Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 91/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-03-21 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: odmówiono zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art.246par.1pkt.2 i art.247
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. G. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. G. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 7 października 2013 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia : - odmówić zwolnienia od kosztów sądowych -


UZASADNIENIE

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie W. G. zakwestionował postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 7 października 2013 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia. Zawarł w niej również wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W przesłanym na wezwanie Sądu formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy W. G. wskazał, iż prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z M.G. z którą pozostaje w rozdzielności majątkowej od 2002r., synem R. G.ur. w 1974r., synową M. G.ur. w 1975r. oraz wnukami: N. G.ur. w 2004r. i A. G.ur. w 2008r. Rodzina mieszka w domu będącym własnością jego córki. W.G.;pobiera emeryturę w wysokości 900 zł miesięcznie netto (3300zł przed potrąceniem odpowiedniej kwoty na poczet zajęcia komorniczego). M. G.pobiera natomiast emeryturę w wysokości 1207 zł miesięcznie netto. R. G. jest bezrobotny i nie posiada majątku, a M. G. uzyskuje z tytułu umowy o pracę wynagrodzenie w wysokości 1032 zł miesięcznie netto. Miesięczne koszty utrzymania rodziny obejmują: opłatę za energię elektryczną – 338 zł, opłatę za usługi wodnokanalizacyjne 468 zł za 3 miesiące, wydatki na opał 5500 zł w skali roku, wydatki na insulinę W. G. – 300 zł, wydatki na leki nasercowe M. G. – 130 zł, abonament telewizyjny i telefoniczny – 170 zł, opłatę za wywóz śmieci – 30 zł, podatek od nieruchomości – 50 zł na kwartał, wydatki na żywność, ubranie oraz środki czystości i higieny – ok. 500 – 600 zł na osobę, ratę kredytu w SKOK – 1800 zł. Ponadto strona skarżąca wskazuje, że ponosi koszty wizyt lekarskich żony, przy czym cena jednej wizyty wynosi 260 zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym została kompleksowo uregulowana w art. 243 - 263 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."). Ustawodawca ukształtował w powołanych przepisach zarówno pozytywne jak i negatywne przesłanki przyznania prawa pomocy. Odmowa przyznania prawa pomocy może nastąpić w sytuacji, gdy nie są spełnione pozytywne przesłanki, bądź w sytuacji, w której co prawda pozytywne przesłanki są spełnione, ale jednocześnie stwierdza się zaistnienie przesłanki negatywnej. Pozytywne przesłanki względem osób fizycznych uregulowane zostały w art. 246 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W art. 246 § 1 p.p.s.a., w przeciwieństwie do art. 246 § 2, ustawodawca nie użył sformułowania "może być przyznane". Powyższe oznacza, że w przypadku zaistnienia przewidzianych w przepisie pozytywnych przesłanek Sąd jest zobligowany do przyznania prawa pomocy. Negatywne przesłanki, wyłączające dopuszczalność przyznania prawa pomocy, sformułowane zostały w art. 246 § 3 p.p.s.a. oraz w art. 247 p.p.s.a.

Pierwszy z powołanych przepisów wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy w odpowiednim zakresie w sytuacji, gdy strona zatrudnia lub pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym (nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy). Z kolei art. 247 p.p.s.a. stanowi, że prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Okoliczność taka zachodzi, gdy bez potrzeby dokonania głębszej analizy prawnej nie ulega wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona (por. postanowienie NSA z dnia 18 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 273/08, postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2012 r., sygn. akt II GZ 41/12, Tarno J. P., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 572, Jagielska M., Jagielski J., Gołaszewski P., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. Hauser R., Wierzbowski M., Warszawa 2011, s. 803). Tak więc zastosowanie przepisu art. 247 p.p.s.a. jest dopuszczalne wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości, co do braku szans na uwzględnienie skargi. Oznacza to, że w przypadku, gdyby nawet sytuacja materialna strony uzasadniała przyznanie prawa pomocy, to stwierdzenie przez Sąd, iż w danej sprawie mamy do czynienia z "oczywistą bezzasadnością" skargi powoduje odmowę przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 22 marca 2005 r., II OZ 140/05, LEX 860051).

Sąd podziela stanowisko wyrażone w orzecznictwie NSA (por. choćby postanowienie z dnia 29 października 2013r., sygn. akt II GZ 607/13), iż skoro przepisy Ordynacji podatkowej, jak i zresztą również Kodeksu postępowania administracyjnego, nie przewidują możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie organu w sprawie włączenia dowodu do sprawy, to też skarga na postanowienie o niedopuszczalności zażalenia na postanowienie dotyczące włączenia dowodu do sprawy, w żaden sposób nie może spowodować uwzględnienia wniosku skarżącego odnośnie uchylenia zaskarżonego postanowienia. Ocena postępowania organu w tym względzie będzie możliwa dopiero po wydaniu ostatecznej decyzji przez organ odwoławczy i jej zaskarżeniu do Sądu.

Niemniej jednak obok zaistnienia owej negatywnej przesłanki prawa pomocy Sąd nie znalazł także podstaw do stwierdzenia pozytywnych przesłanek dla przychylenia się do wniosku strony. Dokonując oceny w tym zakresie Sąd opierał się na wiedzy znanej z urzędu w związku z innymi zainicjowanymi przez wnioskodawcę postępowaniami w przedmiocie prawa pomocy (jak choćby prowadzonymi pod sygn. akt I SA/Kr 438/13 czy I SA/Kr 584/13). W ramach tych postępowań na wezwanie do przedłożenia dodatkowych dokumentów obrazujących sytuację majątkową rodziny, skarżący podawał, że uzyskanie dokumentacji jest niemożliwe z uwagi na trudną sytuację rodziny i narastające w niej konflikty, rodzina nie wyraża zgody na przekazanie dokumentów. W tych okolicznościach Sąd doszedł do przekonania, że wzywanie skarżącego do przedłożenia dodatkowych dokumentów prowadzić musiałoby niechybnie do bezproduktywnego przedłużenia okresu prowadzonego w sprawie postępowania. Dodatkowo przyznając prymat zasadzie ekonomiki postępowania nad powinnością wynikającą z przepisu art. 255 p.p.s.a. Sąd miał na względzie postawę procesową skarżącego, który kwestionuje każde kierowane do niego w toku postępowania podatkowego pismo bądź też składa konsekwentnie pisma bez podpisu, zmierzając zapewne do przedłużenia czasu trwania postępowania.

Co istotne, już tylko w oparciu o zawarte we wniosku informacje stwierdzić można, że w rozpoznawanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy poprzez zwolnienie go z kosztów sądowych. Łączny dochód przepadający na gospodarstwo domowe wnioskodawcy stanowi kwotę ok. 3000 zł, a w niemalże identycznych granicach kształtują się wydatki związane z utrzymaniem rodziny. Dokonując tej oceny Sąd nie wziął pod uwagę faktu spłaty kredytu, który wnioskodawca zaciągnął na prywatne cele. Taka okoliczność nie może stanowić przyczyny uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Skoro zaś nie wszystkie z wykazanych wydatków należą do bezwzględnie koniecznych stwierdzić należy, iż skarżący ma możliwość poczynienia oszczędności na poczet prowadzonych postępowań sądowych. Należy przy tym podkreślić, że znajdując się - jak sam uznaje - w trudnej sytuacji finansowej skarżący powinien każdorazowo rozważyć konieczność wnoszenia kolejnych skarg do sądu administracyjnego, gdy większość z nich nie może i nie odnosi pozytywnego skutku na jego sytuację prawną.

Wnioskodawca jako główną przyczynę trudności finansowych wskazał bezrobocie syna. Jak wynika z przedłożonego oświadczenia syn wnioskodawcy ma 40 lat, jest osobą zdrową i nic nie wskazuje na brak możliwości podjęcia przez niego pracy. Wnioskodawca w zasadzie nawet nie uprawdopodobnił faktu bezrobocia syna, chociażby poprzez przedłożenie stosownego zaświadczenia z powiatowego urzędu pracy.

Oczywiste i niedające się rozstrzygnąć wątpliwości budzić muszą także zasadnicze różnice pomiędzy składanymi w ramach bardzo krótkiej przestrzeni czasowej oświadczeniami skarżącego co do sytuacji majątkowej rodziny (por. sprawy prowadzone pod sygn. akt od I SA/Kr 1870/12 do I SA/Kr 1872/12). W szczególności wobec znanego powszechnie faktu, iż bieżący sezon zimowy należał do najcieplejszych w ostatniej dekadzie dziwić musi przyrost deklarowanych rocznych wydatków na poczet opału o 700 zł. W żaden sposób nie można także wytłumaczyć pominięcia w złożonym formularzu informacji dotyczących przysługującej żonie skarżącego jeszcze na początku tego roku własności nieruchomości rolnej o powierzchni 40 ha. Zdarzenie prowadzące do wyzbycia się przez nią tego prawa powinno zostać przecież uwzględnione przez skarżącego choćby w rubryce formularza zatytułowanej "Inne, dodatkowe informacje o stanie majątkowym".

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na zasadzie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 247 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.