Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 1481/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-10-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 15, art. 27, art. 33
journal: Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Krzymień, Sędziowie NSA Grzegorz Borkowski (sprawozdawca), Włodzimierz Kubiak, Protokolant Barbara Mróz, po rozpoznaniu w dniu 31 października 2008 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P.[...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 marca 2007 r. sygn. akt I SA/Gl 1431/06 w sprawie ze skargi P.[...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 28 lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

I. Stan sprawy przedstawiał się następująco:

1. Postanowieniem z dnia 28 lipca 2006 Dyrektor Izby Skarbowej w K., po rozpoznaniu zażalenia P. na postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. z dnia 23 czerwca 2006 r., mocą którego oddalono jako bezzasadne zarzuty wniesione przez P. w piśmie z dnia 16 lutego 2006 r., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

W pierwszej kolejności organ nadzoru zwrócił uwagę, że przedmiotem oceny jest zaskarżone przez P. postanowienie, na podstawie którego oddalono jako bezzasadne zarzuty wniesione przez P. w trybie art. 33 pkt 3, 7,10 ustawy egzekucyjnej. Dyrektor Izby Skarbowej, powołując się na art. 34 ustawy egzekucyjnej stwierdził, że zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1 - 7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów. Podkreślono przy tym, że stanowisko wierzyciela w zakresie zarzutów wymienionych w art. 33 pkt 1 - 5 ustawy egzekucyjnej jest dla organu egzekucyjnego wiążące.

Zaznaczono też, że zgodnie z art. 34 § 1a ustawy egzekucyjnej, jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Zaakcentowano zatem, że przedmiotem niniejszego postępowania jest zaskarżone rozstrzygnięcie, którym oddalono jako bezzasadne zarzuty wniesione przez P. w trybie art. 33 pkt 3, 7 i 10 ustawy egzekucyjnej, tj. dotyczące:

1. określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4 ustawy egzekucyjnej,

2. braku uprzedniego doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy egzekucyjnej,

3. niedopełnienia wymogów zawartych w art. 27 ustawy egzekucyjnej.

2. W skardze na powyższe postanowienie P. w Warszawie wniósł o jego uchylenie i umorzenie postępowania w sprawie. Zdaniem skarżącego podjęte wobec niego czynności egzekucyjne, na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 9 grudnia 2004 r. nr (...), po upływie ponad jednego roku od daty wystawienia tego tytułu i przed wydaniem wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny z dnia 22 lipca 2005 r., od którego P. złożył skargę kasacyjną wraz z wnioskiem o wstrzymanie orzeczenia, naruszają prawo.

Zaakcentowano, że wydanie zaskarżonego postanowienia nastąpiło po częściowym tylko i nie wyczerpującym odniesieniu się do zgłoszonych przez P. zarzutów. Podniesiono, iż wierzyciel w swoim postanowieniu z dnia 23 czerwca 2006 r. zajął stanowisko tylko do niektórych zarzutów, nie mających istotnego znaczenia, natomiast podstawowe znaczenie ma zarzut oparty na art. 33 pkt 1 ustawy egzekucyjnej, wiążący się z wykonaniem przez P. niektórych obowiązków określonych w przedmiotowym tytule wykonawczym, co do którego wierzyciel wydał postanowienie o jego niedopuszczalności, od którego P. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

W dalszej kolejności powtórzone zostały zarzuty podnoszone w toku postępowania instancyjnego.

3. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu objętego skargą postanowienia.

4. Wojewódzki Sąd Administracyjny, uznał skargę za nieuzasadnioną i na podstawie art. 151 ppsa oddalił ją.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że w rozpatrywanej sprawie podstawą podjęcia czynności egzekucyjnych w stosunku do P. było postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. z dnia 9 września 2004 r. w sprawie określenia wysokości nie przekazanej kwoty przez P., jako dłużnika zajętej wierzytelności), na podstawie którego tenże organ (wierzyciel) wystawił tytuł egzekucyjny i skierował go do organu egzekucyjnego.

