Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 215/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2015-08-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 138 par. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 83 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 627
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Antończyk (spr.) Sędzia WSA Jolanta Sudoł Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2015 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi I. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 28 lipca 2014 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2, ust. 2 i art. 89 ust. 1 i 6 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2013 r., poz. 627 ze zm.) – dalej w skrócie jako "ustawa o ochronie przyrody" w związku z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwania drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów (Dz.U. nr 219, poz. 2229) oraz obwieszczeniem Ministra Środowiska z dnia 25 września 2012 r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz stawek kar za zniszczenie zieleni na rok 2013 (M.P. z 2012 r., poz. 747, Wójt Gminy wymierzył I. K. administracyjną karę pieniężną w wysokości 1.908.003,84 zł za usunięcie w 2013 r. bez zezwolenia 20 sztuk drzew gatunek buk zwyczajny o obwodzie pnia wynoszącym 215, 141, 187, 263, 124, 189, 90, 71, 79, 150, 65, 141, 42, 40, 23, 14, 20, 20, 62, 57 cm ustalonego na podstawie promienia pomniejszonego o 10% z nieruchomości położnej w P. – działka nr [...], obręb P.

Organ wyjaśnił, że w dniu 19 listopada 2013 r. wpłynęło zgłoszenie od pracownika Parku Krajobrazowego informujące, że na terenie działki nr [...] obręb P., własność I. K., prowadzone są prace związane z wycinką drzew gatunek buk zwyczajny. W toku kontroli ustalono, że prowadzone prace związane z wycinką odbywają się w sąsiedztwie działki nr [...]] obręb P. na pograniczu użytku rolnego i leśnego na terenie działki nr [...]. Zgodnie z wyjaśnieniami uczestnika wizji W. K. wycinka odbywała się zgodnie z Planem Urządzenia Lasu dla działki nr [...] obręb P. W ocenie organu nie wszystkie usuwane drzewa znajdowały się na gruncie leśnym zatem zachodzi konieczność zbadania czy jedno z usuniętych drzew nie znajduje się na gruncie rolnym i czy zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody organem właściwym do wydania decyzji dotyczącej wycinki tego drzewa nie jest Wójt. Z przeprowadzonych oględzin sporządzono protokół. W dniu 21 listopada 2013 r. W. K. złożył wyjaśnienia na piśmie, informujące że w jego ocenie wycinka została dokonana w lesie, załączając mapę Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przedstawiającą działkę nr [...] obręb P.

Organ wyjaśnił, że w związku z koniecznością zbadania, z jakiego gruntu zostało usunięte jedno drzewo gatunek buk zwyczajny zlecił firmie A. wykonanie mapy sytuacyjno-wysokościowej. Sporządzona mapa została poświadczona przez Starostę, który potwierdził, że dokument ten został opracowany w wyniku prac geodezyjnych i kartograficznych, których rezultaty zawiera operat techniczny wpisany do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 10 marca 2014 r. Zakres opracowania mapy stanowiły działki nr [...] i [...] obręb P. w miejscu usunięcia przedmiotowego buka. Z opracowania wynika, że z gruntu rolnego sąsiadującego z gruntem leśnym usunięto 20 drzew.

W dniu 8 maja 2014 r. na terenie działki przeprowadzono powtórnie oględziny podczas których ustalone zostały średnice wszystkich pni znajdujących się na mapie sytuacyjno-wysokościowej. Ponadto ustalono, że przedmiotowe drzewa zostały usunięte na przełomie miesiąca listopada i grudnia 2013 roku.

Organ wyjaśnił, że wezwał P. K. – pełnomocnika skarżącej do złożenia wyjaśnień w następującym zakresie:

- wskazanie przyczyny usunięcia bez wymaganego zezwolenia łącznie 20 drzew gatunek buk zwyczajny z użytku rolnego (RVI) z terenu działki nr [..] obręb P. zgodnie z oględzinami wykonanymi w dniu 8 maja 2014 r.,

- wskazanie danych osobowych sprawcy usunięcia drzew,

W odpowiedzi na powyższe radca prawny P. K. wskazał, że usuwanie drzew: "z terenu lasu I. K. związane było z prawidłowym prowadzeniem gospodarki leśnej, tj. oparte m. in. na konieczności wykonania cięcia polegającego na usuwaniu starego pokolenia lasu na rzecz stworzenia optymalnych warunków dla pojawienia się i wzrostu młodego pokolenia lasu." Wskazując powtórnie, że wycinka odbywała się zgodnie z uproszczonym planem urządzenia lasu i nie wymagała żadnych dodatkowych pozwoleń. Na potwierdzenie legalności przedmiotowej wycinki przedłożył świadectwa legalności pozyskania drewna z dnia 12 grudnia 2013 r. oraz 7 stycznia 2014 r., gdzie oznaczono, że drewno pochodziło z działki nr [...] oddział, pododdział w planie urządzenia lasu nr 4g, który zgodnie z ustaleniami organu znajduje się w sąsiedztwie terenu, z którego usunięto przedmiotowe drzewa.

Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz.U. z 2014 r., poz. 1153 ze zm.) – dalej w skrócie jako "ustawa o lasach", lasem w rozumieniu ustawy jest grunt:

1. zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha, pokryty roślinnością leśną (uprawami leśnymi) - drzewami i krzewami oraz runem leśnym - lub przejściowo jej pozbawiony,

a. przeznaczony do produkcji leśnej lub

b. stanowiący rezerwat przyrody lub wchodzący w skład parku narodowego

c. albo wpisany do rejestru zabytków;

2. związany z gospodarką leśną zajęty pod wykorzystywane dla potrzeb gospodarki leśnej: budynki i budowle, urządzenia melioracji wodnych, linie podziału przestrzennego lasu, drogi leśne, tereny pod liniami energetycznymi, szkółki leśne, miejsca składowana drewna, a także wykorzystywany na parkingi leśne i urządzenia turystyczne.

Organ wyjaśnił, że w rozumieniu ustawy o lasach należy przeanalizować, czy za las może być uznany każdy grunt o zwartej powierzchni, co najmniej 0,10 ha pokryty roślinnością leśną, drzewami i krzewami oraz runem leśnym, czy też grunt taki musi nadto spełniać jedno z kryteriów wymienionych pod literą a, b lub c. Teren gruntu rolnego z którego usunięto drzewa ma powierzchnię około 700 mkw. zgodnie z przeprowadzonymi oględzinami. Zgodnie z art. 2 ustawy o lasach przepisy ustawy stosuje się do lasów, bez względu na formę ich własności, a nadto nie ma w ustawie definicji produkcji leśnej. Zdefiniowano jedynie pojęcie gospodarka leśna - jako działalność leśną w zakresie urządzania, ochrony i zagospodarowania lasu, utrzymywania i powiększania zasobów i upraw leśnych, gospodarowania zwierzyną, pozyskiwanie drewna, żywicy, choinek, karpiny, kory, igliwia, zwierzyny oraz płodów runa leśnego, a także sprzedaż tych produktów oraz realizacją pozaprodukcyjnych funkcji lasu. Jeśli nawet założyć, że pojęcie produkcja leśna jest równoważne określeniu gospodarka leśna, to powstaje pytanie w jaki sposób stwierdzić i wykazać, że dana nieruchomość gruntowa o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha pokryta roślinnością leśną była lub jest przeznaczona do produkcji leśnej. W tej sytuacji można twierdzić, że o przeznaczeniu do produkcji leśnej świadczy sporządzenie planu urządzenia lasu względnie uproszczonego planu urządzenia lasu w rozumieniu art. 6 pkt 6 i 7 ustawy o lasach. Jest to o tyle ważne, że zgodnie z art. 20 ustawy o lasach, ustalenie planów urządzenia lasu uwzględnia się zarówno w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego, jak i w ewidencji gruntów i budynków. Należy zauważyć, że w odniesieniu do spornej nieruchomości został sporządzony uproszczony plan urządzenia lasu na lata 2011-2020, w którym teren działki w chwili przeprowadzenia wycinki sklasyfikowany został jako rola. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2012 r., poz. 647 ze zm.) ustalenie przeznaczenia terenu oraz określanie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy następuje w miejscowym planów zagospodarowania, a w przypadku braku miejscowego planu - określenie sposobów zagospodarowania i warunków budowy następuje, w drodze decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Z powyższego wynika, że o przeznaczeniu terenu decyduje wyłącznie miejscowy plan zagospodarowania. Dla przedmiotowego terenu, z którego zostało usunięte 20 buków, jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego - uchwała Rady Gminy nr [...] z dnia 31 marca 2011 r. (Dz. Urz. Woj. Pom. z 2011 r. nr 83, poz. 1763) w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części obrębu geodezyjnego P., w gminie S. W miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego teren ten został oznaczony symbolem 2.1R - którego funkcja podstawowa to tereny produkcji rolnej.

W przypadku usuwania drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia organ administracji powinien dokonać ustaleń czy podmiot, który usunął drzewa lub krzewy, mógłby uzyskać zezwolenie na ich usunięcie, a zatem czy jest posiadaczem nieruchomości, na której one rosły. Tylko bowiem taki podmiot może ponosić odpowiedzialność za usuniecie drzew lub krzewów bez zezwolenia. I. K., jako właściciel działki nr [...] obręb P., mogła uzyskać zezwolenie na usuniecie przedmiotowych drzew. Karę za usuwanie drzew bez zezwolenia nakłada się w wysokości trzykrotnej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów. Obwód przedmiotowych buków niezbędny do wyliczenia kary wyliczono na podstawie pomiarów najmniejszych średnic, z których wyliczono najmniejszy promień pni pomniejszając wyliczone obwody o 10%. Opłata za usuniecie przedmiotowych drzew zgodnie ze stawkami opłat za rok 2013 - obwieszczenie Ministra Środowiska z dnia 25 września 2012 r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz stawek kar za zniszczenie zieleni na rok 2013 r. oraz zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz.U. nr 228, poz. 2306 ze zm.) wynosi:

- 215 x 87,04 zł x 5,55 = 103.860,48 zł

- 141 x 87,04 zł x 3,7 = 45.408.,77 zł

- 187 x 87,04 zł x 3,7 - 60.222,98 zł

- 263 x 87,04 zł x 5,55 = 127.047,94 zł

- 124 x 87,04 zł x 3,7 = 39.933,95 zł

- 189 x 87,04 zł x 3,7 = 60.867,07 zł

- 90 x 87,04 zł x 2,37 = 18.565,63 zł

- 71 x 87,04 zł x 2,37 = 14.646,22 zł

- 79 x 87,04 zł x 2,37 = 16.296,50 zł

- 150 x 87,04 zł x 3,7 = 48.307,20 zł

- 65 x 87,04 zł x 2,37 = 13.408,51 zł

- 141 x 87,04 zł x 3,7 = 45.408,77 zł

- 42 x 87,04 zł x 1,51 = 5.520,08 zł

- 40 x 87,04 zł x 1,51 = 5.257,22 zł

- 23 x 87,04 zł x 1 = 2.001,92 zł

- 14 x 87,04 zł x 1 = 1.218,56 zł

- 20 x 87,04 zł x 1 = 1.740,80 zł

- 20 x 87,04 zł x 1 = 1.740,20 zł

- 62 x 87,04 zł x 2,37 = i2.789,66 zł

- 57 x 87,04 zł x 2,37 = 11.758,23 zł.

Łączna kara wynosi 1.908.003,84 zł.

W odwołaniu od powyższej decyzji I. K. zarzuciła tej decyzji naruszenie prawa procesowego w postaci:

a) art. 107 ust. 1 i 3 k.p.a. poprzez brak jego zastosowania w następstwie braku kompletnego uzasadnienia faktycznego w zaskarżonej decyzji, w szczególności takich jego obligatoryjnych części, jak wskazanie faktów, które organ I instancji uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Organ I instancji w ogóle nie dokonał oceny dowodów w postaci dokumentów (pism Starostwa, Nadleśnictwa w K., map ARiMR), które zgromadził w aktach sprawy, a które dotyczyły faktów kluczowych dla rozstrzygnięcia sprawy. Pominął również, w ogóle ich nie oceniając, istotne ustalenia dokonane w toku oględzin, takie, jak fakt, iż cały teren na którym dokonano wyrębu był poryty runem leśnym i młodym drzewostanem oraz fakt, iż teren wyrębu był położony na ścianie wąwozu o tak dużym nachyleniu, iż żadna maszyna rolnicza nie byłaby w stanie tam przejechać, co de facto wykluczało rolniczą kwalifikację tego gruntu.

b) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak ich zastosowania w następstwie pominięcia przeważającej części zebranego materiału dowodowego przy ocenie okoliczności, czy teren przedmiotowego wyrębu stanowił las oraz uznania za wiarygodną mapy sytuacyjno-wysokościowej, sporządzonej przez geodetę M. B., mimo zakwestionowania jej przez Nadleśniczego Nadleśnictwa,

c) art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 86 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie przyrody poprzez nie poczynienie przez organ I instancji jakichkolwiek ustaleń w przedmiocie ustalenia, czy drzewa, których wyrębu dokonano, mogły zagrażać pobliskiej linii elektrycznej średniego napięcia, mimo wskazania tej okoliczności przez pełnomocnika strony z piśmie z dnia 27 grudnia 2013 r.,

d) art 79 § 1 k.p.a. poprzez brak jego zastosowania w następstwie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego geodety bez zawiadomienia strony w ogóle o fakcie jego dopuszczenia, o terminie oględzin i co za tym idzie przeprowadzenie tego dowodu całkowicie z pominięciem uprawnień strony,

e) art. 105 § 1 kpa w zw. z art. 83 ust. 6 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody poprzez brak jego zastosowania w sytuacji, gdy prawidłowo ustalony stan faktyczny w pełni uzasadniał jego zastosowanie i umorzenie postępowania,

f) art. 88 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 w zw. z art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody poprzez ich błędne zastosowania w sytuacji, gdy prawidłowo ustalony stan faktyczny wykluczał ich stosowanie.

Zarzuciła także naruszenie prawa materialnego w postaci art. 3 ustawy o lasach poprzez jego nieprawidłową wykładnię dokonaną przez organ I instancji w następstwie wadliwego przyjęcia przez niego, że:

- dla oceny, czy mamy do czynienia z gruntem pokrytym roślinnością leśną o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha, należy brać pod uwagę tylko obszar, gdzie dokonano wyrębu, nie zaś cały zwarty kompleks leśny tworzony przez daną roślinność leśną,

- o kwalifikacji danego terenu, jako lasu albo roli decyduje wyłącznie miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego.

Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie w całości postępowania pierwszej instancji oraz o przeprowadzenie dowodów wskazanych w uzasadnieniu niniejszego odwołania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu odwołania podniosła, że mapę sytuacyjno-wysokościową, wykonaną przez geodetę M. B., na zlecenie Gminy należy zakwalifikować jako opinię biegłego geodety. W konsekwencji do przeprowadzenia tego dowodu powinny znaleźć zastosowanie normy prawne, wyrażone w art. 79 § 1 k.p.a. W szczególności strona powinna zostać zawiadomiona o dopuszczeniu w sprawie dowodu z opinii biegłego, o miejscu i czasie oględzin dokonywanych przez biegłego, powinna mieć możliwość zadawania pytań biegłemu oraz powinna była otrzymać egzemplarz opinii i mieć możliwość wniesienia do niej uwag. Z powodu wadliwego działania organu I instancji I. K. została pozbawiona ww. uprawnień. Skorzystanie przez skarżącą z ww. uprawnień doprowadziłoby do innych ustaleń i treści opinii biegłego, albowiem linia oddzielająca grunty leśne od gruntów rolnych na działce nr [...] powstała na początku lat 60-tych ubiegłego wieku w wyniku scalania działek (nie jest wyznaczona w terenie znakami geodezyjnymi) i według wyjaśnień biegłych geodetów jest nieprecyzyjna - jej niedokładność na dużych działkach, jak działka nr [...], może wynosić ponad kilka metrów. Geodeta zaś w żaden sposób nie weryfikował zgodności podkładu geodezyjnego, na którym pracował, z rzeczywistym stanem w terenie. Uchybienie Wójta Gminy miało więc istotny wpływ na wynik sprawy i uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji.

Skarżąca podniosła, że mimo zebrania obszernego materiału organ I instancji w ogóle go nie rozpatrzył, naruszając normę prawną wynikającą z art. 77 § 1 k.p.a. Ponadto całkowicie pominął ten materiał przy ustalaniu kluczowej okoliczności dla niniejszej sprawy, jaką jest kwalifikacja prawna przedmiotowego gruntu, na którym dokonano wyrębu drzew. Jednocześnie nie dokonał też jakiejkolwiek oceny jego wiarygodności Takie zachowanie organu I instancji należy jednoznacznie uznać za wadliwe.

Skarżąca wskazała na dokumenty, dotychczas nieznajdujące się w aktach sprawy, które potwierdzają ustalenia, zawarte w dokumentach już znajdujących się w tych aktach.

W ocenie skarżącej materiał dowodowy w sprawie w większości tworzą dokumenty urzędowe, sporządzone przez odpowiednie organy administracji publicznej w ramach ich kompetencji. Co więcej treści, zawarte w tych dokumentach, korelują ze sobą. Z uwagi na powyższe uznać należy te dokumenty za w pełni wiarygodne, co do okoliczności których dotyczą. Wyjątkiem jest mapa sytuacyjno-wysokościowa, sporządzona przez geodetę M. B., której wartość merytoryczna została wprost zakwestionowana przez Nadleśniczego Nadleśnictwa. Organ I instancji powstałych wątpliwości w żaden sposób nie wyjaśnił, więc mapę tę uznać należy za niewiarygodną.

Stan faktyczny rekonstruowany w oparciu o ww. dowody, które należałoby uznać za w pełni wiarygodne, przedstawia się w ocenie skarżącej w ten sposób, że wyrębu przedmiotowych 20 drzew dokonano na stoku wąwozu o nachyleniu terenu tak dużym, iż uniemożliwia on jego rolnicze zagospodarowanie. Wspomniany stok wąwozu, na którym ścięto drzewa, porośnięty był w większości ponad 100-letnim bukiem, a zatem od ponad 100 lat nie mógł stanowić użytku rolnego. Stanowił on zaś bezspornie użytek leśny, gdyż wyręby są na nim dokonywane okresowo już od kilkudziesięciu lat. W chwili obecnej wyręby wykonywane są zgodnie z Uproszczonym Planem Urządzenia Lasu. W stosunku do surowca, pozyskanego z wyrębu omawianych 20 drzew, odpowiedni organ administracji wydał decyzje administracyjne poświadczające pozyskanie go zgodnie z prawem. Decyzjami tymi nie zostało objęte jedno drzewo tylko z uwagi na informację właścicielki gruntu I. K., że jest ono przedmiotem postępowania, prowadzonego przez Wójta Gminy. Omawiany teren w całości jest pokryty runem leśnym i młodym drzewostanem. Teren ten stanowi część większego, zwartego kompleksu leśnego o łącznej powierzchni kilkunastu hektarów. Dnia 17 czerwca 2014 r. Starosta zatwierdził aneks do przedmiotowego Uproszczonego Planu Urządzenia Lasu, w którym za powierzchnię lasu został uznany cały obszar sąsiadujący z terenem przedmiotowego wyrębu, co potwierdza fakt, że teren wyrębu był terenem pokrytym roślinnością leśną, stanowiącą część większego kompleksu leśnego i przeznaczoną do produkcji leśnej.

