Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2606/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-09-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 105  par. 1,  art. 28
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 5  ust. 1,  art. 18  ust. 1
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
article: art. 106  par. 3,  art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Anna Wesołowska, Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Lenart, sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.), Protokolant referent Jolanta Replin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2020 r. sprawy ze skargi K. C. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] października 2019 r. nr [...], umorzył postępowanie administracyjne wszczęte na wniosek K. C., reprezentowanej przez adwokata P. M., w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 1992 r., nr [...], stwierdzającej nabycie przez Miasto [...] z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości.

W uzasadnieniu powyższej decyzji Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

Wojewoda [...] ostateczną decyzją z [...] czerwca 1992 r., nr [...], działając na podstawie art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191

z późn. zm.), stwierdził nabycie przez Miasto [...] z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości ozn. w ewid. gruntów w jedn. ewid. obr. [...] ark. [...], uregulowanej w księdze wieczystej [...], zgodnie ze sporządzonym spisem, opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], stanowiącej integralną część w/w decyzji.

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji wystąpiła K. C., która wskazała, iż dla działki nr [...] oraz [...] pierwotnie prowadzona była księga wieczysta [...] t. [...] k.37, a jej właścicielem był wpisany tam W. K., a po jego śmierci jego następcy prawni tj. jego dzieci Z. K., K. K. (z domu C.), J. K. i H. K.. Wnioskodawczyni podniosła również, że KW [...] t. [...] k.37. została zamknięta (c.d. w KW [...]), a działki w niej ujęte podzielone i wpisane do nowych ksiąg wieczystych na podstawie m. in. decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 1992 r.

Wnioskodawczyni wskazała również, że w KW [...] t. [...] k.37 figurowały m.in. działki nr [...] oraz [...], stanowiące własność W. K. i jego następców prawnych. Działki te stanowiły dziedziniec przy ul. [...] będący częścią gospodarstwa [...] (W. K.) przy ul. [...] 16, potem [...] 70. Działki [...] oraz [...] odpowiadają dzisiejszym numerom działek: [...], [...], [...] oraz [...]. Powyższy stan wynika przede wszystkim, zdaniem wnioskodawczyni, z treści KW [...] t. [...] k.37.

Wnioskodawczyni zwróciła uwagę na jeszcze jedną okoliczność istotną, jej zdaniem, do wykazania, że działki te stanowiły własność prywatną, a w tej sytuacji nie mogły zostać przejęte na własność Skarbu Państwa. Urząd Miejski w [...] zwrócił się do Państwowego Biura Notarialnego z wnioskiem o utworzenie nowej księgi wieczystej dla działek nr [...] i [...] i wpis prawa własności tych działek na rzecz Skarbu Państwa. Państwowe Biuro Notarialne postanowieniem z [...] maja 1989 r.

w sprawie nr [...] odmówiło dokonania wpisu argumentując, że właścicielami działek wpisanymi w KW [...] t. [...] k.37 byli spadkobiercy W. K., tj. Z. K., K. C., J. K. i H. K..

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zaskarżoną decyzją z [...] października 2019 r. umorzył postępowanie w niniejszej sprawie.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Minister wyjaśnił, że jego zdaniem, wnioskodawczyni nie wykazała, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej dotyczy jej interesu prawnego, a tym samym, że posiada ona legitymację do zainicjowania takiego postępowania względem decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 1992 r.

Minister powołując się na poglądy sądów administracyjnych w tym zakresie, przyjął że stronami postępowania komunalizacyjnego są Skarb Państwa jako właściciel mienia, gmina, która mienie to przejmuje, oraz osoby powołujące się na dokumenty świadczące, że im a nie Skarbowi Państwa przysługiwało w dniu [...] maja 1990 r. prawo własności do skomunalizowanego mienia. Postępowanie komunalizacyjne nie dotyczyło natomiast interesu prawnego osób posiadających przedmiot komunalizacji pod tytułem użytkownika, najemcy, użytkownika wieczystego lub bez tytułu prawnego, bowiem komunalizacja nie wpływała na zmianę zakresu uprawnień tych osób. Wszystkie zobowiązania związane z komunalizowanym mieniem przejmowała od Skarbu Państwa gmina (zob. wyrok NSA z 29 września 1998 r., sygn. akt I SA 57/98).

W ocenie organu, istotna w sprawie jest okoliczność, którą wynika z informacji uzyskanych od Sądu Rejonowego [...] - [...] w [...], wskazanych

w piśmie z [...] lipca 2018 r., że w dniu [...] maja 1990 r., w dziale II księgi wieczystej nr [...] (obecnie po migracji [...]) jako właściciel nieruchomości oznaczonych jako działka nr [...] i nr [...] ujawniony był Skarb Państwa - jako podstawę wpisu wskazano natomiast: "Prawo własności Skarbu Państwa tu przeniesiono z KW [...]. Wpisano dnia [...] października 1989 r." oraz "Na podstawie wniosku z dnia [...] września 1989 r. nr [...] - [...] prawo własności Skarbu Państwa tu przeniesiono z księgi wieczystej [...] t. [...] k.56. Wpisano dnia [...] października 1989 r.". Dodatkowo Sąd wyjaśnił, że prawo własności Skarbu Państwa w księdze wieczystej nr [...] zostało przepisane po zamknięciu księgi wieczystej [...] - [...] t. [...] w. l. 37 - wpisano [...] października 1989 r.". W księdze [...] t. [...] wyk. 37 jako podstawę nabycia prawa własności przez Skarb Państwa wskazano: "Na podstawie art. 32 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130)".

Minister zwrócił uwagę także, że zamknięta księga wieczysta [...] t. [...] k.37, na treść której powołuje się wnioskodawczyni, i w której jako właściciel przed zamknięciem figurowali: Z. K., K. C., J. K. i H. K, jest inną księgą wieczystą aniżeli księga wieczysta [...] - [...] t. [...] k.37, z której prawo własności zostało przepisane do KW [...] (podanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], stanowiącej integralną część decyzji komunalizacyjnej). Potwierdza to informacja uzyskana z Sądu Rejonowego [...] - [...] w [...], przekazana do organu w piśmie z [...] stycznia 2019 r.

Minister podał również, że Urząd Spraw Wewnętrznych Państwowej Rady Narodowej m. [...] orzeczeniem z [...] lipca 1961 r., nr [...], orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Państwa nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] 38 zapisanej w księdze wieczystej t. [...] w/kl. [...] o pow. [...]m2, stanowiącej własność W. M..

Minister uznał zatem, że podstawę nabycia przez Skarb Państwa prawa własności działki [...] stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej, natomiast działki nr [...] orzeczenie Urząd Spraw Wewnętrznych Państwowej Rady Narodowej m. [...] z [...] lipca 1961 r., nr [...].

Uwzględniając powyższe ustalenia organ przyjął, że w dacie komunalizacji, tj.

27 maja 1990 r. dla nieruchomości ozn. jako działka nr [...] oraz [...], prowadzona była księga wieczysta KW [...], w której jako właściciel ujawniony był Skarb Państwa.

W związku z powyższym, powołując się na domniemanie iuris tantum zgodności

z rzeczywistym stanem prawnym jawnego prawa własności Skarbu Państwa, wpisanego do księgi wieczystej, Minister uznał, że do czasu skutecznego obalenia tego domniemania przez osobę, posiadającą w tym interes prawny przed sądem powszechnym, jest ono wiążące dla organu w ramach niniejszej postępowania.

Skutkuje to tym z kolei, zdaniem Ministra, że wszczęte na wniosek K. C., postępowanie w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 1992 r., nr [...], jest bezprzedmiotowe z powodu braku legitymacji procesowej po stronie wnioskodawcy, co uzasadnia umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

Skargę na powyższą decyzję Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji

z [...] października 2019 r. wywiodła K. C., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz

o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...]

z [...] czerwca 1992 r. lub też o stwierdzenie wydania tej decyzji z naruszeniem prawa, jak też o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego. W skardze zawarto także wniosek o dopuszczenie i przeprowadzenie uzupełniającego dowodu

z dokumentów załączonych do skargi.

Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła natomiast naruszenie:

1) przepisu art. 28 k.p.a. przez błędne ustalenie, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej dotyczy jej interesu prawnego a tym samym, że posiada ona legitymację do zainicjowania postępowania w trybie art. 156 k.p.a., względem decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1992 roku, nr [...];

2) przepisu art. 5 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych przez usankcjonowanie decyzją komunalizacyjną przejęcia działek stanowiących własność W. K. i jego następców prawnych - działek stanowiących własność prywatną;

3) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 75, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 7, 8, 10 § 1 i § 3 k.p.a.,

4) sprzeczność ustaleń decyzji z treścią zebranego materiału dowodowego

w sprawie.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wyjaśniła, że decyzja wywłaszczeniowa dotycząca W. M. nie zawiera oznaczenia numerów działek, które miały być wywłaszczone. Zauważa przy tym, że opis i mapa dla tych działek zawiera istotne nieścisłości. Ponadto skarżąca podkreśla, że decyzja wywłaszczeniowa dotycząca W. M. dotyczy wywłaszczenia na rzecz Państwa nieruchomości położonej przy ul. [...] nr 38, gdy tymczasem dziedziniec gospodarstwa [...] składającego się z działek [...] i [...] mieści się przy ul. [...] nr 32.

Wojewoda [...], zdaniem skarżącej, wydał decyzję komunalizacyjną mając wiedzę, że przedmiotowe działki stanowią mienie prywatne co oznacza, zdaniem skarżącej, że decyzja komunalizacyjna została wydana bez podstawy prawnej oraz

z rażącym naruszeniem art. 5 cytowanej ustawy (at. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.).

Skarżąca zwróciła uwagę także na nieścisłość w dokumentacji geodezyjnej sporządzonej przez Urząd Miasta [...] w tej sprawie. W ocenie skarżącej zachodził brak jakiekolwiek podstawy prawnej do przepisania działek nr [...] i [...] w księgi wieczystej [...] t. [...] k.37 (własność W. K. i następcy) do księgi wieczystej [...] - [...] t. [...] k.37 utworzonej przez Skarb Państwa, a w szczególności taką podstawą prawną nie mógł być fakt zamknięcia księgi wieczystej [...] t. [...] k.37. Skarżąca kwestionując sporządzoną i wytworzoną przez Urząd Miasta [...] dokumentacje geodezyjną dotyczącą tych trzech działek ([...], [...], [...]), zaprzecza, że w chwili wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej Skarb Państwa był ich właścicielem.

Skarżąca zarzuciła także, że organ z urzędu powinien ingerować gdy dostrzeże takie jak w sprawie niniejszej uchybienia, a także wskazała, że za jej interesem prawnym

i legitymacją do wszczęcia postępowania w przedmiocie unieważnienia decyzji wobec wystąpienia przesłanek z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przemawiają art. 2 i 62 Konstytucji RP z 1997 r.

W ocenie skarżącej, została celowo i świadomie pozbawiona możliwości obrony swoich praw we wszystkich tych trzech postępowaniach, gdyż jej adres zamieszkania w chwili wszczęcia postępowania był znany zarówno Urzędowi Miejskiemu

w [...] przy sporządzaniu i wytwarzaniu dokumentacji geodezyjnej jak

i Wojewodzie [...] przy wydawaniu.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skargę jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy

z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach kontroli działalności administracji publicznej sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, określającego prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego, regulującego postępowanie przed organami administracji publicznej.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] października 2019 r. nie narusza obowiązującego prawa.

Zdaniem Sądu stanowisko organu jest prawidłowe.

Wskazany w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji przepis art. 105 § 1 k.p.a., stanowi, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe

w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Bezprzedmiotowość postępowania - jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych - oznacza zaś brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa,

w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Sprawa administracyjna jest więc konsekwencją istnienia stosunku administracyjnego, tj. takiej sytuacji prawnej,

w której strona ma prawo żądać od organu administracyjnego skonkretyzowania jej indywidualnych uprawnień wynikających z prawa materialnego (por. wyrok NSA

z 3 kwietnia 2019 r., sygn. akt II OSK 1242/17 – wyrok opublikowany w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako "CBOSA").

Z kolei stroną postępowania administracyjnego jest, zgodnie z brzmieniem art.

28 k.p.a., każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Z treści zaskarżonej decyzji wynika, że w niniejszej sprawie organ uznał,

iż w postępowaniu komunalizacyjnym stroną jest Skarb Państwa i właściwa gmina. Stroną może być dodatkowo tylko taki podmiot (osoba), który wykaże, iż ma tytuł prawny do objętej postępowaniem komunalizacyjnym nieruchomości, wykluczający jej komunalizację.

Zdaniem Sadu, powyższe stanowisko organu jest prawidłowe.

Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowym, stroną postępowania

o stwierdzenie nieważności decyzji jest strona postępowania zwykłego, zakończonego wydaniem tej kwestionowanej decyzji, a także każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2020 r., I OSK 2218/18, Lex nr 2979664, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2241/10, Lex nr 1138119; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lipca 2008 r., sygn. akt I OSK 373/07, CBOSA). Zdarza się niekiedy, że stroną postępowania nieważnościowego jest podmiot, który wprawdzie nie był stroną w postępowaniu zwykłym, jednak ma interes prawny

w rozumieniu art. 28 k.p.a. do bycia stroną w nadzwyczajnym postępowaniu administracyjnym. Interes prawny, o którym mowa w art. 28 k.p.a., może wynikać nie tylko z normy prawa materialnego administracyjnego, ale także z normy prawa materialnego należącej do każdej gałęzi prawa, w tym również do prawa cywilnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 września 2013 r., sygn. akt II OSK 889/12, CBOSA).

Niemniej jednak, nie ma racji skarżąca twierdząc, że źródeł interesu prawnego

w niniejszej sprawie należy poszukiwać także w normach konstytucyjnych. Normatywnym źródłem interesu prawnego strony może być bowiem jedynie konkretny przepis prawa materialnego, w tym administracyjnego, a nie sam przepis Konstytucji RP, który nie stanowi samoistnej podstawy interesu prawnego.

Niezasadnie powołuje się również skarżącą na naruszenie art. 28 k.p.a. Przepis ten bowiem wskazuje na przesłanki decydujące o legitymacji konkretnego podmiotu do działania w postępowaniu administracyjnym w charakterze jego strony. Samodzielnie przepis ten nie wystarczy jednak do przypisania tego statusu jakiemukolwiek podmiotowi. O możliwości wystąpienia w roli strony postępowania decyduje bowiem to, czy dany podmiot posiada interes prawny warunkujący ubieganie się przezeń

o wszczęcie postępowania, względnie skierowanie w stosunku do niego czynności

w postępowaniu wszczętym z urzędu. Źródłem interesu prawnego, o którym mowa

w art. 28 k.p.a., jest zawsze przepis prawa materialnego. Przepis art. 28 k.p.a. nie ustanawia zatem normy prawnej samoistnej, a stosowany jest w związku

z przepisami prawa materialnego, które dają podstawy do wyprowadzenia interesu prawnego, przyznając jednostce status strony postępowania (por. H. Knysiak-Sudyka, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II, lex/el, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2020 r., I OSK 2218/18, Lex nr 2979664).

W odniesieniu do zarzutów skargi trzeba też podkreślić, że w orzecznictwie wielokrotnie wskazywano, że ewentualne roszczenia dotyczące nieruchomości objętych komunalizacją w żadnym razie nie kreują prawa do bycia stroną postępowania komunalizacyjnego. Decyzja objęta wnioskiem o stwierdzenie nieważności została wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r.

- Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę

o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.), tj. art. 5 ust. 1

i 18 ust. 1 ustawy. Dla komunalizacji w trybie ww. ustawy decydujące znaczenie ma zatem stan faktyczny istniejący w dniu 27 maja 1990 r. Stroną postępowania administracyjnego o stwierdzenie nabycia z mocy prawa przez gminę z dniem

27 maja 1990 r. własności nieruchomości stanowiącej dotychczas własność Skarbu Państwa jest, poza daną gminą i Skarbem Państwa, jedynie podmiot, któremu do przedmiotowej nieruchomości przysługuje tytuł prawnorzeczowy albo prawo zarządu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 2011 r., sygn. akt

I OSK 1192/10, CBOSA). Sąd wskazuje zatem, że w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej przymiot strony przysługuje wyłącznie danej gminie, Skarbowi Państwa oraz podmiotowi, który wykaże, że przysługuje mu tytułu prawnorzeczowy do nieruchomości albo prawo zarządu. Tylko bowiem na taki tytuł prawny – chroniony prawem materialnym – oddziałuje nowo ukształtowany stan własnościowy (por. wyroki NSA z 9 maja 2017 roku sygn. akt

I OSK 1181/15; z 16 maja 2012 roku sygn. akt I OSK 660/11; z 13 kwietnia 2012 roku sygn. akt I OSK 511/11, CBOSA).

W aktach administracyjnych niniejszej sprawy nie ma natomiast żadnego dowodu, że w dacie komunalizacji skarżącej przysługiwał tytuł własności do spornych działek nr [...] oraz [...]. Skarżąca nie przedstawiła żadnego dokumentu potwierdzającego, by 27 maja 1990 r. przysługiwało jej lub jej poprzednikom prawnym prawo własności spornej nieruchomości. Przyjąć więc należy, że wywód skarżącej nie opiera się na dokumentach, z nich bowiem nie wynika, by 27 maja 1990 r. skarżącej przysługiwało prawo własności do nieruchomości.

Jak ustalił za to organ w dacie komunalizacji, tj. 27 maja 1990 r. dla nieruchomości oznaczonej obecnie jako działka nr [...] oraz [...], prowadzona była księga wieczysta nr [...], w której jako właściciel ujawniony był Skarb Państwa. Nieruchomość ta nie stanowiła zatem, jak twierdzi skarżąca własności prywatnej. Powyższe ustalenie organu znajduję potwierdzenie w informacjach uzyskanych od Sądu Rejonowego [...] - [...] w [...], wskazanych w piśmie z [...] lipca 2018 r.

Podkreślenia w tej sprawie wymaga także, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia

6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2019 r. poz. 2204 ze zm.), domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie

z rzeczywistym stanem prawnym. Ustawodawca dodatkowo wzmocnił powyższe domniemanie stanowiąc w art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, że

w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym, treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi nabył własność lub inne prawo rzeczowe (rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych). Obalenia powyższego domniemania, jest możliwe poprzez powództwo o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, o czym stanowi art. 10 ust. 1 powyższej ustawy – w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności. Powyższe oznacza tym samym, że widniejący w księdze wieczystej spornej działki wpis prawa własności na rzecz Skarbu Państwa, stanowi na podstawie art. 6262 § 6 k.p.c. w zw. z art. 365 § 1 k.p.c., prawomocne orzeczenie sądu, które wiąże zarówno sąd, który je wydał, strony jak również organy państwowe i organy administracji publicznej.

Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyrok NSA z 30 lipca 2019 r. sygn. akt I OSK 729/16, CBOSA), zasada jawności materialnej, czyli domniemanie iuris tantum zgodności z rzeczywistym stanem prawnym jawnego prawa, wpisanego do księgi wieczystej wiąże wszystkich, aż do czasu skutecznego obalenia tego domniemania przez osobę, posiadającą w tym interes prawny. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 lipca 2004 r. SK 57/2003 (OTK ZU 2004/7A poz. 69) wskazał, że to domniemanie wyraża jedną z fundamentalnych zasad prawa wieczystoksięgowego, która jakkolwiek nie stanowi elementu instytucji rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, to w istotny sposób ją uzupełnia, tworząc spójny system materialnego prawa ksiąg wieczystych. Trybunał podkreślił, że domniemanie zgodności wpisu z rzeczywistym stanem prawnym prowadzi do odwrócenia reguł dowodowych, bowiem jego wprowadzenie oznacza, iż nie jest

w tym wypadku konieczne wykazanie prawdziwości wpisu przez osobę, która ma

w tym interes prawny, ale wykazanie przez stronę przeciwną niezgodności wpisu

z rzeczywistym stanem prawnym. W powyższym orzeczeniu Naczelny Sąd Administracyjny podzielił także pogląd wyrażony w wyroku NSA z 6 kwietnia 1999 r. (sygn. akt IV SA 2338/98, LEX nr 47173), że zasada wyrażona w art. 3 ustawy

z 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece wyklucza jakąkolwiek kontrolę

w postępowaniu administracyjnym, dotyczącą treści wpisów własności w tychże księgach (por. także wyrok NSA z dnia 1 czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK 2100/14 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 sierpnia 2019 r. I OSK 1488/16).

Skarżąca nie wykazała w niniejszej sprawie, że podejmowała jakiekolwiek działania w powyższym obszarze, a zmierzające do wzruszenia kwestionowanego wpisu

w księdze wieczystej.

Mając na uwadze powyższe należy zauważyć, że wpis prawa własności w księdze wieczystej na rzecz Skarbu Państwa był aktualny w dniu 27 maja 1990 r., ponieważ nie został obalony i niewątpliwie ma charakter istotnego dowodu w sprawie. Z uwagi zatem na wpis w księdze wieczystej organ nie miał możliwości aby dokonywać odmiennych ustaleń prawnych od tych, jakie wynikają z prawomocnych orzeczeń sądowych, w tym z wpisów dokonanych w księdze wieczystej. Poza tym jak wynika

z pisma Sądu Rejonowego [...] -[...] w [...] z [...] stycznia 2019 r. zamknięta księga wieczysta [...] t. [...] k.37, na treść której powołuje się skarżącą, jest inną księgą wieczystą aniżeli księga wieczysta [...] -[...] t. [...] k.37.

Wskazać należy także, że przedmiotem oceny Sądu w ramach niniejszego postępowania nie było orzeczenie Urzędu Spraw Wewnętrznych Państwowej Rady Narodowej m. [...] z [...] lipca 1961 r., nr [...], na mocy którego orzeczono o wywłaszczeniu na rzecz Państwa nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] 38 zapisanej w księdze wieczystej [...] - [...] t. [...] w/kl. [...] o pow. [...] m2, wychodzi ono bowiem poza zakres kontrolowanej sprawy. Niemniej jednak wskazać wypada, że rozpatrując odwołanie od tego orzeczenia, Komisja Odwoławcza do Spraw Wywłaszczenia w decyzji z [...] października 1964 r. podała już adres wywłaszczonej nieruchomości "[...] 32". Natomiast sam fakt powoływania się przez skarżącą na wadliwości decyzji wywłaszczeniowej nie skutkuje uznaniem, że przysługuje jej interes strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej.

Nie ma racji skarżąca podnosząc w skardze zarzuty dotyczące błędów oraz nieścisłości w dokumentacji geodezyjnej. W istocie są ukierunkowane na podważenie prawidłowości wpisu prawa własności Skarbu Państwa w księdze wieczystej, co jak wyjaśniono już powyżej, jest niedopuszczalne zarówno na etapie postępowania administracyjnego, jak i sądowoadministracyjnego. Trzeba przy tym wyraźnie zaznaczyć, że skarżąca nie wykazała, aby podejmowała jakiekolwiek działania zmierzające do wyjaśnienia powyższych wątpliwości i wyeliminowania owych błędów.

Odnosząc się z kolei do zarzutów skargi dotyczących braku udziału skarżącej

w sprawach komunalizacyjnych Sąd uznał, że nie zasługują one na uwzględnienie. Nawet ewentualny brak udziału strony w postępowaniu skutkuje ewentualnym zaistnieniem przesłanki wznowienia postępowania, w myśl art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.,

a nie stwierdzenia nieważności decyzji, na podstawie art. 156 k.p.a.

Nie mógł także zostać uwzględniony wniosek dowodowy skarżącej przedstawiony

w skardze, ponieważ wykraczał poza granice uzupełniającego postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. Przedmiotem oceny Sądu

w niniejszej sprawie jest prawidłowość decyzji umarzającej postępowanie w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej. Okoliczności przedstawione

w oświadczeniu skarżącej z [...] listopada 2019 r., zdaniem Sądu, nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Podobnie należy ocenić dokumenty przedstawione przez pełnomocnika skarżącej, a dotyczące ewentualnego zamiaru uzupełnienia skargi po zakończeniu zwolnienia lekarskiego w okresie październik/listopad 2019 r.

Podsumowując, podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie zasługują na uwzględnienie. Wbrew zarzutom skargi organ ustalił wszystkie istotne okoliczności sprawy i dokonały prawidłowej oceny całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, czemu dał wyraz w uzasadnieniu wydanej decyzji. Wobec powyższego, nie można skutecznie zarzucić organowi naruszenia prawa, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd również z urzędu nie dopatrzył się naruszenia zasad postępowania administracyjnego, jak również przepisów prawa materialnego. Skarżąca nie przedstawiła dokumentu z którego wprost wynikałoby że jej lub jej poprzednikom prawnym przysługiwało prawo własności do obecnej działki nr [...] oraz [...] na dzień 27 maja 1990 r. Prawidłowo zatem uznał Minister, że brak było podstaw do przyjęcia istnienia po stronie skarżącej interesu prawnego pozwalającego na prowadzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej.

W konsekwencji Minister postąpił prawidłowo umarzając postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę oddalił.