Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2662/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77, art. 107
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 348
journal: Dz.U. 2013 poz 1650
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Rząsa, sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant st. sekr. sąd. Paweł Konopelski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2018 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz skarżącego E. M. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] lipca 2017r. Nr [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez obywatela [...] pana E. H. A. M., działając na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 1, 6 i 10 , art. 315 ust. 2 pkt 1, art. 318 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, art. 319 pkt 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013r. o cudzoziemcach (Dz. U.z 2016r. poz. 1990 z późn. zm.) oraz art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t, Dz. U. z 2017r. poz. 1257), utrzymał w mocy decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej [...] z dnia [...] listopada 2016r. Nr [...]. Decyzją tą orzeczono o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu oraz, o zakazie ponownego wjazdu cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw strefy Schengen przez okres 3 lat od dnia wydania tej decyzji.

W uzasadnieniu organ wskazał, że wydając [...] listopada 2016r. decyzję, Komendant Placówki Straży Granicznej [...], powołał się na art. 302 ust. 1 pkt 1, 6 i 10 ustawy o cudzoziemcach. Organ I instancji stwierdził bowiem, że Cudzoziemiec wjechał do Polski i przebywa w naszym kraju bez stosownego zezwolenia oraz nie posiada środków na pokrycie kosztów pobytu.

Od decyzji organu I instancji strona wniosła odwołanie. Zarzuciła zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie:

- art. 302 ust. l pkt 2 ustawy o cudzoziemcach poprzez jej wydanie w sytuacji, kiedy zachodziły negatywne przesłanki do wydania takiego rozstrzygnięcia w postaci okoliczności uzasadniających udzielenie skarżącemu zgody na pobyt ze względów humanitarnych,

- art. 348 pkt 1a i pkt 2 ustawy o cudzoziemcach poprzez stwierdzenie braku przesłanek do wyrażenia cudzoziemcowi zgody na pobyt ze względów humanitarnych z uwagi na zagrożenie jego praw do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego jak również praw do życia rodzinnego lub prywatnego,

- art. 6, 8 i 11 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niedostateczne wyjaśnienie przesłanek, którymi kierowano się przy wydaniu zaskarżonej decyzji,

- art. 7 i 77 § 1 Kpa poprzez zaniechanie wnikliwego i rzetelnego wyjaśnienia przedmiotowej sprawy, w ty pod kątem zaistnienia negatywnych przesłanek do wydania zaskarżonej decyzji w kontekście aktualnej sytuacji w [...].

W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że po powrocie do kraju pochodzenia cudzoziemcowi będzie groziło niebezpieczeństwo w postaci uwięzienia lub śmierci z powodu obarczenia go winą za utratę środków pieniężnych, jakimi miał obracać w ramach interesów rzekomo prowadzonych z członkami organizacji "[...]". W związku z powyższym sąd w [...] miał nakazać skarżącemu zwrot długu i obecnie grozi mu skazanie na wiele lat pozbawienia wolności z powody niewykonania wyroku sądowego. Ponadto w uzasadnieniu odwołania pełnomocnik strony argumentuje, że cudzoziemiec pozostaje w nieformalnym związku z obywatelką polską - panią J. H. Do przedmiotowego odwołania dołączono następnie dokumenty w postaci wyroku sądu w [...] oraz zaświadczenia Prokuratora [...] z dnia 17 grudnia 2015r., wraz z tłumaczeniami z języka [...] na język polski. Z tłumaczeń tych wynika, że w dniu 10 marca 2004r. pan E. H. A. M. został skazany przez sąd w [...] m.in. na karę 4 miesięcy pozbawienia wolności oraz na pracę społeczną za przywłaszczenie środków pieniężnych w kwocie 800 tys. funtów powierzonych mu w celu przekazania innej osobie oraz, że jest on poszukiwany w celu zatrzymania i przymusowego doprowadzenia. Ponadto w uzasadnieniu odwołania pełnomocnik strony argumentuje, że cudzoziemiec pozostaje w nieformalnym związku z obywatelką polską - panią J. H. W związku z powyższym pełnomocnik strony wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, względnie uchylenia jej i umorzenie postępowania w sprawie. W dniu 23 grudnia 2016r. do PSG [...] wpłynął wniosek pełnomocnika strony, w którym wnosi się o dopuszczenie dowodu z przesłuchania świadków: pana A. A. M. I. i M. A. M. na okoliczność prześladowania skarżącego w [...] z powodu jego działalności antyreżimowej. Następnie w dniu 2 stycznia 2017r. do PSG [...] wpłynęło oświadczenie pana E. H.A. M., w którym stwierdza on, że pozostaje w związku partnerskim z obywatelką polską panią I. N., która jest z nim w II miesiącu ciąży i z którą zamierza zawrzeć związek małżeński. Oświadczenie to złożyła osobiście pani I. N. W dniu 23 stycznia 2017r. do organu odwoławczego wpłynęło ponadto uzupełnienie odwołania wniesione przez pełnomocnika strony, w którym podnosi się, że ustalana jest data ceremonii ślubnej. Do odwołania została dołączona m.in. kserokopia zaświadczenia lekarskiego, z którego wynika, że pani I. N. jest w 8 tygodniu ciąży. Wobec powyższego pełnomocnik strony wnosi o udzielenie cudzoziemcowi zgody na pobyt ze względów humanitarnych na podstawie art. 348 pkt 2 i 3 ustawy o cudzoziemcach.

Rozpoznając ponownie sprawę organ II instancji wskazał, że z akt sprawy wynika, iż Cudzoziemiec opuścił kraj pochodzenia w roku 2006, kiedy to wyjechał do [...], skąd przedostał się do [...] w celach biznesowych i przebywał tam przez ponad rok, po czym wyjechał na [...] i po 4 miesiącach przedostał się w maju 2008r. nielegalnie do Polski. W dniu 4 czerwca 2008r. przed Wojewodą [...] zostało wszczęte postępowanie w sprawie wydalenia cudzoziemca z Polski. W dniu 17 czerwca 2008r. skarżący wystąpił do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z wnioskiem o udzielenie ochrony międzynarodowej. W tym czasie skarżący występował jako A. I. ur. 13.11.1971r. - bezpaństwowiec narodowości [...]. W dniu [...] października 2009r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wydał decyzję o odmowie udzielenia skarżącemu ochrony międzynarodowej. Skarżący odwołał się od tej decyzji do Rady do Spraw Uchodźców, która ją uchyliła i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji decyzją z dnia [...] kwietnia 2010r. W dniu [...] listopada 2011r. Wojewoda [...] umorzył postępowanie w sprawie wydalenia cudzoziemca z Polski. W dniu [...] kwietnia 2015r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców umorzył postępowanie w sprawie udzielenia skarżącemu ochrony międzynarodowej, albowiem mimo wielokrotnych wezwań wnioskodawca nie stawił się na przesłuchanie.

W dniu 20 sierpnia 2015r. cudzoziemiec został wylegitymowany w [...] przez funkcjonariuszy [...] Oddziału Straży Granicznej prowadzących czynności dochodzeniowe pod nadzorem Prokuratury Rejonowej [...]. Podczas tych czynności skarżący wylegitymował się początkowo [...] dowodem osobistym i [...] prawem jazdy z jego fotografią spersonalizowanymi na dane: P. S. ur. [...] r. W toku postępowania wyjaśniającego cudzoziemiec przyznał jednak, że dokumenty te nie są autentyczne i przedstawił się jako E. H. A. M. W dniu 21 sierpnia 2015r. przed Komendantem PSG [...] zostało wszczęte postępowanie w sprawie zobowiązania cudzoziemca do powrotu. Tego samego dnia, postanowieniem wyżej wymienionego organu skarżący został zobowiązany do okresowego stawiennictwa w PSG [...].

W ocenie organu w sprawie nie ulega wątpliwości, że dopuszczając się nielegalnego przekroczenia granicy z [...] do Polski i nie posiadając stosownego zezwolenia na pobyt w naszym kraju, jak również nie posiadając środków na pokrycie kosztów pobytu skarżący wyczerpał dyspozycję art. 302 ust. 1 pkt 1, 6 i 10 ustawy o cudzoziemcach, który stanowi, że decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wydaje się cudzoziemcowi, gdy:

- przebywa lub przebywał na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego go do wjazdu na to terytorium i pobytu na nim, jeżeli wiza lub inny dokument są lub były wymagane;

- nie posiada środków finansowych niezbędnych do pokrycia kosztów pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podróży powrotnej do państwa pochodzenia lub zamieszkania albo tranzytu przez terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do państwa trzeciego, które udzieli pozwolenia na wjazd, i nie wskazał wiarygodnych źródeł uzyskania takich środków finansowych;

- przekroczył lub usiłował przekroczyć granicę wbrew przepisom prawa.

Dodatkowo organ wskazał, że w art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach zostały wyszczególnione okoliczności stanowiące negatywne przesłanki w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do powrotu. W uzasadnieniu przytoczył brzmienie tegoż przepisu. Jak również art. 348 i art. 351 tej ustawy.

Organ wskazał, że aby udowodnić istnienie w sprawie przesłanek z art. 348 pkt 1 ustawy (pobyt humanitarny) czy 351 pkt 1 ustawy (pobyt tolerowany), strona powinna wykazać okoliczności bezspornie wskazujące na istnienie zindywidualizowanego zagrożenia dla niej po powrocie do kraju pochodzenia, o których mowa w tych przepisach.

Wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej skarżący złożył jako A. I. - bezpaństwowiec narodowości [...] zamieszkały i przybyły z [...]. W uzasadnieniu tego wniosku cudzoziemiec twierdził, że był członkiem organizacji "[...]" i z tego powodu [...] służby specjalne prześladowały go a po powrocie do [...] grozi mu tam śmierć. Jak się następnie okazało, w toku postępowania administracyjnego w tej sprawie skarżący podawał nieprawdziwe dane i informacje na temat swojej narodowości i przeszłości, aż w końcu zrezygnował z dalszej procedury nie stawiając się na przesłuchania.

Podczas przesłuchania w dniu 21 sierpnia 2015r. pan E. H. A. M. twierdził, że wyjechał z [...] z powodu gróźb ze strony biznesmenów z "[...]", którzy domagali się od niego pieniędzy i grozili mu oraz jego rodzinie. Następnie podczas tego samego przesłuchania skarżący stwierdził, że był prześladowany przez ludzi (biznesmenów) nie należących do konkretnej organizacji, którym był winien pieniądze. Dalej skarżący stwierdził, że sytuacja zmusiła go do wyjazdu z kraju pochodzenia bo musiał uciekać przed ludźmi, którym był winien pieniądze oraz, że jego dane personalne figurują w egipskim wykazie osób do zatrzymania. Cudzoziemiec zaprzeczył przy tym, aby należał do jakiejś organizacji politycznej, religijnej, kulturowej czy społecznej. Natomiast podczas przesłuchania w dniu 25 września 20 15r. pan E. H. A. M. zaprzeczył, że w [...] mógłby zostać poddany torturom, nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu stwierdzając przy tym, że [...] to normalny kraj i nic mu w nim nie grozi poza problemami z długami a zagrażają mu ludzie z "[...]", którym jest winien pieniądze i aby móc powrócić do kraju pochodzenia musi wcześniej uregulować długi. Dalej podczas tego przesłuchania skarżący zaprzeczył, że w [...] mógłby zostać skazany bez podstawy prawnej i stwierdził, że w tym kraju nic nie zrobią (nie skarżą), jeśli nie ma dowodów i świadków a wina nie jest udokumentowana.

Na podstawie zeznań Cudzoziemca i przedstawionych przez niego dokumentów organ odwoławczy doszedł do wniosku, że powodem opuszczenia przez niego kraju pochodzenia były zaciągnięte przez niego długi finansowe lub sprzeniewierzenie powierzonych mu środków finansowe, których nie chciał lub nie mógł zwrócić oraz wynikające stąd konsekwencje w postaci skazującego go wyroku bądź wyroków sądowych i perspektywa odbycia kary pozbawienia wolności. Organ odwoławczy nie uznał za wiarygodną argumentację cudzoziemca, iż jego wierzyciele będący biznesmeni z organizacji "[...]" zagrażają jego bezpieczeństwu. Przyjął bowiem, że nawet gdyby uznać, iż jest to w jakimś stopniu możliwe, to skarżący ma prawo zwrócić się do stosownych służb [...] o udzielenie mu ochrony. Natomiast fakt, iż stronie grozi po powrocie do [...] zatrzymanie w celu odbycia kary pozbawienia wolności na podstawie prawomocnego wyroku sądowego nie stanowi w żadnym stopniu uzasadnienia do udzielenia cudzoziemcowi zgody na pobyt ze względów humanitarnych czy pobytu tolerowanego. Należy tu dodać, że w Polsce nie zostało wydane orzeczenie sądu albo rozstrzygnięcie Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie odmowy wydania cudzoziemca. Brak jest również podstaw do uznania, że zobowiązanie skarżącego do powrotu jest niewykonalne z przyczyn niezależnych od organu właściwego do przymusowego wykonania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu i od cudzoziemca. Wobec powyższego organ stwierdził, że w sprawie Cudzoziemca nie zachodzi żadna z przesłanek wymienionych w art. 348 pkt 1 i 351 ustawy. Odnosząc się do wskazanego wyżej wniosku dowodowego pełnomocnika strony organ odwoławczy uznał za bezcelowe przesłuchiwanie wskazanych w tym wniosku świadków, albowiem wcześniej skarżący nie zgłaszał żadnych zagrożeń dla niego jako działacza organizacji opozycyjnej czy osoby zajmującej się działalnością antyreżimową w kraju pochodzenia. Wręcz przeciwnie, cudzoziemiec zaprzeczał przynależności do jakiejkolwiek organizacji politycznej, religijnej czy społecznej i sam twierdził że nic mu w [...] nie grozi poza konsekwencjami za długi. Wobec powyższego, wiarygodność . wskazanych przez stronę dopiero w postępowaniu odwoławczym świadków jawi się jako bardzo wątpliwa. W ocenie organu odwoławczego, powyższy wniosek miał jedynie na celu wzmocnienie argumentacji cudzoziemca na rzecz uznania rzekomo grożącego mu po powrocie do kraju pochodzenia niebezpieczeństwa, którego w zaskarżonej decyzji nie dostrzeżono. Organ wskazał, że zbadał również zasadność odmowy udzielenia Cudzoziemcowi zgody na pobyt ze względów humanitarnych z uwagi na ochronę życia rodzinnego i prywatnego cudzoziemca. Wyjaśnił, iż art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności nie nakłada na państwo ogólnego obowiązku poszanowania dokonanego przez cudzoziemców wyboru kraju, w którym chcieliby oni mieszkać, a także obowiązku wyrażenia zgody na połączenie rodziny, konieczności zapewnienia możliwości podtrzymywania stosunków towarzyskich na jego terytorium itd. Konwencja nie gwarantuje prawa do wjazdu i pobytu cudzoziemca w kraju goszczącym. Przepisy Konwencji nie mogą być interpretowane w sposób prowadzący do narzucania państwu przyjmującemu cudzoziemców konieczności legalizowania im pobytu w formie przez nich wybranej, na wybranej przez cudzoziemców podstawie prawnej, wbrew przepisom prawa krajowego oraz bez względu na okoliczności faktyczne sprawy. Nie ma przy tym istotnego znaczenia, czy reakcją państwa na zjawisko nielegalnej imigracji jest sankcja karna czy środki administracyjne. W obu ostatnich orzeczeniach podkreślono, że przyznanie organom władzy możliwości reakcji w postaci wydalenia ( aktualnie zobowiązanie do powrotu) obywatela państwa trzeciego stanowi ważny środek ogólnej prewencji w odniesieniu do poważnych lub powtarzających się naruszeń prawa imigracyjnego. Należy uznać, iż system wykonywania krajowego prawa imigracyjnego, który został oparty na sankcjach administracyjnych VI postaci zobowiązania do powrotu, jako taki nie skutkuje brakiem zgodności z art. 8 Konwencji. To czy ostatecznie wydanie decyzji o zobowiązaniu do powrotu będzie uznane za zgodne z art. 8 Konwencji zależeć może ostatecznie od tego, czy podjęta przez władze krajowe ingerencja pozostaje w należytej proporcji do stwierdzonych naruszeń prawa, czyli, czy ingerencja ta jest konieczna demokratycznym społeczeństwie. Dokonując oceny, czy zaskarżona decyzja naruszałaby prawo cudzoziemca do życia rodzinnego, czy prywatnego organ wyjaśnił, iż nie każdy rodzaj więzów rodzinnych, czy prywatnych z krajem goszczącym zasługuje na jednakową ochronę. Dopuszczalność ingerencji w prawo do życia rodzinnego, czy prywatnego będzie uzależniona od okoliczności konkretnego przypadku. W ocenie organu, zaskarżona decyzja nie narusza prawa Strony do poszanowania jego życia rodzinnego. W orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka rozumienie pojęcia "życie rodzinne" co do zasady dopowiada związkom pomiędzy najbliższymi członkami rodziny np.: małżonkami (konkubentami), pomiędzy rodzicami i ich małoletnimi dziećmi, czy pomiędzy małoletnim rodzeństwem. Skarżący nie jest małżonkiem obywatelki polskiej ani cudzoziemki posiadającej zezwolenie na pobyt stały lub zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jeszcze w listopadzie 2016r. pełnomocnik skarżącego twierdził w odwołaniu od zaskarżonej decyzji, że cudzoziemiec pozostaje w nieformalnym związku z obywatelką polską - panią J. H. mimo, że już podczas przesłuchania w dniu 25 września 2015r. pan E. H. A. M. stwierdził, iż związek ten się rozpadł i że obecnie utrzymują kontakty koleżeńskie. Jak wyżej wspomniano, w dniu 2 stycznia 2017r. do PSG [...] wpłynęło oświadczenie Strony, w którym stwierdza on, że pozostaje w związku partnerskim z obywatelką polską panią I. N., która jest z nim w II miesiącu ciąży i z którą zamierza zawrzeć związek małżeński. Zarówno powyższe oświadczenie cudzoziemca jak i dołączone do sprawy zaświadczenie lekarskie nie stanowiły w ocenie organu jeszcze przekonywującego dowodu, iż skarżący i pani I. N. pozostają w faktycznym związku o charakterze rodzinnym a Cudzoziemiec okaże się ojcem dziecka. Powyższe zaświadczenie datowane jest na dzień 9 stycznia 2017r. a pełnomocnik strony zapewniał w uzupełnieniu odwołania z dnia 15 stycznia, iż ustalana jest data ceremonii ślubnej. Mimo, że pismem z dnia 7 kwietnia 2017r. pełnomocnik strony został powiadomiony m. in. o możliwości uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie, dotychczas nie wpłynęły do organu odwoławczego żadne dokumenty świadczące, iż skarżący i pani I. N. zawarli formalny związek małżeński, czy chociażby, że został zarezerwowany w USC termin w tym celu. Ponadto, jak wyżej to podniesiono, nie każdy związek o charakterze rodzinnym zasługuje na jednakową ochronę w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Dla organu odwoławczego nie ulega wątpliwości, że dopuszczając się nielegalnego przekroczenia granicy i następnie pobytu w Polsce bez wymaganego zezwolenia, Cudzoziemiec musiał liczyć się z konsekwencji takich wykroczeń i wynikającą stąd niepewnością co do dalszej egzystencji w naszym kraju oraz co do przyszłości jego związku z panią I. N. nawiązanego w okresie jego nielegalnego pobytu w Polsce.

W ocenie organu odwoławczego, zaskarżona decyzja nie narusza również prawa cudzoziemca do ochrony jego życia prywatnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Cudzoziemiec przebywa w naszym kraju od roku 2008 a więc nie tak długo. Skarżący nie posiada w Polsce majątku trwałego ani legalnych źródeł dochodu stanowiących podstawę jego egzystencji. Brak jest podstaw do stwierdzenia, że centrum życiowe skarżącego zostało przeniesione do Polski i istnieją obiektywne trudności w powrotnym przeniesieniu go do kraju pochodzenia. Podczas przesłuchania w dniu 25 września 2015r. cudzoziemiec stwierdził m.in., że kocha swój kraj pochodzenia, w którym pozostaje jego matka i młodsza siostra. Z jego wypowiedzi wynika, że zamierza tam powrócić po uregulowaniu długów.

Biorąc więc pod rozwagę całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie organ odwoławczy uznał, iż sytuacja Strony nie uzasadnia udzielenia mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych, czy pobyt tolerowany albowiem nie zaistniały żadne okoliczności, które mogłyby świadczyć, że jego powrót do kraju pochodzenia wiązałby się z jakimkolwiek naruszeniem przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, w tym prawa do ochrony życia rodzinnego czy prywatnego.

Jednocześnie organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 315 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, w decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu określa się termin dobrowolnego powrotu, który wynosi od 15 do 30 dni, liczony od dnia doręczenia decyzji. Natomiast art. 315 ust. 2 pkt 1 tej samej ustawy stanowi, że w decyzji, o której mowa w ust. 1 nie określa się terminu dobrowolnego powrotu cudzoziemca, gdy istnieje prawdopodobieństwo ucieczki cudzoziemca. Zgodnie z art. 315 ust. 3 pkt 1 i 3 ustawy o cudzoziemcach, prawdopodobieństwo ucieczki cudzoziemca istnieje w szczególności, gdy cudzoziemiec:

- zadeklarował niepodporządkowanie się obowiązkom wynikającym z otrzymania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu,

- przekroczył lub usiłował przekroczyć granicę wbrew przepisom prawa.

Cudzoziemiec przekroczył granicę z [...] do Polski wbrew przepisom prawa a podczas przesłuchania w dniu 21 sierpnia 2015r. oświadczył, że woli zostać w więzieniu w Polsce, niż powrócić do [...].

Zgodnie z art. 318 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, w decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu orzeka się o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen oraz określa się okres tego zakazu. Natomiast art. 318 ust. 2 pkt 1 tej samej ustawy stanowi, że zakaz ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen orzeka się-w przypadku wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, w której nie-określono terminu dobrowolnego powrotu.

Art. 319 pkt l ustawy o cudzoziemcach, stanowi, że zakaz, o którym mowa w art. 318 ust. 1, określa się od 6 miesięcy do 3 lat - w przypadkach, o których mowa wart. 302 ust. 1 pkt 1-3, 6, 10, 12, 13, 15 lub 16. W ocenie organu odwoławczego, orzeczony w zaskarżonej decyzji zakaz ponownego wjazdu skarżącego do Polski i innych państw obszaru Schengen przez okres 3 lat jest sankcją zasadnie zastosowaną i adekwatną do popełnionych wykroczeń.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie E. H. A. M., zarzucając jej:

1. naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy tj. art. 303 ust. 1 pkt 2 oraz art. 330 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 roku o cudzoziemcach (zwanej dalej "ustawą o cudzoziemcach") w zw. z art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego (zwanego dalej "k.p.a. ") poprzez ich niezastosowanie i nieodstąpienie przez organ od wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu pomimo wypełniania przez stan faktyczny w przedmiotowej sprawie przesłanek określonych w w/w przepisie, których konsekwencją zaistnienia jest obowiązek organu odstąpienia od wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu oraz poprzez niezaniechanie przez organ wykonania zaskarżonej decyzji, pomimo że zachodzą przesłanki do udzielenia skarżącemu zgody na pobyt ze względów humanitarnych, co powinno skutkować odstąpieniem od wykonania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu;

2. naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy tj. art. 302 ust. 1 pkt 1, 6, 10 w zw. z art. 303 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach poprzez niewłaściwe i bezpodstawne zastosowanie art. 302 ust. 1 pkt 1, 6, 10 ustawy o cudzoziemcach i wydanie na tej podstawie decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu i zakazie ponownego wjazdu, pomimo zaistnienia w niniejszej sprawie przesłanek negatywnych dla wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wskazanych wart. art. 303 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach,

3. naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy tj. art. 348 pkt 1 lit a, pkt 2 i pkt 3 oraz lit. 356 ustawy o cudzoziemcach poprzez ich niezastosowanie i nieudzielenie skarżącemu zgody na pobyt ze względów humanitarnych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pomimo zaistnienia w przedmiotowej sprawie przesłanek określonych w w/w przepisie skutkujących udzieleniem zgody na pobyt ze względów humanitarnych, w szczególności pomimo zaistnienia okoliczności, iż skarżący cudzoziemiec założył w Polsce rodzinę, związał się z polską obywatelką i jest ojcem małoletniego R. M. - obywatela polskiego, a zobowiązanie skarżącego do powrotu w sposób rażący naruszałoby jego prawo do życia rodzinnego lub prywatnego, w rozumieniu przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.;

4. naruszenie przez organ II Instancji przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez naruszenie art. 107 k.p.a. oraz art. 15 k.p.a., polegające na zaniechaniu przeprowadzenia przez organ II Instancji własnego wnikliwego postępowania dowodowego oraz zaniechaniu dokonania własnych ustaleń i rozważań zarówno faktycznych jak i merytorycznych, poprzestając w większości na ustaleniach i rozważaniach organu I Instancji - bez uwzględnienia nowych istotnych dla sprawy okoliczności, jakie zaistniały już po wydaniu decyzji przez Komendanta Placówki Straży Granicznej [...];

6. naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez brak zebrania wyczerpującego materiału dowodowego oraz jego selektywne, jednostronne rozpatrzenie i zaniechanie uwzględnienia wszelkich okoliczności sprawy - w szczególności zignorowanie przez Organ II Instancji okoliczności, iż partnerka skarżącego spodziewa się dziecka skarżącego i jest ona w związku o charakterze konkubinatu ze skarżącym, co skutkowało przedwczesnym wydaniem przez organ II Instancji decyzji niekorzystnej dla skarżącego, a pomijającej nowe istotne dla sprawy okoliczności.

Nadto zarzucono naruszenie w/w przepisów poprzez dowolną i jednostronną ocenę całokształtu materiału dowodowego w zakresie okoliczności uzasadniających zastosowanie art. 303 ust. 1 pkt 2 i art. 348 pkt 1 lit a, pkt 2 i pkt 3 ustawy o cudzoziemcach poprzez jednostronne ustalenie, że zobowiązanie cudzoziemca do powrotu nie narusza jego prawa do życia rodzinnego lub prywatnego, w rozumieniu przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. oraz jednostronne ustalenie, iż nie zachodzą przesłanki do udzielenia skarżącemu zgody na pobyt ze względów humanitarnych, z pominięciem stanowiska skarżącego, iż pozostaje on w związku o charakterze rodzinnym z obywatelka polską, który zamierza zalegalizować oraz że spodziewa się z obywatelką polską dziecka, a w chwili obecnej jest już ojcem dziecka będącego obywatelem polskim i de facto założył w Polsce rodzinę.

Skarżący wniósł o uchylenie decyzji obu instancji, oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2017.2188 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 poz.1369 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 302 ust. 1 pkt 1, 6 i 10

ustawy o cudzoziemcach, który stanowi, że decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wydaje się cudzoziemcowi, gdy:

- przebywa lub przebywał na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego go do wjazdu na to terytorium i pobytu na nim, jeżeli wiza lub inny dokument są lub były wymagane;

- nie posiada środków finansowych niezbędnych do pokrycia kosztów pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podróży powrotnej do państwa pochodzenia lub zamieszkania albo tranzytu przez terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do państwa trzeciego, które udzieli pozwolenia na wjazd, i nie wskazał wiarygodnych źródeł uzyskania takich środków finansowych;

- przekroczył lub usiłował przekroczyć granicę wbrew przepisom prawa.

W ocenie Sądu analiza akt sprawy pozwalała organom na przyjęcie, że w przypadku skarżącego wobec udowodnienia, że dopuszczając się nielegalnego przekroczenia granicy z [...] do Polski i nie posiadając stosownego zezwolenia na pobyt w naszym kraju, jak również nie posiadając środków na pokrycie kosztów pobytu skarżący wyczerpał dyspozycję art. 302 ust. 1 pkt 1, 6 i 10 ustawy o cudzoziemcach.

Wskazać jednak należy, że w art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach zostały wyszczególnione okoliczności stanowiące negatywne przesłanki w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do powrotu. W przypadku wystąpienia, których nie wydaje się decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu. Jedną z nich określoną w pkt 2 ww. przepisu okoliczność udzielenia cudzoziemcowi zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany lub ustalenia, że zachodzą przesłanki do ich udzielenia. Wskazać zatem należy, że zgodnie z art. 348 ustawy o cudzoziemcach stanowi, że cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt ze względów humanitarnych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli zobowiązanie go do powrotu:

1) może nastąpić jedynie do państwa, w którym, w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.:

a) zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego lub

b) mógłby on zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu, lub

c) mógłby być zmuszony do pracy, lub

d) mógłby być pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej, lub

2) naruszałoby jego prawo do życia rodzinnego lub prywatnego, w rozumieniu przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950r., lub

3) naruszałoby prawa dziecka, określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu.

Natomiast zgodnie z art. 351 tej samej ustawy, zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej udziela się cudzoziemcowi, jeżeli zobowiązanie go do powrotu:

1) może nastąpić jedynie do państwa, w którym, w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.:

a) zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego lub

b) mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu, lub

c) mógłby on być zmuszony do pracy, lub

d) mógłby być pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej - w przypadku gdy zachodzą okoliczności do odmowy udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych, o których mowa wart. 349, lub

2) jest niewykonalne z przyczyn niezależnych od organu właściwego do przymusowego wykonania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu i od cudzoziemca, lub

3) może nastąpić jedynie do państwa, do którego wydanie go jest niedopuszczalne na mocy orzeczenia sądu albo z uwagi na rozstrzygnięcie Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie odmowy wydania cudzoziemca.

W ocenie Sądu, analiza akt sprawy wskazuje, że słusznie strona skarżąca zarzuciła organowi odwoławczemu niewłaściwe zbadanie, czy w odniesieniu do strony nie zachodzą przesłanki uzasadniające udzielenie mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych określone w art. 348 ust. 2 ustawy. Jak wynika bowiem z akt sprawy na etapie postępowania odwoławczego skarżący poinformował organ, że pozostaje w związku partnerskim z obywatelką polską panią I. N., która jest z nim w II miesiącu ciąży i z którą zamierza zawrzeć związek małżeński. Oświadczenie to złożyła osobiście pani I. N. W dniu 23 stycznia 2017r. do organu odwoławczego wpłynęło ponadto uzupełnienie odwołania wniesione przez pełnomocnika strony, w którym podnosi się, że ustalana jest data ceremonii ślubnej. Do odwołania została dołączona m.in. kserokopia zaświadczenia lekarskiego, z którego wynika, że pani I. N. jest w 8 tygodniu ciąży.

Odnosząc się do powyższej okoliczności organ wskazał, że .."Skarżący nie jest małżonkiem obywatelki polskiej ani cudzoziemki posiadającej zezwolenie na pobyt stały lub zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jeszcze w listopadzie 2016r. pełnomocnik skarżącego twierdził w odwołaniu od zaskarżonej decyzji, że cudzoziemiec pozostaje w nieformalnym związku z obywatelką polską - panią J. H. mimo, że już podczas przesłuchania w dniu 25 września 2015r. pan E. H. A. M. stwierdził, iż związek ten się rozpadł i że obecnie utrzymują kontakty koleżeńskie. Jak wyżej wspomniano, w dniu 2 stycznia 2017r. do PSG [...] wpłynęło oświadczenie Strony, w którym stwierdza on, że pozostaje w związku partnerskim z obywatelką polską panią I. N., która jest z nim w II miesiącu ciąży i z którą zamierza zawrzeć związek małżeński. Zarówno powyższe oświadczenie cudzoziemca jak i dołączone do sprawy zaświadczenie lekarskie nie stanowiły w ocenie organu jeszcze przekonywującego dowodu, iż skarżący i pani I. N. pozostają w faktycznym związku o charakterze rodzinnym a Cudzoziemiec okaże się ojcem dziecka. Powyższe zaświadczenie datowane jest na dzień 9 stycznia 2017r. a pełnomocnik strony zapewniał w uzupełnieniu odwołania z dnia 15 stycznia, iż ustalana jest data ceremonii ślubnej. Mimo, że pismem z dnia [...] kwietnia 2017r. Nr [...] pełnomocnik strony został powiadomiony m. in. o możliwości uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie, dotychczas nie wpłynęły do organu odwoławczego żadne dokumenty świadczące, iż skarżący i pani I. N. zawarli formalny związek małżeński, czy chociażby, że został zarezerwowany w USC termin w tym celu. Ponadto, jak wyżej to podniesiono, nie każdy związek o charakterze rodzinnym zasługuje na jednakową ochronę w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Dla organu odwoławczego nie ulega wątpliwości, że dopuszczając się nielegalnego przekroczenia granicy i następnie pobytu w Polsce bez wymaganego zezwolenia, Cudzoziemiec musiał liczyć się z konsekwencji takich wykroczeń i wynikającą stąd niepewnością co do dalszej egzystencji w naszym kraju oraz co do przyszłości jego związku z panią I. N. nawiązanego w okresie jego nielegalnego pobytu w Polsce. "

W ocenie Sądu tak rygorystyczne stanowisko organu nie znajduje umocowania w art. 8 Konwencji, który stanowi, że każdy ma prawo do poszanowania swojego życia prywatnego i rodzinnego, swojego mieszkania i swojej korespondencji. (ust. 1) Niedopuszczalna jest ingerencja władzy publicznej w korzystanie z tego prawa, z wyjątkiem przypadków przewidzianych przez ustawę i koniecznych w demokratycznym społeczeństwie z uwagi na bezpieczeństwo państwowe, bezpieczeństwo publiczne lub dobrobyt gospodarczy kraju, ochronę porządku i zapobieganie przestępstwom, ochronę zdrowia i moralności lub ochronę praw i wolności innych osób (ust. 2).

Jak wskazano w wyroku ETPC 2017-01-10 1955/10 Babiarz v. Polska " W zakresie, w jakim skarżący powołuje się na art. 8 Konwencji, trzeba wskazać, że pomimo iż zasadniczym przedmiotem art. 8 jest ochrona osoby przed arbitralnymi działaniami ze strony organów władzy publicznej, artykuł ten nie zmusza jedynie państwa do powstrzymania się od takiej ingerencji: obok tego negatywnego zobowiązania mogą zaistnieć pozytywne obowiązki wpisane w skuteczne poszanowanie życia prywatnego lub rodzinnego. Obowiązki te mogą obejmować przyjmowanie środków mających na celu zabezpieczenie poszanowania życia prywatnego nawet w sferze relacji zachodzących pomiędzy samymi osobami. Granice pomiędzy pozytywnymi i negatywnymi obowiązkami państwa na podstawie wskazanego przepisu nie pozwalają jednakże na precyzyjne ich zdefiniowanie. Zasady znajdujące zastosowanie są, niemniej jednak, podobne. W obu tych kontekstach należy mieć na względzie sprawiedliwą równowagę, która winna zostać zachowana pomiędzy odnośnymi konkurującymi interesami, i w obu kontekstach państwo cieszy się pewnym marginesem uznania. W dziedzinie stanowienia przepisów rozwodowych i stosowania ich w konkretnych sprawach Układające się Państwa cieszą się szerokim marginesem uznania przy określaniu środków, jakie muszą zastać podjęte dla zapewnienia zgodności z Konwencją oraz dla pogodzenia sprzecznych interesów osobistych istniejących w sprawie".

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej spawy w ocenie Sądu organ odwoławczy nie uzasadnił dlaczego zdyskwalifikował oświadczenie Pani I. N., w którym wskazała, że spodziewa się dziecka skarżącego, jak również dlaczego nie uwzględnił faktu pozostawania skarżącego z ww. w związku partnerskim oraz okoliczności jej ciąży, wskazując na fakt, że ww. nie zawarli formalnego związku małżeńskiego.

W ocenie Sądu, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący znajdował się w związku partnerskim z Panią I. N., która w dacie wydania zaskarżonej decyzji spodziewała się jego dziecka (syn skarżącego urodził się miesiąc po wydaniu decyzji). Wskazać zatem należy, że pojęcie życia rodzinnego odnosi się nie tylko do związków wynikających z małżeństwa, ale może obejmować też inne, faktyczne więzi rodzinne, rozumiane jako rzeczywiste, bliskie więzi osobiste. Co do zasady życie rodzinne obejmuje niewątpliwie relacje między najbliższymi członkami rodziny, a więc małżonkami (konkubentami), rodzicami i ich małoletnimi dziećmi, a także pomiędzy małoletnim rodzeństwem. Relacje zaś pomiędzy dorosłymi członkami rodziny, można oceniać jako stanowiące o prowadzeniu życia rodzinnego w kontekście wzajemnej zażyłości i stopnia zależności w codziennym życiu. Ochronie na podstawie art. 8 Konwencji podlegają zatem nie tylko więzi rodzinne w rodzinach funkcjonujących prawidłowo, opartych na związkach małżeńskich, ale również więzi osobiste istniejące między osobami pozostającymi w związku faktycznym. Podobnie, pojęcie życia rodzinnego obejmuje więzi istniejące pomiędzy rodzicem a dzieckiem, jeśli w rzeczywistości te więzi są podtrzymywane. Życie rodzinne jest stanem, które wyznacza intensywność więzi (o charakterze emocjonalnym, społecznym, ekonomicznym, biologicznym itp.

Rozpoznając niniejszą sprawę organ odwoławczy winien był zatem rozważyć, czy związek skarżącego z Panią I. N., spełnia przesłanki życia rodzinnego w rozumieniu art. 8 Konwencji.

Na marginesie należy wskazać, że prawdą jest , że cudzoziemiec przebywając w Polsce nielegalnie powinien liczyć się z możliwością przerwania w każdej chwili rozpoczętego w Polsce w warunkach tak wielkiej niepewności życia rodzinnego. Jednak obowiązkiem organu, jest wyważenie kwestii poszanowania życia rodzinnego a prawem kraju goszczącego do ingerencji w nie.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał za zasadny zarzut skarżącego, iż rozpoznając przedmiotowa sprawę organ odwoławczy naruszył w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie art. 107 k.p.a. oraz art. 15 k.p.a., polegające na zaniechaniu przeprowadzenia przez organ II Instancji własnego wnikliwego postępowania dowodowego oraz zaniechaniu dokonania własnych ustaleń i rozważań zarówno faktycznych jak i merytorycznych, poprzestając w większości na ustaleniach i rozważaniach organu I Instancji - bez uwzględnienia nowych istotnych dla sprawy okoliczności, jakie zaistniały już po wydaniu decyzji przez Komendanta Placówki Straży Granicznej [...], jak również art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez brak zebrania wyczerpującego materiału dowodowego oraz jego selektywne, jednostronne rozpatrzenie i zaniechanie uwzględnienia wszelkich okoliczności sprawy - w szczególności zignorowanie przez Organ okoliczności, iż partnerka skarżącego spodziewa się dziecka skarżącego i jest ona w związku o charakterze konkubinatu ze skarżącym, co skutkowało przedwczesnym uznaniem przez organ, iż skarżący nie spełnia przesłanki określonej w art. 303 ust. 1 pkt 2 ustawy tj. że nie spełnia przesłanki uzasadniającej udzielenia mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych określonej w art. 348 ust. 2 ustawy.

Z tej przyczyny działając na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c) Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję. Jednocześnie na podstawie art. 200 orzekł o zwrocie skarżącemu kosztów postępowania sądowego.