Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 226/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2006-07-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.), Sędzia NSA Anna Stępień, Asesor WSA Ewa Cisowska-Sakrajda, Protokolant A.Łuczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lipca 2006 roku sprawy ze skargi K. S. i S. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie wywłaszczenia nieruchomości i odszkodowania oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Kierownik Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w R. orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w R. przy ul. A, oznaczonej nr działek: 77/1, 77/2, 87/1, 87/2, 75/1 i 75/2. o łącznej powierzchni 0,6691 ha., stanowiącej współwłasność po 1/3 części – K. S., K. S. i S. S. oraz o ustaleniu na rzecz osób uprawnionych, w udziałach im przysługujących, odszkodowania w wysokości 1.292.176,00 złotych.

Pismem z dnia 2 listopada 1999 r. K. S. wystąpił do Starostwa Powiatowego w R. z prośbą "o ustalenie co się stało z przysługującym odszkodowaniem za wywłaszczenie działek nr [..],[...]", wskazując jako beneficjentów również inne osoby, tj. K. S. i S. S. W wyniku czynności wyjaśniających podjętych przez organ I instancji, Starosta Powiatowy w R. uznał, iż wobec faktu, iż dokumenty księgowe archiwizowane są przez okres 5 lat, a następnie podlegają zniszczeniu, nie można ustalić, co się stało z ustalonym odszkodowaniem i pozytywnie załatwić sprawy.

W dniu 23 maja 2000 r. K. S., K. S. i S. S. wystąpili o stwierdzenie nieważności m.in. decyzji wywłaszczeniowo-odszkodowawczej z dnia [...] Nr [....

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w R. z dnia [...] orzekającej o wywłaszczeniu za odszkodowaniem pieniężnym przedmiotowej nieruchomości. Oceniając prowadzone przez organ I instancji postępowanie Wojewoda [...] stwierdził, iż zawiera ono wadę (polegającą na niezawiadomieniu wszystkich stron o toczącym się postępowaniu), która nie stanowi jego zdaniem rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., może jedynie stanowić przesłankę do wznowienia na żądanie strony postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.

W wyniku odwołania K. S., K. S. i S. S. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [..] Nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [..]

Wyrokiem z dnia 18 grudnia 2002 r., sygn. akt I S.A. 1031/01 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę wniesioną przez K. S., K. i S. S. na powyższą decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia sąd stwierdził, że poza sporem pozostaje okoliczność, iż w trakcie postępowania wywłaszczeniowo - odszkodowawczego zakończonego wydaniem decyzji przez Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w R. z dnia [...] Nr [...] nie brali udziału wszyscy współwłaściciele nieruchomości wymienionej w treści tej decyzji. Wymieniona wyżej decyzja została bowiem doręczona tylko K. S., która jako jedyna była zawiadamiana o podejmowanych czynnościach w sprawie, podczas gdy stroną postępowania wywłaszczeniowego poza K. S. byli także K. S. i S. S. W tej sytuacji zachodziła zdaniem sądu okoliczność uzasadniająca możliwość wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Jednocześnie sąd stwierdził, że postępowanie prowadzone w tym trybie jest odrębnym trybem postępowania, do którego znajdują zastosowanie zasady określone w art. 145 - 151 K.p.a.

Wnioskami z dnia 20 lutego 2003 r. K. S., K. S., S. S. i E. S. wystąpili do Starosty [...] wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej o wznowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt. 4 K.p.a. prowadzonych w roku 1987 postępowań wywłaszczeniowych i wydanych w tym przedmiocie decyzji z dnia [...] i [...] Wnioskodawcy podnosili, iż zarówno K. jak i S. S., jako współwłaściciele wywłaszczonej nieruchomości, nie byli powiadamiani o prowadzonym postępowaniu wywłaszczeniowym.

Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Starosta[...] , wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na żądanie K. S., K. S., S. S. i E. S. wznowił postępowanie przedmiotowej sprawie, a następnie decyzją z dnia [...] Nr [...] [...] odmówił uchylenia decyzji Kierownika Wydziału Geodezji Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w R. z dnia [...] Nr [...] i z dnia [..] Nr[...].

Rozpatrując przedmiotową sprawę w związku z odwołaniem wniesionym przez pełnomocnika K. S. i S. S., Wojewoda [..] decyzją z dnia [..] Nr [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przedmiotową sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, iż w przedmiotowej sprawie błędnie wydano jedną decyzję opatrzoną dwiema sygnaturami i orzekającą o odmowie uchylenia dwóch decyzji wywłaszczeniowo - odszkodowawczych.

Rozpatrując przedmiotową sprawę ponownie, organ I instancji przeprowadził dwa odrębne postępowania dowodowe i decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 151 § 1 pkt 1, w związku z ar. 149 § 2 i art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. odmówił uchylenia decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami, Urzędu Miejskiego w R. Nr [...] z dnia [...] o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w R. przy ul. A, oznaczonej nr działek:[...],[..],[..],[...],[...] o łącznej powierzchni 0,6691 ha. oraz o ustaleniu odszkodowania.

Oceniając prowadzone postępowanie wywłaszczeniowe - odszkodowawcze [...] organ stwierdził, iż zawiera ona wadę, polegającą na tym, że decyzja została wysłana za jednym potwierdzeniem odbioru, gdzie wpisano K., S. i K. S. Została one doręczona pod jeden wspólny adres i wówczas tego nikt nie kwestionował. Ponadto organ prowadzący niniejsze postępowanie uznał, że S. i K. S., synowie K. S. (prowadzący wspólnie gospodarstwo rolne i zamieszkujący wówczas pod jednym adresem) wiedzieli o toczącym się postępowaniu.

W odwołaniu od ww. decyzji pełnomocnik K. S. i S. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie o uchyleniu decyzji wywłaszczeniowo- odszkodowawczej bądź przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Poniósł, iż zarówno S. S. jak i K. S. nie wiedzieli o wydaniu przedmiotowej decyzji wywłaszczeniowo - odszkodowawczej, ponieważ "decyzję odbierały siostra E. S. oraz matka K. S., pomimo, że nie posiadały pełnomocnictwa do działania w imieniu S. i K. S". Dodał, iż K. S. nie mieszkał w czasie przesyłania decyzji przy ul. B 41, ale przy ul. C 35 w R.

Po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] znak: [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. uchylił w całości zaskarżoną decyzję Starosty [..] z dnia [...] i umorzył postępowanie pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał na wadliwość orzeczenia organu I instancji w związku z uchybieniem terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania i stwierdził, że strona może skutecznie złożyć podanie o wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, a w razie gdy żąda wznowienia na podstawie określonej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., w terminie miesięcznym od dnia, w którym dowiedziała się o decyzji.

W tym zakresie organ wskazał na wadliwość orzeczenia organu I instancji, który nie badając kwestii zachowania terminu, postanowieniem z dnia [...] nr [...] wznowił przedmiotowe postępowanie administracyjne, podczas gdy uchybienie terminu do wniesienia podania o wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest podstawą do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania.

Zdaniem organu w sprawie będącej przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego, K. S. i S. S. wiedzieli o wydanych decyzjach wywłaszczeniowo - odszkodowawczych już w dacie 2 listopada 1999 r. Pismem z tej daty wystąpili bowiem do Starostwa Powiatowego w R. z prośbą "o ustalenie co się stało z przysługującym odszkodowaniem za wywłaszczenie działek nr[...],[...]".

W związku z powyższym organ uznał, iż najpóźniej w dniu 2 listopada 1999 r. strony dowiedziały się o decyzjach Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w R. Nr [...] z dnia [...] i Nr [...] z dnia [...], a zatem termin do złożenia przez nich wniosku o wznowienie postępowania upłynął w dniu 2 grudnia 1999 r. W opinii organu II instancji o wydanych decyzjach wiedziała również K. S., która osobiście brała udział postępowaniu wywłaszczeniowo - odszkodowawczym, jak również E. S., która kwitowała odbiór decyzji [...] z dnia [..]

Ponadto organ wskazał, iż mimo faktu, że było prowadzone postępowanie o stwierdzenie nieważności ww. decyzji wywłaszczeniowo - odszkodowawczych, to już w decyzji Wojewody [...] z dnia [..] Nr [...] wskazano, iż wady prowadzonego postępowania wywłaszczeniowego i wydanych w tym zakresie decyzji "nie stanowią jednak rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., a mogą jedynie stanowić przesłankę do wznowienia na żądanie strony postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., co również zostało potwierdzone w wyroku NSA w Warszawie z dnia 18 grudnia 2002 r. sygn. akt I S.A. 1031/01 ze wskazaniem, że postępowanie prowadzone w trybie określonym w art. 145 K.p.a. jest odrębnym trybem postępowania, do którego mają zastosowanie zasady określone w art. 145 -151 K.p.a. W końcowej części uzasadnienia organ stwierdził, iż od negatywnych skutków uchybienia terminu strona może bronić się wnosząc prośbę o przywrócenie terminu, jednak w analizowanej sprawie skarżący takiego wniosku nie złożyli.

W skardze na powyższe rozstrzygnięcie z dnia 22 lutego 2006 roku, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik K. i S. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ i Instancji.

W treści pisma zarzucił kwestionowanym decyzjom naruszenie art. 105 K.p.a. poprzez umorzenie postępowania w I instancji mimo, iż nie zostały spełnione przesłanki umorzenia, a w szczególności postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe. Wskazał także, iż "organ odwoławczy, który uchylił decyzję organu I instancji, nie ma uzasadnienia do jednoczesnego umorzenia postępowania przed tą instancją, jeżeli odwołujący się żąda rozpatrzenia sprawy co do jej istoty; żądanie takie świadczy bowiem o tym, że postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe".

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych (...), przy czym – zgodnie z § 2 tego artykułu – kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej lub w postanowieniu z punktu widzenia zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i zastosowania przepisów prawa materialnego właściwego na czas wydania decyzji lub postanowienia.

Uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy - art. 145 §1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.); naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit.b) albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Zgodnie z art. 134 § 1 ww. ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Bada więc zaskarżone orzeczenie pod kątem wszelkich naruszeń prawa, a nie tylko tych wskazanych w skardze. Stosownie do treści art. 133 § 1 powołanej ustawy Sąd rozstrzyga na podstawie akt sprawy.

Rozpatrując skargę w tak zakreślonej kognicji oraz analizując dokumenty zawarte w aktach administracyjnych, Sąd nie dopatrzył się uchybień, które skutkowałyby uchyleniem zaskarżonej decyzji organu II instancji.

Kwestię wznowienia postępowania administracyjnego regulują przepisy rozdziału 12 Kodeksu postępowania administracyjnego w art. 145 -151. Jest to instytucja procesowa dająca możliwość ponownego rozpatrzenia sprawy administracyjnej zakończonej prawomocną decyzją administracyjną, o ile zaskarżona decyzja dotknięta jest co najmniej jedną z wad enumeratywnie wymienionych w art. 145 § 1 K.p.a.

W rozpatrywanej sprawie wznowienie postępowania administracyjnego nastąpiło na wniosek K. S., K. S., S. S. i E. S. z dnia [...] powołujących się na przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. W takim przypadku, zgodnie z art. 148 § 1 K.p.a. w zakresie złożenia podania o wznowienie postępowania strona limitowana jest terminem miesięcznym liczonym od dnia, w którym dowiedziała się o decyzji. Organ administracji przed merytorycznym rozpoznaniem sprawy, obowiązany jest z urzędu badać zachowanie warunków formalnych, w tym zachowanie terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania administracyjnego, a świadomość prawnego znaczenia okoliczności faktycznej lub dowodu jako podstawy wznowienia postępowania nie ma wpływu dla oceny zachowania powyższego terminu (vide: orzeczenie NSA w Warszawie z dnia 9 stycznia 2002 r. sygn. akt V SA 1460/01, ONSA 2003/2/61, wyrok NSA w Warszawie z dnia 1 września 2000 r. sygn. akt III SA 2304/99, ONSA 2001/4/179).

W przypadku terminu zawartego w art. 148 § 1 K.p.a. informacja o treści wydanej decyzji nie musi pochodzić wprost od organu wydającego decyzję, lecz także z innych źródeł, byleby wskazywała na treść rozstrzygnięcia w sprawie, a zachowanie powyższego terminu musi być udowodnione przez stronę (vide: wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 maja 2005 r. sygn. akt VII SA/Wa 1086/04 , LEX nr 168036).

W świetle art. 148 § 2 K.p.a. bez znaczenia dla ustalenia daty dowiedzenia się przez stronę o decyzji uzasadniającej żądanie wznowienia postępowania jest ocena prawidłowości lub wiarygodności decyzji, o której strona została poinformowana. Istotne jest jedynie to, aby do strony dotarła wiadomość o wydaniu decyzji i zawartym w niej rozstrzygnięciu (vide: wyrok NSA w Warszawie z dnia 27 czerwca 1996 r. sygn. akt I SA 570/95, ONSA 1997/2/100).

Materiał zgromadzony w aktach niniejszej sprawy wskazuje, iż informację o treści decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w R. z dnia [..] orzekającej wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości za odszkodowaniem, K. S. i S. S. powzięli w dniu 2 listopada 1999 r. W tym dniu bowiem wystąpili do Starostwa Powiatowego w R. z pismem zawierającym prośbę "o ustalenie co się stało z przysługującym im odszkodowaniem z wywłaszczenie działek nr [...] oraz nr[...]". O przedmiotowej decyzji wiedziała również K. S., gdyż osobiście brała udział w postępowaniu administracyjnym i pokwitowała odbiór decyzji nr[...] . Treść pisma skarżących z dnia 2 listopada 1999 r. jednoznacznie wskazuje na fakt dowiedzenia się o decyzjach wywłaszczających i ustalających stosowne odszkodowanie. Wiedzę tę potwierdza także wniosek skarżących o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczających datowany na dzień 23 maja 2000 r., w którym szczegółowo relacjonują oni treść kwestionowanego rozstrzygnięcia.

W takiej sytuacji należy zgodzić się z twierdzeniem organu administracji, iż miesięczny termin do złożenia podania o wznowienie postępowania upłynął skarżącym w dniu 2 grudnia 1999 r. Składając powyższy wniosek w dniu 20 lutego 2003 r. skarżący bez wątpienia uchybili terminowi przewidzianemu do jego złożenia i wobec faktu, iż nie zachodziły podstawy do przywrócenia terminu, organ winien wydać decyzje odmawiającą wznowienia postępowania.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko organu II instancji, iż wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek pomimo uchybienia terminu stanowi rażące naruszenie prawa, godzące w zasadę ogólną trwałości decyzji administracyjnych.

W tym zakresie zaskarżona decyzja organu II instancji zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie odpowiada prawu. Organ prawidłowo stwierdził wadliwość orzeczenia organu I instancji i uchylając zaskarżoną decyzję, wobec stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania administracyjnego, umorzył je jako bezprzedmiotowe. W doktrynie prawa administracyjnego dopuszcza się bowiem stosowanie art. 105 § 1 K.p.a., tj. umorzenie postępowania nie tylko w trybie zwykłym, ale także w odniesieniu do postępowań wywołanych skargą o wznowienie postępowania. (Kodeks Postępowania Administracyjnego .Komentarz autorstwa prof. B. Adamiak i prof. J. Borkowskiego, Wyd. CH. Beck , W-wa 1996, s. 667).

Taka właśnie sytuacja procesowa zachodzi w niniejszej sprawie. Jeśli bowiem w toku wznowionego postępowania okazało się, iż z uwagi na brak zachowania ustawowej przesłanki określonej w art. 148 § 1 i § 2, dotyczącej zachowania terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania, nie podlegało ono wznowieniu, to orzekając w postępowaniu instancyjnym – jak miało to miejsce w niniejszej sprawie – organ władny był zastosować przepis art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. i uchylając wadliwą decyzję organu pierwszej instancji umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe. Tożsame stanowisko w odniesieniu do zaistniałej sytuacji procesowej jest prezentowane i utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych (vide: wyrok NSA w Warszawie z dnia 6 października 2000 r., sygn. akt I SA 855/99 , LEX nr 54136, wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 maja 2005 r., sygn. akt IV SA 884/01 LEX nr 1489310.)

Wobec zawartych w skardze zarzutów pełnomocnika strony skarżącej dotyczących naruszenia art. 105 K.p.a. i zaprezentowanych orzeczeń sądowych należy wskazać, iż w żaden sposób nie przystają one do zaistniałej sytuacji procesowej. W analizowanej sprawie nie doszło bowiem do merytorycznego badania przesłanek wznowienia postępowania, gdyż skarżący uchybili terminowi do wniesienia podania wraz z wnioskiem o wznowienie. Sytuacja taka czyni postępowanie o wznowienie postępowania niedopuszczalnym i implikuje jego umorzenie jako bezprzedmiotowe. Orzeczenia przytaczane przez pełnomocnika skarżących dotyczą zaś dalszego etapu postępowania, w którym sąd bada merytorycznie przesłanki wznowienia postępowania i ewentualnie zastosowania przepisu art. 105 K.p.a., dotyczące bezprzedmiotowości postępowania.

W odniesieniu do osoby E. S. – następczyni prawnej zmarłej K. S. należy wskazać, iż odnoszą się do niej konsekwencje prawne dotyczące działań K. S., a więc stała się ona ex lege uczestnikiem przedmiotowego postępowania.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę należało oddalić jako bezzasadną.