Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt SA/Sz 2261/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2004-10-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne: Umorzenie postępowania
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c art. 135 art. 152 art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Dolecki, Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak, Asesor WSA Arkadiusz Windak, Protokolant #PROTOKOLANTT, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 5 września 2004r. sprawy ze skargi A. i S. U. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie wydania nakazu wykonania określonych robót budowlanych /. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...]r. Nr [...], II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] na rzecz skarżących A. i S. U. kwotę [...] /[...]/ złotych tytułem


UZASADNIENIE

A. i S. U. pismem z dnia [...] r. zwrócili się do Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z wnioskiem o podjęcie działań zmierzających do przywrócenia przez A. i E. M. przeznaczenia [...]do stanu zgodnego z prawem, tj. [...].

Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), decyzją z dnia [...]r., nr [...]umorzył postępowanie w sprawie wydania nakazu wykonania robót polegających na [...]. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że sprawa pozostawienia bądź likwidacji [...], ma charakter cywilnoprawny. Załatwienie jej leży po stronie współwłaścicieli nieruchomości w drodze wzajemnego porozumienia, a w przypadku sporu, w postępowaniu przed sądem powszechnym. W sytuacji, gdy [...]nie wpływa na stan techniczny obiektu jako całości oraz jego elementów, a także nie narusza możliwości użytkowania obiektu zgodnie z obowiązującym porządkiem prawnym w budownictwie, rozstrzyganie tej sprawy nie należy do kompetencji organów nadzoru budowlanego. Zgodnie zaś z opinią rzeczoznawcy do spraw sanitarno-higienicznych J. Ż., użytkowanie [...] możliwe jest zarówno przy [...].

A. i S. U. złożyli od tej decyzji odwołanie do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...]żądają jej uchylenia jako niezgodnej ze stanem faktycznym i obowiązującym prawem. Wnieśli o wydanie nakazu [...].

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], w wyniku wniesionego odwołania i rozpatrzenia sprawy, decyzją z dnia [...]r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że istniejące [...], stanowiącej [...]budynku mieszkalnego jednorodzinnego, zlokalizowanego na nieruchomości przy [...], a [...], w przeszłości, w związku z użytkowaniem budynku przez rożnych użytkowników, zostały [...]. Obecni współwłaściciele budynku E. i A. M., wykonali w latach [...]roboty budowlane związane z remontem w pomieszczeniu [...], stanowiącej obecnie ich własność. Przeprowadzone roboty budowlane obejmowały m.in. [...]. W wyniku tych robót utrwalono [...], zlokalizowanych w przedmiotowej [...], stanowiącej obecnie część wspólną, oddzielającą pomieszczenia należące do dwóch różnych współwłaścicieli nieruchomości. Organ II instancji podzielił stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji uznając, że sprawa pozostawienia bądź likwidacji [...]ma charakter cywilnoprawny a jej załatwienie leży po stronie współwłaścicieli nieruchomości w drodze wzajemnego porozumienia, bądź w przypadku sporu, w postępowaniu przed sądem powszechnym.

W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie A. i S. U. zarzucili organom obu instancji naruszenie art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego poprzez podjęcie działań zmierzających do pominięcia zgody współwłaściciela budynku na przeprowadzone roboty budowlane oraz naruszenie prawa procesowego polegające na pominięciu i braku uzasadnienia odmowy uwzględnienia dowodu przedłożonego przez skarżących w postaci opinii biegłego H. G. poruszającej okoliczności mające zasadnicze znaczenie dla sprawy. Uzasadniając swe zarzuty skarżący podnieśli, że przepis art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego stwarza możliwość sankcjonowania samowoli budowlanej, ale jednocześnie stawia warunek uzupełnienia i spełnienia wszelkich wymogów stawianych prawem budowlanym, w tym również uzyskania zgody na roboty budowlane od współwłaściciela budynku. W zaskarżonej decyzji zarówno Powiatowy jak i Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...]pomijają wskazany wymóg, co prowadzi do obejścia prawa. Skarżący wskazali również, że w decyzji z dnia [...]r. ówczesny inspektorat Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję Urzędu Miejskiego o pozwolenie na zmianę sposobu użytkowania pomieszczenia [...]z powodu naruszenia prawa, poprzez wydanie decyzji bez zgody współwłaścicieli nieruchomości, tj. Państwa U. Nadto, zgodnie z opinią biegłego H. G. [...]jest pomieszczeniem pomocniczym, gdyż nie jest wydzielona trwałymi ścianami nośnymi ze wszystkich stron, a wszelka ingerencja w część wspólną budynku, jaką jest ściana pomiędzy pomieszczeniem [...] a [...], zlikwidowanie otworów okiennych w przedmiotowej ścianie spowoduje trwałą zmianę funkcji tej ściany, co obniży wartość rynkową lokalu [...]i ograniczy jego wartości użytkowe w przyszłości.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

W dnu [...]r. wpłynęło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie pismo procesowe uczestników postępowania – E. i A. M. wnoszących o oddalenie skargi i utrzymanie w mocy zaskarżonych decyzji. W piśmie tym wyrazili stanowisko, wedle którego prace remontowe wewnątrz [...], polegające na obłożeniu ściany wspólnej płytami gipsowo-kartonowymi i wymiana ścianek działowych odgradzających wejście do lokalu mieszkalnego z płyt pilśniowych na ścianki z płyt gipsowo-kartonowych, wymagało jedynie zgłoszenia odpowiedniemu organowi. Prace te nie naruszyły konstrukcji ściany wspólnej i nie miały wpływu na jej osłabienie. Wobec nie naruszenia części wspólnych budynku i przepisów Kodeksu cywilnego, wykonane czynności należy zakwalifikować do czynności zwykłego zarządu nieruchomością wspólną. Skoro zaś udział uczestników w nieruchomości wspólnej zarówno w budynku jak i w gruncie, wynosi 57,5%, w związku z tym są oni upoważnieni do wykonywania zwykłego zarządu nieruchomością bez zgody współwłaścicieli. Ponadto podali, że lokal mieszkalny w skład którego wchodzi pomieszczenie gospodarcze ([...]) zajmują od [...] r., czyli ponad [...] lat. Okna w ścianie wspólnej pomiędzy lokalem użytkowym a mieszkalnym spełniały swoją funkcję wietrzenia i doświetlania do czasów powojennych, kiedy cały budynek zajmował jeden właściciel. Po wojnie budynek został przeznaczony dla dwóch użytkowników. W [...] r., kiedy to skarżący wynajął lokal użytkowy podczas remontu zlikwidował prowizoryczne zabezpieczenie dużego okna z płyty wraz usunięciem z otworu okiennego stolarki i zamurował, od strony ówczesnego gabinetu, cały otwór cegłą 12 cm. Podczas drugiego remontu w [...]r. skarżący w zamurowanym uprzednio przez siebie otworze okiennym wykuli otwór do pomieszczenia [...], będącej własnością użytkowaną przez uczestników wstawiając od swojej strony stolarkę okienną. Podjęte zaś przez uczestników działania polegały na zamurowaniu od strony [...]wykutego otworu, co było konieczne dla uniknięcia sytuacji konfliktowych. E. i A. M. powołując się na opinie biegłych stwierdzili, że istnienie okna pomiędzy [...]a [...]jest niekonieczne i ze względów sanitarnych nieuzasadnione.

Pełnomocnik E. i A. M. w piśmie z dnia [...]r. podtrzymując stanowisko wyrażone przez nich w wyżej przywołanym piśmie procesowym z dnia [...]r. podkreślił, że prace remontowe w pomieszczeniu [...]nie wymagały zgody współwłaścicieli. Korzystanie ze ściany wspólnej, będącej zewnętrzną ścianą budynku i wewnętrzną ścianą [...], to skorzystanie z niej jako elementu podparcia.

A. i S. U. odnosząc się do stanowiska uczestników postępowania podtrzymali swoje zarzuty wobec organów nadzoru budowlanego, które w ich ocenie całkowicie pominęły fakt zmiany ograniczającej funkcjonalność i wartość użytkową lokalu skarżących. Tymczasem ochrona współwłaściciela obejmuje nie tylko konstrukcję budynku ale również ochronę funkcjonalności i wartości użytkowej lokalu, czym jest zapewnienie doświetlenia i wietrzenia pomieszczeń [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:

Z mocy arf 85 i art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sadów administracyjnych l ustawę prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153. poz. 1271} w miejsce Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie utworzony zosta! z dniem 1 stycznia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który właściwy jest do rozpoznawania skarg wniesionych przed tą óaiau do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie w sprawach, w których postępowanie nie zostało zakończone.

Sadowa kontrola zaskarżonych decyzji polega na dokonaniu ich oceny pod kątem zgodności z prawem obowiązującym w dacie ich wydania.

Podstawowym aktem prawa materialnego określającym zakres działania i obowiązki organów nadzoru budowlanego jest ustawa z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tekst jednolity; Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.), Ustawa ta nałożyła na organy obowiązek uwzględnienia i zapewnienia; na każdym etapie postępowania, ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich. Stwierdzenie istnienia takiego interesu prawnego sprowadzać winno się do ustalenia związku o charakterze rnaterialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawna konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy mógłby mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego,

W mysi art. 5 ust. 1 pkt 6 wyżej wymienionej ustawy Prawo budowlane, obiekt budowlany należy projektować, budować, użytkować i utrzymywać zgodnie z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, obowiązującym! Polskimi Normami oraz zasadami wiedzy technicznej, w sposób zapewniający (m.in.) ochronę uzasadnionych interesów osób trzecich. Ustęp 2 pkt 2 lit, b) tegoż przepisu stanowi, że ochrona uzasadnionych interesów osób trzecich obejmuje w szczególności zapewnienie dopływu światła dziennego do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi.

Uzasadniając decyzje, organy obu instancji zgodnie przyjęły, że sprawa pozostawienia bądź likwidacji istniejących okien w ścianie wspóinej pomiędzy pomieszczeniami [...]a [...], nie wpływa na stan techniczny obiektu jako całości oraz jego elementów.. a także nie narusza możliwości użytkowania obiektu zgodnie z obowiązującym porządkiem prawnym w budownictwie W związku z tym sprawa ta nie należy do kompetencji organów nadzoru budowlanego i ma charakter cywilnoprawny.

W kontekście zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego umorzenie postępowania wywołanego wnioskiem skarżących z dnia [...]r. budzi uzasadnione wątpliwości.

W szczególności podzielić należy zarzut skargi dotyczący nieuwzględnienia, a co najmniej nie ustosunkowania się przez organ do całego materiału dowodowego, w tym do przedłożonej przez inicjatorów tegoż postępowania opinii biegłego Sądu Okręgowego w [...]- H. G.

W opinii tej, sporządzanej [...]r. na zlecenie Sądu Rejonowego w [...]do sprawy o sygn. akt I C 711/99, biegły poruszył min. kwestię będących przedmiotem sporu okien pomiędzy pomieszczeniami przynależnymi do [...]prowadzonej przez skarżących i [...]użytkowaną przez E. i A. M.

Z w/w opinii biegłego wynika m.in. ze "pomieszczenie nr 1

gabinet jest użytkowane jako pokój biurowy i ma powierzchnię [...]ni2. Pomieszczenie to posiada dwa uchylne okna zespolone, z których jedno znajduje się w ścianie zewnętrznej od ul [...]i służy do oświetlenia światłem naturalnym oraz do przewietrzania gabinetu. Okno to ma powierzchnię w świetle ościeżnicy [...]. Drugie okno uchylne o wymiarach zewnętrznych [...]m zamontowane jest w murze dzielącym gabinet od pomieszczenia nr 3

