Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2679/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-02-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Grunty warszawskie
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 16  ust. 1,  art. 156  par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 7  ust. 1 i 2,  art. 3  ust. 1
journal: Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
law: Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: WSA Magdalena Durzyńska WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydenta [...] z dnia [...] maja 1950 r., nr [...] odmawiającego przyznania dotychczasowym właścicielom W. i H. małżonkom G. prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej [...], w części dotyczącej nieruchomości stanowiącej obecnie własność Skarbu Państwa, tj. w zakresie działek ewidencyjnych nr [...]. Decyzja Ministra została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.

Nieruchomość [...] położona [...], stanowiąca współwłasność W. i H. małżonków G., objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279).

Prezydent [...] orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] maja 1950 r., nr [...] odmówił dotychczasowym właścicielom – W. i H. małżonkom G. przyznania prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości położonej przy [...]. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z prawomocnym planem zagospodarowania przestrzennego teren przedmiotowej nieruchomości przeznaczony został pod budownictwo publiczne i przydzielony inwestorowi publicznemu jako wykonawcy planu narodowego, co nie da się pogodzić z dalszym korzystaniem z nieruchomości przez jej dotychczasowych współwłaścicieli. Orzeczeniu nadano rygor natychmiastowej wykonalności ze względu na interes publiczny. Od powyższego orzeczenia odwołanie nie zostało złożone.

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] po rozpatrzeniu wniosku W. K. odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydenta [...] z dnia [...] maja 1950 r., nr [...] w części dotyczącej nieruchomości stanowiącej obecnie własność Skarbu Państwa, tj. w zakresie działek ewidencyjnych nr [...]. Zdaniem Ministra odmawiając przyznania dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości ozn. nr hip. [...] w części przeznaczonej pod budynki użyteczności publicznej Prezydent [...] nie naruszył w sposób rażący przepisu art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. Również w części, w jakiej teren nieruchomości przy ul. [...] przeznaczony został w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na urządzenie dróg wraz urządzeniami pomocniczymi, Prezydent [...] zasadnie odmówił dotychczasowym właścicielom przyznania prawa własności czasowej.

Wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej ww. decyzją Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] listopada 2012 r. złożyli W. K., I. L., D. P. i W. G. W. K. zarzucił naruszenie art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. poprzez jego błędne zastosowanie i stwierdzenie, że korzystanie z przedmiotowego gruntu przez dotychczasowego właściciela nie dało się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania wskazując, że jego zdaniem, nie było przeszkód do tego aby realizacja na przedmiotowym gruncie inwestycji w zakresie budownictwa użyteczności publicznej odbywała się na nieruchomości oddanej przez prywatnego właściciela w najem, użyczenie, dzierżawę lub użytkowanie, zarzucając Ministrowi, iż nie wskazał by dotychczasowi właściciele odmawiali wyrażenia zgody na udostępnienie przedmiotowego gruntu na cele budowy [...].

I. L., D. P. i W. G. wskazali na szereg uchybień przepisów postępowania, tj. art. 7, 8, 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszelkich okoliczności sprawy, a w szczególności nieustalenie, które dokładnie części nieruchomości przeznaczone są na poszczególne cele, ze wskazaniem granic i powierzchni, a także poprzez dokonanie wadliwych ustaleń dotyczących planu zagospodarowania przestrzennego powołanego w treści decyzji dekretowej oraz art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez niestwierdzenie nieważności decyzji dekretowej oraz przekroczenie przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej zakresu sprawy i dokonanie samodzielnych ustaleń poza przedmiotem niniejszego postępowania oraz poprzez nieprzeprowadzenie należytej oceny decyzji dekretowej. Podnieśli również naruszenie prawa materialnego, tj. art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. poprzez błędne - zdaniem skarżących - uznanie, że właścicielom nieruchomości nie przysługiwało prawo własności czasowej.

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. utrzymał własną decyzję z dnia [...] listopada 2012 r.

Organ odwoławczy wskazał, że zakresem orzekania w postępowaniu nadzorczym przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej objęta jest ta część dawnej nieruchomości hipotecznej ozn. nr hip. [...], która obecnie stanowi własność Skarbu Państwa. Obecnie przedmiotowa nieruchomość znajduje się w obrębie [...] i wchodzi w skład części [...] działek ewidencyjnych stanowiących własność Skarbu Państwa, a mianowicie: [...].

Materialnoprawną podstawę kwestionowanego orzeczenia z dnia [...] maja 1950 r. stanowił art. 7 ww. dekretu z dnia 26 października 1945 r. Zgodnie z art. 7 ust. 2 dekretu gmina obowiązana była uwzględnić wniosek o przyznanie prawa własności czasowej, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela dawało się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania (następnie planu zagospodarowania przestrzennego). W trakcie prowadzonego postępowania organ nadzoru ustalił, że w dacie wydania kwestionowanej decyzji nieruchomość [...] ozn. nr hip. [...] była objęta Miejscowym Planem Zagospodarowania Przestrzennego [...]. Minister wskazał, że z badań uprawnionych geodetów wynika, że dla części terenu nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania ww. plan przewidywał dwie funkcje. [...] część nieruchomości, która obecnie stanowi część działki ewidencyjnej nr [...], mieści się w obszarze przeznaczonym na drogi wraz z urządzeniami pomocniczymi, natomiast w pozostałej części ([...] części nieruchomości) dotyczącej obecnej działki ewidencyjnej nr [...], przedmiotowa nieruchomość znajduje się w obszarze przeznaczonym pod budynki i urządzenia użyteczności publicznej, z pozostawieniem niezabudowanej powierzchni terenu urządzonej jako dziedzińce, ogrody i zieleńce. Zdaniem Ministra, uzasadnienie kwestionowanej decyzji dekretowej znajduje swoje potwierdzenie w obowiązującym wówczas planie zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie z art. 5 ust. 2 pkt 2a, 2b i 2e dekretu z dnia 2 kwietnia 1946 r. o planowym zagospodarowaniu przestrzennym kraju (Dz. U. Nr 16, poz. 109 ze zm.) plany miejscowe ustalają m.in. tereny przeznaczone pod budynki i urządzeni użyteczności publicznej, w szczególności na cele współżycia społecznego, kulturalno - oświatowe, kultu religijnego, wojskowe, tereny pod zakłady przemysłowe nieuciążliwe dla otoczenia i pod ośrodki biurowo-handlowe oraz inne, a także pod place publiczne, parki, skwery, ogrody, place sportowe i inne podobne urządzenia oraz drogi i inne linie komunikacyjne wraz z urządzeniami pomocniczymi. W świetle powyższego przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości w planie miejscowym z dnia [...] września 1948 r. pod budynki i urządzenia użyteczności publiczne z pozostawieniem niezabudowanej powierzchni terenu urządzonej jako dziedzińce, ogrody i zieleńce oraz na drogi wraz z urządzeniami pomocniczymi było typowym, przewidzianym przez ówcześnie obowiązujące przepisy sposobem zagospodarowania przestrzennego.

Następnie, organ odwoławczy stwierdził, że wskazanie przez organ dekretowy w uzasadnieniu decyzji, że zgodnie z prawomocnym planem zagospodarowania przestrzennego teren ww. nieruchomości przeznaczony został pod budownictwo publiczne i przydzielony inwestorowi publicznemu jako wykonawcy planu narodowego świadczy o dokonaniu ustaleń w przedmiocie założeń obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, bowiem niewątpliwie budownictwo publiczne należy interpretować jako obszar przeznaczony pod budynki użyteczności publicznej oraz towarzyszącą im infrastrukturę w postaci dziedzińców, ogrodów, zieleńców oraz dróg wraz z urządzeniami pomocniczymi. Dowodzi to, że plan ten stanowił punkt odniesienia dla organu dekretowego przy wydawaniu decyzji. Organ ten ustalił przeznaczenie gruntu na podstawie obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego oraz skonstatował, że korzystania z gruntu przez dotychczasowych właścicieli nie da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu wynikającym z tego planu. Dalej Minister wyjaśnił, odwołując się do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 5/08 (opubl. Lex 463485), znaczenie pojęcia "użyteczność publiczna". Organ wskazał, że działania ówczesnych organów administracji stanowią, zgodnie z powołaną uchwałą, uszczegółowienie i skonkretyzowanie funkcji zapisanej dla przedmiotowej nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego, określonej jako tereny przeznaczone pod budynki i urządzenia użyteczności publicznej. Przeznaczenie opisanej nieruchomości pod budownictwo użyteczności publicznej w ramach [...] stanowiło realizację kompleksowej inwestycji w sektorze państwowego [...], będąc jednocześnie inwestycją realizowaną w ramach uchwalonych planów gospodarczych, a więc inwestycją o uprzywilejowanym charakterze, zarezerwowaną z mocy przepisów prawa dla instytucji państwowych. Plan zagospodarowania przestrzennego ściśle przypisał dla terenu opisanej nieruchomości jej przyszłe funkcje, a były to funkcje o charakterze powszechnie dostępnym i społecznie użytecznym oraz jednocześnie był to tylko element większego założenia urbanistycznego. Obejmował on obszar [...] nieruchomości i każda z nich poprzez włączenie do tej całości uzyskiwała walor integralności, a cele na jakie miała być wykorzystana, stanowiły o spójności z pozostałym obszarem i jej nierozerwalności. Następnie, Minister podniósł, że realizacja [...], dla którego zostało powołane specjalne przedsiębiorstwo państwowe, wymagała przejęcia odpowiednio dużej nieruchomości gruntowej. Zatem cel, który miał być - i został - zrealizowany, był uszczegółowieniem przeznaczenia ujętego w planie miejscowym. Cel ten z uwagi na charakter i rozmiar mogło realizować w ówczesnym systemie wyłącznie Państwo. Z tej tylko przyczyny dalsze korzystanie z gruntu przez dotychczasowego, prywatnego właściciela nie dało się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania. Wybudowanie na nieruchomości [...], który służyć miał celom [...], świadczy o zrealizowaniu zamierzeń o charakterze publicznym. Przy czym istotne w niniejszej sprawie było wskazanie w decyzji dekretowej wyraźnie inwestora, jakim mógł być wyłącznie inwestor publiczny jako wykonawca narodowego planu gospodarczego. Art. 2 pkt 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (tekst jedn. Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31 ze zm) wskazuje, że prawo przekazywania nieruchomości służyło w szczególności władzom i urzędom państwowym. W przepisie tym nie ma mowy o inwestorze prywatnym jako o wykonawcy narodowych planów gospodarczych. Zatem, zdaniem Ministra, organ dekretowy prawidłowo odniósł się do planu zagospodarowania przestrzennego oraz uszczegółowił zamierzenia planistyczne poprzez wskazanie właściwego inwestora. Twierdzenie strony, iż nie było przeszkód do tego, aby realizacja na przedmiotowym gruncie inwestycji w zakresie budownictwa użyteczności publicznej odbywała się na nieruchomości oddanej przez prywatnego właściciela w najem, użyczenie, dzierżawę lub użytkowanie wydaje się być zbyt daleko idące. Użyteczność publiczna w niniejszej sprawie miała sprecyzowany profil i nieuprawnione jest twierdzenie, że dawni właściciele nieruchomości mogliby realizować wyzwanie zakreślone przez plan zagospodarowania przestrzennego, zwłaszcza, że realizacja budownictwa użyteczności publicznej w sektorze [...] stanowiła zamierzenie inwestycyjne większych rozmiarów. Dekret nie wskazywał bowiem możliwości pośredniego realizowania celów planistycznych. Były właściciel mógł uzyskać prawo do nieruchomości, jeżeli cele planistyczne mógł realizować. Twierdzenie, że pośrednio też mógł realizować te zamierzenia - poprzez zewnętrzne instytucje prawne – stanowiłoby zaprzeczenie nadrzędnego celu dekretu, czyli racjonalnej rozbudowy [...] zgodnie z potrzebami Narodu, a w szczególności szybkiego dysponowania terenami i właściwego ich wykorzystania.

Jednocześnie organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że także w części, w jakiej teren nieruchomości przy ul. [...] przeznaczony zostały miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na urządzenie dróg wraz z urządzeniami pomocniczymi Prezydent [...] zasadnie odmówił dotychczasowymi właścicielom przyznania prawa własności czasowej. Drogi a także niezbędne dla ich prawidłowego funkcjonowania urządzenia pomocnicze, ze swej istoty winny być dostępne dla wszystkich uczestników ruchu, powinny mieć charakter publiczny, ogólnodostępny. Ponadto, należało zapewnić ogółowi społeczeństwa swobodny dostęp do budynków użyteczności publicznej poprzez stworzenie ciągów pieszych, ulic i pozostałej infrastruktury, co uniemożliwiało przyznanie własności czasowej dotychczasowym właścicielom. Dodatkowo w niniejszej sprawie brak możliwości dalszego korzystania przez dotychczasowych właścicieli z części nieruchomości przeznaczonej pod drogi wynika również z faktu, iż jak wskazuje rysunek planu zagospodarowania Nr [...] ujęta w planie droga zajmująca m.in. fragment nieruchomości nr hip. [...], stanowiła większy ciąg komunikacyjny prowadzący wzdłuż całej [...] części obszaru objętego tym planem. Ponadto, wskazanie w planie przeznaczenia części przedmiotowej nieruchomości pod ulicę [...] miało niewątpliwie służyć rozbudowie i poszerzeniu [...].

Reasumując Minister stwierdził, że orzeczenie administracyjne Prezydenta [...] z dnia [...]maja 1950 r. odmawiające przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy [...], w części stanowiącej obecnie własność Skarbu Państwa, tj. w zakresie działek ewidencyjnych nr [...], nie jest obarczone jedną z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a.

Decyzja Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...]sierpnia 2013 r. stała się przedmiotem skargi W. K. Kwestionowanemu rozstrzygnięciu skarżący zarzucił:

1) błąd w ustaleniach faktycznych poprzez uznanie, że korzystanie z gruntu przez dotychczasowych właścicieli było nie do pogodzenia z przeznaczeniem gruntu według planu zagospodarowania przestrzennego i - w konsekwencji:

a) naruszenie art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy przez jego niezastosowanie i odmowę stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego wydanego wbrew stanowczej redakcji przepisu art. 7 ust. 2 dekretu, lub wydania tego orzeczenia z rażącym naruszeniem prawa;

b) naruszenie § [...] zarządzenia [...] z dnia [...] listopada 1957 r. wydanego w porozumieniu z [...] o utworzeniu [...] poprzez odrzucenie możliwości przekazania przedsiębiorstwu [...] majątku nieruchomego w zarząd i użytkowanie przez inny podmiot - w tym dotychczasowych właścicieli.

Zdaniem skarżącego samo pozostawienie przedmiotowego gruntu w rękach prywatnych właścicieli nie było nie do pogodzenia z planem zagospodarowania przestrzennego. Tym bardziej, że jak wskazano w paragrafie [...] zarządzenia, możliwe było przekazanie [...] majątku nieruchomego w zarząd i użytkowanie - świadczy to o tym, że do realizacji celów [...] nie było konieczne przekazanie mu na własność nieruchomości, ale za wystarczające prawodawca uznał takie formy władztwa obligacyjnego, jak zarząd czy dzierżawa od innego podmiotu ([...]). Skoro zatem było możliwe przekazanie nieruchomości, stanowiących własność osoby prawnej Skarbu Państwa jedynie w zarząd lub użytkowanie, to również możliwe było przekazanie nieruchomości, stanowiących własność osób fizycznych – W. i H. G. - w taki sam zarząd lub użytkowanie. W toku prowadzone postępowania nie zostało przez organy administracji ustalone, aby W. i H. G. odmawiali swej zgody na obligacyjne udostępnienie swej nieruchomości na potrzeby [...].

Ponadto skarżący wskazał, iż teza Ministra co do realizacji zamierzeń o charakterze publicznym nie jest już aktualna. [...] już nie istnieje, obecnie w tym budynku realizowane są funkcje [...]. Błędny jest również pogląd Ministra o wyłącznie państwowej realizacji celów użyteczności publicznej.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

O oddalenie skargi wniósł także uczestnik postępowania [...] Sp. z o.o. Spółka komandytowo akcyjna, przedstawiając szczegółowe stanowisko w piśmie procesowym z dnia 10 grudnia 2014 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest nieuzasadniona.

Na wstępie należy podkreślić, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem szczególnym, gdyż jego przedmiotem jest ustalenie, czy na podstawie ściśle określonych przesłanek, wbrew wyrażonej w art. 16 ust. 1 k.p.a. zasadzie trwałości decyzji administracyjnych, można takie rozstrzygnięcie wzruszyć. Skoro zaś stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest wyjątkiem od zasady stabilności decyzji, może mieć ono miejsce jedynie w przypadku, gdy badana w tym trybie decyzja dotknięta jest w sposób oczywisty przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. W postępowaniu tym nie rozstrzyga się więc ponownie istoty sprawy, ale jedynie ocenia legalność wydanego w niej rozstrzygnięcia, na gruncie obowiązujących w dacie jego wydawania przepisów.

Materialnoprawną podstawę weryfikowanego przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej orzeczenia Prezydenta [...] z dnia [...] maja 1950 r. stanowiły przepisy dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Mocą tego dekretu wszelkie grunty na obszarze Warszawy przeszły na własność gminy m.st. Warszawy (art. 1 dekretu), a następnie, na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. nr 14, poz. 130 ze zm.) na własność Skarbu Państwa. Dekret ten stwarzał dotychczasowym właścicielom nieruchomości możliwość wystąpienia z wnioskiem o przyznanie na przejętym gruncie prawa zabudowy lub prawa wieczystej dzierżawy. Wspomniany wniosek należało złożyć w terminie 6 miesięcy od dnia objęcia gruntu w posiadanie przez Gminę m. st. Warszawy (art. 7 ust. 1 dekretu). Gmina zaś obowiązana była taki wniosek uwzględnić, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela dało się pogodzić z planem zabudowania (art. 7 ust. 2 dekretu).

Przyczyną nieuwzględnienia wniosku W. G. i H. G. o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...] w kontrolowanym przez Ministra orzeczeniu administracyjnym było wskazanie, iż ze względu na przeznaczenie tej nieruchomości w prawomocnym planie zagospodarowania przestrzennego pod użyteczność publiczną i przydzielenie terenu do zagospodarowania inwestorowi publicznemu, jako wykonawcy Narodowego Planu Gospodarczego, nie jest możliwe korzystanie z gruntu zgodnie z tym przeznaczeniem przez jego przeddekretowych właścicieli.

Jak ustalono w postępowaniu nadzorczym, planem obowiązującym w dacie wydawania kwestionowanego orzeczenia dla terenu obejmującego przedmiotową nieruchomość był Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego [...]. Z opracowań uprawnionego geodety sporządzonego na reprodukcji fragmentu ww. planu, przekazanej organowi przez Archiwum Państwowe wynika, że dla działek objętych przedmiotem niniejszego postępowania, tj. [...] plan ten przewidywał dwie funkcje. Część działki ewidencyjnej nr [...] ([...] część nieruchomości dekretowej) mieści się w obszarze przeznaczonym na drogi wraz z urządzeniami pomocniczymi, natomiast część działki ewidencyjnej nr [...] ([...] część nieruchomości dekretowej) znajduje się w obszarze przeznaczonym pod budynki i urządzenia użyteczności publicznej. Położenie nieruchomości hip. Nr [...] w stosunku do rysunku planu nr [...] biegła oznaczyła konturem [...].

Nie budzi wątpliwości Sądu, że przeznaczenie części gruntu w planie miejscowym pod urządzenia drogi, jest nie do pogodzenia z możliwością korzystania z niego przez dotychczasowego właściciela. Obowiązujące w dacie wydawania orzeczenia dekretowego przepisy prawa (podobnie jak ma to miejsce obecnie) nie przewidywały możliwości urządzenia drogi publicznej na gruncie stanowiącym własność prywatną. Wskazuje na to chociażby art. 12 ustawy z dnia 10 grudnia 1920 r. o budowie i utrzymaniu dróg publicznych w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1948 r. Nr 54, poz. 433) stanowiący, iż budowa i utrzymanie dróg publicznych należy do zakresu działania administracji państwowej bądź właściwych związków samorządu terytorialnego (w zależności od kategorii drogi). Skoro więc obowiązujący plan miejscowy przewidywał na części gruntu dekretowego urządzenie drogi, to niewątpliwie wykorzystywanie tego gruntu w sposób zgodny z tym przeznaczeniem nie mogło być realizowane przez osobę fizyczną, a to wykluczało możliwość uwzględnienia w tej części wniosku przeddekretowych właścicieli.

Pozostało więc do rozstrzygnięcia to czy możliwe było ustanowienie w trybie art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. prawa własności czasowej do tej części gruntu, który w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego przeznaczony został pod budynki i użyteczność publiczną. To zaś jak zasadnie zauważył Minister oceniane być musi przez pryzmat funkcji jaka w ramach tej użyteczności miała być na gruncie realizowana. Jak bowiem wyjaśnił to Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 5/08 (Lex nr 463485), przecinającej pojawiające się w tej kwestii spory w judykaturze, przeznaczenie nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego na cele użyteczności publicznej, samo przez się, nie wyłączało możliwości przyznania byłemu właścicielowi prawa własności czasowej (wieczystej dzierżawy), na podstawie art. 7 ust. 2 ww. dekretu. Dla oceny przesłanki z tego przepisu fundamentalne znaczenie ma bowiem rodzajowe określenie funkcji w planie, jaka miała być realizowana na danym gruncie. Konkretyzacja w tym zakresie winna zaś wynikać z planu zagospodarowania przestrzennego, ale - uwzględniając ówczesny ustrój gospodarczy - też mogła mieć miejsce w innych aktach planowania, czy też mogą być w inny sposób udokumentowana. Oceny braku możliwości pogodzenia korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela z celami użyteczności publicznej przyjmować należało przy tym w oparciu o kryteria obiektywne. Dokonując tych ustaleń należało to czynić pod kątem tego, czy grunt może być, a nie że jest bądź będzie, wykorzystywany przez byłego właściciela (jego następców prawnych) na cele określone w planie. Z tego względu w postępowaniu nadzorczym prowadzonym w stosunku do orzeczenia dekretowego, odmawiającego przyznania prawa własności czasowej gruntu z powodu przeznaczenia nieruchomości pod użyteczność publiczną, organ nadzoru zobligowany jest do poczynienia szczegółowych ustaleń co do rodzaju tej użyteczności. W postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją takie ustalenia zostały poczynione. Minister Budownictwa, Transportu i Gospodarki Morskiej stwierdził bowiem, że istotne w przedmiotowej sprawie było wskazanie w decyzji dekretowej, że teren został przeznaczony pod budownictwo publiczne i przydzielony został inwestorowi publicznemu jako wykonawcy planu narodowego. Organ administracji wskazał na zarządzenie z dnia [...] listopada 1947 r. wydane przez [...] w porozumieniu [...] o [...]. Zarządzenie to zostało wydane w oparciu o art. 1 dekretu z dnia 3 stycznia 1947 r. o utworzeniu przedsiębiorstw państwowych (Dz. U. R. P. Nr 8, poz. 42). Z przepisu § 1 i 3 tego aktu wynikało, że tworzy się przedsiębiorstwa państwowe prowadzone w ramach planów państwowych wg zasad gospodarki handlowej, zaś przedmiotem działalności [...] jest [...] (...). Z kolei przepis § [...] zarządzenia wyraźnie precyzował, że przekazaniu na rzecz [...] ulega majątek Skarbu Państwa (...). Ponadto, realizacji inwestycji objętych programem planów gospodarczych służyły przepisy dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. Nr 27, poz. 197 ze zm.). Art. 2 tego dekretu wskazywał, że prawo przejmowania, nabywania, zbywania i przekazywania nieruchomości służyło w szczególności władzom i urzędom państwowym. Stosownie zaś do art. 3 ust. 1 ww. dekretu nieruchomości stanowiące własność Skarbu Państwa bądź osób prawnych wymienionych w art. 2 lub znajdujące się w ich zarządzie bądź użytkowaniu, niezbędne do realizacji narodowych planów gospodarczych, będą przekazywane właściwym wykonawcom tych planów. Prawidłowo więc Minister skonstatował, że z jednej strony przeznaczenie nieruchomości pod budownictwo użyteczności publicznej w ramach [...] stanowiło realizację inwestycji w sektorze państwowego [...] , z drugiej zaś strony było inwestycją realizowaną w ramach uchwalanych planów gospodarczych, a więc uprzywilejowaną i zarezerwowaną dla instytucji państwowych. Ponadto, co istotne, w żadnym z przepisów prawa wówczas obowiązującego ustawodawca nie przewidział aby wykonawcą narodowych planów gospodarczych był inwestor prywatny. Skoro więc część działki ewidencyjnej nr [...] przeznaczona została pod [...], to funkcja jaką w ramach tej użyteczności na gruncie miała być realizowana – państwowy [...] – która ze swej istoty nie mogła być wykonywana przez podmioty prywatne, wykluczała możliwość uwzględnienia wniosku dawnych właścicieli nieruchomości i przyznania im prawa, o którym mowa w art. 7 ust. 2 dekretu. To zaś prowadzić musi do wniosku, że odmowa przyznania byłym właścicielom nieruchomości prawa własności czasowej w tak ustalonym stanie faktycznym nie naruszała art. 7 ust. 2 dekretu, a tym bardzie nie naruszała tego przepisu w sposób rażący. A skoro tak, to brak było podstaw do wyeliminowania z obrotu prawnego w trybie określonym w art. 156 § 1 k.p.a. wydanego w tym przedmiocie orzeczenia Prezydenta [...] z dnia [...] maja 1950 r., co z kolei oznacza, że zaskarżona decyzja Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej oraz utrzymana przez nią w mocy decyzja tego organu z dnia [...] listopada 2012 r. odmawiająca stwierdzenia nieważności tego orzeczenia nie naruszają prawa. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. ), orzekł jak w sentencji wyroku.

-----------------------

10