Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 1137/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-08-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art 50 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1507
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Asesor WSA Jan Szuma Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Walkowiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi A. B. działającej przez kuratora B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie usług opiekuńczych uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...]


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r., nr [...], Prezydent Miasta K. na podstawie art. 50 ust. 2,3,5,6 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2019r. poz. 1507, dalej: "u.p.s."), § 1, § 2, § 4 ust. 2 i ust. 3 oraz § 5 ust. 1 i ust. 2 lit. a Uchwały Nr XII/172/2019 Rady Miejskiej K. z dnia 27 czerwca 2019r. (Dz.U. Województwa Wielkopolskiego z 9 lipca 2019r poz. 6592) i § 1 pkt.1 lit. b Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2018r. poz. 1358), orzekł o:

1. przyznaniu A. B. świadczenia z pomocy społecznej w formie usług opiekuńczych od dnia 4 września 2019 r. do dnia 31 grudnia 2019 r. - po 4 godziny dziennie w dni robocze i po 4 godziny dziennie w dni wolne od pracy,

2. ustalił odpłatność za godzinę usług opiekuńczych w wysokości [...] zł wyjaśniając jednocześnie, że pełny koszt jednej godziny usługi wynosi [...] zł,

3. określił zakres przyznanych usług wskazując, że usługi opiekuńcze będą świadczone przez Zarząd Okręgowy Polskiego Komitetu Pomocy Społecznej w K..

4. decyzji nadano decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu organ pierwszej kolejności omówił zasady i tryb postępowania w zakresie pomocy społecznej oraz rodzaje świadczeń z tej pomocy, w tym pomocy w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych (art. 50 u.p.s.).

Organ wyjaśnił następnie, że wnioskodawczyni A. B. wymaga pomocy innych osób z uwagi na wiek i stan zdrowia. A. B. ma dwie córki: B. P., która płaci alimenty na rzecz matki i B. K., z którą wspólnie zamieszkuje i gospodaruje. B. K. z uwagi na stan zdrowia nie jest w stanie zająć się matką. Udziela pomocy w miarę swoich możliwości, jednak z uwagi na niepełnosprawność oraz obecny stan zdrowia nie jest w stanie zapewnić wymaganej opieki.

Na podstawie Rozporządzenia Rady Ministrów § 1 pkt 1 lit "b" z dnia 11.07.2018r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej z dniem 01.10.2018r. ustalono kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie w wysokości [...] zł.

Zgodnie z art. 8 ust. 3 za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszona o

1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach.

3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Organ wyjaśnił, że dochodem rodziny w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. w czerwcu 2019r., było świadczenie emerytalne A. B. z KRUS wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w wysokości [...] zł (po odliczeniu składki na ubezpieczenie zdrowotne i zaliczki na podatek dochodowy), dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł oraz alimenty od córki B. P. w wysokości [...] zł. Świadczenie emerytalne jest pomniejszone o zajęcie komornicze w wysokości [...] zł z tytułu niespłaconych zobowiązań finansowych, jednak nie stanowi to żadnej z okoliczności wymienionych w przytoczonym art. 8 ust. 3 u.p.s., przez co nie mogło zostać odliczone od dochodu.

Wskazano również, że Urzędu Gminy w B. nie posiada informacji o zajęciach komorniczych na gruntach rolnych i działkach wnioskodawczyni i jej córki B. . Ustalono, że B. K. posiada działkę nr [...] o pow. [...] ha fizycznych, co stanowi [...] ha przeliczeniowych oraz udział [...] części w działce nr [...] o pow. [...] ha fizycznych, natomiast A. B. posiada udział [...] części w działce nr [...] opow. [...] ha fizycznych, co stanowi 1,00 ha przeliczeniowy. Łączna powierzchnia hektarów przeliczeniowych posiadanych przez B. K. oraz A. B. wynosi [...] ha. Zgodnie z art. 8 ust. 4 pkt 6 u.p.s. do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego. Stosownie do art. 8 ust. 9 cytowanej ustawy oraz § 1 pkt 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości [...] zł. Ponieważ posiadane udziały w gruntach rolnych A. B. i B. K. wynoszą łącznie [...] ha przeliczeniowych i przekraczają 1 ha przeliczeniowy, przyjęto dochód [...] zł.

Organ wyjaśnił, że decyzją [...] z dnia [...] maja 2019 r. przyznano B. K. świadczenie w formie specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu nie podejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką, w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od 01.01.2019 roku do 31.10.2019 roku. Łączny dochód rodziny wynosi [...] zł, co na osobę stanowi kwotę [...]zł i mieści się między 251-300 % kryterium dochodowego określonego w ww. Rozporządzeniu.

Organ wyjaśnił następnie, że odpłatność ustalono zgodnie z Uchwałą Nr XII/172/2019 Rady Miasta K. z dnia 27 czerwca 2019r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi oraz szczegółowych warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również trybu ich pobierania. Odpłatność za usługi opiekuńcze ustalono w kwocie [...]zł za 1 godzinę usług.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła B. K., będąca kuratorem A. B.. Wskazała, że odwołuje się częściowo od decyzji, tj. w zakresie odpłatności z tytułu usług opiekuńczych za godzinę w wysokości [...] zł. Wskazała przy tym, że wnosi o nowe i poprawne naliczenie odpłatności.

W uzasadnieniu odwołania wskazano, że wypłata emerytury A. B. wynosi [...] zł. Rata alimentacyjna wynosi [...] zł miesięcznie, a nie [...] zł. Podano również, że brak jest jakiegokolwiek dochodu z gruntów ornych, z powodu wydzierżawienia ich za kwotę równą wysokości podatku gruntowego. W odwołaniu podano również, że pomoc w opłatach świadczeń wystawionych na córkę B. K. wynika z powodu braku dochodu córki oraz wstrzymania zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości [...] zł miesięcznie od października 2019 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO, Kolegium) decyzją z dnia [...] listopada 2019 r., nr SKO- [...]/19, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji (wadliwie oznaczając w rubrum decyzji datę wydania decyzji przez organ I instancji – uwaga Sądu) .

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że pomoc społeczna uzależniona jest każdorazowo od spełnienia kryterium dochodowego, o którym mowa w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1358), wydanym na podstawie art. 9 ust. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Zgodnie z § 1 pkt 1 lit. b) powyższego rozporządzenia ustalono zweryfikowane kryteria dochodowe, kwoty świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej oraz kwotę dochodu z 1 ha przeliczeniowego dla osobę w rodzinie – w wysokości [...] zł. Kolegium wyjaśniło, że wniosek o przyznanie świadczeń w niniejszej sprawie został złożony w miesiącu lipcu 2019 r. a zatem przy ustalaniu prawa do świadczeń należy brać pod uwagę dochód z miesiąca czerwca 2019 r. Wszelkie zaś inne dochody nie mają znaczenia.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, że dochód odwołującej po odliczeniu składki na ubezpieczenie zdrowotne i zaliczki na podatek dochodowy wynosi [...] zł., co wynika jednoznacznie z druku wywiadu środowiskowego znajdującego się w aktach sprawy. Wynikają z niego również kwoty: dodatku mieszkaniowego ([...] zł) oraz alimentów od córki B. P. ([...] zł). Nie można się przy tym zgodzić z twierdzeniem, że rata alimentacyjna wynosi [...] zł, nie zaś kwotę wskazaną powyżej. Kolegium wskazało, że w aktach sprawy znajduje się odcinek przekazu pocztowego wysłanego przez B. P. na kwotę [...]zł, dokonanego w dniu 14 czerwca 2019 r. Odnosi się on przy tym jednoznacznie do sprawy komorniczej Kmp [...]. To zaś, że w wyroku z dnia [...] marca 2018 r. wydanym w sprawie III RC [...] zasądzono alimenty w kwocie po [...] zł płatne od 27 października 2017 r. nie ma znaczenia w niniejszej sprawie. Istotna jest bowiem faktyczna wysokość dochodu uzyskanego przez odwołującą w miesiącu czerwcu 2019 r. Ten zaś jak wynika z ww. przelewu na kwotę [...]zł.

Organ prawidłowo też pomniejszył dochód odwołującej o zajęcie komornicze wynoszące [...] zł, bowiem okoliczność ta wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

Zgodnie z art. 8 ust. 4 pkt 6) u.p.s. do dochodu ustalonego w powyższy sposób nie wlicza się dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego. Udziały A. B. i B. K. w nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] przewyższają ww. powierzchnię, a zatem należy brać dochód w tym zakresie pod uwagę.

Kolegium nie zgodziło się z zarzutem odwołania co do tego, że brak jest dochodu z dzierżawy nieruchomości, bowiem wydzierżawiono je w wysokości podatku gruntowego. Jak wynika z § 1 umowy dzierżawy z dnia 1 listopada 2014 r., dzierżawie podlegają grunty mino położone w miejscowości Z., gm. B., złożone z działki ewidencyjnej nr [...]. Czynsz dzierżawny ustalony w umowie dzierżawy wynosi [...] zł. Jednocześnie jednak strony postanowiły, że podatek oraz wszelkie należności wobec Państwa związane z własnością dzierżawionych gruntów rolnych wymienionych w § 1 umowy opłacał będzie dzierżawca (§ 3 umowy). Z uwagi na to należy przyjąć, że już kwota czynszu dzierżawnego stanowi czysty dochód wydzierżawiającej (odwołującej). Odnosząc się do kwestii ww. umowy organ zauważył ponadto, że pomimo, iż jest ona datowana na dzień 1 listopada 2014 r., można mieć wątpliwości, czy została wówczas zawarta. Jak bowiem wynika z zaświadczenia z dnia 5 września 2019 r., została ona ujawniona dopiero w dniu 4 września 2019 r., a zatem już po wydaniu zaskarżonej decyzji.

Nadto, przy ustalaniu dowodu należy brać pod uwagę przepisy ww. Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. Organ stosując jego przepisy słusznie ustalił, że dochód z 1 ha przeliczeniowego wynosi [...] zł.

W odwołaniu wskazano na brak dochodu B. K. od października 2019 r. Zdaniem Kolegium potwierdza to, że do miesiąca października 2019 r. B. K. taki dochód faktycznie osiągała. Zważywszy zatem, że przy orzekaniu należy brać pod uwagę dochód z miesiąca czerwca 2019 r., ww. kwotę należy zaliczyć do tego dochodu. Zatem organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił, że łączny dochód rodziny wynosi [...] zł, co stanowi na osobę w rodzinie kwotę [...]zł. Kwota ta pozwala na przyznanie świadczeń, których dotyczy niniejsza decyzja, bowiem mieści się ona w przedziale pomiędzy 251-300% kryterium dochodowego określonego w ww. rozporządzeniu.

Kolegium wyjaśniło, że odpłatność za usługi opiekuńcze ustala się każdorazowo w oparciu o uchwałę rady gminy czy miasta. W niniejszej sprawie podstawę w tym zakresie stanowi uchwała Rady Miasta K. z dnia 27 czerwca 2019 r., nr XI1/172/2019, w sprawie szczegółowych warunków przyznawania odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi oraz szczegółowych warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również trybu ich pobierania (publ. Dz.Urz. Woj.Wlkp. z dnia 9 lipca 2019 r., poz. 6592). Zgodnie z kryteriami zawartymi w tej uchwale, przy dochodzie na poziomie 251-300% kryterium dochodowego, odpłatność za usługi opiekuńcze wynosi 40%. Skoro zatem godzina usług opiekuńczych kosztuje [...] zł, to odpłatność w tym zakresie wynosi [...] zł.

Zgodnie z § 6 ww. uchwały osoby wnoszące odpłatność za usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi, można zwolnić na ich wniosek lub na wniosek pracownika socjalnego, częściowo lub całkowicie z ponoszenia opłat, w szczególności z powodu:

1) konieczności świadczenia usług opiekuńczych nad więcej niż jedną osobą w tym samym gospodarstwie domowym,

2) konieczności ponoszenia opłat za członka rodziny w jednostce organizacyjnej pomocy społecznej, w placówce opiekuńczo - wychowawczej lub leczniczo - rehabilitacyjnej, ośrodku wsparcia, domu pomocy społecznej,

3) otrzymywania pomocy w formie zasiłku stałego z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K.,

4) w sytuacji, gdy osoba lub rodzina ponosi wydatki zagrażające egzystencji świadczeniobiorcy spowodowane uzasadnionymi okolicznościami, zwłaszcza długotrwałą chorobą, niepełnosprawnością, śmiercią członka rodziny, stratami materialnymi powstałymi w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych,

5) ukończenia setnego roku życia.

Zdaniem Kolegium w niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z ww. okoliczności, zatem brak jest prawnych możliwości do zwolnienia z opłat bądź zmniejszenia odpłatności za usługi opiekuńcze.

Skargę na wyżej opisaną decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła A. B. – działająca przez kurator B. K..

W skardze opisano trudną sytuację rodziny, zdrowotną oraz brak dochodu pozwalającego na zapewnienie skarżącej odpłatnych usług opiekuńczych. Wyjaśniono, że B. K. ubiega się o zmianę niepełnosprawności na znaczny stopień i sama wymaga usług opiekuńczych.

SKO w K. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tj. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) - dalej powoływanej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada zatem, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi, normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości lub w części Sąd skargę oddala w całości lub w części (art. 151 p.p.s.a.).

W przedmiotowej sprawie skarżąca zaskarżyła korzystną dla siebie decyzję o przyznaniu jej usług opiekuńczych w związku z wnioskiem z dnia 29 lipca 2019 r., kwestionując wyłącznie brak całkowitego zwolnienia z odpłatności, a tym samym ustaloną w pkt 2 decyzji organu I instancji odpłatność na poziomie [...] zł za godzinę.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że przyznanie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych, o których mowa w art. 50 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2003 r. o pomocy społecznej (tj. Dz.U z 2019 r. poz. 1507), dalej "u.p.s." ma charakter obligatoryjny wyłącznie w przypadku, gdy wnioskuje o nie osoba samotna, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest tej pomocy pozbawiona. Sytuacja taka nie występuje w odniesieniu do skarżącej, bowiem posiada ona zstępnych, a jedna z jej dwóch córek (B. K.) wspólnie z nią mieszka. Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowił zatem przepis art. 50 ust. 2 u.p.s., w myśl którego usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze mogą być przyznane również osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić. Z treści tego przepisu wynika zatem, że usługi te mogą być przyznane w przypadku spełnienia ustawowych przesłanek. Decyzje w sprawie przyznania przedmiotowych usług na tej podstawie mają charakter uznaniowy zarówno w zakresie samego ich przyznania, jak i rozmiaru przyznanego świadczenia (ilości godzin) oraz w części odnoszącej się do okresu i miejsca świadczenia, czy też ewentualnej odpłatności.

W orzecznictwie przyjmuje się, że wyznacznikami ustalenia uprawnienia do przyznania usługi są - z jednej strony - rozmiar potrzeb i sytuacja wnioskodawcy, a z drugiej strony - możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Natomiast osoba uprawniona do uzyskania pomocy w postaci usług opiekuńczych na podstawie art. 50 u.p.s. nie może oczekiwać, że ta forma pomocy zaspokoi jej wszelkie oczekiwania, jednakże podkreślić należy, że pomoc ta musi realizować ustalone przez ustawodawcę cele społeczne zakreślone w art. 2 i 3 u.p.s. Zakres swobody działania organu administracyjnego, wynikający z przepisu prawa materialnego, jakim jest przepis art. 50 ust. 5 u.p.s., ograniczony jest przy tym ogólnymi regułami postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z 8 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 2665/16; wyrok WSA w Rzeszowie z 22 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 1129/17, wyrok WSA w Łodzi z dnia 10 sierpnia 2017 r., sygn. akt II SA/Łd 512/17 - dostępne w CBOSA).

Co do zasady sądowa kontrola legalności decyzji uznaniowych jest ograniczona, sprowadza się bowiem do zbadania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności, a zatem czy prowadząc postępowanie organ ją rozpoznający nie uchybił przepisom art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., a także czy organ w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył cały zebrany materiał dowodowy i czy następnie dokonał prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie przepisu przewidującego możliwość przyznania owego uprawnienia i jego zakresu (por. wyrok WSA w Łodzi z 5 grudnia 2008 r., sygn. akt II SA/Łd 715/08 - dostępny w CBOSA).

Należy podkreślić, że prawidłowe uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia, zwłaszcza na gruncie decyzji uznaniowej, powinno przy tym stwarzać nie tylko stronie postępowania, ale i sądowi administracyjnemu, możliwość kontroli prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że w przypadku decyzji uznaniowej na organie rozpoznającym sprawę ciąży obowiązek dbałości o dokonanie ustalenia stanu faktycznego sprawy, a przede wszystkim staranne wyjaśnienie stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy wydaniu rozstrzygnięcia.

W świetle tych uwag wydanie decyzji w przedmiocie przyznania pomocy w formie usług opiekuńczych musi być poprzedzone wyjaśnieniem rzeczywistej sytuacji strony, nie tylko sytuacji materialnej, ale całej sytuacji życiowej wnioskodawcy, a więc w tym przypadku także stanu zdrowia i ograniczeń z tym związanych, sytuacji mieszkaniowej, kosztów utrzymania i opłacenia niezbędnych leków, środków medycznych i usług bez których strona nie jest w stanie funkcjonować (np. rehabilitacja, przewóz i sprzęt specjalistyczny, czy pozostałe usługi opiekuńcze itp.), a uzasadnienie decyzji niewątpliwie musi zawierać adekwatną ocenę tej sytuacji.

Z uwagi na opisaną w decyzjach sytuację zdrowotną i rodzinną skarżącej, organ uznał za zasadne częściowe zwolnienie z odpłatności za usługi opiekuńcze. Zdaniem Kolegium, organ I instancji w sposób prawidłowy ustalił opłatę, a decyzję właściwie uzasadnił. Stanowiska tego Sąd nie podziela.

W opinii Sądu rozpatrujące sprawę organy administracji nie do końca sprostały wymogom wynikającym z art. 107 § 3 k.p.a.

O ile zatem należy podzielić ustalenia dotyczące obliczeń uzyskiwanego dochodu osiąganego przez skarżącą oraz jej córkę i uznać, że w tym zakresie wydane w sprawie decyzje są prawidłowe, to jednak uzasadnienie decyzji w ramach uznania administracyjnego wymaga szerszych rozważań co do przyczyn udzielenia wsparcia, zasad na jakich zostało udzielone oraz odniesienia tego do sytuacji dochodowej i zdrowotnej skarżącej oraz jej rodziny. Udzielone w tym przypadku wsparcie w postaci 4 godzin opieki przez 7 dni w tygodniu i przy odpłatności w wysokości [...] zł za jedną godzinę świadczeń daje łącznie kwotę [...]zł na miesiąc. Jest to kwota niewiele niższa od emerytury skarżącej, która wraz z zasiłkiem pielęgnacyjnym wynosi [...] zł.

Decyzja organu I instancji zawiera tymczasem wyłącznie wyjaśnienie, na jakiej podstawie odpłatność za przyznane usługi została ustalona. W tym zakresie organ wyjaśnił, że łączny dochód rodziny wynosi [...] zł, co na osobę stanowi kwotę [...]zł i mieści się między 251-300 % kryterium dochodowego określonego w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Organ wyjaśnił następnie, że odpłatność ustalono zgodnie z Uchwałą Nr XII/172/2019 Rady Miasta K. z dnia 27 czerwca 2019r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi oraz szczegółowych warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również trybu ich pobierania. Przy tym organ jedynie podał, że odpłatność za usługi opiekuńcze ustalono w kwocie [...]zł za 1 godzinę usług. Natomiast w pozostałej części uzasadnienie decyzji organu I instancji przedstawia omówienie sytuacji dochodowej i rodzinnej skarżącej oraz jej córki B. K.. Nie zawarto w uzasadnieniu elementów, jakie decyzja o charakterze uznaniowym powinna zawierać, w tym oceny, czy w sprawie nie zachodzą przesłanki do zwolnienia całkowitego z odpłatności oraz stosownych rozważań świadczących o tym, że organ ocenił i wyważył interes strony z interesem społecznym. Organ I instancji nie ocenił kwestii ewentualnego całkowitego zwolnienia skarżącej z odpłatności na gruncie zapisów powołanej uchwały Rady Miasta K. z dnia 27 czerwca 2019 r., choć ta przewiduje taką możliwość.

Z kolei Kolegium wydając zaskarżoną decyzję stanęło na stanowisku, że w niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności wymienionych w tej uchwale, zatem brak jest prawnych możliwości do zwolnienia z opłat bądź zmniejszenia odpłatności za usługi opiekuńcze. Tym samym również organ II instancji nie wyjaśnił, jaki interes społeczny przemawia za odmową całkowitego zwolnienia skarżącej z opłat za usługi opiekuńcze. Tymczasem należało ustalić, czy nie istnieją podstawy do zastosowania całkowitego zwolnienia z odpłatności za przyznane usługi opiekuńcze w oparciu o przesłankę z § 6 pkt d) uchwały z dnia 27 czerwca 2019 r. – wymienione tam wydatki zagrażające egzystencji, spowodowane uzasadnionymi okolicznościami, zwłaszcza długotrwałą chorobą, niepełnosprawnością.

Organ rozpoznając niniejszą sprawę nie poczynił w tym zakresie koniecznych ustaleń, jak również nie rozważył, właściwie motywując swoje stanowisko, z jakich względów przy obiektywnym istnieniu uzasadnionych okoliczności w postaci długotrwałej choroby oraz niepełnosprawności skarżącej, jak i opiekującej się nią córki B. , nie jest możliwe całkowite zwolnienie z odpłatności. Pamiętać należy, że skoro skarżąca wnioskowała o przyznanie jej nieodpłatnych świadczeń w postaci usług opiekuńczych, to powziąwszy zamiar przyznania świadczeń częściowo odpłatnych, organ powinien poinformować o tym skarżącą, pouczając jednocześnie o możliwości złożenia wniosku o całkowite zwolnienie z ponoszenia opłat w oparciu o uchwałę z dnia 27 czerwca 2019 r.

Rozpoznając wniosek skarżącej, organy powinny były dokonać oceny, jakie są realne możliwości finansowe skarżącej, w kontekście potrzeb odpowiadających godności człowieka, uwzględniając konieczne przy jej chorobie koszty leczenia, rehabilitacji i opieki. Jest przy tym oczywiste, że sama choroba skarżącej generuje znaczne koszty, które skarżąca stara się w większości ponosić we własnym zakresie oraz z pomocą mieszkającej z nią córki. I choć co do zasady zastosowane przez organ stawki i wyliczenia odpowiadają kryteriom przewidzianym w załączniku do uchwały Rady Miasta K. z dnia 26 czerwca 2019r. nr XII/172/2019 w sprawie szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze (...), to jednak w okolicznościach tej konkretnej sprawy, nie spełniają wymogów i celów określonych w art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 1 i 3 u.p.s.

Wskazane powyżej uchybienia prowadzą do wniosku, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2020 r. poz. 256) – w części dotyczącej ustalenia odpłatności za przyznane usługi opiekuńcze.

Ponieważ jednak rozstrzygnięcie o przyznaniu skarżącej usług opiekuńczych (pkt 1 decyzji) jest związane z udzielonym przez organ częściowym zwolnieniem z odpłatności i ustaleniem tej odpłatności na poziomie kwoty [...]zł za godzinę udzielonych świadczeń opiekuńczych (pkt 2 decyzji), określeniem zakresu przyznanych usług (pkt 3 decyzji) oraz nadaniem decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności (pkt 4 decyzji), ewentualne uchylenie zaskarżonego w części punktu 2 decyzji organu I instancji musi skutkować uchyleniem decyzji w całości. Powyższe dotyczy również zaskarżonej decyzji SKO w K..

Rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji uwzględni stanowisko wyrażone w niniejszym uzasadnieniu. Organ przeprowadzi racjonalną ocenę materiału dowodowego oraz sytuacji życiowej Skarżącej i odniesie to do treści powoływanej wyżej uchwały Rady Miasta K. z dnia 27 czerwca 2019 r.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] sierpnia 2019 r., nr [...]