Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 795/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędziowie WSA Bożena Marciniak WSA Emilia Lewandowska Protokolant starszy referent Justyna Kobylarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2017 r. ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2017r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2017r. nr [...] (omyłkowo wskazano rok 2016) o uznaniu A. K. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

Decyzją z dnia [...] stycznia 2017r. nr [...] Prezydent Miasta [...] uznał A. K . za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że pismem z dnia 11 października 2016r. A. K. został wezwany do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...] w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego oraz odebrania oświadczenia majątkowego, które pozostało bezskuteczne. Wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] listopada 2015r. sygn. akt [...] zostały zasądzone od A. K. na rzecz R. K. alimenty w wysokości po [...] zł miesięcznie. Z zaświadczenia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] z dnia [...] listopada 2016r. wynika, że w okresie od maja do października 2016r. A. K. nie przekazał żadnych kwot tytułem alimentów. W związku z powyższym organ I instancji stwierdził, że A. K. nie wywiązywał się ze swoich zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów tj. w kwocie nie mniejszej niż [...] zł miesięcznie.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł A. K..

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa.

Kolegium wskazało, że Prezydent [...] decyzją z dnia [...] października 2016r. przyznał R. K. jako osobie uprawnionej świadczenie alimentacyjne w kwocie [...] zł miesięcznie na okres od 1 października 2016r. do 30 września 2017r. zawiA.iając o powyższym A. K. pismem z dnia 5 października 2016r.Następnie skarżący został wezwany do stawienia się w siedzibie MOPR w [...] celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i złożenia oświadczenia majątkowego. Obydwa pisma skarżący odebrał. Kwestią sporną jest skuteczność wszczęcia przez organ I instancji postępowania w niniejszej sprawie, którego dokonano w zawiadomieniu z dnia 24 listopada 2016r. Kolegium ustaliło, że w sprawie niniejszej operator pocztowy dwukrotnie dokonywał bezskutecznie awizowania przesyłki i w dniu 14 grudnia 2016r. dokonał jej zwrotu do organu I instancji. W tej sytuacji jak wskazało Kolegium miała zastosowanie fikcja prawna doręczenia przesyłki adresatowi. W związku z tym w ocenie organu odwoławczego doręczenie zawiadomienia o wszczęciu postępowania było skuteczne, co oznacza, że organ przeprowadził prawidłowo postępowanie zakończone decyzją uznającą A. K. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł A. K. zarzucając organom orzekającym prowadzenie postępowania w sposób inkwizycyjny i z rażącym naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organ I instancji pozyskał jedynie zaświadczenie komornika nie informując go o załączeniu dokumentów dotyczących przyznania świadczenia alimentacyjnego.

Organ II instancji nie odniósł się do zarzutów podniesionych w odwołaniu o beznadziejnej sytuacji skarżącego zarówno materialnej, życiowej jak i zdrowotnej. Ponadto zdaniem skarżącego w sprawie niniejszej nie doszło do skutecznego wszczęcia postępowania z uwagi na to, że organ I instancji nie dysponował jego aktualnym adresem, pod który mógłby skutecznie dokonywać doręczeń. Ponadto skarżący podniósł, że został pozbawiony możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego a stan faktyczny przedstawiony przez Kolegium nie pokrywa się ze stanem prawnym.

Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji ewentualnie o uchylenie decyzji organów obu instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r. poz. 718 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 5 ust. 3 i 3a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ( Dz. U. z 2016 r., poz. 169).

W myśl art. 5 ust. 3 ustawy, w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił:

1) złożenia oświadczenia majątkowego,

2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy,

3) bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych,

- organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

Bezspornym jest, że skarżący jest dłużnikiem alimentacyjnym, na którym ciąży obowiązek alimentacyjny wobec córki R. K..

Jak wynika z materiału dowodowego w sprawie zaistniały podstawy do wszczęcia postępowania w przedmiocie uznania dłużnika alimentacyjnego – A. K. za uchylającego się od zobowiązań. Mimo skutecznego wezwania do osobistego stawiennictwa celem przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i złożenia oświadczenia majątkowego, dłużnik nie stawił się. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy, zasadnie przyjął za prawidłowe uznanie przez organ I instancji, że wystąpiła okoliczność wymieniona w art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy, a mianowicie okoliczność, że po skierowaniu skutecznie doręczonego wezwania do stawienia się w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie dłużnik nie stawił się, uniemożliwiając tym samym organowi przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego.

Stosownie do art. 5 ust. 3a cytowanej ustawy, decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu z zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów.

Z treści ww. przepisów wynika, że przesłanki pozytywne wszczęcia postępowania dotyczącego uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych wymienione zostały w sposób enumeratywny w pkt od 1 do 3 ust. 3 art. 5 ustawy. Jednak wystąpienie którejkolwiek z nich nie może stanowić podstawy do wydania decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych w przypadku określonym w art. 5 ust. 3a ustawy.

Taka zaś sytuacja określona w tym przepisie ustawy nie miała miejsca w niniejszej sprawie.

Z zaświadczenia o dokonanych wpłatach Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] z dnia [...] listopada 2016 r. jednoznacznie wynika bowiem, że w okresie trwania egzekucji roszczeń alimentacyjnych prowadzonej od 1 maja 2016r. do 31 października 2016r. egzekucja roszczeń na rzecz osoby uprawnionej okazała się bezskuteczna, a dłużnik nie dokonywał wpłat tytułem zasądzonych alimentów. Nie wynika zatem z powyższego, aby zostały spełnione wymogi z art. 5 ust. 3a ustawy. W konsekwencji w dacie wydawania kontrolowanej decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, A. K. nie wywiązywał się ze swych zobowiązań alimentacyjnych w takim zakresie, w którym ustawodawca nie pozwala na wydanie decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Zresztą skarżący nie kwestionuje faktu nie wywiązywania się ze swych zobowiązań alimentacyjnych. Za uznaniem skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych przemawia więc zarówno brak należytego wywiązywania się przez A. K. z obowiązku alimentacyjnego, jak i brak współpracy z organem I instancji. Obie okoliczności, zdaniem Sądu, przemawiają za oceną, że podejmując zaskarżoną decyzję organ odwoławczy oraz organ I instancji pozostawały w zgodności z prawem. Nie ulega wątpliwości, że A. K. nie stawił się na wezwanie organu w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego, a zatem zaistniały podstawy do wszczęcia postępowania administracyjnego, a także wobec zgromadzonych w sprawie dowodów, w tym treści dokumentów, podstawy do wydania rozstrzygnięć o kontrolowanej treści.

Skarżący nie może natomiast skutecznie kwestionować działań organów podejmowanych na podstawie i w granicach obowiązującego prawa, ponieważ mają one m.in. na celu realizację obowiązku państwa udzielenia pomocy osobom uprawnionym do alimentów, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb i nie otrzymują należnego im wsparcia od osób należących do kręgu zobowiązanych wobec nich do alimentacji. Dlatego też obowiązkiem skarżącego było stawienie się na wezwanie organu w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego. Wbrew stanowisku skarżącego, twierdzenia zawarte w odwołaniu nie mogą zastąpić wywiadu czy oświadczenia przewidzianych przepisami ustawy.

W świetle poczynionych powyżej rozważań argumentacja przedstawiona we wniesionej skardze nie może odnieść skutku, w sprawie bowiem niewątpliwe zaistniały przesłanki do wydania decyzji uznającej skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, co potwierdza materiał dowodowy zgromadzony w sprawie.

Zasadniczą kwestią sporną jest w niniejszej sprawie skuteczność wszczęcia przez organ I instancji postępowania w sprawie uznania skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

W ocenie Sądu postępowanie to zostało skutecznie wszczęte wbrew zarzutom skargi. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że zawiadomieniem z dnia 5 października 2016r. organ I instancji poinformował skarżącego, że wobec bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych R. K. zostało przyznane świadczenie z funduszu alimentacyjnego w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od 1 października 2016r. do 30 września 2017r. Zawiadomienie powyższe osobiście odebrał skarżący w dniu 24 października 2016r. Pismem z dnia 11 października 2016r. wezwano skarżącego do osobistego stawiennictwa w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie w [...] w terminie 14 dni od daty otrzymania wezwania w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i złożenia oświadczenia majątkowego. Wezwanie to skarżący odebrał osobiście w dniu 24 października 2016r., jednakże nie stawił się we wskazanym terminie. Ww pisma kierowane były na adres [...] ul. [...]. Następnie pismem z dnia 24 listopada 2016r. skierowano do skarżącego na ten sam adres zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie o uznanie go za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Przesyłka ta została zwrócona do organu I instancji z adnotacją - nie podjęto w terminie.

W ocenie Sądu przesyłka zawierająca zawiadomienie o wszczęciu postępowania była w niniejszej sprawie prawidłowo awizowana i wobec tego należało uznać ją za doręczoną w myśl art. 44 § 4 k.p.a.

Zgodnie z treścią art. 44 § 1 k.p.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 tej ustawy (w mieszkaniu, w miejscu pracy, w lokalu administracji publicznej, także w razie koniecznej potrzeby, w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie, ewentualnie dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi):

1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego;

2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ.

Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 33 § 2 k.p.a.). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 k.p.a.). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 44 § 4 k.p.a.).

W niniejszej sprawie wszystkie powyższe wymogi zostały spełnione. Jak wynika z dowodu doręczenia przedmiotowej przesyłki pierwsza próba jej doręczenia nastąpiła w dniu 29 listopada 2016r., z pozostawieniem informacji w skrzynce pocztowej, zawiadomienie powtórne pozostawiono w dniu 7 grudnia 2016r., zwrot przesyłki do nadawcy nastąpił w dniu 14 grudnia 2016r. z powodu jej nie podjęcia w terminie.

Jeśli chodzi o podnoszone przez skarżącego zarzuty, że korespondencja kierowana była przez organ I instancji na adres nieprawidłowy, to w świetle materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy należy je uznać za bezzasadne. Jak wskazano bowiem wyżej korespondencja kierowana na ul. [...] w [...] była przez skarżącego odbierana osobiście, w odwołaniu od decyzji organu I instancji wskazuje on również ten adres. Wskazuje go także w skardze do Sądu, we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W świetle powyższego brak jest podstaw do uznania, że postępowanie w sprawie niniejszej zostało wszczęte nieskutecznie.

Ponadto należy wyjaśnić, że skuteczność zarzutu naruszenia postanowień art. 10 § 1 k.p.a. może mieć miejsce jedynie, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Przy czym to na stronie stawiającej taki zarzut spoczywa ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie miała miejsca.

Przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organ nie naruszył przepisu art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Zgodnie z treścią art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy mają obowiązek podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z przepisem tym koresponduje art. 77 § 1 k.p.a., który nakłada na organ administracji publicznej obowiązek w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Stan faktyczny sprawy nie budzi, w ocenie Sądu, wątpliwości. Na podstawie przeprowadzonego postępowania dowodowego organ mógł dokonać swobodnej oceny dowodów stosownie do art. 80 k.p.a. Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Okoliczności sprawy zostały ustalone w sposób prawidłowy i tylko one miały wpływ na rozstrzygnięcie w kontekście treści art. 5 ust. 3 i ust. 3a ustawy.

W konsekwencji poczynionych rozważań, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie może zasługiwać na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzającą nie zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Wprawdzie uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest zbyt lakoniczne, jednakże uchybienie to pozostaje bez wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.