Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 284/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-12-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Gospodarka mieniem
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Protokolant starszy specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...], Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji - po rozpatrzeniu odwołania E. S. - utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2017 r.,

nr [...], odmawiającą potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez F. S. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Wnioskiem z dnia [...] maja 1990 r. F. S. wystąpiła o przyznanie ekwiwalentu za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Następnie wnioskiem z dnia [...] maja 2009 r. E. S. zwrócił się

o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez F. S. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. F. S. zmarła w 1997 r., a w jej miejsce, jako strona, wstąpił E. S..

Po rozpatrzeniu wniosku Wojewoda [...] decyzją z dnia [... ] września

2017 r. odmówił potwierdzenia, że E. S. przysługuje prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez F. S. nieruchomości .w K. przy ul. [...], w byłym województwie [...], tj. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że do akt sprawy zostały dołączone następujące dokumenty:

- potwierdzone kserokopie odpisu i oryginału protokołu zeznań świadków z dnia [...] sierpnia 1945 r. spisanego przed radcą prawnym Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Oddział w [...], zgodnie z którym F. S. pozostawiła w K. przy ul. [...] dom kryty blachą, czteroizbowy o powierzchni [...] m², zabudowania gospodarcze: stodołę, chlew i oborę, sad i ogród warzywny o powierzchni 1 ha oraz gospodarkę rolną o powierzchni [...] ha, w tym [...] ha łąki i reszta ziemi ornej. Informacji tych udzielili świadkowie - J. B. i A. P. pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania,

- karta katalogowa Urzędu Rejonowego we [...] z dnia [...] października 1990 r., podpisana przez E. S. jako pełnomocnika F. S., zgodnie z którą F. S. pozostawiła w miejscowości K., w województwie [...], przy ul. [...] nieruchomość, w skład której wchodziły: grunty orne o powierzchni [....] ha, sad o powierzchni [...] ha, dom mieszkalny wybudowany w 1886 r. o powierzchni [...] m², o kubaturze [...] m3 , jednokondygnacyjny, zbudowany z cegły, drewna, kamienia, kryty blachą, zelektryfikowany, z piecami kaflowymi oraz zabudowania gospodarcze: obora, chlew i stodoła, wybudowane w 1916 r. o łącznej powierzchni około [...] m²,

- zaświadczenie Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Oddział w [...] z dnia [...] maja 1946 r., iż F. S., urodzona dnia [...] września 1902 r., stale zamieszkała przed przybyciem w K., województwo [...], jest repatriantem.

Następnie stwierdził, że zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2017 r. poz. 2097) do wniosku o wydanie decyzji należy dołączyć dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości.

Przepis art. 6 ust. 4 ww. ustawy stanowi, iż dowodami takimi mogą być w szczególności:

- urzędowy opis mienia,

- orzeczenie wydane przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny,

- dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych Republiki Białorusi, Republiki Litewskiej, Republiki Ukraińskiej, lub innych państw.

W trakcie postępowania Wojewoda [...] zwrócił się do Archiwum Akt Nowych w W., Archiwum Państwowego w L., Archiwum Państwowego we W. i Archiwum Państwowego we W. Oddział w L. o przesłanie potwierdzonych z oryginałem kserokopii wszelkich dokumentów, mogących potwierdzić pozostawienie przez F. S. nieruchomości w K. przy ul. [...], w byłym województwie [...], to jest poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r.

Zgodnie z odpowiedziami wszystkich Archiwów, w przechowywanych materiałach archiwalnych dotyczących pozostawionego mienia na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie odnaleziono dokumentów dotyczących F. S..

Ponadto wnioskodawca przedłożył tłumaczenie odpowiedzi Państwowego Archiwum obwodu [...] w [...] (na [...]) z dnia [...] lutego 2013 r., zgodnie z którym w zachowanych dokumentach archiwum nie odnaleziono dokumentów dotyczących własności, opisu i składu majątku F. S., który znajdował się w m. K., [...] powiatu, [...] województwa.

W dalszej części uzasadnienia organ podniósł, że zgodnie z art. 6 ust. 5 ww. ustawy, w przypadku braku dokumentów, o których mowa w ust. 4 pkt 1 i 2, dowodami mogą być oświadczenia dwóch świadków (złożone, pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka), którzy zamieszkiwali w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, lub w miejscowości sąsiedniej, a ponadto nie są osobami bliskimi właścicieli lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty, w rozumieniu przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W trakcie prowadzonego postępowania wnioskodawca przedłożył protokół z zeznań świadków złożonych w dniu [...] sierpnia 1945 r. przed radcą prawnym Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Oddział w L..

Jednakże dowód ten nie stanowi orzeczenia wydanego przez Państwowy Urząd Repatriacyjny, potwierdzającego fakt pozostawienia nieruchomości o określonym rodzaju i powierzchni, o którym mowa w art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Orzeczenia takiego nie udało się odnaleźć mimo poszukiwań prowadzonych w archiwach polskich i [...]. Omawiany dowód jest zatem tylko oświadczeniem świadków.

Wojewoda podkreślił, iż poza ustaleniem spełnienia formalnych wymogów stawianych dowodom, organ prowadzący postępowanie ma prawo do swobodnej oceny, czy na podstawie całokształtu materiału dowodowego dana okoliczność została udowodniona (art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego). Przepis ten nie wyznacza organowi administracji publicznej merytorycznych reguł oceny wyników postępowania dowodowego, co skłania do wniosku, że statuuje zasadę swobodnej oceny dowodów. Relacje świadków odnoszące się do sytuacji majątkowej osób obcych, sąsiadów, nie muszą być uznane za wiarygodne źródło ich osobistej wiedzy o stanie posiadania i majątku, w sytuacji, gdy są jedynym dowodem na tą okoliczność, a ponadto zawierają stwierdzenia niepewne (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1228/12).

Stwierdził także, że w kompetencji organu prowadzącego postępowanie jest ocena, czy osoba może w danej sytuacji pełnić rolę świadka i czy jej zeznania są dla organu wiarygodne - ponieważ zgodnie z art. 77 § 1 kpa organ ma obowiązek ocenić pod kątem zgodności z przepisami prawa cały materiał dowodowy zebrany w sprawie, zaś art. 80 kpa statuuje zasadę swobodnej oceny dowodów przez organ prowadzący postępowanie.

W związku z powyższym - oceniając zebrane w sprawie dokumenty - Wojewoda uznał, iż przedłożony protokół z dnia [...] sierpnia 1945 r. nie spełnia wszystkich wymogów określonych w art. 6 ust. 5 ww. ustawy. Zawarte w nim zeznania świadków - J. B. i A. P., są bowiem wyłącznie opatrzone klauzulą o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego zeznania. Brak jest natomiast pozostałych przesłanek zawartych w wyżej wymienionym artykule - nie ma informacji, czy świadkowie ci nie należeli do osób bliskich F. S., oraz czy zamieszkiwali w tej samej bądź sąsiedniej miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona. Co więcej, świadkowie ci, choć podają precyzyjne informacje dotyczące mienia pozostawionego przez F. S. w K., to jednak nie wyjaśniają, skąd czerpią swoją wiedzę. Brak bowiem jakichkolwiek wskazówek, skąd osoby te posiadały informacje o nieruchomości F. S. - na przykład takich, że świadkowie mieszkali w K. lub okolicy, znali F. S., bywali w jej domu, a wreszcie, iż byli względem niej osobami obcymi. Jest to kwestia tym istotniejsza, że w 1939 r. w K. zamieszkiwało ponad [...] tys. mieszkańców.

Ponadto organ podniósł, iż protokoły spisane przed radcą prawnym Państwowego Urzędu Repatriacyjnego, były niezbędnym krokiem do uzyskania Orzeczenia PUR o pozostawionym przez repatrianta mieniu.

W rozpatrywanej sprawie - co potwierdzają poszukiwania przeprowadzone w Archiwach - orzeczenie takie nie zostało wydane. Można więc z dużym prawdopodobieństwem uznać, że już w 1945 r. zeznania świadków okazały się niewystarczająco wiarygodne, by potwierdzić, iż F. S. pozostawiła nieruchomość w K. przy ul. [...].

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewoda ocenił protokół z dnia [...] sierpnia 1945 r. jako niewiarygodny - ze względu na brak możliwości weryfikacji prawdziwości oświadczeń świadków z zastosowaniem kryteriów określonych w art. 6 ust. 5 ww. ustawy.

Dodał, że również pozostałe dokumenty, to jest karta katalogowa nr [...] i zaświadczenie Państwowego Urzędu Repatriacyjnego, nie potwierdzają, jakie mienie pozostawiła F. S.. Zaświadczenie dotyczy bowiem wyłącznie jej statusu jako repatrianta i stanowiło dowód tożsamości. Natomiast karta, wypełniona w 1990 r. w Urzędzie Rejonowym we [...] przez F. S., jest dokumentem w którym informacje zostały wpisane zgodnie z jej subiektywnym przekonaniem. Informacje pochodzące od strony postępowania nie posiadają zaś niezbędnego waloru obiektywizmu.

Podsumowując Wojewoda [...] stwierdził, iż w niniejszej sprawie nie został spełniony wymóg, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. - nie udowodniono, że F. S. pozostawiła jako właścicielka nieruchomość położoną w K. przy ul. [...], w byłym województwie [...], poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Zatem brak jest podstaw do wydania na rzecz wnioskodawcy decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez F. S. nieruchomości położonej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Nie zgadzając się z treścią decyzji E. S. złożył od niej odwołanie. Zarzucił w nim obrazę przepisów postępowania poprzez bezzasadną odmowę nadania waloru wiarygodności protokołowi z dnia [...] sierpnia 1945 r. oraz zawartych w tych protokole zeznań świadków.

Po rozpatrzeniu odwołania Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...], utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że kwestie rekompensat za mienie zabużańskie reguluje ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej

(Dz. U. z 2017 r. poz. 2097), dalej jako: ustawa.

Następnie przytoczył treść art. 2 i art. 6 ust. 1 i 4 ustawy.

Podniósł, że organ wojewódzki w decyzji z dnia [...] września 2017 r. stwierdził, iż nie został spełniony wymóg, o którym mowa w art. 2 ustawy, to znaczy nie udowodniono, że F. S. pozostawiła, jako właścicielka, nieruchomość położoną w K. przy ul. [...], w byłym województwie [...], poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

W ocenie Ministra organ I instancji prawidłowo odmówił mocy dowodowej protokołowi zeznań świadków spisanemu w dniu [...] sierpnia 1945 r. przed radcą prawnym Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Oddział w L.. Wskazane oświadczenia świadków nie spełniają wszystkich wymogów określonych w art 6 ust. 5 ustawy - są bowiem wyłącznie opatrzone klauzulą odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego zeznania. Art. 6 ust. 5 ustawy przewiduje natomiast, że dowodami mogą być oświadczenia dwóch świadków złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka, którzy zamieszkiwali w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, łub w miejscowości sąsiedniej oraz nie są osobami bliskimi właścicieli lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r.

o gospodarce nieruchomościami. Minister wskazał, iż w oświadczeniach świadków brak jest informacji, aby osoby je składające zamieszkiwały w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami RP lub

w miejscowości sąsiedniej oraz, że nie są osobami bliskimi właściciela. Nie wykazał tego także wnioskodawca.

Zdaniem organu odwoławczego przedmiotowy protokół, zawierający oświadczenia dwóch świadków, nie jest wystarczającym dowodem na okoliczność,

iż F. S. była właścicielką określonych nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Wskazał, że strona nie przedstawiła jakichkolwiek dowodów, które pozwalałyby na dokonanie ustaleń w zakresie wiarygodności i zgodności ze stanem faktycznym i prawnym ww. oświadczeń. Z tego względu oświadczenia świadków stanowią wyłącznie oświadczenia osób je wnoszących, a nie są dowodem prawa własności. Protokół ten nie zawiera bowiem potwierdzenia przez organ administracji podniesionych w nim okoliczności.

W tym zakresie organ przywołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 marca 2016 r., sygn. akt I OSK 1/15, w którym wskazano, że: "czym innym jest bowiem odebranie oświadczenia, a czym innym potwierdzenie przez organ określonych okoliczności wynikających z oświadczenia". NSA w przytoczonym orzeczeniu stwierdził, iż protokoły mogłyby stanowić w świetle kpa dowody potwierdzające własność nieruchomości "ale w sytuacji, gdy organ sporządzający protokół taką okoliczność potwierdziłby lub złożone oświadczenia świadków spełniałyby wymogi z art. 6 ust. 5 ustawy."

W ocenie organu, protokół zeznań świadków takich wymogów nie spełnia. Tym samym nie może on stanowić dowodu na okoliczność, że F. S. była właścicielką przedmiotowej nieruchomości.

Minister wskazał, iż analogicznie pod kątem wartości dowodowej dla sprawy

i wiarygodności należy ocenić kartę katalogową Urzędu Rejonowego we [...]

z dnia [...] października 1990 r., podpisaną przez E. S. jako pełnomocnika F. S.. Dokument ten należy traktować wyłącznie jako oświadczenie osoby je wnoszącej, a nie dowód prawa własności.

Zauważył także, że wojewoda nie odnalazł żadnego dokumentu, który potwierdzałby, iż F. S. była właścicielką przedmiotowej nieruchomości. W aktach sprawy znajdują się pisma: Archiwum Akt Nowych w W., Archiwum Państwowego w L., Archiwum Państwowego we W. i Archiwum Państwowego we W. Oddział w L., z których wynika, że nie odnaleziono dokumentów dotyczących F. S.. Wnioskodawca przedłożył tłumaczenie odpowiedzi Państwowego Archiwum Obwodu [...] w [...] z dnia [...] lutego 2013 r., zgodnie z którym nie odnaleziono dokumentów dotyczących F. S.. Z kolei zaświadczenie Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Oddział w L. z dnia [...] maja 1946 r. nie odnosi się do kwestii mienia pozostawionego przez F. S.. Zaświadczenie to dotyczy wyłącznie jej statusu jako repatrianta.

E. S. złożył skargę na powyższą decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - zarzucając zaskarżonej decyzji obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść zaskarżonej decyzji, tj.:

1) art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 1 w zw. z art. 140 k.p.a. polegającą na dokonaniu dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonych dowodów i braku należytego rozważenia całości materiału dowodowego, w szczególności poprzez bezzasadną odmowę nadania waloru wiarygodności protokołowi z dnia [...] sierpnia 1945 r. oraz zawartych w ww. protokole zeznań świadków A. P. i J. B., podczas gdy protokół z dnia [...] sierpnia 1945 r. jest dokumentem urzędowym, a więc zawarte w nim oświadczenia korzystają z domniemania prawdziwości, a ponadto,

w protokole tym zostały precyzyjnie wymienione wszystkie składniki mienia pozostawionego przez F. S. - powyższe w konsekwencji skutkowało nienależytym i niewyczerpującym wyjaśnieniem okoliczności sprawy, a także dokonaniem kontroli instancyjnej w sposób niepełny i nieprawidłowy;

2) art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 1, art. 140 k.p.a., w zw. z art. 6 ust 5 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy polegającą na błędnym uznaniu, że protokół z dnia [...] sierpnia 1945 r. nie stanowi oświadczenia, o którym mowa w art. 6 ust. 5 ustawy, podczas, gdy ww. protokół zawiera oświadczenia dwóch świadków złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed organem prowadzącym postępowanie - funkcjonariuszem publicznym.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty, umotywowane w uzasadnieniu skargi, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu

wojewódzkiego z dnia [...] września 2017 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Ponadto skarżący wniósł o dopuszczenie dowodu z odpisu skróconego aktu zgonu J. S., zarejestrowanego w Urzędzie Stanu Cywilnego w W., pod numerem [...], na okoliczność jego treści oraz ostatniego miejsca zamieszkania zmarłego męża F. S.. W jego ocenie akt ten w sposób bezpośredni potwierdza fakt, że F. S. zamieszkiwała w K. przy ul. [...]. Zaś pośrednio potwierdza, iż posiadała tam majątek, o którym zeznawali świadkowie w protokole z dnia [...] sierpnia 1945 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, jako bezzasadnej.

Na rozprawie w dniu 13 grudnia 2018 r. Sąd postanowił na podstawie art. 106

§ 3 p.p.s.a. przeprowadzić dowód z wnioskowanego odpisu skróconego aktu zgonu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) dalej jako: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną,

z zastrzeżeniem art. 57a.

Dokonując pod takim kątem oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2017 r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2017 r. o odmowie potwierdzenia,

że E. S. przysługuje prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez F. S. nieruchomości w K. przy ul. [...], w byłym województwie [...].

Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji były przepisy ustawy z dnia

8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2017 r. poz. 2097), dalej jako "ustawa". Ustawa ta kompleksowo reguluje zagadnienia uprawnień zabużan - określając w art. 1, 2 i 3 podmiotowe i przedmiotowe przesłanki, jakie musi spełnić wnioskodawca, aby uzyskać potwierdzenia prawa do ww. rekompensaty.

Prawo do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej może zostać zrealizowane tylko wówczas, gdy właściciel pozostawionej nieruchomości był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkałym w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścił je w wyniku wypędzenia z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., dokonanego na podstawie umów ewakuacyjnych z lat 1944-1945 lub w wyniku przymusowego opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. (art. 1 i 2 ustawy).

Z art. 5 ust. 1 ustawy wynika, że potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Zgodnie natomiast z art. 7 ust. 2 ustawy w przypadku niespełnienia wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2, wojewoda wydaje decyzję o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty.

Z kolei przepis art. 6 ust. 1 ustawy wskazuje, jakie dowody strona winna dołączyć do wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty.

Stanowi on, iż do wniosku, o którym mowa w art. 5 ust. 1, należy dołączyć:

1) dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, oraz o rodzaju

i powierzchni tych nieruchomości;

2) dowody, które świadczą o posiadaniu obywatelstwa polskiego, o którym mowa

w art. 2 i 3;

3) dowody potwierdzające miejsce lub miejsca zamieszkania wnioskodawcy, a w przypadku, o którym mowa w art. 3 ust. 2, również dowody potwierdzające miejsca zamieszkania po przybyciu na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej osób,

o których mowa w art. 2 lub art. 3; w przypadku braku tych dowodów do wniosku dołącza się oświadczenie wnioskodawcy o miejscu lub miejscach zamieszkania tych osób;

4) oświadczenie o wskazaniu osoby uprawnionej w przypadku, o którym mowa w art. 3 ust. 1;

5) oświadczenie o dotychczasowym stanie realizacji prawa do rekompensaty.

W myśl art. 6 ust. 4 ustawy dowodami świadczącymi o rodzaju i powierzchni pozostawionych nieruchomości mogą być w szczególności: urzędowy opis mienia, orzeczenie wydane przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny, dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych Republiki Białoruś, Republiki Litewskiej, Federacji Rosyjskiej, Ukrainy lub innych państw.

Z kolei stosownie do art. 6 ust. 5 ustawy w przypadku braku dokumentów, o których mowa w ust. 4 pkt 1 i 2, dowodami, o których mowa w ust. 1 pkt 1, mogą być oświadczenia dwóch świadków złożone, pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka, którzy zamieszkiwali w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, lub w miejscowości sąsiedniej oraz nie są osobami bliskimi właścicieli lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r.

o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie zaś z art. 6 ust. 6 ustawy, jeżeli wniosek nie spełnia wymogów określonych w ust. 1-3, wojewoda wzywa wnioskodawcę do usunięcia braków w terminie 6 miesięcy od dnia doręczenia wezwania.

W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji prawidłowo uznały, że nie udowodniono, iż F. S. pozostawiła - jako właścicielka - nieruchomość poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położoną w K. przy ul. [...], w byłym województwie [...].

Słusznie bowiem organy przyjęły, że znajdujący się w aktach sprawy protokół zeznań świadków J. B. i A. P. spisany w dniu [...] sierpnia 1945 r. przed radcą prawnym Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Oddział w L. nie może zostać uznany za dowód w sprawie.

Oświadczenie tych świadków nie spełnia wszystkich wymogów ustawowych określonych w art. 6 ust. 5 ustawy. Opatrzone jest wyłącznie klauzulą odpowiedzialności karnej za złożenia fałszywego oświadczenia. Nie spełnia jednakże dodatkowego wymogu ustawowego wynikającego z ww. przepisu, tj. brak jest w nim informacji, iż osoby składające to oświadczenie zamieszkiwały w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej lub w miejscowości sąsiedniej oraz, że nie są osobami bliskimi właścicieli. Z akt sprawy wynika, iż okoliczności te nie zostały wykazane również przez wnioskodawcę w toku postępowania prowadzonego przez organy obu instancji, jak również w toku postępowania sądowego.

Zatem trafnie organ odwoławczy stwierdził, że protokół, na który powoływał się skarżący, nie jest wystarczającym dowodem potwierdzającym fakt, iż F. S. była właścicielką spornej nieruchomości.

Jak wynika z treści art. 6 ustawy to na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa do rekompensaty ciąży obowiązek udowodnienia okoliczności pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej za pomocą środków dowodowych wskazanych w art. 6 ust. 1, w tym przede wszystkim dowodów, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Dowody te zostały przykładowo wymienia ust. 4 tego artykułu.

W rozpoznawanej sprawie wnioskodawczyni - załączonym do wniosku protokołem zawierającym oświadczenia dwóch świadków - starała się udowodnić, że postawiła nieruchomość poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Jednak okoliczność ta nie może zostać wykazana wyłącznie oświadczeniami świadków, które nie spełniają ustawowych wymagań. Jak podkreśla się bowiem w orzecznictwie, oświadczenia niespełniające ustawowych wymagań, mogą stanowić dowód w sprawie, ale oświadczenia te - w sytuacji, gdy mają na celu wykazanie pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz rodzaj i powierzchnię tych nieruchomości - mogą zostać potraktowane jedynie jako dowód uzupełniający. Nie mogą zaś one stanowić jedynego dowodu na tę okoliczność, gdyż w sytuacji, gdy brak jest urzędowego opisu mienia bądź orzeczenia wydanego przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny, dowodem na okoliczność pozostawienia mienia nieruchomego poza granicami oraz jego powierzchni i rodzaju, mogą być tylko oświadczenia świadków złożone w wymaganej prawem formie (por. wyrok NSA z dnia 19 września 2014 r., I OSK 371/13). Skoro zatem powyższe oświadczenie dwóch świadków nie spełnia, jak wyżej wykazano, wszystkich wymogów ustawowych - to nie może ono stanowić wyłącznego, jedynego dowodu na to, że F. S. była właścicielką spornej nieruchomości.

Wskazać należy, iż pozostawienie przez F. S. mienia poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej nie zostało wykazane także w inny sposób - przy pomocy dowodów określonych w art. 6 ust. 4 ustawy (urzędowy opis mienia, orzeczenie wydane przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny, dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych Republiki Białoruś, Republiki Litewskiej, Federacji Rosyjskiej, Ukrainy lub innych państw).

Jak wynika z akt sprawy organ wojewódzki w toku postępowania podejmował czynności mające na celu zebranie materiału dowodowego, z którego wynikałoby,

że F. S. pozostawiła mienie poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Zwracano się do Archiwum Akt Nowych, Archiwum Państwowego w L., Archiwum Państwowego we W. i Archiwum Państwowego we W. Oddział w L. i Urzędu Miasta L.. Jednak poszukiwania te nie przyniosły pozytywnego rezultatu.

Zauważyć też należy, że zgodnie z art. 6 ust. 6 ustawy organ wojewódzki pismem z [...] czerwca 2015 r. poinformował pełnomocnika strony, iż wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty jest niekompletny i wezwał stronę do jego uzupełnienia w terminie 6 miesięcy o dowody, które świadczącą o pozostawieniu przez wnioskodawczynię spornej nieruchomości poza obecnymi granicami państwa polskiego oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości.

Jednak pełnomocnik skarżącej nie uzupełnił materiału dowodowego, podnosząc w piśmie z dnia [...] grudnia 2015 r., iż w niniejszej sprawie skarżący przedłożył wszelkie dokumenty niezbędne do wydania merytorycznej decyzji.

Dodatkowo należy stwierdzić, że wnioskodawczyni w swoim wniosku

o potwierdzenie prawa do rekompensaty, jako dowód pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, powołuje się tylko na protokół

z dnia [...] sierpnia 1945 r. obejmujący zeznania dwóch świadków - natomiast nic nie wspomina, iż zostało wydane orzeczenie Państwowego Urzędu Repatriacyjnego, ale np. nie może go odnaleźć, gdyż zaginęło lub uległo zniszczeniu. Wynika z tego, co potwierdzają poszukiwania prowadzone w archiwach przez wojewodę, że orzeczenie takie nie zostało wydane. Należy więc przyjąć, iż Państwowy Urząd Repatriacyjny - mimo przesłuchania dwóch świadków - nie wydał w 1945 r. takiego orzeczenia. Zatem mógł on np. uznać, że złożone zeznania świadków nie potwierdzały, iż F. S. pozostawiła sporną nieruchomość.

Odnosząc się do dopuszczonego na rozprawie dowodu z wnioskowanego odpisu skróconego aktu zgonu J. S., męża F. S., wskazać należy,

że z dowodu tego wynika, iż J. S. zmarł w dniu [...] maja 1942 r. w K., a jego ostatnim miejscem zamieszkania była ul. [...] (brak dokładnego numeru posesji). Z faktu zamieszkiwania przez J. S. w K. przy ul. [...] można jedynie domniemywać, że mieszkała z nim również żona F.S.

Niemniej jednak z ww. odpisu skróconego aktu zgonu w żaden sposób nie można wywieść wniosku, że to F. S. była właścicielką nieruchomości i to w takich granicach, jak opisują świadkowie.

Reasumując Sąd uznał, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, nie naruszono przepisów prawa materialnego, jak i procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

Organy administracji wnikliwie, rzetelnie i wszechstronnie zgromadziły i oceniły materiał dowodowy, szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu tej sprawy oraz przekonująco uzasadniły swoje decyzje - zgodnie z art. 107 §3 kpa, zyskując całkowitą aprobatę Sądu.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.