Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 716/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2016-12-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 § 1, art. 33 §1 pkt 1-2
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 128, art, 150, art. 240
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Niezgoda (sprawozdawca) Sędziowie WSA Małgorzata Fita WSA Grzegorz Wałejko Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Barański po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 30 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi K. N. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej, dalej: "Dyrektor Izby Skarbowej", po rozpatrzeniu zażalenia K. N., dalej: "zobowiązana", "skarżąca", utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. P., dalej: "Naczelnik Urzędu Skarbowego", "organ egzekucyjny", z dnia [...] maja 2016r. w przedmiocie uznania za nieuzasadniony zarzutu nieistnienia obowiązku oraz braku wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz akt prawy wynika, iż na podstawie ostatecznej decyzji Dyrektora Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...] lutego 2016r. określającej zobowiązanie skarżącej w podatku dochodowym od osób fizycznych z odpłatnego zbycia udziałów w spółkach mających osobowość prawną za 2011r. w dniu [...] kwietnia 2016r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wystawił tytuł wykonawczy, którym objęto zaległy podatek dochodowy wraz z odsetkami za zwłokę. Odpis tytułu wykonawczego doręczono skarżącej w dniu [...] kwietnia 2016r. Zawiadomieniami z tej samej daty organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunków bankowych. Zajęcia te okazały się skuteczne, jednakże banki poinformowały o braku wystarczających środków na pokrycie egzekwowanych należności. Ponadto, zawiadomieniem z dnia [...] kwietnia 2016r. Naczelnik Urzędu Skarbowego dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę. W odpowiedzi, pracodawca - pismem z dnia [...] kwietnia 2016r. - poinformował o rozpoczęciu jego realizacji.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2016r. zobowiązana złożyła do Naczelnika Urzędu Skarbowego - na podstawie art. 33 §1 pkt 1 i pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - zarzuty dotyczące egzekucji administracyjnej. Wniosła w nim o uchylenie tytułu wykonawczego, uchylenie postanowień wydanych w wykonaniu tego tytułu oraz o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na brak w obrocie prawnym decyzji organu podatkowego podanego jako podstawa prowadzenia egzekucji administracyjnej. W uzasadnieniu wskazała, iż organ skarbowy wysłał decyzję na adres skarżącej: [...]", czyli na adres z niewłaściwym kodem pocztowym, gdyż kod prawidłowy to "[...]". Oznacza to, iż decyzja podatkowa była przekazywanych na pocztę w [...] (co wynika z danych na kopercie z wysłaną decyzją podatkową) i wtedy nie było awizowania przesyłki pod adresem zamieszkania skarżącej. W ocenie skarżącej nie jest dopuszczalne uznanie wprowadzenia do obrotu prawnego decyzji wysłanej na pocztę w [...], w sytuacji gdy właściwym Urzędem Pocztowym był urząd w miejscowość R., poczta w [...] nie doręcza bowiem przesyłek do [...]. Dlatego też, tytuł wykonawczy i egzekucja administracyjna prowadzone są bez istnienia obowiązku zapłaty podatku, związanego z brakiem podstawy prawnej dla prowadzonej egzekucji, z uwagi na fakt niewprowadzenia do obrotu prawnego decyzji określającej zobowiązanie podatkowe, będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego. Ponadto skarżąca wniosła o zawieszenie postępowania egzekucyjnego.

Naczelnik Urzędu Skarbowego - na podstawie art. 56 §3 w związku z art. 56 §1 pkt 5 i art. 35 §1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2016r. zawiesił postępowanie egzekucyjne. Następnie, powołanym wyżej postanowieniem z dnia [...] maja 2016r. - podstawie art. 34 §1 oraz art. 33 §1 pkt 1 i pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - uznał za nieuzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku oraz braku wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

Na postanowienie to zobowiązana złożyła zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w całości podtrzymując zarzuty podniesione w we wniosku z dnia [...] kwietnia 2016r. Ponadto zarzuciła, iż postanowienie nie dotyczy istoty sprawy, tj. nie wyjaśnia dlaczego decyzja odebrana przez pocztę w Łomazach (co jasno wynika z kopii koperty zawierającej decyzję - pieczęć Urzędu Pocztowego w [...]) została uznana za dowód doręczenia przesyłki do podatnika.

W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej brak było podstaw do uznania za zasadne zgłoszonych zarzutów. Nie ma bowiem uzasadnienia twierdzenie zobowiązanej, że decyzja będąca podstawą wystawienia tytułu wykonawczego nie została jej skutecznie doręczona. Przeciwnie, decyzja ta została zobowiązanej doręczona w dniu [...] marca 2016r. na podstawie art. 150 Ordynacji podatkowej i stała się ostateczna w administracyjnym toku instancji. Zobowiązanie podatkowe objęte przedmiotowym tytułem wykonawczym istniało w dniu wystawienia tytułu wykonawczego, tj. w dniu [...] kwietnia 2016r. i istnieje nadal, było i jest wymagalne. Z dokonanych ustaleń wynika bowiem, iż po pierwsze, przesyłka była dwukrotnie awizowana, i pozostawiona w Urzędzie Pocztowym w miejscowości R., w dniach [...] lutego 2016r. i [...] marca 2016r. Pozostawienie przesyłki we wskazanym urzędzie potwierdza przystawienie na kopercie pieczątki z napisem Łomazy oraz symbolem CC, co oznacza Urząd Pocztowy w R. . Ponadto na zwrotnym potwierdzeniu odbioru listonosz określił, że przesyłkę pozostawiono w "UP R. ". Ustalono także, iż przesyłki adresowane do wsi B. obsługiwane są wyłącznie przez Urząd Pocztowy w miejscowości R.. Po drugie, w aktach znajduje się również odpowiedź Naczelnika Urzędu Pocztowego w [...] (kod urzędu [...]) z dnia [...] maja 2016r. na pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego, iż przesyłka została opracowana prawidłowo. Z powodu nieobecności adresata została awizowana w F. U. P. [...] znajdującej się w miejscowości R. przy ul. [...]. W załączeniu Naczelnik Urzędu Pocztowego przedstawił dane przesyłki wg śledzenia monitoring.poczta-polska.pl. [...] trzecie, jak stwierdził Dyrektor Izby Skarbowej, z danych dostępnych w wyszukiwarce placówki Poczty Polskiej wynika, iż w R. przy ul. [...] znajduje się F. U. P. w [...]. Z tego względu na pieczęciach występuje nazwa [...], faktyczne zaś filia znajduje się w miejscowości R..

W skardze na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej skarżąca wniosła o uznanie jej racji, gdyż nie doszło do faktycznego doręczenia decyzji określającej zobowiązanie podatkowe, oraz o uchylenie tytułu wykonawczego i uchylenie postanowień wydanych w wykonaniu tego tytułu, a także o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na brak w obrocie prawnym decyzji organu podatkowego podanej jako podstawa prowadzenia egzekucji administracyjnej. W uzasadnieniu ponownie powołała się na okoliczności podnoszone w piśmie z dnia [...] kwietnia 2016r. oraz w zażaleniu na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] maja 2016r.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi wskazując na bezpodstawność twierdzeń skarżącej, że nie doręczono jej decyzji będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 1 §1 i §2 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2016r. poz. 1066) oraz art. 3 §1 i §2 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016r. poz. 718 ze zm.), dalej: "P.p.s.a." - sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 134 §1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem które nie ma zastosowania w sprawie niniejszej. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji sąd ma prawo i zarazem obowiązek uwzględnić również okoliczności nie wskazane w skardze, ale mające wpływ na tę ocenę. Rozpoznawszy sprawę w tych granicach Sąd stwierdza, iż rozstrzygnięcie zawarte w sentencji zaskarżonego postanowienia mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Z tego względu skarga nie mogła zostać uwzględniona.

Zgodnie z treścią art. 33 §1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U z 2016r. poz. 599 z późn. zm.), dalej: "u.p.e.a.", w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie, podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. Zgodnie zaś z treścią pkt 2 powołanego artykułu podstawą zarzutu może być również odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, a także rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej.

Zgodnie z twierdzeniem skarżącej w sprawie zachodzą przesłanki wskazane w przytoczonych przepisach ponieważ nie została jej doręczona decyzja określająca zobowiązanie podatkowe, będąca podstawą wystawienie tytułu wykonawczego. W ocenie organów skarżąca nie ma racji, gdyż decyzja została jej prawidłowo doręczona, zgodnie z treścią art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2015r. poz. 613 z późn. zm.).

W ocenie Sądu rozstrzygnięcie sprawy niniejszej sprowadza się natomiast do przesądzenia czy rozpatrując w postępowaniu egzekucyjnym zarzuty oparte na podstawie nieistnienia lub braku wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, w rozumieniu art. 33 §1 pkt 1 i 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny uprawniony jest do badania prawidłowości doręczenia decyzji, będącej podstawą egzekwowanego tytułu wykonawczego. Biorąc pod uwagę sformułowany przez skarżącą zarzut niedoręczenia jej decyzji podatkowej, na podstawie której wystawiono egzekwowany tytuł wykonawczy należy zauważyć, iż zgodnie z treścią art. 29 §1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Z przytoczonej regulacji w ocenie Sądu wynika, iż organ egzekucyjny nie bada ani merytorycznej trafności decyzji podatkowej, ani też wymagalności zobowiązania podatkowego w niej określonego, opartych na okolicznościach które miały miejsce przed wystawieniem tytułu wykonawczego. Ta ostatnia przesłanka warunkowana zaś m.in. prawidłowym doręczeniem decyzji. Dopiero bowiem z datą doręczenia decyzji zaczyna ona wywierać skutki względem strony postępowania. Wobec tego analizowanie prawidłowości doręczenia decyzji podatkowej, stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego oznaczałoby badanie czy weszła ona skutecznie do obrotu prawnego, a tym samym czy zobowiązane w kwocie określonej w tejże decyzji stało się wymagalne. Badanie tej okoliczności w ramach zarzutów opartych na nieistnieniu lub braku wymagalności egzekwowanego obowiązku ze względu na niedoręczenie decyzji podatkowej, stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego, stanowiłoby zatem w istocie kontrolę wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, czego zabrania powołany wyżej art. 29 u.p.e.a. Analiza treści art. 33 §1 pkt 1 i 2 u.p.e.a. w zestawieniu z treścią art. 29 §1 tej ustawy prowadzi zaś do wniosku, iż zarzut w sprawie postępowania egzekucyjnego, wskazujący na nieistnienie lub brak wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, może dotyczyć wyłącznie sytuacji kiedy nieistnienie lub brak wymagalności obowiązku jest następstwem okoliczności, które nastąpiły po wydaniu tytułu wykonawczego.

Sytuacja taka w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi, gdyż skarżąca opiera zarzuty egzekucyjne na twierdzeniu o niedoręczeniu jej decyzji, na podstawie której wystawiony został tytuł wykonawczy. W tym zakresie Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela przytoczony wyżej pogląd, wyrażany wielokrotnie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lipca 2016r., sygn. akt II FSK 1887/14 i powołane w nim wyroki w sprawach o sygn. akt II FSK 1032/14; II OSK 1576/12; II FSK 2383/12 oraz II FSK 1221/11).

Organ egzekucyjny, jak wyżej wskazano, nie jest więc uprawniony do badania podstawy prawnej podlegającego egzekucji obowiązku, zatem kwestia prawidłowości doręczenia decyzji podatkowej nie może być weryfikowana w postępowaniu egzekucyjnym. Oznaczałoby to bowiem możliwość podważenia decyzji ostatecznej poza trybami nadzwyczajnymi unormowanymi w rozdziałach 17-19 działu IV Ordynacji podatkowej, co naruszałoby zasadę trwałości decyzji ostatecznych, wynikającą z treści art. 128 Ordynacji podatkowej. Twierdzenie skarżącej o niedoręczeniu ostatecznej decyzji podatkowej może być natomiast zweryfikowane przez właściwy organ podatkowy w ramach przesłanki wznowienia postępowania, określonej w treści art. 240 §1 pkt 4 Ordynacji podatkowej.

Rozstrzygnięcie zawarte w sentencji postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej, utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego, uznające za nieuzasadnione zarzuty nieistnienia obowiązku oraz brak wymagalności obowiązku objętego wskazanym wyżej tytułem wykonawczym, było zatem prawidłowe.

Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.