Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2247/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
644  Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Orzeczono o wymierzeniu grzywny za niewykonanie wyroku-art. 154 PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 154
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Przemysław Żmich sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 lutego 2023 r. sprawy ze skargi M. V., A.V., A. J., G. M. i J. J. na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 października 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 486/15 1. wymierza Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości 6000 (sześć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz M. V., A.V., A. J., G. M. i J. J. sumę pieniężną w wysokości po 4000 (cztery tysiące) złotych dla każdego z nich; 4. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz M. V., A.V., A. J., G. M. i J.J. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

M. V., A. V., A. J., G. M. i J. J. pismem z 19 sierpnia 2022 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 października 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 486/15, mocą którego Sąd uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy i zobowiązał organ do rozpoznania wniosku z 8 lipca 2014 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. hip. [...], w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.

Skarżący wnieśli o wymierzenie Prezydentowi m.st. Warszawy grzywny w wysokości stosownej do bezczynności przy rozpoznaniu wniosku o przyznanie odszkodowania, biorąc pod uwagę kwoty przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku 2021 r. ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w dniu 18 lutego 2022 r.; przyznanie od Prezydenta sumy pieniężnej w kwocie po 7500 zł na rzecz każdego ze skarżących stosownie do art. 154 § 7 P.p.s.a., zasądzenie kosztów postępowania oraz rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym.

W uzasadnieniu skargi skarżący opisali przebieg postępowania podkreślając, że wyrokiem z 8 października 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 486/15 Prezydent m.st. Warszawy został zobowiązany do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania z 8 lipca 2014 r. w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Wobec niewywiązania się z nałożonego zobowiązania oraz złożenia przez strony postępowania skargi o wymierzenie grzywny wyrokiem z 17 listopada 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 934/16 Sąd wymierzył Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości 800 zł oraz stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Następnie wyrokiem z 13 września 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 678/17 wymierzona została grzywna w wysokości 2000 zł oraz stwierdzono, że bezczynność organu w wykonania wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Kolejnym wyrokiem z 26 marca 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 2322/18 wymierzono Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości 4000 zł, stwierdzono ponownie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz przyznano od organu sumę pieniężną w kwocie po 2000 zł na rzecz każdego ze skarżących.

W związku z dalszym niewykonaniem przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku z 8 października 2015 r. skarżący złożyli wezwanie do jego wykonania z 24 maja 2022 r., ponowione następnie pismem z 12 sierpnia 2022 r. oraz z 18 sierpnia 2022 r. Na dzień wniesienia skargi skarżący nie otrzymali rozstrzygnięcia w sprawie.

Odnosząc się do wysokości żądanej grzywny skarżący wskazali, że zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z 18 lutego 2022 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2021 r. i w drugim półroczu 2021 r. przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej, pomniejszone o potrącone od ubezpieczonych składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe oraz chorobowe, w 2021 r. wyniosło 4944,79 zł, a w drugim półroczu 2021 r. wyniosło 5104,90 zł.

Biorąc pod uwagę powyższe kwoty, sądowe zobowiązanie Prezydenta m.st. Warszawy do rozpoznania sprawy oraz wezwanie organu do wykonania wyroku, zasadne jest nałożenie na Prezydenta grzywny adekwatnej do bezczynności w wykonaniu wyroku z 8 października 2015 r.

Skarżący przytoczyli ponadto stosowne orzecznictwo sądowoadministracyjne i stanowisko doktryny odnoszące się do sumy pieniężnej i podkreślił, że Prezydent m.st. Warszawy lekceważy wyroki WSA i kierując się świadomością braku realnych konsekwencji nie wykonuje nagminnie wyroków, mimo trzykrotnego dyscyplinowania go w trybie kontroli sądowoadministracyjnej.

Skarżący zaznaczyli, że stosowanie środków w postaci grzywien nie stanowi dla Prezydenta m.st. Warszawy wystarczającego bodźca do wykonywania wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zwłaszcza, że niniejsza skarga o wymierzenie grzywny stanowi już czwartą tego rodzaju skierowaną przeciwko Prezydentowi. Poza skargami na niewykonanie wyroku skarżący nie mają innych instrumentów prawnych skutecznego oddziaływania na organ w celu zakończenia postępowania, dlatego też zasadny jest wniosek o zasądzenie sumy pieniężnej w kwocie po 7500 zł na rzecz każdego z nich. Szczególnie zasadne jest przyznanie na rzecz skarżących sumy pieniężnej progresywnej względem ostatnio zasądzonej, bowiem w odczuciu organu nie jest wystarczającym bodźcem do wydania decyzji trzykrotne wymierzenie grzywny przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Skarżący podkreślili, że od blisko 8 lat oczekują na rozpoznanie złożonego wniosku o przyznanie odszkodowania, a od ponad 6 lat Prezydent m.st. Warszawy nie wykonuje wyroku z 8 października 2015 r. Bez zasądzenia sumy pieniężnej nie zostanie zrekompensowane bezprawne zachowanie organu, które narusza nie tylko zasadę szybkości postępowania, ale również zobowiązanie wynikające z wyroku sądu administracyjnego, przez co narusza poczucie praworządności. Bezczynność w wykonaniu wyroku została zaś już oceniona dwukrotnie w trybie kontroli sądowoadministracyjnej jako rażąca. Ponadto ww. zachowanie organu narusza prawa stron, które w dalszym ciągu oczekują na wydanie rozstrzygnięcia w sprawie.

Prezydent m.st. Warszawy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie wskazując jednocześnie, że podtrzymuje stanowisko wyrażone w piśmie z 30 czerwca 2022 r. stanowiące odpowiedź na wcześniejszą skargę stron. Organ zaznaczył, że przedmiotowe postępowanie prowadzone jest zgodnie z obowiązującą w Biurze Spraw Dekretowych procedurą postępowania w zakresie rozpatrywania wniosków w trybie art. 215 u.g.n. stanowiącą załącznik do zarządzenia nr [...] Prezydenta m.st. Warszawy z 15 grudnia 2016 r. i w jego toku konieczne jest podjęcie szeregu czynności celem zgromadzenia dokumentów niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia. Postępowania administracyjne dotyczące nieruchomości objętych działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy należą do spraw niezwykle złożonych. Na długość postępowania wpływa zmieniający się stan prawny i poglądy orzecznictwa, co często powoduje konieczność ponownej weryfikacji wykonanych już w sprawie czynności lub podejmowanie kolejnych czynności.

Prezydent m.st. Warszawy podkreślił, że w sprawie podjęto szereg czynności zmierzających do wydania rozstrzygnięcia, w tym, w szczególności pozyskano kopie z wykazu hipotecznego obejmującego dział I i II z księgi hipotecznej nieruchomości, zwrócono się do Biura Organizacji Urzędu oraz do Wydziału Nieruchomości [...] o przekazanie decyzji lokalizacyjnych oraz dokumentów dotyczących budowy bloku na nieruchomości hipotecznej, wystąpiono także do Ministerstwa Finansów o udzielenie informacji dawnemu właścicielom ww. nieruchomości [...] lub jego następcom prawnym zostało wypłacone odszkodowanie na podstawie umów indemnizacyjnych zawartych pomiędzy Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, a państwami trzecimi. Podjęto ponadto kroki mające na celu wkreślenie dawnej nieruchomości hipotecznej na zdjęcia lotnicze z lat 1947 oraz 1955 oraz wkreślenie na ogólny plan zabudowania m.st. Warszawy z 1931 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Stosownie do treści art. 154 ustawy 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259) - dalej P.p.s.a., w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny.

W myśl art. 154 § 2 P.p.s.a Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Z powołanego art. 154 § 1 P.p.s.a. wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 P.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W rozpoznawanej sprawie obie przesłanki zostały spełnione.

W aktach sprawy znajduje się pismo skarżących z 24 maja 2022 r., ponowione następnie 12 i 18 sierpnia 2022 r., którym wezwano Prezydenta m.st. Warszawy do wykonania wyroku z 8 października 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 486/15.

Kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi.

Zauważyć trzeba, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że środki przewidziane w art. 154 P.p.s.a mają na celu ukaranie organu oraz jego dyscyplinowanie, a w określonej sytuacji wydanie rozstrzygnięcia (o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku) za organ. Celem skargi na niewykonanie prawomocnego wyroku sądu stwierdzającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przymuszenie organu do działania w sytuacji, gdy ignoruje on orzeczenie sądu i nie podejmuje czynności, do których został przez sąd zobowiązany. Skuteczność skargi zależy zatem od tego, czy organ podjął czynności zmierzające do wykonania wyroku bez zbędnej zwłoki i wykonał wytyczne sądu, a nie od końcowego efektu tych czynności. W konsekwencji, niewykonanie wyroku oznacza pozostawanie przez organ w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem.

Jak wynika z analizy akt odpis prawomocnego wyroku z 8 października 2015 r. - zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość w terminie trzech miesięcy - wraz z uzasadnieniem oraz aktami administracyjnymi sprawy doręczone zostały organowi 23 grudnia 2015 r. Termin załatwienia sprawy upłynął zatem 23 marca 2016 r. Mimo to Prezydent m.st. Warszawy nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym orzeczeniem. Zauważyć przy tym trzeba, że w wyniku wniesionych wcześniej skarg orzeczeniami z

17 listopada 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 934/16, 13 września 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 678/17 oraz 26 marca 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 2322/18, Sąd wymierzył Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości odpowiednio 800 zł, 2000 zł oraz 4000 zł w związku z niewykonaniem ww. wyroku. W orzeczeniach z 13 września 2017 r. i z 26 marca 2019 r. Sąd stwierdził jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku z 8 października 2015 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W wyroku z 26 marca 2019 r. Sąd przyznał ponadto od Prezydenta m.st. Warszawy sumę pieniężną w kwocie po 2000 zł na rzecz każdego ze skarżących.

Podkreślić należy, że z analizy akt administracyjnych przekazanych do Sądu wynika, że po otrzymaniu prawomocnego wyroku z 8 października 2015 r. organ podejmował działania mające na celu zgromadzenie koniecznego materiału dowodowego i wydanie rozstrzygnięcia. Stosowne czynności podejmowane m.in. były w kwietniu 2017 r., w październiku i grudniu 2019 r., w styczniu 2020 r., a także w czerwcu 2022 r. Nie ulega jednak wątpliwości, że pomimo ww. trzech orzeczeń wymierzających grzywnę sprawa nadal nie została załatwiona. Organ nie wydał stosownego rozstrzygnięcia rozpoznającego wniosek o ustalenie odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość. Spełnione zatem zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 P.p.s.a. i wymierzenie organowi grzywny. Stosownie natomiast do art. 154 § 6 P.p.s.a. grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.

Biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego wyrokiem z 8 października 2015 r. terminu na załatwienie sprawy, a także uwzględniając, że ww. wcześniejszymi wyrokami z 17 listopada 2016 r., 13 września 2017 r. i 26 marca 2019 r. wymierzono Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę odpowiednio w wysokości 800 zł, 2000 zł i 4000 zł w związku z niewykonaniem wyroku, Sąd uznał, że kolejna grzywna w wysokości 6000 zł jest adekwatną sankcją za niewykonanie przedmiotowego wyroku. Wymierzona kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a., spełniając funkcję represyjno – dyscyplinującą. Określając wysokość grzywny uwzględniono, że Prezydent mimo, iż z przekroczeniem terminu to podejmował jednak działania mające na celu zgromadzenie materiału dowodowego i wyjaśnienie sprawy.

Sąd stwierdził jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku z 8 października 2015 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Za takim stanowiskiem przemawia w szczególności fakt, że sprawa z wniosku o przyznanie odszkodowania - mimo trzech wcześniejszych wyroków wymierzających grzywnę – nie została przez organ załatwiona i wyznaczony ww. wyroku termin został znacznie przekroczony. Istotne przy tym jest – jak wskazano wyżej - że po wpłynięciu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy, co miało miejsce 23 grudnia 2015 r., czynności mające na celu zakończenie postępowania i wydanie rozstrzygnięcia podejmowane były przez organ w kwietniu 2017 r., w październiku i grudniu 2019 r. oraz w styczniu 2020 r. Następnie przez okres ponad dwóch lat Prezydent m.st. Warszawy nie podejmował działań w sprawie. Kolejne pismo wystosowane zostało dopiero 29 czerwca 2022 r. Podkreślić przy tym trzeba, że okoliczności usprawiedliwiających bezczynność organu po wydaniu ww. wyroku nie stanowią podnoszone w odpowiedzi na skargę twierdzenia dotyczące konieczności gromadzenia materiału dowodowego, a także charakter i stopień skomplikowania sprawy. Nie ulega wątpliwości, że od ponad 7 lat prawomocny wyrok Sądu nie został wykonany i organ nadal nie wydał stosownego rozstrzygnięcia rozpoznającego wniosek o przyznanie odszkodowania.

Sąd uznał ponadto, że w sprawie zaistniały podstawy do uwzględnienia wniosku skarżących o przyznanie od organu na ich rzecz sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 P.p.s.a. Zauważyć należy, że suma pieniężna, określona w powołanym przepisie jest stosowana w sytuacjach wyjątkowych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że przyznanie sumy pieniężnej ma na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła na skutek wadliwych działań organu. Środek ten stanowi dodatkowe wzmocnienie ochrony interesów skarżącego.

W ocenie Sądu okoliczności rozpoznawanej sprawy uzasadniają przyznanie od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w wysokości po 4000 zł jako zadośćuczynienie za wieloletnie oczekiwanie na rozpoznanie sprawy. Żądanie przyznania sumy pieniężnej w wysokości wskazanej w skardze było żądaniem zbyt wygórowanym. Określając wysokość przyznanej sumy pieniężnej Sąd miał na uwadze stan sprawy, czas trwania postępowania oraz fakt, że sprawa wniosku o ustalenie odszkodowania mimo trzech wcześniejszych wyroków wymierzających grzywnę nie została załatwiona. Istotne jest też, że zasądzenie sumy pieniężnej stanowi uprawnienie sądu administracyjnego.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 154 § 1, § 2, § 6 i § 7 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach (na które składają się 200 zł wpisu od skargi oraz 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika) orzeczono na mocy art. 200 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).

Stosownie do treści art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym.