Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 510/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-09-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA: Renata Czeluśniak Sędziowie : AWSA: Kazimierz Bandarzewski (spr.) WSA: Wojciech Jakimowicz Protokolant : Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2007 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego na pokrycie opłat czynszowych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Skarbu Państwa-Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. na rzecz pełnomocnika skarżącego adwokata J. C. kwotę 292, 80 zł (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) zawierającą stawkę podatku od towarów i usług , tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

W dniu [...] 2006 r. M. P. złożył w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w K. jednym pismem szereg żądań dotyczących przyznania pomocy finansowej. We wniosku tym zwrócił się również o przyznanie pomocy na sfinansowanie zaległych i bieżących opłat czynszowych należnych Spółdzielni Mieszkaniowej podając, że czynsz wynosi 384,83 zł miesięcznie, a w 2006 r. organ I-instancji z tego tytułu udzielił mu pomocy w kwocie tylko 100 zł. Podniósł również, że w związku z zadłużeniem Spółdzielnia Mieszkaniowa zagroziła wszczęciem postępowania eksmisyjnego a także, że pożyczył kwotę 19.300 zł z częściowym przeznaczeniem na uregulowanie części zadłużenia w Spółdzielni.

Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. decyzją z dnia [...] 2007 r. odmówił M. P. przyznania zasiłku celowego na pokrycie zaległych i bieżących opłat czynszowych.

W uzasadnieniu decyzji organ ustalił, że strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotną, nie posiadającą własnego źródła utrzymania i pozostającą w stałym leczeniu farmakologicznym. Organ wyjaśnił, że strona złożyła szereg wniosków dotyczących przyznania jej pomocy i na dzień [...] 2007 r. już przyznano M. P. świadczenia w łącznej kwocie 872 zł, która przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynoszące 477 zł. W ocenie organu I-instancji nie ma możliwości przyznania stronie pomocy na pokrycie wszystkich zgłaszanych przez nią potrzeb. Podniesiono, że strona ma mieszkanie w powierzchni 65,1 m2 i ma możliwość udzielić sobie pomocy poprzez np. zamianę mieszkania na mniejsze i otrzymania w związku z tym dodatku mieszkaniowego bądź poprzez sprzedaż tak dużego mieszkania i zakup mniejszego. Pomoc społeczna ma na celu doraźne wsparcie i uzupełnienie własnych środków finansowych strony.

Decyzję organu I-instancji strona otrzymała [...] 2007 r. i dnia [...] 2007 r. wniosła od tej decyzji odwołanie.

W odwołaniu zarzucono, że organ I-instancji nie uwzględnił zadłużenia odwołującego w Spółdzielni Mieszkaniowej. Ponieważ Spółdzielnia ta zamierzała wszcząć postępowanie sądowe zmierzające do eksmisji strony z jej mieszkania, stąd M. P. dnia [...] 2006 r. pożyczył u osób trzecich kwotę 1450 zł i wpłaci ją Spółdzielni. W odwołaniu wskazano, że organ I-instancji w bieżącym roku udzielił odwołującemu tylko jednorazowej pomocy w kwocie 100 zł na uregulowanie opłat czynszowych, co nie pokryło nawet wysokości naliczonych odsetek.

W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że organy administracyjne naruszyły zasady współżycia społecznego poprzez obrazę i naruszenie godności skarżącego i próbę ograniczenia jego praw obywatelskich do leczenia i do zapewnienia samodzielnej egzystencji życiowej i jego poniżenie oraz upokorzenie połączone z usiłowaniem wyniszczenia i złamania psychiki odwołującego. Odwołujący wskazał, że znajduje się w dramatycznej sytuacji zdrowotnej i materialnej i jego sytuacja nadal pogarsza się, przez co nie może on samodzielnie zaspokoić podstawowych potrzeb. Ta sytuacja nie została spowodowana z winy strony. Bezpośrednią przyczyną sytuacji odwołującego jest jego choroba, która nie pozwala mu na podjęcie pracy zarobkowej z powodu częstego stanu "obłożnej" choroby. Prawie wszystkie dni robocze odwołujący wykorzystuje na leczenie i rehabilitację i w związku z potrzebą wykupienia lekarstw odwołujący wydał wszystkie oszczędności. Obecnie jest zadłużony na kwotę 20.000 zł. Kwotę pożyczki odwołujący wydał na leczenie i uregulowanie należności czynszowych, a o fakcie zaciągnięcia pożyczki zawiadomił Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej. Zaciągnięcie pożyczki było konieczne, bo Spółdzielnia Mieszkaniowa groziła mu eksmisją z mieszkania. Z programu telewizyjnego odwołujący dowiedział się, że obowiązujące przepisy pozwalają ośrodkom pomocy społecznej na zwrot takich pożyczek. Odwołujący uznał, że okazano mu bezduszność i nie wykazano się względami humanitarnymi. Podniósł, że z dniem [...] 2006 r. utracił prawo do zasiłku dla bezrobotnych i w związku z tym spełnia on kryteria do przyznania mu koniecznej pomocy finansowej z uwzględnieniem minimum socjalnego wynoszącego 984,52 zł dla osób niepełnosprawnych. Odwołujący samotnie prowadzi gospodarstwo domowe i pozostaje w stałym leczeniu i rehabilitacji. Winę za swoją sytuację odwołujący obarczył władzę ustawodawczą i wykonawczą, która wydaje pieniądze na szereg niepotrzebnych celów, a nie zauważa dostatecznie pauperyzacji społeczeństwa, w wyniku której rocznie 14.000 obywateli popełnia samobójstwa. W związku z brakiem alternatywnego źródła dochodu uzasadnione jest udzielanie odwołującemu pomocy społecznej. Odwołujący wskazał, że przywrócono mu prawo do renty inwalidzkiej, a w tej sprawie usatysfakcjonowałaby go kwota 300 zł miesięcznie, ponieważ takie są koszty utrzymania mniejszych mieszkań, co i tak nie pokryłoby całkowitej wysokości czynsz mieszkania odwołującego wynoszącego 405,77 zł.

Organom administracji odwołujący zarzucił utratę wrażliwości społecznej. Nie pouczono go o sposobie zaspokajania swoich potrzeb życiowych w przypadku pozbawienia prawa do leczenia i egzystencji życiowej. To doprowadziło do skrajnego wyczerpania organizmu odwołującego i potrzeby hospitalizacji. Odwołujący wniósł również o zwolnienie go z obowiązku wnoszenia odwołań w sprawach niekorzystnych dla niego decyzji i z obowiązku rozpatrywania co miesiąc jego spraw z powodu dyskryminującej procedury, która dodatkowo wywołuje u niego nieuzasadnione i uciążliwe następstwa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] 2007 r. znak [...] utrzymało w mocy decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia [...] 2007 r. nr [...] odmawiającą przyznania M. P. zasiłku celowego na pokrycie zaległych i bieżących opłat czynszowych.

W uzasadnieniu tej decyzji podniesiono, że zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej prawo doświadczeń przysługuje tej osobie, która samotnie gospodarując osiąga dochody wynoszące nie więcej niż 477 zł. Odwołujący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i jest osobą chorą. Zasiłek celowy ma na celu zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej i może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków, leczenia czy też drobnych remontów i napraw w mieszkaniu. Pokrywanie zobowiązań finansowych – pożyczek nie jest niezbędną potrzebą życiową i nie uzasadnia przyznania zasiłku celowego.

Podniesiono, że ośrodek pomocy społecznej objął stałą i wszechstronną pomocą skarżącego, przyznając mu szereg świadczeń, w tym między innymi w styczniu 2007 r. zasiłek celowy w wysokości 50 zł na zakup leków oraz zasiłek celowy w kwocie 100 zł na rehabilitację. Łączna kwota przyznane przez organ I-instancji pomocy w styczniu 2007 r. wyniosła 872 zł.

Podkreślono, że decyzja wydawana w sprawach zasiłków celowych ma charakter uznaniowy i w tej spawie organ I-instancji nie naruszył granic uznania. W każdym przypadku orzekając w sprawie przyznania pomocy należy mieć na uwadze, że potrzeby osób korzystających z pomocy społeczne powinny być uwzględnione wtedy, gdy odpowiadają celom i mieszczą się w możliwości organu pomocy społecznej. W tej zaś sprawie organ I-instancji nie ma możliwości spłaty tak dużego zadłużenia, a przyznanie zasiłku celowego w kwocie np. 100 zł nie przyczyniłoby się do poprawy sytuacji życiowej odwołującego. Wskazano, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazano na brak możliwości przyznania zasiłków celowych na spłatę zadłużenia z tytułu czynszu mieszkaniowego.

Decyzję tą doręczono M. P. dnia [...] 2007 r. i dnia [...] 2007 r. strona ta wniosła na tą decyzję skargę Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji lub jej zmianę oraz rozpoznanie wszystkich spraw skarżącego jako jednej wraz z poinformowaniem skarżącego o terminach rozpraw niezależnie od zawiadomień kierowanych do pełnomocników skarżącego.

W uzasadnieniu swojej obszernej skargi skarżący podniósł, że organ I-instancji nie uwzględnił jego zadłużenia, które wywołuje negatywne skutki finansowe i prawne, ponieważ Spółdzielnia Mieszkaniowa - będąca wierzycielem - postanowiła sprawę dotyczącą braku uiszczenia zadłużenia skierować na drogę postępowania sądowego ze skutkiem wyeksmitowania skarżącego z jego mieszkania. To pociągnęłoby za sobą dodatkowo obowiązek pokrycia kosztów postępowań. Skarżący wskazał, że organ I-instancji w 2006 r. i 2007 r. przyznał mu z tego tytułu jedynie dwa razy po 100 zł, co nie pokryło nawet wysokości odsetek za zwłokę naliczane przez Spółdzielnię Mieszkaniową.

Skarżący wskazał, że w tej sprawie zostały naruszone przez organy administracyjne zasady współżycia społecznego poprzez obrazę i naruszenie godności skarżącego i próbę ograniczenia jego praw obywatelskich do leczenia i do zapewnienia samodzielnej egzystencji życiowej. Skarżący czuje się poniżany i upokarzany przez organy administracji wraz z usiłowaniem wyniszczenia i złamania jego psychiki. Skarżący podniósł, że znajduje się w dramatycznej sytuacji zdrowotnej i materialnej. Jego sytuacja nadal pogarsza się i nie może samodzielnie zaspokoić podstawowych potrzeb, a taka sytuacja nie została spowodowana z winy skarżącego. Bezpośrednią przyczyną sytuacji skarżącego jest jego choroba, która nie pozwala mu na podjęcie pracy zarobkowej z powodu częstego stanu "obłożnej" choroby. Prawie wszystkie dni robocze skarżący wykorzystuje na leczenie i rehabilitację i w związku z potrzebą wykupienia lekarstw skarżący wydał wszystkie oszczędności. Obecnie jest zadłużony na kwotę 20.000 zł. Kwotę pożyczki skarżący wydał na leczenie i uregulowanie należności czynszowych a o fakcie zaciągnięcia pożyczki zawiadomił Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej. Zaciągnięcie pożyczki było konieczne, bo Spółdzielnia Mieszkaniowa groziła mu eksmisją z mieszkania. Z programu telewizyjnego skarżący dowiedział się, że obowiązujące przepisy pozwalają ośrodkom pomocy społecznej na zwrot takich pożyczek. Skarżący uznał, że okazano mu bezduszność i nie wykazano się względami humanitarnymi. Podniósł, że z dniem [...] 2006 r. utracił prawo do zasiłku dla bezrobotnych i w związku z tym spełnia on kryteria do przyznania mu koniecznej pomocy finansowej z uwzględnieniem minimum socjalnego wynoszącego 984,52 zł dla osób niepełnosprawnych. Skarżący samotnie prowadzi gospodarstwo domowe i pozostaje w stałym leczeniu i rehabilitacji, aczkolwiek córka i wnuczka zabezpieczają mu stałą opiekę w razie dysfunkcji organizmu i jednocześnie zabezpieczają mieszkanie. Winę za swoją sytuację skarżący obarczył władzę ustawodawczą i wykonawczą, która wydaje pieniądze na szereg niepotrzebnych celów, a nie zauważa dostatecznie pauperyzacji społeczeństwa. W związku z brakiem alternatywnego źródła dochodu uzasadnione jest udzielanie skarżącemu pomocy społecznej. Skarżący wskazał, że przywrócono mu prawo do renty inwalidzkiej i podniósł, że ze względów moralnych i prawnych nie jest w stanie ani sprzedać swojego mieszkania, ani wynająć pokoju w tym mieszkaniu, ponieważ jest w nim grzyb pleśniowy stanowiący nieodwracalne zagrożenie dla życia i zdrowia.

Organom administracji skarżący zarzucił również, że w jego sprawach administracja utraciła wrażliwość społeczną. Nie pouczono go o sposobie zaspokajania swoich potrzeb życiowych w przypadku pozbawienia go prawa do leczenia i egzystencji życiowej. To doprowadziło do skrajnego wyczerpania organizmu skarżącego i potrzeby hospitalizacji. Skarżący wniósł również o zwolnienie go z obowiązku wnoszenia odwołań w sprawach niekorzystnych dla niego decyzji i z obowiązku rozpatrywania co miesiąc jego spraw z powodu dyskryminującej procedury, która dodatkowo wywołuje u skarżącego nieuzasadnione i uciążliwe następstwa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Ustosunkowując się treści zarzutów zawartych w skardze organ odwoławczy podniósł, że prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje takiej osobie, która prowadząc samotnie gospodarstwo domowe osiąga dochody mniejsze niż 477 zł. Pokrycie pożyczek, jakie strona zaciągnęła nie jest niezbędną potrzebą bytową, o której stanowi art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Podniesiono, że ośrodek pomocy społecznej objął stałą i wszechstronną pomocą skarżącego i łączna kwota przyznane przez organ I-instancji pomocy w styczniu 2007 r. wyniosła a 872 zł. Podkreślono, że decyzja wydawana w sprawach zasiłków celowych ma charakter uznaniowy zaś przyznanie w tej sprawie wnioskowanej przez skarżącego pomocy nie mieści się w możliwościach pomocy społecznej, bo organ I-instancji nie ma możliwości spłaty tak dużego zadłużenia.

Na rozprawie skarżący podtrzymał swoją skargę i zawarte w niej zarzuty. Dodatkowo podniósł, że organy administracji błędnie określiły minimum socjalne, które winno wynosić 461 zł., a udzielenie pomocy w zakresie spłat zaległości czynszowych stanowi niezbędną potrzebę bytową.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarżący M. P. w dniu [...] 2007 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2007 r., doręczoną skarżącemu [...] 2007 r. Skarga została wniesiona z zachowaniem ustawowego 30-dniowego terminu.

Właściwym rzeczowo do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w K., który w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.).

Właściwość miejscowa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. w tej sprawie wynika stąd, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze, którego decyzja została zaskarżona, ma siedzibę w K. Z art. 13 § 2 P.p.s.a. wynika, że do rozpoznania sprawy właściwym miejscowo jest ten wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Zgodnie z § 1 pkt 5 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. z 2003 r. Nr 72, poz. 652 z późn. zm.) obszar właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. obejmuje obszar Województwa M.

W przedmiotowej sprawie organy administracji naruszyły przepisy postępowania administracyjnego i prawa materialnego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I-instancji.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie u.p.s., pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Na tej podstawie należy wskazać, że pomoc społeczna stanowi formę pomocy ze strony administracji publicznej (lub innych podmiotów wykonujących w tym zakresie administrację publiczną) na rzecz osób, które takiej pomocy potrzebują, a same nie są w stanie zabezpieczyć sobie i swoim rodzinom niezbędnych środków.

Stąd celem pomocy społecznej jest zaspokajanie nie każdych potrzeb człowieka, ale tylko niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin, a przy tym umożliwianie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. Pomoc społeczna ma również charakter kierunkowy, jej udzielanie powinno mieć na względzie doprowadzenie do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 1 u.p.s.).

