Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 64/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2018-07-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia Magdalena Jankowska – Szostak, WSA Sędzia WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca), Tomasz Świetlikowski, Protokolant referent Aneta Szmyt, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 18 lipca 2018 r. sprawy ze skargi B.G. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na rok 2016 I. oddala skargę w całości; II. przyznaje radcy prawnemu E.K. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu – kwotę [...]zł ([...]) w tym 23% VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej.


UZASADNIENIE

W dniu [...] czerwca 2016 r. skarżący złożył do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. wniosek, wraz z załącznikami, o przyznanie za rok 2016 płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na działki rolne położone w województwie d. w powiecie w., gmina W., w obrębach K., S., R., P. o łącznej powierzchni 25,33 ha. Do wniosku dołączono załączniki graficzne oraz oświadczenie o powierzchni obszarów proekologicznych do działki nr [...]. W dniu [...] lipca 2016 r. strona złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w W. oświadczenie, w którym wskazała że działki ewidencyjne nr [...] i nr [...], zadeklarowane we wniosku o przyznanie płatności ONW na rok 2016 wchodzą w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa (ZWRSP) oraz że posiada do nich tytuł prawny na dzień [...] maja 2016 r. – odpowiednio umowy dzierżawy z dnia [...] listopada 2015 r. i nr [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. Pismami z dnia [...] lipca 2016 r. i z dnia [...] listopada 2016 r. strona wycofała wniosek o płatność w odniesieniu do części działek (o łącznej powierzchni 2,15 ha.)

W dniu [...] marca 2017 r. skarżący złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w W. oświadczenie, z którego wynika, że w dniu [...] marca 2016 r. w wyniku przetargu organizowanego przez Agencję Nieruchomości Rolnych (ANR) Oddział Terenowy (OT) w W. został wybrany na dzierżawcę działki nr [...] (księga wieczysta [...]), położonej w obrębie S., gmina W. Do oświadczenia załączono pisma z ANR OT w W. potwierdzające zawarcie umowy dzierżawy, umowę dzierżawy nr [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. wraz z załącznikami oraz oświadczenie strony z dnia 31 maja 2016 r. o objęciu w posiadanie z dniem 30 maja 2016 r. przedmiotowej działki nr [...].

Wobec powyższego decyzją z dnia [...] maja 2017 r., nr [...] Kierownik BP ARiMR w W. umorzył postępowanie w sprawie przyznania płatności ONW w części dotyczącej działki rolnej [...] o pow. [...] ha, działki rolnej [...] o pow. [...] ha, działki rolnej [...] o pow. [...] ha. Kierownik BP ARiMR przyznał wnioskodawcy płatność ONW na rok 2016 w łącznej wysokości 1 374,72 zł w tym płatność ONW strefa nizinna 1 w wysokości 1 374,72 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności za rok 2016 do płatności ONW wynosiła [...] ha. W dniu 21.07.2016 r. oraz w dniu 17.11.2016 r. strona złożyła wniosek, w którym wycofano część działek rolnych o łącznej powierzchni 2,15 ha a w związku z wycofaniem części działek z wniosku o płatność postępowanie w tym zakresie zostało umorzone zgodnie z art. 105 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257) – dalej: k.p.a. Ponadto organ stwierdził, że skarżący nie posiadał na dzień 31 maja 2016 r, tytułu prawnego do zadeklarowanej do płatności działki ewidencyjnej nr [...] o powierzchni [...] ha, wobec czego płatność do powierzchni [...] ha na tej działce została odmówiona.

Od powyższej decyzji pan strona wniosła w dniu 13 maja 2017 r. odwołanie, w którym nie zgodziła się z odmową przyznania płatności ONW do działki nr [...] ze względu na brak po stronie wnioskodawcy na dzień 31 maja 2016 r. tytułu prawnego do tej działki.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Dyrektor OR ARiMR w W. w dniu [...] lipca 2017 r. wydał decyzję nr [...], na mocy której uchylił zaskarżoną decyzję nr [...] z dnia [...] maja 2017 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, wskazując na istotne wady uzasadnienia, w którym organ ograniczył się do stwierdzenia , że płatność przyznano do mniejszej powierzchni niż wynikało to z deklaracji oraz wskazał jedynie, że ze względu na brak posiadania przez stronę tytułu prawnego do działki nr [...] wchodzącej w skład ZWRSP, na dzień 31 maja 2016 r. płatność została odmówiona.

