Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 77/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 4 pkt 21, pkt 25, art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13g ust. 1, art. 40c ust. 1
journal: Dz.U. 2007 nr 19 poz 115
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
article: art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 75 par. 1, art. 79
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 73 ust. 1 pkt 4, art. 93 ust. 9
journal: Dz.U. 2001 nr 125 poz 1371
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit.c, art. 152, art. 200, art. 205
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędzia WSA Dorota Wdowiak (spr.) Protokolant Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2010 r. sprawy ze skargi G. Sp. z o.o. z siedzibą w Ś. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2009 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej G. Sp. z o.o. z siedzibą w Ś. kwotę 2817 (dwa tysiące osiemset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego, decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. nr[...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13g ust. 1, art. 13g ust. 1b pkt 2, art. 40c, art. 41 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.) oraz Lp. 6 pkt 6 lit. d), Lp. 6 pkt 7 lit. d) i e), Lp. 9 pkt 5 lit. b) załącznika nr 2 do w/w ustawy, art. 65 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] o nałożeniu na "G." SP. z o.o. z siedzibą Ś. kary pieniężnej w wysokości 1260.00 złotych.

Do wydania decyzji doszło w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i wywody prawne:

W dniu [...] marca 2009 r. na drodze wojewódzkiej nr [...], na której dopuszczalny jest ruch pojazdów o naciskach osi do 8 t, zatrzymany został do kontroli pojazd marki [...] o numerze rej. [...] z naczepą marki [...] o numerze rej.[...]. Pojazd, kierowany przez A. G., wykonywał przewóz drogowy miału węglowego w imieniu oraz na rzecz przedsiębiorcy (przewoźnika): I. F. Załadowcą był przedsiębiorca "G." SP. z o.o. z siedzibą Ś. - strona niniejszego postępowania.

W wyniku ważenia oraz pomiarów pojazdu stwierdzono następujące naruszenia dopuszczalnych norm:

- nacisk 10, 39 t na pojedynczej osi napędowej- przekroczenie o 2,39 t;

- nacisk 25, 28 t na potrójnej osi -przekroczenie o 3, 48 t;

- masa zespołu pojazdów 42, 19 -przekroczenie o 2, 19 t.

Przewoźnik nie miał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Wysokość kar za przekroczenia dopuszczalnej masy pojazdów oraz dopuszczalnych nacisków osi na drogach określona jest w załączniku nr 2 do ustawy o drogach publicznych. W niniejszej sprawie kara wynosi:

- za przekroczenie nacisku dla pojedynczej osi napędowej: 3000.00 złotych (1200.00 + 2 x 900.00);

- za przekroczenie nacisku dla potrójnej osi: 9000.00 złotych;

- za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej: 600.00 złotych.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ odwoławczy nie znalazł podstaw do ich uwzględnienia. Podkreślił, iż art. 13g ust. 1b pkt 2 ustawy o drogach publicznych, będący podstawą do nałożenia kary pieniężnej na załadowcę, jako przesłanki warunkującej odpowiedzialność załadowcy za przekroczenia dopuszczalnych parametrów pojazdu wskazuje jedynie jego wpływ lub zgodę na powstanie naruszeń. W ocenie organu odwoławczego, materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że załadowca miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Z dowodu wydania materiałów [...] z dnia [...] marca 2009 r. wynika, że załadowca wydał 29500 kg węgla, została podana również waga brutto zespołu pojazdów wraz z ładunkiem w wysokości 44100 kg. Maksymalna dopuszczalna przez przepisy masa całkowita zespołu pojazdów może wynosić 40.0 t. Skarżący dysponował zatem wskazówką, że następuje przekroczenie dopuszczalnej masy całkowite pojazdu, co ma bezpośrednie przełożenie na przekroczenie nacisków poszczególnych osi.

Główny Inspektor zwrócił uwagę na przepisy ustawy Prawo przewozowe z dnia 15 listopada 1984 r. (Dz. U. Nr 50 z 2000 r., poz. 601 ze zm.) określające obowiązki przewoźników, nadawców i odbiorców. Zgodnie z art. 43 ustawy czynności ładunkowe należą do obowiązków nadawcy lub odbiorcy. Z istoty umowy przewozu wynika określony zakres obowiązków każdej ze stron. Nie wynika z nich konkluzja, iż kwestia załadunku towaru miałaby nie być przedmiotem zainteresowania załadowcy, a za końcowy efekt czynności załadunkowych miałby odpowiadać wyłącznie przewoźnik. Przewoźnik jest oczywiście odpowiedzialny za przestrzeganie przepisów transportowych, szeroko pojętych. Jednakże, jak chce ustawodawca, odpowiedzialność ta może być rozciągnięta na inny podmiot, który przyczynił się do stwierdzonych, w trakcie kontroli drogowej, naruszeń. Tym podmiotem jest właśnie załadowca, który dopuścił do wyjazdu na drogi publiczne pojazd przekraczający dopuszczalne normy. Ustawowe zalecenia odnośnie umieszczenia ładunku na pojeździe niewątpliwie dotyczą załadowcy, który za odpowiedni załadunek odpowiada, stosownie do przepisów Prawa przewozowego. Oczywiście właściwe rozmieszczenie ładunku jest również (a nawet przede wszystkim) w interesie przewoźnika, który zawsze za popełnienie naruszeń dotyczących dopuszczalnych norm nacisku osi i dmc będzie odpowiadał, niezależnie od ewentualnej odpowiedzialności załadowcy.

Zdaniem organu odwoławczego, takie okoliczności jak brak urządzeń pomiarowych badających naciski osi oraz to, że po dokonaniu ważenia ładunku skarżący miał dane, iż dochodzi do naruszenia powszechnie obowiązujących norm w zakresie parametrów pojazdu dowodzą, że załadowca miał wpływ na powstanie takiego naruszenia.

Organ II instancji nie zgodził się z argumentacją skarżącego dotyczącą braku dowodu na przeprowadzenie kontroli w dniu [...] marca 2009 r. Protokół ważenia został opatrzony niewłaściwą datą ([...] marzec 2009 r.). Wszelkie dowody świadczą, że kontroli dokonano faktycznie [...] marca 2009 r., a nie [...] marca 2009 r. Data [...] marca 2009 r. została błędnie wpisana do protokołu. Protokół kontroli [...], który został sporządzony podczas tej samej kontroli, tego samego pojazdu, kierowany przez tego samego kierowcę opiewa na datę właśnie [...] marca 2009 r. Z tej samej daty pochodzi także kwit WZ okazany w trakcie kontroli.

Nie można także zgodzić się, zdaniem organu odwoławczego, z zarzutami naruszenia przez organ art. 10 k.p.a. Kierowca został przesłuchany w trakcie czynności kontrolnych, a strona wraz z wszczęciem postępowania została pouczona o swoich prawach.

Skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2009 r. złożyła "G." Sp. z o.o. z siedzibą Ś. wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, ewentualnie ich uchylenie, zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 7, 8, 10 k.p.a., art. 61 § 1 k.p.a. poprzez przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka A. G. przed wszczęciem postępowania, art. 79 k.p.a. poprzez uniemożliwienia stronie w wzięcia udziału w przesłuchaniu świadka, art. 75 § 1 i art. 78 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie wniosku dowodowego w postaci dowodu z zeznań świadka D. K. W konsekwencji naruszenia wskazanych przepisów postępowania doszło do naruszenia art. 13g ust. 1b pkt 2 ustawy o drogach publicznych oraz art. 93 ust. 9 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, albowiem okoliczności sprawy i powołane dowody nie wskazywały jednoznacznie, że skarżący miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wnosił o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej p.p.s.a.).

Na wstępie należy zauważyć, iż kara pieniężna w przedmiotowej sprawie została nałożona na podstawie ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, a nie ustawy o transporcie drogowym.

Podstawowym aktem prawnym regulującym kwestie opłat i kar za poruszanie się pojazdów nienormatywnych po drogach publicznych jest ustawa o drogach publicznych, która normuje tę kwestię mając na względzie przede wszystkim ochronę dróg publicznych - art. 4 pkt 21 ustawy. To ustawa o drogach publicznych zawiera definicję pojazdu nienormatywnego – art. 4 pkt 25 ustawy. Pojęcie pojazdu nienormatywnego jest zatem pojęciem prawnym.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za: przejazdy po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych. Natomiast zgodnie z art. 13g ust. 1 ustawy za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu wymierza się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Karę, o której wyżej mowa, ustala się za przekroczenie dopuszczalnej wielkości parametru pojazdu. W przypadku przekroczenia dopuszczalnej wielkości więcej niż jednego parametru karę ustala się jako sumę wysokości kar z tytułu każdego przekroczenia. Jeżeli przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi występują na kilku osiach pojedynczych lub osiach wielokrotnych pojazdu, karę ustala się jako sumę wysokości kar z tytułu każdego przekroczenia (ust. 1a). Wysokość kar pieniężnych z tego tytułu określa załącznik nr 2 do ustawy (ust. 2).

W myśl art. 40c ust. 1 w przypadku stwierdzenia, że pojazd przekracza dopuszczalną masę całkowitą, naciski osi, wymiary lub przejazd pojazdu odbywa się bez zezwolenia wymaganego przepisami o ruchu drogowym, inspektor Inspekcji Transportu Drogowego oraz funkcjonariusz Policji mają prawo wymierzania i pobierania kary pieniężnej, ustalonej zgodnie z powołanym wyżej przepisem art. 13g ust. 2 ustawy.

Ustawa o transporcie drogowym poświęca przewozom dokonywanym pojazdami nienormatywnymi jedynie treść art. 56 ustawy, w którym stwierdza się, że inspektor (Inspekcji Transportu Drogowego) ma prawo w szczególności do nakładania i pobierania kar pieniężnych: 1) zgodnie z przepisami ustawy; 2) zgodnie z przepisami o drogach publicznych. W konsekwencji będą miały zastosowanie przepisy dotyczące Inspekcji Transportu Drogowego dotyczące procedury nakładania i pobierania kar pieniężnych.

Tym samym zarzut skarżącego, naruszenia art. 93 ust. 9 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym jest bezzasadny.

Stosownie do art. 13g ust. 1b karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na:

1) podmiot wykonujący przejazd;

2) nadawcę, załadowcę lub spedytora ładunku, jeżeli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego.

W przedmiotowej sprawie kara pieniężna za przekroczenie dopuszczalnej masy pojazdów oraz dopuszczalnych nacisków osi na drogach została nałożona na załadowcę. Organ stwierdził, że skarżący miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia. Z dokumentu w postaci kwitu kontrolnego na wydany węgiel wynika bowiem niezbicie, że załadowca wydał towar, który wraz z masą całkowitą pojazdów przekraczał dopuszczalną normę 40 t. Skarżąca posiadała pełną wiedzę o masie całkowitej zespołu pojazdów i miała pełne dane by takie naruszenie zauważyć.

Sąd podziela rozważania organu dotyczące odpowiedzialności załadowcy. Obowiązujące uregulowania prawne nakładają na załadowcę szereg obowiązków związanych z ich przestrzeganiem i to w jego interesie leży takie zorganizowanie załadunku, aby nie można było postawić załadowcy zarzutu naruszenia owych obowiązków.

Jednakże w każdym przypadku organ administracji publicznej w toku prowadzonego postępowania powinien przestrzegać zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.), zasady informowania stron i innych uczestników postępowania o ich prawach i obowiązkach (art. 9 k.p.a.), a w końcu zasady zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu (art. 10 k.p.a.).

Przejawem tej ostatniej jest m.in. obowiązek uwzględnienia przez organ żądania strony dotyczącego przeprowadzenia dowodu, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy.

W niniejszej sprawie decyzja o ukaraniu skarżącej spółki oparta została na dowodach w postaci protokołu kontroli ważenia pojazdu i zeznaniach świadka A. G.

Z protokołu kontroli ważenia pojazdu wynika, że dokonany w pojeździe pomiar nacisku na pojedynczą oś napędową i na potrójnej osi tudzież masa zespołu pojazdów przekroczyły dopuszczalne normy. Świadek stwierdził, iż przed załadunkiem załadowca nie poczynił jakichkolwiek działań, mających na celu ustalenie właściwych parametrów załadunku. Po stwierdzeniu przez niego przekroczenia dmc próbował dokonać częściowego rozładunku lecz załadowca nie pozwolił na wjazd na teren zakładu.

W ocenie organu, stanowiło to podstawę do uznania, że poddany kontroli pojazd jest nienormatywnym, a załadowca miał bezpośredni wpływ na powstanie naruszenia, a skoro nie miał na przejazd zezwolenia, do nałożenia kary pieniężnej.

W toku postępowania skarżąca zgłaszała wniosek o przesłuchanie w charakterze świadka D. K. Organ nie przeprowadził dowodu z zeznań zgłoszonego świadka. Ne odniósł się też w żaden sposób, co do powodów, dla których dowodu tego nie przeprowadził. Z odpowiedzi na skargę wynika, iż nie było potrzeby przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka D. K., albowiem strona nie wskazała okoliczności, na które ma być przesłuchany zgłoszony świadek. Nadto przesłuchanie pracownika skarżącego nie ujawniłoby nowych, istotnych okoliczności w przedmiotowej sprawie.

W ocenie organu odwoławczego, zawartej w zaskarżonej decyzji, protokół z kontroli pojazdu i zeznania świadka A. G. dowodziły, w sposób niebudzacy wątpliwości, że załadowca jest odpowiedzialny za naruszenie norm w zakresie dopuszczalnych parametrów pojazdu.

Wbrew twierdzeniom organu, analiza odwołania skarżącej wskazuje, w sposób niebudzacy wątpliwości, okoliczności, na które miałby zostać przesłuchany świadek. D. K. to istotnie pracownik skarżącej, ale osoba, do obowiązków której należy ważenie pojazdów w związku z załadunkiem oraz wystawianie kwitów kontrolnych. Przesłuchanie tego świadka jest więc celowe dla ustalenia okoliczności ważenia pojazdu oraz weryfikacji zeznań przesłuchanego świadka. Przed przesłuchaniem nie można zakładać, że świadek nie ujawni żadnych nowych okoliczności, mających znaczenie dla przedmiotu sprawy.

Stosownie do art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Zgłoszone przez skarżącą żądanie dokonanie przez organ przesłuchania świadka, było jedynym sposobem obrony praw służących stronie w postępowaniu administracyjnym, sankcjonowanych podanymi wcześniej przepisami, stanowiącymi podstawowe zasady postępowania administracyjnego. Nadto uwzględnienie przez organ zgłoszonego żądania niewątpliwie miało istotne znaczenie w sprawie dla ustalenia okoliczności załadunku miału węglowego i w konsekwencji odpowiedzialności załadowcy.

Od obowiązku uwzględnienia złożonego wniosku dowodowego nie zwalniał organu fakt, że wagi na których dokonywane były pomiary posiadały aktualną legalizację, że podczas procesu ważenia oprzyrządowanie elektroniczne wagi nie wykazało nieprawidłowości, jak również i to, że kierowca został zapoznany z protokołem kontroli i został przesłuchany w charakterze świadka.

Wbrew twierdzeniom skarżącej, przesłuchanie świadka A. G. odbyło się prawidłowo i zgodnie z obowiązującymi przepisami. Uprawnienie inspektora do przesłuchania świadka – kierowcy, w trakcie kontroli nie budzi wątpliwości. Możliwość przesłuchania świadka w toku kontroli wynika wprost z art. 73 ust. 4 ustawy o transporcie drogowym mającym zastosowanie także do ustawy o drogach publicznych. Inspektor transportu drogowego nakłada i pobiera kary pieniężne na podstawie art. 40c ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 z późn. zm.), w przypadku stwierdzenia, że kontrolowany pojazd przekracza dopuszczalną masę całkowitą, naciski osi lub przejazd pojazdu odbywa się bez zezwolenia wymaganego przepisami o ruchu drogowym. Przepis art. 73 ust. 1 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym jest regulacją szczególną wobec art. 79 k.p.a. Procedura kontrolna dotycząca materii wykonywania transportu drogowego, w przedmiotowej sprawie – sposobu przeprowadzenia kontroli – znalazła swoje odrębne i niezależne od przepisów k.p.a. uregulowania.

Nie budzi też wątpliwości Sądu, że protokół kontroli nr [...] zawiera oczywistą omyłkę dotyczącą opatrzenia go niewłaściwą datą. Wszystkie dowody wskazują, iż do kontroli doszło [...] marca 2009 r., a nie [...] marca 2009 r. Na tę okoliczność organ przedstawił, niebudzącą wątpliwości Sądu, argumentację. Ten błąd organu nie miał wpływu na prawidłowość kontroli.

W rozpoznawanej sprawie powodem uwzględnienia skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie było stwierdzenie przez Sąd naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć znaczenie dla wyniku sprawy. Konkretnie w ocenie Sądu I instancji w sprawie wobec naruszenia zasad dotyczących postępowania dowodowego stan faktyczny sprawy nie został jednoznacznie ustalony i budzi wątpliwości. Dopiero na gruncie ustaleń faktycznych, które nie budzą żadnych wątpliwości, możliwe stanie się dokonywanie wykładni określonego przepisu prawa materialnego. Rozpoznając ponownie sprawę organ przesłucha zgłoszonego świadka i dokona jego oceny. Na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ustali, czy załadowca ponosi odpowiedzialność za naruszenie obowiązku – dopuszczenia do wyjazdu na drogi publiczne, pojazdu przekraczającego dopuszczalne normy.

Mając powyższe na uwadze i na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1) c) ustawy p.p.s.a Sąd orzekł jak w pkt 1 wyroku.

W przedmiocie wykonalności Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a.