Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2580/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-05-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 138 par. 1 pkt 1, art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 40a ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2015 poz 678
law: Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych - tekst jedn.
article: art. 1 ust. 3, art. 5 ust. 2
journal: Dz.U. 2014 poz 148
law: Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2017 r. sprawy ze skargi "E." S.A. z siedzibą w K. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej organem/Prezesem UOKiK) decyzją z dnia [...] września 2016 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania E. S.A. z siedzibą w K. (zwanego dalej skarżącym/spółką/przedsiębiorcą) od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej we W. (zwanego dalej [...]WIIH/organem I instancji) z dnia [...] maja 2016 r. nr [...], utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Prezes UOKiK działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.; dalej kpa), art. 1 ust. 3, art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1059 ze zm.; zwanej dalej ustawą o Inspekcji Handlowej) oraz art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2015 r., poz. 678 ze zm. zwanej dalej ustawą o jakości handlowej), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji wymierzającą przedsiębiorcy karę pieniężną w wysokości [...] złotych z tytułu wprowadzenia do obrotu nieodpowiadającego jakości handlowej napoju spirytusowego zadeklarowanego na opakowaniu zbiorczym jako "[...]: 20 szt. x 40 ml │30% obj.(10 szt. [...] + 10 szt. [...])", a na opakowaniach jednostkowych jako "[...] 30 % vol. 40 ml Likier" i "[...] 30 vol. 40 ml Likier", w ilości 42 zestawów (840 sztuk) o łącznej wartości [...] złotych.

Ustalono, że w toku kontroli przeprowadzonej w dniach [...]-[...] października 2015 r. przez inspektorów [...]WIIH, w hurtowni "E." we W. przy ul. K. [...], należącej do przedsiębiorcy E. S.A. z siedzibą w K., zakwestionowano sposób oznakowania wskazanego na wstępie napoju spirytusowego oznaczonego numerem partii produkcyjnej "[...]", wyprodukowanego przez Z. P. [...] ul. S. [...],[...],[...] Polska Sp. z o.o. z siedzibą w L., w ilości 42 zestawów (840 sztuk) o łącznej wartości [...] złotych, z uwagi na wyeksponowanie nazw fantazyjnych "[...]" i "[...]", których brzmienie wywoływało skojarzenia z wódką lub wódką smakową, podczas gdy z deklaracji producenta zawartej na opakowaniu zbiorczym i jednostkowym, przedstawionej w sposób znacznie mniej widoczny niż ww. określenia wynikało, że jest to likier.

Zdaniem organu I instancji taki sposób oznakowania produktu, wprowadzał konsumentów w błąd co do właściwości środka spożywczego, a w szczególności co do jego kategorii, w tym charakteru i właściwości, co stanowiło naruszenie treści:

- art. 7 ust. 1 lit. a) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu -Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004 (Dz. U. UE L 304 z 22.11.2011 s. 18 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem (UE) nr 1169/2011;

- art. 8 ust. 1 i art. 16 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. U. UE L 31 z 1.2.2002 s. 1 ze. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem (WE) nr 178/2002".

Organ I instancji wskazał, że stan faktyczny udokumentowano w protokole kontroli z [...] października 2015 r. (nr akt kontroli: [...]), w tym w załączniku nr 1 do tego protokołu, stanowiącym wykaz ocenianych napojów alkoholowych, a także na wydrukach zdjęć przedstawiających sposób oznakowania zakwestionowanego produktu.

W odpowiedzi na wystąpienie pokontrolne spółka nie uznała argumentów organu I instancji.

[...] WIIH wszczął postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej, na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej.

Strona w piśmie z [...] kwietnia 2016 r., wniosła o uwzględnienie dołączonych dokumentów, tj. stanowiska producenta z [...] lutego 2016 r. i protokołów kontroli nr [...] z [...] listopada 2012 r. i nr [...] z [...] lutego 2015 r., dotyczących kontroli przeprowadzonych w zakładzie należącym do producenta przez inspektorów reprezentujących L. Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych. Ponadto przekazała informacje o wielkości obrotów i przychodu za rok 2015. Do akt sprawy dołączono także stanowisko producenta z [...] maja 2016 r.

[...] WIIH decyzją z dnia [...] maja 2016 r. wymierzył stronie, karę pieniężną w wysokości [...] zł z tytułu wprowadzenia do obrotu nieprawidłowo oznakowanego ww. napoju spirytusowego.

Strona złożyła odwołanie od ww. decyzji, wskazując, że organ I instancji nie odniósł się do części dowodów i wyjaśnień przedstawionych przez nią w ww. piśmie z [...] kwietnia 2016 r., stanowiącym odpowiedź na zawiadomienie o wszczęciu przedmiotowego postępowania, dotyczących w szczególności bezpodstawnego uznania, że niezgodność gramatyczna nazwy fantazyjnej danego produktu i jego nazwy handlowej może skutkować wprowadzeniem konsumentów w błąd, w tym w szczególności uznania, iż wyrazy: "[...]", "[...]" i "[...]" wywołują skojarzenia u konsumenta z nazwą handlową produktu "wódka", a przez to tworzą u niego mylne wrażenie, że produkty o nazwach fantazyjnych "[...]" i "[...]", są wódkami smakowymi, podczas gdy z argumentacji i dowodów przedstawionych w postępowaniu zarówno przez stronę, jak i przez producenta wynika, iż potencjalnym skojarzeniem użytych nazw fantazyjnych może być przykładowo nalewka, a nie wódka smakowa. Jej zdaniem, organ pierwszej instancji pominął fakt, że określeniem "wódka smakowa" nazywane są wszystkie mocne i smakowe napoje spirytusowe, niezależnie od ich nazwy handlowej czy rodzaju gramatycznego tej nazwy. Strona stara się także wykazać, że nazwa handlowa produktu "likier" została podana czytelnie, w tym samym polu widzenia, co wyeksponowane nazwy fantazyjne i informacja o mocy alkoholu, a przy tym czcionka użyta do jej napisania spełniała wymagania określone w art. 13 rozporządzenia (UE) nr 1169/2011.

Prezes UOKIK podzielił argumentację organu I instancji zawartą w uzasadnieniu do zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że z ustaleń kontroli udokumentowanych w protokole kontroli z [...] października 2015 r. oraz na wydrukach zdjęć przedstawiających sposób oznakowania ww. napoju spirytusowego wynika, że produkt ten oferowany był w plastikowych kubeczkach (kieliszkach) o objętości netto 40 ml w dwóch wersjach, tj. [...] i [...], umieszczonych w kartonach po 20 sztuk (2x10 sztuk z każdej z tych wersji) i w przypadku opakowań jednostkowych wszystkie informacje na temat tego produktu znajdowały się na wieczku stanowiącym ich zamknięcie. Zdaniem organu istotny jest sposób zapisania i rozmieszczenia informacji. Wskazał, że w górnej części zajmującej połowę powierzchni wieczka wyeksponowane były nazwy fantazyjne: "[...]" i "[...]", zaś w dolnej części wieczka po jego lewej stronie - pod informacją o mocy alkoholi i objętości netto (zapisanej w jednej linii) oraz nazwie i adresie producenta (rozdzieloną na pięć linii), podano mało czytelną informację o nazwie handlowej produktu "likier". Jego zdaniem nazwy fantazyjne, które stanowiły informację dobrowolną, były tak wyeksponowane na opakowaniach jednostkowych, że nazwa handlowa "likier" była trudno zauważalna i w efekcie oznakowanie produktu nie spełniało wymagań określonych w art. 13 rozporządzenia (UE) nr 1169/2011, dotyczących wyraźnej czytelności, co w zestawieniu z brzmieniem lub rodzajem gramatycznym nazw fantazyjnych, nietypowym opakowaniem jednostkowym (kieliszkiem) i wyeksponowanym na opakowaniu zbiorczym wyrazem "[...]" (potocznym określeniem wódki), wywoływało skojarzenia z "wódką smakową", a więc z zupełnie innym produktem. Taki sposób oznakowania produktu, zdaniem organów I i II instancji, wprowadzał konsumentów w błąd co do właściwości środka spożywczego, a w szczególności co do jego kategorii, w tym charakteru i właściwości, co stanowiło naruszenie treści: art. 7 ust. 1 lit. a) rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 oraz art. 8 ust. 1 i art. 16 rozporządzenia (WE) nr 178/2002.

Stwierdził, że z przepisów powołanych w decyzjach wynika, że informacje muszą być umieszczone w widocznym miejscu w taki sposób, aby były dobrze widoczne, wyraźnie czytelne oraz, w stosownych przypadkach, nieusuwalne. Jego zdaniem nie mogą być w żaden sposób ukryte, zasłonięte, pomniejszone ani przerwane jakimikolwiek innymi nadrukami, ilustracjami czy innym materiałem. Wskazał, że czytelność, to fizyczny wygląd informacji, dzięki któremu informacja jest wizualnie dostępna ogółowi społeczeństwa, a który określają różne elementy, w tym oprócz rozmiaru czcionki, także takie elementy jak np.: odstępy między literami, odstępy między wierszami, grubość linii pisma, barwa czcionki, rodzaj czcionki, stosunek szerokości liter do ich wysokości, powierzchnia materiału oraz kontrast między pismem a tłem.

Podniósł, że organy nie kwestionowały faktu, że wszystkie informacje na temat przedmiotowego produktu znajdowały się na wieczku stanowiącym etykietę główną, ani też faktu, że rozmiar czcionki jako jedno z ww. kryteriów czytelności, w którym wyrażone zostały te informacje, w tym także nazwa handlowa, był zgodny z wymaganiami określonymi w art. 13 ust. 2 i 3 rozporządzenia (UE) nr 1169/2011. Zdaniem organu, czytelność nie może być utożsamiana jedynie z rozmiarem czcionki, czy też z podaniem informacji na jednej etykiecie. Ponadto, jak wynika z art. 37 tego rozporządzenia, dobrowolne informacje na temat żywności nie mogą być prezentowane ze szkodą dla przestrzeni dostępnej do prezentacji obowiązkowych informacji na temat żywności.

Organ stwierdził, że stronie wymierzono karę pieniężną w wysokości [...] złotych, która stanowi równowartość zakwestionowanego produktu, a zarazem jednokrotność korzyści majątkowej, o której mowa w art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej a wymierzona kara będzie właściwa do osiągnięcia zakładanego celu, jakim jest zapewnienie, aby w sprzedaży były dostępne wyłącznie produkty odpowiadające jakości handlowej, a także spełni ona swoją funkcję prewencyjną, skłaniając stronę do przestrzegania przepisów o jakości handlowej.

W ocenie Prezesa UOKiK, zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującym przepisami prawa.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący zarzucając, naruszenie:

1. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1.1. naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza w dowolnym uznaniu, iż:

1.1.1. zapisanie nazwy handlowej (nazewnictwo odpowiada nazewnictwu stosowanemu w zaskarżonej decyzji) "Likier" na opakowaniach produktów "[...]" oraz "[...]" mniejszą czcionką, z mniejszymi odstępami między literami i wyraźnie mniejszą grubością pisma aniżeli czcionka użyta do zapisu ich nazw fantazyjnych czyni informację o nazwie handlowej ww. produktów mało czytelną w sytuacji, gdy ani organ I ani organ II instancji nie przeprowadzali żadnego postępowania dowodowego co do wielkości rozmiaru czcionki, odstępów między literami jak też grubości pisma, którym zapisana została nazwa handlowej "Likier", a przede wszystkim co do ich zgodności z treścią art. 13 ust. 2 i 3 Rozporządzenia (UE) nr 1169/2011, co w konsekwencji skutkowało obrazą art. 6 w związku z art. 8 k.p.a., poprzez naruszenie zasady budzenia zaufania do organów władzy publicznej na skutek prowadzenia postępowania w sposób mający jedynie udowodnić zasadność nałożenia kary pieniężnej, bez zbadania oraz uwzględnienia okoliczności prawnych i faktycznych przemawiających za uchyleniem decyzji organu I instancji bądź zastosowaniem bardziej łagodnego środka;

1.1.2. nazwa handlowa produktów tj. "Likier" jest "trudno zauważalna" z uwagi na wyeksponowanie na opakowaniu jednostkowym nazwy fantazyjnej produktów "[...]" oraz "[...]", choć ani organ I ani organ II instancji nie przeprowadzali postępowania dowodowego, które potwierdziłoby, iż różnica między wielkością rozmiaru czcionek, w których wyrażone zostały oba napisy, faktycznie pogarsza czytelność nazwy handlowej;

1.1.3. kieliszek stanowi nietypowe opakowanie jednostkowe produktu, które obniża czytelność nazwy handlowej produktów "[...]" i "[...]" oraz wywołuje skojarzenie z wódką smakową, choć ani organ I ani organ II instancji nie przeprowadzali postępowania dowodowego, które potwierdziłoby, iż kształt opakowania jednostkowego produktu, tj. np. kieliszek, faktycznie pogarsza czytelność nazwy handlowej, czy też wywołuje skojarzenie z wódką smakową;

1.1.4. uwidocznione na opakowaniu zbiorczym produktów "[...]" oraz "[...]" słowo "[...]" jest typowym określeniem wódki, wywołującym skojarzenie z "wódką smakową" choć ani organ I ani organ II instancji nie przeprowadzali postępowania dowodowego co do znaczenia powyższego terminu jak też jego potocznego rozumienia przez konsumentów;

1.1.5. sposób, w którym na produktach "[...]" oraz "[...]" 40 ml zapisano nazwę handlową utrudnia konsumentom wybór produktów zgodnych z ich oczekiwaniami, choć brak jest jakichkolwiek dowodów, aby sytuacja taka faktycznie miała miejsce;

1.1.6. niezgodność rodzaju gramatycznego pomiędzy nazwą fantazyjną i nazwą handlową produktu stanowi element wprowadzający konsumentów w błąd co do właściwości środka spożywczego.

1.2. naruszenie art. 7, art. 76 § 1, art. 77 § 1 i art 80 kpa polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza w odmówieniu mocy dowodowej dokumentowi - protokołowi kontroli [...] z [...] listopada 2012 r. i nr [...] z [...] lutego 2015 r. L. Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, a w konsekwencji uznanie, iż strona nie udowodniła prawidłowości oznaczenia produktów "[...]" oraz "[...]" 40 ml pomimo, iż uznane za prawidłowe oraz zgodne z prawem oznaczenie produktów "[...]" oraz "[...]" 500 ml nazwą handlową ma podobne cechy jak oznaczenie nazwą handlową produktów, których dotyczy niniejsze postępowanie.