Zdaniem skarżącej ustalony w ten sposób prawidłowy stan faktyczny niniejszej sprawy powinien stać się punktem wyjścia do stwierdzenia, czy teren przedmiotowego wyrębu był lasem w rozumieniu prawnym. Oceny tej należy dokonać przez pryzmat przesłanek, wymienionych w art. 3 ustawy o lasach. Zgodnie z prawidłowo ustalonym stanem faktycznym teren przedmiotowego wyrębu z pewnością był pokryty roślinnością leśną, tworzył zwartą całość z resztą lasu, o łącznej powierzchni około 18 ha i był przeznaczony do produkcji leśnej. Wszystkie powyższe przesłanki zostały potwierdzone niezależnie od siebie przez dwa różne, odpowiednie organy administracji państwowej, tj. Starostę i Nadleśniczego Nadleśnictwa. Nadleśniczy Nadleśnictwa w swoim piśmie z dnia 7 lipca 2014 r. wprost wskazał, że przedmiotowy teren jest lasem w rozumieniu ustawy o lasach. Starosta w aneksie do Uproszczonego Planu Urządzenia Lasu cały okoliczny teren uznał za las, aby usunąć wszelkie wątpliwości na przyszłość przy okazji kolejnych wyrębów.

Z uwagi na powyższe – w ocenie skarżącej - zastosowana przez organ I instancji wykładnia art. 3 ustawy o lasach powinna zostać uznana za całkowicie chybioną. Organ ten oceniając, czy przedmiotowy teren jest lasem stwierdził, że nie jest on nim, bo nie zajmuje obszaru co najmniej 0,10 ha. Organ jednak do obliczenia tego obszaru przyjął tylko teren wyrębu, pomijając fakt, że stanowi on cząstkę większego kompleksu leśnego Tymczasem omawiany przepis nie dotyczy kwalifikowania, jako lasu terenów wyrębów, lecz kwalifikowania, jako lasu zwartych powierzchni pokrytych roślinnością leśną, zatem ustalić należy, czy omawiany teren wyrębu stanowi zwartą całość z pozostałymi sąsiadującymi z nim gruntami leśnymi. Znajdująca się w aktach mapa ARiMR i pismo Nadleśniczego Nadleśnictwa z dnia 7 lipca 2014 r. wprost pokazuje, że teren wyrębu stanowi mały fragment większej całości, tj. kilkunastohektarowego obszaru pokrytego roślinnością leśną, z przewagą 100-letnich buków. Odmienne twierdzenie organu I instancji uznać należy za bezpodstawne. Skoro więc teren wyrębu jest częścią większego, zwartego kompleksu, pokrytego roślinnością leśną, to do oceny spełnienia ww. przesłanki zajmowania przez niego co najmniej 0,10 ha przyjąć należy powierzchnię tego całego zwartego kompleksu. Wynosi ona ponad 18 ha, więc przesłanka ta jest, wbrew odmiennym twierdzeniom organu I instancji, spełniona (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 7 czerwca 2005 r., sygn. akt II SA/Bk 130/05, LEX nr 173757). Podobnie twierdzenie Wójta Gminy, że o kwalifikacji danego terenu, jako las albo rola decyduje wyłącznie miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, uznać należy za chybione (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 maja 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 540/11). Zdaniem skarżącej dla określenia, czy dany teren jest lasem właściwe są normy prawne zawarte w ustawie o lasach (nie zaś w akcie niższego rzędu, jakim jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego). Zwłaszcza, że ustawa ta zawiera odpowiednie po temu przepisy, regulujące szczegółowo przesłanki, jakie grunt powinien spełnić, aby zakwalifikować go, jako las.

Skarżąca dodała, że do drewna pozyskanego z przedmiotowego wyrębu zastosowany został art. 14a ust. 3 ustawy o lasach, tj. wystawione zostały w stosunku do niego świadectwa legalności pozyskania drewna. Podkreślić należy, że świadectwa te są wystawiane tylko dla drewna pozyskanego z lasu. Uznanie gruntu za las prowadzi do ustalenia, że usunięcie wspomnianych drzew korzystało, na mocy art. 83 ust. 6 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody, ze zwolnienia od obowiązku uzyskania zezwolenia. Działanie I. K., polegające na wycięciu tego drzewa bez uzyskania tego zezwolenia, było więc zgodne z prawem i brak jest podstawy do naliczenia wobec niej kary z art. 88 ww. ustawy.

Decyzją z dnia 9 lutego 2015 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. oraz art. 83 ust. 1, art. 85, art. 88 ust. 1 pkt 2, ust. 7 i 8, art. 86 ustawy o ochronie przyrody, Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium przedstawiło ustalenia faktyczne organu pierwszej instancji oraz treść wyjaśnień złożonych przez stronę. Wskazało, ze zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej na podstawie całego materiału dowodowego ocenia czy dana okoliczność została udowodniona. Uznał, że ustalenie kary i jej wymierzenie w stosunku do I. K. jest przedwczesne i jako takie nieusprawiedliwione. Sprawa wymaga bowiem ponownego rozpatrzenia i dokonania dokładnej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, czego organ pierwszej instancji nie uczynił. Przyjął bowiem jedynie, że wiążącym jest zapis miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla działki nr [...].

Zdaniem Kolegium organ pierwszej instancji nie wziął pod uwagę, że część działki oznaczonej RVI, z której wycięto przedmiotowe drzewa graniczy z częścią działki oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako las Ls. Ponadto z akt nie wynika, który z dokumentów stanowi załącznik do protokołu zawierający pomiar drzew. Dokładnego wyjaśnienia wymaga również kwestia stanowiska Nadleśnictwa, którego przedstawiciele, jak wynika z pisma z dnia 20 stycznia 2014 r., dokonali oględzin terenu lasu ustalili, że prace w obrębie użytku leśnego są zgodne z uproszczonym planem urządzenia lasu. Z akt sprawy nie wynika, aby dokonywano na działce nr [...] ustaleń dokładnej granicy pomiędzy gruntem rolnym a leśnym wskazanym jako 4g w uproszczonym planie urządzenia lasu.

Dodatkowo Kolegium wskazało, że dopiero w dniu 17 czerwca 2014 r. sporządzono aneks do uproszczonego planu zagospodarowania lasu dla wsi P. na lata 2011-2022. Z części opisowej tego planu wynika, że pododdział 4g zmienia swój kontur oraz zwiększa powierzchnię o 0,25 ha. Aneks do planu został przez Starostę zatwierdzony w dniu 17 czerwca 2014 r. Kolegium nie jest jednak wiadomym z jaką datą aneks ten obowiązuje. Z treści uzasadnienia kwestionowanej decyzji wynika, że kwestii tej organ I instancji nie analizował.

Kolegium zważyło, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano na sposób obliczenia kary, jednak te obliczenia nie są dostatecznie jasne. Nie jest wiadomym, jaka jest opłata za 1 cm drzewa gatunku buk zwyczajny i w jaki sposób dokonano obliczenia przy uwzględnieniu braku wyliczenia poszczególnych obwodów pni.

Kolegium odnosząc się do zarzutów odwołania wskazało, że stosownie do dyspozycji art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, usuniecie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza lub prezydenta na wniosek posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości. Stosownie do treści art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia. Dalej z przepisu art. 89 ww. ustawy wynika, że administracyjną karę pieniężną wskazaną w art. 88 ust. 1 ustala się w wysokości trzykrotnej opłaty za usuniecie drzew lub krzewów ustalonej na podstawie stawek, o których mowa w art. 85 ust. 4-6.

Kolegium wyjaśniło, że na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska z 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz.U. nr 228, poz. 2306 ze zm.) nie podano w treści decyzji organu pierwszej instancji ile wynosi opłata za 1 cm obwodu usuniętego drzewa. Przy ustaleniu wysokości tejże kary należy podać informację o obwodzie pnia lub średnicy tego pnia drzewa uzyskaną w trakcie postępowania. Jest to konieczne z uwagi na obowiązek zastosowania przepisu art. 89 ust. 3 ustawy, który stanowi, że jeżeli ustalenie obwodu zniszczonego lub usuniętego bez zezwolenia drzewa jest niemożliwe, z powodu braku kłody, obwód do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się, przyjmując najmniejszy promień pnia i pomniejszając wyliczony obwód o 10%.

Kolegium wyjaśniło, że dowód z opinii biegłego przy jej sporządzeniu nie wymaga udziału strony w myśl art. 84, a nie 79 k.p.a. Opinia biegłego jest załączana do akt sprawy i stanowi, tak jak inne dokumenty dowód w sprawie. Strona miała możliwość zapoznania się z nią i wniesienia swoich zastrzeżeń i uwag. nie wymaga

W ocenie Kolegium rozpatrując ponownie sprawę organ pierwszej instancji zobowiązany będzie zwrócić uwagę na treść orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2014 r., sygn. akt SK 6/12, w sprawie dotyczącej wysokości kary pieniężnej za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia. Trybunał Konstytucyjny uznał, że art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody przez to, że przewidują obowiązek nałożenia przez właściwy organ samorządu terytorialnego administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia lub zniszczenia przez posiadacza nieruchomości drzewa lub krzewu, w sztywno określonej wysokości, bez względu na okoliczności tego czynu, są niezgodne z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Z treści tegoż orzeczenia wynika również, że przepisy te tracą moc z upływem 18 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw RP. Trybunał Konstytucyjny uznał, że m.in., że wymieniona w art. 31 ust. 3 ochrona przyrody może uzasadniać ustawowe ograniczenia w korzystaniu z praw konstytucyjnych, w tym z prawa własności nieruchomości i jej poszczególnych składników. Ograniczenia te muszą jednak odpowiadać wymaganiom wynikającym z zasady proporcjonalności. Ustawodawca nakazuje stosowanie sankcji za uszczerbek w środowisku naturalnym niejako mechanicznie i w sposób sztywny - bez względu na zróżnicowanie przyczyny i okoliczności usunięcia drzewa (krzewu).

Kolegium zwróciło uwagę, że w orzecznictwie sądów administracyjnych na tle orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego ugruntowany został pogląd, że niezależnie od odroczenia utraty mocy obowiązującej wskazanych przepisów, tracą one cechę domniemania konstytucyjności. Taką cechę przepisy te straciły już w momencie ogłoszenia wyroku Trybunału. Z tą też chwilą nie ma już żadnych wątpliwości, że przepisy te nie spełniają standardów konstytucyjności. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 grudnia 2014 r., sygn. akt II OSK 2699/14, w sprawie wycięcia drzew bez zezwolenia i ustalenia administracyjnej kary pieniężnej po obszernych rozważaniach dotyczących wskazanego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego stwierdził, że wymierzona stronie kara była wymierzona w sztywno określonej wysokości, bez uwzględnienia okoliczności czynu, sytuacji materialnej strony. Biorąc pod uwagę wysokość orzeczonej kary pieniężnej w stosunku do sytuacji materialnej strony , karę tę można uznać za nieproporcjonalnie wysoką, a tym samym naruszającą art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Nie spełnia to testu proporcjonalności w ograniczeniu prawa własności.

W przekonaniu Kolegium, organ pierwszej instancji ponownie rozpatrując sprawę winien mieć na uwadze argumenty sądów administracyjnych dotyczące administracyjnej kary pieniężnej.

W skardze na powyższą decyzję I. K. wniosła o jej uchylenia, zarzucając jej naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 83 ust. 6 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody poprzez brak jego zastosowania w sytuacji, gdy prawidłowo ustalony stan faktyczny uzasadniał jego zastosowanie i uchylenie decyzji organu pierwszej instancji oraz umorzenie w całości postępowania pierwszej instancji.

W uzasadnieniu skargi podniosła, że w toku postępowania przed organem pierwszej instancji zgromadzono szereg dokumentów, które pozwalały na jednoznaczne ustalenie okoliczności faktycznych i prawnych niniejszej sprawy przez organy obu instancji. Skarżąca powtórzyła swoje stanowisko odnośnie stanu faktycznego i prawnego sprawy przedstawione w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji wskazując, że teren omawianego wyrębu, na którym ścięto przedmiotowe 20 drzew, jest lasem w znaczeniu przyrodniczym i prawnym. Z uwagi na powyższe postępowanie powinno być uznane za bezprzedmiotowe, albowiem usunięcie drzew korzystało, na mocy art. 83 ust. 6 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody, ze zwolnienia od obowiązku uzyskania zezwolenia. Uzasadniało to zastosowanie przez organ odwoławczy art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wyjaśniło, że stan faktyczny sprawy budzi poważne wątpliwości z uwagi na rozbieżności co do klasyfikacji gruntu, z którego dokonano usunięcia drzew. W czasie dokonania usunięcia drzew teren, na którym rosły, stanowił rolę. Dopiero w wyniku wszczęcia postępowania w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej Starosta podjął działania i wydał aneks do uproszczonego planu zagospodarowania lasu dla wsi P. dla działki nr [...]. To oraz inne uchybienia art. 77 § 1 k.p.a., w tym w zakresie dokładnej analizy stanu faktycznego, zadecydowało o uchyleniu kwestionowanej decyzji.

W piśmie z dnia 14 maja 2015 r. skarżąca dodał, że Kolegium pominęło kwestię funkcjonalnego znaczenia lasu, opierając się wyłącznie na stronie czysto ewidencyjnej co do charakteru omawianego gruntu. Na gruncie ustawy o lasach dany grunt jest klasyfikowany, jako las nie na podstawie zapisów ewidencji, lecz na podstawie kryteriów faktycznych i funkcjonalnych. Ich spełnienie zostało w niniejszej sprawie dowiedzione, co poświadczają pisma Starosty i Nadleśnictwa. Nie zachodzą rozbieżności odnośnie klasyfikacji gruntu, na którym dokonano wyrębu drzew. Wynika to z faktu stosowania przepisów ustawy o lasach, posługujących się kryteriami faktycznymi i funkcjonalnymi, nie zaś przepisów regulujących zasady prowadzenia ewidencji gruntów i budynków.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi-tekst jednolity Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm. Ponadto Sąd orzeka w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli legalności jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydana na podstawie art. 138 § 2 kpa, który stanowi, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Z powyższego wynika, że organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną wówczas, gdy organ pierwszej instancji z powodu naruszenia przepisów postępowania w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego albo przeprowadził je w taki sposób, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. O ile zatem organ odwoławczy uzna, że sprawa wymaga wyjaśnienia mającego istotny wpływ na treść decyzji, może skorzystać z przepisu art. 138 § 2 kpa. Dokonując oceny rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 kpa Sąd nie może odnosić się do meritum sprawy i merytorycznie do zarzutów skargi mających za przedmiot naruszenie prawa materialnego. Rola sądu administracyjnego kontrolującego decyzję o charakterze kasacyjnym sprowadza się do analizy przyczyn, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej ww. przepisem. Z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie, bowiem zakres sprawy pozostały do wyjaśnienia ze względu na uchybienia procesowe organu I instancji miał istotny wpływ na wynik sprawy.

Materialnoprawną podstawę orzekania w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (tj. Dz. U. z 2013r., po. 627 ze zm.) oraz przepisy rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów (Dz. U. z 2004r, nr 219, poz. 2229).

Skarżąca z terenu nieruchomości stanowiącej jej własność, tj. działki nr [...] obręb P., położonej na terenie Parku Krajobrazowego usunęła 20 sztuk drzew gatunek buk zwyczajny. Przepis art. 83 ust. 1 ww. ustawy o ochronie przyrody stanowi, że usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić , z zastrzeżeniem ust. 2 i 2a , po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości- za zgodą właściciela tej nieruchomości. Niespornym jest, że skarżąca takiego pozwolenia na dokonanie wycinki drzew nie posiadała. Skarżąca podnosiła, że obowiązek określony w przepisie art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody nie ma zastosowania w sprawie, gdyż wycinka została dokonana na terenie lasu. Zgodnie z przepisem art. 83 ust. 1 przepisu art. 83 ust. 1 dotyczącego uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów, nie stosuje się do drzew i krzewów w lasach.

Organ I instancji ustalił, że wycinki dokonano na terenie działki nie będącej lasem, lecz z terenu gruntu rolnego o powierzchni 700mkw, sąsiadującego z gruntem leśnym. Ustalenia tego organ I instancji dokonał w oparciu o sporządzoną mapę sytuacyjno-wysokościową , której zakres stanowiły działki nr [...] i [...] obręb P., na której oznaczono miejsca położenie pni usuniętych drzew, plan urządzenia lasu na lata 2011-2020, w którym teren działki w chwili przeprowadzenia wycinki sklasyfikowany został jako rola oraz na podstawie przeznaczenia terenu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego części obrębu geodezyjnego P., w gminie S. (uchwała rady Gminy nr [...] z dnia 31 marca 2011r. – Dz. Urzęd. Woj. Pom. Z 2011r., nr 83, poz. 1763). W miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego teren ten został oznaczony symbolem 2.IR- którego funkcja podstawowa to tereny produkcji rolnej, organ wskazał, że o przeznaczeniu terenu decyduje wyłącznie plan miejscowy. Powołując się na powyższe organ I instancji działając na podstawie art. 88ust. 1pkt i art.89 ustawy o ochronie przyrody w związku z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów oraz w związku z Obwieszczeniem Ministra Środowiska z dnia 25 września 2012r. w sprawie stawek opłat za usuniecie drzew i krzewów oraz stawek kar za zniszczenie zieleni na rok 2013r. (M.P. z 2012r., poz. 747) wymierzył skarżącej administracyjną karę pieniężną za usunięcie bez zezwolenia 20 sztuk drzew gatunek buk zwyczajny w kwocie 1.908.003,84zł.

Organ II instancji wydał opisaną wyżej decyzję kasacyjną działając na podstawie art. 138 § 2 kpa i stwierdzić należy, że organ ten trafnie ocenił wadliwość postepowania przed organem I instancji jako istotną. Wadliwość ta w szczególności dotyczy naruszenia zasad postępowania określonych w art. 7 i 77 kpa poprzez nieustalenie w sposób wszechstronny stanu faktycznego, przy czym konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Organ I instancji dokonał ustaleń faktycznych w sprawie na podstawie jedynie części materiału dowodowego zgromadzonego w trakcie postępowania.

Przedmiotem oceny zgodności z prawem, jak to wyżej wskazano, jest decyzja o nałożeniu na skarżącą kary administracyjnej za usuniecie drzew bez wymaganego zezwolenia na podstawie cyt. przepisów ustawy o ochronie przyrody. Skarżąca kwestionowała nałożony obowiązek powołując się na tę okoliczność, że wycinka została dokonana na zwartym terenie leśnym porosłym bukami o pow. 18ha, a więc jej dokonanie było zwolnione z obowiązku uzyskania zezwolenia na wycinkę. Kwestia ta była sporna i nie została w sposób należyty wyjaśniona w trakcie postępowania administracyjnego.

Art. 3 ustawy z dnia 28 września 1991r. o lasach (tj. Dz. U. z 2014r., poz. 1153 ze zm.) zawiera definicję pojęcia las wskazując, że przez las rozumie się grunt:

1) o zwartej powierzchni co najmniej 0,10ha, pokryty roślinnością leśną (uprawami leśnymi) i krzewami oraz runem leśnym-lub przejściowo jej pozbawiony:

a) przeznaczony do produkcji leśnej lub

b)stanowiący rezerwat przyrody lub wchodzący w skład parku narodowego albo

c)wpisany do rejestru zabytków;

2) związany z gospodarką leśną, zajęty pod wykorzystywane dla potrzeb gospodarki leśnej: budynki i budowle, urządzenia melioracji wodnych, linie podziału przestrzennego lasu, drogi leśne, tereny pod liniami energetycznymi, szkółki leśne, miejsca składowania drewna, a także wykorzystywany na parkingi leśne i urządzenia turystyczne.

Przewidziane w cyt. wyżej przepisie art. 83 ust. 1-5 ustawy o ochronie przyrody ograniczenia usunięcia drzew i krzewów z terenu nieruchomości stosownie do ust. 6 pkt 1 tego przepisu nie dotyczą drzew i krzewów w lasach. Oznacza to, że usuwanie drzewostanu znajdującego się na terenach lasów nie zostało poddane obowiązkowi uzyskiwania decyzji stanowiącej zgodę na jego wycięcie, wydawanej przez organ administracji publicznej, a ograniczenia w tym zakresie wynikają z ustawy o lasach. Dla drzew rosnących w lasach nie są wydawane decyzje o zezwoleniu usunięcia wskazanych konkretnych drzew, a usuwanie drzew z zasobów leśnych odbywa się na zasadach pozyskiwania drewna. Stosownie do uregulowań zawartych w art. 18 i 19 ustawy o lasach podstawą do pozyskiwania drewna jest plan urządzenia lasu.

Kluczową kwestią w niniejszej sprawie było zatem ustalenie czy nieruchomość z której dokonano wycinki buków stanowiła las w rozumieniu przepisów ustawy o lasach. Dla ustalenia czy grunt jest lasem nie tylko w znaczeniu przyrodniczym, ale także prawnym, konieczne jest spełnienie kryterium przyrodniczego (pokrycie roślinnnością leśną) i kryterium przestrzennego (zwarta powierzchnia co najmniej 0,10ha). W kwestii wykładni przepisu art. 3 ustawy o lasach Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 28 stycznia 2009r. (IV CSK 353/08 lex 527250) wskazał, że lasem jest także grunt o zwartej powierzchni co najmniej 0,10ha pokryty roślinnością leśną, drzewami i krzewami oraz runem leśnym. W wyroku tym Sąd podkreślił, że las nie musi spełniać żadnego dodatkowego kryterium z art. 3 pkt 1 lit. a, b lub c ustawy. Wskazano, że dodatkowe kryteria, w tym kryterium przeznaczenia do produkcji leśnej, dotyczą gruntów o obszarze, co najmniej o,10ha, pozbawionych przejściowo roślinności leśnej. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził nadto, że brak uproszczonego planu urządzenia lasu dla danego terenu nie powoduje, że grunty tracą charakter gruntów leśnych, nie ma również znaczenia przeznaczenie gruntów w planie miejscowym na cele inne niż leśne, gdyż nie stanowi to o pozbawieniu tych gruntów ich faktycznego charakteru(leśnego). Również zapisom w ewidencji nie można przypisywać rozstrzygającego znaczenia. Mają one charakter informacyjny i powinny być uaktualniane, stosownie do uproszczonych planów urządzenia lasu.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy to bezspornym jest że działka spełnia pierwsze kryterium. Natomiast pozostałe kryteria i okoliczności sprawy nie zostały wyjaśnione. Ostatecznie trafnie organ odwoławczy uznał, że organ I instancji nie ustalił czy przedmiotowy grunt spełnia pozostałe kryteria określone w art. 3 ustawy o lasach, wskazując, że nie jest wystarczającym powołanie się na zapisy planu zagospodarowania przestrzennego dla działki nr [...], nadto wskazując, że nie została wyjaśniona kwestia położenia terenu, z którego usunięto drzewa ( na granicy z działką oznaczoną jako las w ewidencji gruntów, przy braku ustaleń dokładnej granicy pomiędzy gruntem rolnym a leśnym wskazanym w uproszczonym planie urządzenia lasu- obszar 4g), organ I instancji nie uwzględnił treści aneksu do uproszczonego planu urządzenia lasu dla wsi P., w którym pododdział 4g zmienił swój kontur i który został zatwierdzony przez Starostę w dniu 17 czerwca 2014r., jak też nie uwzględnił stanowiska Nadleśnictwa z dnia 20 stycznia 2014r., którego przedstawiciele po dokonaniu oględzin terenu lasu ustalili, że wycinki dokonano z zgodnie z uproszczonym planem urządzenia lasu.

Organ I instancji nie wyjaśnił, wbrew zarzutom skargi, sprawy w sposób pozwalający na podjęcie stanowczego rozstrzygnięcia.

W sprawie organ I instancji ustalił, jedynie że z obszaru terenu gruntu rolnego o powierzchni 700mkw działki nr [...] 2 P. usunięto bez zezwolenia 20 sztuk drzew, w odniesieniu do tej nieruchomości nie został sporządzony uproszczony plan urządzenia lasu.

Decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie (art. 138 § 2 kpa). Istotne dla sprawy okoliczności nie zostały przez organ I instancji wyjaśnione, a podstawy faktyczne rozstrzygnięcia nie zostały oparte na wszechstronnej ocenie materiału dowodowego sprawy. W pierwszej kolejności organ nie ustalił w sposób należyty stanu faktycznego na działce nr [...], jej ukształtowania, jak też nie ustalił na jakim obszarze faktycznie ( leśnym, rolnym czy też innym) doszło do wycinki drzew. Skarżąca podnosiła, że cały teren, na którym dokonano wyrębu jest pokryty runem leśnym, cały teren stanowi zwarty obszar leśny o pow. ponad 18 ha i obszar ten od wielu lat stanowi teren, z którego dokonuje się wycinki drzew. Ustalenie organu I instancji, że wycinki drzew dokonano na obszarze nie spełniającym wymogu art. 3 ust. 1 ustawy o lasach, a mianowicie, że dokonano go z obszaru o powierzchni poniżej 0,10ha (700mkw) nastąpiło co zasadnie wskazał organ odwoławczy przedwcześnie bez poczynienia ustaleń w wyżej wskazanym zakresie. Okoliczności tej nie potwierdzają zebrane dowody, takie jak wypis z ewidencji gruntów, z którego wynika, że działka nr [...] ma ponad 28 ha powierzchni, nadto z pism złożonych do akt sprawy wynika, że obszar ten ( obszar wycinki drzew) znajduje się na terenie lasów, graniczy z obszarami leśnymi tworząc zwartą powierzchnię, przekraczającą wielokrotnie 0,10ha.

Organ I instancji nie uwzględnił również złożonych do akt sprawy pism Nadleśnictwa z 15 stycznia 2014r., w którym stwierdzono, że wycinki dokonano z terenu stanowiącego w rzeczywistości fragment zwartego kompleksu drzew oraz z dnia 7 lipca 2014r. dotyczącym legalizacji drewna, w którym stwierdzono, że drzewa zostały ścięte na terenie stanowiącym w większości wąwóz porośnięty przez jednorodny pod względem parametrów drzewostan.

Nadto skarżąca podnosiła, że posiada dowody legalności pozyskania drewna z przedmiotowego wyrębu, z grudnia 2013r. i stycznia 2014r.

Nadleśnictwo, które przedłożyła do akt sprawy. Nadmienić jedynie należy, że pismo Nadleśnictwa z dnia 7 lipca 2014r. wskazujące na drewno pozostające na gruncie do czerwca 2014r. podaje, że adnotacja ta dotyczy jednego drzewa, którego legalizacji nie dokonano.

Z uwagi na powyższe zachodziła konieczność wydania decyzji kasacyjnej. Organ odwoławczy nie może bowiem zastąpić organu I instancji. W ocenie Sądu organ I instancji naruszył zasady postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej wynik. To zaś uzasadniało zastosowanie dyspozycji art. 138 § 2 kpa. Zaskarżona decyzja jest więc zgodna z prawem.

Odnosząc się nadto do stanowiska Kolegium zawartego w uzasadnieniu decyzji kasacyjnej Sad podzielił również zarzuty Kolegium zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji co do sposobu wyliczenia kary pieniężnej. Organ I instancji wskazał wprawdzie, że karę wyliczył na podstawie art. 89 ust. 1 i art. 89 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody podając, że obwód buków wyliczono na podstawie pomiarów najmniejszych średnic, z których wyliczono najmniejszy promień pni, pomniejszając wyliczone obwody o 10%, jednakże, nie podał w uzasadnieniu decyzji wyników pomiarów wskazanych średnic i promieni poszczególnych pni dokonanych w trakcie oględzin z dnia 8 maja 2014r. Innego dowodu w sprawie dotyczącego pomiaru wskazanych pni brak jest w aktach administracyjnych

W istocie nie wskazano w uzasadnieniu w jaki sposób dokonano obliczenia, skoro nie podano sposobu wyliczenia obwodów poszczególnych pni, w konsekwencji brak jest możliwości kontroli prawidłowości wyliczenia zawartego w decyzji. Zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004r. w sprawie trybu nakładania kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów (Dz. U. z 2004r., nr 219, poz. 2229) poz. 219, wydając decyzję o nałożeniu kary pieniężnej, uwzględnia się dane zawarte w protokole. Protokół taki winien być sporządzony zgodnie z wymogami § 2ww rozporządzenia i winien zawierać m.in. dane merytoryczne dotyczące obwodu pnia drzewa, rodzaju i gatunku zniszczonego drzewa. Karę administracyjną można nałożyć po przeprowadzeniu dowodu z protokołu oględzin. W sporządzonym w rozpoznawanej sprawie protokole z dnia 8 maja 2014r. podano o dokonaniu oględzin i pomiarów, pomiary pni zamieszczono w załączniku nr 1. Jak wynika z matematycznego wyliczenia wysokości kary za usuniecie poszczególnych drzew są to pomiary średnicy pni, pomniejszonej o połowę ( promień pnia) na podstawie których organ wyliczył obwód, pomniejszony o 10%, z uwzględnieniem współczynników różnicujących zawartych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 13 października 20104r. (Dz. U. nr 228 poz. 2306). Z akt administracyjnych nie wynika aby załączone do akt obliczenie za poszczególne drzewa zostało stronie udostępnione. Takie działanie organu I instancji nie spełnia wymogów art. 107 § kpa stanowiącego o zawartości faktycznej i prawnej uzasadnienia decyzji administracyjnej, uniemożliwia stronom kontrolę prawidłowości podanych informacji. Nadto organ w swojej decyzji nie powołał się na podane w załączniku wymiary, a treść tego załącznika była w toku sprawy kwestionowana, jak również w trakcie oględzin stwierdzono brak 1 pnia, w stosunku do zapisów z załącznika.

Nadto Sąd podzielił argumentację Kolegium dotyczącą wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 1 lipca 2014r. , sygn.. akt SK 6/12(opubl. Dz. U. z 14 lipca 2014r., poz. 926). W wyroku tym Trybunał Konstytucyjny uznał, że art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ustawy o ochronie przyrody, przez to, że przewidują obowiązek nałożenia przez właściwy organ samorządu terytorialnego administracyjnej kary pieniężnej za usuniecie drzew bez zezwolenia w sztywno określonej wysokości, bez względu na okoliczności tego czynu, są niezgodne z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej . Wyrok ten dotyczy zatem przepisów, które były podstawą nałożenia kary pieniężnej. Wyrok Trybunału może mieć więc znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, w sytuacji gdyby przeprowadzone postępowanie uzasadniło nałożenie kary administracyjnej, gdyż przepisy, które tym wyrokiem zostały uznane za niezgodne z Konstytucją, stanowiły podstawę wymierzenia kary administracyjnej oraz ustalenia wysokości tej kary. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że wymienione przepisy tracą moc obowiązującą z upływem 18 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw, czyli od dnia 14 lipca 2014r. Jak to wskazał organ II instancji konsekwencją ww. wyroku jest, to że przepisy te nie spełniały standardów konstytucyjności. W wyroku z dnia 22 października 2014r. sygn. akt II SA/Gd 440/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wskazał, że wymierzenie sankcji za usuniecie drzew bez zezwolenia powinno być wymierzane na podstawie przepisów zgodnych z Konstytucją RP. Można to osiągnąć na dwa sposoby, po pierwsze przyjąć, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 1 lipca 2014r. będzie podstawą dla wznowienia postępowania po upływie terminu odroczenia utraty mocy obowiązujących przepisów i orzeczenia na podstawie przepisów uchwalonych w miejsce niekonstytucyjnych albo też z uwzględnieniem stanu prawnego wynikającego z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. W tym drugim przypadku jak wskazano w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku organ jest zobowiązany do rozpoznania sprawy, w ten sposób, że rozpoznając sprawę ponownie organ administracji poczeka na uchwalenie nowych przepisów w miejsce art. 88ust. 1 pkt 2 i art. 89ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. Jeżeli takie przepisy zostaną uchwalone, to orzeknie na ich podstawie, z uwzględnieniem norm intertemporalnych. Jeżeli nowe przepisy w okresie 18 miesięcy od 14 lipca 2014r. nie zostaną uchwalone organ administracji orzeknie w oparciu o stan prawny ukształtowany wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, co będzie polegało na umorzeniu postępowania. W takim przypadku brak będzie przepisów stanowiący podstawę wymierzenia w drodze decyzji administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia.

Mając na uwadze całokształt ujawnionego stanu faktycznego i prawnego Sąd uznał, że zaskarżona decyzja kasacyjna organu odwoławczego jest zgodna z prawem i działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę.