Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 558/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-12-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Dariusz Czarkowski (spr.), Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Sędzia WSA - Andrzej Kania, , po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Syndyka [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: "organ", "DIAS"), po rozpatrzeniu zażalenia z dnia [...] listopada 2019 r. złożonego przez Przedsiębiorstwo [...] sp. z o.o. (dalej: "Skarżąca", "Spółka", "Strona") na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie uznania za bezzasadne zarzutów wniesionych do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w dniu [...] lipca 2019 r. o numerach od [...] do [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.

Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym.

Dyrektor [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec majątku Przedsiębiorstwa [...] Sp. z o. o. na podstawie własnych tytułów wykonawczych z dnia [...] lipca 2019 r. o numerach od [...] do [...], obejmujących należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres: 09/2017 r. - 11/2017 r., 01/2018 r. – 06/2018 r. oraz 08/2018 r. i 12/2018 r., w łącznej kwocie należności głównej [...] zł plus odsetki w wysokości [...] zł. Przedmiotowe tytuły wykonawcze zostały doręczone Spółce w dniu [...] sierpnia 2019 r.

Dziewięcioma pismami z dnia [...].08.2019r., nadanymi tego samego dnia w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu prawa pocztowego, oddzielnymi dla każdego tytułu wykonawczego, pełnomocnik Skarżącej wniósł w terminie zarzuty do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w dniu [...] lipca 2019 r. o numerach od [...] do [...], zarzucając naruszenie przepisów:

- art. 33 pkt 1 i 2 u.p.e.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 oraz art. 9, art. 77, 107 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., jak również art. 2 Konstytucji RP poprzez prowadzenie egzekucji w zakresie zaległości w sytuacji nieistnienia albo braku wymagalności obowiązku;

- art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez błędne uznanie, że świadczenie nienależne podlega egzekucji;

- art. 7 i 77 K.p.a. poprzez przyjęcie zasady prawny formalnej, tj. ustalenie stanu sprawy zgodnie ze stanem wynikającym z akt sprawy, wbrew zasadzie prawdy materialnej nakazującej ustalenie stanu rzeczywistego;

- art. 33 § 1 pkt 8 w zw. z art. 7 § 2 u.p.e.a. poprzez zastosowanie uciążliwego, dla podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, środka egzekucyjnego, które to działanie wpływa negatywnie na możliwość prowadzenia codziennej działalności i może skutkować pozbawieniem Spółki płynności finansowej;

- art. 15 § 1 u.p.e.a. poprzez prowadzenie egzekucji pomimo braku doręczenia upomnienia, które musi poprzedzać wszczęcie egzekucji.

Nadto Strona wskazała, iż w zaskarżonych tytułach wykonawczych w podstawie prawnej obowiązku powołano deklarację rozliczeniową złożoną przez płatnika. Organ egzekucyjny nie wydał natomiast decyzji ustalającej wysokość zobowiązania, przyjmując wysokość zobowiązania na podstawie deklaracji złożonych przez płatnika. Tym samym, zdaniem Strony, doprowadził do prowadzenia egzekucji w zakresie zaległości podatkowej w sytuacji nieistnienia albo braku wymagalności obowiązku.

Postanowieniem z dnia [...] października 2019r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. uznał zarzuty zgłoszone do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w dniu [...] lipca 2019r. o numerach od [...] do [...] za bezzasadne.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż należności określone w tytułach wykonawczych z dnia [...] lipca 2019 r., nr od [...] do [...] stwierdzone zostały w złożonych przez Spółę deklaracjach rozliczeniowych. Zgodnie z art. 3a § 1 pkt 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie zobowiązań z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne stosuje się również egzekucję administracyjną, jeżeli wynikają one z deklaracji złożonej przez płatnika. Organ nadto wyjaśnił, że należności określone w wysłanych do Spółki upomnieniach z dnia [...] stycznia 2018 r., nr od [...] do [...] oraz z dnia [...] marca 2019 r., nr od [...] do [...] obejmujące nieopłacone składki na: ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i FGŚP za okres od 9/2017 r. do 11/2017 r., od 1/2018 r. do 6/2018 r., 8/2018 r., 12/2018 r. są wymagalne i nie uległy przedawnieniu. Organ poinformował także, iż w przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny - Dyrektor [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie stosował żadnych środków egzekucyjnych przewidzianych w ustawie z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. Dyrektor [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. wskazał, że w dniu [...] stycznia 2018 r. wystawił upomnienia o numerach od [...] do [...] wzywające Spółkę do uregulowania składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 09/2017 r. do 11/2017 r. Korespondencja została doręczona w dniu [...] lutego 2018 r. Następnie w dniu [...] marca 2019 r. wystawił upomnienia o numerach od [...] do [...] wzywające do uregulowania poszczególnych składek za okres od 01/2018 r. do 06/2018 r. oraz 08/2018 r. i 12/2018r., które zostały doręczone Spółce w dniu [...] kwietnia 2019 r.

Strona wniosła zażalenie na powyższe postanowienie w dniu [...] listopada 2019 r.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu i instancji.

