Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1012/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2013-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 8, art. 56
journal: Dz.U. 2003 nr 179 poz 1750
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych
article: art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 5 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Owczarzak Sędziowie: Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Protokolant Dominika Znaniecka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi G. W. na decyzję Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych w [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na wykonywanie pracy zarobkowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję nr [...] Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] w [...] z dnia [...] czerwca 2012 r., 2. stwierdza nieważność decyzji: - Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] w [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...], - Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] w [...] z dnia [...] marca 2012 r. nr [...], - Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] w [...] z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...], - Dowódcy [...] Regionalnej Bazy Materiałowej z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...], 3. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] lipca 2011 r. kapitan G. W. zwrócił się do Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] w O. o udzielenie zgody na wykonywanie pracy zarobkowej w Wojewódzkim Zespole Medycyny Przemysłowej w O. (w wymiarze 4 godzin dziennie). Wskazał, że praca ta będzie sposobem dopełnienia obowiązku doskonalenia zawodowego lekarza i lekarza dentysty i spowoduje podwyższenie jego kwalifikacji.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] Dowódca [...] Rejonowej Bazy Materiałowej w O. odmówił udzielenia zezwolenia na wykonywanie pracy zarobkowej w godzinach służbowych (asystent ambulatorium – sekcja służby zdrowia).

Po rozpatrzeniu sprawy na skutek odwołania kpt. G. W., decyzją z dnia [...] października 2011 r. nr [...] Dowódca [...] Okręgu Wojskowego uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, w celu uzupełnienia postępowania wyjaśniającego.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2011r. nr [...] Dowódca [...] Regionalnej Bazy Materiałowej w O., na podstawie art. 104 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 56 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 z późn.zm.) oraz § 5 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 października 2009 r. w sprawie wykonywania pracy zarobkowej lub prowadzenia działalności gospodarczej przez żołnierzy zawodowych, ponownie odmówił udzielenia zezwolenia na wykonywanie pracy zarobkowej w godzinach służbowych.

W odwołaniu od powyższej decyzji G. W. zarzucił naruszenie art. 77 i art. 10 K.p.a.

Decyzją z dnia [...] lutego 2012r. nr [...] Dowódca Jednostki Wojskowej [...] w W., powołując art. 104 § 1, art. 132 § 1 w zw. z art. 10 § 1 K.p.a. uchylił decyzję Dowódcy [...] Rejonowej Bazy Materiałowej nr [...] z dnia [...] grudnia 2011r., orzekł ponownie rozpatrzyć wniosek kpt. G. W. z dnia [...] lipca 2011r. i wydać ponowną decyzję po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w terminie do [...] marca 2012r.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ wskazał, że jest następcą prawnym Dowódcy [...] Rejonowej Bazy Materiałowej w O. i jest właściwy w sprawach administracyjnych niezakończonych wobec żołnierzy [...] Rejonowej Bazy Materiałowej. Stwierdził, że w aktach sprawy brak jest dokumentów dotyczących poinformowania strony o zebraniu dowodów w sprawie oraz prawie do wypowiedzenia się i przedstawienia dowodów, wobec czego utrzymanie w mocy ww. decyzji dotknięte byłoby wadą określoną w art. 10 §1 K.p.a.

Decyzją z dnia [...] marca 2012r. nr [...] Dowódca Jednostki Wojskowej [...] w W., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, odmówił wnioskodawcy udzielenia zezwolenia na wykonywanie pracy zarobkowej.

