Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1643/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 8a
journal: Dz.U. 2015 poz 900
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony  Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski (spr.), Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Joanna Kruszewska – Grońska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 maja 2021 r. sprawy ze skargi R. L. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga R. L. (dalej także jako: "wnioskodawca", "strona" lub "skarżący") na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: "Minister" lub "organ") z [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej

i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r., poz. 723), dalej: "ustawa zaopatrzeniowa".

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ przedstawił dotychczasowy tok postępowania wskazując, co następuje:

Wnioskiem z [...] sierpnia 2017 r. R. L. wystąpił do Ministra

o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. W uzasadnieniu wniosku przedstawił przebieg oraz charakter swojej służby, uwzględniając jej okresy. Wnioskodawca wskazał, że w 1990 r. po uzyskaniu pozytywnej opinii Komisji Weryfikacyjnej, pełnił służbę w Urzędzie Ochrony Państwa. Stwierdził, że wykonywał obowiązki służbowe w sposób nienaruszający praw oraz godności innych osób, a także nie wykorzystywał swojego stanowiska służbowego do celów pozasłużbowych. Nadmienił, że właściwa komisja lekarska zakwalifikowała go do trzeciej grupy inwalidzkiej. Dodał, że odbył wiele szkoleń, uzyskał wiele awansów zarówno w stopniu służbowym, jak i na stanowisku służbowym w Urzędzie Ochrony Państwa i w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Mając na względzie opisane okoliczności, strona wniosła o wyłączenie zastosowania wobec niej art. I5c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Wskazaną na wstępie niniejszego uzasadnienia decyzją z [...] lipca 2020 r. nr [...]Minister, działając na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, odmówił wyłączenia stosowania wobec strony przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ww. ustawy.

W uzasadnieniu organ powołał art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej stwierdzając, że wymienione w ww. przepisie przesłanki muszą być spełnione łącznie.

Dalej organ podniósł, że wnioskodawca został zwolniony ze służby w z Agencji bezpieczeństwa Wewnętrznego w dniu [...] kwietnia 2006 r. oraz posiada prawo do emerytury i renty inwalidzkiej, których wysokość zweryfikowano odpowiednio

z uwzględnieniem art. 15c i art. 22a ww. ustawy, przy czym wypłacana jest emerytura jako świadczenie korzystniejsze.

Zgodnie z pismem Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, stanowiącym informację o przebiegu służby z [...] maja 2017 r., wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego Państwa,

o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, od dnia [...] maja 1979 r. do [...] listopada 1989 r., tj. 10 lat, 6 miesięcy i 1 dzień.

Organ wskazał, że całkowity okres służby wynosi 27 lat (od [...] maja 1979 r. do [...] kwietnia 2006 r.).

W ocenie Ministra, w sytuacji, w której wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa przez okres 10 lat, 6 miesięcy i 1 dnia, co stanowi około 38% ogółu jego służby, nie może być mowy o krótkotrwałości, ani w ujęciu bezwzględnym, ani proporcjonalnym, tym samym pierwsza powołana przesłanka nie została spełniona.

Uwzględniając powyższe organ stwierdził, że nie miał podstaw do zastosowania uprawnienia wynikającego z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Obie przesłanki wymienione w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej muszą być bowiem spełnione łącznie, a zatem uprawdopodobnione niespełnienie choćby jednej z nich czyni bezcelową analizę potencjalnego spełnienia drugiej. Z tych względów należało odmówić wyłączenia zastosowania wobec strony ww. przepisu.

Na poparcie powyższego stanowiska organ powołał wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z: 19 czerwca 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 424/19, 28 września 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 376/18, 8 października 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 392/18. Organ wskazał również na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 2125/19, w którym stwierdzono, że "nie można przyjąć, by kryterium krótkotrwałości służby było spełnione w sytuacji, gdy dotyczy ono aż prawie 10-letniego okresu czasu stanowiącego około 28% (a więc prawie aż 1/3) całego okresu służby". Zdaniem NSA, "nie da się w kontrolowanej sprawie obronić tezy

o krótkotrwałości służby skarżącego kasacyjnie na rzecz totalitarnego państwa - zarówno w ujęciu bezwzględnym (...), jak i w ujęciu proporcjonalnym".

Pismem z 27 lipca 2020 r. strona złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Ministra z [...] lipca 2020 r. wnosząc o jej uchylenie oraz uznanie w wyroku uprawnienia skarżącego do świadczenia emerytalno – rentowego w nieobniżonej wysokości, wynikającej z art. 15 -22 ustawy zaopatrzeniowej.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisu określającego materialno - prawne warunki wyłączenia wobec niego drastycznych ograniczeń podstawy i wysokości przysługującego mu świadczenia emerytalno - rentowego. W przekonaniu skarżącego spełnia on wszystkie przesłanki do wyłączenia wobec niego stosowania represyjnych przepisów art. 15c - art. 22a ustawy zaopatrzeniowej, określone w art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2. Nieprawidłowa zaś interpretacja

i odmowa zastosowania właściwych przepisów prawnych doprowadziły do wydania krzywdzącej go decyzji. Zauważył, że w zaskarżonej decyzji pominięto szereg aspektów indywidualnych odnoszących się do przebiegu służby zarówno przed 31 lipca 1990 r., jak i po tej dacie oraz dalszej pracy zawodowej już po zakończeniu służby. Ilość uchybień występujących w zaskarżonej decyzji rodzi uzasadnione podejrzenie

o naruszenie przez organ fundamentalnej zasady prawdy obiektywnej. Organ nie zweryfikował okoliczności faktycznych podawanych w toku postępowania przez skarżącego. To oznacza, że doszło do dowolności decyzji, naruszającej szereg przepisów procedury administracyjnej, z których każde miało istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazał, że w całym okresie pracy przed 1990 r. zajmował się kontrwywiadoczą ochroną strategicznych dla państwa obiektów, pracując najpierw

w kontrwywiadzie (3 lata) a później w WUSW w [...], wykonując podobne zadania. Nie dopuścił się jakiegokolwiek sprzeniewierzenia swoich powinności, jako funkcjonariusz

i obywatel. Analizując z kolei sposób w jaki organ dokonał oceny krótkotrwałości służby spełnienia w jej aspekcie proporcjonalnym, dostrzec należy szereg kolejnych interpretacyjnych nadużyć, pominięć istotnych faktów, nieuwzględnienia okoliczności znacząco wpływających na sytuację skarżącego a zatem i na rozstrzygnięcie sprawy, pomimo, że były one przez skarżącego zgłaszane jako wnioski dowodowe. Poważne

i uzasadnione wątpliwości budzić musi już sama przyjęta w tym celu i zastosowana przez organ metoda. Organ nie uwzględnił również faktu, że z okresu tzw. "służby na rzecz totalitarnego państwa" ponad 10 miesięcy skarżący spędził na studiach

w Podyplomowym Studium Oficerskim MSW w [...]. Uczestnikami tego kursu byli zarówno funkcjonariusze SB, jak i MO oraz innych formacji podległych MSW - BOR, WOP, PSP, zakładu kryminalistyki MSW. Minister nie uwzględnił w uzasadnieniu decyzji, żadnej z przedstawionych przez skarżącego okoliczności i dowodów potwierdzających pełnienie służby rzetelnej na najwyższym z możliwych poziomów. Świadczą zaś o tym osiągnięcia zawodowe i pozazawodowe skarżącego wynikające

z jego służby po 1900 r.

Skarżący wskazał, że jego okres służby w wolnej Polsce wynosi 15 lat, 9 miesięcy i 28 dni. Prawa emerytalne wypracował w Rzeczpospolitej Polskiej tak samo jak inni funkcjonariusze pracujący po 1989 r. w UOP i ABW. Równocześnie nie zaliczono mu do nowego świadczenia emerytalnego dodatku (w wysokości 15%)

z tytułu utraty zdrowia podczas służby w wolnej Polsce i przyznania III grupy inwalidzkiej. W trakcie służby swoje obowiązki wypełniał zgodnie z prawem i etyką zawodową. Służył wyłącznie własnej Ojczyźnie. Nikogo nie prześladował. Nie był karany sądownie, administracyjnie lub dyscyplinarnie. Nie dopuścił się też jakiegokolwiek sprzeniewierzenia swoich powinności, jako funkcjonariusz i obywatel. Minister ignorując wszystkie okoliczności zgłaszane przez stronę wraz ze środkami dowodowymi własną decyzję odnośnie oceny "krótkotrwałości służby" oraz "rzetelności jej pełnienia po 1990 r." oparł wyłącznie na stanowisku/opinii Instytutu Pamięci Narodowej de facto cedując zatem na tę instytucję przysługujące organowi uprawnienia, a zarazem negując przysługujące wnioskodawcy uprawnienia równoprawnej strony postępowania.

W ocenie skarżącego ważną przesłanką uzasadniającą skargę może być fakt pełnienia służby z narażeniem życia. Istnieje domniemanie, że każdy funkcjonariusz pełniący rzetelnie służbę, niezależnie od realizowanych obowiązków, pełni ją

z narażeniem życia i zdrowia, albowiem jest ono wpisane w istotę służby mundurowej jako służby na rzecz bezpieczeństwa państwa i jego obywateli. Można to obalić jedynie wykazując udokumentowany przypadek odmowy wykonania jakiegoś zgodnego

z prawem polecenia, która to odmowa argumentowana byłaby obawą utraty zdrowia lub życia. Nic takiego jednak w przypadku skarżącego nie miało miejsca.

Zdaniem skarżącego zaistniały warunki do uchylenia decyzji Ministra nr [...] z [...] lipca 2020 r. z powodu naruszenia prawa materialnego, tj. art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, które miało wpływ na wynik sprawy. Uzasadnionym jest także zobowiązanie Ministra do wydania decyzji, w określonym przez Sąd terminie, zgodnej

z wnioskiem, tj. o wyłączeniu stosowania wobec skarżącego art. 15c i art. 22 ustawy zaopatrzeniowej.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o oddalenie skargi podtrzymując

w całości stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną,

z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).

Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra z [...] lipca 2020 r. nr [...]

o odmowie wyłączenia stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Powyższa decyzja została wydana w oparciu o art. 8a ust. 1 ww. ustawy, zgodnie

z którym minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a

w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: (1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz (2) rzetelne wykonywanie zadań

i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2).

Wskazać należy, że decyzja wydana na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej ma charakter fakultatywny i podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego.

Sądowa kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres, jednak obejmuje badanie, czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zgodnie z celem danej ustawy oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu istotnych dla sprawy okoliczności. Kontroli sądowej podlega w szczególności uzasadnienie decyzji uznaniowej z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych z rekonstruowaną normą prawną oraz

z wyrażeniami normatywnymi, określającymi przesłanki aktualizacji upoważnienia do wydania decyzji uznaniowej. Przy takim zakresie kontroli obowiązkiem sądu jest sprawdzenie czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego, a przede wszystkim czy uzasadnił podjęte rozstrzygnięcie wystarczająco zindywidualizowanymi przesłankami, tak aby nie można było mu zarzucić dowolności czy arbitralności (por. J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2009, s. 404 - 405).

Uznaniowość w doktrynie i orzecznictwie ujmowana jest jako szczególny rodzaj dyskrecjonalnej kompetencji organu, której granice wyznacza - wyrażona w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - zasada związania administracji publicznej prawem (por. M. Jaśkowska [w:] System Prawa Administracyjnego. Tom 1. Instytucje prawa administracyjnego, red. R. Hauser, Z. Niewiadomski i A. Wróbel, Warszawa 2010, s. 222 i nast.). Stopień dyskrecjonalności działania organu konkretyzują normy prawa materialnego - w analizowanym przypadku art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej.

Powyższy przepis zawiera w istocie jedną przesłankę "szczególnie uzasadnionego przypadku", którą należy rozważać z uwzględnieniem kryteriów "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19; publ. CBOSA).

W tym samym wyroku NSA wskazał, że w treści art. 8a ust. 1 ww. ustawy ustawodawca "nie ograniczył się do wskazania kryteriów "krótkotrwała służba przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", lecz kryteria te powiązał z przesłanką "szczególnie uzasadnionych przypadków", a zatem wyraźnie wyodrębnił przesłankę "szczególnie uzasadnionych przypadków", co w konsekwencji nie daje podstaw do przyjmowania, że wprowadził do tekstu ustawy nieostry zwrot "szczególnie uzasadnionych przypadków" po to tylko, by utożsamić go z kryteriami "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", skoro skutek taki mógłby osiągnąć rezygnując z odwoływania się do "szczególnie uzasadnionych przypadków".

Co istotne, NSA podkreślił, że "krótkotrwała służba przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r.,

w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" nie stanowią oddzielnych samoistnych przesłanek, ponieważ poprzez zwrot "ze względu na" dookreślają one treść "szczególnie uzasadnionych przypadków", ułatwiając obalenie domniemania służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań

i funkcji właściwych państwu totalitarnemu". Kryteria te, jak wskazał NSA, "nie stanowią przykładowego wskazania "szczególnie uzasadnionych przypadków" (ustawodawca nie posłużył się określeniem "w szczególności", które jest stosowane w sytuacji wskazywania przez ustawodawcę niewyczerpującego katalogu przesłanek), co oznacza, że treść tych kryteriów należy oceniać przez pryzmat treści "szczególnie uzasadnionych przypadków", a nie traktować jako kryteria, których spełnienie oznacza automatycznie i zawsze zaistnienie przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków".

W świetle powyższego, zdaniem NSA, "należy przyjąć, że:

- jednoczesne (ustawodawca użył w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej spójnika "oraz" między punktami 1 i 2 w art. 8a ust. 1) spełnienie kryteriów "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" jest istotnym argumentem służącym obaleniu domniemania służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu, i tym samym może uprawniać do przyjęcia, że spełniona została przesłanka "szczególnie uzasadnionych przypadków", chyba że w realiach konkretnej sprawy zostanie wykazane, że mimo spełnienia powyższych kryteriów, funkcjonariusz był zaangażowany w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu, a zatem brak podstaw, aby przy przyjęciu "szczególnie uzasadnionych przypadków" wyłączać

w stosunku do niego unormowania ustawowe odbierające mu prawo niesłusznie nabyte,

- brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej nie wyłącza automatycznie spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r." bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma - z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego - konotacji pejoratywnych. W tym drugim przypadku dopuszczalne jest przyjęcie, że wystąpiły

w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań

i funkcji właściwych państwu totalitarnemu".

Tożsamej wykładni art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej Naczelny Sąd Administracyjny dokonał w wyroku z 21 maja 2020 r. o sygn. akt I OSK 1669/19 (publ. CBOSA) podkreślając, że "dla ustalenia, czy zachodzą szczególnie uzasadnione przypadki, pomocniczą rolę mogą spełniać kryteria wskazane w pkt 1 i pkt 2 art. 8a ust. 1 ustawy, wykładnia których sprawia spore trudności interpretacyjne. Niemniej jednak kryteria te powinny być oceniane przez pryzmat przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków" ułatwiając obalenie domniemania służby charakteryzującej się zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizację zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu".

W analogiczny sposób wypowiedział się NSA w wyrokach: z 5 listopada 2019 r. sygn. akt: I OSK 636/20, I OSK 532/20; z 13 grudnia 2019 r. sygn. akt: I OSK 1411/19,

I OSK 1569/19; I OSK 1464/19; z 12 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1711/19 (publ. CBOSA). Należy więc przyjąć, że przedstawiona powyżej wykładnia art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej ma w orzecznictwie sądów administracyjnych charakter ugruntowany.

W świetle powyższego nie można zaakceptować stanowiska organu zaprezentowanego w niniejszej sprawie, zgodnie z którym dla zastosowania wyłączenia z art. 8a ust. 1 ww. ustawy obie przesłanki (wymienione w punkcie 1 oraz punkcie 2) muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie choćby jednej z nich czyni bezcelową analizę potencjalnego spełnienia drugiej, co w konsekwencji skutkuje odmową wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i 24a tej ustawy. Stanowisko to pozostaje

w sprzeczności z linią orzeczniczą wypracowaną przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Wskazać przy tym należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie można zakwestionować stanowiska organu, że okres służby skarżącego przed dniem 31 lipca 1990 r. nie jest krótkotrwały. Przeczy temu okres tej służby zarówno w ujęciu bezwzględnym - 10 lat, 6 miesięcy i 1 dzień, jak i w ujęciu proporcjonalnym - 38% całego okresu służby pełnionej łącznie przez 27 lat. Niemniej jednak samo przyjęcie przez organ, że w sprawie nie występuje element "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." nie jest wystarczające do wydania decyzji odmownej - jak wynika z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. Kwestia ta musi być bowiem oceniona w aspekcie przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" w sposób powyżej wskazany, czego

w zaskarżonej decyzji zabrakło.

Ocenie organu w świetle pojęcia "szczególnie uzasadnionego przypadku" powinny również podlegać okoliczności faktyczne niniejszej sprawy w kontekście kryterium "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia". Oceny takiej również zabrakło

w zaskarżonej decyzji. Przy czym organ powinien w tym zakresie uwzględnić wykładnię ww. zwrotu przedstawioną przez NSA m.in. w wyroku z 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19. Mianowicie Sąd ten wskazał, że "(...) brak jest powodów, aby kryterium rzetelności rozumieć inaczej niż w sposób standardowo przyjęty w języku polskim. Działać "rzetelnie" to działać dokładnie, należycie, uczciwie (zob. B. Dunaj (red.): Słownik współczesnego języka polskiego, Warszawa 1999, tom 2, s. 285), czyli innymi słowy w sposób, który powinien cechować normalne wykonywanie obowiązków przez każdego człowieka. Nie ma podstaw do kwestionowania rzetelności wykonywania obowiązków, jeżeli brak dowodów na działanie nierzetelne, takich jak np. nagany czy inne przewidziane prawem sankcje negatywne będące reakcją na sposób działania określonej osoby. Dla stwierdzenia rzetelności działania nie jest konieczne legitymowanie się nagrodami czy wyróżnieniami dotyczącymi przebiegu służby, chociaż niewątpliwie nagrody takie i wyróżnienia mogą ugruntowywać w przekonaniu

