Postanowienie NSA, sygn. akt II OZ 142/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i przywrócono termin
Powołane przepisy: article: art. 86 par. 1, art. 87 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Gd 112/14, o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu w sprawie ze skargi W. H. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania uprawnień kombatanckich postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. przywrócić termin do wniesienia sprzeciwu.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 29 grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Gd 112/14, oddalił wniosek W. H. o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Gd 112/14 o odmowie przyznania prawa pomocy.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2014 r. referendarz sądowy WSA w Gdańsku odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy.

Następnie wyrokiem z dnia 20 maja 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę W. H.

Skarżący ponownie wnioskiem z dnia 23 czerwca 2014 r., zwrócił się o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w związku z wydanym w sprawie wyrokiem.

Postanowieniem z dnia 14 lipca 2014 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy.

Postanowienie z dnia 14 lipca 2014 r. zostało doręczone skarżącemu w dniu 28 lipca 2014 r. wraz z prawidłowym pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia sprzeciwu. Termin do wniesienia sprzeciwu upłynął skarżącemu w dniu 4 sierpnia 2014 r.

Skarżący w dniu 1 sierpnia 2014 r. złożył w sądzie wyciągi z rachunku bankowego swojej żony T. H., do czego był zobowiązany wcześniejszym zarządzeniem z dnia 24 czerwca 2014 r., doręczonym w dniu 27 czerwca 2014 r.

W dniu 27 listopada 2014 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego, dołączając do niego sprzeciw. W uzasadnieniu wniosku skarżący wyjaśnił, że po otrzymaniu w dniu 28 lipca 2014 r. postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy w dniu 1 sierpnia 2014 r. złożył wyciąg z rachunku bankowego. Zaznaczył, że był przekonany, że będzie to wystarczające do ponownego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący wyjaśnił, że starał się dokonać tej czynności w terminie 14 dni, tak jak to wynikało z pouczenia zawartego przy piśmie. Ponadto wskazał, że jest osobą w podeszłym wieku i nie są dla niego zrozumiałe pouczenia i pisma sądowe.

Zarządzeniem z dnia 4 grudnia 2014 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia sprzeciwu poprzez uprawdopodobnienie zachowania 7-dniowego terminu do złożenia wniosku, zakreślając mu termin 7 dni na wykonanie zobowiązania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.

Pismem z dnia 17 grudnia 2014 r. skarżący wyjaśnił, że podczas wizyty w Wydziale Informacji Sądowej WSA w Gdańsku w dniu 27 listopada 2014 r. dowiedział się, że wyrok w jego sprawie jest prawomocny, a sprzeciw nie został rozpoznany. W dalszej części wskazał, że w tym samym dniu złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia sprzeciwu oraz sprzeciw.

Sąd wskazał dalej, że w orzecznictwie przyjmuje się, iż podeszły wiek oraz zły stan zdrowia nie przesądzają jeszcze o braku winy w uchybieniu terminu. Powołanie się na powyższe okoliczności nie jest równoznaczne z uprawdopodobnieniem, że uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy ocenie winy należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu dotrzymanie terminu. Również niezrozumienie treści pouczenia, którego treść nie budzi wątpliwości, nie stanowi okoliczności wskazującej na brak winy w uchybieniu terminu.

Mając powyższe na uwadze, zdaniem Sądu nie można było uznać okoliczności, że skarżący jest osobą w podeszłym wieku i nie są dla niego zrozumiałe pouczenia i pisma sądowe za przeszkodę uniemożliwiającą wniesienie sprzeciwu w terminie. Jeżeli skarżący miał wątpliwości co do treści pouczeń sądowych, to mógł się skontaktować z sekretariatem sądu celem ich wyjaśnienia. Pomimo podeszłego wieku skarżący jest osobą aktywną w prowadzeniu swoich spraw bowiem w dniu 27 listopada 2014 r. był w Wydziale Informacji Sądowej WSA w Gdańsku, aby uzyskać informację o stanie swojej sprawy.

Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, a taka sytuacja według Sądu miała miejsce w przedmiotowej sprawie.

Skoro skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu, to z uwagi na brak podstaw do jego przywrócenia Sąd oddalił wniosek na podstawie art. 86 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Skarżący w zażaleniu na powyższe postanowienie wskazał, że jest osobą w podeszłym wieku, schorowaną – posiada I grupę inwalidzką. Ciężko było mu zrozumieć pouczenia Sądu i zwrócił się do Prezesa WSA w Gdańsku o pomoc. Wykonał wszystkie polecenia i czekał na załatwienie jego wniosku, stąd jego zdaniem do uchybienia doszło w wyniku nieporozumienia, nie z jego winy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej "p.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek przywróci termin. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia, uprawdopodobniając równocześnie okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu (art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a.). Z powyższego unormowania wynika, że brak winy w uchybieniu terminu stanowi konieczną i podstawową przesłankę przywrócenia terminu.

Brak winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd przyjmuje obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Trudności, przeszkody uniemożliwiające stronie dochowanie czynności nie muszą mieć charakteru zdarzeń nadzwyczajnych. Przy stosowaniu przepisów procesowych regulujących instytucję przywrócenia terminu należy mieć na uwadze ich funkcję ochronną.

Na wstępie rozważań wskazać należy, że z treści postanowienia z dnia 14 lipca 2014 r. wynika, że przyczyną odmowy przyznania prawa pomocy był m.in. brak możliwości jednoznacznego określenia sytuacji finansowej wnioskodawcy, z uwagi na nienadesłanie wyciągów z konta bankowego.

Skarżący po otrzymaniu postanowienia referendarza z dnia 14 lipca 2014 r., w terminie otwartym do wniesienia sprzeciwu, złożył w dniu 1 sierpnia 2014 r. w sądzie wyciągi z rachunku bankowego swojej żony T. H. Sąd nie podjął żadnych działań wobec złożenia wskazanych dokumentów, natomiast skarżący, co podnosił we wniosku o przywrócenie terminu, oczekiwał na pozytywne załatwienie jego wniosku. Brak odpowiedzi ze strony Sądu spowodował, że skarżący udał się osobiście do Wydziału Informacji Sądowej WSA w Gdańsku, gdzie dowiedział się o stanie sprawy.

Podkreślić należy, że skarżący jest osobą w podeszłym wieku i posiada I. grupę inwalidzką, co niewątpliwie wiąże się z obniżoną sprawnością zarówno fizyczną, jak i psychiczną. Potwierdzeniem tego jest szereg czynności podejmowanych przez skarżącego, a świadczących ewidentnie o jego nieporadności. Niewątpliwie skarżący przewidując trudności w prowadzeniu sprawy sądowej wystąpił o przyznanie mu pełnomocnika z urzędu. Tymczasem w związku z tokiem postępowania musiał działać samodzielnie, co skutkowało dokonywaniem czynności chaotycznie i nieadekwatnie do stanu sprawy. Trudno zgodzić się więc z oceną Sądu Wojewódzkiego, że sama aktywność skarżącego dowodzi tego, iż miał on wiedzę oraz możliwości podjęcia prawidłowych czynności procesowych w sprawie. Mając zatem na uwadze wszystkie okoliczności sprawy, należało dojść do wniosku, iż został uprawdopodobniony brak winy skarżącego w niedokonaniu czynności w wyznaczonym terminie. Uprawdopodobnienie jest konstrukcją odmienną od udowodnienia, mniej rygorystyczną, lecz również obligującą stronę do wskazania pewnych okoliczności, które świadczyłyby, że uchybienie terminu nie wiąże się z brakiem staranności strony w działaniu.

Dlatego w przedstawionym stanie faktycznym należało uznać, że złożenie w terminie otwartym do wniesienia sprzeciwu wyciągów z konta oraz dalsze działania w sprawie skarżącego wykluczają możliwość przypisania mu braku staranności czy też zaniedbania w prowadzeniu swojej sprawy.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.