Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 572/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1, ust. 5 pkt 5 w zw. z art. 10
journal: Dz.U. 2016 poz 1518
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
article: art. 184
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Wojciech Jakimowicz (spr.), Sędzia NSA Monika Nowicka, Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka, Protokolant asystent sędziego Dorota Korybut-Orłowska, po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 1 lipca 2015 r. sygn. akt IV SA/Gl 1206/14 w sprawie ze skargi D.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [..] października 2014 r. nr [..] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 1 lipca 2015 r., sygn. akt: IV SA/Gl 1206/14 oddalił skargę D.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [..] października 2014 r., znak: [..] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Prezydent Miasta Jastrzębie-Zdrój decyzją z dnia [..] września 2014 r., znak: [..] odmówił D.P. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem W.S., wskazując, że wnioskująca nie spełnia wymogu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz.U. z 2013 r., poz. 1456). D.P. pozostając w zatrudnieniu, korzysta z urlopu wychowawczego i pobiera dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego (art. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych), co w myśl art. 17 ust. 5 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Po rozpoznaniu odwołania D.P. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia [..] października 2014 r., znak: [..] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy zaznaczył, że D.P. od dnia 1 września 2005 r. pozostaje w stosunku pracy nawiązanym na podstawie mianowania w Zespole Szkół Ogólnokształcących im. [..] w Ż., a na okres od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia 31 lipca 2015 r. został jej udzielony urlop wychowawczy w celu sprawowania osobistej opieki nad synem W. Stąd też nie może zostać przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż D.P. nadal pozostaje w stosunku pracy nawiązanym na podstawie mianowania, a jedynie aktualnie przebywa na urlopie wychowawczym, a ponadto ma przyznane na syna W. prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych, co wyklucza prawo strony do świadczenia pielęgnacyjnego na to dziecko.

Decyzja Kolegium stała się przedmiotem skargi do sądu administracyjnego, w której skarżąca zarzuciła błędne przyjęcie, iż zachodziły przesłanki do odmowy przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalając wniesioną skargę wskazał, że skoro skarżąca pozostaje w stosunku pracy, a Dyrektor Szkoły udzielił jej jedynie urlopu wychowawczego celem sprawowania osobistej opieki nad synem, to nie sposób przyjąć, że zrezygnowała ona z zatrudnienia. Zatem oczywistym jest, że w tym przypadku nie nastąpiła przesłanka o której mowa w cyt. art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a mianowicie "niepodjęcie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", a co za tym idzie świadczenie pielęgnacyjne w tej sytuacji nie przysługuje. Sąd wyjaśnił, że przyznanie świadczenia może nastąpić wyłącznie po spełnieniu wszystkich przesłanek pozytywnych i nie występowaniu żadnej przesłanej negatywnych wynikających z przepisów prawa – w tym przypadku z art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Tymczasem w przedmiotowej sprawie występuje jednoznacznie negatywna przesłanka do otrzymania wnioskowanego świadczenia, ponieważ skarżąca jest uprawniona do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na dziecko, co wyklucza możliwość bycia jednocześnie beneficjantem wnioskowanego świadczenia.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła D.P. zaskarżając ten wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i rozpoznanie skargi i uchylenie decyzji obydwu instancji, ewentualnie o przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania, przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

- art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych poprzez błędną wykładnię polegającą na ustaleniu, że skarżąca wykonuje pracę zarobkową, podczas gdy z uwagi na to, że przebywa na urlopie wychowawczym, w celu sprawowania długotrwałej, osobistej opieki nad niepełnosprawnym synem - nie wykonuje pracy zarobkowej;

- art. 17 ust. 5 pkt 5 w związku z art. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię.

Uzasadniając skargę kasacyjną podniesiono, że skarżąca pomimo możliwości wykonywania zawodu, z powodu niepełnosprawności dziecka jest zmuszona do rezygnacji z wykonywania pracy zarobkowej. W sytuacji skarżącej nierozsądne i nieracjonalne, a wręcz działające na szkodę rodziny, byłoby rozwiązanie stosunku pracy, fakt pozostawania w stosunku pracy nie powoduje, że skarżąca wykonuje pracę. Przepis art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych definiując zatrudnienie lub inną pracę zarobkową stanowi o "wykonywaniu pracy", a przebywając na urlopie wychowawczym skarżąca kasacyjnie nie wykonuje pracy ponieważ urlop wychowawczy ze swej istoty powoduje czasowe zaprzestanie wykonywania pracy. W ocenie skarżącej przebywanie na urlopie wychowawczym oznacza rezygnację z wykonywania pracy, czyli zatrudnienia w rozumieniu tej ustawy - na czas urlopu wychowawczego. Na poparcie powyższych argumentów przywołano stanowisko WSA w Warszawie zawarte w wyroku z dnia 5 marca 2013 r., sygn. akt: I SA/Wa 2261/12. Wprawdzie skarżąca pobiera zasiłek rodzinny wraz z dodatkami, jednak wystąpiła z wnioskiem o przyznanie zasiłków rodzinnych i dodatkowego zasiłku rodzinnego dlatego, że już w momencie składania wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w urzędzie powiedziano jej, że decyzja będzie odmowna. W związku z tym, skarżąca była zmuszona wystąpić o przyznanie zasiłku rodzinnego, w przeciwnym bowiem razie pozostałaby bez jakichkolwiek środków do życia.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2016 r., poz. 718) - dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).

Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy.

W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz.U. z 2013 r., poz. 1456) oraz art. 17 ust. 5 pkt 5 w związku z art. 10 tej ustawy. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że skarga ta nie zasługuje na uwzględnienie.

Przypomnieć należy, że art. 17 ust. 1-5 ustawy o świadczeniach rodzinnych formułuje generalną zasady przyznawania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W jego poszczególnych jednostkach redakcyjnych ustawodawca szczegółowo wskazał tryb i określił zasady zobowiązując organy do ich stosowania.

Zgodnie z przepisem art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom wymienionym w pkt 1-4 jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W niniejszej sprawie bezspornym jest, że skarżąca jest zatrudniona jako nauczyciel na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony oraz że został jej udzielony urlop wychowawczy w celu sprawowania osobistej opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Bezspornym także jest, że zostało jej przyznane prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W myśl przepisu art. 17 ust. 5 pkt 5 powołanej ustawy, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 ustawy.

Skarżąca kasacyjnie zarzucając naruszenie przepisów art. 17 ust. 5 pkt 5 w związku z art. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię w uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniosła, że "pobiera zasiłek rodzinny wraz z dodatkami, jednak wystąpiła z wnioskiem o przyznanie zasiłków rodzinnych i dodatkowego zasiłku rodzinnego dlatego, że już w momencie składania wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w urzędzie powiedziano jej, że decyzja będzie odmowna".

W odniesieniu do tak skonstruowanego zarzutu wskazać należy, że podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że Sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa i jednocześnie wskazać, jak w ocenie strony skarżącej kasacyjnie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Powołane w skardze kasacyjnej okoliczności wskazujące na przyczyny zaistniałego stanu faktycznego w żaden sposób nie wskazują na błędne rozumienie wskazanych przepisów prawa materialnego przez Sąd I instancji, ani nie prowadzą do przedstawienia wykładni odmiennej od przyjętej w rozstrzygnięciu. Jednoznaczne rozumienie przepisu wskazującego podstawę odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku wystąpienia przesłanki negatywnej – pobierania dodatku do zasiłku rodzinnego, nie zostało w skardze kasacyjnej skutecznie zakwestionowane. Z unormowania zawartego w art. 17 jednoznacznie wynika, że dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przewidzianego w tym przepisie - poza wypełnieniem przesłanek podmiotowych, które nie są w sprawie sporne, muszą zaistnieć łącznie dwie przesłanki natury przedmiotowej. Pierwsza z nich ma charakter pozytywny i polega - co do zasady - albo na nie podejmowaniu, albo na rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą uprawnioną - stosownie do art. 17 ust. 1 ustawy. Druga zaś ma charakter negatywny, a mianowicie świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do świadczenia wymienionego w jej art. 17 ust. 5 pkt 5. Skoro w niniejszej sprawie skarżąca kasacyjnie korzysta ze świadczenia określonego w art. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a fakt ten jest bezsporny, to brak było podstaw do uznania zarzutu skargi kasacyjnej naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 5 w związku z art. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych za skuteczny. Z treści skargi kasacyjnej wynika, że skarżąca kasacyjnie mimo sformułowania zarzutu błędnej wykładni tych przepisów nie kwestionuje w istocie ani wykładni wskazanych wyżej przepisów ani poprawności ustalenia stanu faktycznego, lecz prawidłowość ich zastosowania w niniejszej sprawie. W sytuacji, w której skarżąca kasacyjnie nie kwestionuje ani przyjętej przez Sąd I instancji wykładni stosowanych przepisów ani ustaleń w zakresie stanu faktycznego, Naczelny Sąd Administracyjny w ocenie zarzutu niewłaściwego zastosowania prawa materialnego bierze pod uwagę wykładnię prawa materialnego i stan faktyczny przyjęte przez Sąd I instancji.

Z tych przyczyn zarzut powyższy należało ocenić jako niezasadny.

Dodatkowo zauważyć należy, że zarzut ten sformułowany został w sposób niestaranny. Wskazany przepis art. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie stanowi jednej całości, a podzielony jest na poszczególne ustępy i punkty. W przypadku przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu (por. wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2008 r., II FSK 557/07; Lex nr 422065; wyrok NSA z dnia 7 marca 2014 r., II GSK 2019/12, LEX nr 1495144; wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2013 r., II OSK 552/12, LEX nr 13562450; wyrok NSA z dnia 22 stycznia 2013 r., II GSK 1573/12, LEX nr 1354882; wyrok NSA z dnia 27 marca 2012 r., II GSK 218/11, LEX nr 1244607; wyrok NSA z dnia 8 marca 2012 r., II OSK 2496/10, LEX nr 1145608; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2012 r., II OSK 2232/10, LEX nr 1138117).

Również drugi zarzut skargi kasacyjnej, w którym wskazano na błędną wykładnię art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych polegającą na ustaleniu, że skarżąca wykonuje pracę zarobkową, podczas gdy przebywając na urlopie wychowawczym, nie wykonuje pracy zarobkowej, należy ocenić jako niezasadny.

Przepis art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi podstawę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które w celu sprawowania opieki – "nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Istotą sporu w niniejszej sprawie jest, czy skarżącej – pozostającej w zatrudnieniu - przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie przebywania na urlopie wychowawczym.

Kwestionując rozstrzygnięcie Sądu I instancji skarżąca kasacyjnie uznała, że podczas przebywania na urlopie wychowawczym "nie wykonuje pracy", a tym samym jest uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego takie rozumienie przepisów art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest błędne.

Przepis art. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych definiuje pojęcia użyte w akcie prawnym. W punkcie 22 zawarta jest definicja "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", zawierająca szczegółowe wyliczenie rodzajowe stosunków prawnych, na podstawie których praca może być wykonywana. Są to: stosunek pracy, stosunek służbowy, umową o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowa zlecenia, umowa o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Przepis ten definiując pojęcie "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" wiąże te pojęcia z określonymi stosunkami prawnymi, a nie z okolicznościami faktycznymi, a przy tym – co w tej sytuacji jest zrozumiałe - nie definiuje pojęcia "wykonywania pracy".

Z połączenia powołanych przepisów art. 17 ust. 1 i art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika zatem wniosek, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej – a więc w przypadku rezygnacji ze świadczenia pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą, umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło, członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Pozostawanie w stanie zatrudnienia w oparciu o którąś z wyżej wymienionych podstaw wyklucza kwalifikowanie tego stanu jako rezygnacji z zatrudnienia. Istotą korzystania z uprawnień pracowniczych, do jakich należą uprawnienia urlopowe jest faktyczne niewykonywanie pracy zarobkowej, co nie oznacza, że przebywający na urlopie pracownik rezygnuje z zatrudnienia w rozumieniu powyższych przepisów. Nie znajduje podstaw wskazywana przez skarżącą kasacyjnie wykładnia, prowadząca do twierdzenia, że "wykonywaniem pracy" jest wyłącznie sytuacja, w której określona osoba faktycznie, fizycznie, obecnie pracę wykonuje (przez spełnienie świadczenia pracy na rzecz pracodawcy).

Wbrew twierdzeniu skargi kasacyjnej, skarżąca kasacyjnie nie zrezygnowała z zatrudnienia, co uprawniałoby ją do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określonego w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, to rezygnacja z wykonywania pracy świadczonej w ramach stosunku pracy lub innych stosunków prawnych wymienionych w art. 3 pkt 22 ustawy rozumiana jako rezygnacja równoznaczna z nieistnieniem stosunku pracy.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w obecnym składzie należy w pełni podzielić stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 8 maja 2013 r., I OSK 2250/12, zgodnie z którym "nie sposób uznać, aby osoba przebywająca na urlopie wychowawczym spełniała warunek rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, albowiem osoba taka pozostaje w stosunku pracy, mimo że pracy nie świadczy i nie otrzymuje wynagrodzenia. Urlop wychowawczy powoduje jedynie czasowe zawieszenie obowiązku świadczenia pracy po stronie pracownika, zaś po stronie pracodawcy obowiązku zatrudniania go i świadczenia wynagrodzenia. Jego celem jest stworzenie pracownikowi korzystnych warunków do sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem w sytuacji trudności z połączeniem obowiązków opiekuńczych z obowiązkami zawodowymi. Z uprawnienia do urlopu wychowawczego może skorzystać wyłącznie osoba mająca status pracownika (zob. E. Maniewska, Komentarz aktualizowany do art. 186, art. 1861, art. 1862, art. 1863, art. 1864, art. 1865, art. 1866, art. 1867 Kodeksu pracy, Lex). Urlop wychowawczy jest zatem uprawnieniem ściśle związanym z pozostawaniem w stosunku pracy. Okres urlopu wychowawczego, w dniu jego zakończenia, wlicza się także do okresu zatrudnienia, od którego zależą uprawnienia pracownicze (art. 1865 Kodeksu pracy). Nie można zatem zgodzić się z twierdzeniem, że pozostawanie na urlopie wychowawczym i związany z tym faktyczny brak wykonywania pracy i otrzymywania wynagrodzenia, stanowi rezygnację z zatrudnienia".

Niewątpliwie urlop wychowawczy może być udzielony jedynie osobie pozostającej w stosunku pracy (art. 186 § 1 k.p.). Z dniem rozwiązania stosunku pracy prawo do urlopu wychowawczego ustaje (por. Jacek Skoczyński, Anna Hintz, Kodeks pracy, Komentarz LEX 2011). Pracownikiem zaś jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę (art. 2 k.p.). Nie ulega wątpliwości, że skarżąca kasacyjnie jest zatrudniona. Skorzystała z uprawnienia pracownika do skorzystania z urlopu wychowawczego, o którym mowa w art. 186 § 3 k.p., w celu sprawowania osobistej opieki z powodu stanu zdrowia dziecka.

Urlop wychowawczy jest przywilejem pracownika do objęcia w wymiarze 36 miesięcy osobistą opieką i wychowaniem dziecka do lat 6, a w przypadku dziecka, którego stan zdrowia potwierdzony orzeczeniem o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności wymaga osobistej opieki pracownika, urlop może być udzielony w dodatkowym wymiarze 36 miesięcy do czasu ukończenia przez dziecko 18 lat. Celem urlopu wychowawczego jest stworzenie pracownikowi korzystnych warunków do sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem w przypadku trudności z połączeniem obowiązków opiekuńczych z obowiązkami zawodowymi. Ustawodawca miał także na względzie szczególną sytuację pracownika, opiekuna dziecka, które z uwagi na stan zdrowia wymaga osobistej opieki. Z tego uprawnienia skorzystała skarżąca kasacyjnie.

Urlop wychowawczy jest udzielany na wniosek pracownika i urlopem bezpłatnym, a więc zawieszającym na jego okres po stronie pracodawcy obowiązek zapłaty. W sytuacji, gdy dochody rodziny są niskie, osobie korzystającej z urlopu wychowawczego przysługuje - dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem, na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z tego uprawnienia także skorzystała skarżąca kasacyjnie.

Nie można zgodzić się ze stanowiskiem, że rezygnacja z zatrudnienia występuje w przypadku skorzystania z uprawnień przyznanych w k.p. osobom pozostającym w zatrudnieniu. Rezygnacja z zatrudnienia, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych oznacza całkowitą rezygnację z zatrudnienia, tj. rozwiązanie stosunku pracy. Należy mieć bowiem na względzie, że rezygnacja z zatrudnienia czy niepodejmowanie tego zatrudnienia następuje właśnie z uwagi na konieczność sprawowania opieki, która z założenia jest opieką stałą lub długotrwałą. Intencją ustawodawcy przy wprowadzeniu w/w przepisu była pomoc osobom, które mając możliwość wykonywania pracy zawodowej rezygnują z niej lub jej nie podejmują pomimo istniejących na rynku pracy miejsc pracy i zdolności oraz gotowości do podjęcia zatrudnienia, z uwagi na chęć lub konieczność sprawowania osobistej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Stąd też świadczenie pielęgnacyjne jest alternatywną formą wsparcia wobec dodatku do zasiłku rodzinnego i nie przysługuje, w przypadku korzystania z dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie urlopu wychowawczego. Mając powyższe na uwadze należy uznać, że skoro skarżąca korzystając z urlopu wychowawczego w dalszym ciągu pozostaje w stosunku pracy, to prawidłowo oceniono, że nie spełniła ona przesłanki rezygnacji z zatrudnienia niezbędnej do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Przyjęcie takiej wykładni przepisów, jaką prezentuje skarżąca kasacyjnie, prowadziłoby w istocie rzeczy do obejścia przepisów prawa, regulujących instytucję urlopu wychowawczego, jak również naruszenia konstytucyjnej zasady równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP), gdyż przy takiej wykładni w/w przepisu urlop wychowawczy, z którego korzystałaby matka dziecka niepełnosprawnego, byłby urlopem odpłatnym (por. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2017 r., I OSK 1703/15). Oznaczałoby to także zanegowanie zasady praworządności (art. 7 Konstytucji RP), wymagającej przestrzegania prawa zarówno przez obywateli, jak i organy administracji.

Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił odmiennego poglądu prezentowanego w wyroku NSA z dnia 19 stycznia 2017 r., I OSK 1867/15 i nie znajdując podstaw do uwzględnienia zarzutów skargę kasacyjną w oparciu o art. 184 p.p.s.a. oddalił.

Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku dowodowego sformułowanego jako wniosek "o dopuszczenie dowodów wskazanych w treści niniejszej skargi" mając na uwadze, że prawidłowo sformułowany wniosek dowodowy powinien wskazywać fakty podlegające stwierdzeniu (tezę dowodową) oraz środek dowodowy mający służyć wskazaniu tych faktów. Wniosek dowodowy zawarty w skardze kasacyjnej nie spełnia tych wymogów. Ponadto w sprawie nie wystąpiły okoliczności, o jakich mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a.

Odnosząc się do żądania dotyczącego zasądzenia kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu wskazać należy, że przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie art. 258-261 tej ustawy. Z tego też względu wniosek pełnomocnika z urzędu o przyznanie wynagrodzenia za czynności w postępowaniu kasacyjnym Naczelny Sąd Administracyjny pozostawił do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach.