Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 548/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2020-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67a § 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Małysz Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz (sprawozdawca) WSA Andrzej Niezgoda po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi E. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze (organ) utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] (organ I instancji) z [...] r.:

- umarzającą postępowanie w sprawie z wniosku E. D. (skarżąca) o umorzenie zaległości z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi za III i IV kwartał 2013 r.;

- odmawiającą skarżącej umorzenia zaległości dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi za lata 2014-2017.

W motywach tej treści rozstrzygnięć organ wyjaśnił, że umorzenie postępowania w sprawie zainicjowanej wnioskiem skarżącej o umorzenie zaległości z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi za III oraz IV kwartał 2013 r. w wysokości odpowiednio [...] zł z odsetkami [...] zł i [...] zł z odsetkami [...] zł, wynika z upływu terminu ich przedawnienia.

Natomiast odmowa umorzenia skarżącej zaległości z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi za lata 2014-2017 obejmuje same opłaty w wysokości [...] zł i naliczone odsetki w kwocie [...]zł.

Przechodząc do istoty sporu, organ motywował, że według zgromadzonego materiału dowodowego skarżąca jest emerytką. Otrzymuje w związku z tym świadczenie w wysokości [...] zł miesięcznie, po waloryzacji w marcu 2019 r. Ponosi w skali miesiąca wydatki na poziomie [...] zł, na które składają się: opłata za dostarczanie wody - [...] zł, raty dwóch kredytów - [...] zł, opłata za telefon - [...] zł, opłata za prąd - [...] zł, czynsz za własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego w [...] - [...] zł, opłata za telewizję kablową - [...] zł, opłata za gaz - [...] zł, opłata za wywóz śmieci - [...] zł, zakup leków i środków czystości - [...] zł, zakup węgla - [...] zł, podatek od nieruchomości i podatek rolny - [...] zł, ubezpieczenie na życie, gospodarstwa rolnego i NNW - [...] zł oraz inne wydatki - [...] zł (zaprawa szamotowa, brzeszczot, ruszt kuchenny, dętka, koło i opona). Dodatkowo skarżąca przedstawiła fakturę dokumentującą nabycie trutek na myszy i szczury za cenę [...] zł.

Skarżąca mieszka z braćmi w starym, wymagającym remontu domu przy ulicy [...] w [...], z tym że prowadzi odrębne gospodarstwo domowe.

Z posiadanego majątku skarżąca wymieniła:

- udział w wysokości [...] części we współwłasności gospodarstwa rolnego, składającego się z 1,25 ha i 1,20 ha lasu w gminie [...] z zabudową w postaci domu mieszkalnego i dwóch szop;

- własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego o powierzchni 33,98 m˛ położone w [...] przy ul. [...], przy czym na [...] r. skarżąca zalega z zapłatą czynszu w wysokości [...] zł (por. k. 2-7 akt podatkowych organu I instancji).

Ponadto organ odnotował, że skarżąca otrzymuje żywność z PCK w [...]. Ze świadczeń Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] nie korzysta. Wobec tego organ stwierdził, że skarżąca ponosi niższe koszty związane z zakupem żywności w porównaniu z innymi osobami, które z takiej pomocy nie korzystają.

W świetle przedstawionych okoliczności, zdaniem organu, skarżąca nie jest pozbawiona środków do życia. Dodatkowo nie ponosi kosztów związanych z zakupem żywności, bo otrzymuje ją z PCK w [...].

Ponadto organ zaznaczył, że skarżąca zadeklarowała nieselektywny sposób zbierania odpadów, co znacznie podwyższyło opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Organ ocenił, że niewątpliwie sytuacja skarżącej jest trudna, ale jednocześnie typowa dla wielu mieszkańców. Nie ma w jej położeniu życiowym, materialnym nic nadzwyczajnego, szczególnego. Przy prawidłowym postępowaniu skarżąca realnie jest w stanie zapłacić zaległości i odsetki objęte wnioskiem o umorzenie choćby w ratach. Organ argumentował, że skarżąca zaciąga kredyty i jednocześnie nie płaci należności o charakterze publicznym. Co więcej, oczekuje trwałego uwolnienia od obowiązku ich ponoszenia. W tym stanie rzeczy, w przekonaniu organu, uwzględnienie wniosku skarżącej o umorzenie stanowiłoby przyzwolenie na pomijanie powszechnego obowiązku ponoszenia danin publicznych na równych zasadach. Z kolei takie rozstrzygnięcie organu mogłoby "powodować poczucie ogromnej krzywdy i niesprawiedliwości wśród tych mieszkańców, którzy mimo bardzo trudnej sytuacji finansowej, systematycznie wnoszą opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi".

W następstwie organ stanął na stanowisku, zgodnie z którym trudna sytuacja skarżącej nie odpowiada przesłankom ważnego interesu podatnika bądź interesu publicznego z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej (Dz.U.2019.900 ze zm. - O.p.). Stwierdził przy tym, że omawiane zaległości wynikają z niewywiązania się przez skarżącą z obowiązków określonych w art. 6h i art. 6q ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U.2013.1399 ze zm. dla lat 2014-2017 – u.c.p.g).

Na zakończenie organ tłumaczył, że decyzje w sprawach umorzenia zaległości podatkowych (tu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi) podejmowane są na zasadzie uznania administracyjnego. Użyte przez ustawodawcę w treści art. 67a § 1 O.p. sformułowanie "może" oznacza, że nawet wystąpienie ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego nie obliguje organu do odstąpienia od realizowania zasad równości i powszechności ponoszenia danin publicznych.

E. D. (skarżąca) złożyła skargę na zrelacjonowaną wyżej decyzję organu.

W skardze nie wymieniała konkretnych przepisów prawa.

W jej uzasadnieniu konsekwentnie akcentowała niskie dochody. Szeroko opisywała spór o zameldowanie w domu w [...], który w efekcie wygrała. Tłumaczyła, że właśnie z powodu tego sporu wcześniej nie deklarowała i nie płaciła opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Zdaniem skarżącej, to "żywność zadecydowała o tym", że organ uznał ją za "bogacza". Decyzja organu "nie powinna być oparta na tej żywności". Kto inny decydował o przyznaniu pomocy w postaci żywności, którą sobie "wywalczyła".

Skarżąca zwróciła uwagę, że w takich samych okolicznościach uzyskiwała prawo pomocy, nie tylko w tej sprawie, ale również w innych przed sądami powszechnymi i administracyjnymi. Podkreślała, że jest osobą starszą, zaś naukowcy mówią, że osoby starsze mają wyniszczony organizm i dlatego powinny odżywiać się jak dzieci. Wydatków ma "co niemiara" i w następstwie "puste konto". Dlatego potem je "tylko chleb ze smalcem", bo otrzymywana żywność na długo jej nie wystarcza.

Ponadto skarżąca zauważyła, że inni otrzymują świadczenia 500 plus, 300 zł na wyprawkę dla dziecka chociaż ich dochody są wielokrotnie, nawet 10 razy wyższe od jej dochodów.

Argumentowała również, że cztery razy w miesiącu jeździ do mieszkania w [...], aby je "dozorować", podlać kwiaty i posprzątać (opisywała ustalone dyżury sprzątania). Takie wyjazdy wiążą się z kolei z wydatkami na bilety. Bilet w jedną stronę kosztuje [...] zł.

Organ, odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie. W całości podtrzymał stanowisko i argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż kontrolowana decyzja organu jest zgodna z prawem.

Stosownie do art. 6q ust. 1 u.c.p.g. w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta, a w przypadku przejęcia przez związek międzygminny zadań gminy, o których mowa w art. 3 ust. 2, w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi, w zakresie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, które stanowią dochód związku międzygminnego - zarządowi związku międzygminnego.

Następnie w myśl art. 67a § 1 pkt 3 O.p. organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Przy czym, jak stanowi art. 67a § 2 O.p., umorzenie zaległości podatkowej powoduje również umorzenie odsetek za zwłokę w całości lub w takiej części, w jakiej została umorzona zaległość podatkowa.

