Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 481/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargi
Powołane przepisy: article: art. 116
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 481/08 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 listopada 2008r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Maria Zawadzka (spr), Sędzia: WSA Beata Cieloch, WSA Ewa Michna, Protokolant: Bożena Wąsik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2008r., spraw ze skarg T. P., na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [...] nr [...], w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za miesiące: marzec,, kwiecień, maj, lipiec i wrzesień 2002r. i za IV kwartał 2002r. oraz za I kwartał 2003r., - skargi oddala -


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego, decyzjami z dnia [...]., Nr [...] oraz Nr [...] orzekł o odpowiedzialności skarżącego T. P. za zaległości podatkowe ,,Przedsiębiorstwa [...]" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w T., jako płatnika podatku od towarów i usług za miesiące: marzec, kwiecień, maj, lipiec, wrzesień 2002 r. oraz IV kwartał 2002 r., a także za pierwszy kwartał 2003 r.

W uzasadnieniach decyzji podniesiono, że Przedsiębiorstwo [...] " Spółka z o.o. w T. nie wpłaciło do budżetu państwa należnego podatku od towarów i usług za miesiące: marzec, kwiecień, maj, lipiec, wrzesień 2002 r. oraz IV kwartał 2002 r., a także za pierwszy kwartał 2003 r. Powyższa zaległość powstała w okresie kiedy skarżący był prezesem spółki z o.o., a zgodnie z art. 116 Ordynacji podatkowej, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem za zaległości podatkowe spółki z o.o., które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu. Ponadto wskazano, że prowadzona egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, natomiast T. P. nie wykazał, że we właściwym czasie został złożony wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości spółki. Dodatkowo podniesiono, że zgodnie z art. 107 § 2 Ordynacji podatkowej odpowiedzialność osoby trzeciej obejmuje również odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych oraz koszty postępowania egzekucyjnego.

Skarżący złożył od powyższych decyzji odwołania domagając się ich uchylenia. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 122 Ordynacji podatkowej przez niepodjęcie przez organ podatkowy wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Skarżący podniósł że w związku z upływem czasu i brakiem dostępu do dokumentów źródłowych nie był w stanie zająć jednoznacznego stanowiska co do przyczyny nie uregulowania zaległości. Podniósł także, że po odwołaniu go z funkcji prezesa, firmę przejął protokolarnie nowy prezes G. M. wraz z całym majątkiem o nieznanej odwołującemu się wartości rynkowej i należnościami. Od tego czasu nie miał on ani wpływu, ani też wiedzy w temacie działań podejmowanych przez nowego prezesa. Skarżący zaznaczył, że na koniec maja 2003 r., spółka miała należności od swoich kontrahentów w kwocie ok. 950 426,11 zł. Ponadto Urząd Skarbowy miał ustanowiony zastaw na dwóch pojazdach firmy, co gwarantowało wyegzekwowanie należnej kwoty podatku. Zdaniem skarżącego żaden wierzyciel nie mógł ponieść szkody ponieważ majątek znacznie przewyższał zobowiązania spółki. Skarżący zarzucił następującym po nim władzom spółki przeniesienie niektórych środków trwałych do firm: ,,T" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w J. oraz ,,Pr" Sp. z ograniczoną odpowiedzialnością w T. Skarżący dodał, że w dniu 11 lutego 2003 r. wystąpił z wnioskiem do Sądu Rejonowego w K. Wydziału [...] o otwarcie postępowania układowego ponieważ ze względu na trudności finansowe głównego odbiorcy usług spółki spodziewał się możliwości krótkotrwałego zaprzestania płacenia zobowiązań, jednakże Sąd w dniu [...] maja 2003 r. oddalił wniosek.

Dyrektor Izby Skarbowej decyzjami z dnia [...] Nr [...] oraz Nr [...] , utrzymał w mocy decyzje organu pierwszej instancji.

W motywach rozstrzygnięcia podtrzymano stanowisko wyrażone w uzasadnieniach decyzji organu pierwszej instancji. Odnosząc się do pisma skarżącego z dnia [...] października 2007 r., w którym skarżący wskazał ruchomy majątek spółki, wskazano że wymienione przez skarżącego przedmioty zostały sprzedane przez spółkę w 2003 r., czego dowodem są zalegające w aktach sprawy kopie faktur.

W skargach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji jako naruszających prawo. Skarżący w przeważającej mierze powtórzył zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, dodając, że w sprawie zachodzą przesłanki zwalniające go od odpowiedzialności za zobowiązania spółki albowiem ponowne złożenie podania o wszczęcie postępowania układowego, jak i wniosku o upadłość spółki, w wymaganym czasie, stało się nie możliwe z przyczyn od niego nie zależnych, tj. z powodu odwołania go ze stanowiska członka zarządu spółki.

W odpowiedzi na skargi Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonych decyzjach.

Powyższe skargi zostały zarejestrowane pod sygnaturami akt I SA/Kr 481/08 i I SA/Kr 482/08. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowił połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygnaturach I SA/Kr 481/08 i I SA/Kr 482/08 i prowadzić je pod wspólną sygnaturą I SA/Kr 481/08. Rozpoznając i rozstrzygając łącznie sprawę skarg na wszystkie zaskarżone decyzje, Sąd działał w trybie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zm.), który to przepis stanowi, że Sąd może zarządzić połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli pozostają one ze sobą w związku. W przedmiotowym postępowaniu we wszystkich zaskarżonych decyzjach zarzuty skargi, stan faktyczny, rodzaj zobowiązania podatkowego i osoba podatnika były identyczne stąd zdaniem orzekającego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zaistniał pomiędzy wszystkimi sprawami związek o którym mowa w art. 111 § 2 cyt. ustawy, a względy ekonomii procesowej, szybkość postępowania i ograniczenia jego kosztów dla obu stron procesu dodatkowo przemawiały za połączeniem wszystkich spraw.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył , co następuje:

Skarga nie jest zasadna, a zaskarżone decyzje odpowiadają prawu.

Na wstępie podkreślić należy, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej - p.p.s.a.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Jeśli zaś Sąd nie dopatrzy się niezgodności decyzji lub postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującymi prawa materialnego bądź procesowego, to skargę oddala na zasadzie art. 151 p.p.s.a.

W przedmiotowej sprawie istotą sporu pomiędzy skarżącym, a organami podatkowymi była kwestia zaistnienia przesłanek prawnych do obciążenia skarżącego odpowiedzialnością za zaległości podatkowe ,,Przedsiębiorstwa [...]" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w T. a także sposób rozumienia przesłanek uwalniających od odpowiedzialności i rozkład ciężaru dowodu na okoliczności wykazania tychże przesłanek.

W myśl art. 116 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 05 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.) za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, chyba że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (postępowanie układowe) albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa. Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu (§ 2).

W świetle powołanego art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy zobowiązany jest wykazać jedynie okoliczności pełnienia obowiązków przez członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową spółki oraz bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce, podczas gdy ciężar wykazania którejkolwiek okoliczności uwalniającej od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 06 marca 2003 r., sygn. akt SA/Bd 85/03, POP 2003, nr 4, poz. 93).

Jednocześnie podkreślić należy, że odpowiedzialność osób trzecich w prawie podatkowym ma charakter wyjątkowy. Wyjątkowość tej odpowiedzialności wynika z jej subsydiarnego (posiłkowego) charakteru. Odpowiedzialność osoby trzeciej występuje dopiero w dalszej kolejności. Warunkiem jej zastosowania jest bezskuteczność egzekucji w stosunku do podatnika (spółki). Instytucja odpowiedzialności podatkowej osób trzecich wykorzystywana była i jest obecnie pod rządami Ordynacji podatkowej w sytuacjach, gdy zabraknie podatnika, gdy podatnik nie wykonuje ciążącego na nim zobowiązania we właściwy sposób i we właściwym terminie, a także gdy majątek podatnika w wyniku wszczętej egzekucji okazuje się być niewystarczającym. Uzasadnieniem odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania podatkowe jest ekonomiczny ich związek z podatnikiem przejawiający się uzyskiwaniem przez osobę trzecią korzyści z dochodu, czy majątku podatnika. Odpowiedzialność osób trzecich za wykonanie zobowiązań podatkowych ma solidarny charakter, jednakże organy podatkowe mogą wydać decyzję o odpowiedzialności dopiero wówczas, gdy egzekucja do dochodu lub majątku podatnika okazuje się w części lub w całości bezskuteczna. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 grudnia 1998r. sygn. akt: SA/Sz 193/98 LEX nr 36115). Ochrona wierzyciela, jakim jest Skarb Państwa, z tytułu należności publicznoprawnych możliwa jest wyłącznie na podstawie przepisów prawa publicznego, jakim jest prawo podatkowe. Przepisy te, jako związane z nałożeniem podatku i ingerujące w sferę prawa własności oraz innych praw i swobód, nie mogą być interpretowane w sposób rozszerzający. Tym samym, przez bezskuteczność egzekucji należy rozumieć sytuację, w której nie ma jakichkolwiek wątpliwości, że nie zachodzi żadna możliwość zaspokojenia egzekwowanej wierzytelności z jakiejkolwiek części majątku spółki. Taką pewność daje zaś tylko stosowny formalny akt organu egzekucyjnego.

Z uzasadnień zaskarżonych decyzji oraz z akt sprawy, wynika, że prowadzona przeciwko spółce egzekucja administracyjna zakończyła się wydaniem formalnego aktu w postaci postanowienia Komornika Sądowego [...] przy Sądzie Rejonowym w C. z dnia [...] sygn. akt [...], umarzającego postępowanie egzekucyjne z powodu bezskuteczności. Dokument ten potwierdzał, że nie zachodzi jakakolwiek możliwość zaspokojenia egzekwowanej wierzytelności z majątku spółki.

Biorąc pod uwagę wskazane okoliczności sprawy należy stwierdzić, że w zaskarżonych decyzjach organ podatkowy prawidłowo ustalił istnienie przesłanki odpowiedzialności skarżącego, tj. fakt, że pełnił on funkcję członka zarządu w firmie ,,Przedsiębiorstwo [...]" Spółka z o. o. w T., w okresie w którym powstały przedmiotowe zaległości spółki w podatku od towarów i usług, tj. za miesiące: marzec, kwiecień, maj, lipiec, wrzesień 2002 r. oraz IV kwartał 2002 r., a także za pierwszy kwartał 2003 r. Wynika to z załączonego do akt sprawy odpisu z rejestru handlowego. Na marginesie zaznaczyć należy, że okoliczność ta nie była przedmiotem sporu w sprawie.

Zaznaczyć także należy, że zgodnie z art. 5 § 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 91r., Nr 118, poz. 512) - mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, reprezentant przedsiębiorcy, który zaprzestał płacenia długów lub którego majątek nie wystarcza na pokrycie długów, jest zobowiązany zgłosić wniosek o ogłoszenie upadłości w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym majątek nie wystarcza na zaspokojenie długów, chyba że wcześniej rozpoczął się bieg dwutygodniowego terminu do złożenia wniosku, począwszy od dnia zaprzestania płacenia długów. Z treści cytowanego przepisu wynika, że przesłanką obligatoryjnego - dla dłużnika - złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości przedsiębiorcy jest nie tylko stan nadwyżki pasywów nad aktywami ale także zaprzestanie płacenia długów. W niniejszej sprawie skarżący, jako członek zarządu powinien był zgłosić wniosek o ogłoszenie upadłości spółki z uwagi na nie płacenie należnego podatku VAT przez okres ośmiu miesięcy 2002 r. i kolejnych trzech miesięcy w 2003 r. Biorąc pod uwagę okoliczności sprawy oraz okres zadłużenia orzekający Sąd uznał, że zaległości te nie mogą zostać potraktowane jako krótkotrwałe wstrzymanie płacenia długów wskutek przejściowych trudności (art. 2 cyt. rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej).

Jednocześnie Sąd uznał, że skarżący nie wykazał okoliczności uwalniających go od odpowiedzialności za zobowiązania ,,Przedsiębiorstwa [...]" Spółka z o.o. w T., przewidzianych w art. 116 Ordynacji podatkowej. Złożone przez skarżącego podanie o otwarcie postępowania celem zawarcia układu z wierzycielami, zostało oddalone i to z uwagi na nieprawidłowo sformułowane propozycje układowe. Nadto skarżący nie wskazał majątku spółki, nadającego się do egzekucji. Wskazane przez niego przedmioty, (wymienione w piśmie z dnia [...] października 2007 r.) zostały sprzedane przez spółkę w 2003 r. Zaznaczyć należy, że nie są spójne twierdzenia skarżącego, w których raz twierdzi, że zaprzestanie płacenia należności podatkowych nastąpiło z uwagi na czasową utratę płynności finansowej firmy, której aktywa nadał przewyższały pasywa, po czym stwierdza, że były podstawy do wszczęcia postępowania układowego jednak kolejnego podania o otwarcie postępowania układowego nie zdążył złożyć albowiem został odwołany z funkcji prezesa zarządu.

W zakresie badanego postępowania podatkowego orzekający Sąd nie dopatrzył się naruszeń przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. W toku postępowania zebrano w sprawie na tyle wyczerpujący materiał rodowody, że stanowił on zdaniem Sądu wystarczającą podstawę do wydania zaskarżonej decyzji.

W tym stanie rzeczy skargi podlegają oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz.1270 ze zm.) gdyż zaskarżonym decyzjom nie można postawić zarzutu naruszenia prawa zarówno procesowego jak i materialnego, a przeprowadzone postępowanie rozpoznawcze nie wykazało naruszenia prawa w działalności organu administracji. Wobec powyższego, orzeczono jak w sentencji.