Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 994/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 par. 4
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 37 ust. 1 pkt 2, art. 8, art. 38 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Irena Kamińska sędzia NSA Jolanta Rajewska (spr.) sędzia del. WSA Jacek Fronczyk Protokolant asystent Krzysztof Tomaszewski po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2012 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 stycznia 2012 r. sygn. akt II SA/Łd 1365/11 w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 25 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Łd 1365/11 oddalił skargę M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego.

Wyrok zapadł w następujących okolicznościach sprawy.

Prezydent Miasta Bełchatowa decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. odmówił M. W. przyznania świadczenia w formie zasiłku stałego oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] września 2010 r. powyższe rozstrzygnięcie utrzymało w mocy. Organy obu instancji wskazały, że M. W. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym. Na jego dochód w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej składa się dodatek mieszkaniowy w wysokości 63,30 zł oraz kwota 503,03 zł stanowiąca 1/12 kwoty zadośćuczynienia wraz z odsetkami (łącznie 6.036,33 zł), wypłaconego wnioskodawcy w październiku 2009 r. Powyższy dochód jednorazowy przekracza ponad pięciokrotnie kwotę kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Zatem stosownie do art. 8 ust. 11 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r., Nr 175, poz.1362 ze zm.- dalej "ustawa o pomocy społecznej"), kwotę tego dochodu należało rozliczyć w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. W świetle tych okoliczności skoro dochód M. W. był wyższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (477 zł), to jego wniosek o przyznanie zasiłku stałego nie mógł być uwzględniony.

W skardze do WSA w Łodzi M. W. zarzucił, że do ogólnego dochodu niesłusznie zaliczono uzyskane przez niego zadośćuczynienie. Nadto, z niewyjaśnionych przy tym przyczyn, połowę miesięcznej kwoty zadośćuczynienia (250.30 zł) uwzględniono także przy ustalaniu dochodu zamieszkującej z nim M. R. W takiej sytuacji na jego dochód powinien składać się dodatek mieszkaniowy w kwocie 63,30 zł i tylko część zadośćuczynienia w wysokości 250,30 zł, Tak ustalony łączny dochód nie przekraczałby kryterium dochodowego, co uprawniałoby skarżącego do uzyskania wnioskowanego świadczenia.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi po rozpoznaniu skargi M. W. wyrokiem z dnia 22 lutego 2011 r., sygn. akt II SA/Łd 1405/10 uchylił zaskarżoną decyzję SKO w P. z dnia [...] września 2010 r. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że kwota otrzymanego przez skarżącego zadośćuczynienia musiała być uwzględnienia przy ustalaniu ogólnego dochodu na podstawie art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej. Jednakże wobec argumentów podniesionych w skardze (zdaniem skarżącego część otrzymanego przez niego zadośćuczynienia została także zaliczona do dochodu jego konkubiny) dyskusyjne jest uwzględnienie całości tego zadośćuczynienia w dochodzie skarżącego. Ponadto z dokumentów dołączonych do akt administracyjnych nie wynika, z jakiego tytułu skarżący uzyskał zadośćuczynienie. Zdaniem składu orzekającego, w sprawie doszło do naruszenia podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Postępowanie dowodowe organu jest niepełne, a wnioski i ustalenia przedstawione w uzasadnieniu kwestionowanych decyzji są przedwczesne. Uchybienie wymogom przewidzianym w art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., w okolicznościach rozpatrywanej sprawy miało istotny wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia.

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. wyrokiem z dnia 19 października 2011 r., sygn. akt I OSK 906/11 uchylił powyższy wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko autora rozpatrywanej skargi kasacyjnej, że zaskarżony wyrok został wydany z mającym istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem art. 133 § 1, art. 141 § 4 i art.145 § 1 pkt.1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej w skrócie P.p.s.a.). Sąd I instancji dokonał bowiem niewłaściwej oceny stanu faktycznego sprawy i jako podstawę orzekania przyjął okoliczności faktyczne nieznajdujące odzwierciedlenia w materiale dowodowym sprawy. Przy ponownym badaniu legalności zaskarżonej decyzji Sąd ten powinien zatem dokonać oceny w sposób zgodny z przepisami procedury obowiązującej w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ocena ta wina uwzględniać cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie oraz zawierać dokładne uzasadnienie podjętego przez sąd orzeczenia.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, powołanym na wstępie wyrokiem na mocy art. 151 P.p.s.a., skargę M. W. oddalił.