Sąd wskazał, że na obydwa te postanowienia służy zażalenie. Postanowienie organu egzekucyjnego musi być zatem poprzedzone ostatecznym postanowieniem wierzyciela. Organ egzekucyjny do czasu otrzymania tego postanowienia nie podejmuje żadnych rozstrzygnięć poza ewentualnym zawieszeniem postępowania w sytuacji opisanej w § 3 art. 34.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest wyłącznie postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K., utrzymujące w mocy orzeczenie wierzyciela w sprawie jego stanowiska w zakresie zgłoszonych zarzutów, a dotyczących art. 33 pkt 3, 7 i 10 ustawy egzekucyjnej.

Odrębnym postanowieniem z dnia 23 czerwca 2006 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. stwierdził natomiast niedopuszczalność zarzutów opartych na podstawie art. 33 pkt 1 i 4 ustawy egzekucyjnej. Rozstrzygnięcie to, jak podnosi sama strona w skardze, zostało przez nią odrębnie zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W związku z powyższym w niniejszym postępowaniu sadowoadministracyjnym nie podlegają ocenie kwestie będące przedmiotem oddzielnego postępowania.

Sąd nie podzielił podniesionej w skardze argumentacji strony odnośnie niezasadności stanowiska zajętego przez wierzyciela dochodzonej należności oraz dokonanej przez Dyrektora Izby Skarbowej oceny wydanego w tym zakresie postanowienia pierwszoinstancyjnego.

W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. wobec klubu sportowego, organ ten - na podstawie art. 71a § 9 ustawy egzekucyjnej - wydał w dniu 9 września 2004 r. postanowienie, na podstawie którego określił wysokość nieprzekazanej kwoty przez P., jako dłużnika zajętej wierzytelności. Postanowieniem z dnia 15 października 2004 r. Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy ww. rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. Właśnie postanowienie w sprawie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty, stanowiło podstawę wystawienia przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. tytułu wykonawczego, którą to czynność należy uznać za zgodną z treścią art. 3 § 1 ustawy egzekucyjnej (egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, m.in. w wypadku gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów).

Ponadto Sąd podkreślił, że rzeczywiście zachodzi różnica pomiędzy kwotą wskazaną w postanowieniu Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. z dnia 9 września 2004 r. w sprawie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty przez P., jako dłużnika zajętej wierzytelności, a kwotą faktycznie dochodzoną na podstawie tytułu wykonawczego. Ponieważ faktycznie dochodzona suma jest niższa niż wymieniona w postanowieniu w sprawie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty oraz tytule wykonawczym z dnia 9 grudnia 2004 r., a nadto odzwierciedla rzeczywisty stan należności po podjęciu czynności egzekucyjnych po wydaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowienia z dnia 19 grudnia 2005 r., którym oddalono wniosek strony o wstrzymanie wykonanie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 15 października 2004 r., nie można dopatrzyć się naruszenia art. 33 pkt 3 ustawy egzekucyjnej.

Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, w rozpatrywanym przypadku zastosowanie miał § 13 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2001 r. nr 137, poz. 1541 ze zm.), ponieważ należność pieniężna objęta tytułem wykonawczym z dnia 9 grudnia 2004 r. określona została postanowieniem Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. z dnia 9 września 2004 r., utrzymanym w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 15 października 2004 r. Tym samy za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 33 pkt 7 ustawy egzekucyjnej.

5. W skardze kasacyjnej P. zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając:

- naruszenie przepisów postępowania - w szczególności art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U z 2000, nr 98, poz. 1071 ze zm.) poprzez niezachowanie przez organy egzekucyjne, a także sąd zasady podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci uznania za bezzasadny zgłoszonego przez P. zarzutu opartego na treści art. 33 pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i błędne przyjęcie - za organami egzekucyjnymi - iż kwota na tytule wykonawczym jest tożsama z kwotą określoną w postanowieniu z dnia 9 września 2004 roku wydanym przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K.,

- naruszenie przepisów postępowania - art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niedochowanie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co z kolei mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci uznania za bezzasadny zarzutu P. opartego na treści art. 33 pkt 7 i 10 ustawy egzekucyjnej,

- naruszenie prawa materialnego - § 13 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 roku w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie, albowiem należność objęta tytułem wykonawczym z dnia 9 grudnia 2004 roku, nr (...) nie została w sposób tożsamy określona postanowieniem Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. z dnia 9 września 2004 roku, co miało wpływ na uznanie za bezzasadny zarzutu P. opartego na treści art. 33 pkt 7 jak również pkt 10 ustawy egzekucyjnej,

- naruszenie prawa materialnego - art. 27 § 3 ustawy egzekucyjnej poprzez błędną jego wykładnię i przyjęcie, iż w niniejszej sprawie nie zachodził obowiązek doręczenia upomnienia, co miało wpływ na uznanie za bezzasadny zarzut P. zgłoszony w trybie art. 33 pkt 10 i pkt 7 ustawy egzekucyjnej.

Wskazując na powyższe podstawy wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.

12. Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i o przyznanie kosztów postępowania kasacyjnego.

II. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

1. Już z samego sformułowania zarzutów, a także ich uzasadnienia, wynika, że nie daje ona Sądowi żadnej możliwości merytorycznej kontroli zaskarżonego wyroku. Jest to o tyle niezrozumiałe, że w licznych już orzeczeniach wydanych w identycznych stanach faktycznych (por. np. wyrok z dnia 8 grudnia 2006 r. II FSK 1444/05 i II FSK 1445/05) Sąd wyjaśniał zasady, którymi "rządzi się" postępowanie kasacyjne oraz związane z tym wymogi, jakim powinna odpowiadać skarga kasacyjna. Te wyjaśnienia, jak o tym świadczą sprawy rozpoznane w dniu wydania niniejszego wyroku, nie zapobiegły powieleniu przez skarżącego tych samych błędów.

2. Odnosząc się do zarzutów naruszenia przez sąd pierwszej instancji przepisów kodeksu postępowania administracyjnego należy podkreślić, że Sąd nie mógł naruszyć wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów gdyż ich nie stosuje. Sądy wojewódzkie nie są adresatem norm kpa, ich działanie nie jest oparte na tej ustawie, a zatem nie mają możliwości naruszenia tych przepisów.

3. § 13 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. wprowadzający wyjątek od zasady wszczynania egzekucji po uprzednim doręczeniu upomnienia (art. 15 § 1 u.p.e.a.) to przepis procesowy, a nie materialnoprawny. Sąd administracyjny, który nie wszczyna postępowania egzekucyjnego, w żadnej sytuacji nie może tego przepisu stosować. Już tylko z tej przyczyny zarzut jego naruszenia był oczywiście chybiony.

4. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie ma śladu, by sąd pierwszej instancji dokonywał wykładni art. 27 § 3 ustawy "egzekucyjnej", który to przepis, wbrew poglądowi skarżącego, również nie ma charakteru materialnoprawnego. Jest on przy tym tak jasny w treści, że nie wymaga żadnych zabiegów interpretacyjnych. Adresowany jest do wierzyciela gdyż to wierzyciel dołącza dowód doręczenia upomnienia bądź – jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie – podaje podstawę prawną braku tego obowiązku. Skarżący nie wskazał żadnego przepisu, który miałby naruszyć Sąd dokonując kontroli prawidłowości postępowania egzekucyjnego w tym aspekcie. Zatem i ten zarzut uznać należało za chybiony.

4. Stosownie do art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny – poza przypadkami nieważności postępowania – rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Oznacza to związanie sądu podniesionymi w tej skardze zarzutami. Skoro oba zarzuty okazały się bezzasadne skarga kasacyjna podlegała oddaleniu (art. 184 ppsa).