Udzielana pomoc społeczna nie zawsze musi być przyznana w wysokości zapewniającej zaspokojenie zaistniałych potrzeb, ponieważ w pierwszej kolejności zaspokajanie potrzeb powinno być ukierunkowane do tych osób, które ze względu na całkowity brak dochodów lub ich nieznaczną wysokość bez udzielenia im pomocy nie byłyby w stanie egzystować (tak w analogicznym stanie prawnym NSA w wyroku z dnia 24.09.1996 r., sygn. akt SA/Gd 3281/95, opub. LEX nr 44077).

Jedną z podstawowych zasad udzielania pomocy jest również jej adekwatność. Stosownie do art. 3 ust. 3 u.p.s. rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy; a przy tym ustawodawca wyraźnie podkreśla, że potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione wtedy, gdy odpowiadają one nie tylko celom pomocy społecznej, ale również możliwościom udzielenia danego świadczenia z zakresu tej pomocy (art. 3 ust. 4 u.p.s.).

Zasady te znajdują zastosowanie w zakresie rozstrzygania o przyznaniu świadczenia w postaci zasiłku celowego.

Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może zostać przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej, przy czym zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

Zasiek celowy może być przyznany osobie, której dochód (w przypadku osoby samotnie prowadzącej gospodarstwo domowe) lub dochód jej rodziny nie przekracza kryterium dochodowego osoby lub rodziny ustalonego zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s.

W tej sprawie organy obu instancji ustaliły dochód skarżącego na kwotę 872 zł podnosząc, że tak wysoki dochód znacznie przekracza minimum socjalne wynoszące 477 zł. Kwota 477 zł wynika z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2006 r. Nr 135, poz. 950) i w tym zakresie nie jest zasadny zarzut podniesiony na rozprawie o błędnym ustaleniu wysokości minimum socjalnego dla osoby samotnie gospodarującej.

Organy obu instancji błędnie ustaliły w uzasadnieniach swoich decyzji dochód uzyskany przez skarżącego.

Zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s. za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;

2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

4. Do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, wartości świadczeń w naturze, świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych oraz zapomogi pieniężnej, o której mowa w przepisach o zapomodze pieniężnej dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenie przedemerytalne albo zasiłek przedemerytalny w 2007 r.

W związku z taką treścią powołanego przepisu koniecznym warunkiem prawidłowego orzekania w postępowaniu administracyjnym w sprawach z zakresu pomocy społecznej było przede wszystkim ustalenie wysokości dochodu wnioskodawcy. Mając na uwadze okoliczność, że M. P. złożył swój wniosek w grudniu 2006 r., obowiązkiem organu I-instancji było ustalenie wysokości dochodu wnioskodawcy na listopad 2006 r. lub w przypadku utraty dochodu z tego miesiąca – za miesiąc złożenia wniosku. Takich ustaleń nie dokonał organ I-instancji. Organ ten ustalił w tej sprawie dochód strony na miesiąc styczeń 2007 r., mimo że swoją decyzję wydał [...] 2007 r. Większość z kwot wskazanych przez organ I-instancji jako dochód skarżącego obejmowała kwoty przyznanej pomocy, których wypłacenie stronie nastąpiło już po wydaniu tejże decyzji, a nawet dopiero w miesiącu lutym 2007 r. Organ I-instancji wskazał bowiem, że w miesiącu styczniu dochód skarżącego obejmuje np. kwotę 290 zł jako zasiłek celowy na zakup żywości, a z decyzji z [...] 2007 r. o przyznaniu stronie takiego zasiłku wynika, że kwota ta zostanie przekazana skarżącemu dopiero [...]2007 r. (akta postępowania administracyjnego, karta nr 1566). Tym samym należy stwierdzić, że organ I-instancji nie tylko nie ustalił w tej sprawie dochodu skarżącego za miesiąc poprzedzający datę złożenia wniosku, ale ustalając dochód strony przyjął kwoty świadczeń wypłacanych w następnym miesiącu po wydaniu decyzji w tej sprawie.

Brak prawidłowego ustalenia dochodu ma w tej sprawie istotne znaczenie, ponieważ w uzasadnieniu swojej decyzji odmawiającej przyznania świadczenia organ I-instancji wskazał na przekroczenie kryterium dochodowego strony, a organ odwoławczy w tym zakresie potwierdził ustalenia organu I-instancji.

Brak prawidłowego ustalenia dochodu skarżącego nie jest jedynym uchybieniem. Wprawdzie organy administracji trafnie wskazały że - co do zasady - przyznanie pomocy na uregulowanie należności czynszowych nie jest niezbędną potrzebą bytową, to jednak dalsza argumentacja organu wskazująca, że nie można przyznać stronie w pełnej wysokości żądanego świadczenia, nie jest prawidłowa.

Nie ulega wątpliwości, że rozstrzyganie przez organy administracyjne spraw dotyczących przyznania lub odmowy przyznania zasiłków celowych realizowane jest w zakresie tzw. "uznania administracyjnego" (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyrokach z dnia 25.05.2006 r., sygn.. akt I SA/Wa 1274/04, opub. w LEX nr 227693; z dnia 13.04.2006 r., sygn. akt I SA/Wa 440/05, opub. w LEX nr 209727 oraz z dnia 3.04.2006 r., sygn. akt I SA/Wa 94/06, opub. w LEX nr 209723). Rozstrzyganie w zakresie uznania administracyjnego oznacza, że organ administracji może wydać równowartościowe prawnie rozstrzygnięcia w jednolicie ustalonym stanie faktycznym. Oznacza to, że nawet w przypadku, gdyby dana osoba spełniała przesłanki do uzyskania zasiłku celowego, organ administracji nie ma obowiązku przyznawania jej tego świadczenia, a jedynie może przyznać (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 14.02.2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1825/05, opub. w LEX nr 194040 oraz w analogicznym stanie prawnym Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 9.02.2001 r., sygn. akt I SA 2116/00, opub. w LEX nr 79609; Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 5.03.1998 r., sygn. akt I SA 984/97, opub. w LEX nr 45812; Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 26.09.2000 r., sygn. akt I SA 945/00, opub. w LEX nr 79608). Organ administracji może więc przyznać pomoc (zasiłek celowy) w innej kwocie niż wynika to z wniosku strony.

Mając powyższe na uwadze nie można uznać za zasadne twierdzenie organów, że przyznanie zasiłku celowego w kwocie np. 100 zł byłoby niecelowe, ponieważ tak mała kwota nie spowodowałaby uiszczenia wszystkich czy też istotnej części zaległości czynszowych. Taka argumentacja nie jest zasadna. Osoba, która zwraca się o pomoc do organy pomocy społecznej może otrzymać taką pomoc, jakiej zakres i możliwości organu na to pozwalają, a z drugiej strony pomoc ta będzie spożytkowana na zaspokajanie przynajmniej częściowo istotnej dla strony potrzeby. Stąd ustawodawca uregulował rozstrzyganie w zakresie przyznawania zasiłków celowych właśnie w oparciu o konstrukcję tzw. uznania administracyjnego. Sam organ winien stwierdzić, czy jest przynajmniej częściowo możliwa pomoc na cel wskazany przez stronę. Powoływanie się na argument, że ewentualnie przyznana pomoc w niewielkiej kwocie (w stosunku do żądania strony) nie doprowadzi do zrealizowania danego celu samo w sobie nie uzasadnia całkowitego pozbawienia pomocy. Ma to w szczególności znaczenie wobec osoby, która nie ma innego źródła dochodu poza świadczeniami z zakresu pomocy społecznej.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze należy podnieść, że nie są one zasadne. Przede wszystkim Sąd nie może w jednej sprawie załatwić wszystkich skarg, jakie skarżący składa na decyzje organów administracji. Nie ulega wątpliwości, że sytuacja w jakiej znajduje się skarżący, nie zwalnia skarżącego od podejmowania działań zmierzających do zaspokajania, przynamniej częściowego, swoich licznych potrzeb. Z akt sprawy wynika i nie kwestionuje tego sam skarżący, że w dacie wydania w tej sprawie decyzji administracyjnej jedynymi dochodami skarżącego były świadczenia z pomocy społecznej. Przy tym sam skarżący posiada kilkupokojowe mieszkanie o powierzchni 65 m2, a zadłużenie w Spółdzielni Mieszkaniowej powstało w związku z brakiem uiszczania czynszu. Zasadnie podnosił więc organ I-instancji, że w takiej sytuacji skarżący winien rozważyć podjęcie jakichkolwiek własnych starań zmierzających do uzyskania dodatkowego dochodu. Jeżeli bowiem skarżący samodzielnie prowadząc gospodarstwo domowe posiada duże, jak na potrzeby jednej osoby mieszkanie, na które nie może samodzielnie zgromadzić środków na jego utrzymanie, to winien rozważyć celowość bądź to wynajęcia części tego mieszkania, bądź nawet sprzedaży i zakupu mniejszego. Okoliczność, że w części mieszkania znajduje się grzyb pleśniowy nie uzasadnia odmowę podejmowania działań w zakresie wynajęcia, sprzedaży lub zamiany mieszkania, nie jest to bowiem okoliczność uzasadniająca odmowę podjęcia ww. działań.

Sam skarżący winien podejmować działania zmierzające do ograniczania wydatków, ponieważ wydatki te są finansowane z systemu pomocy społecznej, czyli z podatków płaconych przez osoby uzyskujące dochody. Nie można uznać za zasadne zarzuty dotyczące niewłaściwego traktowania skarżącego przez organy administracji. W tej sprawie działalność organów administracji nie cechowała ani zła wola ani też chęć jakiejkolwiek dyskryminacji skarżącego. Większość świadczeń z zakresu pomocy społecznej, w tym udzielanie zasiłków celowych, załatwiane jest w drodze tzw. decyzji uznaniowych. Oznacza to, że strona nie ma roszczenia, z którego wynikałby obowiązek przyznania świadczenia. W każdym przypadku, gdy ustawodawca reguluje załatwienie jakiejś sprawy w drodze tzw. decyzji uznaniowej, organ załatwiający taką sprawę może, a nie musi przyznać danego świadczenia.

Sąd nie ocenia działalności politycznej władzy ustawodawczej i wykonawczej i nie może odnieść się do argumentacji zawartej w tym zakresie w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podziela również stanowiska skarżącego, że minimum socjalne wynosi 984,52 zł. Zgodnie z powołanym art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. minimum dla osoby prowadzącej gospodarstwo jednoosobowe wynosi 477 zł.

Rekapitulując należy stwierdzić, że organy administracji orzekającej w tej sprawie nie dochowały wymogom art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s., art. 8 ust. 3 u.p.s. oraz tym samym naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, w tym art. 7 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 k.p.a. Nie przeprowadzono bowiem wyczerpującego postępowania dowodowego mającego na celu ustalenie wszystkich istotnych w sprawie okoliczności, w szczególności nie ustalono w prawidłowy sposób dochodu skarżącego.

W sprawach dotyczących przyznania zasiłku celowego to na organie administracji rozpoznającym sprawę ciąży obowiązek szczególnej dbałości o dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy oraz staranne wyjaśnienie stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy wydaniu rozstrzygnięcia, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu podjętej w sprawie decyzji (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 24.03.2006 r., sygn. akt I SA/Wa 2101/05, opub. w LEX nr 197475). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w pełni podziel pogląd zawarty w ww. wyroku.

Zgodnie z art. 141 § 4 P.p.s.a. ponownie rozpatrując sprawę należy przede wszystkim prawidłowo ustalić dochód strony i przeprowadzić postępowanie administracyjne w zakresie obejmującym wnioskowany zasiłek celowy, a w wydanej decyzji uzasadnić podjęte rozstrzygniecie.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt a i c P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. orzekł jak w sentencji wyroku, ponieważ stwierdzono naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy oraz przepisów prawa materialnego.

O kosztach orzekano zgodnie z art. 250 P.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c w związku z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.)