W uzasadnieniu DIAS podniósł, że składane przez Spółkę deklaracje za poszczególne okresy rozliczeniowe zawierały pouczenie, że w przypadku nieopłacenia w obowiązującym terminie wykazanych w deklaracji kwot, lub opłacenia ich w niepełnej wysokości, deklaracja stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego, Dyrektor [...] Oddziału Ubezpieczeń Społecznych w W. miał na ich podstawie prawo wszcząć postępowanie egzekucyjne. Tym samym dochodzone w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres: 09/2017r. - 11/2017r., 01/2018r.- 06.2018r. oraz 08/2018r. i 12/2018r. istnieją i mogą być dochodzone w trybie egzekucji administracyjnej. Nadto DIAS ustalił, że Dyrektor [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. doręczył Skarżącej upomnienia za poszczególne okresy rozliczeniowe. Z zaskarżonego postanowienia oraz akt zgromadzonych w sprawie wynika, że Dyrektor [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. nie zastosował żadnych środków egzekucyjnych, celem wyegzekwowania wierzytelności określonych w tytułach wykonawczych, a tym samym zarzut z art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. jest bezzasadny. Skoro w kontrolowanej sprawie nie został zastosowany żaden środek egzekucyjny, to tym samym nie można uznać zasadności zarzutu zgłoszonego na podstawie art. 33 § 1 pkt. 8 u.p.e.a.

Na powyższe postanowienie Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Strona, zarzucając naruszenie:

-art. 33 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 oraz art 9, art. 77, art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art 18 u.p.e.a., jak również art. 2 Konstytucji RP poprzez prowadzenie egzekucji w zakresie zaległości w sytuacji nieistnienia albo braku wymagalności obowiązku;

-art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez błędne uznanie, że świadczenie nienależne podlega egzekucji;

-art. 7 i 77 KPA poprzez przyjęcie zasady prawdy formalnej, tj. ustalenia stanu sprawy zgodnie ze stanem wynikającym z akt sprawy, wbrew zasadzie prawdy materialnej nakazującej ustalenie stanu rzeczywistego;

-art. 33 § 1 pkt 8 w zw. z art. 7 § 2 u.p.e.a. poprzez zastosowanie uciążliwego dla podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą środka egzekucyjnego, które to działanie wpływa negatywnie na możliwość prowadzenia codziennej działalności i może skutkować pozbawieniem Spółki płynności finansowej;

-art. 23 § 2 u.p.e.a., poprzez niewywiązanie się przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z obowiązków wynikających z nadzoru nad Organem egzekucyjnym i brak sprawdzenia merytorycznej zasadności stanowiska zajętego przez Wierzyciela;

-art. 15 § 1 u.p.e.a., poprzez prowadzenie egzekucji pomimo braku doręczenia upomnienia, które musi poprzedzać wszczęcie egzekucji.

Przy tak sformułowanych zarzutach Skarżący wniósł o:

-uchylenie zaskarżonego postanowienia;

-umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w dniu [...] lipca 2019 r. nr od [...] do [...] przez Dyrektora [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W.,

-zasądzenie kosztów procesowych według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę DIAS podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz wniósł o oddalenie skargi.

Pismem z dnia [...] czerwca 2020 r. Sąd został poinformowany, że postanowieniem z dnia [...] lutego 2020 r., wydanym w sprawie o sygn. akt [...], Sąd Rejonowy dla m. [...] ogłosił upadłość Strony.

W konsekwencji Zarządzeniem z dnia [...] sierpnia 2020 r. wezwano Syndyka do zajęcia stanowiska czy podtrzymuje on skargę, a jeżeli tak to wezwano go do jej podpisania.

Do pisma Syndyka z dnia [...] sierpnia 2020 r. załączono podpisaną skargę. W piśmie tym Syndyk złożył oświadczenie o jej podtrzymaniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, zwana dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Mając na uwadze ww. kryteria kontroli sądowej stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

Zarządzeniem z dnia [...] listopada 2020 r. niniejsza sprawa została przez Przewodniczącego Wydziału skierowana do rozpoznania w trybie uproszczonym. Stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zgodnie z art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Odnosząc się do ram prawnych należy wskazać, że w świetle art. 33 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r.- o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r.; poz. 1438 ze zm.), dalej zwana "u.p.e.a.", podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy. Zarzuty wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 27 sierpnia 2019r., wydanym w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 765/19 orzekł, iż podstawą prawną powstania obowiązków wymienionych we wskazanych wyżej tytułach wykonawczych jest art. 3a § 1 pkt 3 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem w zakresie składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, czy też składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych przeprowadza się egzekucję administracyjną, jeżeli składki te wynikają ze złożonej deklaracji rozliczeniowej. Oznacza to, że deklaracja rozliczeniowa sporządzona zgodnie z przepisami stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Niewątpliwie deklaracja rozliczeniowa stanowi szczególny tytuł egzekucyjny, którego realizacja w postępowaniu egzekucyjnym jest możliwa bez uprzedniego wydania decyzji ustalającej i określającej wysokość należności (zob. wyrok NSA z dnia 25 sierpnia 2015 r. sygn. akt II GSK 2106/13, Lex nr 1982638). Sąd w składzie niniejszym podziela powyższy pogląd.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym nadto funkcjonuje stanowisko w świetle, którego mając na względzie art. 83c ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (u.s.u.s.), zgodnie z którym od postanowień Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie stanowiska wierzyciela, wydanych w trakcie postępowania egzekucyjnego, zażalenie nie przysługuje, należy przyjąć, że stanowisko wierzyciela, którym jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych, jest wiążące dla dyrektora izby skarbowej jako organu nadzoru będącego jednocześnie organem odwoławczym. Zarówno w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jak i w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, brak bowiem przepisu, który uprawniałby dyrektora izby skarbowej do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia podstaw do uwzględnienia zarzutów, badania pod tym względem stanowiska wierzyciela oraz ingerowania w treść tego stanowiska. A zatem w przypadku, kiedy wierzycielem jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych, dyrektor izby skarbowej nie ma możliwości sprawdzenia merytorycznej zasadności stanowiska zajętego przez tego wierzyciela. Prawo do kontroli prawidłowości niezaskarżalnego odrębnie postanowienia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych daje zobowiązanemu dopiero na etapie postępowania sądowoadministracyjnego art. 134 i 135 p.p.s.a. w myśl których to przepisów sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy (art. 134 § 1) i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135). Art. 83c ust. 2 u.s.u.s. ma charakter przepisu szczególnego w stosunku do art. 34 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zwierającego normę ogólną; w takiej sytuacji pierwszeństwo stosowania ma przepis szczególny. Powyższe stanowisko potwierdzone zostało w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 lipca 2015 r., II FSK 1522/13, gdzie wręcz uznano, że skoro od wydanych w trakcie postępowania egzekucyjnego postanowień Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie stanowiska wierzyciela zażalenie nie przysługuje, nie można zgodzić się ze stanowiskiem, że organ odwoławczy, jakim jest Dyrektor Izby Skarbowej, rozpatrując zażalenie zobowiązanego mógł ocenić zasadność stanowiska wierzyciela, którym jest Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Tak więc w sytuacji, gdy Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie uznał zasadności zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 pkt 1 u.p.e.a., Dyrektor Izby Skarbowej był tym stanowiskiem związany i nie miał możliwości oceny zasadności stanowiska wierzyciela (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 listopada 2017 r., wydany w sprawie o sygn. akt III SA/Po 543/17).

Przenosząc powyższe wywody na grunt niniejszej sprawy z zebranego materiału dowodowego wynika, że sporne tytuły wykonawcze wystawione zostały w oparciu o deklarację rozliczeniową złożoną przez płatnika. Wynika to z treści tych tytułów. Przedmiotowa okoliczność jest bezsporna. Organy jednak prawidłowo uznały, że dla wystawienia tytułów wykonawczych wystarczające jest złożenia powyższych deklaracji i przepisy prawa nie nakazują w tym zakresie wydawania decyzji. Powyższe potwierdza treść art. 3a § 1 pkt 3 u.p.e.a.

Wbrew zarzutom Strony z analizy akt administracyjnych wynika, że Skarżącej doręczono upomnienia (k. 1-6 akt administracyjnych). W dniu [...] stycznia 2018 r. wystawiono upomnienia o numerach od [...] do [...] wzywające Spółkę do uregulowania składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 09/2017 r. do 11/2017 r. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, iż korespondencja została doręczona w dniu [...] lutego 2018 r. Na przedmiotowym potwierdzeniu obok podpisu osoby odbierającej widnieje pieczątka Strony. W dniu [...] marca 2019 r. wystawiono upomnienia o numerach od [...] do [...] wzywające do uregulowania poszczególnych składek za okres od 01/2018 r. do 06/2018 r. oraz 08/2018 r. i 12/2018r. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, iż korespondencja została doręczona w dniu [...] kwietnia 2019 r. Na przedmiotowym potwierdzeniu obok podpisu osoby odbierającej widnieje pieczątka Strony. Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, zarzut prowadzenia egzekucji, pomimo braku doręczenia upomnienia nie znajduje uzasadnienia.

Z analizy akt sprawy wynika, że Dyrektor [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. nie zastosował żadnych środków egzekucyjnych celem wyegzekwowania wierzytelności określonych w tytułach wykonawczych. Skarżąca nie przedstawiła w tym zakresie żadnych wniosków dowodowych ani nie wskazała konkretnych okoliczności. W rezultacie zarzut zastosowania uciążliwego środka egzekucyjnego, skoro nie zastosowano żadnego, nie jest uzasadniony.

W zakresie zaś naruszenia art. 23 § 2 u.p.e.a. poprzez niewywiązanie się przez DIAS z obowiązków wynikających z nadzoru organ prawidłowo wskazał, mając na uwadze powyższe wywody prawne, że stanowisko wierzyciela, którym jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych, jest wiążące dla dyrektora izby skarbowej jako organu nadzoru będącego jednocześnie organem odwoławczym.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.