Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 339/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2006-08-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Asesor WSA Arkadiusz Blewązka, Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Rybicki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 20 października 2005 r. Z. K. wystąpiła do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. z pisemnym wnioskiem o przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego na zakup opału na zimę.

Decyzją z dnia [...], Nr [...] Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. odmówił skarżącej wnioskowanego świadczenia.

Od decyzji Z. K. odwołała się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., które decyzją z dnia [...] uchyliło wskazaną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. w dniu [...] decyzją Nr [...] poraz kolejny odmówił Z. K. przyznania pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego na zakup opału.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że Z. K. spełnia przesłankę niepełnosprawności oraz długotrwałej choroby, nie spełnia jednak kryterium dochodowego. Dochód skarżącej wynosi 817,76 zł i przekracza ustawowy próg warunkujący przyznanie pomocy społecznej, który w dacie wydania zaskarżonej decyzji w przypadku osoby samotnie gospodarującej wynosił 461,00 zł.

Ponadto w uzasadnieniu organ podniósł, że rozpatrzył sprawę mając na uwadze również treść art. 41 ustawy, który stanowi, iż w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie lub rodzinie nie spełniającej kryterium dochodowego może być przyznany specjalny zasiłek celowy lub okresowy. Zdaniem organu taki przypadek również nie zachodzi w rozpoznawanej sprawie.

Powyższą decyzję Z. K. zaskarżyła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S.. Powołując się na trudną sytuację życiową i zdrowotną skarżąca podniosła, że nie może cały czas korzystać z pomocy udzielonej jej przez córkę. Stwierdziła, iż organ I instancji winien lepiej traktować osoby niepełnosprawne.

W dniu 20 marca 2006 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. działając na podstawie art. 3, art. 8 ust 1, art. 41 ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), wydało decyzję nr [...], mocą której uchylono zaskarżoną decyzję w całości, przyznając jednocześnie specjalny zasiłek celowy w wysokości 100,00 zł z przeznaczeniem na zakup opału.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że organy orzekające w sprawach zasiłków celowych nie są związane przepisami prawa co do wysokości przyznawanego świadczenia. Wyznacznikami ustalenia tej wysokości są sytuacja materialna wnioskodawcy, cel na który zasiłek jest przyznawany, oraz możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Organ I instancji analizował sytuację skarżącej pod kątem przyznania świadczenia w formie specjalnego zasiłku celowego lub okresowego. Jednakże odmówił udzielenia pomocy ze względu na osiągane przez skarżącą dochody. Z. K. będąc osobą niepełnosprawną i przewlekle chorą rzadko korzysta z pomocy społecznej.

Zdaniem Kolegium ze względu na fakt, iż tegoroczna zima była długotrwała i ciężka należało przychylić się do wniosku Z. K. o przyznanie pomocy na zakup opału.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Z. K. opisała swoją trudną sytuację życiową.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie. W szczególności uznał decyzje obu instancji za podjęte w granicach uznania administracyjnego, nie noszące znamion dowolności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) – dalej p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Sąd nie przejmuje, zatem sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz jedynie dokonuje oceny działalności organu orzekającego z punktu widzenia kryterium legalności. W tej sytuacji podkreślić należy, że Sąd nie ma uprawnień do przyznania wnioskowanego świadczenia dla skarżącej.

Wychodząc z tych przesłanek Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uwzględnił skargi, albowiem nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja administracyjna naruszała prawo materialne lub przepisy postępowania administracyjnego w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy.

Materialno - prawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.).

Pierwszą i zasadniczą przesłanką kwalifikującą do uzyskania świadczeń z pomocy społecznej jest spełnienie warunków określonych w art. 8 ust. 1 ww. ustawy. Przepis ten stanowi, iż prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91, przysługuje:

1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej",

2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 316 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie",

3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny"

- przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.

Pomocy społecznej udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu:

1) ubóstwa;

2) sieroctwa;

3) bezdomności;

4) bezrobocia;

5) niepełnosprawności;

6) długotrwałej lub ciężkiej choroby;

7) przemocy w rodzinie;

8) potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności;

9)bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych;

10)braku umiejętności w przystosowaniu do życia młodzieży opuszczającej placówki opiekuńczo-wychowawcze;

11) trudności w integracji osób, które otrzymały status uchodźcy;

12) trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego;

13) alkoholizmu lub narkomanii;

14) zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej;

15) klęski żywiołowej lub ekologicznej.

Zgodnie z unormowaniem art. 39 w/w ustawy, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zasiłek ten może być przyznany również osobom wymienionym w ust. 3 powołanego przepisu.

Jednocześnie po myśli art. 41 omawianej ustawy, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi.

Zasiłek celowy ma charakter nieobowiązkowy. Jest świadczeniem jednorazowym przeznaczanym na konkretny cel. Wynika z tego, iż decyzje podejmowane w tej kwestii mają charakter uznaniowy i zależą od tak zwanego uznania administracyjnego. Nie znaczy to jednak, że organ może podejmować decyzję w sposób całkowicie dowolny, jest on bowiem związany przepisami ustawy kodeks postępowania administracyjnego, w tym art. 7 i 77 § 1, jak również przepisami ustawy o pomocy społecznej. Powołane regulacje kodeksu postępowania administracyjnego nakazują organowi podejmować kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, w szczególności poprzez obowiązek w sposób wyczerpujący zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Kolegium ustaliło, że Z. K. zamieszkuje samotnie w budynku gospodarczym, gdzie zajmuje jedno pomieszczenie bez wygód. Prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Wnioskująca jest osobą niepełnosprawną korzystającą ze świadczeń emerytalno-rentowych. Od wielu lat jest leczona z powodu zmian zwyrodnieniowych stawów kolanowych, biodrowych i kręgosłupa. Z tego powodu porusza się przy pomocy kul ortopedycznych.

Budynek, w którym zamieszkuje Z. K., stanowi własność M. F. - córki skarżącej. Koszty związane z utrzymaniem budynku (opłata za energię elektryczną, opłata za gaz) ponosi Z. K., natomiast pozostałe obciążenia (podatki) pokrywa właściciel. Poza tym skarżąca otrzymuje pomoc od rodziny mieszkającej w tej samej posesji w postaci drewna na opał, umożliwienia korzystania z łazienki, pralki automatycznej, samochodu.

Dochód skarżącej wynosi 817,76 zł, w tym emerytura - 673,76 zł i zasiłek pielęgnacyjny - 144,00 zł. Dochód ten przekroczona zatem ustawowy próg warunkujący przyznanie pomocy społecznej, który w dacie wydania zaskarżonej decyzji w przypadku osoby samotnie gospodarującej wynosił - 461,00 zł..

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że organy administracyjne obu instancji, zgodnie z wymogami wynikającymi z treści art. 7 i 77 § 1 k. p. a., wyjaśniły aktualną sytuację życiową skarżącej.

Celem pomocy społecznej jest zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin (art. 3 ust. 1), których nie są one w stanie zaspokoić wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia (art. 2 ust. 1). Oznacza to, że osoba występująca o przyznanie pomocy społecznej powinna przede wszystkim pokrywać wydatki związane z utrzymaniem z własnych dostępnych jej środków. Brak jakichkolwiek środków na pokrycie tych wydatków stwarza możliwości otrzymania pomocy społecznej w pełnym zakresie bądź też organ, uwzględniając środki strony, własne możliwości finansowe i sytuację istniejącą na terenie objętym zakresem jego działania, uprawniony jest przyznać ograniczoną pomoc. Dopiero po ustaleniu, że taka pomoc jest niezbędna, organ może przyznać (ale nie musi) zasiłek celowy, biorąc pod uwagę przytoczone okoliczności, przemawiające za udzieleniem pomocy, jak i przeciw jej udzieleniu. Odnosi się to również do wysokości przyznanej pomocy. Ponadto organ przy podejmowaniu decyzji obowiązany jest mieć na uwadze to, czy w obrębie jego działania znajdują się inne osoby w trudniejszej sytuacji materialnej jak i stan posiadanych środków finansowych.

Organy administracyjne rozpatrując wnioski o przyznanie zasiłku celowego korzystają zatem ze swobodnej oceny potrzeb starającego się o pomoc na tle sytuacji istniejącej w gminie, to znaczy mając na uwadze wysokość środków przewidzianych w budżecie na te cele, liczbę osób wymagających pomocy, ich sytuację rodzinną i majątkową oraz wysokość środków koniecznych dla zaspokojenia najpilniejszych potrzeb w skali całego roku, w tym także dla zapewnienia wypłaty zasiłków przyznanych wcześniejszymi decyzjami.

W rozpoznawanej sprawie organ administracji rozważył możliwości finansowe strony zważywszy na to, że skarżącą osiąga wyższy dochód na osobę samotnie gospodarującą, niż dochód określony w art. 8 ustawy o pomocy społecznej.

Podnieść też należy, że w motywach wyroku z dnia 20 listopada 2001 r., sygn. akt SK 15/01 (OTK ZU Nr 8, poz. 252), Trybunał Konstytucyjny wyraźnie stwierdził, że "cechą wyróżniającą pomoc społeczną, w porównaniu do innych systemów świadczeniowych, jest brak po stronie obywateli roszczenia prawnego do świadczenia pomocy. W komentarzu do art. 67 Konstytucji wskazuje się, że stopień pokrycia potrzeb osób uprawnionych jest zależny od poziomu ogólnej zamożności społeczeństwa i od stanu finansów publicznych".

Konkludując należy stwierdzić, że organy administracji publicznej przyznając skarżącej zasiłek celowy w wysokości 100 zł z przeznaczeniem na zakup opału, nie przekroczyły w niniejszej sprawie granic uznania administracyjnego. Okoliczności przytoczone w uzasadnieniu decyzji świadczą o rozważeniu przez organy całokształtu okoliczności sprawy, tak istniejących po stronie skarżącej, jak uwzględniających cele i możliwości pomocy społecznej.

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ), orzeczono jak w sentencji.