Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2527/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 69 ust. 1 i 2, art. 69a ust. 1, art. 65 pkt , 2, 3 i 4
journal: Dz.U. 2019 poz 1513
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - t.j.
article: art. 106 par. 3, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Sędzia WSA Grażyna Śliwińska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 lutego 2021 r. sprawy ze skargi D. A. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...]września 2020 r. nr [...] w przedmiocie wpisu na listę adwokatów oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2020 r. Minister Sprawiedliwości, na podstawie art. 104 i art. 107 § 1 i 3 kpa w związku z art. 69a ust. 1 i z art. 65 pkt 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2019 r. poz. 1513) sprzeciwił się wpisowi D. A. na listę adwokatów Izby Adwokackiej w R., dokonanemu uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej w R. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Minister wyjaśnił, że Okręgowa Rada Adwokacka w R. uchwałą nr [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r. wpisała D. A. na listę adwokatów. Uchwałę z aktami osobowymi doręczono Ministrowi Sprawiedliwości w dniu 21 sierpnia 2020 r.

Minister ustalił, że D. A. spełnia przesłanki określone w art. 65 pkt 2, 3 i 4 ustawy - Prawo o adwokaturze jednakże nie spełnia przesłanki, o jakiej mowa w art. 65 pkt 1 tej ustawy. Stwierdził, że zainteresowany figuruje w Kartotece Karnej Krajowego Rejestru w związku z orzeczeniem w stosunku do niego przez Sąd Rejonowy w N. kary 1 roku pozbawienia wolności, której wykonanie na mocy art. 69 § 1 i 2 oraz art. 70 § 1 kk warunkowo zawieszono na okres próby wynoszący 2 lata, a nadto orzeczono 100 stawek po 10 zł grzywny, 2 lat zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych oraz łącznie 11 tys. nawiązki na rzecz 3 pokrzywdzonych. Powyższy wyrok uprawomocnił się z dniem 7 czerwca 2019 r.

Minister argumentował, że D. A. aktualnie nie spełnia przesłanki o której mowa w art. 65 pkt 1 ustawy, z uwagi na zbyt krótki upływ czasu od uprawomocnienia się wyroku skazującego oraz nieupłynięcie terminu określonego w art. 76 § 1 k.k.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie D. A.. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.

Podniósł zarzut naruszenia:

1. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.:

- art. 65 pkt 1 w zw. z art. 68 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2020 r. poz.1651 ze zm.) poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że figurowanie kandydata do zawodu adwokata w krajowym rejestrze karnym za przestępstwo nieumyślne w każdym przypadku i bez potrzeby rozpatrzenia wszystkich okoliczności sprawy, dyskwalifikuje go w sferze etyczno- moralnej do wpisu na listę adwokatów oraz świadczy o tym, że osoba nie posiada nieskazitelnego charakteru i nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata.

2. przepisów prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy tj:

- art. 7, art. 77 § 1; art. 80 i art. 107 § 3 kpa poprzez zaniechanie wszechstronnego i dokładnego rozpoznania wszystkich istotnych w sprawie okoliczności bez rozważenia całokształtu okoliczności charakteryzujących osobę skarżącego jak również okoliczności charakteryzujące jego dotychczasową postawę życiową, w tym właściwości osobiste, przebieg edukacji, działalność społeczną i zawodową, zachowanie przed i po popełnieniu przestępstwa co ma doniosłość w kontekście przesłanki z art. 65 pkt 1 P.o.a. oraz błędne w konsekwencji przyjęcie, że skarżący nie posiada nieskazitelnego charakteru oraz nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata.

Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodów z dokumentów:

z akt sprawy karnej toczącej się przed Sądem Rejonowym w N., [...] Wydział Kamy, sygn. akt [...]:

- protokół z przebiegu badania stanu trzeźwości z dni 17 stycznia 2018 r., - k. 7,

- opinia nr [...] z instytutu ekspertyz sądowych z dnia 30 stycznia 2018 r., - k. 87,

- opinia nr [...] z instytutu ekspertyz sądowych z dnia 13 września 2018 r., - k. 265-267,

- protokół przesłuchania podejrzanego w postępowaniu przygotowawczym z dnia 16 kwietnia 2018 r., wraz z wnioskiem o skierowanie na mediację - k. 155-161,

- list skarżącego z przeprosinami do rodziny pokrzywdzonej,

- opinia rekonstrukcyjna z dnia 6 czerwca 2018 r., - k. 198,

- protokół mediacji z dnia 10 września 2018 r., - k. 233

-oświadczenia rodziny pokrzywdzonej, a to C. B., Z.K., M.D., B. M., J. R., J. R. z dnia 27 maja 2018 r., w przedmiocie zawartego porozumienia - k. 269 -276,

- poręczenie Stowarzyszenia A. z dnia 18 stycznia 2018 r., oraz 25 maja 2019 r., - k. 306,

- zaświadczenie nr [...] z dnia 5 kwietnia 2018 r., o korzystaniu z pomocy psychologicznej - k. 307,

- protokół z rozprawy głównej z dnia 30 maja 2019 r., -k.321 -323,

- Wyrok Sądu Rejonowego w N., [...] wydział Karny z dnia [...] maja 2019 r., sygn. akt. [...] - k. 324-325,

-wywiad środowiskowy dotyczący osoby skarżącego z dnia 10 września 2018 r., - k. 377-378,

na fakt zachowania i postawy skarżącego po zdarzeniu z dnia 17 stycznia 2018 r., podjętych kroków celem naprawienia wyrządzonej szkody, dotychczasowego trybu życia przed popełnieniem nieszczęśliwego wypadku, posiadania przez skarżącego nieskazitelnego charakteru oraz faktu dawania przez niego rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków adwokata.

W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął i szczegółowo uzasadnił wskazane zarzuty.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wnosząc o jej oddalenie podtrzymał dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia. W działaniu organu rozstrzygającego w niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.

Zgodnie z art. 69. ust1. Ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2019 r. poz. 1513) Okręgowa rada adwokacka przesyła wraz z aktami osobowymi kandydata do Ministra Sprawiedliwości w terminie 7 dni każdą uchwałę o wpisie na listę adwokatów, a w terminie 30 dni każdą uchwałę o wpisie na listę aplikantów adwokackich. Okręgowa rada adwokacka w terminie 7 dni zawiadamia Ministra Sprawiedliwości o każdej uchwale o odmowie wpisu na listę adwokatów, a w terminie 30 dni o każdej uchwale o odmowie wpisu na listę aplikantów adwokackich.

Jeżeli zawarty w aktach osobowych wniosek o wpis nie zawiera wszystkich wymaganych informacji lub dokumentów, Minister Sprawiedliwości zwraca uchwałę wraz z aktami osobowymi kandydata do właściwej okręgowej rady adwokackiej w celu uzupełnienia.( ust. 2)

Jak stanowi art. 69a. ust. 1. w/w ustawy wpis na listę adwokatów lub aplikantów adwokackich uważa się za dokonany, jeżeli Minister Sprawiedliwości nie podpisze sprzeciwu od wpisu w terminie 30 dni od dnia doręczenia uchwały wraz z aktami osobowymi kandydata. W przypadku, o którym mowa w art. 69 ust. 2, bieg terminu liczy się od dnia ponownego doręczenia uchwały wraz z aktami osobowymi. Minister Sprawiedliwości wyraża sprzeciw w formie decyzji administracyjnej.

Decyzja Ministra Sprawiedliwości może być zaskarżona do sądu administracyjnego przez zainteresowanego lub organ samorządu adwokackiego w terminie 30 dni od dnia jej doręczenia (ust. 2).

W rozpoznawanej sprawie zaskarżone rozstrzygnięcie Ministra Sprawiedliwości zostało oparte o treść art. 69a ust. 1 poa. Podstawą złożenia sprzeciwu może być niespełnienie przez kandydata kryteriów wymienionych w art. 65 pkt 1 poa.. Minister Sprawiedliwości kontroluje dokonany wpis pod względem zgodności z prawem i bada czy wszystkie ustawowe przesłanki dokonania wpisu zostały spełnione.

Poza sporem pozostaje, że skarżący spełnia przesłanki określone w art. 65 pkt 2, 3 i 4 poa. Podstawę materialnoprawną kwestionowanej decyzji jest natomiast art. 65 pkt 1 omawianej ustawy zgodnie z którym na listę adwokatów może być wpisany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata.

Ocena czy skarżący spełnia warunek o którym wyżej mowa należy do organów samorządu i Ministra Sprawiedliwości, a zadaniem sądu administracyjnego jest skontrolowanie, czy rozstrzygnięcie w tym zakresie jest zgodne z przepisami prawa materialnego i procesowego.

Zwroty zawarte w omawianym przepisie, takie jak "nieskazitelny charakter" czy "rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu" należą do pojęć nieostrych. W istocie nie mogą więc być zdefiniowane w sposób jednoznaczny i abstrakcyjny. Trafnie podnosi się w piśmiennictwie, że ratio umieszczenia takiego zwrotu w treści przepisu stanowi, aby miał on zakres możliwy do wypełnienia w konkretnym przypadku. Ukonkretnienie znaczenia przepisu przez uwzględnienie stanu faktycznego, nie zaś odczytywanie znaczenia tekstu in abstracto, należy zaś do sfery stosowania prawa (por. "Interpretacja a subsumcja zwrotów niedookreślonych i nieostrych" E. Łętowska; Państwo o Prawo, 7-8/2011).

Pojęcie "rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu" zdefiniowane zostało w orzecznictwie Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego jako zespół cech osobistych charakteru i zachowań składających się na wizerunek osoby zaufania publicznego, na której nie ciążą żadne zarzuty podważające jej wiarygodność. Pojecie "rękojmi" to uroczyste poręczenie, zagwarantowanie, zapewnienie, że z racji posiadanych cech zawód zaufania publicznego będzie wykonywany prawidłowo. Składają się na nią cechy charakteru i dotychczasowe zachowanie osoby pragnącej wykonywać zawód adwokata. O nieskazitelności charakteru z kolei świadczą takie przymioty osobiste jak: uczciwość w życiu prywatnym i zawodowym, uczynność, pracowitość, poczucie odpowiedzialności za własne słowa i czyny, stanowczość, odwaga cywilna, samokrytycyzm, umiejętność zgodnego współżycia z otoczeniem. Wyrażenie ustawowe "dotychczasowe zachowanie" oznacza zaś postępowanie osoby ubiegającej się o wpis na listę adwokatów do czasu wpisania na tę listę i to takie zachowanie, postępowanie, odpowiadające ocenom moralnym i etycznym, gwarantujące właściwe wykonywanie zawodu do którego aplikuje kandydat O posiadaniu wyżej wymienionych przymiotów może świadczyć postępowanie i zachowanie danej osoby zarówno w sferze zawodowej, jak i prywatnej również w dłuższym okresie czasu i do oceny tej są uprawnione organy właściwe w sprawie.

Na rękojmię należytego wykonywania zawodu składają się zatem dwa elementy: cechy charakteru i dotychczasowe zachowanie osoby pragnącej zostać adwokatem (aplikantem adwokackim). Brak rękojmi należytego wykonywania zawodu jest więc implikacją braku nieskazitelnego charakteru i dotychczasowego zachowania odpowiadającego ocenom moralnym i etycznym. Są to pojęcia jednolite i niepodzielne.

Nieskazitelność charakteru, o której mowa w omawianym przepisie jest wprawdzie pojęciem nieostrym, co oznacza, że decyzja organu w tym zakresie ma charakter ocenny, jednak nieskazitelność charakteru nie jest stopniowalna (nie można być nieskazitelnym znacząco albo minimalnie).

Jak wynika z akt sprawy Minister Sprawiedliwości przeprowadził analizę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i na podstawie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego uznał, że skarżący nie spełnia przesłanki z art. 65 pkt 1 poa, którą to przesłankę organ władny był ocenić samodzielnie. Zdaniem Sądu, ocena ta nie jest dowolna. Poza sporem pozostaje bowiem, że skarżący spowodował wypadek ze skutkiem śmiertelnym. Nie podlega też dyskusji fakt, że figuruje w Kartotece Karnej Krajowego Rejestru, a wyrok skazujący uprawomocnił się dnia 7 czerwca 2019 r. Sąd podziela stanowisko Ministra, że na datę rozstrzygnięcia skarżący nie spełnił przesłanki o której mowa w art. 65 pkt 1 ustawy, z uwagi na zbyt krótki upływ czasu od uprawomocnienia się wyroku skazującego oraz nieupłynięcie terminu określonego w art. 76 § 1 kodeksu karnego. Natomiast okoliczności wskazane w skardze będą podlegały ocenie dopiero po przedstawieniu przez skarżącego informacji o niekaralności z Krajowego Rejestry Karnego.

Uprawnienie Ministra Sprawiedliwości do wyrażenia sprzeciwu od wpisu na listę adwokatów stanowi element nadzoru nad działalnością samorządu prawniczego. Analiza instytucji tego nadzoru została dokonana przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 1 grudnia 2009, sygn. akt K 4/08. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu tego wyroku stwierdził, że nadzór Ministra Sprawiedliwości uzasadniony jest potrzebą ochrony wartości konstytucyjnych takich jak ochrona praw obywateli oraz bezpieczeństwa obrotu prawnego. Ze względu na ochronę osób korzystających z pomocy prawnej świadczenie tego rodzaju pomocy nie może być pozostawione poza określoną przez ustawodawcę kontrolą jej formy i jakości przez organ władzy państwowej.

W pełni zgadzając się z argumentacją przedstawioną przez Trybunał Konstytucyjny zwrócić należy uwagę także na pogląd prawny wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 31 marca 2009 r. sygn. akt II GSK 1001/08, zgodnie z którym: "Minister Sprawiedliwości ma prawo do badania, w ramach przyznanego mu w art. 69 ust. 2 Prawa o adwokaturze sprzeciwu od wpisu na listę adwokatów, tego wpisu z punktu widzenia wszystkich wymagań określonych w art. 65 tej ustawy".

Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd oddalił wniosek skarżącego o przeprowadzenie dowodów wskazanych w skardze.

Sąd administracyjny, co do zasady, nie przeprowadza postępowania dowodowego, albowiem kontrolę legalności decyzji administracyjnej opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżone rozstrzygnięcie (art. 133 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Wyjątek od tej zasady zawiera art. 106 § 3 p.p.s.a. jednakże nie służy on do zwalczania ustaleń faktycznych, z którymi strona się nie zgadza (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2004 r. FSK1186/04 nie publ.). Należy zwrócić uwagę, iż postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym i w konsekwencji dokonywanie przez ten sąd ustaleń faktycznych jest dopuszczalne w zakresie uzasadnionym celami postępowania administracyjnego i powinno umożliwiać sądowi dokonywanie ustaleń, które będą stanowiły podstawę oceny zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia. Oznacza to, że sąd w istocie nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją. Należy zauważyć, iż przeprowadzenie dowodu z dokumentu jest niezbędne, jeżeli bez tego dokumentu nie jest możliwe rozstrzygnięcie istniejących w sprawie wątpliwości. Podkreślić zatem należy, że zakres kognicji sądu administracyjnego jest ograniczony do kontroli legalności zaskarżonego aktu i wyłącza możliwość czynienia przez ten sąd ustaleń faktycznych, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy. Celem postępowania sądowoadministracyjnego nie jest bowiem ponownie ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej (zob. NSA w wyroku z 6 października 2005 r. sygn. akt II GSK 164/05), lecz zbadanie, czy ustalenia dokonane przez organy administracyjne, których akty zostały zaskarżone, odpowiadają prawu (por. wyrok NSA z 23 stycznia 2007 r. II FSK 72/06).

W ocenie Sądu działanie organu było prawidłowe, w uzasadnieniu decyzji organ podał przesłanki podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja odnosi się do istotnych w sprawie okoliczności faktycznoprawnych.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia, 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

-----------------------

8