W świetle przytoczonego wyżej stanu prawnego przede wszystkim wymaga podkreślenia, że umorzenie zaległości podatkowych następuje na wniosek osoby zainteresowanej. Zatem to wnioskujący o umorzenie podatnik ma obowiązek zupełnego, wszechstronnego i oczywiście rzetelnego wyjaśnienia organom jaka jest jego faktyczna sytuacja życiowa, zdrowotna i materialna. Umorzenie zaległości, jeśli ma być zgodne z prawem, w żadnym razie nie może być oparte na fragmentarycznych twierdzeniach zainteresowanego podatnika skoncentrowanych na niskich dochodach, wysokich wydatkach i na ogólnie opisywanych kłopotach zdrowotnych.

W orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym sformułowana w sposób ogólny treść art. 67a § 1 O.p., w którym to przepisie ustawodawca używa pojęć nieostrych, jak ważny interes podatnika, interes publiczny, nie daje podstaw do przyjęcia, że istnieje ściśle określony katalog przesłanek, okoliczności, zdarzeń, czy też powodów (ani też z góry określona ich hierarchia), którymi należy kierować się przy rozstrzyganiu spraw na podstawie tego przepisu. Można wprawdzie powoływać się w tej mierze na przykłady, stanowiące wskazówki interpretacyjne, zaczerpnięte z piśmiennictwa podatkowego czy też z wypracowanego w tym zakresie dorobku orzecznictwa sądowego, niemniej jednak w każdym wypadku ich analiza musi być dokonana przez organ podatkowy w oparciu o całokształt okoliczności istniejących w konkretnej sprawie. Dla przykładu, ważny interes podatnika to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków, podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych. Będzie to utrata możliwości zarobkowania, majątku. Z kolei interes publiczny zaistnieje w sytuacji, gdy zapłata zaległości podatkowej spowoduje konieczność sięgania przez podatnika do środków pomocy państwa, gdy nie będzie w stanie samodzielnie zaspokoić podstawowych, koniecznych potrzeb materialnych. Przesłankę interesu publicznego rozumieć również można jako dyrektywę postępowania, nakazującą respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwa, korekta błędnych decyzji (por. szerzej orzeczenie sygn. II FSK 1610/13).

W orzecznictwie sądowym konsekwentnie przyjmuje się, że spełnienie przesłanki ważnego interesu podatnika wiąże się z istnieniem po jego stronie szczególnych powodów, przemawiających za stwierdzeniem, że żądanie pełnej i terminowej zapłaty podatku może zachwiać podstawami egzystencji podatnika i (lub) osób zależnych od niego. Pojęcia ważnego interesu podatnika nie można przy tym ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych, czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie zaległości podatkowych, albowiem pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również normalną sytuację ekonomiczną podatnika, a więc jego stan majątkowy, wysokość dochodów oraz koniecznych wydatków, w tym również wydatków ponoszonych w związku z ochroną zdrowia własnego lub członków najbliższej rodziny (koszty leczenia). Wobec tego w postępowaniu podatkowym zainicjowanym wnioskiem o przyznanie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych szczególny nacisk powinien być położony właśnie na analizę sytuacji ekonomicznej wnioskującego podatnika (por. przykładowo sprawy sygn.: II FSK 1685/14, II FSK 2474/15). Natomiast rozstrzygnięcie przez organ podatkowy czy w określonym stanie faktycznym istnieje przesłanka interesu publicznego wiąże się z koniecznością ważenia wartości w dwóch płaszczyznach:

- jedną płaszczyznę tworzy zasada, jaką jest terminowe płacenie podatków w pełnej wysokości,

- drugą zaś wyjątek od tej zasady, polegający na zastosowaniu indywidualnej ulgi podatkowej.

Wobec tego organ w każdej konkretnej sprawie powinien (w rozumieniu obowiązku) ustalić co jest korzystniejsze z punktu widzenia interesu publicznego (dochodzenie należności czy też zastosowanie ulgi). Oczywiście bywają sytuacje, w których sam rachunek ekonomiczny przemawia za zastosowaniem ulgi podatkowej (np. nie ma możliwości ściągnięcia podatku w pełnej wysokości, a sytuacja ekonomiczna podatnika wyklucza możliwość radykalnej poprawy jego kondycji finansowej w dającym się przewidzieć okresie). Dokonując ważenia obu tych wartości, organ podatkowy uwzględnia rzecz jasna także inne dyrektywy wspólne dla całego społeczeństwa jak: sprawiedliwość, zasady etyki, zaufanie do organów państwa itp. Nie można więc pojęcia interesu publicznego ograniczać wyłącznie do konieczności respektowania zasad równości i powszechności opodatkowania.

Poza tym przy analizie przesłanek ważnego interesu podatnika i interesu publicznego należy uwzględnić nie tylko okoliczności powstania zaległości, ale także przede wszystkim aktualną w dacie orzekania sytuację podatnika, w tym również jego sytuację rodzinną, zdrowotną i ekonomiczną (por. przykładowo wyroki w sprawach sygn.: II FSK 689/09, II FSK 510/11, II FSK 1351/11, II FSK 1153/12 czy II FSK 2474/15).

Podsumowując, orzecznictwo sądowe wypracowało stanowisko prawne, zgodnie z którym pojęcia ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego to klauzule generalne. W związku z tym organ podatkowy dysponuje pewnym marginesem swobody zarówno w odniesieniu do wykładni tych pojęć, jak i sposobu ich zastosowania w konkretnej sytuacji faktycznej każdego indywidualnego podatnika. Jednak tej swobody nie można utożsamiać z uznaniem administracyjnym. Weryfikacja istnienia przesłanek umorzenia zaległości podatkowych na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 O.p., a więc ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego, dokonywana jest bowiem w ramach postępowania podatkowego, według rozwiązań unormowanych w ustawie Ordynacja podatkowa. Posłużenie się przez ustawodawcę w art. 67a § 1 pkt 3 O.p. przesłankami niedookreślonymi wymaga zatem od organu respektowania zasad postępowania podatkowego oraz dalszych przepisów konkretyzujących te zasady, stanowiących o sposobie gromadzenia i oceny dowodów (por. w szczególności art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 4 O.p. w związku z art. 6q ust. 1 u.c.p.g.). Tym samym na organie rozpatrującym wniosek o umorzenie zaległości podatkowych spoczywa ustawowy obowiązek wszechstronnego i zupełnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych dla trafnej oceny czy dana sytuacja faktyczna w jakiej znalazł się konkretny podatnik mieści się w zakresie przesłanki ważnego interesu podatnika bądź przesłanki interesu publicznego, czy też nie. Dopiero w przypadku stwierdzenia zaistnienia jednej z wymienionych ustawowych przesłanek organ w dalszej kolejności przechodzi na płaszczyznę uznania administracyjnego i w jego ramach albo opowiada się za przyznaniem wnioskowanej ulgi, albo też odmawia jej zastosowania. Opcja decyzyjna wybrana przez organ w ramach ustawowo przyznanego mu uznania nie podlega sądowej kontroli legalności. Jednocześnie jednak poza zakresem kontroli sprawowanej przez sądy nie pozostają przypadki dowolnego korzystania przez organy z przyznanej im kompetencji, w sposób sprzeczny z podstawowymi zasadami konstytucyjnymi, logiką i doświadczeniem życiowym. Są zatem pewne granice uznania administracyjnego, których organ nie może przekroczyć przy jego stosowaniu, kiedy uprzednio rozpozna przesłankę ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Przekroczenie tych granic ma miejsce między innymi wówczas, gdy wybór alternatywy decyzyjnej dokonany został: - z rażącym naruszeniem zasady sprawiedliwości; - wskutek uwzględnienia kryteriów oczywiście nieistotnych (bagatelnych) lub nieracjonalnych; - na podstawie fałszywych przesłanek, argumentów, które są nieprawdziwe. Wyłączenie z zakresu sądowej kontroli decyzji uznaniowych obarczonych takimi wadami stanowiłoby bowiem realne ograniczenie drogi sądowej, która umożliwiać ma przecież podatnikom dochodzenie praw naruszonych w sposób oczywisty (por. art. 77 ust. 2 Konstytucji RP Dz.U.1997.78.483 ze zm. oraz sprawy sygn.: II FSK 1685/14, II FSK 3507/14).

Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela powyższe zapatrywanie prawne.

W realiach analizowanej sprawy organ przeprowadził zupełne postępowanie wyjaśniające. Wyczerpująco i wszechstronnie rozważył twierdzenia skarżącej, dostępne dowody. Uczynił to wprost zgodnie z ich treścią oraz z uwzględnieniem logiki, jak też zasad doświadczenia życiowego. W następstwie trafnie ustalił, że w realiach tej konkretnej sprawy nie zaistniały przesłanki wymienione w art. 67a § 1 pkt 3 O.p. i w związku z tym należało odmówić umorzenia zaległości z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi z odsetkami objętych wnioskiem skarżącej.

Wymaga podkreślenia, że wszechstronna, wnikliwa i racjonalna analiza twierdzeń skarżącej wyraźnie prowadzi do konstatacji, że prezentowała ona organom, a następnie w skardze tylko te okoliczności, które - w jej subiektywnym przekonaniu - powinny doprowadzić do oczekiwanego uwzględnienia wniosku o umorzenie zaległości z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Skarżąca skoncentrowała się na wysokości świadczenia z ZUS rzędu [...] zł, ale jednocześnie pominęła znaczenie posiadanego majątku (udziału w gospodarstwie rolnym z zabudową mieszkalną i gospodarczą, własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego). Nie wyjaśniła dlaczego gospodarstwo rolne nie przynosi jej żadnych dochodów, jeśli nie z własnej pracy w nim, to przykładowo z tytułu dzierżawy. Nie wytłumaczyła z jakich powodów lokal w [...], w którym nie zamieszkuje, nie jest wynajmowany, co pozwoliłoby przecież systematycznie uzyskiwać dodatkowe środki finansowe z tytułu czynszu.

Co więcej, skarżąca pozostawiła poza zakresem swojej uwagi również fakt zaciągania kredytów: - bankowego z [...] r. w wysokości [...] zł spłacanego w miesięcznych ratach po [...] zł od stycznia 2018 r. do listopada 2022 r.; - w [...] r. w wysokości [...] zł spłacanego w miesięcznych ratach po [...] zł od lutego 2018 r. do stycznia 2020 r. Nie podjęła przy tym próby wiarygodnego, racjonalnego wyjaśnienia jakie obiektywne względy zadecydowały o przeznaczeniu tych środków finansowych w sumie na poziomie kilkunastu tysięcy złotych na inne potrzeby zamiast na opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi rzędu kilkuset złotych razem z odsetkami. Należy zauważyć, że miesięczne raty kredytów ([...]) w sumie stanowią 35 % świadczenia emerytalnego skarżącej ([...] zł).

W tej sytuacji, z punktu widzenia przesłanek zawartych w art. 67a § 1 pkt 3 O.p. oraz standardów konstytucyjnych wyznaczonych przez art. 2 i art. 84 Konstytucji RP, postawa skarżącej nie zasługuje na aprobatę. Skarżąca bowiem bez wątpienia ma realną możliwość zapłaty omawianych zaległości wraz z odsetkami tyle tylko, że posiadanego majątku nie wykorzystuje w sposób obiektywnie wymagany w przypadku zalegania z zapłatą danin publicznych. Z kolei pozyskiwane środki finansowe rozdysponowuje według własnych subiektywnych preferencji bez uwzględnienia przede wszystkim konstytucyjnych zasad obowiązującego porządku prawnego stanowiących o tym, że w demokratycznym państwie prawnym każdy ma obowiązek ponoszenia danin publicznych określonych w ustawach. Oznacza to, że przy podejmowaniu decyzji o przeznaczeniu otrzymywanych środków finansowych skarżąca dowolnie odsunęła na dalszy plan obowiązek zapłaty danin publicznych, kierując się przy tym subiektywnymi kryteriami, nie zaś obiektywnym stanem rzeczy. Tymczasem przy racjonalnym zarządzaniu posiadanym majątkiem i środkami finansowymi skarżąca bez przeszkód jest w stanie zapłacić opłaty i odsetki, których umorzenia się domaga.

Zatem, w ocenie sądu, skarżąca prezentuje postawę nie do zaakceptowania z perspektywy przesłanek wymienionych w art. 67a § 1 pkt 3 O.p. w powiązaniu z art. 2 i art. 84 Konstytucji RP.

Skarżąca błędnie skupiła się tylko na wysokich wydatkach i niskiej emeryturze. Pozostaje bowiem w mylnym przekonaniu, że wyłącznie arytmetyczne zestawienie tych wielkości automatycznie zobowiązuje organ do umorzenia zaległości objętych wnioskiem. Jednak ustawodawca nie uzależnił stosowania analizowanej wyjątkowej instytucji umorzenia zaległości podatkowych jedynie od wyniku takiego zabiegu arytmetycznego. Natomiast wymaga od osoby zainteresowanej omawianym przywilejem rzetelnego i wszechstronnego wykazania, że obiektywnie w jej położeniu życiowym, ekonomicznym zaistniał indywidualny ważny interes bądź interes publiczny przemawiający za trwałym uwolnieniem od obowiązku zapłaty danin publicznych i w efekcie za przerzuceniem tego fiskalnego ciężaru na innych obywateli, w tym przypadku na innych mieszkańców gminy. Skarżąca powinna mieć na względzie, że - co do zasady - umorzenie zaległości na mocy art. 67a § 1 pkt 3 O.p. ma umożliwić osobom i ich rodzinom przezwyciężenie obiektywnie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać samodzielnie, pomimo podejmowanych starań. Natomiast w żadnym razie art. 67a § 1 pkt 3 O.p. nie może być instrumentem pozwalającym na niewywiązywanie się z danin o charakterze publicznym kosztem innych obywateli.

W ocenie sądu, tok argumentacji prezentowany przez skarżącą, przedstawione przez nią okoliczności świadczą o tym, że nie tyle obiektywnie została pozbawiona możliwości pozyskania środków na zapłatę omawianych zaległości z przyczyn całkowicie od niej niezależnych, nie do przezwyciężenia, co nie godzi się z obowiązkiem jej uiszczenia. Stan majątkowy skarżącej obejmujący udział w gospodarstwie rolnym z domem mieszkalnym i budynkami gospodarczymi, własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego oraz świadczenie emerytalne w wysokości ustanowionej przez prawo nie sytuują jej w tej części społeczeństwa, która obiektywnie wymaga wsparcia kosztem innych obywateli przez umorzenie zaległości objętych wnioskiem. Natomiast uzasadniają stwierdzenie, że sytuacja życiowa, materialna skarżącej mieści się w przeciętnym standardzie dla regionu. Opisywane przez skarżącą problemy finansowe należy zaś wiązać przede wszystkim z jej wyborami, prywatnymi preferencjami. Prywatne potrzeby materialne skarżącej sięgające kilkunastu tysięcy złotych w okresie od listopada 2017 r. do stycznia 2018 r. (na co wskazuje wysokość zaciąganych kredytów) nie mogą być zaspokajane z pominięciem danin publicznych. Natomiast wymagają od skarżącej przemyślanych decyzji dotyczących posiadanego majątku i otrzymywanych środków finansowych, czyli takich, które uwzględnią spoczywające na niej ustawowe i konstytucyjne obowiązki.

W tym stanie sprawy trafnie organ odmówił skarżącej umorzenia zaległości z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi z odsetkami, skoro - co do zasady - nie wykazała istnienia przesłanek wymienionych w art. 67a § 1 pkt 3 O.p. Skarżąca zaoferowała organom subiektywną ocenę swego położenia życiowego, materialnego, która obiektywnie nie nawiązuje ani do jej ważnego interesu, ani do interesu publicznego.

W sytuacji, w której skarżąca nie wykazała istnienia przesłanek z art. 67a § 1 pkt 3 O.p. organ nie miał innej możliwości jak odmówić umorzenia zaległości objętych jej wnioskiem. Co do zasady bowiem, brak wykazania przez skarżącą jej ważnego interesu bądź interesu publicznego w następstwie wyklucza uwzględnienie wniosku o umorzenie zaległości podatkowych, w tym przypadku zaległości z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Wobec tego należy zgodzić się z organem w kwestii zasadniczej i powtórzyć, że przyznanie skarżącej wnioskowanej ulgi byłoby pozbawione podstaw faktycznych i prawnych. Instytucja umorzenia zaległości podatkowych nie może być wykorzystywana jako instrument, który miałby zmusić organy władzy publicznej do definitywnej rezygnacji z dochodzenia należnych im danin publicznych w sytuacji, gdy osoba zobowiązana odmawia ich zapłaty, kierując się wyłącznie własnym przekonaniem, a posiadane środki rozdysponowuje bez uwzględnienia zasad ustanowionych w art. 2 i art. 84 Konstytucji RP (zob. przykładowo orzeczenia sygn.: II FSK 2588/12, II FSK 2474/15, II FSK 1821/13, II FSK 660/07, II FSK 671/11).

W demokratycznym państwie prawnym obowiązek ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych określonych w ustawie jest powszechny, o czym stanowią art. 2 w powiązaniu z art. 84 Konstytucji RP. Zatem organy nie są uprawnione, aby dowolnie odstępować od dochodzenia zaległych danin publicznych, możliwych do wyegzekwowania, gdyż takie działania prowadziłyby do bezpodstawnego przysporzenia zainteresowanego kosztem innych obywateli.

Podsumowując powyższe rozważania należy stwierdzić, że skarżąca, chcąc skorzystać z omawianej ulgi, miała obowiązek rzetelnie i wyczerpująco wykazać organowi swoją rzeczywistą sytuację życiową, materialną, we wszystkich istotnych aspektach, jak również postawę zasługującą na aprobatę z punktu widzenia wzorców konstytucyjnych, a więc świadczącą o zrealizowaniu wszelkich możliwych, dostępnych działań w celu zapłaty omawianych zaległości. Tych wymogów skarżąca nie dopełniła. Natomiast w istocie domaga się definitywnego zwolnienia z obowiązku poniesienia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, kierując się przy tym wyłącznie własną, subiektywną oceną, chcąc przerzucić odpowiedzialność za niezapłacone opłaty na pozostałych mieszkańców gminy. Zatem oczekiwania skarżącej i towarzyszące im motywy nie nawiązują do przesłanek określonych w art. 67a § 1 pkt 3 O.p., tj. do obiektywnie rozumianych: ważnego interesu podatnika bądź interesu publicznego.

Dla ścisłości należy zauważyć, że w świetle niespornych w sprawie ustaleń faktycznych organ I instancji - w jednym z fragmentów uzasadnienia - błędnie rozpoznał istnienie ważnego interesu skarżącej tylko dlatego, że ponosi wysokie wydatki. Nie wszystkie z nich można zasadnie uznać za konieczne (raty zaciąganych kredytów). Skarżąca nie podjęła próby wyjaśnienia na co przeznaczyła kilkanaście tysięcy złotych pochodzących z kredytów. Natomiast organ w kontrolowanej decyzji prawidłowo uwzględnił nie tylko zestawienie koniecznych wydatków skarżącej z wysokością otrzymywanej przez nią emerytury, ale także wziął pod uwagę szerszy, obiektywny kontekst jej położenia życiowego, kondycji materialnej. Na tej podstawie organ doszedł do uzasadnionego wniosku, w myśl którego skarżąca nie wykazała okoliczności uzasadniających stosowanie art. 67a § 1 O.p. Organ nie tylko logicznie, spójnie i wyczerpująco przeanalizował wszystkie okoliczności zaoferowane przez skarżącą, po czym wyciągnął z nich właściwe wnioski, ale również trafnie zinterpretował na czym, co do zasady, może polegać zaistnienie ważnego interesu osoby wnioskującej o umorzenie zaległości czy interesu publicznego w takim umorzeniu. W motywach podjętego rozstrzygnięcia organ wyczerpująco wytłumaczył dlaczego w realiach rozpatrywanej sprawy nie można zasadnie przyjąć, aby za wnioskiem skarżącej miał przemawiać jej ważny interes bądź interes publiczny, mierzone obiektywnymi kryteriami. Powyższa korekta argumentacji organu I instancji, polegająca w istocie na odejściu przez organ od przesłanki ważnego interesu skarżącej, dotyczyła kwestii prawnej i nie spowodowała rozstrzygnięcia na jej niekorzyść, skoro zarówno organ I instancji, jak i rozpatrujący odwołanie zgodnie opowiedziały się za odmową umorzenia zaległości z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Na zakończenie należy wyjaśnić, że w omawianej sprawie organ analizował przesłanki zastosowania art. 67a § 1 pkt 3 O.p., a sąd kontrolował zgodność z prawem tej analizy i wyprowadzonego z niej rozstrzygnięcia. Granice sądowej kontroli zostały wyznaczone przez zaskarżoną decyzję organu, jej adresata i przedmiot, zgodnie z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2019.2325 ze zm. - P.p.s.a.). Z tego powodu poza granicami niniejszej sprawy pozostaje kwestia dotycząca przyznawania skarżącej prawa pomocy w postępowaniach sądowych, o którym sądy odrębnie orzekają według autonomicznych przesłanek. Oczekiwane przez skarżącą umorzenie zaległości nie jest też powiązane z pomocą ze strony PCK, polegającą na wydawaniu żywności. Po pierwsze - sąd w niniejszej sprawie nie kontroluje zasadności przyznania skarżącej tej formy wsparcia. Po drugie – pomoc żywnościowa nie jest przyznawana na zasadach właściwych dla umorzenia zaległości podatkowych ustanowionych w art. 67a § 1 pkt 3 O.p.

Dla wyniku analizowanej sprawy kluczowe znaczenie ma konstatacja, że w art. 67a § 1 pkt 3 O.p. ustawodawca wymaga zaistnienia przesłanki ważnego interesu podatnika bądź interesu publicznego, aby następnie organ rozpatrujący wniosek o umorzenie zaległości mógł przejść do fazy podejmowania uznania administracyjnego. Wymieniony przepis w żaden sposób nie wiąże umorzenia zaległości podatkowych ani z prawem pomocy, ani ze świadczeniami ze strony PCK w postaci żywności.

Jak to zostało omówione wyżej, przesłanki z art. 67a § 1 pkt 3 O.p. nie ograniczają się też wyłącznie do wysokości świadczeń wypłacanych przez ZUS i do sumy wszystkich wydatków ponoszonych przez osobę zainteresowaną umorzeniem. Dla prawidłowego rozpoznania tych ustawowych przesłanek konieczne jest bowiem uwzględnienie wszystkich aspektów stanu majątkowego oraz sposobu postępowania osoby zainteresowanej omawianym przywilejem, a więc przeanalizowanie przede wszystkim obiektywnych możliwości pozyskania przez nią środków finansowych pozwalających na zapłatę zaległej daniny publicznej.

W rezultacie również ta część argumentacji, w której skarżąca nawiązała do otrzymywanej żywności czy do przyznawanego jej prawa pomocy nie może prowadzić do podważenia legalności kontrolowanej decyzji organu.

Na zakończenie należy zaznaczyć, że w tej sprawie organ, podobnie jak organ I instancji, nie rozstrzygał o opłacie tylko o żądaniu jej umorzenia. W następstwie sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji organu nie mogła obejmować przesłanek przewidzianych dla jej ponoszenia oraz wysokości.

Orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu są dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl i w elektronicznym zbiorze LEX.

Z powodów omówionych wyżej niezasadna skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.