Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2777/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: w zw. z art 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 141 § 1
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: w zw. z art 1 § 1 i § 2, art 3 § 1
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: w zw. z art 7,8,77 § 1,80
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 79 ust. 1 i 3 w zw. z art. 103 ust. 3
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka Sędziowie: Sędzia NSA Mariola Kowalska (spr.) Sędzia NSA Zygmunt Zgierski po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 marca 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1713/18 w sprawie ze skargi M.S. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 9 lipca 2018 r., nr DO.1.6614.955.2016.PO w przedmiocie nabycia z mocy prawa własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 4 lipca 2014 r., nr IN.X.7533.3.2013, 2. zasądza od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz M.S. kwotę 1137 (tysiąc sto trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 21 marca 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1713/18, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M.S. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z 9 lipca 2018 r. nr DO.1.6614.955.2016.PO w przedmiocie nabycia z mocy prawa własności nieruchomości oddalił skargę.

Zaskarżoną decyzją z 9 lipca 2018 r., nr DO.1.6614.955.2016.PO Minister Inwestycji i Rozwoju utrzymał w mocy decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z 4 lipca 2014 r., nr IN.X.7533.3.2013

W uzasadnieniu Minister wskazał, że pismem z 20 grudnia 2012 r. Powiat Sandomierski wystąpił o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Powiat Sandomierski prawa własności wyżej wskazanej nieruchomości zajętej pod drogę publiczną.

Wojewoda Świętokrzyski, działając na podstawie art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), decyzją z 4 lipca 2014 r. stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Powiat Sandomierski prawa własności nieruchomości położonej w gminie [...], w obrębie [...], zajętej pod drogę publiczną powiatową nr [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] ha.

Odwołanie od decyzji Wojewody Świętokrzyskiego złożył M.S.

Po rozpatrzeniu odwołania i całości akt sprawy Minister Inwestycji i Rozwoju stwierdził, że zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.

Minister wyjaśnił, że przepis art. 73 ust. 1 ma charakter wywłaszczeniowy i dotyczy sytuacji, gdy w dniu 31 grudnia 1998 r. prawo własności było uregulowane na rzecz innych podmiotów prawnych niż Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, przy istnieniu publicznego władania nad nieruchomością. Stosując ten przepis organ bada wyłącznie spełnienie przesłanek w nim wymienionych na dzień 31 grudnia 1998 r.

Minister wskazał, że zgodnie z treścią księgi wieczystej nr [...] właścicielem nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, powstałej w wyniku podziału działki nr [...], był 31 grudnia 1998 r., W.S. Obecnie prawo własności działki nr [...] przysługuje M.S., na podstawie umowy darowizny z [...] lutego 2008 r.

Organ wyjaśnił, że kolejnymi przesłankami niezbędnymi do nabycia własności nieruchomości z mocy prawa na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy jest fakt zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną oraz władanie Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego na dzień 31 grudnia 1998 r.

Na podstawie rozporządzenia Ministra Komunikacji z 5 maja 1986 r. w sprawie zaliczania dróg do kategorii dróg wojewódzkich w województwach bialskopodlaskim, chełmińskim, kaliskim, konińskim, koszalińskim, leszczyńskim, lubelskim, olsztyńskim, opolskim, słupskim, tarnobrzeskim i zamojskim (Dz. U Nr 24, poz. 117), droga nr 42155 relacji Hultajka - Kolonia Lisów - Lisów - Sadłowice - Daromin - Przezwody - Wilczyce - Dacharzów - Radoszki - Wysiadłów została zaliczona do kategorii dróg wojewódzkich. Z dniem 1 stycznia 1999 r. droga nr 42155 stała się drogą powiatową, zgodnie z art. 103 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r.

Na mocy uchwały nr 106/03 Zarządu Województwa Świętokrzyskiego z 8 maja 2003 r. w sprawie nadania numerów drogom powiatowym oraz drogom gminnym na terenie województwa świętokrzyskiego droga powiatowa nr 42155 otrzymała numer 0735 T i nazwę Hultajka - Kolonia Lisów - Lisów - Sadłowice - Daromin - Przezwody - Wilczyce - Dacharzów - Radoszki – Wysiadłów (Dz. Urz. Woj. Święt. Nr 202, poz. 1855).

Organ wskazał, że w aktach sprawy znajduje się mapa sytuacyjna wraz z projektem podziału nieruchomości, przyjęta do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Sandomierzu w dniu 18 grudnia 2012 r., pod numerem ewidencyjnym [...], sporządzona przez uprawnionego geodetę M.J., z której wynika, że przedmiotowa nieruchomość, oznaczona jako działka nr [...] o pow. [...] ha, była 31 grudnia 1998 r. zajęta pod drogę publiczną nr 42155. Na mapie znajduje się adnotacja geodety uprawnionego, że granice pasa drogowego wykazane na mapie są zgodne z faktycznym zajęciem gruntu pod drogę w dniu 31 grudnia 1998 r.

Minister wskazał, że w zgromadzonym materiale dowodowym znajduje się oświadczenie D.Z., pracownika Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych w Lublinie - Zarząd Dróg Opatów, Obwód nr 3 Sandomierz z 20 stycznia 2013 r., zgodnie z którym w pasie drogowym nr 42155 (obecnie 0735 T), w którym położona jest działka nr [...], prowadzone były w 1998 r. roboty związane z utrzymaniem drogi w okresie zimowym i letnim. Wykonywane były remonty nawierzchni, remonty cząstkowe nawierzchni, wykaszanie trawy i chwastów w rowach, oczyszczanie rowów, odśnieżanie, ustawianie znaków oraz inne prace porządkowe i remontowe. Powyższe oświadczenie potwierdzają także oświadczenia właścicieli nieruchomości sąsiednich: z [...] lipca 2013 r. S.G. i W.R., z [...] lipca 2013 r.: B.S. i B.Ł., oświadczenie W.S. z [...] lipca 2013 r. Wynika z nich, że w stosunku do działki nr [...], jak i działek sąsiednich, wykonywane były cyklicznie roboty porządkowe i naprawcze polegające, m.in. na udrożnianiu rowu melioracyjnego i koszeniu trawy.

Skargę na powyższą decyzję wniósł M.S.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za niezasadną.

Wskazał, że ze znajdującego się w aktach sprawy odpisu księgi wieczystej nr [...] wynika, że 31 grudnia 1998 r. właścicielem działki nr [...] był W.S. Spełniona została zatem przesłanka, że 31 grudnia 1998 r. przedmiotowa działka nie była własnością Skarbu Państwa ani jednostek samorządu terytorialnego, lecz stanowiła własność osoby fizycznej.

Na podstawie rozporządzenia Ministra Komunikacji z 5 maja 1986 r. w sprawie zaliczania dróg do kategorii dróg wojewódzkich w województwach bialskopodlaskim, chełmińskim, kaliskim, konińskim, koszalińskim, leszczyńskim, lubelskim, olsztyńskim, opolskim, słupskim, tarnobrzeskim i zamojskim (Dz. U Nr 24, poz. 117), droga nr 42155 relacji Hultajka - Kolonia Lisów - Lisów - Sadłowice - Daromin - Przezwody - Wilczyce - Dacharzów - Radoszki - Wysiadłów, została zaliczona do kategorii dróg wojewódzkich. Zgodnie z art. 103 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. z dniem 1 stycznia 1999 r. droga ta stała się drogą powiatową.

Z kolei na mocy uchwały nr 106/03 Zarządu Województwa Świętokrzyskiego z 8 maja 2003 r. w sprawie nadania numerów drogom powiatowym oraz drogom gminnym na terenie województwa świętokrzyskiego (Dz. Urz. Woj. Święt. Nr 202, poz. 1855) droga powiatowa nr 42155 otrzymała numer 0735 T i nazwę Hultajka - Kolonia Lisów - Lisów - Sadłowice - Daromin - Przezwody - Wilczyce - Dacharzów - Radoszki - Wysiadłów.

W ocenie Sądu I instancji prawidłowo organy uznały, że nieruchomość, oznaczona jako działka nr [...] o pow. [...] ha była 31 grudnia 1998 r. zajęta pod drogę publiczną nr 42155. Istotnym dowodem świadczącym o tym jest mapa sytuacyjna wraz z projektem poddziału nieruchomości, przyjęta do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Sandomierzu 18 grudnia 2012r., pod numerem ewidencyjnym [...], sporządzona przez geodetę uprawnionego M.J.. Na mapie tej znajduje się adnotacja: "Granice pasa drogowego wykazane na mapie są zgodne z faktycznym zajęciem gruntu pod drogę w dniu 31.12.1998 r.".

Odnosząc się z kolei do przesłanki władztwa publicznoprawnego na przedmiotowej działce, Sąd I instancji wskazał, że pojęcia "władania" nieruchomością w rozumieniu art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. nie należy utożsamiać z instytucją posiadania. Dla spełnienia przesłanki władztwa w rozumieniu art. 73 ustawy istotne jest jedynie to, by jednostka samorządu terytorialnego poprzez swoje jednostki organizacyjne bądź podmioty, którym zleciła, wykonywała faktyczne czynności w odniesieniu do nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, związane z utrzymaniem jej nawierzchni, zapewnieniem przejezdności, naprawami, remontami itp. Zatem nie chodzi tu o posiadanie nieruchomości w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego.

Zgromadzony materiał dowodowy, w ocenie Sądu I instancji, potwierdza spełnienie przesłanek władztwa publicznoprawnego. Z oświadczenia z [...] stycznia 2013 r. D.Z., który w 1998 r. był zatrudniony na stanowisku [...] w Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych w [...] - Zarząd Dróg [...], Obwód nr [...], wynika, że na części działki nr [...], obecnie działce nr [...] prowadzone były roboty związane z utrzymaniem drogi w okresie zimowym i letnim. Wykonywane były remonty nawierzchni, remonty cząstkowe nawierzchni, wykaszanie trawy i chwastów w rowach, oczyszczanie rowów, odśnieżanie, ustawianie znaków oraz inne prace porządkowe i remontowe. Zarzut skargi, że oświadczenie to nie może być dowodem na władanie publicznoprawne przedmiotową nieruchomością, gdyż dotyczy wyłącznie zagospodarowywania rowu oddzielającego działkę skarżącego od drogi powiatowej jest bezzasadny. W treści oświadczenia nie ma bowiem mowy o rowie lecz o pasie drogowym w którym położona jest przedmiotowa działka. Powyższe oświadczenie koresponduje z oświadczeniami właścicieli nieruchomości sąsiednich odnośnie władztwa publicznoprawnego nad działką.

Odnosząc się do zarzutów skarżącego Sąd I instancji wskazał, że w przypadku urządzenia drogi na gruncie prywatnym, który to grunt nie został jednocześnie zagospodarowany przez właściciela w sposób uniemożliwiający realizację czynności związanych z zarządem drogi (np. poprzez jego wygrodzenie - co w niniejszej sprawie nie wynika ze zgromadzonych dowodów), istnieje domniemanie, że zarządca drogi wykonywał nad nią władztwo w formach określonych w ustawie o drogach publicznych. Nie może obalić tego domniemania sam fakt wykonywania sporadycznie na nieruchomości zajętej pasem drogowym (w jej części obejmującej pas zieleni) przez właściciela gruntu prac pielęgnacyjnych polegających na koszeniu traw. Podejmowanie przez właściciela nieruchomości tego rodzaju prac w obrębie pasa drogowego drogi publicznej, nie stanowi samo w sobie przeszkody dla realizacji czynności zarządu drogi przez podmioty publicznoprawne.

Odnosząc się do powołanych w skardze (a znajdujących się w aktach administracyjnych) pism: Dyrektora Zarządu Dróg Powiatowych w Sandomierzu z [...] października 2007 r. oraz Starosty Sandomierskiego z [...] kwietnia 2013 r. Sąd I instancji wskazał, że pisma te nie dowodzą, że działka nr [...] w żadnej jej części nie była zajęta pod pas drogowy, w dacie istotnej dla rozstrzygnięcia w sprawie. Otóż w piśmie z [...] października 2007 r. wskazano, że drzewo nie rośnie w pasie drogowym, wobec czego decyzję w sprawie jego wycięcia może wydać Wójt Gminy [...]. Z kolei pismo z [...] kwietnia 2013 r. dotyczy kwestii podziału działki nr [...] i odwodnienia drogi. Z pisma jednakże wynika, że na działce nr [...] jest droga. Okoliczność, że działka nr [...] została podzielona po 1998 r., celem oznaczenia działki zajętej w 1998 r. pod drogę publiczną nie oznacza, że na części działki nr [...], w granicach działki oznaczonej następnie nr [...], droga ta wówczas nie istniała i że nie było wykonywane władztwo publicznoprawne.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł M.S. Zaskarżył wyrok w całości.

Na zasadzie art. 174 pkt 1) i 2) p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1) lit c) p.p.s.a 151 p.p.s.a., art. 141 § 1 p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i 2 i art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8 § 1 art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli - przyjęcie za własne (i powielenie w uzasadnieniu wyroku) stanowiska organu, bez skonfrontowania go ze stanowiskiem skarżącego i dowodami na okoliczności braku zajętości działki na pas drogowy i wykonywania na niej przez skarżącego władztwa faktycznego, zaakceptowanie stronniczego i nierzetelnego sposobu prowadzenia postępowania dowodowego i rzeczywistego niewyjaśnienia sprawy przez organ, co doprowadziło do bezzasadnego oddalenia skargi zamiast jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonej decyzji;

2) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1) lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8 § 1 art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez uznanie procedowania organu administracji za prawidłowe, w sytuacji gdy organ w sposób wybiórczy i dowolny zebrał i ocenił materiał dowodowy, całkowicie pomijając zeznania świadków H.G. i Z.N. oraz dokumenty - pismo Dyrektora Zarządu Dróg Powiatowych w Sandomierzu z dnia [...] października 2007 roku i pismo - oświadczenie Starosty Powiatowego w Sandomierzu z dnia [...] kwietnia 2013 roku, jak też twierdzenia małżonków S. przedstawione w toku oględzin z dnia [...] czerwca 2013 roku połączonych z rozprawą administracyjną, tj. uznając dowody na istotne w sprawie okoliczności za nieistotne, co doprowadziło do błędnego ustalenia, że zostały spełnione przesłanki zajętości nieruchomości na drogę publiczną i wykonywania władztwa publicznoprawnego;

3) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy art. 151 p.p.s.a. w zw. 80 k.p.a. poprzez nieprawidłowe uznanie, że zostało udowodnione, że działka nr [...] należała do pasa drogowego - na podstawie samej mapy sytuacyjnej sporządzonej przez geodetę w grudniu 2012 roku i że Skarb Państwa sprawował zarząd tą działką - na podstawie samego oświadczenia pracownika jednostki poprzednika prawnego tego podmiotu (zainteresowanej decyzją pozytywną), co doprowadziło do bezzasadnego oddalenia skargi;

4) naruszenie prawa materialnego - art. 73 ust. 1 i 3 w zw. z art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 roku Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną przez jego nieprawidłowe zastosowanie, polegające na błędnym przyjęciu, że zachodzą przesłanki stwierdzenia, że z dniem 1 stycznia 1999 roku nieruchomość stanowiąca obecnie działkę gruntu oznaczoną nr [...] o pow. [...] ha przeszła na własność Powiatu Sandomierskiego, w sytuacji gdy w dniu 31 grudnia 1998 roku działka ta nie znajdowała się w pasie drogowym i gospodarował i zarządzał tą działką W.S.;

Wskazując na powyższe zarzuty, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., skarżący kasacyjnie wniósł;

- o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania i zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

Ewentualnie, na podstawie art. 188 p.p.s.a., wniósł:

- o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Inwestycji i Rozwoju oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody Świętokrzyskiego;

- o zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżącego kosztów postępowania za obie Instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Skarżący kasacyjnie wniósł o rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na rozprawie.

Przewodniczący Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego zarządzeniem z dnia 24 października 2022 r. skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 z późn. zm.).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm.; dalej zwanej "p.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna jest zasadna.

Zarzuty skargi kasacyjnej wskazują na naruszenie przez Sąd I instancji przepisów postępowania wobec nieuchylenia kontrolowanej decyzji Ministra Inwestycji i Rozwoju utrzymującej w mocy decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z 4 lipca 2014 r.

Kontrolowane przez Sąd I instancji decyzje wydane zostały na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. nr 133, poz. 872 ze zm.), zgodnie z którym nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Z kolei w myśl art. 73 ust. 4 powołanej ustawy, odszkodowanie, o którym mowa w art. 73 ust. 1 i 2 jest ustalane i wypłacane na wniosek właściciela nieruchomości złożony w terminie od dnia 1 stycznia 2001r. do dnia 31 grudnia 2005 r., według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości.

Tym samym, dla rozstrzygnięcia sprawy na podstawie powołanego przepisu istotne było ustalenie czy spełnione zostały przesłanki z art. 73 przywołanej ustawy.

Wbrew ocenie organów orzekających i Sądu pierwszej instancji, w rozpatrywanej sprawie nie zostało w jednoznaczny sposób wyjaśnione zajęcie przedmiotowej działki gruntu pod drogę publiczną, jak również pozostawanie jej we władaniu publicznym w dniu 31 grudnia 1998 r.

O władaniu częścią działki nr [...] nie świadczą dokumenty przedstawione przez organ, w tym umowy dotyczące urządzenia, utrzymania lub modernizacji konkretnej drogi, rachunki i faktury za wykonanie ww. prac zleconych przez zarządcę drogi, ponieważ nie zakreślały one dokładnie przedmiotu umowy i nie wskazywały na to, że ich przedmiotem była częściowo działka nr [...]. Również dowód z oświadczenia D.Z., który w 1998 r. był [...] zatrudnionym w Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych w [...] - Zarząd Dróg [...], Obwód nr [...], złożonego w styczniu 2013 r., a wiec po upływie ponad 13 lat może budzić wątpliwości, zwłaszcza, że nie zostało poparty innymi dowodami, chociażby dowodem z oględzin działki nr [...]. Niewątpliwie prowadzone były prace związane z utrzymaniem drogi w należytym stanie. Brak jest jednak bezspornych dowodów świadczących o tym, że prace te obejmowały działkę nr [...]. Przedmiotowa część nieruchomości skarżącego położona jest poza jezdnią drogi i według znajdujących się w aktach sprawy map, stanowi bardzo wąski fragment nieruchomości skarżącego na długości przylegania tej nieruchomości do pasa drogowego.

Także mapa sytuacyjna nieruchomości skarżącego wraz z projektem podziału nieruchomości oraz wydzieleniem gruntu zajętego pod drogę publiczną z której wynika, że przedmiotowa nieruchomość, oznaczona jako działka nr [...] o pow. [...] ha była wg stanu na dzień 31 grudnia 1998 r., zajęta pod drogę publiczną nr 42155 nie stanowi wystarczającego dowodu zajęcia wydzielonego gruntu pod drogę publiczną, skoro jej celem było jedynie terytorialne zobrazowanie stanu faktycznego mającego zaistnieć w przeszłości, a nie wykazanie zaistnienia tego stanu. Stan ten musi wynikać z takich dowodów i dokumentów, które w niewątpliwy sposób opisują zdarzenia i czynności podejmowane na przedmiotowym fragmencie nieruchomości skarżącego przed dniem 31 grudnia 1998 r., a które wyczerpują przesłanki wymienione w art. 73 ust. 1 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

W aktach sprawy znajdują się natomiast pisma: - Dyrektora Zarządu Dróg Powiatowych w Sandomierzu z [...] października 2007 r., - Starosty Powiatowego w Sandomierzu z dnia [...] kwietnia 2013 roku. Zgodzić się należy ze skarżącym kasacyjnie, że z pism tych wynika wprost, że działka nr [...] nie była we władaniu Powiatu Sandomierskiego. Przy czym pismo dyrektora Zarządu Dróg Powiatowych w sposób oczywisty wskazuje na grunt, który obecnie jest przedmiotem decyzji wywłaszczeniowej, skoro w 1998 roku oraz obecnie w tej części działki rośnie drzewo - dąb o średnicy 0,90 m, a w piśmie tym wskazuje się że "drzewo nie rośnie w pasie drogowym drogi pow. nr 0735 T". Jeżeli, jak twierdzi skarżący kasacyjnie, pismo to zostało sporządzone po wizji lokalnej z udziałem geodety, to jest to jeden z dowodów do których powinien odnieść się organ administracji, jak również Sąd I instancji. Pismo to świadczy, że ten pasek gruntu, stanowiący aktualnie działkę nr [...] nie był przedmiotem władania, zarówno w dniu 31 grudnia 1998 r., jak i później, skoro w 2007 roku nie stanowił, w ocenie zarządcy drogi pasa drogowego. Niedopuszczalne jest pominięcie tego dowodu w sprawie, jak również nieodniesienie się do niego w zaskarżonym wyroku. Nie jest wystarczające bowiem stwierdzenie Sądu, że pismo to dotyczy sprawy incydentalnej i nie ma znaczenia w sprawie, skoro wynika z niego, że stan sprawy na podstawie tego pisma urzędowego był odmienny niż przyjęły to organy administracji wydając decyzję na podstawie art. 73 ustawy.

Przypomnieć należy, że zastosowanie art. 73 ust. 1 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną powoduje odebranie prawa własności nieruchomości lub jej części z mocy samego prawa, dlatego spełnienie przesłanek określonych w tym przepisie, które warunkują jego zastosowanie, nie może pozostawiać jakichkolwiek wątpliwości, dlatego musi być wyczerpująco wyjaśnione i udokumentowane za pomocą wszelkich dostępnych środków dowodowych, o których mowa w art. 75 § 1 kpa.

W związku z powyższym, należało uwzględnić zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia przez Sąd pierwszej instancji oraz przez organy administracji art. 73 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną oraz art. 7, art. 77, art. 78, art. 80 i art. 107 § 3 kpa w zakresie spełnienia przesłanki publicznego władania fragmentem nieruchomości skarżących oznaczonym obecnie nr ewid. nr [...], dlatego na podstawie art. 188 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.

Ponownie rozpatrując sprawę organy administracji zobowiązane są do uwzględnienia stanowiska Sądu wyrażonego w uzasadnieniu tego wyroku, mając na uwadze również dokumentację i inne dowody związane z postępowaniem prowadzonym w 2007 roku w sprawie wycinki drzewa rosnącego na działce nr [...].

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 ppsa.