Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1831/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135, art. 200, art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 5 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2018 poz 1481
law: Ustawa z dnia 5 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw.
article: art. 4, art. 11, art. 13, art. 59, art. 107 ust. 1, art. 107 ust. 2, art. 109 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 169
law: Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów niebezpiecznych - tekst jedn.
article: art. 76 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek Sędziowie Sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka (spr.) Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant st. spec. Patrycja Kumicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi P. z siedzibą w [...] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] lutego 2019 r.; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu na rzecz skarżącego P. z siedzibą w [...] kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego ("GITD" lub "organ") z [...] lipca 2019 r. Skarżona decyzja została wydana po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez P. z siedzibą w [...] (dalej jako: "skarżąca" lub "strona"). Decyzją tą organ utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego ("[...]WITD") z [...] lutego 2019 r. w przedmiocie nałożenia na stronę kary pieniężnej w wysokości 200 zł.

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Decyzją z [...] lutego 2019 r. [...]WITD nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 200 zł.

Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło naruszenie polegające na nadaniu lub przewozie towaru niebezpiecznego środkiem transportu, w cysternie, pojeździe - baterii, kontenerze, MEGC lub pojeździe MEMU, niezaopatrzonych w wymagane i prawidłowe oznakowanie, w zakresie innego wymaganego oznakowania - za każdy brakujący element, tj. naruszenie określone Ip. 3.4 pkt 3 załącznika do ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych.

Dokonanie powyższego naruszenia stwierdzono podczas przeprowadzonej w dniu [...] stycznia 2019 r. w [...], na 156 km autostrady [...] kontroli drogowej zespołu pojazdów składającego się z ciągnika samochodowego marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] i naczepy marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], którym kierował A. R.. Kierujący wykonywał krajowy transport drogowy rzeczy na trasie [...] - [...] - [...] w imieniu skarżącej. Kierujący przewoził 24967 kg towaru niebezpiecznego UNII70 etanol (alkohol etylowy), 3, II, (D/E). Podczas kontroli ustalono, że cysterna składa się z trzech komór: pierwsza o pojemności 12186 litrów, druga o pojemności 7611 litrów i trzecia o pojemności 13698 litrów. Trzecia komora była zaopatrzona w falochron tworzący dwie przestrzenie poniżej 7500 litrów. W toku kontroli stwierdzono również, że na tabliczce umieszczonej na cysternie nie zamieszczono oznakowania trzeciej komory symbolem "S" wymaganego dla komór o pojemności przekraczającej 7500 litrów, podzielonych falochronami. Przebieg i wyniki kontroli udokumentowano protokołem kontroli z [...] stycznia 2019 r.

Pismem z 12 stycznia 2018 r. [...]WITD jako organ pierwszej instancji zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu. Odpowiadając na powyższe zawiadomienie strona w piśmie z 19 stycznia 2019 r. wniosła o umorzenie postępowania i wyjaśniła, że za umieszczenie danych na tabliczce cysterny lub na cysternie odpowiedzialny jest Dyrektor Transportowego Dozoru Technicznego ("Dyrektor TDT") lub osoba przez niego upoważniona, a nie właściciel, użytkownik czy przewoźnik drogowy.

Jak wskazano, postępowanie zakończyło się wydaniem przez [...]WITD decyzji z [...] lutego 2019 r. nakładającej na stronę karę pieniężną wysokości 200 zł (słownie: dwieście złotych).

12 marca 2019 r. strona złożyła odwołanie od ww. decyzji, w którym wniosła o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania. Skarżąca wniosła także o przeprowadzenie dowodów z dołączonych do odwołania trzech protokołów z badań skontrolowanej cysterny. Wydanej decyzji strona zarzuciła:

- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że strona wykonywała przewóz drogowy towarów niebezpiecznych cysterną niewłaściwie oznakowaną, ponieważ na tabliczce cysterny lub na ściankach zbiornika po pojemności komory zbiornika powinien być wpisany symbol "S", a za brak tego oznakowania odpowiedzialność ponosi strona,

- naruszenie przepisu 1.4.2.2.1 załącznika A do umowy ADR poprzez błędną interpretację tego przepisu i przyjęcie, że kierowca jest przewoźnikiem i oczywisty i widoczny jest dla niego brak wyżej opisanego oznakowania oraz przyjęcie, że oznakowanie określone w dziale 5.3 załącznika A do umowy ADR obejmuje oznakowanie określone w przepisach podrozdziału 6.8.2.5 załącznika A do umowy ADR,

- naruszenie art. 107 ust. 1 i 2 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych poprzez uznanie, że strona jako uczestnik przewozu drogowego towarów niebezpiecznych naruszyła obowiązki lub warunki wynikające z przepisów tej ustawy lub wiążących Polskę umów międzynarodowych,

- naruszenie art. 109 ust. 1 pkt 1 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych poprzez niewłaściwą interpretację tego przepisu i przyjęcie, że strona jest zobowiązana do przedłożenia dowodów wyłączających jej odpowiedzialność oraz przyjęcie nieistnienia okoliczności wyłączających odpowiedzialność strony,

- naruszenie art. 9 ust. 1 pkt 4 lit. a) i lit. d) w zw. z art. 60 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych poprzez ich niezastosowanie,

- naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego oraz pominięcie świadectwa dopuszczenia pojazdu oraz protokołów z badań okresowych cysterny,

- naruszenie art. 6, art. 7a, art. 7b, art. 8, art. 9, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niezastosowanie zasad określonych w tych przepisach i sporządzenie uzasadnienia decyzji skomplikowanym językiem.

Powołując się na protokoły dołączone do odwołania, strona podniosła, że z ich treści nie wynika, aby cysterna posiadała falochrony i tym samym istniał obowiązek zamieszczenia na tabliczce symbolu "S" po pojemności każdej komory. Skarżąca wskazała również, że przedstawiciel producenta cysterny nie ustala warunków użytkowania skontrolowanej cysterny ani nie przeprowadza badań tej cysterny, ponieważ zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 4 lit. a i art. 60 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznym organem uprawnionym do dokonywania tych czynności jest Dyrektor TDT. Także ten organ wydaje świadectwo dopuszczenia pojazdu do przewozu towarów niebezpiecznych. Wymienione świadectwo było ważne i nie było kwestionowane podczas kontroli. Zdaniem strony organ pierwszej instancji dokonał niewłaściwej interpretacji przepisu 1.4.2.2.1 lit. c załącznika A do umowy ADR, ponieważ uznał, że do obowiązków przewoźnika należy sprawdzenie oznakowania określonego w przepisach podrozdziału 6.8.2.5 załącznika A do umowy ADR. Skarżąca podniosła również, że nie miała wpływu na powstanie stwierdzonego naruszenia, bowiem naruszenie powstało na skutek działań osób trzecich, o jakim mówi art. 109 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych i dlatego postępowanie powinno zostać umorzone.

Jak wskazano powyżej, decyzją z [...] lipca 2019 r. GITD po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez stronę utrzymał w mocy decyzję [...]WITD z [...] lutego 2019 r. w przedmiocie nałożenia na stronę kary pieniężnej w wysokości 200 zł.

Organ wskazał, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie jednoznacznie wynika, że w dniu kontroli kierujący A. R. w imieniu skarżącej wykonywał krajowy przewóz drogowy rzeczy z [...] do [...] - [...]. Kierujący przewoził 24967 kg towaru niebezpiecznego UN1170 etanol (alkohol etylowy), 3, II, (D/E). Cysterna, którą był wykonywany ww. przewóz drogowy, była cysterną LGBF, trzykomorową. Pojemność tych komór wynosiła: pierwszej - 12186 litrów, drugiej - 7611 litrów i trzeciej - 13698 litrów. Trzecia komora była zaopatrzona w falochron tworzący dwie przestrzenie poniżej 7500 litrów. Powyższe oznaczenia potwierdza także protokół nr [...] z badania urządzenia transportowego do przewozu towarów niebezpiecznych sporządzony przez Transportowy Dozór Techniczny ("TDT") Jednostka Inspekcyjna akredytowana w PCA nr AK 005 Oddział Terenowy w Warszawie. Zatem wymieniona komora powinna na tabliczce znamionowej cysterny być oznaczona symbolem "S". Istnienie falochronu w trzeciej komorze i konieczność oznakowania tej komory symbolem "S" potwierdza także pismo Dyrektora G. [...] Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie z 19 grudnia 2018 r. Skontrolowany pojazd-cysterna w ogóle nie posiadał oznakowania symbolem "S" trzeciej komory posiadającej falochron. Zatem skontrolowany zespół pojazdów nie zawierał pełnego oznakowania wskazanego w przepisach 6.8.2.5.1 i 6.8.2.5.2 załącznika A do umowy ADR. (dowody: protokół kontroli, protokół nr [...], pismo Dyrektora G. [...] Sp. z o.o. z dnia 19 grudnia 2018 r. i dokumentacja fotograficzna - w aktach sprawy).

W ocenie organu postępowanie przeprowadzone przez [...]WITD nie narusza przepisów postępowania administracyjnego. Pismem z 12 stycznia 2018 r. [...]WITD zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego i poinformował stronę o treści art. 10 § 1 k.p.a. dotyczącej prawa strony do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z tego prawa strona skorzystała, składając w toku postępowania administracyjnego stosowne wyjaśnienia w piśmie z 19 stycznia 2018 r. Zatem strona miała zapewnione prawo do czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu administracyjnym. Ponadto [...]WITD wypełnił obowiązek wynikający z art. 7 i art. 77 k.p.a. i zgromadził w aktach sprawy dowody niezbędne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz dopuścił jako dowód wszystko, co mogło przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem. Zdaniem GITD, swoje rozstrzygnięcie [...]WITD oparł na prawidłowo zebranym materiale dowodowym i prawidłowo dokonał jego wszechstronnej oceny oraz uzasadnił swoje stanowisko wyrażone w decyzji, w sposób wymagany przez normę prawa zawartą w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu, GITD wskazał, że obowiązek oznaczenia komór cysterny symbolem "S" został wprowadzony przepisem 6.8.2.5.1 załącznika A do umowy ADR obowiązującym od 1 stycznia 2011 r. Natomiast skontrolowany pojazd-cysterna został wyprodukowany w 2009 r., a po raz pierwszy został zarejestrowany w dniu 25 listopada 2010 r. Zatem oznakowanie na tabliczce cysterny powinno było zostać zmienione zdaniem organu podczas badania cysterny przeprowadzonego po 1 stycznia 2011 r. Zmiany oznakowania powinna była w ocenie organu dopilnować strona, ponieważ to ona jako przewoźnik jest zobowiązana wykonywać przewóz towarów niebezpiecznych pojazdem-cysterną oznakowaną zgodnie z przepisami umowy ADR. Organ przyznał, że słusznie skarżąca zauważyła, że o dopuszczeniu cysterny do przewozu towarów niebezpiecznych decyduje TDT. Zarówno dopuszczenie cysterny do tego przewozu, jak i odmowa dopuszczenia cysterny do przewozu towarów niebezpiecznych jest wydawana w formie decyzji, ponieważ do postępowania przed organami jednostek dozoru technicznego stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, co wynika z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. dozorze technicznym (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 667 ze zm.). A zatem GITD uznał, że każdą decyzję wydaną przez organ dozoru technicznego strona może zaskarżyć do organu drugiej instancji. Tym samym strona po otrzymaniu decyzji o dopuszczeniu cysterny do przewozu towarów niebezpiecznych powinna – zdaniem GITD - sprawdzić, czy postępowanie zostało przeprowadzone prawidłowo i czy wszystkie wpisy w świadectwie dopuszczenia cysterny i oznaczenia na tabliczce znamionowej cysterny są prawidłowe. Gdyby strona dokonywała takich sprawdzeń, to już po badaniu przeprowadzonym po 1 stycznia 2011 r. mogłaby stwierdzić, że cysterna nie posiada wszystkich oznaczeń na tabliczce znamionowej i zażądać jego uzupełnienia. Strona tego nie uczyniła i dlatego skontrolowany przewóz wykonywała cysterną nie posiadającą właściwego oznakowania na tabliczce znamionowej. Tym samym słusznie, w ocenie GITD, [...]WITD nałożył na stronę karę pieniężną za brak oznakowania trzeciej komory pojazdu-cysterny symbolem "S" na tabliczce znamionowej.

Podniesiony przez skarżącą zarzut nierozstrzygnięcia wątpliwości na korzyść strony stosując m. in. art. 7b k.p.a. także organ uznał za niezasadny. Wbrew twierdzeniom strony przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie nie budzą zdaniem GITD żadnych wątpliwości. Przepisy 6.8.2.5.1 i 6.8.2.5.2 załącznika A do umowy jednoznacznie wskazują, jakie informacje muszą być umieszczone na tabliczce znamionowej cysterny lub na samej cysternie. Aby stwierdzić, czy te informacje zostały zamieszczone, wystarczy w ocenie organu tylko sprawdzić te zapisy. Do ich sprawdzenia zdaniem GITD nie jest wymagana specjalistyczna wiedza, więc strona sama już w 2011 r. mogła stwierdzić, że na tabliczce znamionowej cysterny nie ma wszystkich wymaganych informacji. Zatem brak było podstaw do zastosowania ww. przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.

Zdaniem organu w przedmiotowej sprawie nie znajduje także zastosowania art. 109 ust. 1 pkt 1 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych, zgodnie z którym nie nakłada się kary pieniężnej jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że uczestnik przewozu nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek działania osób trzecich lub wskutek zdarzeń i okoliczności, którym podmiot nie mógł zapobiec. Zwolnienie z odpowiedzialności za dokonane naruszenie jest możliwe, jeżeli uczestnik przewozu wykaże, że dołożył należytej staranności organizując przewóz i nie miał wpływu na naruszenie prawa, przy czym brak takiego wpływu musi istnieć realnie. Pod pojęciem naruszenia, na które uczestnik przewozu towarów niebezpiecznych nie miał wpływu należy rozumieć tylko zjawiska występujące rzadko, gwałtownie, niespodziewanie, których wystąpienie nie jest możliwe do zaplanowania i uniknięcia przy dołożeniu ze strony uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych należytej staranności przy prowadzeniu działalności gospodarczej. Tylko takie okoliczności i zdarzenia są tymi, których w rozumieniu wymienionego przepisu, uczestnik przewozu towarów niebezpiecznych nie może przewidzieć i nie ma na nie wpływu. Natomiast "działania osób trzecich", o którym mowa w powyższym przepisie nie można utożsamiać z zaniedbaniami pracowników zatrudnionych przez uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych, bowiem kwestie właściwego doboru pracowników nie mieszczą się w zakresie ww. regulacji.

Od decyzji GITD z [...] lipca 2019 r. skargę wywiodła strona, zarzucając jej:

1) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że na metalowej tabliczce przymocowanej do kontrolowanej cysterny lub na ściankach samego zbiornika, po zapisanej pojemności komory trzeciej, powinien zostać naniesiony symbol "S", że strona wykonywała przewóz drogowy towarów niebezpiecznych w cysternie niezaopatrzonej w wymagane i prawidłowe oznakowanie dotyczące symbolu "S", który rzekomo powinien zostać naniesiony po pojemności komory trzeciej kontrolowanej cysterny, oraz że skarżąca jest odpowiedzialna z tytułu naruszenia przepisów o prawidłowym oznakowaniu umieszczanym na tabliczce cysterny lub na ściankach samego zbiornika;

2) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie przepisu 1.4.2.2.1 Umowy europejskiej dotyczącej międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (dalej "ADR"), w tym przepisu 1.4.2.2.1 lit. c i lit. f ADR, poprzez utrzymanie w mocy decyzji [...] WITD, zawierającej:

- błędną interpretację tego przepisu polegającą na przyjęciu, że kierowca jest przewoźnikiem oraz, że przewoźnik odpowiada za niewymienione w tym przepisie obowiązki, które wynikają z użycia w pierwszym zdaniu tego przepisu określenia "w szczególności",

- błędną interpretację przepisu 1.4.2.2.1 lit. c ADR, polegającą na przyjęciu, że oczywistą i widoczną dla kierowcy wadą cysterny wielokomorowej oraz ładunku jest brak naniesienia litery "S" na tabliczkę cysterny lub na sam zbiornik,

- błędną interpretację przepisu 1.4.2.2.1 lit. f ADR, polegającą na przyjęciu, że oznakowanie, o którym mowa w dziale 5.3 ADR, obejmuje oznakowanie, o którym mowa w przepisie 6.8.2.5 ADR,

a w konsekwencji:

błędne zastosowanie tego przepisu w sprawie;

3) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie przepisu 6.8.2.5.1 ADR i 6.8.2.5.2 ADR, polegające na błędnej interpretacji tego przepisu, zgodnie z którą to przedsiębiorca ma obowiązek umieścić na metalowej tabliczce cysterny wymagane dane, podczas gdy za prawidłowość tabliczki i danych na niej umieszczanych odpowiada właściwa władza krajowa, którą w Polsce jest TDT, a w konsekwencji błędne zastosowanie tych przepisów w sprawie;

4) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 107 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów (dalej "uptn"), poprzez uznanie, że [...], jako uczestnik przewozu drogowego towarów niebezpiecznych, naruszyła obowiązki lub warunki wynikające z przepisów uptn lub wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych i tym samym stwierdzenie naruszenia pod Lp. 3.4 pkt 3 załącznika do uptn przypisywanego naszej spółce;

5) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 109 ust. 1 pkt 1 uptn, poprzez:

- nieprawidłową interpretację tego przepisu, prowadzącą do obciążenia wyłącznie naszej spółki obowiązkiem przedstawienia dowodów w sprawie, na okoliczności braku wpływu na naruszenie oraz działań osób trzecich, uwalniających naszą spółkę od odpowiedzialności w niniejszej sprawie,

- niezastosowanie tego przepisu w sprawie, skutkujące błędnym przyjęciem, że nie zaistniały okoliczności wyłączające odpowiedzialność naszej spółki;

6) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 9 ust. 1 pkt 4 lit. a i lit. d uptn w związku z art. 60 uptn, poprzez niezastosowanie tych przepisów w sprawie, które doprowadziło do przypisania odpowiedzialności naszej spółce, nie zaś podmiotowi odpowiedzialnemu za zarzucane naruszenie, tj. TDT;

7) naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa, poprzez niedopełnienie obowiązku prawidłowej i obiektywnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, w celu dokładnego wyjaśnienia i ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz przekroczenie granic swobodnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, co doprowadziło do błędnej oceny stanowiska i przedstawionych wyjaśnień naszej spółki oraz nieznajdujących uzasadnienia faktycznego i prawnego wniosków [...]WITD, a także do pominięcia świadectwa dopuszczenia pojazdu do przewozu niektórych towarów niebezpiecznych oraz protokołów z badań okresowych kontrolowanej cysterny;

8) Naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 6, 7a, 7b, 8, 9, 11, a także art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa, poprzez utrzymanie w mocy decyzji [...]WITD, w której:

- niezastosowano zasad postępowania administracyjnego tj. praworządności, prawdy obiektywnej, rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony, współdziałania organów administracji, pogłębiania zaufania do obywateli, informowania stron oraz przekonywania,

- użyto skomplikowanego, formalnego i archaicznego języka polskiego do opisu stanu faktycznego oraz stanu prawnego, w tym do przedstawiania argumentów uzasadniających ten stan naszej spółce;

9) niejednoznaczne i nieuzasadnione jakimikolwiek przesłankami merytorycznymi czy prawnymi przyjęcie przez GITD, że:

- skarżąca ma obowiązek sprawdzać zapisy umieszczane przez właściwą władzę na tabliczce metalowej kontrolowanej cysterny;

- strona powinna dopilnować zmiany oznakowania, z uwagi na fakt, że jest zobowiązana do wykonywania przewozu towarów niebezpiecznych pojazdem-cysterną oznakowaną zgodnie z przepisami prawa;

- skarżąca przez kilka lat nie sprawdziła, czy inspektorzy dozoru technicznego prawidłowo dopuszczają cysternę do ruchu drogowego.

W związku z powyższymi zarzutami strona wniosła o uchylenie w całości decyzji GITD i zasądzenie kosztów postępowania, według norm przepisanych.

W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 1481) do spraw dotyczących naruszeń określonych w załączniku do ustawy zmienianej w art. 4 w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy - sankcjonowanych administracyjnymi karami pieniężnymi, powstałych i ujawnionych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.

Zgodnie z art. 4 oraz art. 11 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych, w sprawach nieuregulowanych ustawą o przewozie towarów niebezpiecznych do przewozu towarów niebezpiecznych, w tym do środków transportu i urządzeń transportowych, stosuje się odpowiednio przepisy umowy ADR. Obowiązki uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych określają odpowiednio umowa ADR oraz przepisy ustawy.

W myśl art. 13 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych, uczestnik przewozu towarów niebezpiecznych jest obowiązany wyposażyć osobę wykonującą przewóz towarów w wymagane dokumenty, o których mowa w ustawie, oraz odpowiednio w ADR.

Według art. 59 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych, środki transportu przewożące towary niebezpieczne powinny być przystosowane, wyposażone i oznakowane, zgodnie z ADR. z wyłączeniem pojazdów należących do sił zbrojnych wykonujących krajowy przewóz towarów niebezpiecznych.

Stosownie do treści przepisu 6.8.2.5.1 załącznika A do umowy ADR, każda cysterna powinna być zaopatrzona w metalową tabliczkę, odporną na korozję, trwale przymocowaną do cysterny w miejscu łatwo dostępnym dla kontroli. Powinna ona zawierać co najmniej poniższe dane naniesione przez wybicie stemplem lub w inny podobny sposób. Dane te mogą być umieszczone bezpośrednio na ściankach samego zbiornika, jeżeli ścianki są tak wzmocnione, że wytrzymałość zbiornika nie będzie zmniejszona:

- numer zatwierdzenia typu;

- nazwa lub znak wytwórcy;

- seryjny numer fabryczny;

- rok produkcji;

- ciśnienie próbne (ciśnienie manometryczne);

- zewnętrzne ciśnienie obliczeniowe (patrz 6.8.2.1.7);

- pojemność zbiornika, a dla zbiorników wielkomorowych - pojemność każdej komory, a następnie symbol "S", jeżeli zbiornik lub komory o pojemności większej niż 7500 litrów podzielone są falochronami na przestrzenie o pojemności nie większej niż 7500 litrów;

- temperatura obliczeniowa (tylko, gdy jest ona wyższa niż +50"C lub niższa niż -20HC);

- data i rodzaj ostatniego badania: miesiąc, rok" następnie litera "P" w przypadku badania odbiorczego lub badania okresowego, zgodnie z 6.8.2.4.1 i 6.8.2.4.2 lub "miesiąc, rok" następnie litera "L", gdy badanie jest badaniem pośrednim z próbą szczelności, zgodnie z 6.8.2.4.3;

- stempel rzeczoznawcy, który przeprowadził badania;

- materiał zbiornika wraz z normą materiałową, jeżeli to możliwe i wykładziny ochronnej, o ile występuje.

W myśl art. 107 ust. 1 i 2 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych, uczestnik przewozu towarów niebezpiecznych, który narusza obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 zł do 10.000 zł, z zastrzeżeniem art. 113. (ust. 1). Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy (ust. 2).

Zgodnie z lp. 3.4 pkt 3 załącznika nr 1 do ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych, nadanie lub przewóz towaru niebezpiecznego środkiem transportu, w cysternie, pojeździe-baterii, kontenerze, MEGC lub pojeździe MEMU, niezaopatrzonych w wymagane i prawidłowe oznakowanie, w zakresie innego wymaganego oznakowania - za każdy brakujący element jest sankcjonowane karą pieniężną w wysokości 200 zł.

Przepisy ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych nie regulują oznakowania środków transportu przewożących towary niebezpiecznych. W tej kwestii, jak i innych dotyczących takiego przewozu ustawa odsyła do umowy ADR. Zgodnie z art. 59 wymienionej ustawy środki transportu przewożące towary niebezpieczne powinny być przystosowane, wyposażone i oznakowane, zgodnie z ADR, RID lub ADN, z wyłączeniem pojazdów należących do sił zbrojnych wykonujących krajowy przewóz towarów niebezpiecznych. Przepisy regulujące oznakowanie środków transportu przewożących towary niebezpieczne zawierają działy 5.3 i 6.8 załącznika A do umowy ADR. Jednym z przepisów regulujących oznakowanie środków transportu jest przepis 6.8.2.5.1 załącznika A do umowy ADR. Przepis ten nakłada na przedsiębiorcę obowiązek zaopatrzenia cysterny w metalową tabliczkę (tabliczkę znamionową) zawierającą dane wskazane w tych przepisie. Kolejny przepis 6.8.2.5.2 załącznika A do umowy ADR określa dodatkowe dane, jakie należy umieścić na tabliczce znamionowej lub na samej cysternie. Tabliczka znamionowa powinna być odporna na korozję, trwale przymocowana do cysterny w miejscu łatwo dostępnym dla kontroli. Dane zamieszczone na tabliczce powinny zostać naniesione przez stemplowanie lub w inny podobny sposób. Dane te mogą być umieszczone bezpośrednio na ściankach samego zbiornika, ale tylko wówczas gdy ścianki zbiornika są tak wzmocnione, że umieszczenie tych danych nie zmniejszy wytrzymałości zbiornika. Jedną z informacji, która zgodnie z przepisem 6.8.2.5.1 załącznika A do umowy ADR należy umieścić na tabliczce znamionowej lub na samej cysternie, jest oznaczenie komory podzielonej falochronami. W przypadku zbiorników wielokomorowych na tabliczce muszą być umieszczone dane wskazujące pojemność każdej komory, a także symbol "S", jeżeli zbiornik lub komory o pojemności większej niż 7500 litrów podzielone są falochronami na przestrzenie o pojemności nie większej niż 7500 litrów. Brak tabliczki znamionowej lub nieumieszczenie którejkolwiek z informacji wskazanych w powołanych przepisach jest sankcjonowane karą pieniężną określoną w załączniku do ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych.

W sprawie nie jest sporny stan faktyczny. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie jednoznacznie wynika, że w dniu kontroli kierujący A. R. w imieniu skarżącej wykonywał krajowy przewóz drogowy rzeczy z [...] do [...] - [...]. Kierujący przewoził 24967 kg towaru niebezpiecznego UN1170 etanol (alkohol etylowy), 3, II, (D/E). Cysterna, którą był wykonywany ww. przewóz drogowy, była cysterną LGBF, trzykomorową. Pojemność tych komór wynosiła: pierwszej - 12186 litrów, drugiej - 7611 litrów i trzeciej - 13698 litrów. Trzecia komora była zaopatrzona w falochron tworzący dwie przestrzenie poniżej 7500 litrów. Powyższe oznaczenia potwierdza także protokół nr [...] z badania urządzenia transportowego do przewozu towarów niebezpiecznych sporządzony przez TDT Jednostka Inspekcyjna akredytowana w PCA nr AK 005 Oddział Terenowy w Warszawie. Zatem w myśl przepisu 6.8.2.5.1 umowy ADR wymieniona komora trzecia powinna na tabliczce znamionowej cysterny być oznaczona symbolem "S". Istnienie falochronu w trzeciej komorze i konieczność oznakowania tej komory symbolem "S" potwierdza także pismo TDT z 7 maja 2018 r., jak i pismo Dyrektora G. [...]Sp. z o.o. z siedzibą w [...] z 19 grudnia 2018 r. Skontrolowany pojazd-cysterna z kolei nie posiadał oznakowania symbolem "S" trzeciej komory posiadającej falochron. Zatem skontrolowany zespół pojazdów nie zawierał pełnego oznakowania wskazanego w przepisach 6.8.2.5.1 i 6.8.2.5.2 załącznika A do umowy ADR.

W sprawie zaistniała jednak kontrowersja związana z 2 sprzecznymi protokołami TDT z badania urządzenia transportowego z 24 i 25 czerwca 2015 r. Z treści protokołu TDT z 24 czerwca 2015 r. wynika, że cysterna posiada falochron w trzeciej komorze (pkt 3 ppkt 2), z kolei z treści protokołu TDT z 25 czerwca 2015 r. dotyczącego tej samej cysterny wynika, że winna być ona napełniana nie niej niż 80% albo nie więcej niż 20% (pkt 3 ppkt 7), co sugerowałoby brak falochronów. Ustosunkowując się do tej rozbieżności wskazanej przez [...]WITD, TDT podniósł w piśmie z 7 maja 2018 r. (k. 60), że "Różnice w zapisach punktów 4 i 5 w/w protokołów wynikając z faktu że zostały one wystawione na różnych etapach wykonywanego zgodnie z terminami określonymi w Umowie ADR badania okresowego. Protokół (...) z 24.06.2015 r. został wystawiony po wykonaniu badania okresowego – częściowego (z rewizją wewnętrzną). Natomiast protokół (...) z dnia 25.06.2015 r. został wystawiony po wykonaniu badania okresowego – częściowego, końcowego. Zatem dopiero w końcowym protokole z badania zostały określone: (...) wykaz towarów niebezpiecznych dopuszczonych do przewozu (...) oraz w punkcie 5 protokołu terminy i zakresy następnych badań".

TDT w piśmie tym ponadto dodał, iż: "Na tabliczce fabrycznej przedmiotowej cysterny brak ww. oznakowania "S", które powinno być naniesione podczas badania odbiorczego cysterny. (...) Uwzględniając uwagę znajdującą się w Państwa piśmie, inspektor TDT wykonujący następne badanie okresowe cysterny dokona ponownej weryfikacji rzeczywistego położenia falochronu w 3 komorze cysterny i jeśli przepisy tego wymagają oznakowanie "S" przy pojemności komory zostanie uzupełnione".

Także w piśmie z 9 lipca 2018 r. TDT, odpowiadając na kolejne pismo [...]WITD, podniosło, iż "uprzejmie informuje, że inspektor TDT wykonujący następne badanie okresowe cysterny dokona ponownej weryfikacji rzeczywistego położenia falochronu w 3 komorze cysterny i jeśli przepisy tego wymagają oznakowanie "S" przy pojemności komory zostanie uzupełnione".

Następnie w piśmie z 21 grudnia 2018 r. TDT oświadczyło, że: "informuje że podczas najbliższego badania okresowego cysterny, inspektor TDT uwzględniając (...) oświadczenie producenta G. [...] dokona ponownej weryfikacji konstrukcji trzeciej komory pod kątem spełnienia wymagań określonych w pkt. 6.8.2.5.1 Umowy ADR i po ich potwierdzeniu zostanie uzupełnione oznakowanie "S" przy pojemności tej komory" (k. 110).

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd stwierdza, iż zarówno [...]WITD, jak i GITD naruszyły art. 76 § 1 kpa. Zgodnie z tym przepisem: "Dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone". Strona dysponowała bowiem dokumentem urzędowym – protokołem TDT z badania urządzenia transportowego z 25 czerwca 2015 r. Z treści protokołu TDT z 25 czerwca 2015 r. wynika, że cysterna winna być napełniana nie niej niż 80% albo nie więcej niż 20% (pkt 3 ppkt 7), co sugerowałoby brak falochronów w cysternie. Jak wynika z pisma TDT z 7 maja 2018 r. protokół z 25 czerwca 2015 r. został wystawiony po wykonaniu badania okresowego końcowego. Zatem dopiero w końcowym protokole z badania zostały określone m.in. wykaz towarów niebezpiecznych dopuszczonych do przewozu oraz w punkcie 5 protokołu terminy i zakresy następnych badań.

Podnieść także należy, iż jak wielokrotnie wskazywała strona w toku postępowania, odpowiedzialnym podmiotem za umieszczenie stosownym danych na tabliczce znamionowej jest TDT. Tabliczka zawiera m.in. stempel rzeczoznawcy, który przeprowadził badania. Właściciel nie może ingerować o oznaczenie na tej tabliczce, ich przerabiać. Skoro zatem właściwa władza (tj. TDT), być może nieprawidłowo, ale niewątpliwie w zakresie swoich kompetencji uznała w dokumencie urzędowym - protokole z badania urządzenia transportowego, że nie powinno mieć ono oznaczenia "S", dodatkowo odzwierciedlając to na tabliczce znamionowej, to nie można nakładać kary pieniężnej na przedsiębiorcę, do którego należy cysterna z ważnymi badaniami technicznymi, ale tabliczką znamionową o być może niewłaściwej treści.

Znamienne w tej sprawie jest także stanowisko TDT, która trzykrotnie wskazywała [...]WITD, że może ewentualnie zmienić oznaczenie na tabliczce, ale dopiero po weryfikacji następującej w terminie kolejnego badania technicznego. Pojawia się zatem na kanwie niniejszej sprawy pytanie, czy organy inspekcji transportu drogowego oczekują od strony powstrzymywania się z korzystania należącej do niego cysterny do kolejnego badania TDT, skoro sam organ właściwy do inspekcji technicznych nie widzi potrzeby wcześniejszej kontroli zakwestionowanej cysterny i ewentualnej zmiany tabliczki znamionowej tej cysterny?

W skarżonej decyzji organ przyznał, że słusznie skarżąca zauważyła, że o dopuszczeniu cysterny do przewozu towarów niebezpiecznych decyduje TDT. Zarówno dopuszczenie cysterny do tego przewozu, jak i odmowa dopuszczenia cysterny do przewozu towarów niebezpiecznych jest wydawana w formie decyzji, ponieważ do postępowania przed organami jednostek dozoru technicznego stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, co wynika z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. dozorze technicznym (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 667 ze zm.). A zatem GITD uznał, że każdą decyzję wydaną przez organ dozoru technicznego strona może zaskarżyć do organu drugiej instancji. Tym samym strona po otrzymaniu decyzji o dopuszczeniu cysterny do przewozu towarów niebezpiecznych powinna – zdaniem GITD - sprawdzić, czy postępowanie zostało przeprowadzone prawidłowo i czy wszystkie wpisy w świadectwie dopuszczenia cysterny i oznaczenia na tabliczce znamionowej cysterny są prawidłowe. Gdyby strona dokonywała takich sprawdzeń, to już po badaniu przeprowadzonym po 1 stycznia 2011 r. mogłaby stwierdzić, że cysterna nie posiada wszystkich oznaczeń na tabliczce znamionowej i zażądać jego uzupełnienia. Strona tego nie uczyniła i dlatego skontrolowany przewóz wykonywała cysterną nie posiadającą właściwego oznakowania na tabliczce znamionowej.

Powyższe rozumowanie organu jest kolejnym przykładem naruszenia art. 76 § 1 kpa. Decyzja administracyjna wydana przez inny organ jest niewątpliwie dokumentem urzędowym w rozumieniu tego przepisu. Organ nie może wymagać od przedsiębiorcy, działającego w zaufaniu do innych organów państwowych (w tym przypadku do TDT), aby kwestionował ich rozstrzygnięcia, podchodził do nich nieufnie. Skoro świadectwo dopuszczenia cysterny i oznaczenia na tabliczce znamionowej cysterny są wydawane przez stosowne władze państwowe, inny jego organ nie powinien karać strony, która je otrzymała, za treści tych dokumentów, które uznaje za nieprawidłowe.

Kwestią do rozstrzygnięcia przez Sąd jest zatem w tak zaistniałym stanie faktycznym odpowiedzialność strony za brak oznaczenia symbolem "S" na tabliczce znamionowej cysterny. W ocenie Sądu, strona takiej odpowiedzialności nie ponosi. Organy nie wykazały bowiem, że strona np. świadomie wprowadziła w błąd inspektorów TDT, w celu uzyskania nieprawidłowej tabliczki. Jeżeli organ takich okoliczności nie wykaże w toku ponownie przeprowadzanego postępowania administracyjnego, to podnieść należy, że w przedmiotowej sprawie zaistniały, w ocenie Sądu, przesłanki do zastosowania art. 109 ust. 1 pkt 1 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych, zgodnie z którym nie nakłada się kary pieniężnej, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że uczestnik przewozu nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek działania osób trzecich lub wskutek zdarzeń i okoliczności, którym podmiot nie mógł zapobiec. Zwolnienie z odpowiedzialności za dokonane naruszenie jest możliwe, jeżeli uczestnik przewozu wykaże, że dołożył należytej staranności, organizując przewóz i nie miał wpływu na naruszenie prawa, przy czym brak takiego wpływu musi istnieć realnie. Taka sytuacja, zdaniem Sądu, zaszła w niniejszej sprawie.

Za niezasadny Sąd uznał zarzut skargi dotyczący użycia nieprawidłowego, niejasnego języka w decyzji [...]WITD. Sąd wskazuje, iż mimo użycia kilku archaicznych sformułowań decyzja jest zrozumiała, czego najlepszym przykładem jest to, ze sama strona pojęła treść tej decyzji. Czym innym natomiast jest niezgadzanie się z treścią rozstrzygnięcia, do czego skarżąca ma pełne prawo.

Rozpoznając sprawę na nowo, [...]WITD uwzględni powyższe wskazania Sądu. W szczególności [...]WITD uwzględni ciężar dowodu wynikający z zebranych w sprawie dokumentów urzędowych. Analizując ponownie ich ciężar, [...]WITD przeanalizuje stan faktyczny w kontekście zastosowania art. 109 ust. 1 pkt 1 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych.

W rezultacie stwierdzonych naruszeń Sąd uchylił zaskarżoną decyzję GITD oraz poprzedzającą ją decyzję [...]WITD na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 Ppsa. O kosztach postępowania (na które złożyły się wpis sądowy w wysokości 100 zł) Sąd orzekł w punkcie 2 wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ww. ustawy.