Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 346/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2
journal: Dz.U. 1945 nr 3 poz 13
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
article: art. 129 ust. 5 pkt 3, art. 136 ust. 3, art. 216
journal: Dz.U. 2018 poz 2204
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o  gospodarce nieruchomościami  - tekst jedn.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 104, art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Jan Szuma (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi Z. C. i I. C. na decyzję Wojewody z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] 2018 r., nr [...]


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2018 r. [...] Wojewoda (zwany dalej "Wojewodą") po rozpoznaniu odwołania I. C. i Z. C., utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] (zwanego dalej "Starostą") z dnia [...] 2018 r., [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie "zwrotu względnie wypłaty odszkodowania" za nieruchomości ziemskie [...] gmina [...], przejęte na rzecz Skarbu Państwa w trybie dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13, dalej "dekret PKWN").

Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następujących okolicznościach.

I. C. i Z. C. działając w trybie art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (obecnie tekst jednolity tego aktu prawnego opublikowano w Dz. U. z 2018 r., poz. 2204 ze zm., dalej "u.g.n") pismem z dnia 6 listopada 2017 r. wystąpiły do Starosty "jako spadkobierczynie po właścicielu ojcu J. ." o zwrot w naturze nieruchomości ziemskich [...], [...] [...], gmina [...], powiat [...], względnie o przyznanie odszkodowania za nie. Zaznaczyły, że wskazane nieruchomości ziemskie zostały wywłaszczone pod pretekstem dekretu PKWN i obecnie należą do Agencji Nieruchomości Rolnych, oddział terenowy w P., Gminy i Miasta [...] oraz Nadleśnictw Państwowych [...] oraz [...].

W tym miejscu wskazać należy, że na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] 2010 r. geodeta uprawniony sporządził opinię dotyczącą nieruchomości wchodzących w skład majątku [...] i w skład majątku [...] [...] formalnie przejętych na cele reformy rolnej. Geodeta w opinii wskazał podał między innymi, że obie nieruchomości Skarb Państwa przejął na podstawie art. 2 dekretu PKWN i § 12 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Referatu Rolnego z dnia 1 marca 1945 r. (Dz. U. Nr 10, poz. 51, dalej "rozporządzenie do dekretu PKWN"). Majątek [...] został przejęty na cele reformy rolnej i zapisany był w rejestrze katastralnym [...], art. mat. 6 i art. mat. 11. Nieruchomości oznaczone były w księdze wieczystej [...] [...] Dobra [...] (ciąg dalszy KW [...]). Jako właściciela wpisano w języku niemieckim: S. C. in [...].

Majątek [...], który został przejęty na cele reformy rolnej, zapisany był w rejestrze katastralnym [...] art. mat. 1; w rejestrze katastralnym [...] art. mat. 23 oraz [...] art. mat. 23. Nieruchomość należąca do C. z [...] C. została przejęta przez Skarb Państwa Polskiego - Wojewódzki Urząd Ziemski w P..

Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] 1992 r., [...] spadek po Z. C. zmarłym [...] 1940 r. w [...] nabyła w drodze dziedziczenia ustawowego [...] C. C. w całości. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] 1992 r., III Ns [...]/10 spadek po C. C. zmarłej w [...] [...] 1957 r. nabyli: S. C. z domu [...], Z. A. A. S. z domu [...], Z. C. i I. C. z domu [...], po [...] każde z nich. Postanowieniem Sadu Rejonowego w S. z dnia [...] 1990 r., [...] spadek po Z. C., zmarłym [...] 1949 r. w S., na podstawie ustawy nabyli: [...] S. C., syn Z. C., córka I. C. i córka Z. C.-S. w częściach równych po [...] spadku. Postanowieniem Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] 1998 r., [...] spadek po S. C. z domu [...] zmarłej [...] 1997 r., nabyła na mocy testamentu notarialnego [...] I. C. w całości. Postanowieniem Sądu Rejonowego dla W.[...] z dnia [...] 2008 r., [...] spadek po Z. C., zmarłym [...] 2008 r. w [...], na podstawie ustawy nabyły: [...] M. C. w [...] części oraz [...]: I. C. i Z. C. po [...] części każda z nich.

Wobec powyższego następcami prawnymi byłych właścicieli nieruchomości objętych wnioskiem z dnia 6 listopada 2017 r. są: I. C., Z. C. i M. C..

Jak wskazano na wstępie Starosta decyzją z dnia [...] 2018 r., [...] umorzył postępowanie w sprawie "zwrotu względnie wypłaty odszkodowania" za nieruchomości ziemskie [...]. Organ uznał, że dekret PKWN nie zalicza się do kategorii ustaw "wywłaszczeniowych". Nie ma więc podstaw prawnych do zwrotu tak odebranej nieruchomości w oparciu o art. 136 i nast. w zw. z art. 216 u.g.n.

W odwołaniu I. C. i Z. C. zarzuciły naruszenie art. 136 ust. 3 u.g.n.

Wskazaną na wstępie niniejszego uzasadnienia decyzją z dnia [...] marca 2018 r. [...] Wojewoda utrzymał decyzję Starosty w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przedstawił reguły prawne dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości określone w art. 136 i nast. u.g.n. zaznaczając zarazem, że reguły te znajdą również zastosowanie do "dawnych" wywłaszczeń oraz przypadków przejęcia i nabycia nieruchomości, do których doszło na podstawie ustaw wymienionych w art. 216 u.g.n.

Wojewoda wyjaśnił dalej, że nieruchomości ziemskie [...] – będące przedmiotem postępowania – zostały przejęte na rzecz Skarbu Państwa na cele reformy rolnej na podstawie art. 2 dekretu PKWN. Tymczasem art. 136 ust. 3 u.g.n. dotyczy zwrotu "wywłaszczonych nieruchomości", a więc wyłącznie takich, w stosunku do których Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawo rzeczowe w drodze instytucji wywłaszczenia na podstawie indywidualnej i konkretnej decyzji administracyjnej wydanej na podstawie obowiązujących ustaw (dekretów z mocą ustaw), regulujących zasady i tryb przymusowego odjęcia lub ograniczenia własności nieruchomości za odszkodowaniem. Wojewoda podkreślił, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym dominuje pogląd, iż warunkiem stosowania przepisów o zwrocie nieruchomości jest stwierdzenie, że miało miejsce wywłaszczenie sensu stricto, to jest władcze odjęcie prawa własności w drodze decyzji administracyjnej. Wyjątek od powyższej zasady znajduje się w art. 216 u.g.n., który w enumeratywnym wyliczeniu wskazuje na sytuacje, gdy przepisy o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych lub przejętych. Jednakże w wyliczeniu zawartym tym nie zawarto odesłania do dekretu PKWN.

Wskazując na powyższe Wojewoda podsumował, że w sprawie bezspornym jest, iż Skarb Państwa nie nabył prawa własności nieruchomości objętych wnioskiem I. C. i Z. C. w drodze instytucji wywłaszczenia nieruchomości, ani na podstawie enumeratywnie wymienionych w art. 216 u.g.n. aktów normatywnych.

Dalej Wojewoda stwierdził, że wniosek o zwrot nieruchomości został złożony w trybie art. 136 u.g.n., jednakże przepis ten nie może zostać zastosowany, ponieważ nieruchomości nie zostały wywłaszczone, tylko przeszły z mocy prawa na własność Skarbu Państwa. Według organu kwestia oceny legalności przejęcia nieruchomości na podstawie dekretu PKWN nie mieści się w granicach sprawy. Równocześnie zauważył, iż ustawodawca do tej pory nie unormował odrębnie, w sposób generalny, kwestii zwrotu znacjonalizowanego dekretem mienia.

Wojewoda przypomniał, że w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 maja 2011 r., SK 9/08 stwierdzono, iż "art. 216 ust. 2 u.g.n. wskazuje konkretne przepisy stanowiące w przyszłości podstawę nabycia nieruchomości przez państwo i przesądza, że do nieruchomości nabytych na podstawie tych przepisów stosuje się przepisy ustawy o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości. Wymieniono tam konkretne przepisy dwóch ustaw oraz całą ustawę o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Tym samym art. 216 u.g.n. nie ma zastosowania do nieruchomości wywłaszczonych łub nabytych przez państwo na podstawie innych aktów prawnych".

W podsumowaniu Wojewoda podzielił stanowisko Starosty, że w sprawie nie mają zastosowania przepisy u.g.n. Nie doszło bowiem ani do wywłaszczenia nieruchomości, ani też nabycia lub przejęcia nieruchomości, o których mowa w art. 216 u.g.n. Z tego powodu dekretu nie można uznać za ustawę wywłaszczeniową stanowiącą podstawę do zwrotu nieruchomości. Przejęcie nieruchomości w trybie dekretu nosi cechy nacjonalizacji.

Skargę na decyzję wniosły Z. C. i I. C.. Nie zgodziły się przede wszystkim z ustaleniem organu, że nieruchomości, których dotyczył wniosek objęte były działaniem dekretu PKWN. Skarżące zwróciły uwagę, że sam dekret, między innymi w art. 2 ust. 1 lit. e, określał, jakie grunty przechodziły na własność Skarbu Państwa. Rozporządzenie do dekretu PKWN precyzowało, że za użytki rolne uważa się grunty rolne, łąki, pastwiska, ogrody warzywne i owocowe. To wszystko prowadzi do wniosku, że nie wszystkie nieruchomości podlegały nacjonalizacji. Dekret PKWN nie dotyczył zwłaszcza domów, obiektów gospodarczych, ruchomości, pałaców. Ich zabór był w ocenie Z. C. i I. C. bezprawny.

Na dalszym etapie sprawy skarżące, a zwłaszcza reprezentowana przez F. T. I. C., przedstawiły bardzo obszerne wyjaśnienia dotyczące skonfiskowanego majątku oraz jego wartości. Opisano także historię i zasługi rodziny [...].

Dnia 30 listopada 2018 r. wpłynęło do akt sądowych datowane na 15 listopada 2018 r. pismo procesowe przygotowane przez ustanowionego dla skarżących z urzędu pełnomocnika M. S..

W piśmie tym sprecyzowano zarzuty i wnioski skargi.

Pełnomocnik wyjaśnił, że w sprawie doszło do naruszenia:

1. art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN poprzez błędną wykładnię i bezzasadne uznanie, że do pozbawienia własności nieruchomości nie stosuje się przepisów regulujących kwestię zwrotu nieruchomości, mimo, iż przejęcie własności nieruchomości na podstawie dekretu stanowiło w rzeczywistości wywłaszczenie, co w konsekwencji powinno uzasadniać możliwość żądania jej zwrotu względnie odszkodowania na podstawie u.g.n.,

2. art. 128 ust. 1, art. 129 ust. 1 oraz 5 pkt 2 i 3 u.g.n. w zw. z art. 21 ust. 2 oraz art. 64 Konstytucji RP poprzez niezastosowanie wskazanych przepisów na skutek przyjęcia, iż skarżącym nie przysługuje odszkodowanie pomimo, iż nieruchomości, których dotyczy niniejsza sprawa zostały przejęte na rzecz Skarbu Państwa w trybie dekretu PKWN, co było w istocie wywłaszczeniem,

3. art. 216 u.g.n. poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji uznanie, że przepis ten zawiera wyczerpujący katalog aktów normatywnych odejmujących po II wojnie światowej własność nieruchomości, podczas gdy dekret PKWN stanowi niewątpliwie akt o charakterze wywłaszczeniowymi i powinien zaliczać się do tzw. "aktów wywłaszczeniowych" ujętych w treści art. 216 u.g.n.,

4. art. 136 ust. 1 i 3 u.g.n. w zw. z art. 137 u.g.n. w zw. z art. 1 ust. 2 dekretu PKWN poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji nieprawidłowe uznanie, że nie jest uzasadnione żądanie zwrotu nieruchomości, mimo iż stała się ona zbędna na cel dokonanego wywłaszczenia,

5. § 5 rozporządzenia do dekretu PKWN poprzez pominięcie, że odebranie skarżącym nieruchomości w miejscowości [...] i [...] [...] wymagało wdania stosownej decyzji przez wojewódzki urząd ziemski w przedmiocie podpadania nieruchomości pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN, od której stronom służyło prawo do wniesienia odwołania, podczas gdy w przedmiotowej sprawie tryb ten nie został zachowany,