.. [...]", Okno to osadzone jest od strony pomieszczenia nr 1 we wnęce muru o wymiarach [...], Za oknem zamontowana jest [...], a za nia znajduje się [...]. Okno to. mimo że jest sprawne technicznie, z powodu zabudowy otworu okiennego nie spełnia swojej podstawowe] roli jaką jest doswietleme światłem naturalnym i umożliwienia przewietrzenia pomieszczenia. Pomieszczenie nr 1 nie posiada kanału wentylacji grawitacyjnej5' (dowód' opinia z dnia [...]). W dalszej części opinii, na stronie 7 biegły podaje ...... wg moich ustaleń podczas wizji zawartych w pkt ..b" opinii, pomieszczenie nr 1 - "gabinet" ma użytkowane okno o powierzchni [...]m2, które dla pomieszczenia poznaczonego na stały pobytu ludzi (ponad 4 godziny na dobę) jest oknem za małym, gdyż nie zapewnia wymaganego warunkami technicznymi oświetlenia naturalnego. Powierzchnia okna, liczona w świetie ościeżnicy w stosunku do powierzchni podłogj powinna wynosić co najmniej 1 : 8, a faktycznie wynosi [...]. Doświetlenie tego pomieszczenia światłem naturalnym, poprzez drugie okno zamontowane w ścianie .wspólnej z pom. nr 3 [...], spełniałoby w/w warunek techniczny."

Ustalenia biegłego dość wyraźnie sugerują niezachowanie podstawowych warunków technicznych umożliwiających użytkowanie pomieszczenia gabinetu stanowiącego własność A. i S. U. Biegły wskazał również na przyczynę tego stanu rzeczy, tj. przesłonięcie okna umieszczonego w ścianie wspólnej, wychodzącego na [...]przez [...].

Niesporne w sprawie jest, że przesłonięcie okna nastąpiło w wyniku prac budowlanych podjętych przez E. i A. M.

Organy nadzoru budowlanego nie ustosunkowały się w żaden sposób do tych ustaleń. Nie rozważyły zarazem, czy wykonanie przez E. i A. M. robót budowlanych polegających na przysłonięciu okien i tym samym na pozbawieniu pomieszczeń skarżących dostępu do światła dziennego, nie nastąpiło z naruszeniem przepisów techniczno-budowlanych i interesu A. i S. U.

Trudno również podzielić pogląd, że działania, polegające na zabudowie (przesłonięciu) otworów okiennych znajdujących się we wspólnej ścianie, nie mają znaczenia w kontekście możliwości, zgodnego z przepisami prawa, użytkowania obiektu budowlanego. To w jaki sposób użytkowane jest obecne pomieszczenie [...]prowadzonej przez skarżących, nie uprawnia pozostałych współwłaścicieli do samodzielnego ingerowania w części wspólne budynku, których efektem może być ograniczenie funkcji użytkowych pomieszczeń stanowiących własność skarżących.

W takim stanie rzeczy nie można zaaprobować prezentowanego przez organy stanowiska, że sprawa okien w ścianie wspólnej ma charakter wyłącznie cywilnoprawny. Rolą organów nadzoru budowlanego jest m.in. kontrola przestrzegania i stosowania przepisów prawa budowlanego, która obejmuje kontrolę zgodności wykonywania robót budowlanych z przepisami prawa budowlanego (art. 84a ust. 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane).

Na to, czy organ administracji publicznej uznał daną okoliczność za udowodnioną wskazywać winno uzasadnienie decyzji. Zgodnie z art! 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie powinno zawierać m.in. wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Z akt sprawy nie wynika aby organy poczyniły działania zmierzające do wyjaśnienia poruszonych wyżej kwestii.

Samo przywołanie, iż organ wydając decyzję brał pod uwagę przedstawione przez stronę materiały dowodowe nie może być uznane za spełnienie wymogu stawianego uzasadnieniu faktycznemu decyzji. To natomiast rodzi uzasadnioną wątpliwość, czy organy orzekające w sprawie wzięły w ogóle pod rozwagę dowody przywołanych przez stronę skarżącą będącą zarazem inicjatorem całego postępowania. Konsekwencją takiego działania organów musi być stwierdzenie nienależytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 77 § 1 k.p.a.).

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznając, że zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają przepisy postępowania administracyjnego (art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.), w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135, art. 152 i. art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji.