Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 601/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 20 ust. 3, art. 30 ust. 1, 2 pkt 5, ust. 6, 7, 8, art. 30a ust. 1,2,3
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk,, Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 listopada 2022 r. sprawy ze skargi E. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 10 stycznia 2022 r. nr SKO.PSŚ/41.5/3753/2021/17230 w przedmiocie nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza M. z dnia 27 października 2022 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Burmistrz M. (dalej: "organ I instancji") decyzją z dnia 8 lipca 2021 r., nr [...], po rozpoznaniu wniosku T. B. (dalej: "osoba uprawniona", "wnioskodawczyni", "matka skarżącej" lub "beneficjent") z dnia 14 czerwca 2021 r., legitymującej się orzeczeniem z dnia [...] r. o znacznym stopniu niepełnosprawności, przyznał jej prawo do zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 215,84 zł na okres od dnia 1 marca 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2024 r. Decyzja została doręczona dorosłemu domownikowi osoby uprawnionej w dniu 12 lipca 2021r., a w dniu 15 lipca 2021 r. na wskazany przez nią numer rachunku bankowego organ I instancji dokonał wpłaty kwoty 1.079,20 zł.

Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w M. powziął informację, że osoba uprawniona zmarła w dniu [...] r.

W dniu 5 sierpnia 2021 r. na rachunek bankowy organu I instancji rodzina osoby uprawnionej zwróciła kwotę 215,84 zł z tytułu zasiłku pielęgnacyjnego pobranego za miesiąc lipiec 2021 r.

Organ I instancji zwrócił się do banku o zwrot pozostałej kwoty, tj. 863,36 zł. wypłaconej tytułem zasiłku pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 marca do dnia 30 czerwca 2021 r., bowiem osoba uprawniona zmarła w dniu [...] r.

W odpowiedzi na powyższy wniosek, pismem z dnia 18 sierpnia 2021 r., bank udzielił informacji, że środki pieniężne z konta osoby uprawnionej zostały przekazane na rachunek bankowy E. W. (dalej: "skarżąca") w dniu 3 sierpnia 2021 r. na wypłatę kosztów związanych z pogrzebem, a pozostała na koncie kwota 4,23 zł. została zwrócona na rachunek bankowy organu I instancji tytułem częściowego zwrotu zasiłku pielęgnacyjnego.

Organ I instancji decyzją z dnia 27 października 2021 r., nr [...], działając na podstawie art. 20 ust. 3, art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 5, ust. 6, ust. 7, ust. 8, art. 30a ust. 1,2,3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. jedn. Dz. U. z 2020 poz. 111, dalej: "ustawa"), orzekł o nienależnym pobraniu przez skarżącą części zasiłku przyznanego osobie uprawnionej, w okresie od 1 marca do dnia 30 czerwca 2021 r. Jednocześnie orzekł o zobowiązaniu skarżącej, jako córki osoby uprawnionej do zwrotu kwoty 859,13 zł. z tytułu nienależnie pobranej części zasiłku we wskazanym okresie oraz kwoty 11,50 zł. ustawowych odsetek za opóźnienie wyliczanych na dzień wydania decyzji.

Po rozpoznaniu odwołania skarżącej z dnia 16 listopada 2021 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia 10 stycznia 2022r., nr SKO.PSŚ/41.5/3753/2021/17230, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia 27 października 2021 r. W jej uzasadnieniu zacytowało przepisy ustawy dotyczące przyznania zasiłku pielęgnacyjnego oraz nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych i uznało, że decyzja z dnia 8 lipca 2021 r. nie weszła do obrotu prawnego, albowiem w imieniu osoby uprawnionej odebrał ją dorosły domownik już po jej śmierci. Stąd też wypłacony na rachunek bankowy osoby uprawnionej zasiłek i następnie pobrany przez skarżącą, stanowi świadczenie nienależnie pobrane. Uznanie świadczenia za nienależnie pobrane dotyczy bowiem sytuacji, w której jest wypłacone osobie innej niż osoba, która została wskazana w decyzji przyznającej świadczenia. Jednocześnie art. 30 ust. 2 pkt 5 ustawy nie wskazuje jako warunku uznania za świadczenie nienależnie pobrane elementu świadomości, co do braku prawa do dysponowania środkami wypłaconymi z rachunku beneficjenta.

Pismem z dnia 16 marca 2022 r. skarżąca złożyła skargę na powyższą decyzję i zarzuciła jej naruszenie:

- art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy, poprzez przyjęcie, że zasiłek pielęgnacyjny wypłacony na rzecz uprawnionej dnia 15 lipca 2021 r. był świadczeniem nienależnym i w konsekwencji świadczeniem nienależnie pobranym, podczas gdy śmierć uprawnionej nastąpiła w dniu [...] r., a wypłacone świadczenie było należne zgodnie z decyzją organu I instancji z dnia 8 lipca 2021 r., od dnia 1 marca do dnia 30 kwietnia 2023 r., co powoduje, że świadczenie do dnia [...] r. było należne;

- art. 16 pkt 1 ustawy, poprzez przyjęcie, że zasiłek pielęgnacyjny był w okresie od dnia 1 marca do dnia 30 czerwca 2021 r. świadczeniem nienależnie pobranym, podczas gdy osoba uprawniona do dnia zgonu wymagała opieki, stąd świadczenie było jej należne i konieczne do pokrycia części kosztów utrzymania;

- art. 32 ust. 1d ustawy, bowiem decyzja organu I instancji przyznająca zasiłek pielęgnacyjny z dnia 8 lipca 2021 r. weszła do obrotu za życia osoby uprawnionej, chociaż została dostarczona już po jej śmierci, to jednak z mocy prawa stała się natychmiast wykonalna.

Skarżąca podała, że pod koniec lipca 2021 r. rodzina osoby uprawnionej (matki) poinformowała organ I instancji o jej zgonie i następnie w dniu 5 sierpnia 2021 r. na rachunek bankowy zwróciła kwotę 215,84 zł tytułem zasiłku pielęgnacyjnego za miesiąc lipiec 2021 r. Jednak jej matka z dniem 1 lipca 2021 r. nabyła prawo do tego świadczenia za cały miesiąc i będąc osobą leżącą miała różne potrzeby związane z leczeniem. W przeważającej części zasiłek pielęgnacyjny dotyczy zatem okresu, w którym, wnioskodawczyni żyła i była uprawniona do jego pobierania. Zaakcentowała, że zgodnie z treścią umowy bankowej, bank przechowuje środki finansowe zgromadzone na koncie uprawnionego oraz przekazał środki pieniężne na jej konto, w związku z posiadanym uprawnieniem do zamknięcia konta matki, po przedstawieniu kosztów związanych z pogrzebem. Na marginesie skarżąca wskazała, że organ I instancji w dniu 11 lutego 2022 r. bezzasadnie potrącił kwotę 859,13 zł.

Pismem z dnia 14 kwietnia 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach złożyło odpowiedź na skargę, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.

Mając na uwadze tak wskazane ramy kontroli, należy stwierdzić, że organy orzekające w niniejszej sprawie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego, jak również prawa procesowego, zwłaszcza art. 7, art. 7a, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, dalej: "k.p.a.") w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Prowadzą też postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.) i powinny działać w sprawie wnikliwie (art. 12 § 1 k.p.a.). Przepisy te znajdują doprecyzowanie m. in. w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Natomiast na podstawie art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Równocześnie na mocy art. 7a k.p.a. jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ.

Zaznaczyć przyjdzie także, że ocenie Sądu została poddana decyzja SKO z dnia 10 stycznia 2022 r., nr SKO.PSŚ/41.5/3753/2021/17230, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia 27 października 2021 r., nr [...], o nienależnym pobraniu przez skarżącą kwoty 859,13 zł. z tytułu zasiłku pielęgnacyjnego wypłaconego jej matce okresie od dnia 1 marca do dnia 30 czerwca 2021 r.

Materialnoprawną podstawą wydania obu decyzji stanowiły przepisy powołanej już wcześniej ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (obecnie t. jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 615, w skrócie oznaczonej, jak dotychczas: "ustawa").

Matka skarżącej, składając wniosek o przyznanie jej zasiłku pielęgnacyjnego była osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, co zostało stwierdzone na mocy orzeczenia z dnia [...] r. wobec rozpoznania jej wniosku w tym zakresie z dnia 8 marca 2021 r. Wobec tego, wniosek o przyznanie przedmiotowego zasiłku, zgodnie z treścią art. 24 ust. 2a ustawy, został złożony w terminie 3 miesięcy od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności i stąd też organ I instancji przyznał skarżącej zasiłek pielęgnacyjny od dnia 1 marca 2021 r. (tj. począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności) do dnia 30 kwietnia 2023 r. Matka skarżącej zmarła w dniu [...] r., tj. [...] dni po wydaniu decyzji o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego. Korespondencja zawierająca tą decyzję została doręczona pełnoletniemu domownikowi osoby uprawnionej w dniu 12 lipca 2021 r., tj. [...] dzień po jej śmierci. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru tej decyzji uczyniono stosowną adnotację o sposobie doręczenia. Decyzja ta była natychmiast wykonalna na mocy art. 32 ust. 1d ustawy.

Kolejną kwestią pozbawioną wątpliwości jest to, że świadczenie wypłacono osobie uprawnionej, a następnie, zgodnie z informacją wskazaną przez bank, w dniu 3 sierpnia 2021 r., środki zgromadzone na jej rachunku bankowym przekazano skarżącej tytułem wypłaty kosztów pogrzebu. Nadto, zasiłek pielęgnacyjny za lipiec 2021 r. został zwrócony przez rodzinę osoby uprawnionej na rachunek bankowy organu I instancji. Organy obu instancji nie kwestionowały również faktu sprawowania opieki przez skarżącą nad jej matką jako osobą uprawnioną do zasiłku pielęgnacyjnego.

Zaistniały spór dotyczy obowiązku zwrotu zasiłku pielęgnacyjnego, który został przekazany na rachunek bankowy należący do skarżącej po śmierci matki. Jednakże istotne jest to, że zasiłek pielęgnacyjny dotyczył w całości okresu, w którym beneficjent był uprawniony do jego pobierania. Nadto, źródło sporu koncentruje się wokół kwestii wejścia do obrotu decyzji z dnia 8 lipca 2021 r. przyznającej zasiłek pielęgnacyjny.

Zgodnie z art. 110 k.p.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej.

Wskazać przyjdzie, że w literaturze przedmiotu poglądy w kwestii określenia daty związania organu wydaną decyzją nie są jednolite. W świetle pierwszej koncepcji przyjmuje się, że związanie organu administracji publicznej wydaną przez siebie decyzją powstaje z chwilą doręczenia lub ogłoszenia decyzji stronie (art. 109) i trwa do czasu uchylenia lub zmiany takiej decyzji w sposób przewidziany w kodeksie (Komentarz A. Wróbel Zakamycze 2005 r. - teza 7 do art. 110 k.p.a.). Inna koncepcja zakłada, że "przed ogłoszeniem lub doręczeniem decyzja może być zmieniana, nawet kilkakrotnie, choćby była już zredagowana na piśmie i podpisana" (J. Jendrośka Komentarz, 1989, s. 211). Z kolei według W. Dawidowicza zasada związania decyzją rozciąga się także na okres między wydaniem decyzji a jej doręczeniem, bowiem również w tym czasie organ administracji publicznej nie może zmieniać wydanej decyzji, która istnieje już w momencie wydania, choć wywiera skutki prawne dopiero z chwilą doręczenia stronie. (Postępowanie administracyjne, 1983, s. 201). Nadto, w piśmiennictwie wyróżnia się czynność "podjęcia decyzji" oraz czynność "wydania decyzji". Pierwsza z nich to "rezultat procesu decyzyjnego zachodzącego wewnątrz organu administracji", natomiast drugą ujmuje jako "manifestację podjętej decyzji na zewnątrz, z czym mogą już wiązać się określone skutki prawne" (G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom II, Zakamycze, 2005)

Sąd orzekający w niniejszej sprawie opowiada się za ostatnią z koncepcji i stwierdza, że decyzja istnieje w sensie prawnym od dnia jej podpisania przez upoważnioną osobę. Tylko taka decyzja może być skutecznie doręczona. Przepis art. 110 k.p.a. wskazuje, że jest nią związany od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia, "o ile kodeks nie stanowi inaczej", czyli związanie od chwili doręczenia lub ogłoszenia nie jest związaniem bezwzględnym. Ponadto, nie kwestionując istotnego znaczenia doręczenia lub ogłoszenia decyzji stronie, należy z naciskiem podkreślić, że wszystkie skutki doręczenia lub ogłoszenia mogą dotyczyć tylko decyzji uprzednio istniejącej, tj. takiej, która nie tylko została sporządzona, lecz także podpisana. Przyjęcie zatem, że niedoręczona decyzja nie istnieje w sensie prawnym, oraz że doręczenie decyzji jest równoznaczne z jej wydaniem, pozbawia art. 110 § 1 k.p.a. sensu normatywnego (zob. Komentarz do art. 110 k.p.a., Jaśkowska Małgorzata, Wilbrandt-Gotowicz Martyna, Wróbel Andrzej, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2022 ). Powyższy wywód potwierdza także cel postępowania w przedmiocie przyznania zasiłku pielęgnacyjne.

Stosownie do art. 30 ust. 1 ustawy osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt 5 ustawy za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone osobie innej niż osoba, która została wskazana w decyzji przyznającej świadczenia rodzinne, z przyczyn niezależnych od organu, który wydał tę decyzję. W przepisie tym chodzi o sytuacje, gdy dojdzie do wypłaty świadczenia za okres, w którym nie przysługiwałoby ono uprawnionemu, czyli także gdy doszło do wypłaty przyznanych uprzednio świadczeń, ale za okres przypadający po śmierci osoby uprawnionej. Wniosek taki wynika też z uzasadnienia projektu ustawy z dnia 24 lipca 2015 roku o zmianie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz ustawy o świadczeniach rodzinnych (Sejm RP VII kadencji nr druku sejmowego 3584), którą to nowelizacją wprowadzono art. 30 ust. 2 pkt 5 ustawy. W uzasadnieniu projektu zwraca się uwagę na konieczność uregulowania sytuacji, gdy po śmierci osoby uprawnionej organ pomocowy nadal przekazuje środki z tytułu świadczeń na rachunek bankowy.

Za powyższym przemawia także to, że decyzja z dnia 8 lipca 2021 r. była natychmiast wykonalna. Stąd też przyznany zasiłek pielęgnacyjny należało jak najszybciej wypłacić osobie uprawnionej.

W konsekwencji stwierdzić przyjdzie, że z dniem wydania decyzji zasiłek pielęgnacyjny za okres od dnia 1 marca 2021 r. do dnia 31 lipca 2021 r. był świadczeniem należnym. Wobec tego wskazać trzeba, że w art. 16 ust. 4 ustawy określa się jedynie miesięczną wysokość świadczenia i jest to luka w prawie. Zasady ustalania wysokości świadczeń za niepełne miesiące zostały bowiem expressis verbis sprecyzowane w stosunku do innych świadczeń opiekuńczych, wypłacanych w odstępach miesięcznych, jak specjalny zasiłek opiekuńczy (art. 16a ust. 7 ustawy), świadczenie pielęgnacyjne (art. 17 ust. 4), czy świadczenie rodzicielskie (art. 17c ust. 7). Ustawodawca we wskazanych przepisach przewidział wypłatę świadczeń proporcjonalnie do liczby dni w miesiącu, za które świadczenie przysługuje. Przyjęcie analogicznego rozwiązania w przypadku żądania zwrotu zasiłku pielęgnacyjnego nie wydaje się niemożliwe, skoro jest on również świadczeniem przyznawanym na pokrycie miesięcznych wydatków, a do dnia [...] r. beneficjent był uprawniony do jego otrzymania. Stąd też organ winien zwrócić rodzinie skarżącej zasiłek pielęgnacyjny za miesiąc lipiec 2021 r. (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 22 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 254/18).

