Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 112/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2012-07-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 1 - 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Sędziowie WSA Bożena Popowska (spr.) WSA Donata Starosta Protokolant st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2012 r. sprawy ze skargi T.T. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania, oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. Prezydent Miasta P., działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm. – dalej ustawa) wymeldował T.T. z pobytu stałego przy ul. O. [...] w P. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ I instancji wskazał, że budynek, w którym zameldowany był T.T. został rozebrany pod budowę autostrady A2 w oparciu o decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...].08.2000r. nr [...]. Organ I instancji wskazał, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że T.T. opuścił bez wymeldowania lokal przy ul. O. [...] w P. będący miejscem jego stałego pobytu. Ponadto wskazano na fakt, iż nie budzi wątpliwości również, że opuszczenie domu ma charakter trwały, gdyż budynek przeznaczony został do rozbiórki, a teren przeznaczony pod budowę autostrady. T.T. nie ma więc możliwości ponownego zamieszkania w przedmiotowym lokalu, z uwagi na fakt, że zamieszkiwanie w nim jest niemożliwe, z uwagi na brak pod powyższym adresem budynku, przeznaczonego na cele mieszkalne. W takiej sytuacji, utrzymywanie zameldowania wymienionego stanowiłoby fikcję meldunkową. Organ I instancji stwierdził również, iż ewidencja ludności służy rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego.

T.T. wniósł odwołanie od powyższej decyzji, kwestionując ustalenia organu co do rozbiórki budynku. Skarżący podniósł, iż budynek przy ul. O. [...] w P. opuścił w sierpniu 2009r. ze względu z osadzenie w Areszcie Śledczym, z zamiarem powrotu. Skarżący podniósł, że przedmiotowy budynek istniał w sierpniu 2009r. i w nim pozostawił cały swój dobytek. Na powyższą okoliczność skarżący wniósł o przesłuchanie świadków.

Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia [...].12.2011 r. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że do wydania decyzji o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego w trybie art. 15 ust. 2 ustawy niezbędne jest spełnienie przesłanki faktycznego dobrowolnego opuszczenia miejsca pobytu stałego bez wymeldowania się -przesłanki muszą być spełnione łącznie. Przesłanka ta winna być rozumiana jako zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu i dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania. Organ odwoławczy podzielił ustalenia wynikające z postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organ I instancji i jego wnioski prawne. Organ odwoławczy stwierdził, że ze zgromadzonych dokumentów wynika, że teren działki nr [...] został przeznaczony na teren autostrady, a budynek zlokalizowany przy ul. O. [...] w P. decyzją Wojewody Wielkopolskiego podlegał wyburzeniu w 2000 r., tym samym zgodnie z prawem oznaczony adres: przy ul. O. [...] w P. przestał istnieć. Nikt nie może być zameldowany pod takim adresem, który od 2000 r. nie istnieje, gdyż teren ten należy obecnie do autostrady, i nawet gdyby pozostał jakiś nie rozebrany budynek, to na terenie autostrady nie można nikogo meldować, bo nie ma prawidłowo oznaczonego adresu a taki pobyt jest nielegalny. Skoro budynek został rozebrany, należało usunąć z ewidencji ludności fikcję meldunkową. Organ odwoławczy stwierdził również, że obowiązek meldunkowy rozumiany jest obecnie jako czynność wyłącznie techniczna, związana z rejestracją ruchu ludności - meldunek potwierdza tylko fakt pobytu. W przedmiotowej sprawie meldunek na pobyt stały jest fikcją, gdyż budynek fizycznie od dawna nie istnieje, został wyburzony, a na jego miejscu jest obecnie teren autostrady.

T.T. kwestionując powyższą decyzję wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, podtrzymując argumentację podniesioną w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Wielkopolski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Adwokat M.M. w piśmie z dnia 3 lipca 2012r. podniósł, że mimo powstania autostrady A2, miejsce zamieszkania skarżącego nie uległo zmianie. Skarżący stale bowiem zamieszkiwał w budowanej przez siebie przybudówce, w której znajdowały się 2 pokoje, kuchnia oraz łazienka. W piśmie tym podważono również protokół z wizji lokalnej przedmiotowego miejsca zamieszkania, z którego wynika, iż na tym terenie nie ma żadnych budynków mieszkalnych. Według wiedzy skarżącego, budynek ten istnieje, a z pewnością istniał do czasu osadzenia go w Zakładzie Karnym. Pełnomocnik wskazał, że T.T. nie opuścił dobrowolnie swojego mieszkania. Zwrócono przy tym uwagę na fakt, iż dobrowolne opuszczenie ma miejsce wówczas, gdy wynika z własnej woli osoby zainteresowanej, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób. Rezygnacja z przebywania w lokalu pobytu stałego winna więc nastąpić w sposób wyraźny, nie tylko poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale również poprzez odpowiednie zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby zerwania wszelkich związków z dotychczasowym miejscem zamieszkania. Powyższe nie wystąpiło w przedmiotowej sprawie, gdyż skarżący wielokrotnie zaznaczał, że ma zamiar powrócić do miejsca stałego pobytu, po opuszczeniu Zakładu Karnego

Pełnomocnik podniósł, że w momencie opuszczania miejsca zamieszkania przez skarżącego, celem odbycia kary w Zakładzie Karnym, cały jego dobytek znajdował się w miejscu zameldowania. T.T. nie potrafi określić w jakim stanie obecnie znajduje się lokal w którym zamieszkiwał, jednak zaznacza, że jakiekolwiek działania osób trzecich względem jego miejsca zamieszkania były i są bezprawne. Z uwagi na to, że skarżący od 2009 roku przebywa w Zakładzie Karnym i nie nadzoruje działań osób trzecich w miejscu stałego pobytu, nie podważa on informacji zebranych podczas wizji lokalnej na ten czas. Nie zgadza on się jednak z wnioskiem, jakoby budynek nie istniał od 2000 roku, gdyż do czasu osadzenia skarżącego, stale zamieszkiwał pod wskazanym adresem. Pełnomocnik skarżącego zaznaczył również, że w toku niniejszego postępowania, nie zostały uwzględnione wnioski dotyczące materiału dowodowego, tj. przesłuchania świadków na okoliczność potwierdzenia faktycznego zamieszkiwania T.T. w miejscu stałego pobytu przed aresztowaniem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, że kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r., nr 153, poz. 1269) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej P.p.s.a.), sprowadza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta ogranicza się więc do zbadania czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, czy zgodnie z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. dokonano ustalenia stanu faktycznego a dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym i uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 k.p.a., a więc w sposób przekonywujący. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany powołaną podstawą prawną (art. 134 §1 P.p.s.a.).

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż kontrola sądowoadministracyjna w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny decyzji organów pierwszej i drugiej instancji w sprawie wymeldowania T.T. z pobytu stałego z pobytu stałego przy ul. O. [...] w P.

Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy, ewidencja ludności polega na rejestracji danych o miejscu pobytu osób, o urodzeniach, dotyczących obowiązku wojskowego, zmianach stanu cywilnego, obywatelstwa, imion i nazwisk oraz o zgonach. Osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad trzy miesiące, jest obowiązana wymeldować się najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca (art. 15 ust. 1 ustawy). Z kolei stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

Z powyższej regulacji wynika, że zameldowanie jak i wymeldowanie jest jedynie potwierdzeniem określonego faktu. Na wyłącznie ewidencyjny charakter obowiązku meldunkowego wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01 (Dz. U. z 2002 r. Nr 78, poz. 716). W uzasadnieniu powyższego wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu. Ponadto, w uzasadnieniu powyższego wyroku TK wyjaśnił, iż obowiązek meldunkowy służy prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji. Posiadanie informacji o miejscu zamieszkania i pobytu umożliwia racjonalizację szeregu działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego. Celem obowiązku meldunkowego jest bowiem zapewnienie prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, na co zwrócono uwagę w zaskarżonych decyzjach, że ewidencja ludności służąca rejestrowaniu pobytu ma charakter wyłącznie porządkowy, co oznacza, że zameldowanie jak i wymeldowanie nie jest związane z rozstrzyganiem uprawnień do lokalu, ani tym samym prawa do przebywania w nim. Jedynie stwierdzenie faktu przebywania w lokalu powinno być kryterium rozstrzygającym o zameldowaniu, natomiast podstawę do wymeldowania stanowi ustalenie przez właściwy organ faktu opuszczenia lokalu.

Mając na uwadze treść art. 15 ust. 2 ustawy stwierdzić należy, że przez opuszczenie miejsca stałego pobytu w świetle przywołanego przepisu rozumie się dobrowolne zaniechanie dalszego zamieszkiwania w konkretnym lokalu. W wielu wyrokach sądów administracyjnych wskazuje się, że sformułowanie "dobrowolne" w rozumieniu powyższego przepisu nie pokrywa się z potocznym rozumieniem tego słowa. Za dobrowolne opuszczenie lokalu uważa się bowiem m.in. opuszczenie lokalu przez osobę, która została do tego zmuszona, ale w odpowiednim czasie nie podjęła skutecznych działań umożliwiających jej faktyczny powrót do tego lokalu (np. nie wystąpiła w odpowiednim czasie z pozwem o ochronę naruszonego posiadania), czy też osobę, która opuściła lokal z powodu wykonania wydanego wobec niej wyroku orzekającego eksmisję z tego lokalu (por. wyrok NSA, z dnia 6 października 2005 r., sygn. akt II OSK 65/05, LEX nr 188693). Podkreśla się także, że egzekucja wyroku orzekającego eksmisję, czy opróżnienie i wydanie lokalu (na skutek roszczenia windykacyjnego) jest aktem równoznacznym z ustaniem pobytu w tym lokalu w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy.

W konwencji szerokiego rozumienia pojęcia "dobrowolnie" w art. 15 ust. 2 ustawy, rozpatrywać należy także konsekwencje faktu, że budynek, w którym osoba była zameldowana, przestał istnieć. Zdaniem orzekającego Sądu, gdy przestaje istnieć lokal czy budynek, w którym dana osoba była zameldowana, zamieszkiwanie w dotychczasowym miejscu pobytu nie jest możliwe i osoba taka musi przenieść się do innego lokum. Taką sytuację również należy uznać za dobrowolne opuszczenie lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zameldowanie jest bowiem ściśle powiązane z konkretnym miejscem, w którym osoba zameldowana koncentruje w sposób faktyczny swe życiowe interesy. Sformułowanie zawarte w art. 15 ust. 2 ustawy - "miejsce" pobytu należy odnieść przede wszystkim do konkretnego miejsca - lokalu czy nieruchomości, a adres tego miejsca służy do skonkretyzowania i oznaczenia tego lokalu czy nieruchomości.

Uwzględniając powyższe podkreślić należy, że sprawa o wymeldowanie skarżącego z miejsca pobytu stałego dotyczy wymeldowania go z konkretnego budynku, w którym kiedyś skarżący zamieszkiwał. Rozbiórka budynku i wiążący się z nią brak możliwości zamieszkiwania w tym obiekcie jest więc równoznaczne z dobrowolnym opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, stanowiącym przesłankę do wymeldowania z pobytu stałego.

Jak wynika z materiału dowodowego działka nr [...] została w całości zajęta pod autostradę. Potwierdza to znajdująca się w aktach sprawy mapa ewidencyjna stanowiąca załącznik do decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...].07.1996r. nr [...] o ustaleniu lokalizacji autostrady płatnej A 2 na terenie województwa poznańskiego. Zgodnie z decyzją Wojewody Wielkopolskiego nr [...] z dnia [...].08.2000r., w której zatwierdzono projekt budowlany i udzielono pozwolenia na budowę odcinka autostrady A 2 stanowiącej część obwodnicy P, organ wydający pozwolenie na budowę nakazał rozbiórkę obiektów budowlanych nie przewidzianych do dalszego użytkowania przed rozpoczęciem robót objętych pozwoleniem. Znajdujący się w aktach sprawy załącznik nr 7 do projektu zagospodarowania terenu Tom I część opisowa, stanowiący część projektu architektoniczno – budowlanego autostrady A 2 obejmującego m.in. odcinek od km 158 + 300 (Węzeł K.) do km 171 + 600 (Węzeł K.) wskazuje, iż działka nr [...] na której znajdował się budynek położony przy ul. O. [...] w P., objęta została wykazem działek z budynkami do rozbiórki. Fakt wykonania rozbiórki potwierdza protokół z wizji lokalnej przy ul. O. [...] w P. Z treści tego protokołu oraz załączonej dokumentacji fotograficznej bezspornie wynika, że na działce nr [...] nie ma żadnych budynków mieszkalnych ani też innego rodzaju zabudowań. Budynek ten obecnie nie istnieje - został rozebrany.

Wobec powyższego, organy prawidłowo uznały, że istotne w niniejszej sprawie jest, że przestał istnieć budynek, w którym skarżący zameldowany był na pobyt stały. Skoro nie istnieje sam budynek, a ponadto działka została zajęta pod autostradę, nie wymeldowanie skarżącego byłoby usankcjonowaniem fikcji meldunkowej.

Odnosząc się do argumentacji skarżącego, dotyczącej błędnego - jego zdaniem - ustalenia faktu rozbiórki budynku w 2000r., oraz nie uwzględnienia wniosku o przesłuchanie świadków na okoliczność faktycznego zamieszkiwania przez skarżącego w budynku położonym przy ul. O. [...] w P. w okresie bezpośrednio przed osadzeniem w sierpniu 2009r. w Areszcie Śledczym, stwierdzić należy, iż fakt zajęcia nieruchomości pod autostradę i wiążąca się z tym konieczność dokonania rozbiórki budynku położonego przy ul. O. [...] w P., potwierdzona w trakcie wizji lokalnej przesądza o konieczności wydania decyzji o wymeldowaniu z budynku położonego pod w/w adresem bez względu na okoliczność zamieszkiwania przez skarżącego na tej nieruchomości po wydaniu decyzji w sprawie pozwolenia na budowę autostrady A2 .

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż organy orzekające w sprawie dysponowały wystarczającym materiałem dowodowym, aby na jego podstawie stwierdzić spełnienie warunków określonych w art. 15 ust. 2 ustawy do wymeldowania skarżącego z dotychczasowego miejsca pobytu stałego i wobec nie przebywania skarżącego w miejscu, w którym był dotychczas zameldowany na pobyt stały, usunąć niezgodność rejestrową w ewidencji ludności z zaistniałym stanem faktycznym.

W związku z czym, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O wynagrodzeniu adwokata M.M. orzeczono na podstawie art. 250 P.p.s.a. w zw. z § 19 pkt 1 i 2 w zw. z §18 ust. 1 pkt 1 c oraz §2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Uwzględniając więc rodzaj i stopień zawiłości sprawy oraz nakład pracy poniesiony przez pełnomocnika, zasadnym jest przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia w wysokości 240 zł., powiększone o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianej dla tego rodzaju czynności.

MZ