Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1838/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędziowie asesor WSA Marta Laskowska (spr.), asesor WSA Marian Wolanin, Protokolant Lidia Nicpoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej M. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania M. S. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] marca 2006 r. w części dotyczącej wymeldowania M. S. wraz z małoletnimi synami T. i P. S. z pobytu stałego z lokalu nr[...] przy ul. [...] w W..

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał na następujące ustalenia faktyczne i prawne:

Po przeprowadzeniu postępowania na wniosek Spółdzielni SDH [...], Prezydent W., działając na podstawie art.15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2001, Nr 87, poz. 960 ze zm.) orzekł o wymeldowaniu M. S. wraz z małoletnimi synami T. i P. S. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W.. Odwołanie od decyzji złożyła M. S.. Badając zasadność wniesionego odwołania Wojewoda [...] nie dopatrzył się błędnej oceny faktów stwierdzonych w toku postępowania wyjaśniającego, ani też błędnej interpretacji i zastosowania przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz postępowania administracyjnego.

Jak wskazał organ odwoławczy zgodnie z założeniami zawartymi w art.1 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, ewidencja ludności polega na rejestracji danych o miejscu pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego. Stosowanie zaś do treści art.15 ust. 1 tej ustawy, osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Ponieważ M. S. nie dokonała ciążącego na niej obowiązku wymeldowania się, organ gminy w oparciu o art.15 ust. 2 w/w ustawy, na wniosek Spółdzielni SDH [...] wszczął postępowanie w sprawie. Przepis ten upoważnia organ administracji do wydania decyzji w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad dwa miesiące bez dokonania obowiązku wymeldowania się. Zdaniem organu w niniejszej sprawie warunek ten został spełniony ponieważ M. S. od wielu lat nie zamieszkuje w spornym lokalu. Wojewoda [...] powołał się na zebrane w sprawie dowody: ustalenia dokonane podczas dwukrotnie przeprowadzonych przez pracowników Urzędu W. Delegatury Biura Administracji i Spraw Obywatelskich kontroli meldunkowych, z których wynika, że w lokalu nr [...] przy ul. [...] brak jest prądu i gazu. Istotnymi są także zeznania pracowników ochrony obiektu J. T. i A. B. Wskazali oni, że tylko czasami widują na terenie obiektu M. S., lecz jej wizyty są sporadyczne i trwają około godziny. Nadto świadek W. K. zeznała, że M. S. mieszkała w spornym lokalu wraz z mężem i dwojgiem dzieci. Kiedy drugie dziecko miało 2-3 lata rodzina S. przestała w lokalu zamieszkiwać, obecnie nikt w nim nie miesza, jedynie czasem M. S. sprawdza co się dzieje w lokalu.

Zdaniem organu drugiej instancji zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma jednak prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 stycznia 2006 r. , sygn.akt IV SA/Wa 1225/05 oddalający skargę H. W. – matki M. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia (...) kwietnia 2005 r. w przedmiocie jej wymeldowania z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul.[...] w W., a więc ze spornego lokalu. W uzasadnieniu wyroku Sąd podkreślił - opierając się w głównej mierze na tym samym materiale dowodowym, co w niniejszej sprawie - że H. W. przestała zamieszkiwać w lokalu wcześniej niż jej córka M.S.. M. S. zamieszkiwała zaś w lokalu do czasu, gdy jej drugie dziecko miało 2-3 lata.

Wojewoda [...] wskazał, że M. S. w składanych przed organem odwoławczym wyjaśnieniach, podawała iż lokalu nie opuściła dobrowolnie, bowiem od września 2005r. miała do niego utrudniony dostęp. Jednak te argumenty zdaniem organu nie zasługują na uwzględnienie bowiem wg stanowiska Spółdzielni SDH [...] dopiero po wyprowadzeniu się faktycznie zamieszkujących lokatorów i zabraniu przez nich swoich rzeczy, zabezpieczyła budynek przed dostępem do niego osób postronnych. Zdaniem organu odwoławczego nie oznacza to jednak, iż Spółdzielnia uniemożliwiła tym samym dalsze zamieszkiwanie w lokalu rodzinie S. W tej sytuacji dalsze zameldowanie w lokalu, w którym osoba nie przebywa byłoby utrzymywaniem oczywistej fikcji meldunkowej, niezgodnej z rejestracyjną funkcją ewidencji ludności.

W niniejszej sprawie zapis w ewidencji ludności nie jest zgodny ze stanem faktycznym, gdyż M. S. wraz z dziećmi opuściła sporny lokal nie dokonując obowiązku wymeldowania się, o którym mowa w art.15 ust.1 w/w ustawy.

Skargę na decyzję Wojewody [...] złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. S.. W skardze wniosła o uchylenie decyzji Wojewody [...]. i wskazała następujące zarzuty:

- naruszenie art.15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez przyjęcie, że adres [...] nie jest miejscem pobytu skarżącej,

- naruszenie art.11 ust.1 w zw. z art.6a ustawy o ochronie praw lokatorów, poprzez przyjęcie, że skarżąca przebywa w przedmiotowym lokalu bez tytułu prawnego, w związku z czym nie jest stroną stosunku podlegającego przepisom w/w ustawy,

- naruszenie art.6 kpa oraz art.7 w zw. z art.8 ust 2 Konstytucji RP, co stanowi samoistną przesłankę do stwierdzenia jej niezgodności z zasadą państwa prawnego, co w istocie rzeczy prowadzi skarżącą do pozbawienia praw cywilnych i obywatelskich.

W uzasadnieniu tak sformułowanych zarzutów skarżąca wskazała, że zeznania świadków w przedmiotowej sprawie są sprzeczne w swej treści i nie odpowiadają prawdzie. Nadto świadkowie pozostają w stosunku służbowym z wnioskodawcą wymeldowania, więc ich zeznania nie mogą być wiarygodne.

Skarżąca wskazała, że nie zalega z opłatami czynszu i nigdy nie łamała prawa, a w wyniku podjętej decyzji o wymeldowaniu została pozbawiona praw obywatelskich zagwarantowanych w Konstytucji, m.in. praw wyborczych. Zdaniem skarżącej Wojewoda [...] i wydając zaskarżoną decyzję nie wskazał powodów, dla których odmówił pełnej mocy dowodowej wskazanych przez M. S. faktów i dowodów.

W dalszej części skargi skarżąca odniosła się do przepisów ustawy z 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie skarżąca M. S. wskazała, że 12 września 2005 r. administracja zamknęła drzwi wejściowe do korytarza na kłódkę, uniemożliwiając tym samym wejście skarżącej do mieszkania. W mieszkaniu pozostały osobiste rzeczy oraz wyposażenie mieszkania. Skarżąca podała, że występowała do sądu o przywrócenie naruszonego posiadania. Sąd zobowiązał skarżącą do złożenia odpisów pism składanych do sądu i prokuratury. Stosownie do postanowienia Sądu skarżąca złożyła m.in. pozew "o przywrócenie stanu posiadania" datowany na dzień 7 września 2006 r. (bez potwierdzenia nadania pisma) oraz pismo procesowe z dnia 12 października 2006 r. (data prezentaty biura podawczego Sądu Rejonowego [...]) precyzujące pozew oraz potwierdzenie wpłaty wpisu sądowego (sygn.akt [...]).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy stwierdzić, że stosownie do treści art.13 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz.1270) wojewódzkie sądy administracyjne są powołane do rozpoznawania wszystkich spraw sądowoadministracyjnych z wyjątkiem tych spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego, a właściwym miejscowo do rozpoznania w/w spraw jest ten wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Ponadto podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. W tym miejscu należy także podkreślić, że stosownie do treści art.134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi a także powołaną podstawą prawną. Oczywiście Sąd nie może orzec na niekorzyść skarżącego chyba, że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji (art.134 § 2 w/w ustawy).

W rozpoznawanej sprawie koniecznym jest ustalenie prawidłowej wykładni przepisu art.15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, który stanowi, iż organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad dwa miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

W niniejszej sprawie organ administracji nie ustalił wszelkich okoliczności istotnych z punktu widzenia przepisu prawa materialnego.

Przede wszystkim nie można zgodzić się z poglądem wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 stycznia 2006 r., sygn.akt IV SA/WA 1225/05 oddalający skargę H. W. – matki M. S.– na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]kwietnia 2005 r. w przedmiocie jej wymeldowania z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul.[...] w W.. Jak w uzasadnieniu wyroku podkreślił Sąd, H. W. przestała zamieszkiwać w spornym lokalu wcześniej niż jej córka M. S.. Jest więc pewnym nadużyciem ze strony organu traktowanie tożsamo sytuacji faktycznej H. W. oraz M. S.. H. W. wyprowadziła się z lokalu dobrowolnie, natomiast jak wynika z oświadczenia M. S. spornego lokalu nie opuściła ona dobrowolnie bowiem od września 2005 r. miała do niego utrudniony dostęp z powodu założenia przez Spółdzielnię "[...]" kłódki do korytarza, który prowadzi do mieszkania skarżącej. Ta kwestia, zasadnicza dla wyjaśnienia niniejszej sprawy nie była przedmiotem rozważań Wojewody [...].

Utrwalone orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla, iż opuszczeniem miejsca pobytu w rozumieniu wskazanego wyżej przepisu jest opuszczenie o charakterze trwałym i dobrowolnym (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 1999 r., sygn. akt V SA 252/99, publ. w LEX nr 49952 oraz z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, LEX nr 50123).

Należy wskazać, iż przyjęcie przez organ za udowodnione, iż opuszczenie lokalu przez rodzinę S. było dobrowolne, nastąpiło z naruszeniem reguł postępowania administracyjnego bowiem przy ustalaniu tej okoliczności organ przyznał pierwszeństwo oświadczeniom składanym przez Spółdzielnię SDH "[...]", że dopiero po wyprowadzeniu się faktycznie zamieszkujących lokatorów i zabraniu przez nich swoich rzeczy, zabezpieczyła budynek przed dostępem do niego osób postronnych, co nie oznacza – zdaniem organu drugiej instancji - że uniemożliwiła tym samym dalsze zamieszkiwanie w lokalu rodzinie S..

Wojewoda [...] nie badał również czy M. S. wykazała inicjatywę aby na drodze prawnej doprowadzić do swojego powrotu do opuszczonego lokalu oraz czy jednocześnie obrała sobie inne niż dotychczasowe miejsca pobytu (oraz skoncentrowała w nim ośrodek swoich życiowych interesów).

Organ winien był dążyć do wyjaśnienia zachodzących rozbieżności. Przed podjęciem decyzji nie dysponował więc niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i nie dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia. Rozstrzygnięcie nastąpiło więc z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa.

Należy podkreślić, że kognicja Sądu orzekającego w niniejszej sprawie ograniczała się jedynie do dokonania oceny legalności zaskarżonej decyzji, tj. do zbadania czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zastosowały przepisy prawa, tj. w szczególności przepisy kpa oraz przepisy ustawy meldunkowej. Przy orzekaniu w sprawie, w tym przede wszystkim przy ocenianiu, czy w sprawie wystąpiły podstawy do wymeldowania, Sąd nie mógł wziąć pod uwagę wskazanych przez skarżącą zarzutów naruszenia ustawy o ochronie praw lokatorów i okoliczności nie zalegania z czynszem. Kwestia posiadania praw do lokalu nie może być przedmiotem kontroli sądowej bowiem wskazać należy, że właściwość sądów administracyjnych szczegółowo uregulowana została w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), który nie przewiduje kognicji sądu administracyjnego w tym zakresie.

Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na zasadzie art.200 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.