Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 458/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-09-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 93 ust. 3, art. 98 ust. 1-2, art. 99
journal: Dz.U. 2020 poz 1990
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędziowie Sędzia WSA Waldemar Inerowicz (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Nikodem po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 września 2021 r. sprawy ze skargi B.K. i G.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia podziału nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] października 2020 r., nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz strony skarżącej kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Burmistrz [...] decyzją z [...] października 2020 r., nr [...], zatwierdził projekt podziału nieruchomości położonej w [...] stanowiącej własność B. K. i G. K. (dalej jako: "wnioskodawcy" lub "skarżący") obejmującej działki nr: [...] - o pow. [...] ha, [...] - o pow. [...], dla której Sąd Rejonowy w [...] prowadzi księgę wieczystą o nr KW [...] Podział polega na wydzieleniu z działki o nr ewidencyjnym:

a) [...], obręb [...], o pow. [...] ha, działek o nr ewidencyjnych: - [...] o pow. [...] ha, - [...] o pow. [...] ha, - [...] o pow. [...] ha

b) [...], obręb [...], o pow. [...] ha, działek o nr ewidencyjnych: - [...] o pow. [...] ha, - [...] o pow. [...] ha, - [...] o pow. [...] ha , - [...] o pow. [...] ha, - [...] o pow. [...] ha, - [...] o pow. [...] ha, - [...] o pow. [...] ha, - [...] o pow. [...] ha, - [...] o pow. [...] ha, - [...] o pow. [...] ha, - [...] o pow. [...] ha, - [...] o pow. [...] ha, - [...] o pow. [...] ha, - [...] o pow. [...] ha, - [...] o pow. [...] ha, - [...] o pow. [...] ha, - [...] o pow. [...] ha, - [...] o pow. [...] ha, - [...] o pow. [...] ha.

Organ zaznaczył, że podziału nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów o nr ewidencyjnym [...] dokonuje się pod warunkiem, że przy zbywaniu działek o nr ewidencyjnych [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] zostanie dla nich ustanowiona służebność gruntowa, zapewniająca dostęp do drogi publicznej.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że podziału nieruchomości dokonał w oparciu o ustalenia uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] kwietnia 2007 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego na obszarze miasta [...] w rejonie ulic: [...], [...], [...], N. (dalej jako: "uchwała RM z [...] kwietnia 2007 r."), oraz w oparciu o uchwałę Nr [...] Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego na obszarze miasta [...] w rejonie ulicy [...] (Dz. Urz. Woj. Wlkp. z 2016 r., poz. 1657 – dalej jako: "uchwała RM z [...] stycznia 2016 r.").

Podział działki o nr ewidencyjnym [...] ma polegać na wydzieleniu działek gruntu o nr ewidencyjnych: [...], [...], [...], które zgodnie z uchwałą RM z [...] stycznia 2016 r., objęte są obszarem oznaczonym symbolem [...], o przeznaczeniu - tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej.

Z kolei podział działki o nr ewidencyjnym [...] ma polegać na wydzieleniu działek gruntu o nr ewidencyjnych:

- [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], które zgodnie z uchwałą RM z [...] stycznia 2016 r., objęte są obszarem oznaczonym symbolem [...], o przeznaczeniu - tereny zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej,

- [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], które zgodnie z uchwałą RM z [...] kwietnia 2007 r., objęte są obszarem oznaczonym symbolem [...] o przeznaczeniu - teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej,

- [...], która zgodnie z uchwałą RM z [...] kwietnia 2007 r. objęta jest obszarem oznaczonym symbolem [...] o przeznaczeniu - teren drogi wewnętrznej zakończony placem do nawracania,

- [...], która zgodnie z uchwałą RM z [...] kwietnia 2007 r. objęta jest obszarem oznaczonym symbolem [...] o przeznaczeniu - teren drogi publicznej,

- [...], która zgodnie z uchwałą RM z [...] stycznia 2016 r., objęta jest obszarem oznaczonym symbolom [...] o przeznaczeniu - teren drogi publicznej klasy lokalnej.

Organ I instancji wskazał, że zgodność podziału działki z planem miejscowym została stwierdzona postanowieniem Burmistrza [...] z [...] listopada 2018 r., nr [...] Ponadto organ, powołując się na art. 93 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1990 ze zm. – w skrócie: "u.g.n."), zastrzegł, że podział nieruchomości może być dokonany tylko wtedy, gdy przy zbywaniu wydzielanych działek o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] zostanie dla nich zapewniony dostęp do drogi publicznej.

W odwołaniu z [...] listopada 2020 r. B. K. i G. K. zarzucili powyższej decyzji organu I instancji naruszenie: art. 93 ust. 3 i art. 99 u.g.n., a także

art. 6, art. 8, art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. – w skrócie: "k.p.a.").

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] grudnia 2020 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W motywach rozstrzygnięcia SKO w pełni powieliło wskazania organu I instancji, co do działek gruntu, które mają powstać w wyniku wydzielenia z działek o nr ewidencyjnym [...] i [...].

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ II instancji stwierdził, że zgodnie z uchwałą RM z [...] stycznia 2016 r. wydzielana działka nr [...] objęta jest obszarem oznaczonym symbolem [...] o przeznaczeniu - teren drogi publicznej klasy lokalnej. Natomiast zgodnie z uchwałą RM z [...] kwietnia 2007 r. wydzielana działka nr [...] objęta jest obszarem oznaczonym symbolem [...] o przeznaczeniu - teren drogi publicznej. SKO zwróciło uwagę, że z wyjaśnień organu I instancji wynika, że wydzielane działki nr [...] i [...] nie zostały zaliczone do dróg gminnych uchwalą nr [...] Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych (dalej jako: "uchwała RM z [...] sierpnia 2010 r.") ani też nie podjęto stosownej uchwały w późniejszym terminie. SKO, powołując się na przepisy art. 7 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 470 ze zm. – w skrócie: "u.d.p."), uznało, że samo przeznaczenie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego wydzielonych działek, nie jest tożsame z nadaniem kategorii drogi gminnej. W związku z tym organ II instancji stwierdził, że przy zbyciu wydzielonych działek konieczne będzie ustanowienie służebności.

Nie znajdując natomiast podstaw do uznania zarzutu dotyczącego dokonania w punkcie b) decyzji podziału działki o numerze [...] położonej w obrębie [...] w sytuacji, gdy wniosek dotyczył dokonania podziału działki o numerze [...] położonej w tym samym obrębie, SKO stwierdziło, że zarzut ten stracił aktualność w związku z dokonanym przez organ I instancji sprostowaniem zaskarżonej decyzji.

W skardze z [...] kwietnia 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący, reprezentowani przez adwokata, wnieśli o uchylenie powyższej decyzji SKO w [...] i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, o zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości, położonej w [...] obejmującej działki nr [...] o pow. [...] ha oraz [...] o pow. [...] zgodnie ze złożonym wnioskiem. Ponadto wnieśli także o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonym decyzjom zarzucili naruszenie:

1) art. 7 ust 2 i ust. 3 u.d.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie,

2) art. 98 u.g.n. poprzez jego pominięcie,

3) art. 93 ust. 3 u.g.n. poprzez zatwierdzenie podziału pod warunkiem ustanowienia służebności gruntowej dla działek o numerach [...] oraz [...] pomimo, że działki te nie wymagają dostępu do drogi publicznej, gdyż zgodnie z wnioskiem same mają takie stanowić,

4) art. 93 ust. 3 u.g.n. poprzez zatwierdzenie podziału pod warunkiem ustanowienia służebności gruntowej dla działek o numerach [...] oraz [...] pomimo, że zgodnie z wnioskiem działki te mają stanowić drogi wewnętrzne posiadające dostęp drogi publicznej ustanowionej w wyniku podziału,

5) art. 93 ust. 3 w zw. z art. 99 u.g.n. poprzez zatwierdzenie podziału pod warunkiem ustanowienia służebności gruntowej dla działek o numerach [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] pomimo, że zgodnie z wnioskiem działki te posiadają dostęp do drogi publicznej ustanowionej w wyniku podziału,

6) art. 6 i art. 8 k.p.a. poprzez wydanie decyzji administracyjnej wbrew obowiązującym przepisom prawa i odstąpienie, bez uzasadnionej przyczyny, od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym,

7) art.77 i art. 80 k.p.a. poprzez dowolną a nie swobodną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności poprzez:

- uznanie, że żadna z działek nie zawiera dostępu do drogi publicznej w sytuacji, gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż działki ewidencyjne [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] w wyniku podziału będą miały dostęp do drogi publicznej poprzez pominięcie okoliczności, że działki o numerach [...] i [...] mają stanowić drogi publiczne jak również, że działka o numerze [...] połączona jest z siecią istniejących dróg publicznych,

- ustalenie (w uzasadnieniu decyzji), że dokonanie podziału działki [...] ma polegać na wydzieleniu min. działki o numerze ewidencyjnym [...] objętej obszarem oznaczonym symbolem [...] o przeznaczeniu tereny zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej" w sytuacji, gdy zgodnie z wnioskiem działka ta miała stanowić drogę wewnętrzną,

a także poprzez wydanie decyzji niemożliwej do wykonania poprzez dokonanie podziału z jednoczesnym nałożeniem warunku ustanowienia służebności na działkach, które po uprawomocnieniu się decyzji przejdą z mocy prawa na własność gminy.

W uzasadnieniu skargi skarżący zakwestionowali dokonany przez organ podział działki nr [...] pod warunkiem, że przy zbywaniu działek o numerach [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] zostanie dla nich ustanowiona służebność gruntowa, zapewniająca dostęp do drogi publicznej. Skarżący zwrócili uwagę, że zgodnie z przedstawionym projektem podziału na wniosek właściciela teren działek o numerach [...] oraz [...] został wydzielony pod drogi publiczne. W tej sytuacji na podstawie art. 98 u.g.n. grunty te przechodzą na własność gminy z mocy prawa z chwilą, gdy decyzja stanie się ostateczna albo orzeczenie o podziale stanie się prawomocne. Zdaniem skarżących, pogląd SKO dotyczący wymogu zaliczenia działek stanowiących drogi publiczne do kategorii dróg gminnych nie znajduje uzasadnienia w przepisach u.g.n. Ponadto skarżący stanęli na stanowisku, że skoro w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego wydzielana działka nr [...] objęta została obszarem oznaczonym symbolem [...] o przeznaczeniu teren drogi publicznej klasy lokalnej, a działka [...] symbolem [...] o przeznaczeniu drogi publicznej, to w rozumieniu przepisów o podziale nieruchomości tym bardziej za takie należy je uznawać.

Skarżący zarzucili, że organ całkowicie pominął także okoliczność, że działki mające zostać wydzielone na drogi publiczne ([...] i [...]) mają połączenie z siecią dróg publicznych i wskazał także w przypadku działki [...] na konieczność ustanawiania dla niej służebności w przypadku jej sprzedaży, co nie znajduje żadnego uzasadnienia w stanie faktycznym i jest sprzeczne z przepisami ustawy.

W ocenie autorów skargi, w wyniku nałożenia przez organ w zaskarżonej decyzji warunku, decyzja ta stała się niewykonalna, a niewykonalność ta będzie miała charakter trwały. Warunek ustanowienia służebności w momencie zbycia działki o numerach [...] oraz [...] jest niemożliwy do spełnienia, albowiem działki te z dniem, w którym decyzja stałaby się ostateczna, przeszłyby na własność gminy na podstawie art. 98 u.g.n. Pomimo przeniesienia własności, która miałaby w takim przypadku miejsce, nie mogłoby jednak dojść do ustanowienia wymaganej decyzją służebności, a zatem doszłoby do niespełnienia warunku, który się tym samym zaktualizował i możliwe byłoby stwierdzenie wygaśnięcia decyzji z mocy art. 162 § 1 pkt 2 k.p.a. Z powyższego skarżący wywiedli, że decyzja jest wewnętrznie sprzeczna, przez co jest ona niewykonalna, a niewykonalność ta nie mogłaby być naprawiona w żaden inny sposób niż poprze zmianę decyzji.

Skarżący podkreślili, że wydzielone działki o numerach [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] posiadają dostęp do drogi publicznej, bowiem w tym właśnie celu działki o numerach [...] oraz [...] zostały przeznaczone pod drogi publiczne, a wymienione powyżej mają bezpośredni dostęp do nich, tj. bezpośrednio z nimi graniczą a nadto mają zagwarantowaną możliwość korzystania z nich i nie ma żadnych innych ograniczeń np. urządzenia zjazdu/ wjazdu. Dostęp ten daje zatem możliwość normalnego korzystania z drogi publicznej. Z kolei działka [...] sama jest połączona z istniejącą siecią dróg.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I

z 7 lipca 2021 r., wydanego na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), zmienionej ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r., poz. 875).

W toku przeprowadzonej sądowej kontroli zaskarżonej decyzji, na podstawie kryterium jej zgodności z prawem i w kontekście zarzutów sformułowanych w skardze, Sąd badał, czy organy prawidłowo zastosowały w sprawie przepisy prawa materialnego, a w szczególności przepisy art. 93 ust. 3, art. 98 ust. 1 i art. 99 u.g.n., które zdaniem organów uzasadniają warunkowe zatwierdzenie podziału opisanej na wstępie nieruchomości (działka nr [...]), co do działek o nr ewidencyjnych [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...].

Według skarżących warunek, o którym mowa w art. 99 u.g.n., zastrzeżony winien być w stosunku do mniejszej liczby działek i nie powinien dotyczyć:

- działek nr [...] i nr [...], które są przeznaczone pod drogę publiczną i staną się drogą publiczną z chwilą, gdy decyzja zatwierdzająca podział będzie ostateczna,

- działek [...] i nr [...], które zgodnie z wnioskiem mają stanowić drogi wewnętrzne posiadające dostęp drogi publicznej, ustanowionej w wyniku podziału,

- działek o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], które uzyskają dostęp do drogi publicznej, ustanowionej w wyniku podziału.

Wobec sformułowania przez skarżących zarzutów naruszenia przepisów postępowania, na wstępie rozważań zaznaczyć należy, że sądowa kontrola zaskarżonej decyzji musi w pierwszej kolejności dotyczyć tych ewentualnych naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na prawidłowe ustalenie podstawy faktycznej rozstrzygnięć organów podatkowych. Jak trafnie wskazano w orzecznictwie, rozważania w przedmiocie zastosowania określonego przepisu prawa materialnego mają uzasadnienie dopiero na tym etapie stosowania prawa, na którym nie ma już żadnych wątpliwości, co do stanu faktycznego. Dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez organ w zaskarżonej decyzji jest prawidłowy albo, że nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany w sprawie przepis prawa materialnego (wyrok NSA z dnia 2 lutego 2018 r., I FSK 579/16; wyrok ten i orzeczenia powołane w dalszej części uzasadnienia dostępne są na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Dokonując oceny wskazanych zarzutów kwalifikowanych jako naruszenia przepisów postępowania, Sąd miał na uwadze wyrażony w piśmiennictwie pogląd, według którego, chodzi tu o pewne wady stosowania przez organy regulacji proceduralnych, które mogą polegać na:

- niedopełnieniu przez organy obowiązków wynikających z tych regulacji,

- uniemożliwieniu stronie skorzystania z zawartych w tych regulacjach uprawnień,

- błędnej wykładni poszczególnych przepisów regulacji proceduralnej stosowanej przez organ (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. prof. R. Hausera i prof. M. Wierzbowskiego, Wyd. C.H. Beck W-wa 2011, s. 529).

Wszystkie wymienione wyżej postaci naruszeń, muszą mieć jednak wspólną cechę istotności, co oznacza, że gdyby organ nie naruszył prawa, to najprawdopodobniej zapadłaby decyzja o innej treści. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, wpływanie istotne na wynik sprawy, to prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść decyzji lub postanowienia, a więc ukształtowanie w nich stosunku administracyjnego, materialnego lub procesowego. Sąd uchylając z tych powodów decyzję lub postanowienie musi wykazać, że gdyby nie było stwierdzonego w postępowaniu sądowym naruszenia przepisów postępowania, to rozstrzygnięcie sprawy najprawdopodobniej mogłoby być inne (por. wyrok NSA z 14 lutego 2013 r., sygn. akt I GSK 363/12, wyrok NSA z 18 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1490/11). Podkreśla się także, że aby jednoznacznie uznać, że tego rodzaju naruszenie wystąpiło, nieodzowne jest wykazanie przez stronę, że wytykane naruszenie taki wpływ mogło mieć.

Mając powyższe na uwadze Sąd zważył, że w toku postępowania organy administracji stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.), co powinno znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu skonstruowanym stosownie do wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a.

W związku z przedstawioną na wstępie istotą sporu wyjaśnić ponadto należy, że zgodnie z art. 93. ust. 1 u.g.n., podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego. W razie braku tego planu stosuje się przepisy art. 94. Stosownie do art. 93 ust 3 tej ustawy, podział nieruchomości nie jest dopuszczalny, jeżeli projektowane do wydzielenia działki gruntu nie mają dostępu do drogi publicznej; za dostęp do drogi publicznej uważa się również wydzielenie drogi wewnętrznej wraz z ustanowieniem na tej drodze odpowiednich służebności dla wydzielonych działek gruntu albo ustanowienie dla tych działek innych służebności drogowych, jeżeli nie ma możliwości wydzielenia drogi wewnętrznej z nieruchomości objętej podziałem. Nie ustanawia się służebności na drodze wewnętrznej w przypadku sprzedaży wydzielonych działek gruntu wraz ze sprzedażą udziału w prawie do działki gruntu stanowiącej drogę wewnętrzną. Przepisu nie stosuje się w odniesieniu do projektowanych do wydzielenia działek gruntu stanowiących części nieruchomości, o których mowa w art. 37 ust. 2 pkt 6. W myśl art. 99 u.g.n., jeżeli zapewnienie dostępu do drogi publicznej ma polegać na ustanowieniu służebności, o których mowa w art. 93 ust. 3, podziału nieruchomości dokonuje się pod warunkiem, że przy zbywaniu działek wydzielonych w wyniku podziału zostaną one ustanowione. Za spełnienie warunku uważa się także sprzedaż wydzielonych działek gruntu wraz ze sprzedażą udziału w prawie do działki gruntu stanowiącej drogę wewnętrzną.

W orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę, że ustawodawca dopuszcza zatem warunkowe zatwierdzenie podziału prawnego (nie geodezyjnego) działki, która ma dostęp do drogi publicznej, na działki, które nie mają takowego dostępu, uzależniając skuteczność prawną takiego podziału od ustanowienia odpowiednich służebności dla wydzielonych działek (albo na drodze wewnętrznej wydzielonej z dzielonej działki, albo odpowiednich służebności dla wydzielonych działek gruntu na innych działkach w celu zapewnienia wydzielonym działkom dostępu do drogi publicznej) albo od sprzedaży wydzielonych działek gruntu wraz ze sprzedażą udziału w prawie do działki gruntu stanowiącej drogę wewnętrzną, prowadzącą bezpośrednio do drogi publicznej. W związku z powyższym przyjmuje się, że dostęp do drogi publicznej jest warunkiem podziału ewidencyjnego nieruchomości. Podział jest niedopuszczalny, jeżeli projektowane do wydzielenia działki gruntu nie mają dostępu do drogi publicznej (art. 93 ust. 3 u.g.n.). Zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości dokonuje się z równoczesnym zobowiązaniem właściciela do ustanowienia drogi koniecznej w razie zbycia działek bez dostępu do drogi publicznej. Jak wynika z art. 99 u.g.n., zapewnienie dostępu do drogi publicznej polegające na ustanowieniu służebności, o których jest mowa w art. 93 ust. 3 u.g.n., następuje dopiero przy zbywaniu wydzielonych działek, w wyniku którego stają się one odrębnymi nieruchomościami, chociaż zastrzeżenie takiego dostępu zamieszcza się w decyzji podziałowej. Chodzi tu o ustanowienie drogi koniecznej nie na cudzym gruncie, lecz na gruncie stanowiącym własność wnioskującego o podział nieruchomości, przede wszystkim na gruncie podlegającym podziałowi. Przepis art. 99 u.g.n. ma uniemożliwiać zbywanie działki gruntu bez dostępu do drogi publicznej (wyrok WSA w Rzeszowie z 2 czerwca 2021 r., II SA/Rz 671/21; i powołane tam orzecznictwo).

Dla rozstrzygnięcia tej sprawy kluczowe znaczenie ma także art. 98 ust. 1 u.g.n., zgodnie z którym, działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe – z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarb Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna.

Właściwy organ składa wniosek o ujawnienie w księdze wieczystej praw gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa do działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne lub pod poszerzenie istniejących dróg publicznych. Podstawą wpisu tych praw do księgi wieczystej jest ostateczna decyzja zatwierdzająca podział (art. 98 ust. 2 u.g.n.).

W kontekście tej regulacji w judykaturze podkreśla się, że to z decyzji podziałowej musi wynikać, że wydzielona działka gruntu została wydzielona pod drogę publiczną, czy też jedynie pod drogę wewnętrzną, która choć jest ciągiem komunikacyjnym, to jednak nie ma charakteru publicznego. O charakterze działek gruntu wydzielonych pod drogi przesądza zatem treść decyzji podziałowej, ponieważ to na podstawie decyzji podziałowej określone działki gruntu przechodzą z mocy prawa na własność gminy (wyrok NSA z 29 września 2017 r., I OSK 3098/15). Akcentuje się ponadto, że skutki prawne, o których mowa w art. 98 ust. 1 u.g.n., w postaci utraty własności lub prawa użytkowania wieczystego działek wydzielonych pod drogi publiczne nie są przedmiotem rozstrzygnięcia decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, ale są następstwem wydania tej decyzji. Przejście prawa własności następuje bowiem w tym przypadku z mocy samego prawa, a wpis prawa własności w księdze wieczystej ma charakter deklaratoryjny. Inaczej mówiąc, w przypadku dokonywania podziału nieruchomości na wniosek jej właściciela organ jest nie tylko uprawniony, lecz wręcz zobowiązany do wydzielenia części działki pod drogę publiczną, jeżeli takie jest przeznaczenie nieruchomości w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Aby można było mówić o skutku, jaki przewiduje art. 98 ust. 1 u.g.n., z decyzji zatwierdzającej poddział nieruchomości musi wynikać, że z nieruchomości poddanej podziałowi wydzielone zostały działki pod drogi publiczne. Natomiast przepis ten nie stanowi podstawy do orzekania przez organ zatwierdzający podział, w kwestii przejścia prawa własności nieruchomości wydzielonej pod drogę publiczna (wyrok WSA w Łodzi z 25 maja 2021 r., II SA/Łd 123/21; i powołane tam orzecznictwo oraz piśmiennictwo).

Z powyższego wynika, a co w niniejszej sprawie ma istotne znaczenie, że już sama decyzja podziałowa kreuje nowy stan prawny w postaci odjęcia przysługującego właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu prawa rzeczowego. Dla powstania tego skutku nie są potrzebne jakiekolwiek inne, oprócz decyzji podziałowej, zdarzenia prawne, w szczególności nie są potrzebne zmiany wpisów w dziale II księgi wieczystej. W orzecznictwie zwraca się także uwagę, że sama okoliczność, iż w podstawie prawnej decyzji podziałowej nie został powołany art. 98 ust. 1 u.g.n., jak również, że w rozstrzygnięciu tej decyzji nie wskazano o wydzieleniu działki pod drogę publiczną nie oznacza, że wskutek podziału nie nastąpiło wydzielenie działki pod drogę publiczną. Przepis art. 98 ust. 1 u.g.n. określa bowiem wyłącznie skutek podziału nieruchomości dokonanego w trybie art. 93 i nast. u.g.n. Postanowienia decyzji w przedmiocie podziału nie mają zatem żadnego znaczenia w świetle art. 98 ust. 1 tej ustawy, podobnie jak brak jego powołania w podstawie prawnej decyzji podziałowej (wyrok NSA

z 2 października 2019 r., I OSK 159/18).

Wychodząc z powyższych założeń za zasadny Sąd uznał zarzut skarżących, zgodnie z którym, warunku z art. 99 u.g.n. nie można odnosić do działek nr [...] i nr[...], które w wyniku podziału stanowić będą drogę publiczną. Skoro z mocy prawa nastąpi przejście prawa własności tych działek gruntu na rzecz gminy, to nie można wymagać od skarżących, aby ustanowili ograniczone prawo rzeczowe na nieruchomości, której nie będą już właścicielami (na co zwrócił uwagę WSA w Rzeszowie w powołanym wyżej wyroku wydanym w sprawie II SA/Rz 671/21). Z tego punktu widzenia rację mają skarżący twierdząc, że w tym zakresie decyzja zatwierdzająca podział będzie niemożliwa do wykonania.

Wydaje się, że organy nie uwzględniły dalszych skutków które nastąpią z mocy prawa z chwilą, gdy decyzja zatwierdzająca podział stanie się ostateczna. Z przejściem własności działek nr [...] i nr [...], przeznaczonych pod drogę publiczną, wiąże się uzyskanie dostępu do drogi publicznej działek bezpośrednio sąsiadujących z ww. działkami. Chodzi tu o działki o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] (mapa - k. [...] akt admin.). A zatem także w stosunku do tych działek nie znajdzie zastosowania warunek z art. 99 u.g.n., co przesądza o trafności zarzutu skarżących.

Ponadto słusznie skarżący zarzucili brak podstaw do stosowania warunku

z art. 99 u.g.n. odnośnie do działek przeznaczonych pod drogi wewnętrzne (działki nr [...] i nr [...]), które z chwilą, gdy decyzja zatwierdzająca podział stanie się ostateczna, uzyskają bezpośredni dostęp do drogi publicznej (bezpośrednio sąsiedztwo z działką nr [...]).

Mając powyższe na uwadze Sąd podzielił stanowisko skarżących, że w bezspornych okolicznościach faktycznych tej sprawy, warunek o którym mowa

w art. 99 u.g.n., dotyczyć może wyłącznie działek bezpośrednio sąsiadujących z działkami przeznaczonymi pod drogi wewnętrzne (działki nr [...] i [...]), tj. działek: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...].

W ocenie Sądu błędne jest stanowisko organu odwoławczego, który fakt dostępu przedmiotowych działek do drogi publicznej wiąże z koniecznością wydania przez Radę Miejską w [...] uchwały w sprawie zaliczenia działek nr [...] i [...], do kategorii dróg gminnych. Zdaniem organu II instancji brak takiej uchwały uzasadnia zastosowanie w sprawie art. 99 u.g.n. Zasadnie skarżący wskazali w skardze, że dla oceny statusu prawnego nieruchomości wydzielonej pod drogę publiczną nie ma znaczenia jej administracyjna kwalifikacja, ale zasady jej użytkowania oraz dostępność (tak też wyrok NSA z 25 września 2019 r., I OSK 2891/17).

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zawarte w skardze zarzuty naruszenia prawa materialnego okazały się uzasadnione. Naruszenia te były konsekwencją wadliwej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów. Tym samym za zasadne uznać należy zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w sposób opisany w skardze (art. 6 i 8 k.p.a., art. 77 i 80 k.p.a.).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy uwzględnią przestawioną wyżej ocenę prawną co do wykładni i stosowania, w okolicznościach faktycznych tej sprawy, art. 93 ust. 3, art. 98 ust. 1 i art. 99 u.g.n.

W tym stanie rzeczy Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. -

w skrócie: "p.p.s.a."). O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).