Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 109/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: 5 ust. 2a
journal: Dz.U. 2019 poz 2407
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci

SENTENCJA

Dnia 9 listopada 2022 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie: sędzia NSA Jolanta Rudnicka sędzia del. WSA Anna Wesołowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2022 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 21 października 2021 r., sygn. akt II SA/Bk 714/21 w sprawie ze skargi E. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] lipca 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 21 października 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę E.G.(Skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. (Kolegium) z [...] lipca 2021 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego.

Skarżąca zaskarżyła powyższy wyrok skargą kasacyjną w całości zarzucając mu na podstawie art. 174 pkt, 1 i 2 p.p.s.a:

1) naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię, tj. art, 5 ust 2a w zw. z art. 4 ust 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, poprzez wadliwe przyjęcie za organem, iż warunkiem przyznania świadczenia obojgu rodzicom w myśl przywołanej regulacji jest ustanowienie opieki naprzemiennej i zawarcie zwrotu "opieki naprzemiennej'' w orzeczeniu, podczas gdy w świetle przywołanych przepisów z naprzemiennym sprawowaniem pieczy nad małoletnim przez jego rodziców mamy do czynienia, gdy dziecko mieszka z każdym z rodziców w powtarzających się okresach czasu, a zatem występuje element naprzemienności sprawowanej opieki, co zaistniało w stanie faktycznym sprawy a co nie zostało w sposób prawidłowy ustalone przez organy orzekające w sprawie z pominięciem okoliczności, kto faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem;

2) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 2 pkt 1, art. 151 p.p.s.a. i art. 149 § 1 i 2 p.p.s.a. w związku z art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 11 kwietnia 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci poprzez niezasadnym oddalenie skargi poprzedzone nieprawidłową kontrolą przez Sąd postępowania przeprowadzonego przed organami obu instancji, przejawiające się w błędnym przyjęciu, że opieka naprzemienna nie jest przez rodziców małoletniego realizowana, a zatem świadczenie wychowawcze należy przyznać w całości ojcu, przy którym ustalono miejsce pobytu dziecka w trybie zabezpieczenia bowiem nie sposób stwierdzić sprawowania opieki naprzemiennej wobec faktu niezawarcia w orzeczeniu zwrotu "opieka naprzemienne";

3) przepisów o postępowaniu sądowoadministracyjnym w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj, art. 113 § 1 pozwalającym przewodniczącemu zamknąć rozprawę, gdy uzna sprawę za dostatecznie wyjaśnioną, podczas gdy w czasie rozprawy Sąd I instancji nie przeprowadził wnikliwie sądowego postępowania dowodowego, nie zapoznał się z materiałem zgromadzonym w aktach sprawy, a zatem nie był władny do dokonania oceny, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też nie,

4) przepisów o postępowaniu sądowoadministracyjnym w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj. art. 134 § 1 p.p.s.a., polegającym na uznaniu zaskarżonej decyzji jako odpowiadającej przepisom prawa, mimo że utrzymana w mocy decyzja jest niezgodna z obowiązującą ustawą z 2016 r, o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, bowiem otrzymywane przez W. G. świadczenie wychowawcze w pełnej kwocie kłóci się z celem przyznanej pomocy wobec faktu, iż małoletni A. G. przebywa pod faktyczną opieką naprzemienną obojga rodziców, a zatem należało przyznać każdemu z rodziców po połowie świadczenia wychowawczego zgodnie z art. 5 ust. 2a ustawy.

Skarżąca na podstawie art. 185 § 1 i art. 188 oraz 203 pkt 1 p.p.s.a. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku oraz zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego wg. norm prawem przepisanych.

Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.

Przed przystąpieniem do oceny zarzutów skargi kasacyjnej przypomnieć należy istotę sporu zaistniałego w sprawie.

Organy obu instancji odmówiły przyznania Skarżącej świadczenia wychowawczego na okres rozliczeniowy 2021/2022.

Podstawą faktyczną ich rozstrzygnięcia było ustalenie, że choć z postanowienia zabezpieczającego kontakty obojga rodziców z małoletnim dzieckiem wydanego przez Sąd Okręgowy w Łomży I Wydział Cywilny 4 listopada 2020 r. w sprawie I C 490/20 wynika porównywalny okres sprawowania opieki przez rodziców, a przepisy przewidują możliwość przyznania każdemu rodzicowi prawa do połowy świadczenia wychowawczego w warunkach wynikających z art. 5 ust. 2a ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2407 z późn. zm., dalej "ustawa z 11 lutego 2016 r.), to jednak w Gminie K. realizowana jest już wypłata świadczenia wychowawczego na A.G. w pełnej wysokości na okres 1 czerwca 2021 r. – 31 maja 2022 r. W takiej sytuacji nie jest możliwe realizowanie wypłaty świadczenia dodatkowo w połowie jego wysokości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku podzielił powyższy pogląd i oddalił skargę.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Skarżąca kasacyjnie zmierzała do wykazania, że Sąd pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni art. 5 ust. 2a ustawy z 11 lutego 2016 r. uznając, iż dziecko tylko wówczas jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców gdy wynika to z orzeczenia sądu. Pogląd taki nie został jednak wyrażony w zaskarżonym wyroku. Jak już wyżej wskazano, Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organów, zgodnie z którym dopóty, dopóki w obrocie prawny funkcjonuje informacja o przyznaniu ojcu dziecka świadczenia wychowawczego w pełnej wysokości nie jest możliwe przyznanie Skarżącej połowy tego świadczenia.

Zatem postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego i jego uzasadnienie nie przystaje do stanu faktycznego niniejszej sprawy. Przyczyną oddalenia skargi nie była bowiem wykładnia pojęcia opieki naprzemiennej ale ustalenie, że drugi z rodziców pobiera już świadczenie wychowawcze. W konsekwencji zarzut naruszenia prawa materialnego musiał być uznany za niezasadny.

Niezasadny jest również zarzut naruszenia przepisów postępowania tj. art. 3 § 2 pkt 1, art. 151 p.p.s.a. i art. 149 § 1 i 2 p.p.s.a. w związku z art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r.

Zarzut naruszenia art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. jest niezasadny. Przepis ten przewiduje, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Sąd pierwszej instancji rozpoznał skargę na decyzję administracyjną i uznając, że jest ona zgodna z prawem oddalił skargę, stosownie do brzmienia art. 151 p.p.s.a. Sam fakt, że Skarżąca oczekiwała innego rozstrzygnięcia nie może stanowić podstawy do uchylenia wyroku Sądu pierwszej instancji.

Dodatkowo zwrócić należy uwagę, że Skarżąca powiązała powyższy zarzut z zarzutem naruszenia art. 149 § 1 i 2 p.p.s.a. Jest to zupełnie niezrozumiałe, ponieważ powołany przez Skarżącą przepis dotyczy rozpoznawania skarg na bezczynność organu. W końcowej części uzasadnienia skargi kasacyjnej Skarżąca wskazała, że organ wydający decyzję na podstwie przepisów k.p.a. winien wszcząć postępowanie wyjaśniające i zmierzające do zmiany decyzji. W ocenie Skarżącej "istnieje bowiem materialnoprawna podstawa do nienależnie pobranego świadczenia". W niniejszej sprawie przedmiotem skargi była jednak decyzja Kolegium, nie zaś bezczynność organu w sprawie zmiany decyzji. Zatem zarzut naruszenia art. 149 § 1 i 2 p.p.s.a. jest oczywiście niezasadny.

Skarżąca uznała, że Sąd pierwszej instancji naruszył przywołane przepisy w związku ze wskazanym przez nią przepisem prawa materialnego - art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. Przepis ten uchylony został przez art. 1 pkt 23 lit a tiret pierwsze ustawy z dnia 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. nr 924) zmieniającej ustawę z 11 lutego 2016 r. z dniem 1 lipca 2019 r. Nie obowiązywał on zatem ani w dacie wydania decyzji przez organy obu instancji (odpowiednio 15 lipca 2021 r. i 30 lipca 2021 r.) ani też w dacie wydawania wyroku. Nie stanowił on również podstawy orzekania przez organy administracji ani też podstawy prawnej wyroku Sądu pierwszej instancji. W konsekwencji nie było możliwe ustosunkowanie się do tego zarzutu.

Oczywiście niezasadny jest zarzut naruszenia art. 113 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, przewodniczący zamyka rozprawę, gdy sąd uzna sprawę za dostatecznie wyjaśnioną. Przepis ten zatem stanowi regulację prawną dotyczącą wyłącznie kompetencji przewodniczącego składu orzekającego, a która ma charakter wyłącznie techniczny bo ściśle porządkowy. Dostateczne wyjaśnienie sprawy w rozumieniu tego przepisu, dotyczy możliwości wydania wyroku z punktu widzenia dopełnienia reguł formalnych, związanych z tokiem sprawy administracyjnej, nie zależy zaś od stopnia wyjaśnienia sprawy z punktu widzenia prawdy materialnej, a zatem oceny przez sąd, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też nie. Zarzut ten nie może zatem doprowadzić do zakwestionowania w skardze kasacyjnej ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę orzekania.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd kasacyjny wyjaśnia, że w ramach zarzutu naruszenia tego przepisu nie można kwestionować dokonanej przez Sąd oceny ustalonego stanu faktycznego z punktu widzenia jego zgodności lub niezgodności z mającym zastosowanie w sprawie stanem prawnym, czy też prawidłowości dokonanej przez Sąd oceny działań organu administracji publicznej pod kątem zachowania przepisów procedur obowiązujących ten organ (por. wyrok NSA z 28 grudnia 2021 r. I OSK 735/19 i przywołane tam orzecznictwo). Nie można również w ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. kwestionować prawidłowości zajętego stanowiska prawnego i wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku poglądów (por. wyrok NSA z 2 lipca 2015 r., I OSK 450/15), ani prawidłowości oceny materiału dowodowego (por. wyrok NSA z 21 października 2010 r., I GSK 264/09).

Mając na powyższe wywody Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Uzasadnienie zostało sporządzone stosownie do wymogów określonych w art. 193 zdanie 2 p.p.s.a, zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.

W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, stąd też rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.