Doświadczenie życiowe wskazuje również, że osoba starsza, legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, może mieć trudności w samodzielnym wydatkowaniu przyznanych świadczeń. Stąd też często faktycznie to członkowie najbliższej rodziny dysponują kwotami wypłaconymi przez organ z tego tytułu. Wskazać należy, że zasiłek pielęgnacyjny uprawnionej został prawidłowo przyznany i mógł być przeznaczony na pokrycie kosztów poniesionych już wcześniej przez skarżącą. Równowartość przyznanego beneficjentowi zasiłku pielęgnacyjnego za podany okres stała się wierzytelnością mu przysługującą jako osobie uprawnionej. Wierzytelności natomiast wchodzą w skład masy spadkowej. Wobec powyższego przekazanie świadczenia na rachunek skarżącej za ten okres aż do dnia śmierci beneficjenta nie nastąpiło z naruszeniem normy art. 16 ust. 1 ustawy. Nie jest to bowiem świadczenie nienależnie pobrane w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 5 ustawy. Organy zatem w sposób wadliwy zastosowały powyższą normę prawa materialnego, bezzasadnie przyjmując, iż skarżąca za wymieniony okres nienależnie pobrała świadczenie. Co więcej, sytuację z jaką mamy do czynienia w niniejszej sprawie nie można różnicować od tych, kiedy decyzja przyznająca zasiłek pielęgnacyjny zostaje doręczona uprawnionemu do tego świadczenia, a zgon następuje po tym czasie (por. wyrok w Gliwicach z dnia: 16 września 2020 r., sygn. akt II SA/Gl 46/20, z dnia 9 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 1338/20; wyrok WSA w Łodzi z dnia 26 października 2017 r., sygn. akt II SA/Łd 738/17).

Podkreślić należy, że przedmiotowej sprawie matka skarżącej zmarła [...] przed doręczeniem decyzji, a [...] dni po jej wydaniu. Nie ulega też wątpliwości, że osoba starsza o znacznym stopniu niepełnosprawności ma zwiększone potrzeby związane z leczeniem i opieką nad nią, a zasiłek pielęgnacyjny ma na celu częściowe pokrycie tych wydatków.

Skład orzekający w niniejszej sprawie podkreśla także, że regulacja art. 30 ust. 2 pkt 5 ustawy ma chronić przed wypłatą świadczeń, które w istocie nie przysługiwały, gdyż dotyczyły okresu po śmierci uprawnionego. Inaczej jednak było w rozpoznawanej sprawie. Konieczna stała się taka interpretacja art. 30 ust. 2 pkt 5 w związku z art. 30a i art. 30 ust. 11 ustawy, która umożliwia przyjęcie, że skarżąca nie jest zobowiązana do zwrotu kwoty z tytułu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego. Nawet w sytuacji, w której decyzja przyznająca ten zasiłek nie zostaje doręczona uprawnionemu w sposób prawidłowy. Przemawiają za tym także względy sprawiedliwości społecznej. Powyższe potwierdza fakt, iż przepis art. 24 ust. 2a ustawy uprawnia do złożenia wniosku o zasiłek pielęgnacyjny w terminie 3 miesięcy od uzyskania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Stąd też w takim przypadku, procedura przyznania świadczenia jest dłuższa i z tego wynika właśnie większe prawdopodobieństwo powstania różnorodnych zdarzeń losowych. W takich okolicznościach sprawy bezprzedmiotowe jest prowadzenie kolejnego postępowania administracyjnego, np. w przedmiocie umorzenia nienależnie pobranych świadczeń. Nadto, na marginesie Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 30 ust. 6 ustawy kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych ustalone ostateczną decyzją podlegają potrąceniu z wypłacanych świadczeń rodzinnych, wypłacanych zasiłków dla opiekunów, o których mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, wypłacanego świadczenia wychowawczego oraz wypłacanego świadczenia dobry start. Stąd też, w świetle powyższego wywodu, decyzje organów obu instancji nie mogły się ostać.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy I instancji uwzględni przedstawioną w niniejszym uzasadnieniu wykładnię prawa.

Mając na uwadze wskazane uchybienia należy stwierdzić, że organy orzekające w niniejszej sprawie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego, jak również prawa procesowego, zwłaszcza art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, o czym orzeczono w sentencji. Nadmienić przyjdzie, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 1 w związku z art. 120 p.p.s.a.

Powołane wyżej orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl