Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 70/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2006-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędziowie NSA Szczepan Prax WSA (del.) Barbara Rymaszewska (spr.) Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Wita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2006r. przy udziale sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. Z dnia [...] r. nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. działając na podstawie art. 7, art. 8, art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r., nr 64, poz. 593) oraz art. 104 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku A. W. z dnia [...] r., odmówił przyznania pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego z przeznaczeniem na opał. Jako przyczynę odmowy organ podał przekroczenie przez wnioskodawcę kryterium dochodowego uprawniającego do korzystania ze świadczeń pieniężnych pomocy społecznej.

Od powyższej decyzji A. W. wniósł odwołanie, w którym wyjaśnił, iż jest inwalidą [...] grupy, dużo wydaje na leki oraz opłaty mieszkaniowe, zaś otrzymywana renta w wysokości [...] zł, nie wystarcza mu na zaspokojenie podstawowych potrzeb życia codziennego.

Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 8 ust. 1, art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że warunkiem niezbędnym przyznania zasiłku celowego jest spełnianie przez osobę lub rodzinę kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Po rozpoznaniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, iż w świetle zgromadzonej dokumentacji A.i W. nie przysługuje wnioskowane świadczenie z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego. Zdaniem organu z akt sprawy wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z konkubiną A. R. oraz ojcem T. W.. A. W. jest osobą niepełnosprawną w wyniku wypadku [...] i utrzymuje się z renty inwalidzkiej w wysokości [...] zł. T. W. pobiera rentę wraz z zasiłkiem pielęgnacyjnym w łącznej wysokości [...] zł. A. R. otrzymuje rentę socjalną z zasiłkiem pielęgnacyjnym w kwocie [...] zł.. Łączny dochód trzyosobowej rodziny wynosi [...] zł, zatem jest on wyższy od kryterium ustawowego, uprawniającego do ubiegania się o pomoc społeczną wynoszącego dla rodziny o takiej strukturze 948 zł. Rzeczywisty dochód na osobę w rodzinie wynosi [...] zł i przekracza ustawową kwotę 316 zł.

W piśmie Samorządowe Kolegium Odwoławcze dodatkowo poinformowało skarżącego, że przysługuje mu prawo ubiegania się o przyznanie specjalnej formy pomocy, jaką jest specjalny zasiłek celowy, jeżeli w sytuacji życiowej skarżącego zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające możliwość skorzystania z tej formy pomocy, co ocenić może ośrodek pomocy społecznej.

Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego C. A. W. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z wnioskiem o jej uchylenie. W uzasadnieniu skarżący wskazał na swoją trudną sytuację materialną.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosło o jej oddalenie, argumentując jak w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270, dalej w skrócie ustawa o p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą w/w okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga podlega oddaleniu. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami skargi.

Rozpoznając skargę w ramach tak zakreślonej kognicji sąd stwierdza, że jest ona uzasadniona. Wprawdzie materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania czyni oczywiście zasadnym wniosek, iż skarżącemu nie przysługuje zasiłek celowy z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego przez rodzinę wnioskodawcy, w toku postępowania doszło jednak do naruszenia przepisów prawa materialnego oraz prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik postępowania (art. 145 §1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy o p.s.a.)

Naruszenie to polega na nieuwzględnieniu przepisu art. 41 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. nr 64 poz.593 ze zmianami) i przez to na niewyjaśnieniu, czy w sprawie nie zachodzą szczególne okoliczności, przemawiające za przyznaniem P. W. innego rodzaju pomocy niż zasiłek celowy z art. 39 ustawy..

Pomocy społecznej udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu m.in. ubóstwa, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby, zdarzenia losowego lub sytuacji kryzysowej (art. 7 pkt 1, 4, 5, 6, 14 ustawy o pomocy społecznej). Jednym z zasadniczych kryteriów przesądzających o prawie do skorzystania z pomocy społecznej jest kryterium dochodu wnioskodawcy lub rodziny. Jednakże ustawodawca przewidział wyjątki od tej reguły. I tak przepis art. 41 tejże ustawy przewiduje możliwość przyznania osobom, które przekroczyły kryterium dochodowe specjalnego zasiłku celowego albo zasiłku celowego, okresowego, częściowo podlegającego zwrotowi. Ustawodawca nie sprecyzował przy tym przesłanek przyznania tego rodzaju świadczeń, wskazując jedynie, iż tego typu pomoc dotyczy szczególnie uzasadnionych przypadków.

Oznacza to, iż organ administracji publicznej w sprawie, w której odmawia przyznania pomocy ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego, winien z urzędu rozważyć, czy nie zachodzą przesłanki do przyznania świadczenia w trybie cytowanego wyżej art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Z pewnością do szczególnych okoliczności należą m.in. sytuacja rodzinna osoby wnioskującej o przyznanie pomocy, stan jej zdrowia, wysokość i charakter niezbędnych wydatków, możność zaspokojenia podstawowych potrzeb z innych źródeł, szczególne zdarzenia losowe. Te okoliczności należy uwzględnić w kontekście możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej. Należy zaznaczyć, że jeżeli organ uznaje, iż jego sytuacja finansowa nie zezwala na przyznanie pomocy, to należy i tę okoliczność wyjaśnić w sposób pozwalający na weryfikację dokonanych w tym zakresie ustaleń i wyprowadzonych wniosków. Tymczasem w toku postępowania początkowo nie dokonano żadnych ustaleń co do sytuacji życiowej wnioskodawcy, jego stanu zdrowia, jak i możliwości finansowych ośrodka pomocy.. Organ I instancji ograniczył się do stwierdzenia, że wnioskodawca nie spełnia warunków do korzystania z pomocy społecznej, ponieważ dochód w rodzinie jest wyższy od kryterium dochodowego rodziny. Nie wiadomo nawet, jaki dochód uzyskuje rodzina P.W.. Wysokość dochodu przyjęta do rozważań, nawet jeśli nie jest okolicznością sporną, winna zostać podana w uzasadnieniu decyzji. Ponadto w uzasadnieniu zabrakło wyjaśnień co do sytuacji rodzinnej i zdrowotnej skarżącego, co jest zresztą konsekwencją nierozpatrzenia wniosku P.W. w kontekście art. 41 ustawy o pomocy społecznej, pomimo że w wywiadzie środowiskowym skarżący podał te okoliczności. Uzasadnienie organu I instancji nie spełnia więc wymogów określonych w art. 107 §3 k.p.a., zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.

W odwołaniu P.W. powołał się na trudną sytuację zdrowotną, wyjaśnił ponownie, że jest inwalidą [...] grupy, że bardzo duże kwoty wydaje na leki. Organ odwoławczy wprawdzie ustalił sytuację materialną skarżącego i dostrzegł możliwość rozpatrzenia wniosku o pomoc w trybie art. 41 ustawy o pomocy społecznej, ale odesłał skarżącego na drogę nowego postępowania. Takie stanowisko jest nieuzasadnione, nie może zostać przez sąd zaakceptowane. Jak już wspomniano wyżej, w razie złożenia wniosku o pomoc finansową rolą organu prowadzącego postępowanie jest wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy i rozważenie przyznania także świadczeń o charakterze wyjątkowym(art. 77 k.p.a.).

Uchybienia w zakresie ustaleń faktycznych i konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznym zakresie powodują konieczność uchylenia zarówno zaskarżonej decyzji jak i decyzji organu I instancji, na podstawie a4rt. 145 §1 pkt 1 lit. "a" i "c" w zw. z art. 135 ustawy op.s.a.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy powinny dokonać szczegółowych ustaleń co do wysokości dochodów i wydatków rodziny skarżącego, jak również co do stanu zdrowia zarówno wnioskodawcy, jak i pozostałych osób prowadzących z nim wspólne gospodarstwo domowe, możliwości finansowych ośrodka i kryteriów przyznawanej na danym terenie pomocy, a następnie rozważą, czy wszystkie aspekty życia tej rodziny przemawiają za przyznaniem czy też za odmową przyznaniem świadczeń w trybie art. 41 ustawy o pomocy społecznej oraz w sposób wyczerpujący uzasadnią swe stanowisko w tej kwestii.

Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji.