Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 418/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 112 ust 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2010 nr 90 poz 593
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - tekst jednolity
article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Janina Antosiewicz, Sędzia NSA Ewa Dzbeńska (spr.), Sędzia del. WSA Jolanta Rudnicka, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Krakowiecka, po rozpoznaniu w dniu 20 września 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 listopada 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 1297/10 w sprawie ze skargi S. B. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe na kolejną kadencję oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 23 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 1297/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę S. B. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z służby wojskowej.

Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] Minister Obrony Narodowej utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] maja 2010 r. nr [...], o zwolnieniu [...] S. B. z dniem 31 stycznia 2011 r. z zawodowej służby wojskowej i przeniesieniu do rezerwy wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe na kolejną kadencję.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, że S. B. pełni aktualnie służbę na stanowisku służbowym [...], z okresem kadencji od 18 lipca 2007 r. do dnia 17 lipca 2010 r., z tym, że w dniu 26 lipca 2011 r. osiągnie on wiek 60 lat. Powyższe oznacza, że na kolejną kadencję mógłby być wyznaczony wyłącznie na okres 12 miesięcy. Mając to na względzie oraz okoliczność, że minimalny okres kadencji na stanowisku służbowym wynosi 18 miesięcy, organ stwierdził, iż nie ma prawnych możliwości wyznaczenia S. B. na kolejną kadencję na to samo, ani na inne stanowisko w strukturze Sił Zbrojnych. Ponadto nie istnieje również możliwość przedłużenia oficerowi okresu kadencji na dotychczasowym stanowisku służbowym, bowiem na to stanowisko Minister Obrony Narodowej wyznaczył już innego oficera.

S. B. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję, zarzucając naruszenie prawa materialnego tj. art. 112 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 107 § 3 k.p.a., art. 104 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 40 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz art. 130 § 2 k.p.a. w zw. z art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę na powyższą decyzję stwierdził, że podejmowane na podstawie art. 112 ust. 1 pkt 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych decyzje mają charakter uznaniowy. Wystąpienie zatem przesłanki określonej w przytoczonym przepisie stwarza dla organu możliwość wydania decyzji o zwolnieniu żołnierza zawodowego ze służby.

W ocenie Sądu I instancji nie budzi zastrzeżeń przywołanie w uzasadnieniu wydanych decyzji przepisu art. 111 pkt 5 powołanej ustawy obowiązującego od dnia 25 czerwca 2010 r., ponieważ posłużyło to do wyjaśnienia przyczyn, dla których organ skorzystał z przepisu art. 112 ust. 1 pkt 3 ustawy.

Podkreślono, że zasady zwolnienia żołnierza ze służby z powodu niewyznaczenia na następną kadencję przewiduje art. 112 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, zgodnie z którym zwolnienie z zawodowej służby wojskowej następuje po sześciu miesiącach od upływu kadencji, w ostatnim dniu miesiąca. Okres ten może być skrócony na pisemny wniosek żołnierza. Zwolnienie ze służby skarżącego z dniem 31 stycznia 2011 r. nastąpiło z zachowaniem warunków przewidzianych w tym przepisie. S. B. z dniem 17 lipca 2010 r., tj. po upływie kadencji, na którą był wyznaczony, został przeniesiony do dyspozycji do dnia zwolnienia ze służby.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreślił, że nie badał celowości polityki personalnej w zakresie wyznaczania żołnierzy na stanowisko służbowe, w tym ewentualnego przedłużenia okresu kadencji na zajmowanym stanowisku służbowym, bowiem kwestie te zostały wyłączone z kognicji sądu administracyjnego na podstawie art. 8 ust. 2 pkt 1 wojskowej ustawy pragmatycznej. O tym, czy istnieje potrzeba wyznaczenia konkretnej osoby na dane stanowisko służbowe decyduje właściwy organ wojskowy. Konsekwencją ciążącego na organach wojskowych obowiązku realizacji polityki kadrowej zgodnie z potrzebami Sił Zbrojnych jest konieczność wcześniejszego dokonania analizy możliwości wyznaczenia oficera na inne stanowisko służbowe i podejmowanie w tym celu stosownych kroków kadrowych. Tym samym nie zgodzono się z twierdzeniem, że wydanie decyzji o zwolnieniu żołnierza zawodowego z zawodowej służby wojskowej z powodu niewyznaczenia na stanowisko służbowe na kolejną kadencję jest możliwie dopiero po zakończeniu służby na dotychczas wyznaczonym stanowisku służbowym.

W ocenie Sądu I instancji w sprawie nie został również naruszony art. 130 § 2 k.p.a. Skarżący od dnia 18 lipca 2010 r. do dnia zwolnienia ze służby pozostawał w dyspozycji, a tym samym dotychczas zajmowane przez niego stanowisko służbowe stało się wolne, co dawało organowi możliwość wyznaczenia na to stanowisko innego oficera.

Odnosząc się do problematyki zmiany indywidualnej prognozy przebiegu zawodowej służby wojskowej, podkreślono, że Szef Sztabu Generalnego WP, który zaproponował w opinii służbowej skarżącego za okres od 18 lipca 2007 r. do 5 marca 2010 r. przedłużenie kadencji na zajmowanym stanowisku do 26 lipca 2011 r. nie był właściwy do określenia, czy też zmiany jego indywidualnej prognozy służby. Władnym w tej kwestii był jedynie Minister Obrony Narodowej, jako organ kompetentny do wyznaczenia żołnierza zawodowego na stanowisko służbowe (art. 26 ust. 20 i 21 i art. 44 ust. 1 pkt 1 ustawy pragmatycznej). Fakt, że zawarta w tej opinii służbowej bliższa prognoza służby, przewidująca zwolnienie żołnierza ze służby, została podpisana przez Ministra w dniu 7 maja 2010 r. nie ma wpływu na prawidłowość jego zwolnienia ze służby dokonanego decyzją tego organu z dnia [...] maja 2010 r., skoro organem właściwym zarówno do wyznaczenia żołnierza na stanowisko służbowe, określenia prognozy, jak i do zwolnienia ze służby był ten sam organ.

Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia wniósł S. B., domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenia zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1) naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 112 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.), polegające na przyjęciu, iż dopuszczalne jest zwolnienie z zawodowej służby wojskowej żołnierza zawodowego na tej podstawie, iż nie został on wyznaczony na stanowisko służbowe po upływie okresu, na który został wyznaczony na aktualnie zajmowane stanowisko służbowe (kadencja), także przed upływem okresu, na który został wyznaczony na stanowisko służbowe, a więc w czasie gdy zajmuje on jeszcze aktualnie stanowisko służbowe, a więc okres kadencji jeszcze nie upłynął;

2) naruszenie norm prawa procesowego mogące mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, poprzez:

a) niezastosowanie art. 145 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako P.p.s.a. i nieuwzględnienie skargi gdzie decyzje wydane w I i II instancji naruszały art. 107 § 3 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uzasadnienie przez organy I i II instancji swoich decyzji okolicznościami dotyczącymi osiągnięcia przez skarżącego w przyszłości wieku 60 lat, a więc okolicznością, o której mowa w art. 111 pkt 5 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych podczas gdy jako podstawę prawną zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej wskazano art. 112 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, a więc niewyznaczenia skarżącego na stanowisko służbowe po upływie kadencji na zajmowanym stanowisku służbowym;

b) niewłaściwe zastosowanie art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. i nierozpoznanie ewentualnych naruszeń norm prawa procesowego zarzucanych w skardze w punktach 2-4 oraz brak odniesienia się do tych zarzutów w uzasadnieniu skarżonego orzeczenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki określone w § 2 art. 183 P.p.s.a. w tej sprawie nie występują.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 112 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych przewidujący możliwość zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe na kolejną kadencję. Przepis art. 112 powołanej ustawy ma charakter uznaniowy, bowiem przewiduje możliwość zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej w sytuacji zaistnienia jednego ze wskazanych w nim przypadków. Na fakultatywność decyzji o zwolnieniu ze służby wskazuje użycie w tym przepisie sformułowania "można zwolnić". Potwierdza to również treść poprzedzającego go przepisu - art. 111 tej ustawy, w którym wyliczono z kolei przypadki obligatoryjnego zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Skoro zatem ustawodawca nadał charakter uznaniowy art. 112 cytowanej ustawy, to decyzję o zwolnieniu ze służby pozostawił ocenie właściwego organu wojskowego.

Tym samym, jak właściwie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, organ miał możliwość do podjęcia działań zmierzających do zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej i z możliwości tej skorzystał. Skarżący nie został wyznaczony na kolejną kadencję, z uwagi na fakt, iż w dniu 26 lipca 2011 r. miał osiągnąć wiek 60 lat, co oznaczało zaistnienie przesłanki do rozwiązania z nim w omawianym trybie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej.

Za niezasadny należy uznać zarzut zawarty w skardze kasacyjnej, iż niedopuszczalne jest wydanie decyzji o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej w czasie gdy zajmuje on aktualnie stanowisko służbowe, a więc gdy okres kadencji jeszcze nie upłynął. Z normy zawartej w art. 112 ust. 1 pkt 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wynika, że musi istnieć związek przyczynowy pomiędzy niewyznaczeniem żołnierza na stanowisko służbowe na kolejną kadencję, a wypowiedzeniem mu stosunku służbowego. Wypowiedzenia stosunku służbowego można dokonać zatem w trakcie trwania kadencji, a nie tylko po faktycznym jej upływie. Wobec powyższego brak jest podstaw uzasadniających przyjęcie, iż zastosowanie art. 112 ust. 1 pkt 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych możliwe jest tylko w sytuacji gdy upłynął okres kadencji, na którą żołnierz został wyznaczony na aktualnie zajmowane stanowisko służbowe.

Należy podzielić także stanowisko Sądu I instancji, że powołanie przez Ministra Obrony Narodowej przepisu art. 111 pkt 5 ustawy z dnia 11 września 2003 r. posłużyło jedynie do wyjaśnienia przyczyn, dla których organ zastosował art. 112 ust. 1 pkt 3 powołanej ustawy. Badając legalność zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zwrócił uwagę, iż S. B. pełnił służbę na stanowisku [...] z okresem kadencji do dnia 17 lipca 2010 r. i nie został on wyznaczony na kolejną kadencję. Jednocześnie wskazano, że brak było możliwości kontynuowania przez skarżącego służby na dotychczasowym stanowisku ze względu na fakt, że w dniu 26 lipca 2011 r. miał osiągnąć wiek sześćdziesięciu lat. Zwolnienie S. B. z zawodowej służby wojskowej związane było zatem z niewyznaczeniem na stanowisko służbowe na kolejną kadencję, a nie jak twierdzi wnoszący skargę kasacyjną, z uwagi na zaistnienie przesłanki, o której mowa w art. 111 pkt 5 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. nie został również oparty na usprawiedliwionych podstawach. Naruszenie przepisów postępowania można skutecznie podnieść jeżeli strona wykaże, że pomiędzy zarzucanym naruszeniem tych przepisów, a treścią wyroku istnieje związek przyczynowy. W niniejszej sprawie autor skargi kasacyjnej istnienia takiego związku przyczynowego nie wykazał. Uzasadnienie wyroku Sądu I instancji zawiera wszystkie, określone w art. 141 § 4 P.p.s.a. elementy uzasadnienia wyroku (stan faktyczny sprawy, prezentację stanowisk stron, stanowisko Sądu obejmujące wskazanie i wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia). Rację ma skarżący, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie odniósł się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze, lecz okoliczność ta pozostawała bez wpływu na treść wyroku.

Z powyższych względów, skoro skarga kasacyjna okazała się być oparta na nieusprawiedliwionych podstawach, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.