Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 946/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-08-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska - Przewłoka Sędzia WSA Pamela Kuraś - Dębecka Protokolant Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

P. K. wniósł skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości nr [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. wydaną w wyniku rozpoznania odwołania od uchwały nr [...] z dnia [...] września 2008 r. Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] do spraw aplikacji radcowskiej, którą to decyzją Minister Sprawiedliwości utrzymał zaskarżoną uchwałę w mocy.

Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

P. K. w dniu [...] września 2008 r. przystąpił do egzaminu konkursowego na aplikację radcowską przed Komisją Egzaminacyjną nr [...] do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych [...].

Uchwałą nr [...] z [...] września 2008 r. Komisja Egzaminacyjna ustaliła, że P. K. uzyskał z testu egzaminacyjnego 189 punktów, wobec czego otrzymał negatywny wynik egzaminu konkursowego na aplikację radcowską.

W dniu [...] listopada 2008 r. skarżący złożył odwołanie od ww. uchwały. Wniósł o jej zmianę i wydanie rozstrzygnięcia o uzyskaniu przez niego pozytywnego wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską lub o uchylenie uchwały i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Podniósł, że odpowiedział prawidłowo na co najmniej 190 pytań. Wniósł o przyznanie mu punktu za odpowiedź udzieloną na pytanie nr 213 dotyczące ustawy Prawo pocztowe z uwagi na to, że jego zamieszczenie w teście złamało zasadę lojalności co do znajomości zakresu ustaw wymaganych na egzaminie i zasadę "pogłębionego zaufania" wyrażoną w art. 8 k.p.a. Skarżący zarzucił wadliwe sformułowanie pytań 90, 98, 99, 182, 205 i wniósł o przyznanie mu punktów za udzielone na nie odpowiedzi.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. Minister Sprawiedliwości, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej k.p.a.) w zw. z art. 3310 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm. - w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji), po rozpoznaniu odwołania P. K. utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę nr [...] Komisji Egzaminacyjnej.

W uzasadnieniu decyzji Minister wskazał, że egzamin, którego skarżący był uczestnikiem, przeprowadzony został w trybie zgodnym z wymogami ustawy i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie powoływania komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej i odwoływania jej członków oraz szczegółowego trybu i sposobu przeprowadzania egzaminu konkursowego i radcowskiego (Dz. U. Nr 258, poz. 2164 ze zm.). Z jego przebiegu sporządzono prawidłowy protokół podpisany przez Przewodniczącego i członków Komisji Egzaminacyjnej i z jego treści wynika, iż w dniu 20 września 2008 r. skarżący złożył egzamin testowy, z którego uzyskał 189 punktów. Ustawa w art. 339 ust. 3 jednoznacznie przesądza, że pozytywny wynik uzyskuje kandydat, który otrzymał conajmniej 190 punktów. Przyjęcie przez Ministra Sprawiedliwości w decyzji, że kandydat uzyskał wynik pozytywny możliwe jest tylko wówczas, jeśli po analizie rozwiązanego przez kandydata testu można ustalić, że uzyskał on 190 punktów, co w niniejszej sprawie nie ma miejsca. Powtórne sprawdzenie przez organ II instancji karty odpowiedzi skarżącego i przeliczenie punktacji wykazało, iż suma punktów określona w uchwale Komisji Egzaminacyjnej jest prawidłowa, a test egzaminacyjny, w oparciu o który przeprowadzony był egzamin, odpowiadał kryteriom, o których mowa w ustawie o radcach prawnych.

Minister Sprawiedliwości podniósł także w decyzji, że decyzja dotycząca ustalenia wyniku egzaminu konkursowego nie jest decyzją uznaniową. Odniósł się do zarzutów skarżącego dotyczących zakwestionowanych przez niego pytań egzaminacyjnych, nie podzielając argumentów, które miałyby świadczyć o ich wadliwości. Wskazał, iż każde z kwestionowanych pytań zostało sformułowane w sposób jednoznaczny i zawiera tylko jedną prawidłową odpowiedź. Stwierdził także, że test egzaminacyjny, w oparciu o który przeprowadzony został egzamin, odpowiadał kryteriom, o których mowa w art. 339 ust. 1 oraz art. 331 ust. 3 ustawy o radcach prawnych.

W decyzji podkreślił także, iż żadne z pytań zawartych w teście nie wykraczało poza zakres materiału określony w art. 331 ust. 3 ustawy o radcach prawnych, zgodnie z którym egzamin konkursowy polega na sprawdzeniu wiedzy kandydata na aplikanta radcowskiego z zakresu prawa: konstytucyjnego, karnego, postępowania karnego, karnego skarbowego, wykroczeń, cywilnego, postępowania cywilnego, gospodarczego, spółek prawa handlowego, pracy i ubezpieczeń społecznych, rodzinnego i opiekuńczego, administracyjnego, postępowania administracyjnego, finansowego, europejskiego, ustroju sądów, samorządu radców prawnych i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej, a także warunków wykonywania zawodu radcy prawnego i etyki tego zawodu. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawierało dokonane po przeprowadzonym postępowaniu ustalenie, że skarżący nie osiągnął ustawowego progu 190 punktów, a każdy wynik poniżej progu ustawowego jest wynikiem negatywnym, niezależnie od liczby brakujących punktów.

Ustalił, iż kwestionowane pytania to:

Pytanie nr 213, które brzmiało:

"Zgodnie z ustawą Prawo pocztowe, organem właściwym do wydawania zezwoleń na wykonywanie działalności pocztowej jest:

A. Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej,

B. wojewoda,

C. minister właściwy do spraw łączności."

Skarżący udzielił odpowiedzi "C", gdy prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "A", oparta na treści przepisu art. 8 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. - Prawo pocztowe, które wchodzi w ustawowy zakres egzaminu, wskazany w art. 331 ust. 3 ustawy. Zgodnie z tym przepisem egzamin konkursowy polega na sprawdzeniu wiedzy kandydata na aplikanta radcowskiego m. in. z zakresu prawa administracyjnego. Ustawa - Prawo pocztowe należy do prawa administracyjnego. Prawo materialne, którego dotyczą kwestionowane pytania, zawiera normy ustanawiające wzajemne uprawnienia i obowiązki administracji państwowej i podmiotów znajdujących się na zewnątrz administracji państwowej jako części aparatu państwowego. Do prawa administracyjnego należą przede wszystkim przepisy prawne: ustanawiające uprawnienia lub obowiązki, ustanawiające dla organów administracji państwowej kompetencje do nałożenia na podmioty znajdujące się na zewnątrz tej administracji określonych obowiązków i przyznające podmiotom usytuowanym na zewnątrz administracji państwowej prawo domagania się od organów administracji państwowej spełnienia określonych w przepisach prawnych uprawnień (por. M. Wierzbowski (red.), Z. Cieślak, J. Jagielski, J. Lang, M. Szubiakowski, A. Wiktorowska, Prawo administracyjne, Warszawa 2006, str. 22).

Według E. Ochendowskiego prawo administracyjne jest zespołem norm, które regulują administracyjną działalność państwa (por. E. Ochendowski, Prawo administracyjne część ogólna, Toruń 202, str. 29).

Do prawa administracyjnego w podanym wyżej znaczeniu, które jest przedmiotem nauki prawa administracyjnego, stanowiącym odrębny przedmiot studiów prawniczych zalicza się m. in. prawo pocztowe.

Uznał za prawnie obojętny z punktu widzenia zgodności z prawem zaskarżonej uchwały Komisji Egzaminacyjnej zarzut, dotyczący wyboru aktów prawnych, mieszczących się w ustawowym zakresie tematycznym egzaminu na aplikację. W ocenie skarżącego powinny to być ustawy wyłącznie najczęściej występujące w obrocie prawnym.

Nie zgodził się z zarzutami skarżącego co do pytań nr: 90, 98, 99, 182 i 205.

Pytanie nr 90 brzmiało:

"Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, sąd może z urzędu sprawdzić wartość przedmiotu sporu oznaczoną przez powoda do chwili:

A. doręczenia pozwu,

B. rozpoczęcia rozprawy,

C. wdania się przez pozwanego w spór co do istoty sprawy."

Prawidłowa odpowiedź na to pytanie to odpowiedź "A", oparta na treści przepisu art. 25 § 1 i 2 k.p.c. Skarżący wskazał jako prawidłową odpowiedź "C".

Skarżący zarzucił, że pytanie to zostało wadliwie sformułowane, w związku z czym istnieje możliwość udzielenia dwóch poprawnych odpowiedzi "A" i "C".

Jego zdaniem sformułowanie pytania, którego odpowiedź nie wynika bezpośrednio z ustawy, ale z pogłębionej analizy przepisów Kodeksu postępowania cywilnego jest niewłaściwa. Ponadto, powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego podniósł, że odpowiedź na postawione w teście pytanie nie jest niejednoznaczna i zakłada, że wartość przedmiotu sporu sprawdza się nie tylko do chwili doręczenia pozwu, ale także w czasie późniejszym, w zależności od sytuacji procesowej, tj. także wdaniem się pozwanego w spór co do istoty.

Stanowisko skarżącego organ uznał za bezpodstawne.

Odpowiedź na kwestionowane pytanie wynika wprost z brzmienia przepisu 25 k.p.c, który stanowi:

"§ 1. Sąd może na posiedzeniu niejawnym sprawdzić wartość przedmiotu sporu oznaczoną przez powoda i zarządzić w tym celu dochodzenie.

§ 2. Po doręczeniu pozwu sprawdzenie nastąpić może jedynie na zarzut pozwanego, zgłoszony przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy.

§ 3. Jeżeli sąd w wyniku sprawdzenia wartości przedmiotu sporu uzna się za niewłaściwy, przekaże sprawę sądowi właściwemu; jeżeli jest kilka sądów właściwych - przekaże temu z nich, który wskaże powód."

Po upływie terminów określonych w art. 25 § k.p.c., badanie w dalszym toku postępowania wartości przedmiotu sporu oznaczonej w pozwie nie jest dopuszczalne. Przytoczone przez skarżącego orzecznictwo nie dotyczy sytuacji opisanej w pytaniu, nie ma w nim bowiem mowy ani o wydaniu wyroku zaocznego, ani o środkach zaskarżenia. Tym samym skarżący próbuje rozszerzyć pytanie o elementy w nim niezawarte, co jest działaniem nieuprawnionym.

Pytanie nr 98 brzmiało:

"Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, jeżeli strona będąca osobą fizyczną osobiście wnosząc apelację w sprawie nie będącej sprawą gospodarczą, nie opłaciła jej należną opłatą stosunkową, mimo że jest reprezentowana w sprawie przez radcę prawnego:

A. sąd odrzuci apelację bez wzywania o uiszczenie opłaty,

B. przewodniczący wzywa stronę do uiszczenia opłaty w wyznaczonym terminie pod rygorem odrzucenia apelacji przez sąd,

C. przewodniczący wzywa pełnomocnika strony do uiszczenia opłaty w wyznaczonym terminie pod rygorem odrzucenia apelacji przez sąd".

Skarżący udzielił odpowiedzi "A" twierdząc, że można ją uznać za prawidłową, podczas gdy jedyną prawidłową była odpowiedź "C", oparta na treści przepisu art. 130 § 1 k.p.c. w zw. z art. 370 k.p.c, art. 1302 § 3 i art. 133 § 3 k.p.c. Zarzucił również, że pytanie wymagało specjalistycznej wiedzy od kandydata na aplikanta radcowskiego z zakresu procedury cywilnej, a właściwa odpowiedź na nie wynika z przepisów ustawy, ale z orzecznictwa Sądu Najwyższego.

Organ uznał te zarzuty za niezasadne.

Pytanie nr 98 sformułowane jest w sposób jasny i precyzyjny, a odpowiedź na nie wynika z uregulowań zawartych w art. 130 § 1 k.p.c. w zw. z art. 370 k.p.c., art. 1302 § 3 i art. 133 § 3 k.p.c. i nie wymaga sięgania poza wykładnię językową. Istota pytania nr 98 sprowadzała się zatem do problemu, kogo wzywa się do uiszczenia opłaty: stronę czy pełnomocnika. W treści pytania wyraźnie zaznaczono, że strona wniosła apelację osobiście, mimo że jest reprezentowana przez radcę prawnego.

Stosownie do treści przepisu art. 130 § 1 k.p.c, "jeżeli pismo procesowe nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych lub jeżeli od pisma nie uiszczono należnej opłaty, przewodniczący wzywa stronę, pod rygorem zwrócenia pisma, do poprawienia, uzupełnienia lub opłacenia go w terminie tygodniowym.".

Zgodnie z art. 370 k.p.c. "sąd pierwszej instancji odrzuci na posiedzeniu niejawnym apelację wniesioną po upływie przepisanego terminu, nieopłaconą lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również apelację, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie".

Przepis art. 1302 § 3 k.p.c. stanowi natomiast, że "sąd odrzuca bez wezwania o uiszczenie opłaty pismo wniesione przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego środki odwoławcze lub środki zaskarżenia (apelację, zażalenie, skargę kasacyjną, skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, sprzeciw od wyroku zaocznego, zarzuty od nakazu zapłaty, skargę na orzeczenie referendarza sądowego) podlegające opłacie w wysokości stałej lub stosunkowej obliczonej od wskazanej przez stronę wartości przedmiotu zaskarżenia".

Stosownie zaś do treści art. 133 § 3 k.p.c., "jeżeli ustanowiono pełnomocnika procesowego lub osobę upoważnioną do odbioru pism sądowych, doręczenia należy dokonać tym osobom". Z powyższych przepisów wynika jednoznacznie, że w opisanej w pytaniu sytuacji, przewodniczący wzywa pełnomocnika strony (art. 133 § 3 k.p.c.) do uiszczenia opłaty w wyznaczonym terminie (art. 130 § 1 k.p.c.) pod rygorem odrzucenia apelacji (art. 370 k.p.c.). Zdaniem organu, pytanie dotyczyło dokładnie takiej sytuacji, jak wyżej opisana, a odpowiedź na nie wynika z przytoczonych przepisów i ich łączne powołanie w kluczu odpowiedzi było konieczne. Art. 1302 § 3 k.p.c. został tu zastosowany a contrario - dla podkreślenia, że tylko w przypadku, gdy (podlegającą opłacie stałej lub stosunkowej) apelację wnosi fachowy pełnomocnik, podlega ona odrzuceniu bez wzywania do uiszczenia opłaty. Odpowiedź "A", udzielona przez skarżącego, jest jednoznacznie błędna.

W takim wypadku wzywa się do uiszczenia opłaty pełnomocnika, który działa za stronę. Jeżeli pismo wniesione przez stronę osobiście ma braki, a strona ta jest reprezentowana przez pełnomocnika, to pełnomocnika wzywa przewodniczący do uzupełnienia tych braków.

Pytanie nr 99 brzmiało:

"Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego merytorycznie niezasadny wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia apelacji w sprawie o rozwód, sąd:

A. oddala na posiedzeniu niejawnym,

B. odrzuca na posiedzeniu niejawnym,

C. oddala na rozprawie".

Prawidłowa jest odpowiedź "C", oparta na treści przepisu art. 168 § 1 k.p.c. w zw. z art. 148 § 1 k.p.c. Skarżący udzielił odpowiedzi "A".

Zarzucił, że prawidłowa odpowiedź na to pytanie nie wynika wprost z przepisów prawa, a dopiero z rozumowania "a contrario", co do treści przepisu art. 168 § 1 k.p.c. w połączeniu z orzecznictwem Sądu Najwyższego. Ponadto dotyczy ono kwestii, które budzą wątpliwości doktrynalne, zatem nie powinno się znaleźć w teście egzaminacyjnym. Organ uznał zarzut skarżącego za nie zasadny.

Właściwa odpowiedź na to pytanie wynikała wprost z uregulowań art. 168 § 1 k.p.c. w zw. z art. 148 § 1 k.p.c., a nie z orzecznictwa sądowego.

Zgodnie z art. 168 § 1 k.p.c., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności procesowej bez swej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu, przy czym postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym.

Wykładnia gramatyczna tego przepisu jednoznacznie wskazuje tylko na możliwość uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu na posiedzeniu niejawnym. Brak jest przepisu, który pozwalałby oddalić wniosek o przywrócenie terminu na posiedzeniu niejawnym.

Według art. 148 § 1 k.p.c., jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, posiedzenia sądowe są jawne, a sąd orzekający rozpoznaje sprawy na rozprawie. W świetle art. 168 § 1 k.p.c. w zw. z art. 148 § 1 k.p.c. nie sposób przyjąć możliwość takiej wykładni, przy której sąd także na posiedzeniu niejawnym mógłby oddalić wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia apelacji i to w sprawie rozwodowej, która podlega rozpoznaniu na rozprawie. Okoliczność wypowiadania się przez Sąd Najwyższy w określonej kwestii nie może być utożsamiana z twierdzeniem, że dane zagadnienie budzi poważne wątpliwości prawne.

Pytanie nr 182 brzmiało:

"Zgodnie z zasadą zawartą w Kodeksie postępowania administracyjnego, jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się:

A. stronie i ustanowionemu pełnomocnikowi,

B. pełnomocnikowi,

C. stronie."

Prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "B", oparta na treści przepisu art. 40 § 2 k.p.a.

Skarżący udzielił odpowiedzi "A" i zakwestionował uznanie tej odpowiedzi za nieprawidłową. Zarzucił, że pytanie zostało sformułowane w sposób nieprecyzyjny i nie uwzględnia poglądów judykatury. Organ nie uznał tego zarzutu. Istota pytania dotyczy zasady doręczania pism stronie, która ustanowiła pełnomocnika.

Tą zasadą wynikającą z art. 40 § 2 k.p.a. jest, że jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika pisma doręcza się pełnomocnikowi. Uznał, że przywołane w odwołaniu orzeczenia dotyczą sytuacji wyjątkowych, nawet nie regulowanych bezpośrednio przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego i nie były objęte zakresem kwestionowanego pytania.

Pytanie nr 205 brzmiało:

"Obowiązek podatkowy w podatku od spadków i darowizn ciąży:

A. na nabywcy własności rzeczy i praw majątkowych,

B. na spadkodawcy lub darczyńcy,

C. solidarnie na nabywcy własności rzeczy i praw majątkowych oraz spadkodawcy lub darczyńcy."

Prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "A", która wynika z art. 5 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 142, poz. 1514 ze zm.). Skarżący zakreślił odpowiedź "C" i podniósł, że odpowiedź "A" nie jest prawidłowa, bo pominięto w niej zasadę solidarności w przypadku nabycia własności w drodze darowizny.

Organ uznał, że skarżący nie ma racji.

Prawidłowa odpowiedź na nie, tj. odpowiedź "A", wynika wprost z treści art. 5 ustawy o podatku od spadków i darowizn, który stanowi: "Obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy własności rzeczy i praw majątkowych." Ponadto odpowiedź "A" jest prawdziwa i nie wymaga żadnych dodatkowych założeń.

Pozostałe zaś odpowiedzi nie są prawdziwe, bo dopuszczają jako osobę, na której ciąży obowiązek podatkowy w podatku od spadków i darowizn spadkodawcę, co nie jest prawdą (choćby z tego powodu, że spadkodawca nie żyje).

W dniu [...] kwietnia 2009 r. P. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Ministra Sprawiedliwości [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. zarzucając:

I. naruszenie art. 7, 8 i 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. art. 331 ust. 3 oraz art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia zarzutów i rozważenia poprawności konstrukcji pytań testowych oraz postawienie interesu organu ponad słusznym interesem skarżącego;

II. naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez pominięcie wyczerpującego wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji określonej treści w odniesieniu do zarzutów odnośnie poszczególnych pytań egzaminacyjnych.

Ponadto skarżący zarzucił naruszenie przepisu art. 35 § 3 i 36 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji po 5 miesiącach od dnia wniesienia odwołania i nie podania w postanowieniu z dnia [...] grudnia 2008 r. nowego terminu załatwienia sprawy.

Skarżący ponownie zakwestionował pytania nr: 90, 98, 99, 182 oraz pytanie nr 213 z Prawa pocztowego, do których odniósł się szczegółowo podtrzymując zawartą w uzasadnieniu odwołania tezę wraz z towarzyszącą jej argumentacją o wadliwości tych pytań. Zdaniem skarżącego pytanie nr 213 z Prawa pocztowego miało charakter eliminujący i nie powinno wchodzić w zakres testu.

Podniósł też m. in., że na niski procent osób, które przebrnęły pomyślnie egzamin znaczący wpływ miała nie tylko skala trudności pytań, ale także zamieszczenie w teście pytań z dziedziny prawa administracyjnego, często o niszowym znaczeniu, o czym nie poinformowano wcześniej zdających, a także konstrukcja pytań testowych, jak na przykład 98 i 99, na które prawidłowe odpowiedzi wskazywała dopiero analiza porównawcza kombinacji przepisów, czego w wypowiedziach Ministra miało nie być.

Podnosząc powyższe zarzuty wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji przez uznanie, że uzyskał pozytywny wynik egzaminu testowego.

W piśmie z dnia 17 sierpnia 2009 r. złożonym do Sądu jako uzupełnienie skargi podniósł wadliwość pytania nr 100, na które udzielił nieprawidłowej odpowiedzi. Zarzucił, że Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 134 p.p.s.a. z urzędu winien uchylić powyższe pytanie (o czym orzekł Wojewódzki Sąd Administracyjnego w Warszawie w sprawie VI SA/Wa 1061/09).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości. Uznał, że całkowicie nieuprawnione są też zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia art. 7, 8, 77 § 1, 35 § 3, 36 § 1 k.p.a. Różna ocena prawna poprawności kwestionowanych pytań istniejąca pomiędzy skarżącym, a organem nie może być utożsamiana z naruszeniem powyższych zasad wskazanych w Kodeksie postępowania administracyjnego.

Podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 35 § 3 i art. 36 § 1 k.p.a. uznał za niezasadny. Przekroczenie terminów określonych w kodeksie postępowania administracyjnego w załatwieniu sprawy w postępowaniu odwoławczym wynikało z obiektywnego faktu wpływu dużej ilości odwołań od uchwał Komisji Egzaminacyjnych. Organ rozpoznał sprawę w najszybszym z możliwych terminów, działając wnikliwie i szybko. Ustosunkowując się do zarzutu wadliwości pytań nr: 213, 90, 98, 99, 182 należy stwierdzić, że w ocenie Ministra Sprawiedliwości pytania te zawierały trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna wskazana w kluczu była prawidłowa. Nie zgodził się z zarzutami skarżącego formułowanymi do treści powyższych pytań - szczegółowo odnosząc się do zarzutów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną /uchwałę/ lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga jest uzasadniona, choć nie wszystkie zarzuty w niej podniesione są trafne.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów procesowych, w ocenie Sądu, w zaskarżonym rozstrzygnięciu organ nie naruszył przepisów procesowych wymienionych w skardze: art. 7, 8, 77 § 1 k.p.a. i 107 § 3 k.p.a. Wziął pod uwagę cały istotny w sprawie materiał dowodowy. Podkreślenia wymaga, iż organ dla prawidłowego wypełnienia obowiązku rozpatrzenia sprawy nie musi odnosić się do wszystkich orzeczeń i poglądów doktryny, jeżeli pozostają one bez wpływu na wynik sprawy. W sprawie niniejszej przedstawiona została pełna argumentacja o charakterze prawnym dotycząca prawidłowości kwestionowanych pytań i stanowiąca jednocześnie odpowiedź na twierdzenia skarżącego.

Organ odwoławczy reprezentował stanowisko zasadniczo odmienne od przedstawionego przez skarżącego i swoje poglądy w tym zakresie szczegółowo uzasadnił, odwołując się do stosownych aktów prawnych. Fakt wydania rozstrzygnięcia, które jest poparte analizą prawną i które jest jednocześnie niekorzystne dla strony, nie może być utożsamiane i łączone z naruszeniem wyrażonej w art. 8 k.p.a. zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Także uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji odnosi się do mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa, jak również wyjaśnia powody wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia i dlatego zarzuty naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. Sąd uznał za niezasadne. Argumenty skarżącego należy uznać za polemikę z prawidłowym stanowiskiem organu, pamiętać bowiem trzeba, że poprawna odpowiedź na pytanie testowe musi pozostawać w zgodzie z kontekstem i logiką pytania, bez czynienia dodatkowych założeń. Innymi słowy, by udzielić prawidłowej odpowiedzi na pytanie testu, należało "wyłuskać" istotę każdego z pytań.

Minister Sprawiedliwości w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odniósł się do wszystkich pytań zakwestionowanych przez skarżącego uznając, że pytania zostały sformułowane w sposób prawidłowy, zgodnie z zawartym w teście pouczeniem, a spośród zaproponowanych odpowiedzi tylko jedna jest prawidłowa.

Sąd podzielił wszystkie argumenty organu oprócz odnoszących się do pytania nr 100. Stwierdził bowiem, że w zakresie tego pytania uzasadniony jest zarzut naruszenia prawa materialnego.

Pytanie nr 100 brzmiało:

"Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, jeżeli strona wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia apelacji, nie dołączając jednocześnie do wniosku samej apelacji:

A. sąd odrzuci wniosek o przywrócenie terminu,

B. sąd oddali wniosek o przywrócenie terminu,

C. przewodniczący wzywa stronę do uzupełnienia tego braku w terminie tygodniowym pod rygorem zwrotu wniosku".

Skarżący udzielił na to pytanie odpowiedzi "A", natomiast według klucza odpowiedzi prawidłowa jest odpowiedź "C", która wynika z przepisów art. 169 § 3 k.p.c. w zw. z art. 130 § 1 k.p.c.

Według oceny Sądu ww. przepisy nie dają na nie odpowiedzi.

Przepis art. 169 § 3 k.p.c. brzmi:

"Równocześnie z wnioskiem (o przywrócenie terminu) strona powinna dokonać czynności procesowej". Natomiast w myśl art. 130 § 1 k.p.c. zd. 1 "Jeżeli pismo procesowe nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych lub jeżeli od pisma nie uiszczono należnej opłaty, przewodniczący wzywa stronę, pod rygorem zwrócenia pisma, do poprawienia, uzupełnienia lub opłacenia go w terminie tygodniowym". O tym, że niedołączenie apelacji jest brakiem formalnym wniosku nie przemawia literalne brzmienie art. 169 § 3 k.p.c. To orzecznictwo Sądu Najwyższego przesądziło, iż niedopełnienie przez składającego wniosek o przywrócenie terminu wymagań przewidzianych w art. 169 § 3 k.p.c. stanowi brak formalny, którego uzupełnienie powinien Przewodniczący zarządzić w trybie przewidzianym w art. 130 k.p.c. (tak też 1CZ 238/54 z dnia 18 października 1954 r., OSNCP 1955/2/44 i 2CR 119/58 z dnia 1 września 1958 r., Preis 1960/2/407).

W tym stanie rzeczy, zdaniem Sądu, budzić może wątpliwość formułowanie tego rodzaju pytań w teście na egzaminie konkursowym na aplikację, na które odpowiedź nie wynika expressis verbis z przepisów prawa, a jedynie z poglądów doktryny i orzecznictwa.

Sąd stoi na stanowisku, że pytania testowe na egzamin konkursowy na aplikację radcowską powinny być tak formułowane, aby zrealizować ustawowy wymóg określony w art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, a zatem na które jest tylko jedna prawidłowa i niebudząca wątpliwości odpowiedź.

Skoro powyższe pytanie 100 nie zostało sformułowane zgodnie z art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, a skarżący otrzymał z testu wyboru 189 punktów, zasadnym było uchylenie zaskarżonej decyzji stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 a) p.p.s.a. Rozstrzygnięcie jak w pkt 2 i 3 wyroku Sąd oparł na art. 152 i 200 p.p.s.a.