Postanowienie NSA, sygn. akt II GZ 4/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-02-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 214, art. 245 § 1, art. 255
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Małgorzata Korycińska po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 15 grudnia 2009 r., sygn. akt III SA/Gd 24/09 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie za skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] października 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia po wznowieniu postępowania postanawia: oddalić zażalenie


UZASADNIENIE

M. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku podał, że posiada lokal o powierzchni 61 m2 i 248 m2 nieruchomości użytkowej oraz że pozostaje w gospodarstwie domowym z małoletnim synem i córką, a także, że nie ma środków na pokrycie kosztów postępowania.

M. K. został wezwany do przedłożenia konkretnych dokumentów, mających zobrazować jego sytuację majątkową, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania. W wyznaczonym terminie skarżący nie nadesłał wskazanych dokumentów.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. odmówił M. K. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wskazując, że skarżący w złożonym wniosku oprócz wskazania nieruchomości nie zawarł jakichkolwiek danych, które mogłyby odnosić się do jego sytuacji majątkowej. Pomimo wyraźnego wezwania M. K. nie przedstawił także żadnego dokumentu, który potwierdzałby jego złą sytuację materialną. Podsumowując Sąd pierwszej instancji podał, że wnioskodawca nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

W zażaleniu na powyższe postanowienie M. K. wniósł o jego uchylenie i przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu podał, że jego sytuacja jest trudna, gdyż spłaca długi. Do zażalenia dołączył kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia 25 września 2009 r. o rozłożeniu spłaty należności sądowych (grzywny) w wysokości 4.800 zł na trzy raty.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Celem występującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji stronie, która ze względu na stan finansowy, majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Podkreślenia wymaga jednak, że instytucja ta stanowi wyjątek od zasady, że to strona ponosi koszty sądowe, czy też koszty wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Zasadą - wynikającą z unormowania zawartego w art. 214 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. - jest bowiem obciążenie kosztami sądowymi (tj. opłatami sądowymi, takimi jak wpis i opłata kancelaryjna) tego podmiotu, który wnosi pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki.

Analizując przepisy regulujące prawo pomocy należy zauważyć, iż na podstawie art. 245 § 1 p.p.s.a., stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, jest - zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. - wykazanie przez tę osobę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z użycia w ww. przepisie określenia "gdy wykaże" wynika bezsprzecznie, że to strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji opisanej w tych przepisach. Przychylić należy się do poglądu, że strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli zaś podawane okoliczności nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy.

W świetle powyższego WSA zasadnie przyjął, iż to na skarżącym ciążył obowiązek wykazania zasadności złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, tymczasem nie wykazał on istnienia ustawowych przesłanek w tym zakresie. Zauważyć też należy, że ocena całokształtu podawanych przez stronę okoliczności należy do Sądu, który kierować winien się przy tym zasadami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego, dostępnej wiedzy, oraz innymi elementami, które pozwalają domniemywać, że skutek w postaci faktu uprawdopodobnionego może w ogóle nastąpić.

Niewątpliwie podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego na wniosku składanym przez strony na urzędowym formularzu (art. 252 § 1 p.p.s.a.). Jeżeli jednak w ocenie Sądu oświadczenie okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony lub budzi wątpliwości, sąd może wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego (art. 255 p.p.s.a.). Zatem nie zawsze nawet prawidłowo wypełniony wniosek o przyznanie prawa pomocy, zawierający informacje o posiadanych przez stronę aktywach, jest wystarczającym dowodem na okoliczność, iż strona ta nie jest w stanie zgromadzić funduszy niezbędnych do prowadzenia procesu.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji miał podstawy uznać za niewystarczające oświadczenie złożone przez stronę. Skarżący, mimo wezwania, nie przedstawił żadnych dokumentów obrazujących jego sytuację majątkową. Niczym nie poparł twierdzeń o braku środków na pokrycie kosztów postępowania. Wątpliwości co do prawdziwości przedkładanych informacji może również nasuwać oświadczenie zawarte w piśmie z dnia 2 grudnia 2009 r., w którym skarżący podał, że obecnie spłaca też należności sądowe, które Sąd Rejonowy w B. rozłożył mu na trzy raty. Jednocześnie we wniosku o przyznanie prawa pomocy, zawartym w formularzu urzędowym M. K. oświadczył, że nie posiada żadnych dochodów. Podkreślając, że ze względu na rozłożenie ciężaru dowodowego w instytucji przyznania prawa pomocy, nie jest rzeczą sądu dociekanie rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, szczególnie w sytuacji zaniechania przez niego odpowiedzi na wezwania do nadesłania dokumentów źródłowych, należy podkreślić, że także brak konsekwencji w twierdzeniach skarżącego podlega ocenie sądu. Jedynego dokumentu, złożonego już na etapie postępowania zażaleniowego, w postaci kserokopii postanowienia Sądu Rejonowego w B. nie można uznać za wystarczającego do zobrazowania sytuacji majątkowej skarżącego.

Podsumowując należy stwierdzić, że z naruszeniem spoczywającego na nim obowiązku składający wniosek o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie nie uprawdopodobnił i nie udokumentował podnoszonych faktów. Skoro więc skarżący nie przedstawił okoliczności i dokumentów, które uprawdopodobniłyby, że jego sytuacja materialna uzasadnia uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy, to Sąd pierwszej instancji miał pełne podstawy ocenić wniosek jako niezasadny. W konsekwencji nie ma podstaw do uwzględnienia zażalenia.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do przepisu art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.