Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 447/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2020-10-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3, art. 4, art. 33
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 3 ust. 1 pkt 13, art. 12
journal: Dz.U. 2017 poz 1161
law: Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych - tekst jedn.
article: art. 987, art. 998, art. 999
journal: Dz.U. 2018 poz 1360
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - tekst jedn.
article: art. 4
journal: Dz.U. 2020 poz 65
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
article: art. 7, art. 8, art. 9, art. 11
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 15 października 2020 r. sprawy ze skargi K. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

K. C. zaskarżyła do sądu postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] (uzupełnione postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2020 r. Nr [...] pouczeniem o środku zaskarżania), utrzymujące w mocy postanowienie Marszałka Województwa Z. z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w sprawie zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym sprawy.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2017 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w K. VIII Wydział Cywilny przysądził na rzecz skarżącej własność nieruchomości, tj. niezabudowanej działki gruntu nr [...] o powierzchni 0,1597 ha z wydanym pozwoleniem na budowę domu według indywidualnego projektu, położonej w Ś. , co do której Sąd Rejonowy w K. VI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą KW nr [...]

Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. Starosta [...] w K. zezwolił na wyłączenie z produkcji rolnej gruntów rolnych stanowiących własność poprzedniego właściciela i ustal wobec ówczesnego właściciela działki opłatę roczną w wysokości [...] zł, stanowiącą 10% należności, płatną przez 10 lat począwszy od 2010 r. do 2019 r. Organ wystawił tytuł wykonawczy nr [...] z dnia 3 października 2019 r., opatrzony klauzulą wykonalności z dnia 7 października 2019 r., dotyczący egzekucji należności pieniężnej za 2019 r. w wysokości [...] zł, powstałej na podstawie art. 12 ust. 1, ust. 4 i ust. 7 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, zaznaczając rubrykę E. pkt 1. oraz pkt 3. ppkt 1. i pkt 4. tego tytułu, wskazując także, że podstawą prawną obowiązku jest: "z mocy prawa".

Skarżąca pismem z dnia 9 grudnia 2019 r. wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, powołując zarzut błędu co do osoby zobowiązanej oraz zarzut określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią wynikającą z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, jak też wniosła o umorzenie postępowania i uchylenie zajęcia wierzytelności na rachunku bankowym.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] Marszałek Województwa Z., działając jako organ egzekucyjny będący zarazem wierzycielem dochodzonej należności, oddalił zarzuty skarżącej, nie podzielając ich zasadności, a - po rozpoznaniu zażalenia skarżącej z dnia z 3 lutego 2020 r. - organ odwoławczy wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2020 r. utrzymał w mocy ww. postanowienie, stwierdzając m.in., że przysądzenie własności w drodze licytacji komorniczej przenosi własność nieruchomości na nabywcę i jest tytułem do ujawnienia na rzecz nabywcy prawa własności w katastrze nieruchomości oraz przez wpis w księdze wieczystej lub przez złożenie dokumentu do zbioru dokumentów. Konsekwencją przejścia prawa własności jest przejście na nowego właściciela z mocy art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U. z 2017 r. poz. 1161); dalej: "ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych", obowiązku uiszczania opłat rocznych z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolnej. Obowiązek ten obejmuje opłaty istniejące po dacie przysądzenia na rzecz nabywcy własności nieruchomości, nie obejmuje natomiast opłat nieuiszczonych przez poprzedniego właściciela, dlatego skarżącą obciążają tylko opłaty za rok 2018 i rok 2019. Natomiast, według organu, niepoinformowanie skarżącej przez komornika sądowego o jakichkolwiek obciążeniach dotyczących nieruchomości, w tym o obowiązku uiszczenia dochodzonej opłaty, nie ma wpływu na sam obowiązek, który wynika bezpośrednio z przepisów prawa.

W skardze do sądu skarżąca, zaskarżając ww. postanowienie w całości, zarzuciła naruszenie:

- art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym

w administracji (Dz.U. z 2020 r. poz. 1427); dalej: "u.p.e.a.", poprzez błędne zastosowanie i nieuznanie w konsekwencji, że nie zachodzi błąd co do osoby zobowiązanej w tytule wykonawczym, gdyż nie było podstaw do wystawienia tytułu wykonawczego przeciwko niej;

- określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią wynikającą z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4 u.p.e.a.;

- art. 7 - art. 9 i art. 11 k.p.a. poprzez naruszenie zasady praworządności i niepodjęcia, pomimo wniosku zawartego w zażaleniu, jakichkolwiek czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli; prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej; wypełnienie obowiązku należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenia ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz konieczność wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy, w tym nieuzasadnienie swojego rozstrzygnięcia.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i poprzedzającego je postanowienia ze wskazaniem, że organ ponownie prowadząc sprawę winien umorzyć postępowanie egzekucyjne i uchylić tytuł wykonawczy, na podstawie którego jest prowadzona bezprawna egzekucja, a nadto wniosła o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania w charakterze świadka komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w K..

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Na posiedzeniu niejawnym dniu 15 października 2020 r. sąd oddalił wniosek dowodowy skarżącej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Sporna w sprawie jest kwestia prawidłowości rozpoznania zarzutów skarżącej w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego co do rocznej opłaty ustalonej w 2010 r. na lata 2010-2019 wobec poprzedniego właściciela z tytułu wyłączenia z produkcji rolnej gruntu rolnego, nabytego przez skarżącą na licytacji prowadzonej przez komornika sądowego w roku 2017, a dotyczącej roku 2019.

Według skarżącej, organ powinien wystawić tytuł wykonawczy wobec poprzedniego właściciela gruntu oraz określić egzekwowany obowiązek zgodnie z decyzją z 2010 r., którą ustalono opłaty roczne, wystawienie natomiast takiego tytułu wobec niej oznacza dopuszczenie się przez organ błędu co do podmiotu zobowiązanego oraz określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią wynikającą z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4 u.p.e.a., tym bardziej, że skarżąca nie została o istnieniu takiego obowiązku poinformowana przez komornika sądowego.

Według organu, wystawienie tytułu wykonawczego wobec skarżącej jest prawidłowe, gdyż dotyczy roku w którym to skarżąca była już właścicielem nieruchomości, zaś opłaty roczne obciążają każdoczesnego właściciela gruntu wyłączonego z produkcji rolnej, niezależnie od tego, czy nabywca takiego gruntu został o obowiązku uiszczania opłaty poinformowany przez komornika sądowego.

Mając na uwadze taki przedmiot sporu, należy na wstępie wskazać, że sposób ustalenia oraz termin i sposób uiszczenia ww. opłaty rocznej wynika wprost z przepisów przywołanej ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. W jej art. 3 ust. 1 pkt 13 wprowadzono definicję opłaty rocznej, zgodnie z którą to definicją: "opłata roczna, to opłata z tytułu użytkowania na cele nierolnicze lub nieleśne gruntów wyłączonych z produkcji, w wysokości 10% należności, uiszczana: w razie trwałego wyłączenia - przez lat 10, a w przypadku nietrwałego wyłączenia - przez okres tego wyłączenia, nie dłużej jednak niż przez 20 lat od chwili wyłączenia tych gruntów z produkcji", natomiast w poszczególnych ustępach art. 12 określono sposób ustalania tej opłaty, zaś w ust. 14 postanowiono, że: "Opłatę roczną za dany rok uiszcza się w terminie do dnia 30 czerwca tego roku, przyjmując: 1) w odniesieniu do gruntów rolnych kwoty określone na podstawie ust. 7". Ponadto, w art. 12 ust. 4 przewidziano, że: "W razie zbycia gruntów wyłączonych z produkcji, obowiązek uiszczania opłat rocznych przechodzi na nabywcę. Zbywający jest obowiązany uprzedzić o tym nabywcę.".

Z przywołanej regulacji nie wynika, aby wysokość opłaty rocznej była ustalana w przypadku przejścia własności na nabywcę w drodze decyzji administracyjnej. Z akt sprawy wynika natomiast, że decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. Starosta [...] w K. zezwolił na wyłączenie z produkcji rolnej gruntów rolnych stanowiących własność poprzedniego właściciela i ustalił wobec ówczesnego właściciela działki opłatę roczną w wysokości [...] zł, stanowiącą 10% należności, płatną przez 10 lat począwszy od 2010 r. do 2019 r. Jednak, w sprawie tej organ wystawił tytuł wykonawczy nr [...] z dnia 3 października 2019 r. dotyczący egzekucji należności pieniężnej za 2019 r. w wysokości [...] zł, powstałej na podstawie art. 12 ust. 1, ust. 4 i ust. 7 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, a nie na podstawie ww. decyzji (rubryka E. pkt 1. i pkt 4.). Nadto, w pkt 3. ppkt 1. tego tytułu zostało wskazane, że podstawą prawną obowiązku jest: "z mocy prawa". Zatem, z tych informacji zamieszczonych w tytule wykonawczym wynika, że to nie decyzja wydana wobec poprzedniego właściciela gruntu wyłączonego z produkcji rolnej była podstawą wystawienia wobec skarżącej tytułu wykonawczego, lecz przepisy prawa określone w ustawie o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Zatem, podstawa prawna obowiązku uiszczania opłaty przez skarżącą została w tytule wykonawczym prawidłowo wskazana, więc tytuł ten nie zawiera wad prawnych.

Dodatkowo należy wskazać, że także inne regulacje prawne wskazują, że po przejściu własności wyłączonego z produkcji rolnej gruntu na innego właściciela, obowiązek ten przechodzi na nabywcę. I tak, w przepisach art. 155 i nast. k.c. regulujących kwestię zbycia nieruchomości (w tym gruntów), określanej jako przeniesienie ich własności, uregulowano, że umowa sprzedaży, zamiany, darowizny, przekazania nieruchomości lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia własności rzeczy co do tożsamości oznaczonej przenosi własność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły. Uznać należy, że szczególną formą zbycia gruntów jest ich sprzedaż w drodze licytacji odbywającej się w toku postępowania egzekucyjnego.

Zgodnie także z art. 987 k.p.c., po zamknięciu przetargu sąd w osobie sędziego, pod którego nadzorem odbywa się licytacja, wydaje na posiedzeniu jawnym postanowienie co do przybicia na rzecz licytanta, który zaoferował najwyższą cenę, po wysłuchaniu tak jego, jak i obecnych uczestników. Z kolei, art. 998 § 1 k.p.c. stanowi, że po uprawomocnieniu się przybicia i wykonaniu przez nabywcę warunków licytacyjnych lub postanowieniu o ustaleniu ceny nabycia i wpłaceniu całej ceny przez Skarb Państwa sąd wydaje postanowienie o przysądzeniu własności. Natomiast, przepis art. 999 §1 k.p.c. (zdanie pierwsze) stanowi, że prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności przenosi własność na nabywcę i jest tytułem do ujawnienia na rzecz nabywcy prawa własności w katastrze nieruchomości oraz przez wpis w księdze wieczystej lub przez złożenie dokumentu do zbioru dokumentów.

Ponadto należy wskazać, że także w przepisie art. 4 pkt 3b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r. poz. 65), określono, że przez "zbywanie nieruchomości" należy rozumieć dokonywanie czynności prawnych, na podstawie których następuje przeniesienie własności nieruchomości lub przeniesienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej albo oddanie jej w użytkowanie wieczyste. Nadto, prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności jest także tytułem egzekucyjnym do wprowadzenia nabywcy w posiadanie nieruchomości.

W sprawie - na mocy prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w K. VIII Wydział Cywilny z dnia 22 czerwca 2017 r. - została na rzecz skarżącej przysądzona własność nieruchomości działki gruntu nr [...] położonej w Ś. . Należy zatem stwierdzić, że z dniem przysądzenia, tj. 22 czerwca 2017 r., skarżąca stała się właścicielem ww. działki, co oznacza, że w tym dniu doszło do przeniesienia własności nieruchomości, a skoro działka ta została wyłączona z produkcji rolnej, to obowiązek uiszczania opłat rocznych z dniem przeniesienia własności tej nieruchomości przeszedł z mocy prawa na nabywcę, tj. skarżącą.

W tej sytuacji, wbrew zarzutom skargi, niepoinformowanie skarżącej przez komornika sądowego o obowiązku uiszczania opłat rocznych - na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych - pozostaje bez wpływu na zaistnienie tego obowiązku, bowiem przechodzi on na nabywcę z mocy prawa. Podstawowe znaczenie ma okoliczność, czy doszło do zbycia gruntów wyłączonych z produkcji rolnej. W sprawie, niewątpliwie skarżącej nie można odmówić przymiotu nabywcy nieruchomości, a skoro tak, to jest ona zobowiązana do uiszczenia opłaty, który to obowiązek wynika wprost z ustawy.

Nadto należy wskazać, że - jak wyjaśnił to szczegółowo organ w zaskarżonym postanowieniu - opłaty zostały naliczone za rok 2018 (sprawa o sygn. akt I SA/Sz 448/20) i rok 2019 (sprawa o sygn. akt I SA/Sz 447/20), a nie za lata przed nabyciem nieruchomości przez skarżącą.

W tej sytuacji, należało także ocenić, że zarzuty wniesione przez skarżącą w piśmie z dnia 9 grudnia 2019 r. w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego zostały prawidłowo ocenione przez organ egzekucyjny, bowiem w sprawie nie zaistniał błąd co do osoby zobowiązanej, a określenie egzekwowanego obowiązku nastąpiło zgodnie ze wskazanymi w podstawie prawnej przepisami ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, w szczególności zaś z jej art. 12 ust. 4, zatem nie było także podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej o umorzenie postępowania i uchylenie zajęcia wierzytelności na rachunku bankowym.

Wbrew także zarzutom skargi, organy obu instancji nie naruszyły w sprawie zasad ogólnych postępowania administracyjnego określonych w art. 7 - art. 9 i w art. 11k.p.a., gdyż szczegółowo wyjaśniły skarżącej swoje stanowisko, natomiast zarzut naruszenia zasady zaufania do organów państwa przez komornika sądowego nie podlega ocenie w tym postępowaniu.

Na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.); dalej; " p.p.s.a." - sąd oddalił wniosek skarżącej zawarty w skardze o przesłuchanie w charakterze świadka komornika sądowego. Przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. - zgodnie z którym sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie - zezwala sądowi na przeprowadzenie wyłącznie dowodów uzupełniających z dokumentów i tylko wówczas, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Tymczasem wniosek skarżącej wykracza poza dyspozycję art. 106 § 3 p.p.s.a., gdyż nie dotyczy dowodu uzupełniającego z dokumentu.

Wobec tego, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - orzeczono jak w sentencji wyroku.