Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 487/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2014-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 pkt 1, art. 3 ust. 1, art. 7 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65  art. 21, art. 73
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 30 poz 16  art. 2 lit. c, art. 124 ust. 2
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla  rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr  1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Moskała (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk Sędzia WSA Magdalena Jankowska - Szostak Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Tarasiewicz po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 19 marca 2014 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2011 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] kwietnia 2013 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, którą odmówiono skarżącemu przyznania jednolitej płatności obszarowej i nałożono sankcję w wysokości [...] zł oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych i nałożono sankcję w wysokości [...] zł.

Decyzja ta zapadła po uchyleniu wyrokiem WSA we Wrocławiu z dnia [...] listopada 2012 r. (sygn. akt III SA/Wr [...]) rozstrzygnięcia drugoinstancyjnego wydanego przez Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] czerwca 2012 r.

Uchylając powyższe rozstrzygnięcie Sąd wskazał, że skarga jest uzasadniona, aczkolwiek z innych racji niż zostały wywiedzione. Organ ocenił bowiem stanowisko strony jedynie w kontekście art. 21, gdy tymczasem rozporządzenie Komisji nr 1122/2009 z 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina, zawiera także dalsze regulacje - odnoszące się do kwestii winy - pozostające w ścisłej korespondencji z pkt 93 preambuły w brzmieniu następującym: "Zmniejszenia oraz wykluczenia związane z kryteriami kwalifikowalności z zasady nie powinny być stosowane w przypadku gdy rolnik dostarczył zgodne z faktami informacje lub jeśli może wykazać, że wina nie leży po jego stronie." Tak wyrażoną intencję prawodawcy unijnego realizuje bezsprzecznie przepis art. 73 rozporządzenia wprowadzając wyjątki od stosowania zmniejszeń i wykluczeń, stanowiąc przy tym, że:

"1. Zmniejszeń i wykluczeń, przewidzianych w rozdziałach I i II, nie stosuje się w przypadku gdy rolnik złożył wniosek zgodny ze stanem faktycznym lub gdy może wykazać, że nieprawidłowości nie wynikają z jego winy.

2. Zmniejszeń i wykluczeń przewidzianych w rozdziałach I i II nie stosuje się w odniesieniu do tych części wniosku o przyznanie pomocy, co do których rolnik informował właściwy organ na piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, pod warunkiem że rolnik nie został powiadomiony o zamiarze właściwego organu przeprowadzenia kontroli na miejscu, oraz że organ ten nie poinformował rolnika o jakichkolwiek nieprawidłowościach we wniosku. Podane przez rolnika informacje, o których mowa w akapicie pierwszym, powodują dostosowanie wniosku o przyznanie pomocy do faktycznej sytuacji." Na tym tle, a także wobec twierdzeń skarżącego, powinnością organów było dokonanie oceny, czy w kontekście art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji nr 1122/2009 okoliczności powoływane przez skarżącego wyczerpują przesłanki cytowanego przepisu w zakresie winy tudzież jej braku. Niedokonanie wyjaśnienia stanu sprawy w tym kierunku i brak stosownej analizy oraz nie wyrażenie stanowiska w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, czy można skarżącemu przypisać winę za ujawnione w toku postępowania nieprawidłowości wniosku skutkowały uznaniem zaskarżonej decyzji za naruszającą prawo.

Ponownie rozpatrując wniesione odwołanie organ odwoławczy w uzasadnieniu przytoczył stan prawny sprawy, w szczególności odwołał się do warunków przyznawania płatności do gruntów rolnych uregulowanych ustawą o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z dnia 26 stycznia 2007 roku (L j. Dz. U. z 2008r. Nr 170, poz. 1051 ze zm.) oraz do unormowań rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 roku ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach system wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.Urz. UEL.2009r., Nr 316 poz. 65). Cytując art. 28 ust. 2 rozporządzenia Komisji stwierdzono, że wykazanie nieprawidłowości w trakcie kontroli krzyżowych powoduje wszczęcie odpowiedniej procedury administracyjnej i w stosownym przypadku, przeprowadzenie kontroli na miejscu. W razie gdy dwóch lub więcej rolników ubiega się o pomoc w odniesieniu do tej samej działki referencyjnej w ramach tego samego systemu pomocy, oraz w przypadku gdy całkowity zadeklarowany obszar przekracza obszar rolny w dopuszczalnej tolerancji pomiaru określonej w art. 34 ust. 1, państwo członkowskie może ustalić proporcjonalne zmniejszenie przedmiotowych obszarów. Na podstawie art. 25 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122 2009, wniosek o przyznanie pomocy można w każdej chwili wycofać w całości lub w części na piśmie. Jeśli właściwy organ poinformował już rolnika o nieprawidłowościach we wniosku o przyznanie pomocy lub jeśli powiadomił go o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu, jeśli ta kontrola ujawni nieprawidłowości, wycofanie nie jest dozwolone odnośnie do części wniosku, których dotyczą nieprawidłowości. Wycofanie zgodnie z ust. 1 sprawi, że wnioskodawca znajdzie się w sytuacji sprzed złożenia wniosku o przyznanie pomocy lub części przedmiotowego wniosku. W tej materii organ drugiej instancji zaznaczył, że wycofanie przez skarżącego wniosku było czynnością bezskuteczną albowiem nastąpiło w toku postępowania – już po uprzednim poinformowaniu go przez organ pierwszej instancji o stwierdzonych w wyniku kontroli administracyjnej nieprawidłowościach wniosku.

W dalszej części organ zauważył, że na podstawie art. 21 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, nie naruszając przepisów art. 11-20, wniosek o przyznanie pomocy może być poprawiony w każdym momencie po jego złożeniu, w przypadku gdy właściwy organ wykrył oczywiste błędy. Zgodnie z art 58 akapit 1 i 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, jeśli w odniesieniu do danej grupy upraw obszar zadeklarowany na cele jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art 57, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, Jeśli różnica ta przekracza 50 %, rolnika wyklucza się również z otrzymywania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnic między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym zgodnie z art. 57 niniejszego rozporządzenia. Kwota ta zostaje odliczona zgodnie z art. 5b rozporządzenia Komisji (WE) nr 885/2006. Jeśli nie jest możliwe odliczenie całej kwoty zgodnie z wymienionym artykułem w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia, pozostałe saldo zostaje anulowane.

Wobec faktu, że procentowe zawyżenie powierzchni dla płatności JPO i UPO wyniosło powyżej 100%, organ odwoławczy utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, wskazując, że organ I instancji słusznie odmówił skarżącemu przyznania płatności bezpośredniej na rok 2011 i nałożył sankcje trzyletnie na podstawie art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Jednocześnie realizując związanie oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, które zostały wyrażone w wyroku tut. Sądu z 21 listopada 2012 r., a które wynikają z art. 153 p.p.s.a. podniesiono, że w przedmiotowej sprawie niemożliwe jest również skorzystanie z możliwości niezastosowania zmniejszeń i wykluczeń w zakresie płatności na podstawie art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Przepis ten znajduje zastosowanie tylko w sytuacji, gdy rolnik złożył wniosek zgodny ze stanem faktycznym lub może wykazać, że nieprawidłowości nie wynikają z jego winy. Organ odwoławczy wskazał, że w prawie administracyjnym brak jest regulacji prawnej pojęcia winy. Dlatego konieczne jest odwołanie się do instytucji cywilistycznych. Stopnie winy stanowią zagadnienie ocen subiektywnych zachowań ludzkich. Tradycyjnie odróżnia się umyślność (dolus) i niedbalstwo (culpa). W ujęciu prawnym, aby mówić o winie, trzeba najpierw stwierdzić, że postępowanie jest bezprawne, czyli obiektywnie rzecz biorąc nieprawidłowe. Do przyjęcia winy nie wystarczy ustalić, że postępowanie było obiektywnie nieprawidłowe. Należy również wskazać, że było ono w sposób subiektywny wadliwe. Pojęcia winy nie definiuje również prawo cywilne. W związku z tym należy sięgnąć w tej materii do dorobku doktryny. Ujęcie doktrynalne elementu wadliwości w cywilistyce nawiązuje do dwóch koncepcji: teorii psychologicznej i teorii normatywnej. Pierwsza sprowadza się do stosunku psychicznego sprawcy do czynu, druga sprowadza problem do możliwości postawienia mu zarzutu oceniającego. W przedmiotowej sprawie skarżący podnosił, że nie ponosi winy w deklarowaniu do płatności gruntów, które faktycznie były dzierżawione przez Spółdzielnię, gdyż działał pod wpływem błędu co do stanu prawnego i faktycznego nieruchomości. Organ odwoławczy podniósł, że stanowiska tego nie sposób podzielić, gdyż korzystanie z systemu dopłat do gruntów rolnych jest dobrowolne, a za rzetelność danych odpowiada występujący z wnioskiem rolnik. W ocenie organu odwoławczego skarżący ponosi winę w stopniu niedbalstwa, gdyż zadeklarował grunty, których nie użytkował rolniczo. Wynika to wprost z jego oświadczeń złożonych w toku postępowania. Co najmniej już w dniu 31 maja 2011 r. skarżący uświadamiał sobie, że zadeklarował grunty, których faktycznie nie użytkował i nie miał żadnych podstaw by umieścić je we wniosku pomocowym. Nie bez znaczenia jest też okoliczność, że skarżący był wzywany przez organ I instancji do złożenia wyjaśnień, gdy okazało się, że na te same grunty złożył wniosek pomocowy inny podmiot. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący złożył wyjaśnienie, że nie był posiadaczem spornych gruntów. Zdaniem organu odwoławczego okoliczność błędnego ustalenia ważności istnienia poprzednio zawartej umowy dzierżawy działek rolnych nie przemawia za usprawiedliwieniem działania skarżącego, a tym samym uznania braku jego winy w stwierdzonych przez organ I instancji nieprawidłowościach we wniosku na rok 2011.

W skardze skarżący domagał się zmiany zaskarżonej decyzji przez odstąpienie od nałożenia trzyletnich sankcji. Jak podał – w dniu [...] września 2011 roku wycofał działki rolne z wniosku obszarowego i nie pobrał płatności JPO i UPO, tak więc nie popełnił wykroczenia tj. wyłudzenia płatności. Wniosek pierwotnie został złożony na podstawie woli właścicieli przedmiotowych działek rolnych a także na podstawie wstępnej umowy kupna-sprzedaży z dnia [...] kwietnia 2011 roku. Właściciele od 2010 roku nie mogli wyegzekwować od dzierżawców czynszu dzierżawnego i dlatego w lipcu i wrześniu 2011 roku wezwali dzierżawców do pilnej zapłaty sugerując, że jest to podstawa naruszenia przepisów kodeksu cywilnego prowadząca do zerwania umowy. Poinformowali nadto dzierżawców o dokonaniu czynności polegającej na złożeniu wniosku obszarowego przez skarżącego. Tak więc w dobrej wierze złożył wniosek w 2011 roku, ale nie wiedział, że dzierżawcy zignorują właścicieli i złożą wniosek, dlatego potem uczciwie wycofał wniosek, nie pobierając żadnych z tego tytułu płatności. Natomiast dzierżawcy nadal naruszali przepisy kodeksu cywilnego, poddzierżawiali dzierżawione grunty innym producentom rolnym i składowali odpady nierolnicze (asfalt, kanalizacyjne rury betonowe) a także zmieniali granice działek rolnych poprzez przeorywanie dróg polnych. Swoją winę skarżący upatruje jedynie w tym, że uwierzył właścicielom. Oprócz tego, że zamierzał kupić grunty od właścicieli, to również chciał im pomóc w ten sposób, aby czynsz dzierżawny był regulowany na bieżąco. Przywołał również szeroko argumentację z uzasadnienia wyroku, którym uchylono rozstrzygnięcie organu odwoławczego z [...] czerwca 2012 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona.

Jak już wskazano w uzasadnieniu wyroku uchylającego poprzednie rozstrzygnięcie organu odwoławczego, zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051, ze zm.), z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

Stosownie do ust. 2 – w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Brzmienie cytowanych przepisów oznacza, że w przypadku gdy organ administracyjny wszczyna z urzędu postępowanie dowodowe - powinien je przeprowadzić zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej. W sytuacji gdy ustawa nakłada na organ administracyjny obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, organ ten nie może ustalić stanu faktycznego jedynie na częściowym rozpatrzeniu materiału dowodowego, z wyłączeniem tych, które przedstawia lub na które powołuje się strona w celu obrony swych interesów.

Jak wskazano w wyroku z [...] listopada 2012 r. (sygn. akt III SA/Wr [...]) "Organ ocenił stanowisko strony w kontekście jedynie kategorii oczywistej omyłki, według art. 21 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.U.UE.L.2009.316.65). Przepis ten dotyczy zaś jedynie możliwości korygowania wniosku w każdym momencie, bez żadnych negatywnych konsekwencji dla wnioskodawcy, pod warunkiem jednak, że błąd ma charakter "pomyłki oczywistej". Jakkolwiek ocena organu, że omawiany przypadek nie może być kwalifikowany jako oczywista omyłka, jest trafna i Sąd argumentację organu w tej materii podziela, to jednak wypada zauważyć, że wskazane rozporządzenie Komisji nr 1122/2009 zawiera jednak także dalsze regulacje - odnoszące się do kwestii winy - pozostające w ścisłej korespondencji z pkt 93 preambuły w brzmieniu następującym: "Zmniejszenia oraz wykluczenia związane z kryteriami kwalifikowalności z zasady nie powinny być stosowane w przypadku gdy rolnik dostarczył zgodne z faktami informacje lub jeśli może wykazać, że wina nie leży po jego stronie." Tak wyrażoną intencję prawodawcy unijnego realizuje bezsprzecznie przepis art. 73 rozporządzenia."

Sąd w niniejszej sprawie powyższym stanowiskiem – w myśl art. 153 p.p.s.a. – był związany.

Powinnością organów było więc dokonanie oceny, przy ponownym rozpatrzeniu złożonego odwołania, czy w kontekście art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji nr 1122/2009 okoliczności powoływane przez skarżącego wyczerpują przesłanki cytowanego przepisu w zakresie winy tudzież jej braku.

Należy w pełni podzielić stanowisko organu, że w sprawie nie sposób dopatrzeć się okoliczności powodujących brak winy skarżącego, który w złożonym wniosku podał okoliczności, które skutkowały wykluczeniem wskazanych w decyzji gruntów z płatności i nałożeniem sankcji.

W okolicznościach sprawy nie ulega wątpliwości, że skarżący nie uprawiał spornych gruntów na dzień 31 maja 2011 r. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli:

1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha;

2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Jednym zatem z warunków uzyskania ww. płatności jest posiadanie działek rolnych o określonej powierzchni, na których musi być prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009.

Pojęcie posiadania nie zostało jednak uregulowane w przepisach ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Zgodnie z ugruntowanym już stanowiskiem sądów administracyjnych w tej materii, definiując pojęcie posiadania należy zatem sięgnąć do przepisów kodeksu cywilnego, pamiętając jednak, że posiadanie w ujęciu cywilistycznym nie stanowi wystarczającej przesłanki do ubiegania się o płatności obszarowe i że pojęcie posiadania na gruncie ustawy o płatnościach bezpośrednich należy interpretować w drodze wykładni celowościowej, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów rolnych.. Pojęcie posiadania gruntów rolnych, w kontekście przyznania dopłat do gruntów, należy zatem rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych (por. wyroki: NSA z 13.06.2012 r. sygn. akt II GSK 734/11; NSA z 16.05.2012 r. sygn. akt II GSK 537/11; WSA w Warszawie z 8.11.2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 1524/05).

Otóż zgodnie z art. 336 kc. posiadaczem rzeczy jest zarówno ten kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad rzeczą (posiadacz zależny). Stan faktyczny, o którym mowa w tym przepisie, polega na faktycznym władztwie, przez które rozumie się samą możność władania rzeczą; efektywne w sensie gospodarczym korzystanie z rzeczy (nieruchomości) nie jest konieczną przesłanką posiadania (St. Rudnicki, Komentarz do kodeksu cywilnego Księga druga Własność i inne prawa rzeczowe, Wydawnictwo Prawnicze Warszawa 1996, str. 378).

Oznacza to, iż dla istnienia posiadania w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego nie jest konieczne rzeczywiste korzystanie z rzeczy, lecz sama możność takiego korzystania. Na gruncie powołanej ustawy posiadanie wiąże się ściśle z produkcją rolną, czyli obligatoryjnie z rzeczywistym korzystaniem z rzeczy (gruntów rolnych, gospodarstwa rolnego). Innymi słowy pojęcie posiadania gruntów rolnych w rozumieniu tej ustawy należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Istotą płatności obszarowych jest więc to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście użytkuje grunty, tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać, jakich dokonywać zabiegów agrotechnicznych, zbiera plony, utrzymuje te grunty zgodnie z normami dobrej kultury rolnej przez określony czas (patrz: wyrok WSA III SA/Wr 607/10 z dnia 15 grudnia 2010 r.).

Reasumując stwierdzić należy, że organy obu instancji trafnie uznały, iż z przywołanych regulacji dotyczących przyznania pomocy finansowej w formie płatności bezpośrednich wynika, iż pomoc ta może być przyznana tym rolnikom, którzy faktycznie rolniczo użytkują posiadane działki rolne, a zatem tym, którzy samodzielnie decydują o rodzaju upraw, o dokonaniu zabiegów agrotechnicznych, zbieraniu plonów. Nie można nie zauważyć, że posiadanie – w tym znaczeniu - gruntów rolnych stanowi pierwszy i fundamentalny warunek do wystąpienia z wnioskiem o dopłaty. Trudno więc zakwestionować stanowisko organu, który nie znalazł okoliczności pozwalających na ustalenie, że ujawnione nieprawidłowości nie wynikają z winy skarżącego. Organ przyjął, że za zaistniała sytuację skarżący ponosi winę w stopniu niedbalstwa i to stanowisko znajduje pełne uzasadnienie w okolicznościach sprawy.

Skoro więc skarżący miał świadomość, że nigdy nie posiadał spornych gruntów, chociaż zamierzał je nabyć od spadkobierców, to trafnie organ odwoławczy przyjął, że nie można w tym wypadku zastosować odstąpienia od zmniejszeń i wykluczeni o jakich mowa w art. 73 rozporządzenia Komisji nr 1122/2009, gdyż takie odstąpienie uwarunkowane jest brakiem winy po stronie rolnika.

Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za bezzasadną.