W uzasadnieniu Sąd I instancji stwierdził, że wymagania praworządności wynikające m.in. z celów i istoty kontroli instancyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym determinują ścisłe i pełne respektowanie ustaleń, ocen oraz wskazań sformułowanych przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 października 2011r., sygn. akt I OSK 906/11. Stanowisko sądu kasacyjnego w tym zakresie, zgodnie z art.190 P.p.s.a. było wiążące dla Sądu I instancji oraz wyznaczyło kierunek postępowania w niniejszej sprawie.

NSA w przywołanym orzeczeniu podkreślił, iż sąd administracyjny orzeka na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed tymi organami, co oznacza, że dokonując kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, sąd ten nie może wyjść poza materiał znajdujący się w aktach sprawy. Sąd administracyjny rozpoznając sprawę, zasadniczo nie dokonuje własnych ustaleń faktycznych, a jedynie może brać pod uwagę fakty powszechnie znane (art. 106 § 4 P.p.s.a.), a także dowody uzupełniające z dokumentów, o których mowa w art. 106 § 3 P.p.s.a. Zdaniem NSA skoro Sąd I instancji nie jest uprawniony do czynienia własnych ustaleń faktycznych, które wykraczałyby poza materiał dowodowy zgromadzony w aktach administracyjnych sprawy, to podzielić należy stanowisko wywiedzione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że skarżący przekroczył kryterium dochodowe, od którego uzależnione było przyznanie mu zasiłku stałego.

Mając na uwadze ocenę prawną zawartą w uzasadnieniu omówionego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, skargę M. W. należało uznać za niezasadną. Stosownie bowiem do treści art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie, są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Z cytowanej normy prawnej wynika wprost, iż przyznanie zasiłku stałego uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego, które określone zostało w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, a ponadto od ustalenia, że wnioskodawca jest osobą niezdolną do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolną do pracy. W myśl art. 8 ust. 1 wymienionej ustawy kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 477 zł. W ocenie Sądu I instancji nie ma wątpliwości, co potwierdza rzetelnie zgromadzony w toku postępowania administracyjnego materiał dowodowy, iż w przypadku skarżącego przekroczone zostało kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Organ administracji prawidłowo zatem rozstrzygnął o odmowie przyznania skarżącemu zasiłku stałego oraz składek na ubezpieczenie społeczne.

Przypomnieć przy tym trzeba, że na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy (między innymi niekwestionowanego przez stronę protokołu wywiadu środowiskowego) organ ustalił, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym. Dochód strony w lipcu, miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku, składał się z dodatku mieszkaniowego w wysokości 63,30 zł oraz kwoty 503,03 zł stanowiącej 1/12 kwoty zadośćuczynienia wraz z odsetkami. Zadośćuczynienie z tytułu stosunku pracy, orzeczone przez Sąd Rejonowy w P., wynosiło wraz z odsetkami 6.036,33 zł. Ponieważ kwota tego zadośćuczynienia, jako dochód jednorazowy, przekraczała ponad pięciokrotnie kwotę kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, to -stosownie do art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej- kwotę tego dochodu należało rozliczyć w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Powyższe oznacza, że łączny miesięczny dochód wnioskodawcy ustalony został prawidłowo na kwotę 566,33 zł (63,30 zł + 503,03 zł) i bezsprzecznie jest on wyższy od kryterium dochodowego wynoszącego 477 zł. Zasadnie organ rozstrzygnął również o odmowie przyznania składek na ubezpieczenie zdrowotne, gdyż -jak stanowi przepis art. 66 ust. 1 pkt 26 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach z opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. Nr 164, poz. 1027 ze zm.)- obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby pobierające zasiłek stały z pomocy społecznej, niepodlegające obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu. Skoro skarżącemu nie przysługiwał zasiłek stały, to konsekwentnie również przedmiotowe składki nie mogły być mu przyznane.

Sąd I instancji dodał, że w sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z konkubiną. Skarżący nie kwestionował bowiem ustaleń organu, poczynionych w oparciu o wywiad środowiskowy, że jest on osobą samotnie gospodarującą. Reasumując, w świetle zebranych w sprawie dokumentów nie budzi wątpliwości, iż stan faktyczny sprawy został należycie, a przede wszystkim -jednoznacznie ustalony. Argumenty organu znajdują odzwierciedlenie w materiale dowodowym sprawy. Wszystkie dowody zostały zebrane i wyczerpująco przeanalizowane przed podjęciem zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy uprawniony był zatem do utrzymania w mocy decyzji o odmowie przyznania skarżącemu wnioskowanej pomocy społecznej.

W skardze kasacyjnej M. W., reprezentowany przez adwokata, domagał się uchylenia powyższego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił:

1/ naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, a mianowicie art. 37 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 37 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 8 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej poprzez niewzięcie pod uwagę wyłączeń od dochodu, co w konsekwencji spowodowało ustalenie dochodu przewyższającego kryterium dochodowe i odmowę przyznania zasiłku stałego oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne

2/ naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy a mianowicie:

- art. 151 P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, gdyż zarówno organ I jak i II instancji nie zgromadził pełnego materiału dowodowego. W szczególności nie wyjaśniono, z jakiego tytułu skarżący uzyskał zadośćuczynienie, a w konsekwencji, w jakim stopniu kwota ta została uwzględniona w jego dochodzie i czy kwota ta podlega lub nie podlega wyłączeniu na podstawie art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, czym naruszono w toku postępowania administracyjnego art. 7, art. 8, art. 10, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.;

- art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak szczegółowego wyjaśnienia przyjętej przez Sąd interpretacji powołanych przepisów, co w konsekwencji doprowadziło do wydania błędnego rozstrzygnięcia i tym samym miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej stwierdził, że organy administracyjne orzekające w sprawie nie zgromadziły pełnego materiału dowodowego, w szczególności nie wyjaśniły, z jakiego tytułu skarżący uzyskał zadośćuczynienie. Sąd I instancji nie zbadał czy tytuł prawny uzyskania powyższej kwoty nie znajduje swojego odzwierciedlenia w określonych w art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej dochodach, które nie podlegają wliczeniu do dochodu wnioskodawcy przy ustalaniu kryterium dochodowego. Ogólnikowe stwierdzenie przez organy administracji, jak i przez Sąd w treści zaskarżonego wyroku, że strona uzyskała zadośćuczynienie ze stosunku pracy, nie oznacza wcale, że to zadośćuczynienie nie spełnia któregoś z warunków zawartych w ust. 4 cytowanego przepisu. Uzasadnienie Sądu I instancji opierające się na ogólnikach, odesłaniach i założeniach problemowych nie spełnia wymogów stawianych przez przepis art. 141 § 4 P.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej powoływana jako P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Rozpatrywana skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. W takiej sytuacji jako pierwsze podlegają rozpoznaniu zarzuty naruszenia prawa procesowego, bowiem dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo że nie został skutecznie podważony, można przejść do kontrolowania dokonanej przez Sąd I instancji wykładni przepisów prawa materialnego (por. wyrok NSA z 21 października 2011 r., II FSK 775/10).

W ramach drugiej podstawy kasacyjnej jako naruszone przepisy postępowania powołano art.141 § 4 P.p.s.a., argumentując przy tym, że sygnalizowane uchybienie miało polegać na braku szczegółowego wyjaśnienia przez Sąd interepretacji powołanych w skardze kasacyjnej przepisów. Zauważyć zatem należy, że art.141 § 4 P.p.s.a. określa elementy konstrukcyjne uzasadnienia wyroku, stanowiąc, że pisemne motywy takiego orzeczenia powinny zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Zarzut złamania art.141 § 4 P.p.s.a. może być zatem co do zasady skuteczny tylko wtedy, gdy uzasadnienie wyroku uniemożliwia kontrolę instancyjną zaskarżonego orzeczenia, w szczególności gdy nie zawiera ono któregokolwiek z elementów konstrukcyjnych, o którym mowa w powołanym przepisie. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wszystkim wymogom przewidzianym w art.141 § 4 P.p.s.a. i zostało tak skonstruowane, że pozwoliło na sformułowanie zarzutów kasacyjnych, jak również na kontrolę instancyjną kwestionowanego orzeczenia. To, że skarżący kasacyjnie nie zgadza się z przyjętą przez Sąd I instancji podstawą rozstrzygnięcia nie oznacza, że doszło do naruszenia art.141 § 4 P.p.s.a. Zarzut naruszenia tego przepisu nie stanowi skutecznego instrumentu do polemiki ze stanowiskiem Sądu I instancji, przedstawionym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Usprawiedliwionych podstaw nie ma także zarzut naruszenia art.151 P.p.s.a. Do złamania tego przepisu może dojść jedynie wówczas, gdy skarga zostanie oddalona, pomimo iż Sąd stwierdzi uchybienia, które powinny skutkować podjęciem przez niego określonych rozstrzygnięć w stosunku do kontrolowanych działań organów administracji publicznej. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła. Skoro WSA w Łodzi nie dopatrzył się naruszenia prawa przez organy, to nie miał jakichkolwiek podstaw do uwzględnienia rozpatrywanej skargi, lecz na podstawie właśnie art.151 P.p.s.a. zobowiązany był ją oddalić.

Dodać również należy, że powyższy zarzut został oparty na podstawie kasacyjnej przewidzianej w art.174 pkt.2 P.p.s.a. Na gruncie tego przepisu w związku z art.176 P.p.s.a. skuteczny może okazać się tylko taki wytyk, któremu zasadnie można przypisać możliwy istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Niezależnie zatem od przedstawienia istoty zarzutu, strona skarżąca kasacyjnie winna przeprowadzić stosowną argumentację celem uprawdopodobnienia wpływu naruszenia przepisów postępowania na treść orzeczenia oraz w celu wykazania, że wpływ ten da się oszacować jako istotny. W przypadku omawianego zarzutu w skardze kasacyjnej nie wykazano, że wytknięte uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czyli że między naruszeniem przepisów procesowych a treścią zaskarżonego wyroku zachodzi związek przyczynowy, a także nie uprawdopodobniono wpływu tego związku przyczynowego na treść orzeczenia sądu. Autor skargi kasacyjnej zakwestionował jedynie brak odniesienia się przez Sąd I instancji, a poprzednio organy administracji, do regulacji zawartej w art. 8 ust.4 ustawy o pomocy społecznej, lecz nie próbował nawet wykazać by przedmiotowe zadośćuczynienie mogło być wyłączone z otrzymanego przez skarżącego dochodu, w tym jakie konkretnie podstawy wyłączenia w tym przypadku mogłyby w ogóle wchodzić w rachubę, to jest do jakiego typu świadczeń wymienionych w powołanym przepisie powinno się zaliczyć takie zadośćuczynienie. Z uwagi na brak niezbędnej w tym zakresie argumentacji jurydycznej omawiany zarzut nie mógł odnieść zamierzonego przez stronę skarżącą skutku.

Przechodząc do zarzutów prawa materialnego, wskazać należy, że autor skargi kasacyjnej wytknął Sądowi I instancji błędną wykładnię określonych przepisów ustawy o pomocy społecznej. Nie wykazał jednak na czym jego zdaniem miało polegać złamanie prawa materialnego w tej właśnie postaci oraz jaka powinna być prawidłowa interpretacja powołanych przepisów. Skoro strona skarżąca kasacyjnie kwestionuje odmowę przyznania zasiłku stałego na skutek "niewzięcia pod uwagę wyłączeń od dochodu", to należy przyjąć, że w istocie zarzuca nie tyle błędną wykładnię lecz niewłaściwe zastosowanie art. 37 ust. 1 pkt.1 i art. 37 ust. 2 pkt.1 w zw. z art. 8 ust. 3 i ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Niezależnie od braku niezbędnej precyzji tym zakresie, i tak zarzut naruszenia art. 37 ust. 2 pkt.1 ustawy o pomocy społecznej uznać należy za całkowicie chybiony, gdyż przepis ten dotyczy ustalania wysokości zasiłku stałego. Nie był on zatem ani interpretowany ani stosowany w niniejszej sprawie, gdyż dotyczyła ona odmowy nie zaś przyznania takiego świadczenia. W pozostałym natomiast zakresie omawiany zarzut należy uznać za niezasadny merytorycznie.

Stosownie do treści art. 37 ust. 1 pkt. 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek stały przysługuje osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Ustalenia, iż M. W. jest osobą samotnie gospodarującą w rozumieniu art. 6 pkt.10 ustawy nie zostały w skardze kasacyjnej zakwestionowane. Natomiast niezdolność wymienionego do pracy z uwagi na stan zdrowia jest okolicznością w sprawie bezsporną. W tej sytuacji oraz z uwagi na regulację zawartą w art. 8 ust.1 pkt.1 ustawy o pomocy społecznej w zw. z § 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. 2009.127.1055), obowiązującego w dacie podjęcia decyzji kontrolowanych przez Sąd I instancji, spór w sprawie sprowadza się do kwestii czy dochód strony przekraczał kryterium dochodowe ustalone w przypadku osoby samotnie gospodarującej na kwotę 477 zł.

Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Przy czym stosownie do ust. 4 powyższego artykułu do dochodu tego nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, zasiłku celowego, pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty, wartości świadczeń w naturze, świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych. Z kolei w myśl art. 8 ust. 11 pkt. 1. w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwotę kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony.

Z treści przytoczonych przepisów wynika, że ustawodawca jednoznacznie zdefiniował pojęcie dochodu osoby ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej oraz taksatywnie wymienił składniki, które do dochodu nie wlicza się. Otrzymane przez skarżącego zadośćuczynienie ze stosunku pracy nie zostało ujęte ani w katalogu zawartym w ust. 3 art. 8 ani w ust. 4 tego artykułu. Jeżeli regułą jest, że za dochód wnioskodawcy uznaje się wszelkie jego przychody, bez względu na tytuł i źródło ich otrzymania, to nie może ulegać wątpliwości, że dopuszczone od tej zasady wyjątki muszą być stosowane ściśle. Ponadto enumeracja zawarta w art. 8 ust. 3 i ust. 4 ustawy ma charakter zamknięty a nie przykładowy. Dokonywanie innych odliczeń i pomniejszeń dochodu jest zatem niedopuszczalne.

W niniejszej sprawie dochód skarżącego ustalono z zachowaniem omówionych warunków, trafnie przyjmując, że przysporzenia finansowe, rzutujące na jego sytuację finansową w miesiącu poprzedzającym dzień złożenia wniosku, obejmują zarówno wypłacony dodatek mieszkaniowy jak i część otrzymanego odszkodowania ze stosunku pracy. M. W. nie spełniał jednej z obligatoryjnych przesłanek określonych w art. 38 ust.1 pkt. 1 ustawy o pomocy społecznej, ponieważ jego dochód w analizowanym okresie przekraczał kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej. Oznacza to, że odmowa przyznania mu wnioskowanego zasiłku stałego była w pełni uzasadniona.

Mając powyższe na uwadze uznać należy, że Sąd I instancji dokonał prawidłowej wykładni omówionych przepisów prawa materialnego i w okolicznościach przedmiotowej sprawy normy te właściwie zastosował. Skarga kasacyjna złożona od omawianego wyroku nie ma zatem usprawiedliwionych podstaw.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art.184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a. Stosownie zaś do § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) pełnomocnik skarżącego powinien złożyć wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.