Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1514/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 132, art. 134, art. 139, art. 146, art. 152, art. 86 ust. 2
journal: Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Sędzia WSA Iwona Wiesner, Protokolant Specjalista Beata Mahlhofer, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2015 r. przy udziale - sprawy ze skargi "A" Sp.j. w Z. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rozstrzygnięcia postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...], Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...]r., nr [...]oddalającą odwołanie "A" Spółka jawna w Z. od rozstrzygnięcia konkursu ofert na zawieranie umów o udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju rehabilitacja lecznicza w zakresie lekarskiej ambulatoryjnej opieki rehabilitacyjnej dla powiatu [...] na okres od 1 lipca 2014 roku do 30 czerwca 2019 r.

W dniu [...] r. Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ na podstawie art. 139 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 ze zm.) ogłosił prowadzone w trybie konkursu ofert postępowanie poprzedzające zawarcie umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej na okres od dnia 1 lipca 2014 r. do dnia 30 czerwca 2019 r., kod postępowania: [...] , w rodzaju: rehabilitacja lecznicza w zakresie lekarska ambulatoryjna opieka rehabilitacyjna – dla powiatu [...] .

W ogłoszeniu podano wartość zamówienia nie większą niż [...] zł na okres rozliczeniowy od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 31 grudnia 2014 r. W ogłoszeniu wskazano obowiązujące przepisy dotyczące wymogów, jakie muszą być spełnione przez podmioty składające oferty. W wyżej wymienionym postępowaniu złożono łącznie 5 ofert.

W przedmiotowym postępowaniu zostało złożonych 5 ofert. Oferta skarżącej spełniła wymogi formalnoprawne i została przekazana do oceny w części niejawnej postępowania konkursowego.

W części jawnej Komisja Konkursowa dokonała oceny formalno-prawnej złożonych ofert. W części niejawnej postępowania, w której działając na podstawie art. 148 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej oraz Zarządzenia Nr 3/2014/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 23 stycznia 2014 r. w sprawie określenia kryteriów oceny ofert w postępowaniu w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (z późn. zm.), Komisja Konkursowa dokonała oceny ofert, w wyniku której oferta "A" Spółka jawna wZ. nie została wybrana. Informacja o rozstrzygnięciu postępowania została opublikowana na tablicy ogłoszeń oraz na stronie internetowej [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ w K. .

Od tego rozstrzygnięcia postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (konkursu ofert) spółka złożyła odwołanie

W odwołaniu Spółka zaskarżyła w całości rozstrzygnięcie postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Strona zarzuciła [...] Oddziałowi Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, działającemu poprzez Komisję Konkursową nr REH/2014/KK naruszenie:

1. art. 134 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP – poprzez niestosowanie i niezapewnienie równego traktowania wszystkich świadczeniodawców ubiegających się o zawarcie umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej;

2. art. 134 ust. 1 ww. ustawy – poprzez stosowanie oceny ofert, które wypełnia znamiona czynu nieuczciwej konkurencji, a w konsekwencji przeprowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę uczciwej konkurencji pomiędzy świadczeniodawcami;

3. art. 148 pkt 1 ww. ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych – poprzez niewtaściwe stosowanie i porównanie ofert w toku konkursu ofert w zakresie kryterium "Jakość ocena zewnętrznaf, przy zastosowaniu tego kryterium niezgodnie z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, z naruszeniem zasady równego traktowania świadczeniodawców i zasady zachowania uczciwej konkurencji;

4. art. 11 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) NR 765/2008 z dnia 9 lipca 2008 r. ustanawiającego wymagania w zakresie akredytacji i nadzoru rynku odnoszące się do warunków wprowadzania produktów do obrotu i uchylające rozporządzenie (EWG) nr 339/93 – poprzez niestosowanie i uznanie certyfikatu jakości ISO, wydanego przez szwajcarską firmę "A" w zakresie akredytacji udzielonej przez "B" , za nierównoważny z certyfikatami wydanymi przez podmioty posiadające akredytację krajowej jednostki akredytującą jednego z państw Unii Europejskiej.

Spółka wniosła o ponowne przeprowadzenie postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotne w rodzaju REHABILITACJA LECZNICZA z zakresu: ŚWIADCZENIA W LEKARSKIEJ AMBULATORYJNEJ OPIECE REHABILITACYJNEJ oraz zawarcie umowy zgodnie z ofertą Odwołującego się. Bowiem w jej ocenie, nie przyznając jej dodatkowej punktacji z tytułu posiadania przez nią certyfikatu ISO wydanego przez szwajcarską firmę "A" , nie zapewniono równego jej traktowania, a przy tym naruszono zasadę konkurencyjności.

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] , Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia oddalił odwołanie Spółki.

Na wstępie podkreślił, że przedmiotem rozstrzygnięcia organu rozpatrującego odwołanie jest badanie naruszenia interesu prawnego odwołującego się wskutek naruszenia zasad postępowania. Organ bada czy rozstrzygnięcie postępowania dokonane przez komisję zostało podjęte z naruszeniem zasad postępowania i czy wskutek tego doszło do naruszenia interesu prawnego odwołującego.

Dalej stwierdził, że oprócz wymagań wynikających z przepisów prawa powszechnie obowiązującego, oferenci przystępujący do postępowania winni, zgodnie z art. 146 ust. 1 pkt 3 ustawy, spełnić wymagania określone przez Prezesa NFZ m.in. w Zarządzeniu Nr 57/2013/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 2 października 2013 r. w sprawie warunków postępowania dotyczących zawierania umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (z późn. zm.) oraz w Zarządzeniu Nr 80/2013/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 16 grudnia 2013 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju rehabilitacja lecznicza.

W postępowaniu [...] złożono łącznie 5 ofert. Każda z ofert oceniana była według tych samych kryteriów i mogła za każde z nich uzyskać taką samą ilość punktów. Kryteria oceny ofert zostały określone w § 1 ust. 1 Zarządzenia Nr 3/2014/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 23 stycznia 2014 r. w sprawie określenia kryteriów oceny ofert w postępowaniu w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Wszystkie oferty (także Odwołującego) oceniane były według tych samych reguł, zgodnie z obowiązującymi przepisami i zgodnie z przyjętą Procedurą konkursu ofert lub rokowań prowadzonych na podstawie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Zgodnie z art. 134 ustawy Fundusz jest obowiązany zapewnić równe traktowanie wszystkich świadczeniodawców ubiegających się o zawarcie umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej i prowadzić postępowanie w sposób gwarantujący zachowanie uczciwej konkurencji. Zgodnie z art. 134 ust. 2 ustawy wszelkie wymagania, wyjaśnienia i informacje, a także dokumenty związane z postępowaniem w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej udostępnione były wszystkim oferentom na tych samych zasadach, dostępne były na tablicach ogłoszeń w siedzibie Oddziału oraz na stronach internetowych Oddziału. Taki sposób udostępnienia materiałów umożliwiał zapoznanie się z nimi przez wszystkich Oferentów. Sposób dokonania oceny (zasady punktowania) poszczególnych ofert przez Komisję Konkursową, zagwarantował również nienaruszalność zasady uczciwej konkurencji.

Biorąc pod uwagę powyższe zasady uznał, że nie doszło do naruszenia zasad postepowania, a w konsekwencji interesu Spółki.

Odnosząc się do zarzutu odwołania co do kwalifikowanego naruszenia zasady równości w spornym konkursie polegającym na uznaniu, że świadczeniodawcy, którzy posiadają certyfikat jakości ISO wydany przez szwajcarską firmę "A" w zakresie akredytacji udzielonej przez "B" oraz świadczeniodawcy posiadający certyfikat ISO wydany przez jednostkę certyfikującą posiadającą akredytację krajowej jednostki akredytującej jednego z państwa Unii Europejskiej, posiadającą w istocie certyfikaty jakości o jednakowej wiarygodności wyjaśnił, że zgodnie z § 1 ust. 2 pkt 4 Zarządzenia Nr 3/2014/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 23 stycznia 2014 r. w sprawie określenia kryteriów oceny ofert w postępowaniu w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniodawca biorący udział w postępowaniu w sprawie zawarcia i realizacji umowy w rodzaju ambulatoryjna opieka rehabilitacyjna, chcąc uzyskać dodatkowe punkty rankingowe oceny oferty związane z certyfikatem ISO obowiązany jest posiadać certyfikat systemu zarządzania wydany przez jednostkę certyfikującą systemy zarządzania posiadającą akredytację w zakresie sektora usług medycznych (branża "Zdrowie i opieka społeczna" zgodnie z kodem 38 EA lub kategorią G Katering zgodnie z ISO/TS 22003), udzieloną przez Polskie Centrum Akredytacji lub równorzędny podmiot zagraniczny i jest opatrzony symbolem akredytacji jednostki akredytującej.

Krajową jednostką akredytującą upoważnioną do akredytacji jednostek certyfikujących jest Polskie Centrum Akredytacji, na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie zgodności (Dz. U. z 2010 r. Nr 138, poz. 935, z późn. zm.), natomiast przez równorzędny podmiot zagraniczny rozumie się podmiot z akredytacją jednostki akredytującej innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, która to jednostka akredytująca wykazuje zgodność z wymaganiami odpowiedniej normy zharmonizowanej oraz wymaganiami określonymi w art. 8 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 765/2008 z dnia 9 lipca 2008 r., ustanawiającego wymagania w zakresie akredytacji i nadzoru rynku odnoszące się do warunków wprowadzania produktu do obrotu i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 339/93 (Dz.UE.L.218 z 13.08.2008, str. 30-47), potwierdzoną pomyślną oceną wzajemną przeprowadzoną na podstawie art. 10 tego rozporządzenia.

Z uwagi na fakt, że firma "A" , która wydała przedstawiony przez Spółkę certyfikat ISO, nie posiada akredytacji jednostki akredytacyjnej innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, brak było podstaw do uznania przedstawionego certyfikatu jako spełniającego wymagania określone w ww. zarządzeniu. Komisja Konkursowa kierując się stanowiskiem Centrali NFZ wyrażonym pismem z dnia 1 kwietnia 2014 r. oraz z dnia 24 kwietnia 2014 r. nie przyznała punktów rankingujących za omawiany certyfikat. Ponadto w cytowanym piśmie Polskiego Centrum Akredytacji mowa jest tylko o tym, że certyfikaty wydane przez "A" w zakresie akredytacji udzielonej przez "B" , są akceptowane przez PCA jako jednakowo wiarygodne, co inne porównywalne certyfikaty wydane przez jednostki certyfikujące akredytowane przez PCA. Pismo to nie mogło być podstawą do przyjęcia, iż certyfikaty wydane przez "A" spełniały wymagania określone w Zarządzeniu Prezesa NFZ nr 3/2014/DSOZ. Ponadto wskazać należy, że Zarządzenie Nr 3/2014/DSOZ Prezesa NFZ z dnia 23 stycznia 2014 roku w sprawie określenia kryterium oceny ofert w postępowaniu w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej wydał Prezes NFZ na podstawie delegacji ustawowej. Komisja Konkursowa jest tymi przepisami bezwzględnie związana i od ich stosowania odstąpić nie mogła.

W konsekwencji stwierdził, że postępowanie wyjaśniające wywołane wniesionym odwołaniem nie wykazało, by Komisja Konkursowa naruszyła zasady postępowania w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, które mogłoby spowodować uszczerbek w interesie prawnym Odwołującego.

Dlatego zarzuty naruszenia art. 134 oraz 148 ustawy o świadczeniach zdrowotnych uznał za niezasadne, podobnie jak zarzut naruszenia art. 11 ust 2 Rozporządzenia nr 765/2008 z dnia 9 lipca 2008 r.

Po otrzymaniu decyzji strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zarzuciła decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 765/2008 z dnia 9 lipca 2008r. ustanawiającego wymagania w zakresie akredytacji i nadzoru rynku odnoszące się do warunków wprowadzania produktów do obrotu i uchylające rozporządzenie (EWG) nr 339/93 w zw. art. 134 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach zdrowotnych oraz z art. 146 ust. 1 i 3 ustawy w zw. z §1 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 Zarządzenia nr 3/2014/DSOZ Prezesa NFZ z dnia 23 stycznia 2014 r. w sprawie określenia kryteriów oceny ofert w postępowaniu w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej poprzez błędną ich wykładnie, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie przejawiające w uznaniu, że oferta odwołującej się nie spełniała kryterium rankingującego w postaci posiadania ważnego i uznawanego certyfikatu ISO, podczas gdy oferent wymóg posiadania certyfikatu spełnił, za co powinien otrzymać dodatkową ilość punktów konkursowych plasujących go na pierwszej pozycji rankingu, bez konieczności ilościowej zmiany oferty w trakcie negocjacji - co było konsekwencją uchybienia zasadzie równego traktowania i konkurencyjności w prowadzonym postępowaniu konkursowym.

W uzasadnieniu stwierdziła, że zgodnie z art. 152 ust. 1 ustawy świadczeniodawcom, których interes prawny doznał uszczerbku w wyniku naruszenia przez Narodowy Fundusz Zdrowia zasad przeprowadzania postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, przysługują środki odwoławcze i skarga na zasadach określonych w art. 153 i 154 ustawy.

Zasady, o których mowa w cytowanym przepisie, to wynikające z art. 134 równe traktowanie wszystkich świadczeniodawców, zachowanie podczas postępowania uczciwej konkurencji, porównywanie ofert według kryteriów wskazanych w art. 148, a także reguły wyboru oferty lub większej liczby ofert, które zapewniają ciągłość udzielania świadczeń, ich kompleksowość, dostępność oraz przedstawiających najkorzystniejszy bilans ceny w odniesieniu do przedmiotu zamówienia (art. 142 ust. 5 pkt 1 ustawy).

Z treści art. 152 ust. 1 ustawy o świadczeniach wynika zatem, że środki odwoławcze (a w konsekwencji skarga do sądu administracyjnego), o których mowa w art. 153 i 154 ustawy przysługują wówczas, gdy interes prawny świadczeniobiorcy biorącego udział w postępowaniu doznał uszczerbku w wyniku naruszenia przez Narodowy Fundusz Zdrowia zasad przeprowadzania postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej.

Celem procedury uruchamianej na wniosek – odwołanie (art. 154 ust. 1 ustawy), jest weryfikacja w postępowaniu administracyjnym, czy we wcześniejszej nieadministracyjnej fazie postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej nie doznał uszczerbku interes prawny podmiotu powołującego się na naruszenie zasad postępowania.

Do uszczerbku interesu prawnego uczestnika postępowania w procedurze zawierania umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej dojść może wówczas, gdy naruszenie zasad postępowania, tj. konkretnego przepisu prawa przez podmiot prowadzący postępowanie, ma wpływ na ocenę możliwości zawarcia umowy o świadczenie takich usług.

Takie ujęcie uszczerbku interesu prawnego w postępowaniu zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej determinuje sposób postępowania organu administracyjnego, do obowiązków którego będzie należało zbadanie okoliczności podnoszonych we wniosku – odwołaniu, a następnie ocena, czy i w jakim zakresie naruszenie to realnie spowodowało doznanie takiego uszczerbku. W postępowaniu administracyjnym dojść zatem musi do ujawnienia i zbadania wszelkich okoliczności związanych z punktacją (lub jej brakiem) będącą skutkiem ocen dokonywanych w odniesieniu do poszczególnych wymagań stawianych w ogłoszeniu.

Obowiązują w takim postępowaniu zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.) i właściwej jego oceny (art. 80 k.p.a.) oraz sporządzenie uzasadnienia decyzji w sposób przewidziany w art. 107 § 3 k.p.a. Taki zakres postępowania odpowiada zresztą, zdaniem strony, również celom ustawy.

W całości podtrzymała twierdzenia, zarzuty i okoliczności podniesione w odwołaniu. Stwierdziła, że organ pierwszej instancji nie może ignorować przepisów prawa powszechnie obowiązującego, jakim jest Rozporządzenie Parlamentu i Rady nr 765/2008 z dnia 9 lipca 2008r. ustanawiającego wymagania w zakresie akredytacji i nadzoru rynku odnoszące się do warunków wprowadzania produktów do obrotu i uchylające rozporządzenie (EWG) nr 339/93. Tym bardziej, że zgodnie z art. 91 ust. 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., rozporządzenia organów UE mają pierwszeństwo w stosowaniu w razie kolizji z normami prawa porządku krajowego.

Zatem odmienne stanowisko organu w tej sprawie jest nie do zaakceptowania, jako sprzeczne z treścią Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego I Rady (WE) NR 765/2008 z dnia 9 lipca 2008r. ustanawiającego wymagania w zakresie akredytacji i nadzoru rynku odnoszące się do warunków wprowadzania produktów do obrotu i uchylające rozporządzenie (EWG) nr 339/93 w zw. art. 134 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach zdrowotnych oraz z art. 146 ust. 1 i 3 tej ustawy.

Jednocześnie, zgodnie z art. 10 ust. 1 Rozporządzenia, krajowe jednostki akredytujące poddają się ocenie wzajemnej zorganizowanej przez jednostkę uznaną na mocy art. 14. Tą jednostką jest Europejska Współpraca w Dziedzinie Akredytacji (EA) uznana w art. 14 ust. 6 Rozporządzenia.

Ocena wzajemna potwierdza, czy krajowe jednostki akredytujące spełniają wymagania określone w art. 8. W myśl art. 11 ust. 2 władze krajowe uznają równoważność usług świadczonych przez te jednostki akredytujące, które pomyślnie przeszły ocenę wzajemna na podstawie art. 10 i akceptują tym samym, na podstawie domniemania, o którym mowa w ust. 1, certyfikaty akredytacji tych jednostek oraz świadectwa wydane przez akredytowane przez nie jednostki oceniające zgodność.

Zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia nr 765/2008 władze krajowe (w tym również organy administracji publicznej) zostały zobowiązane do uznania równoważności usług świadczonych przez te jednostki akredytujące, które pomyślnie przeszły ocenę wzajemną. Stosownie w obrocie prawnym przypisu nr 3 do przedmiotowego zarządzenia Prezesa NFZ stanowił naruszenie cytowanego przepisu Rozporządzenia, gdyż zarządzenie nie uznaje równoważności usług świadczonych przez jednostki akredytujące, które przeszły pomyślnie ocenę wzajemną, jeśli nie pochodzą z państw członkowskich UE.

Zatem za nieprzekonującą uznała argumentacje organu, w której powołano się na zapisy Zarządzenia nr 3/2014/DSOZ Prezesa NFZ z dnia 23 stycznia 2014 r. w sprawie określenia kryteriów oceny ofert w postępowaniu w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, wskazującego iż oferent chcąc uzyskać dodatkowe punkty rankingowe oceny ofert związane z certyfikatem ISO obowiązany jest posiadać certyfikat systemu zarządzania wydany przez jednostkę certyfikującą systemy zarządzania, posiadającą akredytację w zakresie sektora usług medycznych (branża "Zdrowie i opieka społeczna" zgodnie z kodem 38EA lub kategorią G Katering zgodnie z ISO/TS 22003), udzieloną przez PCA lub " równorzedny podmiot zagraniczny i opatrzony symbolem akredytacji jednostki certyfikującej.

W ocenie strony, nie przekonuje również stanowisko zawarte w tym Zarządzeniu, zgodnie z którym przez równorzędny podmiot zagraniczny rozumie się podmiot z akredytacją jednostki akredytującej innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, która to jednostka akredytująca wykazuje zgodność z wymaganiami odpowiedniej normy zharmonizowanej oraz wymaganiami określonymi w art. 8 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 765/2008 z dnia 9 lipca 2008 r., ustanawiającego wymagania w zakresie akredytacji i nadzoru rynku odnoszące się do warunków wprowadzania produktu do obrotu i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 339/93 (Dz. UE.L.218 z 13.08.2008, str. 30-47), potwierdzoną pomyślną oceną wzajemną przeprowadzoną na podstawie art. 10 tego rozporządzenia.

Raz jeszcze podkreśliła, że nie ma podstaw do zróżnicowania podmiotów posiadających certyfikat jakości ISO, w zależności od tego, czy certyfikat jest wydawany przez podmiot posiadający akredytację krajowej jednostki akredytującą jednego z państw Unii Europejskiej, czy też przez organizację, która jest sygnatariuszem [...] .

W konkluzji wniosła o zmianę decyzji poprzez jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...] , Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia utrzymał w mocy swoja decyzję z dnia [...] r., nr [...] . Dokonując ponownej analizy materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania w kontekście zarzutów podniesionych przez wnioskodawcę, Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ uznał, że argumenty wnioskodawcy i podniesione zarzuty są chybione, a wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zasługuje na uwzględnienie.

W ocenie organu, wnioskodawca nie wykazał we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, aby w postępowaniu konkursowym zostały naruszone zasady postępowania. Tymczasem obowiązkiem organu, w ramach procedury uruchamianej wskutek środków odwoławczych, o których mowa w art. 154 ustawy, jest wyłącznie weryfikacja w postępowaniu administracyjnym, czy we wcześniejszej nieadministracyjnej fazie postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej nie doznał uszczerbku interes prawny podmiotu powołującego się na naruszenie zasad postępowania. Zakres kontroli jest zatem związany ściśle z pojęciem uszczerbku interesu prawnego, powstałego w wyniku naruszenia przepisów prawa. A do uszczerbku interesu prawnego uczestnika postępowania dojść może wówczas, gdy naruszenie zasad postępowania, tj. konkretnego przepisu prawa przez podmiot prowadzący postępowanie, ma wpływ na ocenę możliwości zawarcia umowy o świadczenie takich usług. Oznacza to, że konieczne jest stwierdzenie naruszenia zasad postępowania, które musi naruszać rzeczywiście istniejący interes świadczeniodawcy (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego dnia 19 marca 2002 r., sygn. akt: IV SA/Wa 1132/00). Posiadanie interesu prawnego związane jest z oceną, czy naruszenie określonych zasad postępowania powoduje to, że świadczeniodawca pozbawiony jest możliwości zawarcia umowy.

W pierwszej kolejności, organ uznał za chybiony zarzut naruszenia art. 134 ustawy poprzez przeprowadzenie postępowania konkursowego z pominięciem zasad równego traktowania wszystkich świadczeniodawców oraz z pominięciem zasad uczciwej konkurencji. Organ wyjaśnił, że wyrazem przyjęcia zasad zapewniających równe traktowanie świadczeniodawców jest określona w art. 146 ustawie delegacja do wydania przez Prezesa NFZ dokumentu określającego kryteria oceny ofert.

Zasada równego traktowania świadczeniodawców przejawia się w stosowaniu takich samych kryteriów do wszystkich świadczeniodawców biorących udział w danym postępowaniu. Równe traktowanie świadczeniodawców z całą pewnością winno dotyczyć zarówno wymagań, jakie muszą być spełnione przez świadczeniodawców celem zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, jak i zakresu obowiązków określonych w umowie i odpowiadającego im wynagrodzenia.

Organ podkreślił, że uczestnikom konkursu zostały udostępnione zarządzenia Prezesa NFZ wraz z załącznikami, które określały zarówno wymagania stawiane oferentom, jak i kryteria oceny ofert. Wszyscy uczestnicy konkursy składali odpowiedzi na te same pytania. Ocena ofert odbywała się na podstawie jasno określonych kryteriów. W toku postępowania były one niezmienne i w równym stopniu jawne dla wszystkich oferentów. Zasada równego traktowania świadczeniodawców przejawia się w stosowaniu tych samych kryteriów do wszystkich świadczeniodawców biorących udział w danym postępowaniu. Naruszeniem omawianej zasady byłoby stosowanie w danym postępowaniu w stosunku do niektórych świadczeniodawców dodatkowych kryteriów, względnie wyłączenie stosowania określonych kryteriów wobec niektórych świadczeniodawców, a taka sytuacja nie wystąpiła. W ogłoszonym konkursie o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej obowiązywały te same wymagania w stosunku do wszystkich biorących w konkursie udział oferentów i tożsame kryteria ocen ofert. Nie nastąpiło również naruszenie zasady jawności warunków wymaganych od świadczeniodawców oraz nie dokonano ich zmian w toku postępowania. Tym samym przedmiotowe postępowanie konkursowe było prowadzone w sposób gwarantujący zachowanie uczciwej konkurencji.

Organ podkreślił, że ustawodawca zdecydował, iż ocena ofert będzie dokonywana przez kryteria oceny ofert określonych przez Prezesa NFZ, tj. wskazanych w Zarządzeniu Nr 3/2014/DSOZ z dnia 23 stycznia 2014 r. w sprawie określenia kryteriów oceny ofert w postępowaniu w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Prezes NFZ bardzo precyzyjnie określił, jakie kryteria są brane pod uwagę przy ocenie ofert. Komisja Konkursowa nie może według swojego uznania oceniać ofert kierując się np. zasadami słuszności. Żadne inne kryteria niż określone w Zarządzeniu nie mogą decydować o ocenie oferty. W powołanym Zarządzeniu, co należy ponownie podkreślić, nie zostały przewidziane uprawnienia dla Komisji Konkursowej, umożliwiające dowolną ocenę ofert. Podkreślić należy, że z uwagi na jednoznacznie brzmiący zapis § 1 ust. 1 pkt 1 lit c Zarządzenia Nr 3/2014/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 23 stycznia 2014 r. w sprawie określenia kryteriów oceny ofert w postępowaniu w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, Komisja Konkursowa nie mogła przyjąć, że certyfikat wydany przez "A" spełnia wymagania określone w powołanym Zarządzeniu. Ponadto organ podkreśla, że działania Komisji Konkursowej w niniejszej sprawie znajdują dodatkowo oparcie w oficjalnym stanowisku Prezesa NFZ skierowanym do T.T. - Prezesa Zarządu "A" Sp. z o.o.

Organ za chybiony uznał także zarzut naruszenia Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 765/2008 z dnia 9 lipca 2008 r. ustanawiającego wymagania w zakresie akredytacji i nadzoru rynku odnoszące się do warunków wprowadzania produktów do obrotu i uchylające rozporządzenie (EWG) nr 339/93 w zw. art. 134 ust. 1 i 2 ustawy oraz z art. 146 ust. 1 i 3 ustawy w zw. z § 1 ust. 1, ust.2, i ust. 3 Zarządzenia nr 3/2014/DSOZ Prezesa NFZ z dnia 23 stycznia 2014 r. w sprawie określenia kryteriów oceny ofert w postępowaniu w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej poprzez błędną ich wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie przejawiające w uznaniu, że oferta wnioskodawcy się nie spełniała kryterium rankingującego w postaci posiadania ważnego i uznawanego certyfikatu ISO, podczas gdy oferent wymóg posiadania certyfikatu spełnił, za co powinien otrzymać dodatkową ilość punktów konkursowych plasujących go na pierwszej pozycji rankingu, bez konieczności ilościowej zmiany oferty w trakcie negocjacji – co było konsekwencją uchybienia zasadzie równego traktowania i konkurencyjności w prowadzonym postępowaniu konkursowym.

Organ podniósł także, że zgodnie z § 1 ust. 1 pkt I lit c Zarządzenia Nr 3/2014/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 23 stycznia 2014 r. w sprawie określenia kryteriów oceny ofert w postępowaniu w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej kryterium jakości udzielanych świadczeń opieki zdrowotnej było oceniane m.in. przez zewnętrzną ocenę potwierdzoną certyfikatem, m.in. certyfikatem systemu zarządzania lub certyfikatem akredytacyjnym Ministra Zdrowia, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3. Kryterium certyfikatu systemu zarządzania jest spełnione, jeśli certyfikat systemu zarządzania:

1. ma zastosowanie w przedmiocie, na który złożono ofertę;

2. obejmuje lokalizację (miejsce udzielania świadczeń) wskazaną w ofercie;

3. jest ważny w dniu złożenia oferty oraz w dniu rozpoczęcia obowiązywania umowy;

4. jest wydany przez jednostkę certyfikującą systemy zarządzania posiadającą akredytację w zakresie sektora usług medycznych (branża "Zdrowie i opieka społeczna" zgodnie z kodem 38 EA lub kategorią G Katering zgodnie z ISO/TS 22003), udzieloną przez Polskie Centrum Akredytacji lub przez równorzędny podmiot zagraniczny i jest opatrzony symbolem akredytacji jednostki akredytującej.

Z powyższego wynika, że świadczeniodawca biorący udział w postępowaniu w sprawie zawarcia i realizacji umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej chcąc uzyskać dodatkowe punkty rankingowe oceny oferty związane z certyfikatem ISO obowiązany jest posiadać certyfikat systemu zarządzania wydany przez jednostkę certyfikującą systemy zarządzania posiadającą akredytację w zakresie sektora usług medycznych (branża "Zdrowie i opieka społeczna" zgodnie z kodem 38 EA lub kategorią G Katering zgodnie z ISO/TS 22003), udzieloną przez Polskie Centrum Akredytacji lub równorzędny podmiot zagraniczny i jest opatrzony symbolem akredytacji jednostki akredytującej. Krajową jednostką akredytującą upoważnioną do akredytacji jednostek certyfikujących jest Polskie Centrum Akredytacji, na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie zgodności (Dz.. U. z 2010 r. Nr 138, poz. 935, z późn. zm.), natomiast przez równorzędny podmiot zagraniczny rozumie się podmiot z akredytacją jednostki akredytującej innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, która to jednostka akredytująca wykazuje zgodność z wymaganiami odpowiedniej normy zharmonizowanej oraz wymaganiami określonymi w art. 8 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 765/2008 z dnia 9 lipca 2008 r., ustanawiającego wymagania w zakresie akredytacji i nadzoru rynku odnoszące się do warunków wprowadzania produktu do obrotu i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 339/93 (Dz.UE.L.218 z 13.08.2008, str. 30-47), potwierdzoną pomyślną oceną wzajemną przeprowadzoną na podstawie art. 10 tego rozporządzenia.

Organ podkreślił, że firma "A" , która wydała przedstawiony przez Spółkę certyfikat ISO, nie posiada akredytacji jednostki akredytacyjnej innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, brak jest podstaw do uznania przedstawionego certyfikatu jako spełniającego wymagania określone w ww. Zarządzeniu.

Organ stwierdził, że nie neguje wzajemnego uznawania akredytacji pomiędzy państwami członkowskimi danego porozumienia, niemniej jednak najwyżej oceniona została akredytacja podmiotów akredytujących z Unii Europejskiej, nad którymi sprawowany jest optymalny nadzór na podstawie przepisów Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 765/2008 z dnia 9 lipca 2008 r. ustanawiającego wymagania w zakresie akredytacji i nadzoru rynku odnoszące się do warunków wprowadzania produktu do obrotu i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 339/93. W związku z czym posiadanie certyfikatów systemów zarządzania udzielanych przez jednostki certyfikujące z akredytacją podmiotów wskazanych w Zarządzeniu Nr 3/2014/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 23 stycznia 2014 r. w sprawie określenia kryteriów oceny ofert w postępowaniu w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej zostało uznane przez Prezesa NFZ za kryterium pożądane i dodatkowo oceniane na etapie postępowań o zawarcie umów.

W skardze skierowanej do sądu administracyjnego Spółka zaskarżając decyzję z [...] r. w całości, wniosła o jej uchylenie oraz o uchylenie w całości poprzedzającej ją decyzji i zasądzenie od organu kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 134 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, a także art. art. 146 pkt. 1 i 3 tej ustawy w zw. z §1 ust. 1, ust. 2 I ust. 3 Zarządzenia nr 3/2014/DSOZ Prezesa NFZ z dnia 23 stycznia 2014 r. w sprawie określenia kryteriów oceny ofert w postępowaniu w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej poprzez błędną ich wykładnie, a w rezultacie niewłaściwe zastosowanie przejawiające się w uznaniu, że postępowanie konkursowe nr 12-14-000431/REH/05/1/05.1300.207.02/01 prowadzone było z zachowaniem zasad uczciwej konkurencji, podczas gdy określenie kryteriów rankingujących odnoszących się do certyfikatu ISO określone zostały wbrew zapisom Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 765/2008 z dnia 9 lipca 2008r. ustanawiającego wymagania w zakresie akredytacji i nadzoru rynku odnoszące się do warunków wprowadzania produktów do obrotu i uchylające rozporządzenie (EWG) nr 339/93. co skutkowało ich nieważnością i brakiem możliwości zastosowania, oraz:

2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

a) art. 80 k.p.a. poprzez błędne uznanie, iż postępowanie prowadzone było w sposób nienaruszający interesu prawnego skarżącego;

b) art. 138§1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

Uzasadniając zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego w całości podtrzymała swoją argumentacje przytoczoną tak w odwołaniu, jak i we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Podkreśliła raz jeszcze, że działanie organu poprzez dyskryminujące opisanie warunków postępowania, w tym uznawania certyfikatów ISO wbrew zapisom Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 765/2008 narusza zasady konkurencyjności określone w art. 134 ust. 1 ustawy gdyż w sposób oczywisty faworyzuje oferentów posiadających certyfikat zarządzania wydany przez jednostkę certyfikującą systemy zarządzania, posiadającą akredytację w zakresie usług medycznych udzieloną przez PCA lub równorzędny podmiot zagraniczny tj. innego państwa członkowskiego UE, podczas gdy przepisy prawa powszechnie obowiązującego, w tym wspomniane przepisy Rozporządzenia dopuszczają, jako równoważne, inne jednostki akredytujące posiadające akredytację państw europejskich.

Skarżąca podniosła, iż stanowisko Dyrektora prezentowane w zaskarżonej decyzji jest sprzeczne z treścią ww. rozporządzenia.

Dalej skarżąca szeroko przedstawiła treść tego rozporządzenia przywołując również stanowisko Polskiego Centrum Akredytacji (dalej jako PCA), na które powołała się już we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy.

Konkludując tą część rozważań skarżąca wyraziła pogląd, iż zarządzenie nr 3/2014/DSOZ Prezesa NFZ stoi w sprzeczności z rozporządzeniem nr 765/2008 i nie powinno być stosowane w trakcie procedury konkursowej, jak również w trakcie rozstrzygania niniejszej sprawy.

Następnie skarżąca przedstawiła szczegółową analizę charakteru prawnego zarządzenia nr 3/2014/DSOZ wskazując na jego cywilno-prawny charakter jako wzorca umownego. Uznała dalej, iż Prezes NFZ ustalając treść zarządzenia nr 3/2014/DSOZ będącego wzorcem umownym przekroczył zakres swobody umów, gdyż ułożył stosunek prawny, którego treść sprzeciwiała się ustawie-była sprzeczna z art. 353 (1) kc. Przy czym określenie ustawa należy rozumieć szeroko. Skarżąca wskazała, iż rozporządzenie WE wiąże bezpośrednio, stanowi część polskiego porządku prawnego, stojąc w hierarchii źródeł prawa przed ustawą.

Konkludując skarżąca wskazała, iż Dyrektor jako organ II instancji nie może ignorować przepisów prawa powszechnie obowiązującego w tym rozporządzenia nr 765/2008 i dokonując stosownej wykładni nie był w zakresie kryterium spełnienia posiadania certyfikatu ISO związany zapisami zarządzenia nr 3/2014/DSOZ, gdyż zapisy te w odniesieniu do certyfikatu skarżącej nie miały zastosowania, jako bezwzględnie nieważne, bo naruszające normy prawa powszechnie obowiązującego.

Dodatkowo na poparcie swoje stanowiska zwróciła uwagę na to, że zarządzenie nr 3/2014/DOZ zostało z dniem 17 września 2014 r. zmienione zarządzeniem 60/2014 DOZ, które w szczególności zmieniło zapis dotyczący certyfikatów w kierunku takim, jak prezentowany przez skarżącą w toku całego postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. w uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko prezentowane i uzasadnione w toku postępowania administracyjnego.

Podkreślił także, że obowiązujące przepisy ustawy przewidują tryb, w którym możliwe jest zbadanie legalności zarządzeń Prezesa, podkreślić należy jednak, że organem uprawnionym jest Minister Zdrowia (art. 163 ustawy).

Przyjmując za skarżącą, iż ww. zarządzenie nr 3/2014/DSOZ ma charakter wzorca umownego wskazać należy, iż postępowanie w sprawach o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone należy do drogi postępowania cywilnego.

Stąd zdaniem Dyrektora chybione jest stanowisko skarżącej wskazujące na możliwość dokonania samodzielnej oceny legalności zarządzenia Prezesa NFZ przez komisję konkursową lub Dyrektora z punktu widzenia jego zgodności z prawem, a w konsekwencji jego niestosowania (w przypadku uznania sprzeczności z prawem).

W ocenie Dyrektora niezależnie od charakteru prawnego tego zarządzenia, zarówno komisja konkursowa jak i Dyrektor jak również świadczeniodawcy są związani jego treścią, albowiem do czasu jego zmiany lub uchylenia, w przewidzianym przepisami prawa trybie, przysługuje mu domniemanie zgodności z prawem.

Dyrektor nie jest organem uprawnionym do badania zgodności z prawem zarządzeń Prezesa. Z pewnością również komisja konkursowa takich uprawnień nie posiada. Mając zatem powyższe na uwadze, brak jest podstaw do przyjęcia, że komisja konkursowa naruszyła zasady postępowania określone w ustawie, rozporządzeniach oraz wydanych w oparciu o delegację ustawową zarządzeniach stosując się do ich treści.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co istotne, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powyższego kryterium legalności należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, bowiem Narodowy Fundusz Zdrowia nie naruszył zasad postepowania.

Zgodnie z art. 132 ustawy o świadczeniach podstawą udzielania świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przez Fundusz jest umowa o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej zawarta pomiędzy świadczeniodawcą a dyrektorem oddziału wojewódzkiego Funduszu. Umowa taka może być zawarta wyłącznie ze świadczeniodawcą, który został wybrany do udzielania świadczeń opieki zdrowotnej na zasadach określonych w dziale VI przedmiotowej ustawy.

Zasadę jawności kontraktów z Funduszem wobec osób trzecich statuuje przepis art. 135 ust. 1 ustawy o świadczeniach. Przepisy art. 142-145 omawianej ustawy określają szczegółowe zasady prowadzenia postępowania w trybie konkursu ofert i rokowań. Natomiast jawność warunków wymaganych od świadczeniodawców i zakaz ich zmiany w toku postępowania wynika z treści art. 147 ustawy o świadczeniach.

W myśl art. 134 tej ustawy Fundusz jest zobowiązany zapewnić równe traktowanie wszystkich świadczeniodawców ubiegających się o zawarcie umowy i prowadzić postępowanie w sposób gwarantujący zachowanie uczciwej konkurencji, zaś wszelkie wymagania, wyjaśnienia, informacje i dokumenty związane z danym postępowaniem są udostępniane świadczeniodawcom na takich samych zasadach.

W świetle art. 139 ww. ustawy zawieranie umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej odbywa się po przeprowadzeniu postępowania w trybie konkursu ofert albo rokowań. W celu przeprowadzenia postępowania w trybie konkursu ofert Fundusz zamieszcza ogłoszenie, które zgodnie z art. 139 ust. 3 wskazanej ustawy zawiera m.in. nazwę i adres siedziby zamawiającego, określenie wartości przedmiotu zamówienia, wymagane kwalifikacje zawodowe i techniczne świadczeniodawców. Przedmiot zamówienia opisuje się w sposób jednoznaczny i wyczerpujący, za pomocą dostatecznie dokładnych i zrozumiałych określeń, uwzględniając wszystkie wymagania i okoliczności mogące mieć wpływ na sporządzenie oferty.

Konkurs ofert składa się z części jawnej i niejawnej. W części jawnej komisja konkursowa w obecności oferentów, w myśl art. 142 ust. 2 ustawy o świadczeniach zdrowotnych stwierdza prawidłowość ogłoszenia konkursu ofert oraz liczbę złożonych ofert, otwiera koperty lub paczki z ofertami i ustala, które z ofert spełniają warunki, o których mowa w art. 146 pkt 3 tj. warunki wymagane od świadczeniodawców oraz przyjmuje do protokołu zgłoszone przez oferentów wyjaśnienia lub oświadczenia.

Artykuł 146 ustawy o świadczeniach zdrowotnych daje Prezesowi NFZ ustawowe upoważnienie do określenia m.in. warunków wymaganych od świadczeniodawców przystępujących do konkursu poprzedzającego zawarcie umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Przepis ten nakłada więc na Prezesa NFZ obowiązek podjęcia inicjatywy w zakresie przygotowania projektu ogólnych warunków jakim muszą odpowiadać oferty i świadczeniodawcy. Są to wymogi stawiane świadczeniodawcom przystępującym do postępowania - zarówno w znaczeniu wymogów technicznych, jak i proceduralnych. Prezes wykonuje swoje zadanie poprzez wydanie zarządzenia, w którym winien uwzględnić przepisy działu VI ustawy o świadczeniach oraz przepisy odrębne. (por. komentarz do art. 146 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (w:) Joanna Nowak-Kubiak, Bożena Łukasik, Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, ABC, 2007). Ustawowe upoważnienie Prezesa NFZ do określenia ww. warunków znajduje także oparcie w § 7 ust. 1 załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 6 maja 2008 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2008 r. Nr 81, poz. 484), zgodnie z którym świadczeniodawca jest zobowiązany do udzielania świadczeń w pomieszczeniach odpowiadających wymaganiom określonym w odrębnych przepisach oraz w warunkach wymaganych od świadczeniodawców określonych przez Prezesa Funduszu na podstawie art. 146 ust. 1 pkt 3 i art. 159 ust. 2 ustawy o świadczeniach. Natomiast zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 15 grudnia 2004 r. w sprawie sposobu ogłaszania o postępowaniu w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej przez Narodowy Fundusz Zdrowia, zapraszania do udziału w rokowaniach, składania ofert, powoływania i odwoływania komisji konkursowej oraz jej zadań (Dz. U. z 2004 r. Nr 273, poz. 2719) w ogłoszeniu o konkursie zamieszcza się m.in. kwalifikacje zawodowe osób udzielających świadczeń opieki zdrowotnej i warunki techniczne udzielania świadczeń opieki zdrowotnej, w tym wymagania w zakresie pomieszczeń, sprzętu, aparatury niezbędnych przy udzielaniu świadczeń opieki zdrowotnej.

Wreszcie przed określeniem przedmiotu postępowania, kryteriów oceny ofert i warunków wymaganych od świadczeniodawców Prezes zasięga opinii właściwych konsultantów krajowych. Konsultant wydający opinię w ramach konkretnego postępowania, jest osobą posiadającą wiedzę z danej dziedziny. W związku z tym jest również właściwy, żeby wypowiedzieć się odnośnie warunków wymaganych od świadczeniodawców. Zatem należy uznać, że ustalając określone wymogi Prezes NFZ precyzuje je w taki sposób, żeby zgodnie z prawem został wybrany świadczeniodawca dający najlepsze gwarancje wykonywania zawartej umowy. Ponadto należy mieć na uwadze, że warunki określone przez Prezesa NFZ w oparciu o art. 146 ust. 1 pkt 3 ustawy o świadczeniach muszą być kształtowane z uwzględnieniem interesu ubezpieczonych oraz osób uprawnionych do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Naczelny Sąd Administracyjny np. w wyroku z dnia sygn.. akt II GSK 519/10 wyraził pogląd, powtarzany także w późniejszych orzeczeniach, że "upoważniając Prezesa Funduszu do określenia, m.in. warunków wymaganych od świadczeniodawców ustawodawca nie przesądził nazwy dokumentu zawierającego elementy wskazane w art. 146 ust. 1 ustawy o świadczeniach. Przepis art. 102 ust. 5 ustawy o świadczeniach, zawierający otwarty katalog zakresu działań Prezesa Funduszu, w pkt 24 stanowi o podejmowaniu decyzji w sprawach określonych w ustawie. W przepisach ustawy o świadczeniach wymienione są zarówno decyzje (art. 163 ust. 2, art. 102 ust. 5 pkt 24), jak i decyzje administracyjne (art. 154 ust. 6 i art. 181 ust. 2), co pozwala na przyjęcie, iż pojęcie decyzji użyte w art. 102 ust. 5 pkt 24 obejmuje zarówno decyzje administracyjne jak i decyzje (niebędące decyzjami w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego) z zakresu kierowania ustawową i statutową działalnością Funduszu, podlegające kontroli ministra w ramach określonego ustawą nadzoru, które to rozstrzygnięcia mogą przyjąć różne nazwy. Nie ma przy tym przeszkód formalnoprawnych, by decyzje, w tym drugim znaczeniu, były określane, jako zarządzenia w ramach pragmatyki wykonywania ustawowych zadań przez Prezesa Funduszu. Nie są to jednak zarządzenia, o których mowa w 93 Konstytucji RP.

Podobnie w wyroku z dnia 24 lutego 2011 r., sygn. akt II GSK 263/10 NSA stwierdził wyraźnie, że nie można utożsamiać "zarządzenia" Prezesa NFZ, wydanego w oparciu o art. 146 ust. 1 ustawy o świadczeniach, z zarządzeniami, w znaczeniu użytym w art. 93 Konstytucji. NSA w orzeczeniu tym wskazał ponadto, że brak jest również jakichkolwiek argumentów dla przyjęcia tezy, iż dokument określający warunki wymagane od świadczeniodawców biorących udział w określonym konkursie ofert (niezależnie od przyjętej jego nazwy) określa prawa lub obowiązki uczestników tego konkursu. W ocenie NSA, określenie warunków wymaganych od uczestników konkursu nie kreuje praw, czy też obowiązków potencjalnych uczestników tego konkursu, lecz wskazuje (poprzez określenie wymagań) adresatów, którzy mogą wziąć udział w konkursie. Zdaniem NSA, spełnienie przez oferenta i ofertę warunków wymaganych od świadczeniodawców, określonych przez Prezesa Funduszu na podstawie art. 146 ust. 1 pkt 3 ustawy o świadczeniach, jest nakazem ustawowym wynikającym a contrario z art. 149 ust. 1 pkt 8 cyt. ustawy (podobne stanowisko NSA wyraził także w cyt. przez organ odwoławczy wyroku z dnia 24 lutego 2011 r., sygn. akt II GSK 262/10).

W ocenie Sądu niezasadny jest więc zarzut skarżącej Spółki, że w sprawie zastosowano przepisy prawa sprzeczne z normami powszechnie obowiązującymi, w ty, przepisami unijnymi. W sprawach dotyczących zawierania umów o świadczenia Prezes określa bowiem na podstawie upoważnienia ustawowego warunki stawiane podmiotom biorącym udział w konkursie i warunki te obowiązują w danym postępowaniu świadczeniodawców składających ofertę. Należy podkreślić, że udzielona Prezesowi delegacja daje Prezesowi NFZ swobodę w kreowaniu warunków i nie stawia wyraźnych ograniczeń w tym zakresie. W związku z tym nie można uznać, że Prezes NFZ precyzując wymogi dotyczące uznawania certyfikatów wydanych przez podmioty zagraniczne wyszedł poza ww. delegację. W zarządzeniu nr 3/2014/DOZ z dnia 23 stycznia 2014 r. w sprawie określenia kryteriów oceny ofert w postępowaniu w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, w stanie prawnym obowiązującym w momencie rozstrzygania konkursu ofert, w § 1 ust. 2 uznano, że kryterium certyfikatu systemu zarządzania, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 lit. c jest spełnione, jeśli certyfikat systemu zarządzania:

1) ma zastosowanie w przedmiocie, na który złożono ofertę;

2) obejmuje lokalizację (miejsce udzielania świadczeń) wskazaną w ofercie;

3) jest ważny w dniu złożenia oferty oraz w dniu rozpoczęcia obowiązywania umowy;

4) jest wydany przez jednostkę certyfikującą systemy zarządzania posiadającą akredytację w zakresie sektora usług medycznych (branża "Zdrowie i opieka społeczna" zgodnie z kodem 38 EA lub kategorią G Katering zgodnie z ISO/TS 22003), udzieloną przez Polskie Centrum Akredytacji2) lub przez równorzędny podmiot zagraniczny3) i jest opatrzony symbolem akredytacji jednostki akredytującej.

W przypisie nr 3 – stanowiącym element zarządzenia – wyjaśniono, że przez równorzędny podmiot zagraniczny rozumie się podmiot z akredytacją jednostki akredytującej innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, która to jednostka akredytująca wykazuje zgodność z wymaganiami odpowiedniej normy zharmonizowanej oraz wymaganiami określonymi w art. 8 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 765/2008 z dnia 9 lipca 2008 r., ustanawiającego wymagania w zakresie akredytacji i nadzoru rynku odnoszące się do warunków wprowadzania produktu do obrotu i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 339/93 (Dz. UE.L.218 z 13.08.2008, str. 30-47), potwierdzoną pomyślną oceną wzajemną przeprowadzoną na podstawie art. 10 tego rozporządzenia. Tak zapisany warunek obowiązywał wszystkich oferentów uczestniczących w postępowaniach o udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej, nie tylko tych którzy uczestniczył w konkursie ofert razem ze skarżącą. Został klarownie sformułowany.

Skoro, na co już wcześniej zwrócono uwagę, zasada równego traktowania świadczeniodawców przejawia się w stosowaniu takich samych kryteriów do wszystkich świadczeniodawców biorących udział w danym postępowaniu, naruszeniem tej zasady byłoby zastosowanie w postępowaniu, którego uczestnikiem była skarżącą w stosunku do niej kryterium certyfikatu w sposób przez nią pożądany, lecz nie spełniający wyżej opisanego warunku. W ogłoszonym konkursie o udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej – rehabilitacji leczniczej w zakresie lekarskiej ambulatoryjnej opiece rehabilitacyjnej - obowiązywały te same wymagania w stosunku do wszystkich biorących udział w konkursie świadczeniodawców i tożsame kryteria ocen, określone w zarządzeniu Nr 3/2014/ DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 23 stycznia 2014 r. w sprawie określenia kryteriów oceny ofert w postępowaniu w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Zatem stosując kryterium certyfikatu zgodnie z warunkami opisanymi w powołanym zarządzeniu Fundusz nie naruszył zasady równego traktowania oferentów ani zasady konkurencyjności, nie zmienił warunków w toku postępowania o udzielenie świadczeń zdrowotnych.

Nie naruszono również zasady jawności warunków wymaganych od świadczeniodawców oraz nie dokonano ich zmian w toku postępowania. Skarżąca spółka przystępując do konkursu ofert wiedziała, jakim powinna legitymować się certyfikatem, by uzyskać dodatkowe punkty. Nie jest przy tym sporne, że ani w dacie złożenia oferty, ani też w toku postępowania skarżąca tego wymogu nie spełniała.

Kwestionując decyzje Dyrektora [...] Oddziału NFZ skarżąca nie wykazuje, iż w toku postępowania o udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej doszło do naruszenia zasad postępowania, lecz w istocie zwalcza wymóg stawiany świadczeniodawcom biorącym udział w konkursie ofert.

Konkludując należy uznać, że Fundusz nie naruszył zasad przeprowadzania postępowania, zatem nie można uznać iż interes prawny skarżącej doznał uszczerbku. Treścią pojęcia "interes prawny" jest prawo podmiotowe rozumiane jako przyznanie przez przepis prawa konkretnych korzyści, które można realizować w postępowaniu administracyjnym. Cechami tego "interesu" jest to, że jest on konkretny, indywidualny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. Stwierdzenie interesu prawnego sprowadza się do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa administracyjnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej (vide wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 października 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 1876/05). Odwołanie przysługuje świadczeniodawcy, którego interes prawny doznał uszczerbku w wyniku naruszenia przez Fundusz zasad przeprowadzenia postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. W ocenie Sądu określenie konkretnych wymogów nie stanowi naruszenia prawa skarżącej i nie jest ograniczeniem konstytucyjnych gwarancji wolności jego działalności gospodarczej. Fundusz realizując nałożone przez ustawodawcę obowiązki w omawianym zakresie udostępnił na takich samych zasadach świadczeniodawcom wszystkie wymagania i informacje oraz dokumenty związane z przedmiotowym postępowaniem. Warunki wymagane od świadczeniodawców oraz kryteria oceny ofert były jawne i nie podlegały zmianie w toku postępowania. Komisja dokonała oceny wszystkich ofert z zastosowaniem tych samych kryteriów dla wszystkich świadczeniodawców. Skarżąca, wbrew jej przekonaniu, nie spełniła wymogu posiadania certyfikatu, pozwalającego jej na uzyskanie dodatkowych punktów.

Należy również zauważyć, że ewentualne zwolnienie skarżącej z wymogu posiadania certyfikatu wystawionego przez jednostkę akredytowana w jednym z państw członkowskich Unii Europejskiej doprowadziłoby do jej uprzywilejowania względem pozostałych świadczeniodawców biorących udział w konkursie. Następstwem tego byłoby złamanie wyrażonej we wspomnianym już art. 134 ustawy o świadczeniach zasady równego traktowania wszystkich świadczeniodawców, a co za tym idzie doprowadziłoby to do przeprowadzenia konkursu niezgodnie z prawem.

Z powyższych względów za niezasadny uznano zarzut wydania decyzji w oparciu o przepis prawa niezgodny z normami powszechne obowiązującymi w tym z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 765/2008 z dnia 9 lipca 2008 r. ustanawiającego wymagania w zakresie akredytacji i nadzoru rynku odnoszące się do warunków wprowadzania produktów do obrotu i uchylające rozporządzenia (EWG) nr 339/93.

Art. 152 ust. 1 ustawy o świadczeniach zdrowotnych stanowi, że podmiotom, których interes prawny doznał uszczerbku w wyniku naruszenia przez Fundusz zasad przeprowadzania postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, przysługują środki odwoławcze i skarga na zasadach określonych w art. 153 i 154. Z art. 154 ust. 1 ustawy wynika, że świadczeniodawca biorący udział w postępowaniu może wnieść do dyrektora oddziału wojewódzkiego NFZ, w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia o rozstrzygnięciu postępowania, odwołanie dotyczące rozstrzygnięcia postępowania. Tak zainicjowane postępowanie odwoławcze jest postępowaniem administracyjnym (dwuinstancyjnym), kończącym się wydaniem w każdej instancji decyzji administracyjnej, zaś odwołanie ma na celu weryfikację zaskarżonego rozstrzygnięcia, umożliwiającą jego wzruszenie.

Z kolei z art. 154 ust. 1 ustawy o świadczeniach zdrowotnych wynika, że przedmiotem kontroli w postępowaniu administracyjnym wszczętym odwołaniem jest rozstrzygnięcie wydane w postępowaniu w sprawie zawarcia umowy, polegające na dokonaniu wyrobu świadczeniodawców, z którymi zostaną zawarte umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Postępowanie wszczęte wskutek odwołania jest zatem, co podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 lipca 2012 r., sygn. II GSK 121/12 postępowaniem administracyjnym dwuinstancyjnym kończącym się wydaniem w końcowej instancji decyzji administracyjnej i pełni ono funkcję postępowania kontrolnego w stosunku do postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, w tym przypadku kontroli postępowania konkursowego.

Uwzględnić przy tym należy, że przedmiotem kontroli w tym administracyjnym postępowaniu jest rozstrzygnięcie wydane w postępowaniu w sprawie zawarcia umowy, która polega na dokonaniu wyboru świadczeniodawców, z którymi zostaną zawarte umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej i jednocześnie wskazanie świadczeniodawców niezakwalifikowanych do zawarcia umów.

W rozpatrywanej sprawie oferta skarżącej znalazła się na równorzędnym najwyższym miejscu rankingowym z dwoma innymi ofertami. Pozostałe dwie najwyżej ocenione oferty nie zawierały certyfikatów. Skarżąca pozostałych elementów oceny nie negowała, a organ, a także Sąd nie dopatrzył się błędów w tej ocenie. Oferty dołączono do akt postepowania.

Nie ma zatem podstaw do przyjęcia do kwestionowania przedstawionego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stanowiska organu.

Dla oceny prawidłowości postępowania dotyczącego zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej niezbędne jest, jak przyjmuje się w orzecznictwie (vide ww. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 10/10) szczegółowe wykazanie z uwzględnieniem przepisów prawa materialnego, że uzyskanie ilości punktów przypadających na daną kategorię dokonane zostało na podstawie przyjętych i jednolitych dla wszystkich oferentów kryteriów. Organ wykazał w zaskarżonej decyzji, dlaczego skarżąca nie mogła uzyskać punktów z tytułu posiadania certyfikatu ISO, chociaż nie negował samego aktu posiadania przez nią tego dokumentu ani uprawnień jednostki, która go wystawiła, do wydawania takich certyfikatów.

Wobec powyższego skargę, jako niezasadna, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalono.