Wyrok NSA oz. w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 857/99
NSA oz. w Poznaniu
Data orzeczenia: 2000-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Policja
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 2 pkt 6
journal: Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
Teza: Walka z grupami Wehrwolfu w ramach tzw. milicji robotniczej nie jest podstawą do przyznania uprawnień kombatanckich, przepis art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 21 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /t.j. Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./ uznaje bowiem za działalność kombatancką uczestniczenie w walkach z grupami Wehrwolfu ale wyłącznie w ramach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służb państwowych, do których samorzutnie powstała milicja robotnicza nie należała.

TEZY

Walka z grupami Wehrwolfu w ramach tzw. milicji robotniczej nie jest podstawą do przyznania uprawnień kombatanckich, przepis art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 21 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /t.j. Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./ uznaje bowiem za działalność kombatancką uczestniczenie w walkach z grupami Wehrwolfu ale wyłącznie w ramach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służb państwowych, do których samorzutnie powstała milicja robotnicza nie należała.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w sprawy ze skargi Józefa S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia 12 kwietnia 1999 r. (...) w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich - uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia 15 lutego 1999 r. (...); (...).


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 12 kwietnia 1999 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1, w związku z art. 127 par. 3 Kpa oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 21 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /t.j. Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./, po rozpatrzeniu wniosku Józefa S. o ponowne rozpoznanie sprawy - utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 15 lutego 1999 r. (...) o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. Z akt administracyjnych wynika, że Józef S. uzyskał uprawnienia kombatanckie na podstawie decyzji Zarządu Wojewódzkiego ZBoWiD w K. z dnia 9 lipca 1984 r. z tytułu "walki zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej" w czasie od 23 lutego 1946 r. do 31 grudnia 1948 r. Ustalenie o uczestniczeniu w walkach w ramach ORMO poczynione zostało na podstawie zaświadczenia Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w K. z dnia 1 czerwca 1984 r. W deklaracji członkowskiej z dnia 12 czerwca 1984 r. Józef S. podawał, że pod koniec stycznia 1945 r. wstąpił do samorzutnie powstałej Milicji Robotniczej, w ramach której brał udział w przywracaniu porządku na terenie gminy M., a w dniu 23 lutego 1946 r. wstąpił do Ochotniczej Rezerwy Milicji Obywatelskiej i w tym charakterze uczestniczył w likwidacji band "Szarego" i "Błyska" oraz innych akcjach mających na celu utrwalenie władzy ludowej.

W dniu 4 grudnia 1998 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wszczął w stosunku do Józefa S. postępowanie weryfikacyjne i wezwał go do przedstawienia w terminie 1 miesiąca faktów i dowodów mających wpływ na ustalenie uprawnień kombatanckich.

W piśmie z dnia 7 stycznia 1999 r. Józef S. potwierdził, że od końca stycznia 1945 r. należał do Milicji Robotniczej, w ramach której walczył z resztkami rozbitych oddziałów Wehrmachtu, a ponadto przedstawił pisemne zeznania świadków, z których wynikało, że od końca 1944 r. do końca 1945 r. był członkiem Armii Krajowej.

Decyzją z dnia 15 lutego 1999 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach, pozbawił Józefa S. uprawnień kombatanckich uznając, że uprawnienia takie posiadał wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej, a nie wykazał aby istniały inne podstawy do uznania go kombatantem. Organ stwierdził, że za działalność kombatancką uznaje się uczestniczenie w walkach z Wehrwolfem ale w ramach Wojska Polskiego lub zmilitaryzowanych służb państwowych. Do takich służb nie należała Ochotnicza Rezerwa Milicji Obywatelskiej.

Józef S. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosząc, że uprawnienia kombatanckie należą mu się z tytułu walki z Niemcami, w ramach oddziału obrony cywilnej, powołanego przez Stefana K. - członka AK. Podniósł nadto, że za kontakty z AK był prześladowany przez funkcjonariuszy UB i zmuszony do przeniesienia się do P.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów, utrzymując w mocy swoją poprzednią decyzję uznał, że postępowanie zostało przeprowadzone prawidłowo, a wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie wnoszący nowych okoliczności, nie zasługuj e na uwzględnienie.

Józef S. zaskarżył decyzję z dnia 12 kwietnia 1999 r. do administracyjnego, wnosząc o jej uchylenie i podtrzymując twierdzenia przedstawiane w postępowaniu administracyjnym, w szczególności o udziale w walkach z Niemcami oraz przynależności do Armii Krajowej. Skarżący podniósł ponadto, że w 1940 r. ponad miesiąc przebywał razem z rodziną, w obozie przesiedleńczym w Łodzi.

Odpowiadając na skargę i wnosząc o jej oddalenie Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podtrzymał argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy kombatanckiej, który to przepis został powołany jako podstawa prawna zaskarżonej decyzji, pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały takie uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej". Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które legitymują się działalnością uprawniającą do uzyskania uprawnień kombatanckich na podstawie cytowanej ustawy.

Ustalenia zaskarżonej decyzji co do tego, że skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie, na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej, znajdują oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym. Słuszny jest także pogląd, że walka z grupami Wehrwolfu w ramach tzw. milicji robotniczej nie jest podstawą do przyznania uprawnień kombatanckich, przepis art. 1 ust. 2 pkt 6 cyt. ustawy uznaje bowiem za działalność kombatancką uczestniczenie w walkach z grupami Wehrwolfu ale wyłącznie w ramach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służb państwowych, do których samorzutnie powstała milicja robotnicza nie należała.

Organ rozstrzygający sprawę nie wyjaśnił natomiast czy okoliczności podnoszone przez skarżącego, a dotyczące j ego przynależności do Armii Krajowej, uzasadniają przyznanie, mu uprawnień kombatanckich na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 3 lub pkt 5 cyt. ustawy. W postępowaniu administracyjnym skarżący przedstawił pisemne zeznania świadków, którzy wyraźnie oświadczyli, że skarżący był członkiem Armii Krajowej /por. zeznania Heleny P., Bronisławy S., Pelagii P. i Kazimierza. Ś./.

W zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z dnia 15 lutego 1999 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie ustosunkował się do powyższych zeznań, nie wezwał również skarżącego do ewentualnego przedstawienia innych dowodów, o których mowa w par. 5 ust. 2 Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 12 lutego 1992 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania, dotyczących pozbawienia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień /Dz.U. nr 16 poz. 63/.

Nie wyjaśnienie powyższych okoliczności stanowi naruszenie przepisu art. 77 par. 1 Kpa, mogące mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Gdyby bowiem po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, zgodnie z cyt. rozporządzeniem, okazało się, że skarżący pełnił służbę w polskich podziemnych organizacjach, w tym w działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w czasie wojny 1939-1945 r. lub do 1950 r. pełnił służbę w polskich podziemnych organizacjach, w tym w działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w czasie wojny 1939-1945 r. lub do 1950 r. pełnił służbę w polskich podziemnych organizacjach wojskowych lub organizacjach niepodległościowych, stawiających sobie za cel niepodległość i suwerenność Rzeczypospolitej, zachowałby uprawnienia kombatanckie na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 3 lub pkt 5 cyt. ustawy.

Skoro, z przedstawionych motywów, skarga okazała się uzasadniona, należało, na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 oraz art. 55 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, orzec jak w sentencji.