Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SAB/Kr 190/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6133 Informacja o środowisku
658
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: zobowiązano do rozpoznania wniosku

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Jacek Bursa SWSA Agnieszka Nawara – Dubiel (spr.) SWSA Monika Niedźwiedź po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Fundacja L. w W. na bezczynność Nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo Gorlice w przedmiocie udostępnienia informacji o środowisku na wniosek z dnia 15 lutego 2022 r. 1) zobowiązuje Nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo Gorlice do rozpoznania wniosku Fundacja L. w W. z dnia 15 lutego 2022 r., w terminie 30 dni od daty otrzymania prawomocnego wyroku, 2) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3) zasądza od Nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo Gorlice na rzecz skarżącej Fundacja L. w W. kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego


UZASADNIENIE

Fundacja L. z siedzibą w W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo Gorlice w przedmiocie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji o środowisku z 15 lutego 2022 r. Wskutek bezczynności organowi zarzucono naruszenie:

1. art. 74 ust. 3 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji o stanie i ochronie środowiska przez pominięcie tego przepisu, co doprowadziło do nieudostępnienia wnioskowanych informacji;

2. art. 8 ust. 1 i art. 9 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (dalej jako: u.u.i.ś),

3. art. 74 ust. 4 Konstytucji RP i art. 8 ust. 2 u.u.i.ś. przez działanie wbrew obowiązkowi wynikającemu z tych przepisów,

4. art. 14 ust. 1 u.u.i.ś. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o tym, że udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu miesiąca od dnia złożenia wniosku, przez brak udostępnienia informacji we wskazanym terminie.

Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżąca Fundacja wniosła o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku z dnia 15 lutego 2022 r., stwierdzenie, że dopuścił się on bezczynności oraz o zasądzenie od niego na rzecz Fundacji kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że wnioskiem z 15 lutego 2022 r. Fundacja zwróciła się do podmiotu zobowiązanego o udostępnienie informacji o środowisku dotyczących decyzji o gospodarce leśnej. 16 lutego 2022 r. Fundacja otrzymała potwierdzenie, że wniosek został przeczytany. 24 lutego 2022 r. do podmiotu zobowiązanego wysłano treść wniosku zawierający podpis zaufany. Tego samego dnia Fundacja otrzymała potwierdzenie przeczytania tej wiadomości. 8 marca 2022 r. podmiot zobowiązany wezwał Fundację do uzupełnienia wniosku, ponieważ w związku ze złożeniem wniosku za pośrednictwem poczty elektronicznej zawiera on braki formalne, przy czym zostało w tym piśmie wskazane, że podstawą wezwania był art. 12 ust. 1 u.u.i.ś. Na tym etapie rozpoznania wniosku podmiot zobowiązany nie miał wątpliwości, że wniosek należy wykonać na podstawie u.u.i.ś. Również 1 marca 2022r. Fundacja wysłała do nadleśnictwa wniosek podpisany elektronicznie poprzez ePUAP.

Dodatkowo Fundacja 9 marca 2022 r. przypomniała o obowiązku wykonania wniosku oraz wskazał, że przedmiotowo podobne wniosku w poprzednim roku sądy klasyfikowały jako wnioski mające oparcie w u.u.i.ś.

Pismem z 22 marca 2022 r. podmiot zobowiązany poinformował Fundację, że złożony wniosek nie obejmuje informacji o środowisku. W piśmie tym nie znajduje się żadne uzasadnienie takowego stanowiska, a wyłącznie arbitralne stwierdzenie, że wniosek nie dotyczy informacji o środowisku. Również brak w tym stanowisku wskazania dlaczego nastąpiła zmiana w stosunku do pisma z 8 marca 2022 r. Nadto podmiot zobowiązany nie poinformował Fundacji na podstawie jakich przepisów zamierza wykonać skierowane pytania.

Strona skarżąca podkreśliła, że przedmiot wniosku dotyczył gospodarki leśnej. Pytania dotyczyły zarówno środowiska, jak i jego ochrony. Ustawodawca w art. 1 pkt 1 lit. a) u.u.i.ś wskazał, że "Ustawa określa zasady i tryb postępowania w - sprawach udostępniania informacji o środowisku i jego ochronie". Ustawa ta będzie miała pierwszeństwo w każdym przypadku w jakim wniosek o informację dotyczy informacji o środowisku i jego ochronie. Bezsprzecznie każde działanie związane z gospodarką leśną ma związek ze środowiskiem, czy też z jego ochroną. Trudno zrozumieć z jakich przyczyn Organ twierdzi inaczej. Takowe stanowisko Organu prowadzi do uznania, że np. działania mogące wpłynąć na elementy środowiska nie dotyczą kwestii związanych ze środowiskiem i jego ochroną.

W tym zakresie wystarczające jest sięgnięcie m.in. do art. 9 ust. 1 pkt. 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko: "Udostępnieniu, o którym mowa w art. 8, podlegają informacje dotyczące: środków, takich jak: środki administracyjne, polityki, przepisy prawne dotyczące środowiska i gospodarki wodnej, plany, programy oraz porozumienia w sprawie ochrony środowiska, a także działań wpływających lub mogących wpłynąć na elementy środowiska, o których mowa w pkt 1, oraz na emisje i zanieczyszczenia, o których mowa w pkt 2, jak również środków i działań, które mają na celu ochronę tych elementów".

Działanie Fundacji w zakresie pozyskiwania informacji dotyczących gospodarki leśnej dotyczy m.in kwestii ochrony zasobów leśnych, a tym samym ochrony środowiska.

Jak wynika z akt sprawy wniosek Strony dotyczył postulatów, wniosków I uwag, zgłoszonych w określonym przedziale czasowym do Nadleśnictwa przez stronę społeczną w kwestiach związanych z realizacją planów urządzenia lasów, rezultatów działań podjętych przez organ w następstwie tych postulatów (wniosków, uwag) oraz planowanych zmian w zakresie komunikacji ze stroną społeczną, a więc kwestii odnoszących się wprost do stanu elementów środowiska i jego ochrony.

Podkreślić przy tym wypada, że plan urządzenia lasu to podstawowy dokument gospodarki leśnej opracowywany dla określonego obiektu, zawierający opis i ocenę stanu lasu oraz cele, zadania i sposoby prowadzenia gospodarki leśnej (art. 6 ust. 1 pkt 6 ustawy o lasach, dalej jako "u.l.".), według którego prowadzi się trwale zrównoważoną gospodarkę leśną (art. 7 ust. 1), prowadzoną również z zachowaniem m.in. zasad: powszechnej ochrony lasów, trwałości ich utrzymania oraz ciągłości i zrównoważonego wykorzystania wszystkich funkcji lasów (art. 8 pkt 1-3). Każde więc działanie związane z realizacja planu urządzenia lasu, ma związek ze środowiskiem oraz jego ochroną. Oceny tej nie zmienia podnoszona przez Nadleśniczego okoliczność, że plan urządzania lasu obejmuje również pozyskiwanie drewna, żywicy, choinek, karpiny, kory, igliwia, zwierzyny oraz płodów runa leśnego oraz realizację pozaprodukcyjnych funkcji lasu, jako elementów gospodarki leśnej zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 u.I. Te działania bowiem, mimo, że nie są wprost nakierowane na ochronę środowiska, mają jednak wpływ na stan środowiska.

Tym samym informacje o podjętych przez stronę społeczną działaniach w postaci postulatów, wniosków i uwag, które kierowane były do organu, a dotyczących realizacji planów urządzenia lasów oraz informacje o sprzężonych z nimi działaniach podjętych w ich następstwie przez organ, mieszczą się w pojęciu informacji o środowisku i jego ochronie, zdefiniowanym szeroko w art. 9 ust. 1 pkt 3 u.u.i.ś. Ponadto chodzi nie tylko o działania wpływające na elementy środowiska wskazane w art. 9 ust. 1 pkt 1 u.u.i.ś., ale również mogące wpłynąć na to środowisko oraz o jego ochronę (por. powołany już wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim).

W odpowiedzi na skargę Nadleśniczy Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo Gorlice wniósł o jej oddalenie. Potwierdził, że Fundacja L. w dniu 15 lutego 2022 r., w drodze wiadomości e-mail, zwróciła się do Nadleśnictwa Gorlice o udzielenie odpowiedzi na pytania w przedmiocie wszelkich procesów konsultacji społecznych, zgłaszania uwag, wniosków, petycji i współuczestniczenia strony społecznej w decyzjach o gospodarce leśnej, które odbyły się poza procesem tworzenia miejsce w Nadleśnictwie od 1 stycznia 2018 r. W dniu 1 marca 2022 r. Fundacja przesłała do Skarbu Państwa - Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwa Gorlice wniosek podpisany elektronicznie za pośrednictwem platformy ePUAP.

W odpowiedzi na wniosek Nadleśniczy Nadleśnictwa Gorlice w dniu 8 marca 2022 r. wezwał wnioskodawcę do wskazania czy przedmiotowy wniosek należy traktować jako wniosek o dostęp do informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, wniosek o dostęp do informacji o środowisku i jego ochronie w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko czy też jako pismo innej kategorii.

Po doprecyzowaniu przez Fundację, że wniosek z dnia 15 lutego 2022 r. został złożony w trybie ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, pismem z dnia 22 marca 2022 r. Nadleśniczy Nadleśnictwa Gorlice poinformował Fundację o pozostawieniu jej wniosku bez rozpoznania jako niedotyczącego informacji o środowisku.

W dniu 22 lipca 2022 r. Fundacja L. wniosła skargę bezczynność, która to skarga – w ocenie organu - nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności zauważyć wypada, iż zakres prawa do informacji o środowisku uregulowany został w art. 9 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Zgodnie z treścią tego przepisu udostępnieniu podlegają informacje dotyczące stanu elementów środowiska oraz wzajemnych oddziaływań między nimi, emisji, w tym odpadów promieniotwórczych, a także zanieczyszczeń, które wpływają lub mogą wpłynąć na elementy środowiska, środków takich jak: środki administracyjne, polityki, przepisy prawne dotyczące środowiska i gospodarki wodnej, plany, programy oraz porozumienia w sprawie ochrony środowiska, a także działań wpływających lub mogących wpłynąć na elementy środowiska oraz na emisje i zanieczyszczenia, jak również środków i działań, które mają na celu ochronę tych elementów, raportów na temat realizacji przepisów dotyczących ochrony środowiska, analiz kosztów i korzyści oraz innych analiz gospodarczych i założeń, stanu zdrowia, bezpieczeństwa i warunków życia ludzi, oraz stanu obiektów kultury i obiektów budowlanych w zakresie przewidzianym ustawą.

Brzmienie tego przepisu wskazuje na sformułowanie przez ustawodawcę katalogu zamkniętego informacji podlegających udostępnieniu na mocy w/w ustawy. Jak przyjmuje się bowiem w doktrynie, merytoryczna treść udostępnianych informacji nie została w przepisach ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko ustalona poprzez odwołanie się do pojęć "środowisko" czy "ochrona środowiska", a przez wyliczenie w odpowiednim przepisie (art. 9) informacji uznawanych za informacje o środowisku i jego ochronie. Wyliczenie to ma postać zamkniętą i jest zgodne ze sposobem rozumienia terminu przyjętym w art. 2 pkt 1 dyrektywy 2003/4/WE (vide Konstytucja RP. Tom I-II. Komentarz, red. prof, dr hab. Marek Safjan, dr hab. Leszek Bosek, 2016, Legalis).

Informacja, o której udzielenie ubiega się Fundacja L. nie stanowi zatem informacji o środowisku i jego ochronie w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, gdyż nie jest związana z informacją o środowisku przyrodniczym, jego stanie ochrony ani nie nawiązuje do projektowanych lub realizowanych działań gospodarczych. Nie mieści się w żadnej z kategorii informacji wymienionych w art. 9 w/w ustawy.

Niezależnie od powyższego zwrócić należy uwagę na fakt, że Fundacja domaga się przesłania listy przypadków z okresu od dnia 1 stycznia 2018 r. dotyczących zgłaszania postulatów, wniosków i uwag dotyczących prowadzenia gospodarki leśnej na terenie Nadleśnictwa, przez co rozumie m.in. wyrażenie zaniepokojenia - również w postaci artykułu prasowego zainicjowanego przez stronę społeczną czy udział w spotkaniu na temat gospodarki leśnej. Informacje takie nie są jednak przez Nadleśnictwo Gorlice gromadzone, gdyż nie wymagają tego obowiązujące przepisy, jak również procedury wewnętrzne.

Zgodnie z treścią art. 8 przedmiotowej ustawy władze publiczne są obowiązane do udostępniania informacji o środowisku i jego ochronie, które są informacjami znajdującymi się w posiadaniu władz publicznych lub informacjami przeznaczonymi dla władz publicznych. Skoro zatem żądane przez Fundację dane nie znajdują się w posiadaniu Nadleśnictwa bądź też innych podmiotów, które mogłyby przekazać je Nadleśnictwu, to należy przyjąć, iż nie stanowią one informacji o środowisku w rozumieniu ustawy z dnia 3 października 2008 r., do których udostępnienia Nadleśniczy Nadleśnictwa Gorlice byłby zobowiązany.

Dla uznania przez Sąd stanu bezczynności lub przewlekłości organu konieczne jest ustalenie, że organ administracji zobowiązany był, na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji lub innego aktu albo podjęcia określonych czynności (vide wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 czerwca 2017 r., sygn. akt VIII SAB/Wa 28/17; wyrok NSA z dnia 19 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 2733/15; wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2020 r.; sygn. akt I OSK 3483/18).

Należy zwrócić przy tym uwagę, że ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko stanowi lex specialis w stosunku do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. W kontekście tego ostatniego aktu normatywnego w judykaturze podkreśla się, iż od "milczenia" organu odróżnić należy sytuację, w której odpowiada on na wniosek o udostępnienie informacji publicznej, co trzeba potraktować jako udzielenie informacji. Jakikolwiek bowiem przejaw działania ze strony organu administracji w sprawie o udostępnienie informacji publicznej wyklucza zarzut bezczynności {vide wyrok WSA w Warszawie z dnia 2.12.2005 r., II SAB/Wa 154/05, Legalis). Obowiązkiem organu jest bowiem załatwienie wniosku w przepisany sposób, a więc udzielenie informacji, jeśli jest w jej posiadaniu lub ją przetworzył, odmowa jej udzielenia bądź też poinformowanie, że żądane dane nie stanowią informacji o środowisku i jego ochronie w rozumieniu ustawy. Wystosowanie przez Nadleśniczego Nadleśnictwa Gorlice odpowiedzi na wniosek z dnia 15 lutego 2022 r. wyłącza zatem uznanie, że dopuścił się on bezczynności w załatwieniu sprawy. W stanie faktycznym pozostawienie wniosku bez rozpoznania odpowiada bowiem przepisom prawa.

Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 4 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329) - dalej określanej, jako "p.p.s.a." - sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 i ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1- 4. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie.

Na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Z kolei § 1a powołanego przepisu stanowi, że jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Jeżeli natomiast sąd dojdzie do przekonania że skarga jest bezzasadna – oddala ja na nasadzie art. 151 p.p.s.a.

Bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie podmiot ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie mają znaczenia powody, dla których określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością podmiotu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinna zostać dokonana.

Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest bezczynność Nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo Gorlice w zakresie rozpoznania wniosku skarżącej Fundacji, złożonego w trybie ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, zwanej dalej "ustawą". Regulacja ta znajduje zastosowanie w sprawie z uwagi na normę kolizyjną sformułowaną w art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej zwana u.d.i.p.). Stosownie do jej treści przepisy tej ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi, pod warunkiem, że nie ograniczają obowiązków przekazywania informacji publicznej do centralnego repozytorium informacji publicznej, o którym mowa w art. 9b ust. 1 u.d.i.p.

W orzecznictwie wskazuje się, że regulacje dotyczące dostępu do informacji publicznej, zawarte w innych aktach prawnych, wyłączają możliwość domagania się udostępnienia informacji publicznej w oparciu o unormowania u.d.i.p. Istnienie innych zasad czy trybu udostępniania informacji publicznych wyłącza stosowanie u.d.i.p. w zakresie regulowanym wyraźnie tymi szczególnymi ustawami. Ww. przepis oznacza, że wszędzie tam, gdzie konkretne sprawy dotyczące zasad i trybu dostępu do informacji będącej informacją publiczną uregulowane są inaczej w u.d.i.p., a inaczej w ustawie szczególnej dotyczącej udostępnienia informacji, zaś stosowania obu tych ustaw nie da się pogodzić - pierwszeństwo mają przepisy ustawy szczególnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 3322/18, dostępny w CBOSA oraz uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 8/13; ONSAiWSA 2014, Nr 3, poz. 38). Skoro zatem ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku określa zasady i tryb postępowania w sprawach udostępniania informacji o środowisku i jego ochronie (por. art. 1 pkt 1 lit. a ustawy), przepisy u.d.i.p. w tym zakresie nie znajdują zastosowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 462/15, dostępny w: CBOSA).

Oceniając w dalszej kolejności dopuszczalność skargi, podkreślić należy, że jej wniesienie nie było ograniczone terminem, jak również nie musiało być poprzedzone żadnym środkiem zaskarżenia. Znajdująca w sprawie zastosowanie ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, która reguluje w sposób kompleksowy dostęp do tej informacji, nie przewiduje środka zaskarżenia w tym zakresie. Ustalony w art. 53 § 2b P.p.s.a. wymóg wniesienia ponaglenia odnieść należy do bezczynności organu odnośnie do spraw rozpoznawanych w trybie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.". Przepisy te stosuje się jedynie do decyzji o odmowie udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie oraz do terminu załatwienia wniosku o udostępnienie informacji i przekazania wniosku podmiotowi, w którego posiadaniu znajduje się żądana informacja (art. 14 ust. 2 i art. 19 ust. 2 pkt 1 ustawy). Powyższe oznacza, że nie mają one zastosowania do faz poprzedzających wydanie decyzji i tym samym w przypadku bezczynności w sprawach dotyczących udzielania informacji o środowisku i jego ochronie brak jest podstaw do stosowania art. 37 K.p.a.

Skarga wniesiona w niniejszej sprawie była więc dopuszczalna i podlegała rozpoznaniu.

W przypadku skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie obowiązkiem sądu jest zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym ustawy. Dopiero stwierdzenie, że podmiot, do którego zwróciła się strona skarżąca, był zobowiązany do udzielenia informacji o środowisku i jego ochronie oraz że żądana informacja miała charakter informacji o środowisku i jego ochronie - w rozumieniu przepisów ustawy, pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność.

Wobec brzmienia przepisu art. 8 ust. 1 ustawy nie może być kwestionowanym, że Nadleśniczy Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo Gorlice jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji o środowisku i jego ochronie. Zgodnie bowiem z art. 8 ust. 1 ustawy władze publiczne obowiązane są do udostępniania każdemu informacji o środowisku i jego ochronie. W myśl art. 3 ust. 1 pkt 15a ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o władzach publicznych - rozumie się przez to: Sejm, Senat, Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, organy administracji, sądy, trybunały oraz organy kontroli państwowej i ochrony prawa. Przy czym zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 9 lit. a-b ustawy pod pojęciem organu administracji rozumie się: ministrów, centralne organy administracji rządowej, wojewodów, działające w ich lub we własnym imieniu inne terenowe organy administracji rządowej, organy jednostek samorządu terytorialnego (lit. a), inne podmioty wykonujące zadania publiczne dotyczące środowiska i jego ochrony (lit. b). Zgodnie zaś z art. 4 ust. 1 powołanej wyżej ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach, lasami stanowiącymi własność Skarbu Państwa zarządza Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe. Z kolei według art. 32 ust. 1 tego aktu Lasy Państwowe jako państwowa jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej reprezentuje Skarb Państwa w zakresie zarządzanego mienia. Zadania nadleśniczego określa art. 35 ustawy o lasach, który w ust. 1 stanowi, że nadleśniczy prowadzi samodzielnie gospodarkę leśną w nadleśnictwie na podstawie planu urządzenia lasu oraz odpowiada za stan lasu, a w szczególności: reprezentuje Skarb Państwa w stosunkach cywilnoprawnych, w zakresie swojego działania (pkt 1); kieruje nadleśnictwem jako podstawową jednostką organizacyjną Lasów Państwowych (pkt 2); bezpośrednio zarządza lasami, gruntami i innymi nieruchomościami Skarbu Państwa, pozostającymi w zarządzie Lasów Państwowych (pkt 2a). Przedstawione regulacje nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że Nadleśniczy Nadleśnictwa Gorlice, któremu powierzono realizację zadań publicznych w zakresie ochrony środowiska, to podmiot wymieniony w art. 8 ust. 1 ustawy, zobowiązany zasadniczo do udostępniania informacji o środowisku i jego ochronie.

Zakres przedmiotowy informacji o środowisku, które podlegają udostępnieniu, w trybie ustawy, określa jej art. 9 ust. 1. Stosownie do jego brzmienia udostępnieniu podlegają m.in. informacje dotyczące: stanu elementów środowiska, takich jak: powietrze, woda, powierzchnia ziemi, kopaliny, klimat, krajobraz i obszary naturalne, w tym bagna, obszary nadmorskie i morskie, a także rośliny, zwierzęta i grzyby oraz inne elementy różnorodności biologicznej, w tym organizmy genetycznie zmodyfikowane, oraz wzajemnych oddziaływań między tymi elementami; (pkt 1); emisji, w tym odpadów promieniotwórczych, a także zanieczyszczeń, które wpływają lub mogą wpłynąć na elementy środowiska, o których mowa w pkt 1 (pkt.2), środków, takich jak: środki administracyjne, polityki, przepisy prawne dotyczące środowiska i gospodarki wodnej, plany, programy oraz porozumienia w sprawie ochrony środowiska, a także działań wpływających lub mogących wpłynąć na elementy środowiska, o których mowa w pkt 1, oraz na emisje i zanieczyszczenia, o których mowa w pkt 2, jak również środków i działań, które mają na celu ochronę tych elementów (pkt 3); raportów na temat realizacji przepisów dotyczących ochrony środowiska (pkt 4); analiz kosztów i korzyści oraz innych analiz gospodarczych i założeń wykorzystanych w ramach środków i działań, o których mowa w pkt 3 (pkt 5), stanu zdrowia, bezpieczeństwa i warunków życia ludzi, oraz stanu obiektów kultury i obiektów budowlanych - w zakresie, w jakim oddziałują na nie lub mogą oddziaływać: a) stany elementów środowiska, o których mowa w pkt 1, lub b) przez elementy środowiska, o których mowa w pkt 1 - emisje i zanieczyszczenia, o których mowa w pkt 2, oraz środki, o których mowa w pkt 3 (pkt.6).

Uwzględniając art. 74 ust. 3 Konstytucji RP, który przewiduje, że każdy ma prawo do informacji o stanie i ochronie środowiska, w piśmiennictwie oraz orzecznictwie podnosi się, że prawo to ma zakres znacznie szerszy, aniżeli wynikać to by mogło z literalnej treści art. 9 ust. 1 ustawy. (por. m.in. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 21 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Go 147/21 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 3483/18, dostępny w: CBOSA). Udostępnieniu podlega bowiem każda informacja o środowisku, niezależnie od tego, czy została ona wymieniona w art. 9 ust. 1 ustawy, chyba że organ ochrony środowiska, na podstawie przepisów ustawy wykaże, że w konkretnej sprawie nie ma możliwości udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie. Ustalając przedmiotowy zakres informacji o środowisku, które mają być udostępnione, należy zatem mieć na względzie, że prawo do tych informacji jest gwarantowane konstytucyjnie, co potwierdza art. 4 ustawy, stanowiący o powszechnym dostępie do informacji o środowisku i jego ochronie. Oznacza to, że udostępnienie tego rodzaju informacji jest regułą, a odstępstwa od niej mają charakter wyjątkowy i powinny wprost wynikać z przepisów prawa jednoznacznie określających, jakiego rodzaju informacje nie podlegają udostępnieniu (art. 16 ustawy).

Jak wynika z akt sprawy wniosek strony skarżącej dotyczył postulatów, wniosków I uwag, zgłoszonych w określonym przedziale czasowym do Nadleśnictwa przez stronę społeczną w kwestiach związanych z realizacją planów urządzenia lasów, rezultatów działań podjętych przez organ w następstwie tych postulatów (wniosków, uwag) oraz planowanych zmian w zakresie komunikacji ze stroną społeczną, a więc kwestii odnoszących się wprost do stanu elementów środowiska i jego ochrony, a więc kwestii odnoszących się wprost do stanu elementów środowiska i jego ochrony.

Podkreślić przy tym wypada, że plan urządzenia lasu to podstawowy dokument gospodarki leśnej opracowywany dla określonego obiektu, zawierający opis i ocenę stanu lasu oraz cele, zadania i sposoby prowadzenia gospodarki leśnej (art. 6 ust. 1 pkt 6 ustawy o lasach), według którego prowadzi się trwale zrównoważoną gospodarkę leśną (art. 7 ust. 1 ustawy o lasach), prowadzoną również z zachowaniem m.in. zasad: powszechnej ochrony lasów, trwałości ich utrzymania oraz ciągłości i zrównoważonego wykorzystania wszystkich funkcji lasów (art. 8 pkt 1-3 ustawy o lasach). Każde więc działanie związane z prowadzeniem gospodarki leśnej i realizacją planu urządzenia lasu, ma związek ze środowiskiem oraz jego ochroną.

Tym samym informacje o podjętych przez stronę społeczną działaniach w postaci postulatów, pytań, wniosków i uwag, które kierowane były do organu, a dotyczących prowadzenia gospodarki leśnej przez Nadleśnictwo oraz informacje o sprzężonych z nimi działaniach podjętych w ich następstwie przez organ wraz z dokumentacją komunikacji Nadleśnictwa ze stroną społeczną w tym zakresie, mieszczą się w pojęciu informacji o środowisku i jego ochronie, zdefiniowanym szeroko w art. 9 ust. 1 pkt 3 ustawy.

Ponadto chodzi nie tylko o działania wpływające na elementy środowiska wskazane w art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy, ale również mogące wpłynąć na to środowisko oraz na jego ochronę (por.: wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 3 grudnia 2021 r., sygn. akt IV SAB/Wr 259/21; wyrok WSA w Opolu z dnia 23 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Op 40/21, CBOSA). Część pytań sformułowanych przez skarżącą we wniosku o udostępnienie informacji dotyczyła zgłoszonych do organu przez stronę społeczną postulatów, wniosków i uwag w sprawach związanych z prowadzoną gospodarką leśną oraz ewentualnych rezultatów tych działań, a więc kwestii odnoszących się wprost do stanu lub ochrony elementów środowiska. Inną rzeczą natomiast jest to, czy faktycznie takie postulaty, wnioski i uwagi były do organu kierowane i czy skutkowały podjęciem konkretnych środków lub wdrożeniem działań wpływających lub mogących wpłynąć na elementy środowiska, czy też mających na celu ochronę tych elementów.

Niewątpliwie zatem rację ma skarżąca dowodząc, że jej wniosek podlega rozpoznaniu w trybie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku.

Na podstawie art. 14 ust. 1 i 2 ustawy podmiot, do którego skierowane jest żądanie udostępnienia informacji, jeżeli uzna ją za informację o środowisku i jego ochronie, udostępnia tę informację przez zwykłą czynność materialno-techniczną bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca od dnia otrzymania wniosku. Termin, o którym mowa w ust. 1, może zostać przedłużony do 2 miesięcy ze względu na stopień skomplikowania sprawy. W tym przypadku przepisy art. 35 § 5 i art. 36 Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio. Natomiast zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy, odmowa udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie następuje w drodze decyzji.

Jak wynika z akt sprawy, strona skarżąca wniosek o udzielenie informacji złożyła w dniu 15 lutego 2022 r., a w dniu 24 lutego 2022r. ponowiła ten sam wniosek opatrując go podpisem zaufanym. Pismem z dnia 22 marca 2022 r. organ poinformował skarżącą, że jej wniosek nie obejmuje informacji o środowisku i jego ochronie i w związku z tym pozostawił go bez rozpoznania.

Jak wyżej wskazano, w ocenie Sądu, informacje o podjętych przez stronę społeczną działaniach w postaci postulatów, pytań, wniosków i uwag, które kierowane były do organu, a dotyczących prowadzenia gospodarki leśnej przez Nadleśnictwo oraz informacje o sprzężonych z nimi działaniach podjętych w ich następstwie przez organ wraz z dokumentacją komunikacji Nadleśnictwa ze stroną społeczną w tym zakresie, mieszczą się w pojęciu informacji o środowisku i jego ochronie, zdefiniowanym szeroko w art. 9 ust. 1 pkt 3 ustawy. W konsekwencji organ winien w tej sprawie albo udostępnić wnioskowane informacje o środowisku i jego ochronie w formie czynności materialno-technicznej (art. 14 ust. 1 ustawy), albo wydać decyzję o odmowie ich udostępnienia. Nie ulega wątpliwości, że organ pozostaje bezczynny, bowiem zarówno na moment wniesienia skargi jak i wydania wyroku, sprawa nadal nie jest załatwiona w przewidzianej prawem formie.

Stwierdzenie to skutkowało orzeczeniem bezczynności organu i po myśli art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. obligowało Sąd do zobowiązania organu do rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 15 lutego 2022 r. w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku (pkt I sentencji wyroku). W pkt II wyroku Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł, że organ pozostawał w bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 12 kwietnia 2022 r., sygn. II OSK 1602/21, rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza wadliwość działania organu administracji o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, co ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania wymaganych czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Dokonując więc oceny czy naruszenie prawa ma charakter rażący, nie można poprzestać na prostym zestawieniu terminów, ale należy wziąć pod uwagę wszelkie uwarunkowania danej sprawy. Nadto podkreślić należy, że zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a. rażące naruszenie prawa odnosi się do wadliwości o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, mającej miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2019 r. sygn. II OSK 1557/18; wyrok NSA z dnia 5 września 2018 r. sygn. II OSK 272/18; wyrok NSA z dnia 24 maja 2018 r. sygn. II OSK 381/18).

W okolicznościach tej sprawy Sąd nie dopatrzył się istnienia okoliczności świadczących o szczególnie dużym natężeniu złej woli czy też o lekceważeniu podstawowych norm prawnych po stronie organu.

O kosztach orzeczono w pkt. III wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę 100 zł uiszczoną przez nią tytułem wpisu od skargi.