o rzetelności wykonywania zadań i obowiązków. Dla oceny rzetelności tego rodzaju działań nie jest również konieczne wykazywanie działania z narażeniem zdrowia i życia, chociaż niewątpliwie również takie działania (ustawodawca posługuje się w tym przypadku zwrotem "w szczególności") mogą przemawiać za rzetelnością wykonywania zadań i obowiązków. (...) Zwrot "w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" odnoszący się do generalnego kryterium "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r." stanowi dodatkowy kwantyfikator oceny sposobu wykonywania służby po wskazanej dacie, ukierunkowując organ na szczególne uwzględnienie sytuacji, w których rzetelności w wykonywanej służbie towarzyszyło właśnie realnie istniejące zagrożenie życia i zdrowia - w związku z pełnionymi rzetelnie zadaniami i obowiązkami. Zwrot ten nie wyklucza natomiast w żadnym wypadku konieczności oceny rzetelności wykonywania zadań i obowiązków służbowych

w przypadku niestwierdzenia okoliczności faktycznego narażania zdrowia i życia.

Z powyższego wynika, że dla spełnienia kryterium z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej nie jest konieczne stwierdzenie, że funkcjonariusz pełnił służbę

z narażeniem zdrowia lub życia. Narażanie zdrowia i życia nie stanowi bowiem warunku rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków, lecz zostało potraktowane jako dodatkowy element oceny tego kryterium.

Konkludując stwierdzić należy, że zastosowana przez organ wykładnia art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej nie jest prawidłowa. Organ nie dokonał oceny niniejszej sprawy z punktu widzenia przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" błędnie przyjmując, że niespełnienie kryterium "krótkotrwałej służby przed 31 lipca 1990 r." uniemożliwia zastosowanie wyłączenia art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy. Skutkowało to uchyleniem zaskarżonej decyzji.

Rozpatrując sprawę ponownie organ uwzględni przedstawioną ocenę prawną. Dokona wyczerpującej oceny co do tego, czy sprawa skarżącego stanowi "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Wyrażając ocenę w tym zakresie, organ powinien przywołać fakty dotyczące służby skarżącego, jego postawy, charakteru służby, warunków jej pełnienia i odnieść powyższe do kryterium "rzetelnego pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r.". Powinien również dokonać przedmiotowej oceny w kontekście czasu trwania służby przed 31 lipca 1990 r. biorąc pod uwagę charakter zadań wykonywanych przez skarżącego w tym okresie służby. Dopiero wnikliwa ocena przebiegu całej 27 - letniej służby skarżącego winna stanowić punkt wyjścia do rozważań, czy w sprawie mamy do czynienia ze "szczególnie uzasadnionym przypadkiem" pozwalającym pozytywnie załatwić jego wniosek z [...] sierpnia 2017 r.

Końcowo, odnosząc się do powołanego przez organ fragmentu wyroku NSA

z 12 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 2125/19 (publ. CBOSA), Sąd zauważa, że

w wyroku tym NSA dokonał wykładni art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej tożsamej

z wykładnią zaprezentowaną powyżej. Okoliczność ta uszła jednak uwadze organu. Ponadto, w decyzji będącej przedmiotem kontroli WSA w Warszawie w wyroku z 26 marca 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 1531/18, a następnie NSA w ww. wyroku, organ dokonał oceny zarówno kryterium "krótkotrwałej służby przed 31 lipca 1990 r.", jak i "rzetelności wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r.". W tym zakresie poczynił ustalenia w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, tj. "Informację dotyczącą przebiegu służby" oraz "Stanowisko" dotyczące oceny wykonywania zadań i obowiązków służbowych przez skarżącego. W niniejszej sprawie natomiast organ nie poczynił żadnych ustaleń w odniesieniu do kryterium z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy, ani w odniesieniu do kluczowej przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", co w istocie uniemożliwiło Sądowi dokonanie kontroli ww. decyzji.

Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., orzekł jak

w sentencji wyroku.