1.3. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1) k.p.a. poprzez utrzymanie przez Organ decyzji organu I instancji z dnia [...] maja 2016 r.

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to:

2.1. art. 13 Rozporządzenia (UE) Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 25 października 2011 r. nr 1169/2011 przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż:

2.1.1. ocena co do braku wyraźnej czytelności nazwy handlowej z uwagi na jej niewielki rozmiar (art. 13 ust. 1 Rozporządzenia (UE) nr 1169/2011) może być dokonane w oderwaniu od treści art. 13 ust. 2 i 3 Rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 oraz załącznikiem IV do ww. Rozporządzenia określających minimalny, dopuszczalny rozmiar czcionki, w którym wyrażone powinny zostać informacje, o których mowa w art. 9 ust. 1 Rozporządzenia (UE) nr 1169/2011;

2.1.2. brzmienie lub rodzaj gramatyczny nazwy fantazyjnej może obniżać wyraźną czytelność obowiązkowych informacji, o których mowa w art. 13 ust. 1 Rozporządzenia (UE) nr 1169/2011.

2.2. art. 7 ust. 1 lit. a Rozporządzenia (UE) Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 25 października 2011 r. nr 1169/2011 w zw. z art. 8 ust. 1 i art 16 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. przez ich błędne zastosowanie oraz uznanie, iż ustalony sposób oznakowania produktów wprowadzał konsumentów w błąd co do właściwości środka spożywczego, a w szczególności co do jego kategorii, w tym charakteru i właściwości w sytuacji, gdy w zaskarżonej decyzji nie stwierdzono, aby na wzmiankowanych produktach "[...]" 40 ml oraz "[...]" 40 ml umieszczono informacje nieprawdziwe, czy też nie umieszczono informacji, których umieszczenie było obligatoryjne.

Jego zdaniem decyzja zapadła na skutek naruszenia przepisów proceduralnych co do zbierania oraz oceny dowodów jak też z naruszeniem przepisów prawa materialnego co szczegółowo zostało opisane w uzasadnieniu skargi. Organy dokonały swobodnej oceny dowodów oraz wykroczyły poza zakres dopuszczalnego uznania administracyjnego.

Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w świetle kryteriów opisanych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej p.p.s.a.), Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu rozstrzygającego w niniejszej sprawie nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.

Przedmiotem skargi jest decyzja UOKiK z dnia [...] września 2016 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] maja 2016 r. którą wymierzono przedsiębiorcy karę pieniężną w wysokości [...] zł z tytułu wprowadzenia do obrotu nieodpowiadającego jakości handlowej wskazanego na wstępie napoju spirytusowego zadeklarowanego na opakowaniu zbiorczym jako "[...]: 20 szt. x 40 ml │30% obj.(10 szt. [...] + 10 szt. [...])", a na opakowaniach jednostkowych jako "[...]30 % vol. 40 ml Likier" i "[...]30 vol. 40 ml Likier", w ilości 42 zestawów (840 sztuk) o łącznej wartości [...] złotych.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 178/2002, podmioty działające na rynku spożywczym i pasz zapewniają, na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zgodność tej żywności lub pasz z wymogami prawa żywnościowego właściwymi dla ich działalności i kontrolowanie przestrzegania tych wymogów.

W świetle art. 8 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1169/2011, podmiotem działającym na rynku spożywczym odpowiedzialnym za informację na temat żywności jest podmiot, pod którego nazwą lub firmą jest wprowadzany na rynek dany środek spożywczy lub - jeżeli ten podmiot nie prowadzi działalności w Unii Europejskiej - importer danego środka na rynek Unii Europejskiej. Jak wynika z tego artykułu, podmiot działający na rynku spożywczym odpowiedzialny za informację na temat żywności zapewnia obecność i rzetelność informacji na temat żywności zgodnie z mającym zastosowanie prawem dotyczącym informacji na temat żywności oraz z wymogami odpowiednich przepisów krajowych (ust. 2), a bez uszczerbku dla tego przepisu, podmioty działające na rynku spożywczym zapewniają przestrzeganie w przedsiębiorstwach pozostających pod ich kontrolą wymogów prawa dotyczącego informacji na temat żywności i odpowiednich przepisów krajowych mających znaczenie dla ich działalności i upewniają się, że wymogi te są spełnione (ust. 5).

Stosownie do art. 4 ust, 1 ustawy o jakości handlowej, wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spożywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeżeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania, oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeżeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta. Pojęcie jakości handlowej zostało zdefiniowane w art. 3 pkt 5 tej ustawy jako cechy artykułu rolno-spożywczego dotyczące jego właściwości organoleptycznych, fizyko-chemicznych i mikrobiologicznych w zakresie technologii produkcji, wielkości lub masy oraz wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji i oznakowania, nieobjęte wymaganiami sanitarnymi, weterynaryjnymi lub fitosanitarnymi.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 lit. a) rozporządzenia (UE) nr 1169/2011, informacje na temat żywności nie mogą wprowadzać konsumenta finalnego w błąd, w szczególności: co do jego charakteru, tożsamości, właściwości, składu, ilości, trwałości, kraju lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji.

Wymagania w zakresie przedstawiania obowiązkowych informacji na temat żywności zostały określone w art. 13 rozporządzenia (UE) nr 1169/2011. Przepisy te stanowią, że bez uszczerbku dla przepisów krajowych przyjętych na mocy art. 44 ust. 2 ww. informacje muszą być umieszczone w widocznym miejscu w taki sposób, aby były dobrze widoczne, wyraźnie czytelne oraz, w stosownych przypadkach, nieusuwalne. Nie mogą być w żaden sposób ukryte, zasłonięte, pomniejszone ani przerwane jakimikolwiek innymi nadrukami, ilustracjami czy innym materiałem (ust. 1), a bez uszczerbku dla szczególnych przepisów unijnych mających zastosowanie do szczególnych środków spożywczych obowiązkowe dane szczegółowe wymienione w art. 9 ust. 1, dotyczące m.in. nazwy środka spożywczego - jeśli znajdują się na opakowaniu lub na załączonej do niego etykiecie - są wydrukowane na opakowaniu lub etykiecie w sposób zapewniający wyraźną czytelność, z użyciem znaków o rozmiarze czcionki określonym w tym przepisie (ust. 2). Z kole, dobrowolne informacje na temat żywności, w myśl art. 37 tego rozporządzenia, nie mogą być prezentowane ze szkodą dla przestrzeni dostępnej do prezentacji obowiązkowych informacji na temat żywności.

Nazwa środka spożywczego, jak stanowi art. 17 ust. 1 i 4 rozporządzenia (UE) nr 1169/2011, jest to nazwa przewidziana w przepisach (tj. w przepisach unijnych, a przy ich braku - w przepisach krajowych, zgodnie z art. 2 ust. 2 lit. n) i nie może być ona zastąpiona nazwą chronioną jako własność intelektualna, nazwą marki lub nazwą wymyśloną.

Wymagania dotyczące opisu, prezentacji i etykietowania napojów spirytusowych, w tym także stosowania ich nazewnictwa, zostały określone w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 110/2008 z dnia 15 stycznia 2008 r, w sprawie definicji, opisu, prezentacji, etykietowania i ochrony oznaczeń geograficznych napojów spirytusowych oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 1576/89 (Dz. U. UE L 39 z 13.2.2008 s. 16 ze zm.), zwanym dalej "rozporządzeniem (WE) nr 110/2008", w szczególności w art. 9 ust. 1 i 2 i 8. Przepisy te stanowią, że napoje spirytusowe odpowiadające specyfikacjom produktów zdefiniowanych w kategoriach od 1 do 46 w załączniku II (w tym w kategorii 15 - wódka, 31 - wódka smakowa i 32 - likier) są w opisie, prezentacji i etykietowaniu opatrzone określoną tam nazwą handlową, a napoje spirytusowe, które odpowiadają definicji zawartej w art. 2, ale które nie spełniają kryteriów włączenia do żądnej z 46 kategorii, są opatrzone nazwą handlową "napój spirytusowy". Nazw handlowych napojów spirytusowych nie wolno zastępować żadnymi znakami towarowymi, nazwami marek czy nazwami wymyślonymi.

W świetle art. 8 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 178/2002, prawo żywnościowe ma na celu ochronę interesów konsumentów i powinno stanowić podstawę dokonywania przez konsumentów świadomego wyboru związanego ze spożywaną żywnością. Jak wynika z kolei z art. 16 tego rozporządzenia, bez uszczerbku dla bardziej szczegółowych przepisów prawa żywnościowego, etykietowanie, reklama i prezentacja żywności lub pasz, z uwzględnieniem ich kształtu, wyglądu lub opakowania, używanych opakowań, sposobu ułożenia i miejsca wystawienia oraz informacji udostępnionych na ich temat w jakikolwiek sposób, nie może wprowadzać konsumentów w błąd.

Każdy, kto wprowadza do obrotu artykuły rolno-spożywcze nieodpowiadające jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej lub deklarowanej przez producenta w oznakowaniu tych artykułów, zgodnie z art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej, podlega karze pieniężnej w wysokości do pięciokrotnej wartości korzyści majątkowej uzyskanej lub która mogłaby zostać uzyskana przez wprowadzenie tych artykułów rolno-spożywczych do obrotu, nie niższej jednak niż 500 zł.

W ustalonym w toku kontroli stanie faktycznym słusznie, zakwestionowano sposób oznakowania napoju spirytusowego zadeklarowanego na opakowaniu zbiorczym jako "[...]: 20 szt. x 40 ml 30 % obj. (10 szt. [...] + 10 szt. [...])", a na opakowaniach jednostkowych jako "[...]30 % vol. 40 ml Likier" "[...]30 % vol 40 ml Likier": oznaczonego numerem partii produkcyjnej "[...]", wyprodukowanego przez Z.P. [...] ul. S. [...], [...], [...] Polska Sp. z o.o. z siedzibą w L., w ilości 42 zestawów (840 sztuk) o łącznej wartości [...] złotych, z uwagi na wyeksponowanie nazw fantazyjnych "[...]" i "[...]", których brzmienie wywoływało skojarzenia z wódką lub wódką smakową, podczas gdy z deklaracji producenta zawartej na opakowaniu zbiorczym i jednostkowym, przedstawionej w sposób znacznie mniej widoczny niż ww. określenia wynikało, że jest to likier.

Organ słusznie wskazał, że najważniejszą przesłanką do utrzymania w mocy decyzji organu I instancji było to, że spółka wprowadziła do obrotu nieprawidłowo oznakowany napój spirytusowy, a w związku z tym dopuściła się czynu podlegającego karze pieniężnej, określonej w art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej.

W ocenie Sądu zarzuty naruszenia przez organy I i II instancji przepisów postępowania, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, polegającego na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza w dowolnym uznaniu, że zapisanie na opakowaniach jednostkowych nazwy handlowej "likier" przy użyciu mniejszej czcionki, z mniejszymi odstępami między literami i wyraźnie mniejszą grubością linii pisma aniżeli nazwy fantazyjne: "[...]" i "[...]", czyni nawę handlową mało czytelną w sytuacji, gdy nie przeprowadzono żadnego postępowania dowodowego w tym zakresie jest niezasadny.

Należy zauważyć, że z ustaleń kontroli udokumentowanych w protokole kontroli z [...] października 2015 r. oraz na wydrukach zdjęć przedstawiających sposób oznakowania ww. napoju spirytusowego wynika, że produkt ten oferowany był w plastikowych kubeczkach (kieliszkach) o objętości netto 40 ml w dwóch wersjach, tj. [...] i [...], umieszczonych w kartonach po 20 sztuk (2x10 sztuk z każdej z tych wersji) i w przypadku opakowań jednostkowych wszystkie informacje na temat tego produktu znajdowały się na wieczku stanowiącym ich zamknięcie. W górnej części zajmującej połowę powierzchni wieczka wyeksponowane były nazwy fantazyjne: "[...]" i "[...]", zaś w dolnej części wieczka po jego lewej stronie - pod informacją o mocy alkoholi i objętości netto "30 % vol. 40 ml" (zapisanej w jednej linii) oraz o nazwie i adresie producenta "Z.P. [...], ul. S. [...], L., [...] POLSKA sp. z o.o." (rozdzieloną na pięć linii) - podano mało czytelną informację o nazwie handlowej "likier" (nazwie przewidzianej w przepisach), tj. zapisaną zdecydowanie mniejszą czcionką nazw fantazyjnych oraz informacji o mocy alkoholu i objętości netto, z mniejszymi odstępami między literami i wyraźnie mniejszą grubością linii pisma.

Nazwy fantazyjne, które stanowiły informację dobrowolną, były tak wyeksponowane na opakowaniach jednostkowych, że nazwa handlowa "likier" była trudno zauważalna i w efekcie oznakowanie produktu nie spełniało wymagań określonych w art. 13 rozporządzenia (UE) nr 1169/2011, dotyczących wyraźnej czytelności, co w zestawieniu z brzmieniem lub rodzajem gramatycznym nazw fantazyjnych, nietypowym opakowaniem jednostkowym (kieliszkiem) i wyeksponowanym na opakowaniu zbiorczym wyrazem "[...]" (potocznym określeniem wódki), wywoływało skojarzenia z "wódką smakową", a więc z zupełnie innym produktem. Taki sposób oznakowania produktu, został słusznie uznany przez organy za wprowadzający konsumentów w błąd co do właściwości środka spożywczego, a w szczególności co do jego kategorii, w tym charakteru i właściwości, co stanowiło naruszenie treści: art. 7 ust. 1 lit. a) rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 oraz art. 8 ust. 1 i art. 16 rozporządzenia (WE) nr 178/2002. Organ powołując się na przepisy prawa krajowego i europejskiego dotyczące żywności zasadnie wskazał, że wszystkie informacje odnoszące się do danego środka spożywczego udostępniane konsumentom za pośrednictwem etykiety, innych materiałów towarzyszących lub innych środków nie mogą wprowadzać konsumentów w błąd, w szczególności ,co do jego charakteru i właściwości.

Słusznie wskazano, że w świetle art. 8 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 178/2002, prawo żywnościowe ma na celu ochronę interesów konsumentów i powinno stanowić podstawę dokonywania przez konsumentów świadomego wyboru związanego ze spożywaną żywnością.

Zdaniem Sądu organy nie kwestionowały faktu, że wszystkie informacje na temat przedmiotowego produktu znajdowały się na wieczku stanowiącym etykietę główną, ani też faktu, że rozmiar czcionki jako jedno z kryteriów czytelności, w którym wyrażone zostały te informacje, w tym także nazwa handlowa, był zgodny z wymaganiami określonymi w art. 13 ust. 2 i 3 rozporządzenia. Niemniej organy słusznie zauważyły, że czytelność nie może - być utożsamiana jedynie z rozmiarem czcionki, czy też z podaniem informacji na jednej etykiecie. Jak wynika z art. 37 tego rozporządzenia, dobrowolne informacje na temat żywności nie mogą być prezentowane ze szkodą dla przestrzeni dostępnej do prezentacji obowiązkowych informacji na temat żywności. W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że pomiędzy rozmiarem czcionki użytej do zapisania nazwy fantazyjnej produktu, a jego nazwy handlowej były duże różnice, a przy tym informacje te oddzielono od siebie innymi danymi szczegółowymi, dotyczącymi mocy alkoholu i objętości netto (zapisanymi w jednej linii) oraz nazwy i adresu producenta (rozdzielonymi na pięć linii), w wyniku czego nazwy fantazyjne: "[...]" i "[...]" podano w górnej połowie powierzchni wieczka, wyraźnie je eksponując, zaś nazwę handlową "likier" - w dolnej części wieczka, po jego lewej stronie i przy użyciu zdecydowanie mniejszej czcionki od nazw fantazyjnych oraz informacji o mocy alkoholu, objętości netto, z mniejszymi odstępami między literami i wyraźnie mniejszą grubością linii pisma, co obniżało jej czytelność i utrudniało konsumentom wybór produktu zgodnego z ich oczekiwaniami.

Organy słusznie wywiodły, że nazwy fantazyjne, stanowiące informację dodatkową i dobrowolną, zajmowały górna połowę powierzchni wieczka, zaś nazwa właściwa produktu niewielki fragment dolnej połowy powierzchni wieczka, na której umieszczono szereg innych informacji na jego temat.

Zasadnie, Prezes UOKiK stwierdził, że sposób oznakowania produktu nie budzi wątpliwości, o ile znaczeniom tym towarzyszy właściwa nazwa produktu (np. wódka smakowa lub likier), co umożliwia konsumentom łatwą identyfikację rodzaju nabywanego produktu. W ocenie Sądu wyeksponowane w górnej części wieczka nazwy fantazyjne: "[...]" i "[...]" wskazywały jedynie na walory smakowe przedmiotowego produktu, charakteryzując go jako owocowy z [...] lub [...], jednakże nie zawierały informacji o rodzaju produktu, umożliwiając odróżnienie go od innych produktów. Nazwa handlowa produktu, określająca jego rodzaj i wskazująca, że jest to "likier" znajdowała się w dolnej części wieczka i nie była podana w sposób zapewniający wyraźną czytelność. Ponadto, użyte w nazwach fantazyjnych określenia: "[...]", "[...]" i "[...]" zostały wyrażone w rodzaju żeńskim, co nie przystawało do określenia "likier", występującego w rodzaju męskim.

Zdaniem Sądu nie jest uprawniony zarzut naruszenia przez organy I i II instancji przepisów postępowania, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 7, art. 76 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, polegającego na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza w odmówieniu mocy dowodowej dwóm dokumentom, tj. protokołowi kontroli nr [...] z [...] listopada 2012 r. i nr [...] z [...] lutego 2015 r. (znajdujących się w aktach sprawy), a w konsekwencji uznanie, iż spółka nie udowodniła prawidłowości oznakowania przedmiotowego produktu, pomimo iż z ww. protokołów kontroli wynika, iż za prawidłowy zostało uznane oznakowanie podobnych produktów o objętości netto 500 ml.

Każda sprawa jest badana indywidualnie i Sąd nie ma takiej możliwości aby rozważać kwestie produktów o objętości netto 500 ml. Kwestia ta została wyjaśniona stronie skarżącej w uzasadnieniu decyzji, iż w zakładzie należącym do producenta przedmiotem kontroli były różnego rodzaju napoje spirytusowe, w tym m.in. likiery z linii "[...]", ale inne niż objęte przedmiotowym postępowaniem, w szczególności oferowane w butelkach szklanych o pojemności 500 ml. Wobec tego zarzut jest niezasadny.

W ocenie Sądu zarzut naruszenia przez organy I i II instancji przepisów postępowania, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1 kpa, poprzez utrzymanie w mocy decyzji [...] WIIH z dnia [...] maja 2016 r. przez Prezesa UOKiK nie jest zasadny. Organ w uzasadnieniu do zaskarżonej decyzji w sposób pełny odniósł się do zarzutów podniesionych przez skarżącą w odwołaniu, opartych głównie na stanowisku producenta zakwestionowanego produktu, dokonał ponownej oceny zebranego materiału dowodowego i przedstawił swoje stanowisko w niniejszej sprawie, które jest tożsame ze stanowiskiem [...] WIIH.

Spółka podniosła zarzut naruszenia przez organy I i II instancji przepisów materialnych, mającego wpływ na wynik spawy, tj. art. 13 rozporządzenia (UE) nr 1169/2011, poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że ocena co do braku wyraźnej czytelności nazwy handlowej "likier", z uwagi na jej niewielki rozmiar może być dokonywana w oderwaniu od treści art. 13 ust. 2 i 3 tego rozporządzenia oraz jego Załącznika IV, określających minimalny rozmiar czcionki, w którym wyrażone powinny zostać obowiązkowe informacje na temat żywności, o których mowa w art. 9 ust. 1 tego rozporządzenia; jak również że brzmienie lub rodzaj gramatyczny nazw fantazyjnych może obniżać wyraźną czytelność informacji obowiązkowych.

W ocenie Sądu, zarzut jest niezasadny. Organy wyjaśniły spółce, że przy ocenie rzetelności podawanych informacji bierze się pod uwagę całokształt opakowania, a nie tylko wybrane; jego elementy, zaś przy ocenie ich czytelności, zgodnie z art. 2 ust. 2 lit. m) rozporządzenia (UE) nr 1169/2011, uwzględnia się nie tylko rozmiar czcionki, na zgodność z wymaganiami określonymi w art. 13 ust. 2 i 3 tego rozporządzenia oraz jego załącznika IV, ale także takie elementy, jak np.: odstępy między literami, odstępy między wierszami, grubość linii pisma, barwa czcionki, rodzaj czcionki, stosunek szerokości liter do ich wysokości, powierzchnia materiału oraz kontrast między pismem a tłem. W odniesieniu do ww. napoju spirytusowego nie kwestionowano faktu, iż rozmiar czcionki, w którym wyrażone zostały wszystkie informacje na jego temat, w tym także nazwa handlowa, spełniał powyższe wymagania, tylko oceniono sposób jego oznakowania w aspekcie przesłanki wprowadzania konsumentów w błąd, ustalono, że pomiędzy rozmiarem czcionki użytej do zapisania nazwy fantazyjnej produktu, a jego nazwy handlowej były duże różnice, a przy tym informacje te oddzielono od siebie innymi danymi szczegółowymi, dotyczącymi mocy alkoholu i objętości netto oraz nazwy i adresu producenta, w wyniku czego nazwy fantazyjne podano w górnej połowie powierzchni wieczka, wyraźnie je eksponując, zaś nazwę handlową - w dolnej części wieczka, po jego lewej stronie i przy użyciu zdecydowanie mniejszej czcionki od nazw fantazyjnych oraz informacji o mocy alkoholu i objętości netto, z mniejszymi odstępami między literami i wyraźnie mniejszą grubością linii pisma, co słusznie uznano za obniżenie jej czytelność.

Spółka podniosła zarzut naruszenia przez organy I i II instancji przepisów materialnych, mającego wpływ na wynik spawy, tj. art. 7 ust. 1 lit. a) rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 w związku z art. 8 ust. 1 i art. 16 rozporządzenia (WE) nr 178/2002, poprzez ich błędne zastosowanie oraz uznanie, że ustalony sposób oznakowania produktów wprowadzał konsumentów w błąd co do właściwości środka spożywczego, a w szczególności co do jego kategorii, w tym charakteru i właściwości w sytuacji, w zaskarżonej decyzji nie stwierdzono, aby na produktach tych umieszczono informacje nieprawdziwe, czy też nie umieszczono informacji obowiązkowych.

W ocenie Sądu organ szczegółowo wyjaśnił stronie, że powyższy zarzut jest niezasadny. Organy nie kwestionowały produktu, z uwagi na umieszczenie w jego oznakowaniu informacji nieprawdziwych, czy też nieumieszczenie informacji obowiązkowych, o których mowa w art. 9 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1169/2011, tylko z uwagi na zastosowanie zabiegów przy podawaniu informacji obowiązkowych i dobrowolnych, które przemawiały za uznaniem tego produktu za wprowadzający konsumentów w błąd, a tym samym za niezgodny z przepisami: art. 7 ust. 1 lit. a) rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 oraz art. 8 ust. 1 i art. rozporządzenia (WE) nr 178/2002.

Organ prawidłowo wskazał jak wyliczył wysokość kary. Stwierdził, że stronie wymierzono karę pieniężną w wysokości [...] złotych, która stanowi równowartość zakwestionowanego produktu, a zarazem jednokrotność korzyści majątkowej, o której mowa w art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej a wymierzona kara będzie właściwa do osiągnięcia zakładanego celu, jakim jest zapewnienie, aby w sprzedaży były dostępne wyłącznie produkty odpowiadające jakości handlowej, a także spełni ona swoją funkcję prewencyjną, skłaniając stronę do przestrzegania przepisów o jakości handlowej.

Zdaniem Sądu należy jednocześnie uznać, iż organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 kpa).

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organy administracji - rozstrzygając sprawę - oparły się na materiale prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny. Ponadto należy uznać, iż stanowisko wyrażone w zaskarżonych decyzjach, organy obu instancji uzasadniły w sposób wymagany przez normę prawa określoną w przepisie art. 107 § 3 kpa.

Z przytoczonych wyżej powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.