Powtórnie rozpatrując sprawę, Kierownik BP ARiMR w W. w dniu [...] października 2017 r. wydał decyzję nr [...], mocą której ponownie umorzył postępowanie w sprawie przyznania płatności ONW w części dotyczącej działki rolnej [...] o pow. [...] ha, działki rolnej [...] o pow. [...] ha, działki rolnej I o pow. [...] ha. Kierownik BP ARiMR oraz przyznał skarżącemu płatność ONW na rok 2016 w łącznej wysokości 1 374,72 zł w tym płatność ONW strefa nizinna I w wysokości 1 374,72 zł.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący podniósł, że w dniu [...] marca 2016 r. w wyniku przetargu organizowanego przez Agencję Nieruchomości Rolnych (ANR) Oddział Terenowy (OT) w W. został wybrany na dzierżawcę działki nr [...]. Natomiast umowa dzierżawy tej działki została zawarta w dniu [...] czerwca 2016 r. Wskazał, że w dniu [...] kwietnia 2016 r. otrzymał z Oddziału Terenowego ANR pismo potwierdzające skuteczność przetargu i uzgodnienie zabezpieczenia zawarcia umowy, zaś w dniu [...] maja 2016 r. pismo informujące, że propozycja złożonych zabezpieczeń została przyjęta i zawierające wezwanie do stawienia się w terminie 14 dni w Oddziale Terenowym ANR celem podpisania umowy dzierżawy działki nr [...]. Jak dalej wyjaśnia odwołujący, w dniu 15 maja 2016 r. zgłosił się do siedziby OT ANR i podpisał umowę dzierżawy ww. działki przed pracownikiem Agencji, który przyjął umowę do jej podpisania przez osobę mającą umocowanie. Umowa miała być niezwłocznie po jej podpisaniu przesłana skarżącemu za pośrednictwem Poczty Polskiej S.A. Odwołujący podkreśla, że będąc w dobrej wierze i w przekonaniu, że umowa dzierżawy zostanie podpisana i mu odesłana, z dniem 30 maja 2016 r. objął w posiadanie przedmiotową działkę, o czym powiadomił OT ANR. Pracownicy OT ANR przeprowadzili w dniu 31 maja 2016 r, kontrolę na miejscu i potwierdzili zagospodarowanie działki oraz wykonali dokumentację fotograficzną. Odwołujący podkreślił, że zgodnie z instrukcją wypełniania spersonalizowanego wniosku obowiązującą w dniu 31 maja 2016 r. do płatności byli uprawnieni rolnicy , którzy na ten dzień byli w posiadaniu gruntów i uiszczali z tego tytułu czynsz dzierżawny. W instrukcji , w części A1 (podrozdział "Zmiany") zawarto informację, że w przypadku gruntów wchodzących w skład ZWRSP rolnik powinien posiadać do działki tytuł prawny, jednak bez wyjaśnienia na jaki dzień ten tytuł ma obowiązywać. W związku z tym, odwołujący wniósł o przywrócenie płatności obszarowych za rok 2016 z uwzględnieniem przedmiotowej działki. Do odwołania załączono wyciąg z instrukcji wypełniania spersonalizowanego wniosku o przyznanie płatności i materiału graficznego na rok 2016, informację D. Ośrodka Doradztwa Rolniczego w W. o płatnościach na rok 2016, Pismo ANR OT w W. z dnia [...] kwietnia 2016 r. oraz z dnia [...].05.2016 r., pismo strony do ANR OT w W.

Dyrektor Oddziału Regionalnego (OR) w W. nie uwzględnił odwołania i utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z art. 20 ust. 4 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2017 roku, poz. 562) – dalej: ustawa PROW 2014-2020, jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, to taka pomoc do gruntu wchodzącego w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa przysługuje podmiotowi, który ma do tego gruntu tytuł prawny, z tym że w przypadku działań, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 10-12 - podmiotowi, który, na dzień 31 maja danego roku, ma do tego gruntu tytuł prawny. Tymczasem na gruncie przedmiotowej sprawy wnioskodawca nie spełnia wymaganych powyższych kryteriów. Zgodnie bowiem z deklaracją strony we wniosku pomocowym oraz ustaleniami organu, grunty rolne położone na działce ewidencyjnej nr [...] wchodzą w skład ZWRSP. Organ stwierdził jednocześnie, że analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego nie potwierdza, by strona na dzień 31 maja 2016 r. posiadała do tych gruntów tytuł prawny, o którym mowa w art. 20 ust. 4 w/w ustawy. Organ podkreślił, że umowa dzierżawy pomiędzy ANR OT w W., a skarżącym obowiązuje od 6 czerwca 2016 r., a strona ani na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego, ani w odwołaniu od decyzji, nie przedstawiła obowiązującej umowy dzierżawy nieruchomości rolnej zawartej z ANR, ani żadnego innego dokumentu, z którego wynikałoby, że na dzień 31 maja 2016 r. posiadała tytuł prawny do ww. gruntów. Jak podkreśla sam odwołujący w dniu 30 maja 2016 r. objął on przedmiotową działkę w posiadanie rolnicze, które jednak nie może zastępować tytułu prawnego, czy też być równoznaczne ze skutkami tytułu prawnego. Powyższe w sposób jednoznaczny dowodzi, zdaniem organu, iż na dzień 31 maja 2016 r. odwołujący nie posiadał żadnego tytułu prawnego do gruntów wykazanych we wniosku pomocowym, zaś samo objęcie w posiadanie gruntów (bezumowne korzystanie) nie uprawniało go do otrzymania płatności. Również dołączone do odwołania pisma nie świadczą o istnieniu po stronie skarżącego na dzień 31 maja 2016 r. tytułu prawnego do władania przedmiotową nieruchomością.

W skardze na powyższą decyzję strona podtrzymała swój sprzeciw wobec wykluczenia działki nr [...] z płatności ONW na 2016 i wniosła o "przywrócenie" mu tej płatności. Skarżący podtrzymał argumentację podnoszoną w odwołaniach oraz pismach składanych w toku postepowania administracyjnego. Wskazał, ze ww. działkę rolniczo zagospodarował zgodnie z wymogami prawidłowej agrotechniki i na dzień 31 maja 2016 r. obsiał na powierzchni 10 ha kukurydzą , a na powierzchni 5,5 ha uprawą wysokobiałkową (łubinem), z przeznaczeniem na ziarno. Dnia 1 stycznia 2017 r. działkę tę zwrócił AWRSP i obecnie leży ona odłogiem. Podniósł ponadto, że art. 18 ust. 4 ustawy płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego został "wprowadzony Dziennikiem Ustaw z 2017 r." i nie może być podstawą odmowy przyznania płatności na 2016 r. Skarżący ponownie odwołał się również do treści instrukcji wypełniania spersonalizowanego wniosku o przyznanie płatności i materiału graficznego na 2016 r., w którym w części A1 stwierdza się, że płatność przysługuje do powierzchni działek pozostających w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym składa wniosek.

Odpowiadając na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego (OR) w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawarte w zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że powołany w decyzji art. 20 ust. 4 ustawy PROW 2014-2020 został dodany przez art. 3 ustawy z dnia 9 marca 2016 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i innych ustaw i wszedł w życie od 15 marca 2016 r., a więc obowiązywał dniu złożenia przez skarżącego wniosku o płatność i znajdował zastosowanie w sprawie. Ponadto organ podkreślił, że w przypadku braku przepisów intertemporalnych, obowiązany był i tak uwzględnić stan prawny obowiązujący w dacie wydania decyzji, a nie złożenia wniosku.

W dniu 5 lipca 2018 r. do Sądu wpłynęło pismo procesowe pełnomocnika skarżącego, w którym podniesiono, że do faktycznego zawarcia pomiędzy skarżącym a OT ANR umowy dzierżawy działki nr [...] doszło jeszcze przed datą uwidocznioną na umowie tj. 6 czerwca 2016 r. Pełnomocnik strony argumentował, powołując się na art. 70 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2017 r., poz. 459 ze zm.) – dalej: k.c., że do zawarcia umowy dzierżawy miedzy stronami doszło już w momencie podpisania jej przez skarżącego tj. w dniu 16 maja 2016 r. Nie ulega przy tym wątpliwości, że druga strona (wydzierżawiający) znała treść umowy. Podkreślił również, że przepisy k.c., traktujące o umowie dzierżawy (art. 693-709) dla jej skuteczności nie wymagają formy pisemnej, a doktryna i orzecznictwo jednolicie przyjmują, że może ona być zawarta w formie ustnej. Do istotnych przedmiotowo elementów umowy dzierżawy należy zaliczyć zachowanie polegające na oddaniu dzierżawcy rzeczy do używania i pobierania pożytków oraz zobowiązanie dzierżawcy do płacenia umówionego czynszu. Z ostrożności procesowej pełnomocnik strony podniósł, że nawet więc gdyby nie uznać daty 16 maja 2016 r. za dzień zawarcia umowy dzierżawy, to biorąc pod uwagę, że skarżący przystąpił do wykonania umowy dzierżawy w dniu 30 maja 2016 r., kiedy to objął w posiadanie działkę nr [...], umowa została zawarta w dniu 30 maja 2016 r. Jak podkreślono w piśmie procesowym, skarżący w momencie podpisywania umowy oraz w momencie objęcia działki w posiadanie był zapewniony o tym, że niezwłocznie po podpisaniu przez niego umowy dzierżawy, umowa zostanie mu odesłana z podpisem wydzierżawiającego. Skarżący dopełnił więc wszelkich formalności i starań by zawrzeć umowę do 31 maja 2016 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017 r., poz.166) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) - dalej: p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Dokonując w ramach tak określonej kognicji kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga jest bezzasadna.

Warunki oraz tryb przyznania płatności ONW uregulowane zostały w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2015 r., poz. 364 ze zm.) – dalej: rozporządzenie ONW. Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia ONW, płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013, którego gospodarstwo jest położonej na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, jeżeli:

1) spełnia warunki określone w art. 31 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1305/2013"; 2) łączna powierzchnia użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, zwanych dalej "użytkami rolnymi", położonych na obszarach górskich lub na innych obszarach charakteryzujących się szczególnymi ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha; 3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Z kolei art. 20 ust. 1 ustawy PROW 2014-2020 stanowi, że jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, a grunt ten stanowi przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, pomoc przysługuje posiadaczowi zależnemu gruntu. Jednocześnie w ust. 4 art. 20 tej ustawy zastrzeżono, że jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, to taka pomoc do gruntu wchodzącego w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa przysługuje podmiotowi, który ma do tego gruntu tytuł prawny, z tym że w przypadku działań, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 10-12 - podmiotowi, który, na dzień 31 maja danego roku, ma do tego gruntu tytuł prawny. Powyższa regulacja, wbrew temu co podnosi skarżący, nie została wprowadzona do porządku prawnego w 2017 r., ale na podstawie przepisu art. 3 ustawy z dnia 9 marca 2016 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2016, poz. 337) i zmiana ta weszła w życie dnia 15 marca 2016 r. – a więc niewątpliwie obowiązywała w momencie złożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie płatności ( 15 czerwca 2016 r.) i w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Zgodnie natomiast z § 5 ust. 1a rozporządzenia ONW (w brzmieniu obowiązującym od dnia 28 kwietnia 2016 r.) w przypadku, o którym mowa w art. 20 ust. 4 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, we wniosku o przyznanie płatności ONW rolnik składa oświadczenie, że ma tytuł prawny do użytków rolnych wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, do których ubiega się o przyznanie tej płatności, w którym wskazuje, z czego wywodzi ten tytuł prawny.

Zauważyć należy, że wprowadzenie wymogu legitymowania się przez użytkownika gruntu wchodzącego w skład ZWRSP tytułem prawnym do tego gruntu nie może być uznane za warunek naruszający przepisy unijne, regulujące systemy wsparcia dla rolników. Jak bowiem wywiedziono w wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 24 maja 2018 r., sygn. akt 23/18 (dostępny w internetowej bazie orzeczeń CBOSA), który to pogląd i wywód w całości podtrzymuje Sąd w obecnym składzie, w świetle zapisów art.8 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, Euroatom) nr 2988/95 z 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U.L.312.1) i art. 72 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej zarządzania nią i monitorowania jej (Dz.U. UE.L.2013.347.549), uznać należy, że państwom członkowskim został pozostawiony pewien zakres swobodnego uznania w odniesieniu do dokumentów i dowodów wymaganych od beneficjentów płatności. Korzystając z zakresu swobodnego uznania, państwa członkowskie (w tym Polska) powinny uwzględnić cele przepisów unijnych dotyczących pomocy, przestrzegać ogólnych zasad prawa unijnego, w szczególności zasady proporcjonalności. W Polsce koniecznym stało się przyjęcie rozwiązań uniemożliwiających przyznawanie dopłat do użytkowanej państwowej ziemi bez tytułu pranego. Wymóg przedstawienia ważnego tytułu prawnego potwierdzającego oświadczenie wnioskodawcy o użytkowaniu gruntów rolnych, na których prowadzi działalność rolniczą, w celu zapobiegania bezprawnego korzystania z terenów innych podmiotów, został uznany przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej za odpowiadający wymogom zasady proporcjonalności (zob. wyrok TSUE z 24 czerwca 2010 w sprawie C-375/08 – Luigi Pontini i in.).

Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi dotyczących "Instrukcji kierowania się instrukcja wypełniania spersonalizowanego wniosku o przyznanie płatności i materiału graficznego na rok 2016" wskazać należy, że w dokumencie tym w części A! "Zmiany" zawarto informację o wymogu wynikającym z art. 20 ust. 4 ustawy PROW 2014-2020. Niezależnie od powyższego Sąd zauważa, że powyższa "Instrukcja" ma charakter informacyjny i pomocniczy i nie może zmieniać zasad wynikających z przepisów obowiązującego prawa.

W rozpoznawanej sprawie z bezspornych ustaleń organów wynikało, że wniosek skarżącego o przyznanie płatności dotyczył m.in. gruntów wchodzących w skład ZWRSP (działka [...]), w odniesieniu do których skarżący wygrał w dniu 30 marca 2016 r. przetarg na dzierżawę, w dniu 31 maja 2016 r. objął ww. działkę w posiadanie, zaś między stronami tj. skarżącym a ANR doszło do zawarcia umowy dzierżawy tej działki, która to umowa jest datowana na dzień 6 czerwca 2016 r. Na podstawie powyższego organy wywodzą, że dopiero od tej daty skarżący użytkował działkę na podstawie tytułu prawnego, co przesądza, że nie spełnił wynikającego z art. 20 ust. 4 ustawy PROW 2014-2020 warunku przyznania płatności ONW, jakim było posiadanie tytułu prawnego do użytkowanego gruntu na dzień 31 maja 2016 r. Skarżący z kolei stoi na stanowisku, że taki tytuł prawny posiadał w dniu 31 maja 2016 r., jako że – bez względu na datę uwidocznioną na umowie – do zawarcia umowy dzierżawy faktycznie doszło jeszcze przed tym dniem, tj. 16 maja 2016 r., a wiec w dniu podpisania egzemplarza umowy przez skarżącego, a najpóźniej 30 maja 2016 r., kiedy to skarżący przystąpił do wykonania umowy.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy rację należy przyznać organom ARiMR. Tytuł prawny, o jakim mowa w powołanym art. 20 ust. 4 ustawy PROW 2014-2020 jest pojęciem szerokim, obejmującym różne podstawy prawne, z których posiadacz gruntu może wywodzić swoje uprawnienia do korzystania z niego i z którego będą wynikać jego obowiązki. W niniejszej sprawie zarówno skarżący, jak i organ powołują się w tym względzie na umowę dzierżawy działki [...]. Nie kwestionując tego, że przepisy prawa cywilnego nie wprowadzają dla ważności tego rodzaju umowy wymogu zawarcia jej na piśmie, Sąd zauważa jednak, że dokument zawartej na piśmie umowy dzierżawy ma walor dowodowy, którego podważenie - w tym także co do daty zawarcia umowy – wymagałoby wykazania, że faktycznie do zawarcia umowy między stronami doszło jeszcze przed sporządzeniem tego dokumentu. Podkreślić trzeba w tym miejscu, że ciężar dowodzenia w tym zakresie spoczywa na podmiocie ubiegającym się o płatność. Jakkolwiek bowiem postępowanie w przedmiocie przyznania płatności jest niewątpliwie postępowaniem administracyjnym, to jednak z art. 27 ustawy PROW 2014-2020, wynikają istotne odstępstwa od przyjętej przez k.p.a. w art. 7 zasady prawdy obiektywnej, zgodnie z którą to na organach administracji spoczywa z urzędu obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. W powołanym przepisie w ust. 1 ustawodawca zastrzegł bowiem, że w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1)stoi na straży praworządności;

2)jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3)udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4)zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (ust. 2).

Tak więc w sprawach dotyczących przyznania płatności ONW, na organach nie spoczywa obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Organy prowadzące postępowanie zobowiązane są jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, zaś ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z tego faktu będzie wywodzić skutki prawne. Konsekwencją tego jest przeniesienie na wnioskodawcę inicjatywy dowodowej, w zakresie wykazania spełnienia warunków przyznania wnioskowanej pomocy oraz jednoczesny brak po stronie organu obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na tę okoliczność, a także działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Stosownie bowiem do zasady praworządności, o której mowa w art. 27 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy, którą należy rozumieć jako działanie organów na podstawie przepisów prawa, organ powinien wprawdzie podejmować działania zmierzające do załatwienia sprawy zgodnie ze stanem faktycznym, to jednak, zgodnie z art. 27 ust. 2 tejże ustawy, to na wnioskodawcy ciąży obowiązek udowodnienia spełnienia kryteriów przyznania pomocy. Ograniczone zostały również zasada czynnego udziału stron w postępowaniu i zasada udzielania informacji, gdyż w myśl art. 27 ust. 1 pkt 4 organ zobowiązany jest do ich przestrzegania tylko na żądanie strony ( por. m.in. wyrok NSA z 12 lipca 2018 r. sygn. akt I GSK 671/18, dostępny w internetowej bazie orzeczeń CBOSA).

W realiach rozpoznawanej sprawie oznacza to, że powołując się na okoliczność zawarcia umowy dzierżawy działki [...] jeszcze przed dniem 31 maja 2016 r., skarżący powinien był przedstawić dowody potwierdzające ten fakt. Tymczasem twierdzenia skarżącego nie znajdują żadnego wsparcia w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy. Przede wszystkim, brak jest dowodów na to, że doszło przed tą datą do wyrażenia przez obie strony umowy zgodnych oświadczeń woli o zawarciu umowy dzierżawy o uzgodnionej między stronami treści, która obejmowałaby istotne elementy umowy dzierżawy. Zawarcia takiej umowy nie dowodzi oświadczenie skarżącego z dnia 31 maja 2016 r., bowiem wynika z niego jedynie, że w dniu 30 maja 2016 r. samowolnie objął on w posiadanie ww. działkę. Sąd nie kwestionuje, że skarżący miał prawo oczekiwać zawarcia z nim umowy dzierżawy i że zajęcie działki miało miejsce właśnie w związku z tym uzasadnionym oczekiwaniem, tym niemniej brak jest podstaw do przyjęcia, że nastąpiło na już – jak wskazuje pełnomocnik strony – "w wykonaniu" umowy, a więc uzgodnionych między stronami warunków dzierżawy. Przeciwnie, zarówno z pisma OT ANR z dnia 7 czerwca 2016 r., kierowanego do skarżącego, jak i z brzmienia § 4 umowy dzierżawy z dnia 6 czerwca 2016 r. wynika, że do tego dnia skarżący użytkował działkę bezumownie, zaś umowę zawarto od dnia 6 czerwca 2016 r. do dnia 31 października 2025 r. W aktach administracyjnych brak jest również jakichkolwiek dokumentów, czy choćby adnotacji urzędowych, które potwierdzałyby, że skarżący faktycznie złożył swój podpis na przedstawionym mu przez pracownika OT ANR egzemplarzu umowy dzierżawy już w dniu 16 maja 2016 r. Z pisma OT ANR z dnia 5 maja 2016 r. wynika, że skarżący otrzymał po wygraniu przetargu projekt umowy dzierżawy, do którego zgłaszał pismem z dnia 22 kwietnia 2016 r. propozycje zmian oraz że został poinformowany, iż treść umowy nie podlega negocjacjom. Jak sam oświadczył skarżący na rozprawie, podpisania umowy dokonał tylko raz, po zapoznaniu się z jej treścią, w trzech egzemplarzach - niewątpliwie zaś jego podpis widnieje na umowie dzierżawy z dnia 6 czerwca 2016 r. O tym, że umowa ta musiała być przez niego faktycznie podpisana już po dniu 31 maja 2016 r. świadczy choćby treść jej § 4, w którym strony powołują się na protokół z lustracji nieruchomości z dnia 31 maja 2016 r., potwierdzający samowolne objęcie działki w posiadanie przez skarżącego w dniu 30 maja 2016 r. Tak wiec również z tego względu nie mogły być skuteczne zarzuty i argumenty podniesione w piśmie procesowym skarżącego z dnia 5 lipca 2018 r.

Wobec powyższego organy ARiMR zasadnie przyjęły, że na dzień 31 maja 2016 r, skarżący nie legitymował się tytułem prawnym do działki [...], co musiało skutkować odmową przyznania płatności do tej działki.

Mając na uwadze powyższe Sad, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako bezzasadną.