6. § 11 ust. 1 rozporządzenie do dekretu PKWN poprzez jego niezastosowanie pomimo, że w sprawie doszło do odebrania mienia w szerszym zakresie, niż przewiduje to wskazany przepis, a zatem skarżącym służy prawo do domagania się odszkodowania za mienie odebrane wbrew treści tego przepisu;

7. art. 138 § 1 K.p.a. w zw. art. 104 K.p.a. i art. 105 § 1 K.p.a. poprzez wydanie przez Wojewodę decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji w przedmiocie umorzenia niniejszego postępowania, co było konsekwencją nieprawidłowego uznania, że brak jest przesłanek do uznania za uzasadnione żądania zwrotu, względnie wypłaty odszkodowania za nieruchomości [...], mimo, iż w świetle u.g.n. oraz dekretu PKWN skarżący mogli domagać się zwrotu nieruchomości względnie odszkodowania,

8. art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz jego dowolnej i wybiórczej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza w pominięciu dokumentów znajdujących się w aktach sprawy tj. protokołów zdawczo-odbiorczych, założeń pałacowo-parkowych, opisu inwentaryzacyjnego, dokumentów znajdujących się w aktach ksiąg wieczystych nieruchomości [...], zaświadczenia wydanego przez Wojewódzki Urząd Ziemski w P., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem skutkowało utrzymaniem w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

Wskazując na powyższe zarzuty pełnomocnik skarżących wniósł o uchylenie decyzji obu instancji, ewentualnie o stwierdzenie wydania tych decyzji z naruszeniem prawa.

W toku rozprawy sądowej, która odbyła się 17 stycznia 2019 r. pełnomocnik substytucyjny skarżących podniosła, że obowiązkiem organu było merytoryczne rozpatrzenie wniosków o zwrot nieruchomości oraz o odszkodowanie. F. T. działający na rzecz I. C. podkreślił, że sprawa odnosi się do bezprawnego pozbawienia własności rodziny [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zawiera usprawiedliwione podstawy, przy czym o uchyleniu decyzji przesądziły inne względy, aniżeli uwypuklane w skardze i uzupełniającym ją piśmie procesowym z dnia 15 listopada 2018 r.

Powodem uchylenia decyzji jest uchybienie organów, które zasadza się w sferze proceduralnej i wiąże się z naruszeniem art. 105 § 1 oraz art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.

Sąd zwraca uwagę, że wniosek wszczynający postępowanie datowany na 6 listopada 2017 r. (k. 175 akt administracyjnych organu pierwszej instancji) bezsprzecznie zawiera żądanie "zwrotu w naturze" nieruchomości ziemskich [...] i [...] [...], ale zarazem alternatywnie także żądanie przyznania odszkodowania za nie.

Organy ani słowem nie wypowiadają się o tej części wniosku I. C. i Z. C., która dotyczyła żądania przyznania odszkodowania.

Sąd w tym miejscu zaznacza, że odnotowując powyższe nie miał intencji przesądzać lub chociażby sugerować, jak wniosek o odszkodowanie powinien być załatwiony. Sąd podkreśla zarazem, że żądanie przyznania odszkodowania za pozbawienie praw do nieruchomości znajduje generalną podstawę prawną w art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. Na kwestię tę trafnie zwrócił uwagę pełnomocnik w piśmie procesowym z dnia 15 listopada 2018 r. Oznacza to, że żądanie takie – jeżeli pochodzi od osoby uprawnionej do nieruchomości (lub spadkobiercy) i dotyczy nieruchomości, prawa własności której niegdyś właściciela pozbawiono – powinno być merytorycznie rozpoznane. A strona, w przypadku rozstrzygnięcia niekorzystnego, ma prawo skorzystać ze środków zaskarżenia.

Potrzeba zapewnienia procedury, w której dojdzie do merytorycznego rozpoznania wniosku o odszkodowanie i zapewnione zostaną stronie prawa do ewentualnej polemiki ze stanowiskiem organu na etapie instancji administracyjnych i sądowych związana jest także z realizacją standardów wynikających z orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Z wywodów Trybunału w sprawach dotyczących dopuszczalności skarg w kwestii odszkodowań związanych ze skutkami działania dekretu PKWN można wywnioskować, że istotną rolę ma z tego punktu widzenia zagwarantowanie zainteresowanym procedury, także sądowej, w której zasadność żądania odszkodowawczego za odebrane dekretem nieruchomości zostanie należycie zbadana (zob.. decyzję Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 12 września 2017 r. w czterech sprawach przeciwko Polsce: M. Z. przeciwko Polsce - skarga nr [...], A. Z. przeciwko Polsce - skarga nr 19906/13, A. Z. przeciwko Polsce – skarga nr 19921/13 i H. Z. przeciwko Polsce – skarga nr [...], http://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001-177747).

Mając na uwadze powyższe, zdaniem Sądu skoro we wniosku z dnia 6 listopada 2017 r. znalazło się żądanie przyznania odszkodowania za grunty, których własności poprzednicy prawni skarżących zostali w 1944 r. pozbawieni, to żądanie to powinno być rozpoznane co do istoty, a nie załatwione wydaniem decyzji umarzającej postępowanie i to bez jakiegokolwiek wyjaśnienia.

Powyższe pozwala więc uznać za zasadne zarzuty naruszenia wymienionych w piśmie z dnia 15 listopada 2018 r. grup przepisów: art. 138 § 1 [pkt 1] K.p.a. w zw. art. 104 K.p.a. w zw. z art. 105 § 1 K.p.a. oraz art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a., w zakresie w jakim dotyczyły one umorzenia postępowania co do zgłoszonego żądania I. C. i Z. C. przyznania odszkodowania za nieruchomości odebrane na podstawi dekretu PKWN.

Gdy chodzi natomiast o trafność stanowiska organu w części dotyczącej wniosku o zwrot nieruchomości "w naturze", to Sąd w pełni podziela stanowisko organów obu instancji, że w u.g.n. nie ma podstaw prawnych do uwzględnienia takiego wniosku, jeżeli ma on za przedmiot nieruchomości, które wcześniej nie były objęte decyzją wywłaszczeniową lub działaniem jednego z aktów prawnych wymienionych w art. 216 u.g.n.

Przed przedstawieniem dalszych wyjaśnień zachodzi jednak potrzeba odniesienia się do kwestii formy proceduralnej rozstrzygnięcia, która na dalszym etapie sprawy wymaga korekty. W literaturze prezentowany jest pogląd, który Sąd w składzie rozpoznającym tę sprawę podziela, iż prawidłowe ustalenie, że konkretna nieruchomość nie mieści się w żadnej z kategorii nieruchomości podlegających zwrotowi w trybie i na zasadach określonych w przepisach rozdziału 6 działu III u.g.n., powinno znaleźć swój wyraz nie w decyzji umarzającej postępowanie, ale w o odmowie zwrotu nieruchomości z powodu braku podstawowej materialnoprawnej przesłanki zwrotu nieruchomości, jaką jest przynależności konkretnej nieruchomości do którejś z kategorii nieruchomości z art. 136 ust. 3 lub 4 albo z art. 216 u.g.n. (zob. T. Woś, Wywłaszczenie nieruchomości i ich zwrot, Warszawa 2011, wyd. el., rozdział V, pkt. 3.3 oraz powołane tam orzecznictwo). W niniejszej sprawie Starosta orzekł o umorzeniu postępowania, a Wojewoda utrzymał takie rozstrzygnięcie w mocy. Rozstrzygnięcia przybrały zatem nieprawidłową formę. Sąd stwierdził zarazem, że choć w okolicznościach sprawy doszło do opisanego tu uchybienia, to mimo to organy w sposób jednoznaczny wyraziły swoje stanowisko i jest to stanowisko niewątpliwie co do istoty żądania skarżących (nie znalazły podstaw do uwzględnienia żądania zwrotu w naturze majątków [...] i [...] [...]). Z tego powodu Sąd przyjął, że może skontrolować zasadność wniosku o zwrot nieruchomości co do meritum.

W tym miejscu wyjaśnić należy, że podstawę prawną zwrotu wywłaszczonych nieruchomości w obecnym stanie normatywnym stanowią przepisy rozdziału 6 działu III u.g.n. Z mocy art. 216 ust. 1 u.g.n., wskazane przepisy znajdują odpowiednie zastosowanie do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie wymienionych w tym przepisie aktów prawnych. Z kolei zgodnie z art. 216 ust. 2 u.g.n. przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustaw wskazanych w tym przepisie.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i w doktrynie utrwalił się pogląd, że art. 216 u.g.n. zawiera wyczerpujący katalog aktów normatywnych, odejmujących w okresie po II wojnie światowej własność nieruchomości (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 grudnia 2012 r., IV SA/Po 580/12, orzeczenia.nsa.gov.pl i powołane tam orzecznictwo oraz literaturę).

W wyroku z dnia 24 października 2001 r. SK 22/01, OTK 7/01/216, Trybunał Konstytucyjny stwierdził także, że art. 216 u.g.n. w zakresie, w jakim wyklucza odpowiednie stosowanie przepisów rozdziału 6 działu III u.g.n. do nieruchomości przejętych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN jest zgodny z art. 32 i art. 64 ust. 2 w zw. z art. 2 Konstytucji RP;

Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy, organy obu instancji trafnie uznały, że nacjonalizacja na podstawie dekretu PKWN nie ma związku z podstawami wywłaszczeń określonymi w art. 216 u.g.n. Z przepisu tego wynika jasno, że ustawodawca nie przewidział zwrotu nieruchomości wywłaszczonej na podstawie dekretu z 1944 r.

Z wymienionych wyżej względów za niezasadne należy uznać wszystkie pozostałe zarzuty przedstawione w piśmie z dnia 15 listopada 2018 r. mające na celu lansowanie tezy, że możliwość zwrotu nieruchomości wywłaszczonych może odnosić się do gruntów odebranych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie dekretu PKWN i nie objętych żadną decyzją wywłaszczeniową.

Końcowo, odnosząc się bezpośrednio do skargi, Sąd wyjaśnia skarżącym, że wbrew ich obawom nie było bynajmniej celem Wojewody przesądzanie w decyzji z dnia [...] marca 2018 r. [...], że nieruchomości ziemskie [...] i [...] [...] były w całości i bezdyskusyjnie objęte dekretem PKWN. Zagadnienie to może być przedmiotem innych postępowań, takich jak chociażby procedura orzekania, czy określone nieruchomości podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Taką procedurę zresztą skarżące zainicjowały (zob. decyzję Wojewody na k. 199-234 akt sądowych).

Sąd zaznacza, że oczywiście dostrzega, iż Wojewoda kilkukrotnie w swej decyzji wypowiada się o podpadaniu nieruchomości ziemskich [...] i [...] [...] pod działanie dekretu PKWN. Wypowiedzi te mają charakter sprawozdawczy i nie determinują statusu wskazanych tu nieruchomości. Podkreślenia wymaga, że organy rozważały wyłącznie istnienie podstaw prawnych do prowadzenia postępowania o zwrot nieruchomości w trybie art. 136 u.g.n. Najważniejsza była wiec w tym zakresie weryfikacja, czy nie doszło do wydania decyzji wywłaszczeniowej, względnie przejęcia nieruchomości na podstawie aktu prawnego wymienionego w art. 216 u.g.n. W tym zakresie ustalenia dały negatywny wynik i ta konkluzja ma zasadnicze znaczenie prawne dla sprawy.

W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej "P.p.s.a.") uchylił decyzje obu instancji.

Ponownie rozpoznając sprawę Starosta wyda merytoryczne rozstrzygnięcia w odniesieniu o obu żądań (to jest zwrotu nieruchomości i odszkodowania) zawartych we wniosku z dnia 6 listopada 2017 r. Ubocznie Sąd nadmienia, że żądanie odszkodowania zawarte we wniosku z dnia 6 listopada 2017 r. organ może wydzielić do odrębnego postępowania i załatwić odrębną decyzją. Jest to wszakże przedmiotowo i prawnie znacząco odmienne żądanie, aniżeli drugie zawarte we wniosku żądanie zwrotu nieruchomości ziemskich [...] i [...] [...].