G. W. odwołał się od ww. decyzji do [...] Inspektoratu Sił Zbrojnych, zarzucając naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7-10, art. 65, art. 77, art. 80 i art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W dniu [...] kwietnia 2012r. Dowódca Jednostki Wojskowej [...] w W. decyzją nr [...], powołując się na art. 132 § 1 K.p.a., uchylił decyzję własną nr [...] z [...] marca 2012r. W uzasadnieniu organ wskazał, że kpt. G. W. o możliwości zapoznania się z aktami sprawy został poinformowany pismem z dnia [...] marca 2012r., które zostało mu doręczone [...] marca, wobec czego utrzymanie w mocy powyższej decyzji byłoby dotknięte wadą określoną w art. 10 § 1 K.p.a.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] Dowódca Jednostki Wojskowej [...] w W., na podstawie art. 105 § 1 K.p.a., art. 56 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 z późn.zm.) oraz § 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 października 2009 r. w sprawie wykonywania pracy zarobkowej lub prowadzenia działalności gospodarczej przez żołnierzy zawodowych, ponownie odmówił udzielenia zezwolenia na wykonywanie pracy zarobkowej w godzinach służbowych (Dz.U. Nr 176, poz. 1366) w zw. z § 11 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 grudnia 2009 r. w sprawie trybu wyznaczania żołnierzy zawodowych na stanowiska służbowe i zwalniania z tych stanowisk, po ponownym rozpatrzeniu wniosku G. W. z [...] lipca 2011 r., umorzył postępowanie w sprawie udzielenia zezwolenia na wykonywanie pracy zarobkowej.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ wskazał, że na podstawie art. 56 ust. 3 ww. ustawy organem władnym do udzielenia zezwolenia na prace zarobkową jest dowódca jednostki, w której żołnierz zajmuje stanowisko służbowe, wniosek taki kieruje się z zachowaniem drogi służbowej (§ 2 rozporządzenia). [...] Rejonowa Baza Materiałowa została rozformowana z dniem 31 grudnia 2011 r. i kpt. G. W. został wyznaczony z dniem 1 stycznia 2012 r. na stanowisko służbowe w innej jednostce. Od dnia złożenia wniosku o zezwolenie na wykonywanie pracy zarobkowej do dnia decyzji zmieniło się zatem podporządkowanie służbowe żołnierza zawodowego, który z dniem stawienia się do [...] Regionalnej Bazy Logistycznej (Jednostki Wojskowej [...]) (17.01.2012r.) został skreślony z ewidencji [...] RBM. W tej sytuacji organ uznał, że wniosek kierowany do Dowódcy [...] RBM stał się bezprzedmiotowy, gdyż organ ten nie ma już kompetencji do jego rozpoznania.

Wnioskodawca odwołał się od ww. decyzji, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, a zwłaszcza art. 105 § 1 K.p.a. i swojego interesu w sytuacji istnienia podstaw do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty, a także art. 7 -10, art. 65, art. 77, art. 80 i 81 K.p.a. oraz naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 56 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 października 2009 r.

[...] Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych w B. decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] w W.. Organ odwoławczy analogicznie jak organ pierwszej instancji wskazał, że w sytuacji gdy w dacie wydania decyzji nr [...] Dowódcy JW. [...] nie istniała jednostka wojskowa, której dowódca był adresatem wniosku żołnierza zawodowego, postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe. Dodatkowo organ drugiej instancji podkreślił, że w toku postępowania strona skierowała już dwa kolejne wnioski do Dowódcy JW [...], z [...] maja 2012r. dotyczący pracy zarobkowej w A. S.A. na stanowisku lekarza medycyny pracy oraz z [...] maja 2012 r. dotyczący odbywania płatnego stażu w Wojewódzkim Zespole Medycyny Przemysłowej w O., którego treść pokrywa się z treścią wniosku z [...] lipca 2011r.

G. W. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, zarzucając naruszenie:

1) przepisów postępowania tj. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 105 § 1 K.p.a. przez ich błędne zastosowanie oraz niezastosowanie art. 104 i art. 64 § 2 K.p.a. w sytuacji istnienia podstaw do rozstrzygnięcia sprawy będącej przedmiotem postępowania co do jej istoty, a także naruszenie art. 15 w zw. z art. 7, art. 10 i art. 77 i art. 140 K.p.a.,

2) prawa materialnego tj. § 1 pkt 1 w zw. z § 7 ust. 1 oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia MON z dnia 7 października 2009 r. w sprawie wykonywania pracy zarobkowej lub prowadzenia działalności gospodarczej przez żołnierzy zawodowych, w zakresie podejmowania decyzji o cofnięciu lub udzielenia zezwolenia przez dowódcę jednostki wojskowej, w której żołnierz zawodowy zajmuje stanowisko służbowe.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skarżący podał, że [...] Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych powielił w zasadzie treść uzasadnienia podanego w decyzji organu I instancji.

W ocenie skarżącego organ II instancji stwierdziwszy istotne uchybienia w zakresie prowadzonego postępowania mające wpływ na wynik rozstrzygnięcia, decyzję wydaną przez organ I instancji winien uchylić i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania. Na tę okoliczność skarżący przytoczył orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zdaniem skarżącego także powoływanie się przez organ I instancji na brak istnienia Jednostki Wojskowej [...] nie może decydować o uznaniu za bezprzedmiotowe postępowania w sprawie wniosku skarżącego z dnia [...] lipca 2011r., albowiem następcą prawnym rozformowanej jednostki jest JW [...], której uprawnienia i obowiązki nie zostały zniesione, gdyż skarżący od [...] maja 2012 r. zajmuje w tej jednostce stanowisko służbowe. Ponadto organ odwoławczy rozpatrując sprawę wniosku z dnia [...] lipca 2011 r. nie zauważył, że decyzja nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa tj. art. 132 § 1 K.p.a. a w następstwie tej decyzji wydano, w trybie nie przewidzianym przepisami postępowania, z rażącym naruszeniem prawa, decyzję nr [...] z dnia [...] marca 2012 r. rozstrzygając sprawę co do istoty. Kolejna decyzja nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. także rażąco narusza prawo - przepisy art. 132 § 1 K.p.a. bowiem nie wydając jej we właściwym terminie organ nie był już uprawniony do jej wydania, a dodatkowo decyzja nie zawiera rozstrzygnięcia co do istoty. Skoro w okresie od [...] stycznia 2012 r. do [...] maja 2012 r. Dowódca JW [...] w odniesieniu do skarżącego nie był dowódcą jednostki określonym § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 października 2009 r. w sprawie wykonywania pracy zarobkowej lub prowadzenia działalności gospodarczej przez żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 176, poz. 1366) to wydane we wskazanym okresie decyzje naruszają przepisy o właściwości. Natomiast będąc od 24 maja 2012 r. dowódcą jednostki właściwym do rozstrzygnięcia sprawy wniosku skarżącego z [...] lipca 2012 r. co do jej istoty Dowódca JW [...] umorzył postępowanie decyzją nr [...] z [...] czerwca 2012 r.

W odpowiedzi na skargę [...] Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia [...] listopada 2012 r. skarżący podtrzymał skargę. Dodatkowo zarzucił, że organ nie odniósł się w odpowiedzi na skargę do zarzutów dotyczących prowadzenia postępowania administracyjnego z rażącym naruszeniem prawa, podczas gdy wzruszenie decyzji w trybie art. 132 K.p.a. przy niedopełnieniu któregokolwiek z warunków ustanowionych w § 1 i 2 tego przepisu, jak i niezachowania terminu ustawowego z art. 133 K.p.a. stanowi rażące naruszenie prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 - zwana dalej w skrócie: "P.p.s.a."), zgodnie z którym Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd uchyla zaskarżoną decyzję (postanowienie) lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach.

Zarzuty skargi i mające je wesprzeć argumenty w zasadniczej części okazały się zasadne, jednakże Sąd, dokonując z urzędu kontroli legalności działalności administracji publicznej w niniejszej sprawie stwierdził kwalifikowaną wadę tkwiącą także w uprzednio wydanych decyzjach - skutkującą stwierdzeniem ich nieważności, co okazało się niezbędne dla załatwienia sprawy co do istoty.

Przedmiot sądowej kontroli w niniejszej sprawie stanowiła decyzja [...] Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych z dnia [...] sierpnia 2012 r. utrzymująca w mocy decyzję nr [...] Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. o umorzeniu postępowania toczącego się z wniosku kapitana G. W. z dnia [...] lipca 2011 r. do Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] w O. (w której pełnił wówczas zawodowa służbę wojskową) o udzielenie zgody na wykonywanie pracy zarobkowej. Organ umorzył postępowanie w sprawie wskazując, że stało się ono bezprzedmiotowej wobec rozformowania uprzedniej jednostki wojskowej, w której skarżący pełnił zawodową służbę wojskową i koniecznością wniesienia ponownego wniosku do aktualnego przełożonego drogą służbową. Istotne w okolicznościach sprawy pozostaje to, że uprzednio kilkukrotnie organ odmawiał żołnierzowi udzielenia zgody na wykonywanie wnioskowanej pracy zarobkowej, przy czym dwukrotnie decyzje organu pierwszej instancji zostały uchylone przez organ ten organ z powołaniem się na art. 132 K.p.a., a sprawa nie została wraz z odwołaniem przekazana organowi wyższego stopnia.

Mając na uwadze przedmiot sprawy administracyjnej załatwionej ostatecznie zaskarżoną decyzją o umorzeniu postępowania wskazać należy, iż materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia sprawy zainicjowanej wnioskiem skarżącego z dnia [...] lipca 2011 r. stanowić winny przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jedn. Dz.U. z 2010r. Nr 90, poz. 593 z późn.zm.). Zgodnie z przepisem art. 56 tej ustawy, żołnierzowi zawodowemu nie wolno podejmować pracy zarobkowej i prowadzić działalności gospodarczej (ust. 1). Za pracę zarobkową uważa się pracę świadczoną osobiście: 1) w ramach stosunku pracy; 2) na podstawie innego tytułu, jeżeli praca jest wykonywana przez okres dłuższy niż jeden miesiąc (ust. 2).

Dowódca jednostki wojskowej, w której żołnierz zawodowy zajmuje stanowisko służbowe, może zezwolić żołnierzowi na wykonywanie pracy zarobkowej lub prowadzenie działalności gospodarczej, jeżeli:

1) nie koliduje to z wykonywaniem zadań służbowych przez żołnierza;

2) wpływa na podwyższenie jego kwalifikacji;

3) nie narusza prestiżu żołnierza zawodowego;

4) prowadzona działalność gospodarcza lub działalność podmiotu, u którego będzie świadczona praca, nie dotyczy wyrobów, o których mowa w przepisach w sprawie klasyfikacji wyrobów obronnych oraz dostaw, robót budowlanych i usług, przeznaczonych na zamówienie jednostek wojskowych (ust. 3).

Dowódca jednostki wojskowej w przypadku naruszenia warunków, o których mowa w ust. 3, może cofnąć zezwolenie na wykonywanie pracy zarobkowej lub prowadzenie działalności gospodarczej (ust. 4).

W ust. 5 art. 56 ustawodawca upoważnił Ministra Obrony Narodowej do określenia, w drodze rozporządzenia, szczegółowych warunków i trybu postępowania w sprawach, o których mowa w ust. 3-4, przy czym określił, że rozporządzenie powinno w szczególności określić dane jakie powinien zawierać wniosek żołnierza o zezwolenie na pracę lub prowadzenie działalności gospodarczej, z uwzględnieniem miejsca, charakteru i czasu pracy lub prowadzonej działalności gospodarczej, jaka ma być wykonywana, a także szczegółowe warunki odmowy lub cofnięcia zezwolenia.

W wykonaniu powyższej delegacji ustawowej Minister Obrony Narodowej wydał rozporządzenie z dnia 7 października 2009 r. w sprawie wykonywania pracy zarobkowej lub prowadzenia działalności gospodarczej przez żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 176, poz. 1366), w którym uregulował między innymi szczegółowe warunki i tryb postępowania w sprawach udzielania żołnierzom zawodowym zezwoleń na wykonywanie pracy zawodowej. Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia, dowódca jednostki wojskowej, w której żołnierz zajmuje stanowisko służbowe (...) może zezwolić żołnierzowi na wykonywanie pracy zarobkowej lub prowadzenie działalności gospodarczej na jego pisemny wniosek, skierowany drogą służbową. W ust. 2 określono wymagany zakres wniosku. W § 4 ust. 1 określono obowiązki żołnierza, który uzyskał takie zezwolenie do powiadamiania na piśmie dowódcy jednostki o określonych okolicznościach, w tym takich, które powodują stwierdzenie przez dowódcę jednostki wojskowej wygaśnięcia zezwolenia (ust. 2).

Zgodnie z § 5 rozporządzenia dowódca jednostki wojskowej odmawia udzielenia żołnierzowi zezwolenia na wykonywanie pracy zarobkowej lub prowadzenie działalności gospodarczej, jeżeli ta praca lub działalność pozostają w sprzeczności w warunkami określonymi w art. 56 ust. 3 i 3a ustawy. Po myśli § 7 ust. 1 rozporządzenia dowódca jednostki wojskowej, który udzielił żołnierzowi zezwolenia na wykonywanie pracy zarobkowej lub prowadzenie działalności gospodarczej, po uzyskaniu informacji o naruszeniu warunków, o których mowa w art. 56 ust. 3 -3b ustawy, może podjąć decyzje o cofnięciu zezwolenia.

W pierwszej kolejności zauważyć należy, że przepisy powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określając właściwość sądów administracyjnych, ustalają jednocześnie katalog spraw, których sądy te nie rozpoznają. Zgodnie z art. 5 pkt 2 P.p.s.a., sądy administracyjne nie są właściwe między innymi w sprawach wynikających z podległości służbowej pomiędzy przełożonymi i podwładnymi. Skoro ta kategoria spraw wyłączona jest w ogóle z kognicji sądów administracyjnych, to nie może ulegać wątpliwości, że wszelkie działania organów administracji publicznej podejmowane w tym zakresie również nie podlegają kontroli sądowoadministracyjnej. Zawarte w art. 5 pkt.2 P.p.s.a. wyłączenie właściwości sądów administracyjnych dotyczy zatem wszelkich czynności i aktów administracyjnych wewnętrznych podejmowanych w stosunku do podmiotów pozostających w stosunkach zależności służbowej z organem podejmującym takie działania.

Podległość służbowa jest cechą szczególnie charakterystyczną dla tzw. stosunków służbowych, stanowiących podstawę pełnienia służby w wojsku oraz innych służbach mundurowych. Znaczny jej zakres sprawia, że w tych stosunkach zatrudnienia – odmiennie niż w przypadku typowych stosunków pracy- nie ma równorzędności podmiotów. Konsensusu stron wymaga jedynie podjęcie służby. Każdy kto zgłasza się do służby w wojsku czy też innych formacjach paramilitarnych, od momentu powołania musi poddać się wszystkim jej rygorom. Służba publiczna nacechowana jest nie tylko dość licznymi uprawnieniami i przywilejami, ale także szczególnymi obowiązkami. Trybunał Konstytucyjny kilkakrotnie w swych orzeczeniach wskazywał na specyfikę zwłaszcza stosunku służbowego żołnierzy zawodowych, podkreślając, że przedmiotowy stosunek publiczno-prawny oparty jest na ścisłym podporządkowaniu organom wojskowym i możliwości jednostronnego kształtowania statusu żołnierzy zawodowych przez te organy. Jednym z podstawowych elementów stosunku służbowego w wojsku jest obowiązek wykonywania rozkazów wydawanych przez przełożonych. Zawodowa służba wojskowa wymaga ze swej istoty poświęcenia, pełnej dyspozycyjności i gotowości poddania się dyscyplinie służbowej.

Niewątpliwie przejawem podległości służbowej żołnierza zawodowego jest pozostawienie jego przełożonym prawa decydowania o udzieleniu zgody na wykonywanie poza służbą pracy zarobkowej lub prowadzenia działalności gospodarczej. Dotyczy to także lekarzy będących żołnierzami zawodowymi, gdyż żaden przepis prawa powszechnie obowiązującego nie wyłącza ich z tego zakresu władztwa służbowego. W ocenie Sądu, działania przełożonych służbowych żołnierza zawodowego (dowódcy jednostki wojskowej, w której żołnierz pełni zawodową służbę wojskową) w kwestii jego wniosku o zezwolenie na podjęcie pracy zarobkowej, jako dotyczące takiej właśnie materii winne następować w drodze aktów wydanych w wewnętrznej sferze działania administracji wojskowej i jako takie nie podlegają, co do zasady, skardze do sądu administracyjnego.

Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, od decyzji wydanych przez właściwe organy w sprawach określonych w ustawie żołnierz zawodowy może wnieść odwołanie do organu wyższego stopnia, na zasadach określonych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego i, z zastrzeżeniem ust. 2, skargę do właściwego sądu administracyjnego, na zasadach określonych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Skarga do właściwego sądu administracyjnego nie może być wniesiona na decyzje w sprawach: 1) wyznaczenia, przeniesienia i zwolnienia ze stanowiska służbowego oraz przeniesienia do rezerwy kadrowej lub do dyspozycji; 2) mianowania na stopień wojskowy; 3) przeniesienia do innego korpusu osobowego lub do innej grupy osobowej; 4) skierowania do wykonywania zadań służbowych poza jednostką wojskową (ust. 2).

Zgodnie z ust. 3 art. 8, wystąpienia w sprawach wynikających ze stosunku służbowego, z wyjątkiem spraw wymienionych w ust. 1 oraz przypadków określonych w ustawie, żołnierz zawodowy może wnosić tylko drogą służbową.

Powołany przepis jednoznacznie wskazuje zatem, że pragmatyka służbowa reguluje różne rodzaje spraw z zakresu stosunków służbowych żołnierzy zawodowych, przy czym nie wszystkie podlegają załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej, a nadto nawet nie wszystkie ze spraw rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej podlegają zaskarżeniu do sadu administracyjnego.

Podkreślenia wymaga, iż nie można domniemywać formy rozstrzygnięcia konkretnej sprawy ze stosunku służbowego żołnierza zawodowego w drodze decyzji administracyjnej, do której zastosowanie mają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Taka forma załatwienia sprawy musi wynikać z wyraźnego przepisu powszechnie obowiązującego. Jeżeli jednak brak jest podstawy prawnej do wydania decyzji, a adresatem czynności jest podwładny, i wynika to z podległości służbowej między przełożonym oraz podwładnym, to wtedy nie jest to sprawa załatwiana w drodze decyzji administracyjnej, a tym samym art. 8 ust. 1 ustawy pragmatycznej nie ma tu zastosowania (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 sierpnia 2012 r. sygn. akt I OSK 1649/12).

Podkreślenia wymaga, że przepis art. 56 ustawy nie przewiduje aby sprawa wniosku żołnierza zawodowego o udzielenie zezwolenia na wykonywanie pracy zarobkowej podlegała załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej. Także przepisy ww. rozporządzenia z dnia 7 października 2009 r. nie mogą być odczytywane w taki sposób, izby przewidywały rozstrzyganie w sprawie udzielenia bądź odmowy udzielenia przedmiotowego zezwolenia w formie decyzji administracyjnej, w szczególności z tego powodu, że dyspozycji w tym zakresie nie zawarto w delegacji ustawowej do jego wydania.

Wobec powyższego stwierdzić należy, że brak było podstawy prawnej do rozstrzygania przez dowódcę jednostki wojskowej w sprawie wniosku skarżącego żołnierza zawodowego o udzielenie zgody na wykonywanie pracy zarobkowej w drodze decyzji administracyjnej, w trybie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Sprawa udzielenia zezwolenia na podjecie przez żołnierza zawodowego zajęcia zarobkowego poza służbą należą do spraw wewnętrznych wynikających z podległości służbowej między podwładnymi a przełożonymi, i winna zostać załatwiona na drodze służbowej, o której stanowi art. 8 ust. 3 ustawy, nie w formie decyzji administracyjnej. W tej sytuacji od rozstrzygnięcia (decyzji) dowódcy jednostki wojskowej nie przysługiwało także odwołanie do organu wyższego stopnia, a w konsekwencji jego rozpoznania skarga do sądu administracyjnego (analogicznie NSA w postanowieniu z dnia 26 kwietnia 2006 r. sygn. akt I OSK 303/06, na tle stosunku służbowego policjanta publ. ONSAiWSA 2006/6/179).

W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd zważył, że w sytuacji gdy z naruszeniem powyższych przepisów nastąpiło rozpoznanie i załatwienie sprawy z zakresu administracji publicznej bez podstawy prawnej w drodze decyzji administracyjnej, następnie organy wojskowe dwóch instancji kilkukrotnie orzekały merytorycznie, by w konsekwencji umorzyć postępowanie z innych przyczyn, to skarżącemu jako stronie tego postępowania prowadzonego i rozstrzygniętego (mimo iż wadliwie) w formie indywidualnego aktu administracyjnego zewnętrznego przysługuje prawo do obrony swych praw i obrony przed niezgodnym z prawem działaniem organów administracji publicznej przed sądem administracyjnym. Z tych powodów Sąd nie odrzucił skargi jak niedopuszczalnej, lecz stwierdził, iż zaszła podstawa do dokonania sądowej kontroli legalności wydanych przez organ decyzji administracyjnych w niniejszej sprawie. Ponadto Sąd, na mocy art. 135 P.p.s.a., z urzędu skorzystał z uprawnienia do wyeliminowania z obrotu prawnego wydanych uprzednio bez podstawy prawnej (po ponownym rozpoznaniu sprawy) decyzji administracyjnych w tej sprawie, albowiem jest to niezbędne do załatwienia sprawy zgodnie z przepisami prawa.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, stwierdził nieważność decyzji określonych w pkt 2 wyroku, jako wydanych bez podstawy prawnej. Uchylenie natomiast, w pkt 1 sentencji wyroku, zaskarżonej decyzji [...] Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych z dnia [...] sierpnia 2012 r. i utrzymanej nią w mocy decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] w W. z dnia [...] czerwca 212 r. o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego, nastąpiło na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a.

Wskazać bowiem należy, iż w stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy, skoro organy prowadziły postępowania administracyjne, w którym wydano szereg decyzji administracyjnych, a brak było podstawy prawnej do orzekania w takiej formie, formalnym zakończeniem postępowania administracyjnego prowadzonego w sprawie winna być, zgodnie z art. 105 § 1 K.p.a. decyzja o umorzeniu postępowania, które od momentu jego wszczęcia było bezprzedmiotowe. W niniejszej sprawie aczkolwiek rozstrzygnięcie organów nastąpiło z powołaniem się na ten przepis, jednakże jego uzasadnienie wskazuje na oparcie go na innej przesłance i błędnej wykładni przepisów ustawy pragmatycznej. Organ bowiem jednoznacznie wskazuje, że sprawa podlega załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej, a jej bezprzedmiotowość wynika wyłącznie ze zmiany podległości służbowej - jednostki wojskowej (reorganizacja), w której żołnierz pełni służbę. Na marginesie wskazać należy, że gdyby w sprawie miały zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, to w ustalonym przez organ stanie faktycznym, sprawa zainicjowana wnioskiem skarżącego z [...] lipca 2011 r. nie stała się bezprzedmiotowa na skutek zmian organizacyjnych (rozformowania jednostki wojskowej i wyznaczenia z dniem [...] stycznia 2012 r. na stanowisk służbowe w innej jednostce). Stwierdzić należy, co pozostaje w sprawie okolicznością bezsporną, że następcą prawnym rozformowanej jednostki jest Jednostka Wojskowa [...].

Wobec powyższego Sąd zważył, że decyzje naruszają przepisy postępowania administracyjnego i wydane zostały na skutek błędnej wykładni prawa materialnego – art. 56 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. W ocenie Sądu, naruszenia te mają istotny wpływ na wynik sprawy między innymi dlatego, że pośrednio wskazują na kontynuowanie jej w tej samej formie, po uprzednim złożeniu wniosku do aktualnego dowódcy jednostki. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji Sąd orzekł w oparciu o art. 152 P.p.s.a.

Mając na uwadze okoliczność, że brak było podstawy prawnej do załatwienia sprawy wniosku skarżącego w formie decyzji administracyjnej – co skutkowało stwierdzeniem nieważności decyzji, zbędne jest odnoszenie się do szczegółowych zarzutów skargi, aczkolwiek oparte są one na zasadnych zarzutach naruszenia przepisów K.p.a. przy wydawaniu decyzji administracyjnych (w szczególności wytyk rażącego naruszenia przepisów art. 132 i 133 K.p.a. przez Dowódcę Jednostki Wojskowej [...] w W.). Z kolei w zakresie materialnoprawnym sprawa wynikająca z podległości służbowej między przełożonymi i podwładnymi nie podlega wszakże kognicji sądów administracyjnych. Warto w tym miejscu zwrócić uwagę na treść uzasadnienia Trybunału Konstytucyjnego do wyroku z dnia 12 lipca 2012 r. sygn. akt SK 31/10, w którym orzeczono o zgodności z Konstytucja RP art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w zakresie, w jakim dotyczy wyznaczenia stanowiska służbowego oraz zwolnienia ze stanowiska służbowego. Trybunał podkreślił w tym orzeczeniu szczególny charakter służby wojskowej i specyfikę armii opartej na hierarchicznym podporządkowaniu, rozkazodawstwie, jednoosobowym dowodzeniu oraz związane z tym ograniczenia osób, które dobrowolnie służbę taką podjęły. Zdanie Trybunału Konstytucyjnego uprawnienia i obowiązki żołnierzy zawodowych pozostają w ścisłym związku

z wymaganiami, jakie wynikają z art. 26 Konstytucji. Ograniczenia dostępu do sadu żołnierzy zawodowych w sprawach związanych z zapewnieniem możliwości realizacji przez Siły Zbrojne zadań i celów, jakimi są ochrona niepodległości państwa i niepodzielności jego terytorium oraz zapewnienie bezpieczeństwa

i nienaruszalności jego granic, spełniają wymóg niezbędności. Nie byłoby bowiem możliwe pogodzenie spójnego i sprawnego działania Sił Zbrojnych z pełną kontrolą sądową nad decyzjami przełożonych dotyczącymi spraw ze stosunku służbowego żołnierzy zawodowych. Ustawowe ograniczenie prawa do sądu, zdaniem Trybunału Konstytucyjnego następuje ze względu na przesłankę bezpieczeństwa państwa, zawarta w art. 31 ust. 3 Konstytucji oraz zgodnie z wyrażoną w tym przepisie zasadą proporcjonalności.