Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1748/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-10-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1 i 2, art. 7 ust. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) Sędziowie: WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska WSA Tomasz Wykowski Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2014 r. sprawy ze skargi F. R. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] kwietnia 2014 r. znak [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2014 r., [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., znak: [...] Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] znak: [...] z dnia [...] lutego 2014 r. o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. R. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez A. R. w miejscowości Ż., powiat [...], województwo [...], zostało wszczęte na wniosek F. R. z dnia [...] października 1990 r. Wniosek został ponowiony przez F. R. działającego w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik A. R. i M. R. w dniu 13 grudnia 2008 r.

W ramach prowadzonego postępowania Wojewoda [...] powziął informację o śmierci B. R. i A. R., tj. brata i matki F. i A. R.

Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w B. sygn. akt II [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. spadek po B. R. nabyły dzieci: A. R., A. R., F. R., M. R. i E. R. w 1/5 części każdy a po A. R. nabyło rodzeństwo: A. R., F. R., M. R. i E. R.- w 1/4 części każdy.

Wskutek śmierci E. R. w dniu 11 maja 2002 r., zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w B. o sygn. akt I Ns [...] z dnia 19 sierpnia 2005 r., spadek nabyli żona K. R. i syn M. R. po 1/2 części każde z nich. Zgodnie z treścią ww. postanowienia sądu spadek po K. R. zmarłej w dniu 31 lipca 2005 r. nabył w całości syn M. R.

Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego sygn. akt II Ns [...] z dnia 17 maja 2012 r., spadek po A. R. nabyli wdowa H. R. oraz dzieci B. R. i W. R. w 1/3 części każdy.

W toku postępowania przed Wojewodą [...] zgromadzono, między innymi, następujące dokumenty:

- protokół przesłuchania w Urzędzie Miejskim w S. w dniu 28 czerwca 1991 r. świadków C. M. i Z. W., którzy zeznali, że A. R. pozostawił w 1940 r. w kolonii Ż., woj.[...] : [...] ha ziemi ornej, [...] ha łąki, stodoła o wym. [...] m, stajnię o wym. [...] m, oborę o wym. [...] m, świnnik o wym. [...] m, spichlerz o wym. [...] m, piwnice o wym. [...] m, nad piwnicą znajdował się budynek, studnię.

- kopię testamentu sporządzonego w dniu 1 lutego 1935 r. przez A. R., mieszkającego w folwarku Ż., pow. [...], który rozporządził swoim majątkiem między spadkobiercami: żoną J., synem K., synem J., córką H., synem K. oraz synem A. A. R. rozporządził swoim majątkiem w sposób następujący: żonie J. oddał na dożywotnie władanie [...] ha gruntu, które po jej śmierci winny przejść na zupełną własność syna A.; synowi K. oddał na zupełną własność [...] ha gruntu; synowi J. oddał na zupełną własność [...] ha gruntu; córce H. oddał na zupełną własność [...] ha gruntu; synowi K. oddał na zupełną własność [...] ha gruntu; synowi A. oddał na zupełną własność [...] ha gruntu, wszystkie zabudowania znajdujące się w folwarku, młocarnię, wialnię, sieczkarnię, żniwiarkę i cały inwentarz żywy i martwy.

- tłumaczenie przysięgłe zaświadczenia Prokuratury Związku [..] nr [...] z dnia [...] maja 1989 r., nr rep. [...] o rehabilitacji A. R. s. A.

- oświadczenie świadka K. I. z dnia [...] lipca 2008 r., zgodnie z którym A. R. do śmierci w 1947 r. zamieszkiwał w folwarku Ż., jego synem był A. R. a areał rolny wynosił [...] ha. Do oświadczenia świadek dołączył szkic budynków pozostawionych w folwarku Ż.

- oświadczenie świadka C. M. z dnia 17 października 2008 r., z którego wynika, że A. R. był właścicielem dużego majątku, w którego skład wchodziła nieruchomość rolna w postaci ziemi o areale ponad [...] ha, z czego [...] hektar pokryty był zabudowaniami gospodarskimi, w tym ogromną stodołą, spichlerzem, stajnią, oborą i chlewnią a nadto obejmował dwa sady owocowe. Świadek zeznał, iż ma wiedzę od swego ojca, że "A. R. zapisał ten majątek swoim dzieciom, w tym blisko [...] ha wraz z zabudowaniami A. R., majątek został zabrany przez Sowietów tuż po wypędzeniu Niemców, najpierw większość ziemi, a po dwóch latach również pozostały areał wraz z budynkami. Pozostawili tylko budynek mieszkalny, w którym została siostra F. R. – M., mieszkająca po dziś dzień na [...]i".

- oświadczenie F. R. z dnia 15 grudnia 2008 r., w którym wskazał, że "Ojciec urodził się 15 czerwca 1900 roku w [...] (folwark) i do 1940 roku razem z dziadkiem A. R. gospodarzyli w tym majątku."

- oświadczenie F. R. z dnia 16 grudnia 2008 r., w którym wskazał, że "Mój ojciec A. R. zajmował się przed II wojną światową gospodarstwem typowo rolniczym razem z dziadkiem A. R. Jak wynika z testamentu, który dołączam do spraw, dziadek A. sporządzając testament posiadał w sumie ponad [...] ha gruntu, który na wypadek śmierci, przepisał swoim dzieciom. Jak wynika z testamentu mój ojciec A. otrzymał najwięcej (taka była wola dziadka). Testament ten został sporządzony w 1935 r.". Strona ponadto wskazała, że w 1940 r. NKWD aresztowało ojca A. i dziadka A. Dziadka zwolniono po dwóch miesiącach ze względu na wiek (83 lata), zaś ojciec został skazany na 8 lat więzienia. W oświadczeniu z dnia 15 grudnia 2008 r. F. R. podał, że jego ojciec urodził się w dniu 15 czerwca 1900 r. w [...] (folwark) i do 1940 r. razem z dziadkiem A. R. gospodarzyli w tym majątku.

- oświadczenie świadka K. I. z dnia [...] grudnia 2009 r., w którym wskazał, że cyt.: "Potwierdzam również o prawdziwości posiadania majątku przez rodziców F. R. np. [...] ha gruntu, [...] sady (młody i stary) oraz zabudowania gospodarcze, które są naszkicowane przez F. R. w aktach."

- orzeczenie Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z dnia [...] października 1947 r., I.dz. [...] zgodnie z którym A. R. pozostawił w Ż., woj.[...]: [...] ha ziemi ornej, I ha ogrodu warzywno-owocowego, dom mieszkalny [...] izbowy, drewniany kryty blachą, stajnię [...] m, stodołę [...] m, spichlerz [...] m.

- oświadczenie F. R. z dnia 8 listopada 2013 r., w którym wskazał, że "oświadczam, że mienie, w tym nieruchomości, wymienione w wystawionym na mojego ojca orzeczeniu Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z dnia [...] października 1947 roku są tymi samymi nieruchomościami, które zgodnie z testamentem z dnia 1 lutego 1935 roku mój dziadek A. R. zapisał na mojego ojca A. R. Po drugie oświadczam, że według mojej pamięci A. R. zmarł w dniu 1 albo 3 stycznia 1947 roku w miejscowości [...].(...)"

Po analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. odmówił: F. R., M. R., H. R., B. R. oraz W. R. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. R. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości [...].

W uzasadnieniu ww. decyzji wskazał, iż wniosek nie może zostać rozpatrzony pozytywnie z uwagi na ustalenie przez organ wojewódzki, że właścicielem pozostawionych nieruchomości był A. R., który nie opuścił byłych ziem Rzeczypospolitej Polskiej, a nie A. R., który opuścił byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w 1940 r. nie będąc wówczas właścicielem ww. nieruchomości.

Odwołanie od ww. decyzji wniósł F. R. podnosząc, że odmowa przyznania prawa do rekompensaty rażąco narusza art. 1 ust. 2 i art. 2 "ustawy zabużańskiej." Odwołujący się wskazał, że z pierwszego z powołanych przepisów wynika, że ustawa dotyczy również osób, które z powodu jakichkolwiek okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 roku musiały opuścić byłe terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. Z kolei zgodnie z art. 2 powołanej ustawy prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, gdy był on w dniu 1 września 1939 roku obywatelem polskim, opuścił on byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn wymienionych w art. 1, lub z tych przyczyn nie mógł na nie powrócić, oraz posiada obywatelstwo polskie. Odwołujący stwierdził, że wszystkie te warunki spełniał jego ojciec – A. R. a w związku z jego śmiercią, prawo to nabyli, zgodnie z art. 3 ust. 2 powołanej ustawy jego spadkobiercy.

Po rozpatrzeniu odwołania Minister Skarbu Państwa wydał w dniu [...] kwietnia 2014 r. decyzję, nr [...] o utrzymaniu w mocy decyzji Wojewody [...] znak: [...] "RZ" z dnia [...] lutego 2014 r. o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. R. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

W uzasadnieniu ww. decyzji Minister przywołał art. 1 ust. 1, art. 1 ust. 2, art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Wskazał, iż Prawo do rekompensaty na podstawie powołanych wyżej przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie powyższe wymogi a niespełnienie choćby jednej z wymienionych w powyższym przepisie przesłanek powoduje utratę uprawnień do rekompensaty. Zaś spadkobierca właściciela może to prawo zrealizować, jeżeli jest obywatelem polskim, a właściciel nieruchomości spełniał opisane wyżej wymogi.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, iż F. R., M. R., H. R., B. R. oraz W. R. nie spełniają ww. wymogów. W ocenie Ministra, z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że właścicielem nieruchomości położonej w miejscowości [...] był A. R., który nie opuścił byłych ziem Rzeczypospolitej Polskiej, a nie A. R., który opuścił byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w 1940 r. nie będąc wówczas właścicielem nieruchomości pozostawionej.

Podniósł, ż słusznie organ I instancji wskazał, iż wniosek F. R. z dnia [...] października 1990 r. dotyczył pozostawienia nieruchomości, których rodzaj i powierzchnia jest tożsama z nieruchomościami zapisanymi w testamencie przez A. R. na rzecz A. R., co wskazuje, że A. R. mógł zostać właścicielem ww. nieruchomości w drodze spadkobrania w dniu śmierci A. R., ale nie był nim w dniu ich pozostawienia w roku 1940. Co istotne, strony nie przedłożyły do akt sprawy postanowienia o nabyciu spadku po A R.

Analiza dokumentów zgromadzonych w sprawie nie wskazuje również na podział majątku [...], z którego wynikałoby, że A. R. stałby się właścicielem części ww. nieruchomości przed śmiercią swojego ojca – A. R. Organ odwoławczy podkreślił, że na fakt, iż właścicielem nieruchomości pozostawionej do czasu jej przejęcia przez władze ZSRR był A. R. wskazują zarówno świadkowie: C. M. w oświadczeniu z dnia 17 października 2008 r., K. I. w oświadczeniu z dnia 2 lipca 2008 r., jak i sama strona – F. R. w oświadczeniu z dnia 8 listopada 2013 r. gdzie wskazał on, iż "według mojej pamięci A. R. zmarł w dniu 1 albo 3 stycznia 1947 r. w miejscowości [...].(..)".

W ocenie Ministra, z punktu widzenia przedmiotowej sprawy nie jest również istotnym czy w chwili śmierci, tj. w 1947 r. właściciel mienia pozostawionego władał całym swoim majątkiem, ponieważ z ww. zeznań C. M. wynika, że "majątek został zabrany przez Sowietów tuż po wypędzeniu Niemców, najpierw większość ziemi, a po dwóch latach również pozostały areał wraz z budynkami. Pozostawili tylko budynek mieszkalny, w którym została siostra F. R. – M., mieszkająca po dziś dzień na [...]", gdyż A. R. nigdy nie opuścił miejscowości [...]. Zgodnie z ww. zeznaniem K. I. "A. R. do śmierci w 1947 r. zamieszkiwał w folwarku [...]."

Organ odwoławczy podkreślił, iż warunkiem sine qua non potwierdzenia prawa do rekompensaty jest, aby spadkodawca - pierwotny właściciel nieruchomości - sam był uprawniony do uzyskania rekompensaty, poprzez łączne spełnienie ustawowych przesłanek zawartych w art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Brak spełnienia choćby jednej z wyżej wskazanych przesłanek skutkuje tym, te prawo do rekompensaty mu nie przysługuje, a co za tym idzie nie może ono przysługiwać także jego potencjalnym spadkobiercom.

Organ wskazał, iż w odniesieniu do treści art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. określającego przesłanki pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP należy jednak podkreślić, że pozostawić daną nieruchomość może tylko i wyłącznie jej właściciel. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 5 października 2011 r. (sygn. I OSK 1649/10) nie można pozostawić nieruchomości, której nie jest się właścicielem.

Minister Skarbu Państwa zwrócił ponadto uwagę na braki formalne występujące w przedmiotowym postępowaniu, mianowicie pomimo wezwań organu wojewódzkiego z dnia 3 sierpnia 2012 r. B. R., H. R. oraz W. R. nie przedłożyli uwierzytelnionej kserokopii aktualnego dowodu osobistego albo paszportu oraz dokumentu potwierdzającego wszystkie miejsca zamieszkania na obecnym terytorium RP.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył F. R. wnosząc o jej uchylenie lub zastosowanie innych przewidzianych prawem środków w celu usunięcia naruszenia prawa spowodowanego zaskarżoną decyzją oraz poprzedzającą ją decyzją Wojewody [...].

W skardze F. R. zarzucił naruszenie:

- zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., a ponadto naruszenie zasady praworządności wyrażonej w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ze zm.) w zw. z art. 6 k.p.a., przez zaniechanie przez organ administracji wyczerpującego zebrania materiału dowodowego niniejszej sprawy oraz wszechstronnego zbadania i rozpatrzenia wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych z nią związanych;

- art. 76 § 1 i 3 k.p.a. poprzez podważenie dokumentu urzędowego w postaci karty repatriacyjnej potwierdzającego pozostawienie przez mojego ojca A. R. mienia poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, mimo nieprzeprowadzeniu przeciwko temu dokumentowi jakichkolwiek dowodów;

- prawa materialnego poprzez obrazę przepisów art. 1 ust. 2 i art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 roku o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia mienia poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez przyjęcie, że A. R., jako repatriant, nie był w chwili przybycia do Polski właścicielem majątku pozostawionego w miejscowości [...] (obecnie [...]), co uzasadniono tym, że majątek ten został wcześniej przejęty przez władze ZSRR (s. 8 uzasadnienia zaskarżonej decyzji) - tym samym Minister Skarbu Państwa uznał, że A. R. był sam sobie winien, że dał się aresztować przez te władze, a następnie walczył o Polskę w Polskiej armii, a w końcu nie mógł po wojnie wrócić do swojej ojcowizny by ją ponownie objąć;

- naruszenie prawa materialnego, a więc art. 2 powołanej ustawy poprzez przyjęcie, że A. R. po śmierci A. R., nie stał się właścicielem majątku przeznaczonego dla niego na mocy znajdującego się w aktach testamentu, w chwili, gdy przybył do Polski po zakończeniu wojny;

- przewlekłość postępowania przez organem I instancji - Wojewodą [...]

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż w zaskarżonej decyzji pominięto okoliczności pozostawienia nieruchomości przez jego ojca A R. Ponadto, wskazał, iż zaskarżona decyzja narusza art. 76 § 1 k.p.a., podważając dokument urzędowy w postaci orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z dnia [...] października 1947 roku, [...] stwierdzającego pozostawienie przez A. R. mienia, które odpowiada zapisowi testamentowemu na jego rzecz. Skarżący wskazał również, iż nie przedstawiono żadnych dowodów na okoliczność, że A. R. nie nabył spadku po ojcu przed dniem przybycia do Polski, choć przecież miało to miejsce około 10 miesięcy po śmierci A. R.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów uznać trzeba, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca je decyzja Wojewody [...] zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r., Nr 169, poz. 1418, z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą zabużańską", poprzez ich błędną wykładnię.

Na wstępie wskazać trzeba, iż przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty wydana na podstawie art. 7 ust. 2 w związku z art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 1 i 2 ustawy zabużańskiej.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, powodem odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty jest niespełnienie przesłanek określonych w art. 7 ust. 2 w związku z art. 2 ustawy zabużańskiej. Minister podniósł, iż wniosek F. R. z dnia [...] października 1990 r. dotyczył pozostawienia nieruchomości, których rodzaj i powierzchnia jest tożsama z nieruchomościami zapisanymi w testamencie przez A. R. na rzecz A. R., co wskazuje, że A. R. mógł zostać właścicielem ww. nieruchomości w drodze spadkobrania w dniu śmierci A. R., ale nie był nim w dniu ich pozostawienia w roku 1940. Co istotne, strony nie przedłożyły do akt sprawy postanowienia o nabyciu spadku po A. R. Wskazując na powyższe, organ odwoławczy podkreślił, iż w odniesieniu do art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. określającego przesłanki pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP - pozostawić daną nieruchomość może tylko i wyłącznie jej właściciel.

W ocenie Sądu, powyższy pogląd organu odwoławczego nie jest trafny.

Wskazać należy, iż w art. 1 ustawy zabużańskiej określono zasady realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., dokonanego na podstawie wymienionych w niej tzw. układów republikańskich (art. 1 ust.1) bądź umowy granicznej z 15 lutego 1951 r. (art. 1 ust. 1a). Przepisy tej ustawy stosuje się także do osób, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r., były zmuszone opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 1 ust. 2).

Zgodnie zaś z art. 2 ustawy zabużańskiej, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi: 1) był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1 oraz 2) posiada obywatelstwo polskie.

W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, powołane przepisy ustawy zabużańskiej nie zawierają wymogu, aby w momencie opuszczania byłego terytorium RP, osoba, która w związku z wojną terytorium to opuszczała, była właścicielem nieruchomości pozostawionej. Wskazać trzeba, iż stanowisko to ma charakter ugruntowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. wyroki tego Sądu z dnia: 20 maja 2014 r., I OSK 2665/12, 17 kwietnia 2014 r., I OSK 149/14; 24 maja 2013 r., I OSK 341/12; 21 maja 2013 r., I OSK 1984/12, 10 kwietnia 2013 r., I OSK 2041/11, 7 marca 2012 r. o sygn. akt I OSK 662/11– publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

U podstaw tego stanowiska leży pogląd, iż jakkolwiek przepisy ustawy zabużańskiej zawierające prawne uwarunkowania przyznania określonego świadczenia o charakterze częściowo pomocowym z zasobów Skarbu Państwa należy rzeczywiście wykładać ściśle, to nie oznacza to - po pierwsze - konieczności dokonywania wykładni tych przepisów w sposób zawężający, niezgodny z celami ustawy, a - po drugie - nie wyłącza możliwości stosowania wykładni innej niż gramatyczna (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 maja 2013 r., I OSK 1984/12, niepublik.).

W powołanym wyżej orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, iż celem ustawy zabużańskiej jest udzielenie pomocy częściowo rekompensacyjnej osobom, które w wyniku wypędzenia oraz innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r., były zmuszone opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Przyjęcie, że osoby te powinny dodatkowo w chwili opuszczania terytorium RP być właścicielami nieruchomości w sensie cywilnoprawnym stanowi wprowadzenie w drodze wykładni dodatkowego, nieprzewidzianego ustawą kryterium, na którego spełnienie – na skutek okoliczności, często przypadkowych i niezawinionych, związanych z drugą wojną światową – mogli nie mieć jakiegokolwiek wpływu. Okoliczności te z natury rzeczy nie mogą być ograniczone czasowo do daty formalnego zakończenia wojny, gdyż jej skutki wywierały wpływ na zachowania poszczególnych osób również w okresie powojennym.

Z punktu widzenia celów ustawy podstawowe znaczenie ma utrata mienia związana ze zmianą granic Rzeczypospolitej Rolskiej, która była wynikiem traktatów międzynarodowych, a nie okoliczności związane z datą, przyczyną i sposobem opuszczenia byłych ziem Rzeczypospolitej Polskiej.

Natomiast z punktu widzenia zasady równości (art. 32 Konstytucji RP), w zakresie ochrony prawa do rekompensaty w związku z utratą mienia pozostawionego poza granicami Polski, przepisy ustawy powinny być rozumiane szerzej, a mianowicie jako przyznające prawo do rekompensaty wszystkim tym osobom, które w związku z wojną zmuszone były opuścić terytorium dawnej RP i dla których utrata prawa własności pozostawała w adekwatnym związku przyczynowym ze zmianami granic Polski po drugiej wojnie światowej.

Prawno - publiczny charakter świadczenia przewidzianego w ustawie zabużańskiej również nie pozwala - w procesie odkodowywania właściwego znaczenia jej zapisów - na przywiązywanie podstawowego znaczenia prawnego dla uwarunkowań cywilnoprawnych, związanych z posiadaniem przymiotu właściciela nieruchomości w dacie repatriacji lub w dacie opuszczenia granic przedwojennej RP, w sytuacji możliwości wykazania faktycznej utraty określonej nieruchomości (w tym także możliwości jej faktycznego objęcia) z przyczyn związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r., a w szczególności z powodu konieczności opuszczenia tych ziem oraz brakiem możliwości powrotu.

Jak zauważył organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż wniosek F. R. dotyczył pozostawienia nieruchomości, których rodzaj i powierzchnia jest tożsama z nieruchomościami zapisanymi w testamencie przez A. R. na rzecz A. R., co wskazuje, że A. R. mógł zostać właścicielem ww. nieruchomości w drodze spadkobrania w dniu śmierci A. R., ale nie był nim w dniu ich pozostawienia w roku 1940.

Jak już wskazano powyżej, w ocenie składu orzekającego, ustawa zabużańska nie zawiera wymogu aby w momencie opuszczania byłego terytorium RP osoba, która w związku z wojną terytorium to opuszczała była właścicielem nieruchomości pozostawionej poza granicami byłego terytorium RP. Skoro zaś ustawodawca nie wprowadził wymogu bycia właścicielem nieruchomości przez osobę opuszczającą terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, to, w ocenie Sądu, niedopuszczalne jest stawianie tego wymogu przez same organy stosujące prawo.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, rzeczą organów orzekających będzie dokonanie odpowiednich ustaleń faktycznych dotyczących związku opuszczenia byłego terytorium RP przez A. R. z drugą wojną światową, okoliczności związanych z utratą nieruchomości, która w dacie opuszczenia byłego terytorium RP stanowiła własność A. R. będącego ojcem A. R. oraz spełnienia przez A. R. i jego następców prawnych pozostałych przesłanek, od których ustawa uzależnia prawo ubiegania się o potwierdzenie prawa do rekompensaty, a następnie wydanie stosownego rozstrzygnięcia w sprawie.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku.