Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 500/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6063 Opłaty eksploatacyjne
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: Art. 128
journal: Dz.U. 2005 nr 228 poz 1947
law: Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze - tekst jednolity
article: Art. 68 par. 1, art. 70 par. 6, 7
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: Art. 170, art. 145 par. 1 pkt 1 a , pkt 1c, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędziowie NSA Piotr Lechowski NSA Grażyna Danielec Protokolant Monika Pilch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2008r. sprawy ze skargi M. R., W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie opłaty eksploatacyjnej I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. orzeka, że uchylona decyzja nie może być wykonana, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących M. R. i W. S. kwotę 2000,00 zł (słownie: dwa tysiące złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Starosta Powiatu decyzją z dnia [...] 2007r. nr [...] wydaną na podstawie art. 85a ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit.b, art. 86 ust. 1, art. 87, art. 101 pkt 3 i art.103 ust.1 ustawy z dnia 4 lutego 1994r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. z 2005 Nr 228, poz.1947 z zm.), art.12 ust.1 i ust.2 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o zmianie ustawy Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. Nr 110, poz.1190), rozporz. Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2001r. w sprawie stawek opłat eksploatacyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1746) oraz 104 kpa ustalił dla M. R. oraz W. S. opłatę eksploatacyjną w wysokości: 298 464,90 zł za wydobywanie kruszywa naturalnego bez wymaganej prawem koncesji na terenie działki nr [...] w miejscowości W., gmina B., poniżej powierzchni makroniwelacji ustalonej w operacie wodnoprawnym, gdzie doszło do przekroczenia zakresu robót przewidzianych i dopuszczonych pozwoleniem wodnoprawnym, udzielonym M. R., decyzją Starosty Powiatu z dnia [...] 2000r.

Decyzja ta została wydana po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 czerwca 2006r. sygn. akt [...], w którym po rozpoznaniu skargi M. R. i W. S. została uchylona decyzja Wojewody z dnia [...] 2004r. nr [...] i utrzymana nią w mocy decyzja Starosty Powiatu z dnia [...] 2004r., którą ustalono M.R. i W. S. opłatę eksploatacyjną w wysokości 731 149,76zł.

W uzasadnieniu wyroku podano, że jako podstawę prawną wydania decyzji wskazano i zastosowano przepis art. 85a ustawy Prawo geologiczne i górnicze oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2001r. w sprawie stawek opłat eksploatacyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1746/. Przepis art. 85a stanowi, w razie wydobywania kopaliny bez wymaganej koncesji lub z rażącym naruszeniem jej warunków, właściwe organy ustalają w drodze decyzji, prowadzącemu taką działalność, opłatę eksploatacyjną w wysokości osiemdziesięciokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, stosując stawki obowiązujące w dniu wszczęcia postępowania.

Przepis art. 85a został wprowadzony do ustawy w wyniku nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 27 lipca 2001r. o zmianie ustawy – Prawo geologiczne i górnicze /Dz.U. Nr 110, poz.1190/ i obowiązuje od dnia 1 stycznia 2002r.

Natomiast do 31 grudnia 2001r. obowiązywał przepis art. 128 ustawy Prawo geologiczne i górnicze, który w ust.1 stanowił, w razie wydobywania kopaliny bez wymaganej koncesji lub z rażącym naruszeniem jej warunków, organ koncesyjny wymierza prowadzącemu taką działalność karę pieniężną, w wysokości od dwukrotnej do dziesięciokrotnej wartości wydobytej kopaliny.

W związku z dokonaną nowelizacją, w ustawie z dnia 27 lipca 2001r. o zmianie ustawy – Prawo geologiczne i górnicze sformułowano zasady intertemporalne zawarte w przepisie art. 12 . Zgodnie z art. 12 ust.1 do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a nie zakończonych decyzją ostateczną albo prawomocnym orzeczeniem sądu stosuje się przepisy ustawy, natomiast ust. 2 stanowił, do opłat eksploatacyjnych i kar pieniężnych, należnych za okres sprzed wejścia w życie ustawy, oraz ich egzekucji stosuje się przepisy dotychczasowe.

W rozpoznawanej sprawie postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia opłaty eksploatacyjnej zostało wszczęte w 2002r.. Jak wynika z akt sprawy ustalenie opłaty eksploatacyjnej dotyczyło prac prowadzonych od IV kwartału 2000r. do I kwartału 2002r. Jak wynika z zasady intertemporalnej zawartej w art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o zmianie ustawy – Prawo geologiczne i górnicze, do okresu do 31 grudnia 2001r. należy stosować art. 128 o karach pieniężnych, a art. 85a może mieć zastosowanie do okresu od dnia 1 stycznia 2002r..

Niezastosowanie reguły wynikającej z art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o zmianie ustawy – Prawo geologiczne i górnicze spowodowało, że zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja organu I instancji wydane zostały na podstawie niewłaściwych przepisów merytorycznych, co stanowi naruszenie prawa materialnego powodujące uchylenie decyzji.

Stąd też w rozpoznawanej sprawie spornym elementem stanu faktycznego jest przede wszystkim ustalenie ilości pobranego kruszywa.

W uzasadnieniu wyroku Sąd podzielił zarzuty skargi dotyczące tej kwestii. W tym zakresie doszło do naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności art.7, art. 77. Wątpliwości dotyczące ilości pobranego kruszywa wynikają z dwóch powodów: po pierwsze z przyjętego przez organ założenia, że objętość wydobytej kopaliny jest tożsama z objętością istniejących zagłębień, podczas gdy przedmiotem wydobycia były masy ziemi składające się z różnorodnych składników, a nie jednolita kopalina. A po drugie sposób obliczenia powierzchni na poszczególnych przekrojach oraz ustalenie odległości miedzy przekrojami w oparciu o które ustalono objętość zagłębień. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wskazano dlaczego organ przyjął sposób obliczenia stosowany przez geodetę, a nie sposób wskazywany przez skarżących. Nie wyjaśnione również zostało dlaczego organ przyjął przelicznik dla pospółki – piasek ze żwirem tj. 1,8 t/m3, podczas gdy makroniwelacja obejmowała znacznie mniej wartościowy materiał i powinien być stosowany współczynnik 1,6 t/m3.

Nadto Sąd wskazał, że na tle powstałego sporu co do ilości pobranego kruszywa nie można jednak nie dostrzec stanowiska jakie wcześniej prezentowali skarżący. Mianowicie z akt administracyjnych, w szczególności z odwołania skarżących od decyzji Starosty z dnia [...] 2002r. w sprawie ustalenia opłaty eksploatacyjnej wynika, że skarżący kwestionując ustaloną przez organ objętość kruszywa tj. 11 037,87m3, przyznają, że "chodzić może jedynie o 9 216,43 m3". Taką również objętość wydobytego kruszywa podali skarżący w odwołaniu od decyzji Wojewody z dnia [...] 2002r. w przedmiocie wstrzymania działalności polegającej na wydobywaniu kruszywa poniżej powierzchni makroniwelacji. O takiej objętości kruszywa tj 9 216m3 jako podanej przez strony jest mowa w uzasadnieniu decyzji Ministra Środowiska z dnia 11 lutego 2003r. Powyższe okoliczności wskazują, że spór dotyczy różnicy w objętości kruszywa pomiędzy wielkością ustaloną przez organ, a wielkością ustaloną przez strony, oraz zastosowanym współczynnikiem.

Tym samym w prowadzonym postępowaniu organy administracyjne naruszyły zarówno przepisy proceduralne dotyczące ustalenia i wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie jak i przepisy prawa materialnego poprzez niezastosowanie reguły intertemporalnej określonej w art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o zmianie ustawy – Prawo geologiczne i górnicze.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 czerwca 2006r. sygn. akt [...] stał się prawomocny.

W takich okolicznościach Starosta Powiatu wydał powołaną we wstępie decyzję z dnia [...] 2007r., którą ustalił M. R. i W. S. opłatę eksploatacyjną w wysokości 298 464, 90 zł.

W uzasadnieniu decyzji powołano się na wizje terenowe i kontrole przeprowadzone przez Urząd Wojewódzki i Starostwo powiatowe /protokoły z wizji [...] kwietnia i kontroli z [...] maja 2002r./ oraz RZGW /protokół z kontroli [...] kwietnia 2002r./ wykazały , iż w trakcie wykonywania prac objętych pozwoleniem wodnoprawnym M. R. i W. S. nie zachowali warunków określonych w pozwoleniu i operacie wodnoprawnym, dokonując poboru kruszywa zalegającego poniżej ustalonego poziomu makroniwelacji. A mianowicie:

- wykonane podczas kontroli RZGW w dniach [...] 04 do [...] 04.2002r. /protokół z [...] 04.2002r./pomiary geodezyjne przeprowadzone przez uprawnionego geodetę mgr. inż. A. K. wskazują, iż pomiędzy przekrojami 15 i 20 występują zagłębienia poniżej płaszczyzny makroniwelacji o głębokości 2-3 m., których dno miejscami /miejscami m.in. na linii przekroju poprzecznego 15 i 18/ osiągnęło poziom wody w rzece. Z protokołu wynika, że pobór żwiru prowadzony był dotąd na pow. ok. 4-5 ha.

- mapa sytuacyjno-wysokościowa działki [...] sporządzona przez geodetę uprawnionego mgr inż. J. K. wg stanu na dzień 18.04.2002r. pokazuje, że w obrębie przedmiotowej działki między przekrojami 15 i 20 występuje poniżej płaszczyzny ścięcia rozległe zagłębienie o pow. ok. 2,5 ha i głębokości często przekraczającej 2m, a dochodzącej miejscami do prawie 3m/2,90m/. Z operatu wodnoprawnego wynika natomiast, że przed udzieleniem pozwolenia wodnoprawnego na tym obszarze nie było prawie żadnych zagłębień poniżej płaszczyzny ścięcia. Nieznaczne obniżenia /do ok.0,5 m/widoczne są tylko na przekroju 18 i 19 .

- pomiary wykonane przez uprawnionego geodetę mgr inż. J. K., a następnie wykonane obliczenia wskazują, że objętość kruszywa wydobytego poniżej płaszczyzny makroniwelacji wynosi 11 037,87m3. Starosta ustalając wysokość opłaty eksploatacyjnej przyjął objętość ustaloną przez geodetę mg. inż. J. K., który do powierzchni na przekrojach wykorzystał program LandMAP /pismo z 23.02 2004r. wyjaśniające sposób obliczenia objętości wydobytego kruszywa poniżej poziomu makroniwelacji/.

Obliczona ilość wydobytego kruszywa naturalnego tj. 11037,87 m3, obejmuje cały okres od IV kwartału 2000r. do I kwartału 2002r. została następnie podzielona na sześć kwartałów. Na okres od IV kwartału 2000r. do końca 2001r. przypada 9 198,20 m3 wydobytego kruszywa. Natomiast na I kwartał 2002r. przypada 1 839,65 m3 wydobytego kruszywa.

Za okres od IV kwartału 2000r. do końca IV kwartału 2001r. wymierzono karę pieniężną na podstawie art. 128 ust.1 ustawy Prawo geologiczne i górnicze, w wysokości dwukrotnej wartości wydobytej kopaliny. Cena sprzedaży ustalona została jako średnia arytmetyczna z obowiązujących cen zbytu z podanych przez M. R. i W. S. "Rozliczeniach kwartalnych" w okresie od IV kwartału 2000r. do IV kwartału 2001r. przedłożonych Regionalnemu Zarządowi Gospodarki Wodnej. Wartość wydobytej kopaliny wynosi 9 198,20m3 x 9,60 zł/m3 = 88 302,70zł. Kara pieniężna wynosi dwukrotność wartości tj. 176 605,40zl.

Za okres I kwartału 2002r. ustalono opłatę eksploatacyjną na podstawie obowiązującego od dnia 1 stycznia 2002r. przepisu art. 85a ust.1 ustawy Prawo geologiczne i górnicze. Ilość kopaliny 1 839,65m3 została przeliczona na tony, stosując przelicznik wagowy, gęstość nasypową w stanie zagęszczonym, dla piasku i żwiru 1,8 m3/t i wynosi 3 311,4 tony. Podano, że w opracowanych dokumentach geologicznych dla w/w udokumentowanych złóż, tego samego rodzaju kopaliny, w tym samym terenie, przyjęto przelicznik gęstość nasypową w stanie zagęszczonym w wysokości 1,82 m3/t do 2,08 m3/t. W związku z powyższym opłata eksploatacyjna w I kwartale 2002r. wynosi: 80x stawka opłaty eksploatacyjnej dla piasku i żwiru x ilość wydobytej kopaliny tj 80 x 0,46 zł/t x 3 311,4t = 121 859,50zł.

Reasumując łączna opłata za wydobytą kopalinę bez wymaganej koncesji wynosi 298 464,90 zł.

Odwołanie od decyzji złożyli M. R. i W. S. wnosząc o uchylenie decyzji organu I instancji. W odwołaniu zarzucili naruszenie przepisów postępowania tj art. 107 § 3 kpa, art. 67 § 1 kpa w konsekwencji zaś naruszenie art. 7 i 8 kpa, oraz przepisów prawa materialnego tj. art 6 pkt 1, art. 12 ust 1 ustawy Prawo geologiczne i górnicze poprzez dokonanie rozszerzającej wykładni tych przepisów, a także art. 85a ust.1 i ust. 2 pkt 1 lit. b, art. 86, 87, 101 pkt 3, art. 103 ust.1 poprzez ich nieuprawnione i nieuzasadnione zastosowanie w niniejszej sprawie. Zarzucili również uchybienie treści art. 87 ust. 1 ustawy, w zakresie zastosowania przepisów Ordynacji podatkowej, poprzez nieuwzględnienie okoliczności przedawnienia roszczeń, w zakresie objętym zaskarżonym rozstrzygnięciem.

Skarżący kwestionowali sam fakt stosowania w przedmiotowej sprawie przepisów ustawy Prawo geologiczne i górnicze podnosząc m.in., że na działce nr [...] brak jest udokumentowanego złoża kopaliny, co potwierdził w opinii geologicznej (L. luty 2005 ) biegły Sądu Okręgowego mgr inż. W. F. Podnosili, że dokumentacja geologiczna dotycząca złoża W. nie została im okazana. Odwoływali się do wydanego w dniu [...] 2000r. przez Starostę pozwolenia wodnoprawnego na rzecz M. R., które nie utraciło mocy prawnej. Zdaniem odwołujących się wykonywane prace makroniwelacyjne i zakładanie plantacji wikliny, oraz brak udokumentowanego złoża ma decydujące znaczenie dla sprawy kwalifikacji prawnej. Skarżący wielokrotnie podnosili, że organ I instancji wydając decyzję narusza postanowienia wyroku WSA w Krakowie z dnia 26 czerwca 2006r. sygn. akt [...]. Skarżący podnosili również okoliczności dotyczące nie rozpoznania złożonej przez nich skargi do Rady Powiatu i Wojewody.

Odnośnie zarzutu przedawnienia, Skarżący powołali się na art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej, który przewiduje, w przypadku decyzji ustalającej trzyletni okres przedawnienia, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy, co oznacza, że przedawnienie roszczeń w przedmiotowej sprawie nastąpiło z dniem 31 grudnia 2005r..

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia 14 lutego 2008r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i orzekło co do istoty sprawy w ten sposób, że: ustaliło dla M. R. i W. S. – opłatę eksploatacyjną w wysokości 12 859,50zł. za wydobywanie kruszywa naturalnego bez wymaganej prawem koncesji, na terenie działki nr [...] w miejscowości W. Zobowiązało M. R. i W. S. do wpłacenia powyższej kwoty na konta: Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska w wysokości 48 743,80zł tj 40 % opłaty eksploatacyjnej, Urzędu Gminy w wysokości 73 115,70zł tj 60% opłaty eksploatacyjnej, w terminie 14 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji.

W uzasadnieniu decyzji SKO odwołało się do treści uzasadnienia wyroku WSA z dnia 26 czerwca 2006r. i uznało, że zarzuty podnoszone w odwołaniu, będące zarazem przedmiotem rozważań Sądu nie zasługują na uwzględnienie. Stąd też przedmiotem rozważań organu odwoławczego są w szczególności zarzuty dotyczące kwestii wskazanych w wyroku WSA, a to ustalenia ilości pobranego kruszywa oraz wysokości opłaty za jego wydobycie bez wymaganej koncesji. W ocenie SKO organ I instancji prawidłowo ustalił ilość pobranego bez wymaganej koncesji przez M. R. i W. S. kruszywa, zaś swoje stanowisko odpowiednio uzasadnił. Dlatego też ilość 11 037,87 m3 wydobytego kruszywa naturalnego, która została obliczona w wyniku pomiarów geodezyjnych, wykonanych przez uprawnionego geodetę, została uwzględniona przy ustalaniu opłaty eksploatacyjnej. Kolegium wskazało, że przedstawione przez odwołujących się wyliczenie objętości robót ziemnych nazwane wariantem II ( dołączone do odwołania od decyzji Starosty z dnia [...] 2002r.), w którym określili kubaturę mas ziemnych w ilości 9 216,43 m3, nie zawiera niezbędnych informacji dotyczących sposobu dokonania obliczeń, jak również nie wskazuje przez kogo został sporządzony. Zatem wobec sporządzenia na zlecenie organu prowadzącego postępowanie niezbędnych obliczeń przez uprawnionego geodetę, te przedłożone przez odwołujących się obliczenia nie mogą stanowić dowodu w kwestii ustalenia ilości wydobywanego kruszywa naturalnego. Tym samym Kolegium uznało, że organ I instancji prawidłowo ustalił ilość pobranego kruszywa, oraz prawidłowo zastosował obowiązujące przepisy, tj do dnia 31 grudnia 2001r. art. 128 ustawy Prawo geologiczne i górnicze, a od 1 stycznia 2002 art. 85a ustawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało za zasadny w części zarzut odwołujących się dotyczący przedawnienia przedmiotowej opłaty eksploatacyjnej, w szczególności dotyczący prawa do ustalenia kary pieniężnej za okres IV kwartału 2000 r. oraz cały rok 2001. Organ II instancji powołał się na art. 128 ust. 4 ustawy Prawo geologiczne i górnicze zgodnie z którym do kar o których mowa w art. 128 ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio przepisy o zobowiązaniach podatkowych, z tym że określone w nich uprawnienia organów podatkowych przysługują organom koncesyjnym. Zgodnie z treścią art. 68 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa w brzmieniu obowiązującym w dniu 1 stycznia 2002r., oraz aktualnie obowiązującym, zobowiązanie podatkowe o którym mowa w art 21 § 1 pkt 2, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. W przedmiotowej sprawie Starosta podjął postępowanie w 2002r., decyzją z dnia [...] 2002r. ustalił opłatę eksploatacyjną w kwocie 731 149,76zł, Wojewoda decyzją z dnia [...] 2002r. uchylił decyzję Starosty i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Następną decyzję Starosta wydał w dniu [...] 2003r. która została uchylona decyzją Wojewody z dnia [...] 2003r. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Starosta wydał decyzję w dniu [...] 2004r. w której ustalił opłatę eksploatacyjną na kwotę 731 149,76 zł, decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Wojewody z dnia [...] 2004r. (ta decyzja była przedmiotem skargi w wyroku WSA z dnia 26 czerwca 2006r. sygn. akt [...]).

W związku z powyższym, ponieważ decyzja Starosty ustalająca karę pieniężną za 2000r. została wydana w 2004r. tj. po upływie 3 lat (zatem również doręczona po upływie 3 lat) w związku z czym z dniem 31 grudnia 2003r. przedawniło się prawo do ustalenia w/w kary pieniężnej za 2000r.

Zdaniem Kolegium również za okres całego roku 2001 nastąpiło przedawnienie prawa do ustalenia opłaty eksploatacyjnej. Obliczając termin przedawnienia organ wziął pod uwagę art. 70 § 6 pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa, zgodnie z którym bieg terminu przedawnienia zobowiązania zostaje zawieszony z dniem wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję dotyczącego tego zobowiązania. Zgodnie zaś z art. 70 § 7 pkt 2 w/w ustawy, termin przedawnienia biegnie dalej od dnia następującego po dniu doręczenia organowi podatkowemu odpisu orzeczenia sądu administracyjnego, ze stwierdzeniem jego prawomocności. W dniu 22 kwietnia 2004r. skarżący wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Wojewody z dnia [...] 2004r. , tym samym zdaniem Kolegium bieg terminu przedawnienia został zawieszony. Następnie termin biegł dalej od dnia doręczenia organowi odpisu orzeczenia Sądu tj od 18 października 2006r. W związku z powyższym doliczając pozostały przed jego zawieszeniem termin biegu przedawnienia do okresu w którym termin ten biegł dalej, termin przedawnienia prawa do ustalenia opłaty eksploatacyjnej za 2001r. upłynął z dniem 27 czerwca 2007r.

W takich okolicznościach Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustaliło opłatę eksploatacyjną za I kwartał 2002r., która wynosi 121 859,50zł. Zatem opłata eksploatacyjna za wydobytą kopalinę bez wymaganej koncesji wynosi 121 859,50zł.

Odnosząc się do zarzutu stron, iż Geolog Powiatowy nie okazał skarżącym w dniu 26 lipca 2007r. dokumentacji geologicznej, o której mowa w treści zaskarżonej decyzji, Kolegium podaje, że zgodnie z art. 47 ustawy Prawo geologiczne i górnicze dokumentacje geologiczne stanowią informację geologiczną, do której prawo przysługuje Skarbowi Państwa. Informacja geologiczna może zostać udostępniona zainteresowanym podmiotom na ich wniosek przez uprawniony organ.

Skargę na powyższą decyzję wnieśli M. R. i W. S. wnosząc o jej uchylenie w całości. W skardze zarzucili naruszenie art. 6 pkt 1, art 12 ust.1 ustawy Prawo geologiczne i górnicze poprzez rozszerzającą ich wykładnię skutkującą naruszeniem przepisów art 85a ust.1 pkt 1 lit.b, art. 86, art.87, art. 101 pkt 3 oraz art.103 ust.1 poprzez ich bezpodstawne zastosowanie. Zarzucili również naruszenie art 7 i 8 kpa.

W uzasadnieniu skargi skarżący nie odnoszą się do tej części uzasadnienia decyzji, w której Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozważa kwestię przedawnienia prawa do ustalenia opłat za 2000 i 2001r. Natomiast skarżący, podobnie jak w odwołaniu, podnoszą zarzuty i kwestionują sam fakt zastosowania do tego stanu faktycznego ustawy prawo geologiczne i górnicze wskazując, że wykonywane prace makroniwelacyjne prowadzone były na podstawie pozwolenia wodnoprawnego. Kwestionują występowanie złoża na przedmiotowej działce, a tym samym ustaloną ilość pobranego kruszywa i ustaloną opłatę eksploatacyjną. Odwołują się wielokrotnie do wskazanych fragmentów uzasadnienia wyroku WSA z dnia 26 czerwca 2006r. sygn. akt [...], zarzucając organom ich naruszenie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.

W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w którym w znacznej mierze odniesiono się do zarzutów zawartych w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1270/ sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosownie do przepisu art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz.1269/ nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi, zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.

Skarga w rozpoznawanej sprawie jest zasadna, aczkolwiek z innych niż podnoszone przez skarżących zarzuty.

Przede wszystkim podkreślić należy, że w sprawie ustalenia opłat eksploatacyjnych dla M. R. i W. S. z tytułu wydobywania kruszywa naturalnego bez wymaganej prawem koncesji na terenie działki nr [...] w miejscowości W. gmina B., obejmującej okres od IV kwartału 2000r. do I kwartału 2002r. został wydany wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 czerwca 2006r. sygn. akt [...] i wyrok ten jest prawomocny. Wyrokiem tym została uchylona decyzja Wojewody z dnia [...] 2004r i poprzedzająca ją decyzja Starosty Powiatu z dnia [...] 2004r.

Zgodnie z art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 z zm.), orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

W przypadku orzeczenia sądu uwzględniającego skargę, a więc orzeczenia kasatoryjnego, to oddziaływanie orzeczenia przejawia się również w odniesieniu do dalszego toku postępowania administracyjnego. To oddziaływanie przejawia się w taki sposób, że z jednej strony stworzona zostaje możliwość kontynuacji postępowania administracyjnego, a w szczególności ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy co do jej meritum z drugiej zaś strony zawarty w prawomocnym orzeczeniu pogląd wiąże w tej sprawie strony, organy państwowe, a także sąd. W sytuacji gdy prawomocne orzeczenie sądu ma formę wyroku mamy do czynienia z zasadą powagi rzeczy osądzonej, o czym stanowi art.171 ustawy powołanej wyżej. Przepis ten stanowi, wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia.

W powoływanym już prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 czerwca 2006r. sygn. akt [...] zawarty został pogląd Sądu co do prawnej kwalifikacji stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy. Pogląd ten, w rozpoznawanej sprawie, jest wiążący zarówno dla stron, organów administracyjnych jak i Sądu. Stąd też brak podstaw prawnych, aby aktualnie ponownie rozważać podnoszone przez skarżących zarzuty dotyczące, czy to możliwości stosowania ustawy Prawo geologiczne i górnicze, czy też relacji pomiędzy regulacją prawa geologicznego i górniczego, a prawem wodnym. W tym zakresie moc wiążącą zachowuje powołany wyrok Sądu. Zgodnie z tym wyrokiem spornym elementem stanu faktycznego było przede wszystkim ustalenie ilości pobranego kruszywa, a w konsekwencji wysokość ustalonej opłaty eksploatacyjnej, do ustalenia której zastosowano niewłaściwe przepisy materialnoprawne.

Rozpoznając ponownie sprawę organy administracyjne związane były poglądem Sądu i działały tym samym w wyznaczonych przez niego ramach i granicach. Stąd też podnoszone zarzuty skargi, które dotyczą kwestii objętych rozstrzygnięciem Sądu w prawomocnym wyroku z dnia 26 czerwca 2006r. sygn. akt [...] są niezasadne.

Natomiast okolicznością nową, która została podniesiona przez skarżących w postępowaniu administracyjnym jest kwestia przedawnienia prawa do ustalenia opłaty eksploatacyjnej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze odnosząc się do podniesionego zarzutu przedawnienia wskazało, na treść art. 68 § 1 , art. 70 § 6, § 7 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa, do odpowiedniego stosowania której odsyłał art.128 ust.4 pkt 2 ustawy Prawo geologiczne i górnicze, a obecnie odsyła art. 87ust.1 ustawy.

Ustawa Ordynacja podatkowa w rozdziale 8 reguluje problematykę przedawnienia. I tak w art. 68 § 1 uregulowana została kwestia przedawnienia prawa do ustalenia zobowiązania podatkowego, natomiast w art. 70 § 1 uregulowane zostało zagadnienie dotyczące przedawnienia zobowiązania podatkowego. Tym samym art. 68 § 1 dotyczy możliwości wydania decyzji administracyjnej w której dopiero nastąpi ustalenie zobowiązania podatkowego, zaś art. 70 dotyczy przedawnienia istniejącego już zobowiązania podatkowego powstałego: czy to z mocy prawa, czy też na podstawie decyzji wydanej w trybie art. 68 § 1 .

Samorządowe Kolegium Odwoławcze co do zasady prawidłowo wskazało, że w rozważanym przypadku tj możliwości wydania decyzji ustalającej powstanie obowiązku uiszczenia kary pieniężnej (podwyższonej opłaty eksploatacyjnej) odesłanie do przepisów Ordynacji podatkowej, a w tym i do przepisów regulujących kwestię przedawnienia oznacza stosowanie przedawnienia określonego w art. 68 § 1 ustawy. Tym samym przedmiotem rozważań było ustalenie, czy doszło do przedawnienia prawa do ustalenia zobowiązania, czyli czy doszło do przedawnienia prawa do wydania decyzji ustalającej karę pieniężną ( podwyższoną opłatę eksploatacyjną). Zgodnie z treścią art. 68 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2 (czyli powstające na podstawie konstytutywnej decyzji), nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. W przypadku konieczności stosowania powyższego przepisu tj art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej dla potrzeb regulacji wynikającej z prawa geologicznego i górniczego, czyli możliwości wydania decyzji ustalającej karę pieniężną ( podwyższoną opłatę eksploatacyjną ) pojawia się pytanie w którym momencie powstaje obowiązek podatkowy o którym mowa w tym przepisie, a od którego liczy się 3 letni termin. To pytanie jest tym bardziej zasadne i istotne gdy stan faktyczny sprawy w którym ma być wydana decyzja ustalająca karę pieniężną ( podwyższoną opłatę eksploatacyjną) trwał dłuższy okres czasu i wykraczał poza dany rok kalendarzowy. Czy w takim przypadku obowiązek ten odrębnie dotyczy każdego roku kalendarzowego, czy też obowiązek ten dotyczy całego okresu faktycznego nawet gdy obejmuje on kilka lat kalendarzowych. Rozstrzygnięcie tej kwestii ma zasadnicze znaczenie dla ustalenia kwestii biegu terminu przedawnienia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyjęło, iż obowiązek ten dotyczy każdego roku kalendarzowego, a w konsekwencji tego poglądu kwestię przedawnienia prawa do wydania decyzji ustalającej karę pieniężną ( podwyższoną opłatę eksploatacyjną ) rozważa odrębnie dla każdego roku kalendarzowego tj. roku 2000, 2001, 2002.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, co do zasady podziela powyższy pogląd, aby w ten sposób stosować art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej dla problematyki prawa do wydawania decyzji na podstawie ustawy Prawo geologiczne i górnicze w sprawie kar pieniężnych (podwyższonych opłat eksploatacyjnych ). Jednak konsekwencją tego poglądu winna być odpowiadająca mu treść sentencji wydawanej decyzji administracyjnej. W sytuacji gdy kwestia możliwości wydania decyzji w której ma być ustalona karę pieniężna za wydobywanie kopaliny w poszczególnych latach kalendarzowych, rozważana jest z punktu widzenia przedawnienia odrębnie dla poszczególnych lat, to winno to znaleźć wyraz w rozstrzygnięciu decyzji, czyli w sentencji. Ustalając, iż doszło do przedawnienia prawa do ustalenia kary pieniężnej za dany rok kalendarzowy należało orzec o tym w decyzji w formie umorzenia postępowania. W takim stanie faktycznym, który obejmuje kilka lat kalendarzowych i przy przyjęciu, iż podwyższona opłata eksploatacyjna ustalana jest odrębnie dla poszczególnych elementów stanu faktycznego obejmującego jeden rok kalendarzowy należało w sentencji decyzji orzec w punktach odrębnie o każdym roku kalendarzowym. Taki sposób rozstrzygnięcia zapewnia, że orzeczono o całym zakresie przedmiotowym sprawy i wskazuje na pełną treść tego rozstrzygnięcia. Pominięcie w sentencji decyzji wyrzeczenia o umorzeniu postępowania w wskazanym zakresie, powoduje że decyzja nie rozstrzyga o całości sprawy, co do której toczyło się postępowanie. Nie można domniemywać przedmiotu rozstrzygnięcia zawartego w decyzji z samego uzasadnienia decyzji. Nadto taki sposób rozstrzygnięcia, odrębnie o każdym okresie czasowym pozwala w przypadku składania środków zaskarżenia do objęcia nimi tylko tej części decyzji, która jest przedmiotem sporu.

Odnosząc jeszcze do problematyki przedawnienia uregulowanej w ustawie Ordynacja podatkowa, Wojewódzki Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że w przypadku przedawnienia prawa do wydania decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe (art. 68 § 1) zagadnienie zawieszenia biegu terminu przedawnienia uregulowane jest w art. 68 § 5. Natomiast powoływany w decyzji art. 70 § 6 i § 7 dotyczący zawieszenia i dalszego biegu terminu przedawnienia, dotyczy przedawnienia zobowiązania podatkowego (już istniejącego), a nie przedawnienia prawa do ustalenia zobowiązania.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę i działając na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit a, lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1270/ uchylił zaskarżoną decyzję.

Zgodnie z art. 152 ustawy powołanej wyżej orzeczono, że uchylona decyzja nie może być wykonana.

O kosztach orzeczono zgodnie z art. 200 wskazanej ustawy.