Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 249/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-05-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2018 poz 2220
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.
article: art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2018 poz 2220
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca) Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda Sędzia WSA Renata Nawrot po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 14 maja 2020 r. sprawy ze skargi W. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] lutego 2010 r. znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] stycznia 2020 r. Nr [...] 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. na rzecz skarżącej W. Z. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] stycznia 2020 r. nr [...] Prezydent Miasta R. (dalej: organ I instancji, organ), na podstawie art. 2 pkt 2, art. 17, art. 20, art. 24, art. 26 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 ze zm., dalej: u.ś.r.), art. 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2014 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 559), rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1466) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej: k.p.a.), odmówił W. Z. (dalej: skarżąca) prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego w związku ze sprawowaniem opieki nad synem Ł. Z..

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że wnioskiem z [...] października 2019 r. skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika (radcę prawnego) wystąpiła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad synem Ł. Z. legitymującym się orzeczeniem

o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ wyjaśnił, że skarżąca jest osobą uprawnioną do emerytury, natomiast zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej

w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno

- rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.

Pismem z [...] stycznia 2020 r. pełnomocnik skarżącej złożył odwołanie od ww. decyzji Prezydenta Miasta R. zarzucając naruszenie:

- prawa materialnego tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., poprzez dokonanie przez organ I instancji błędnej wykładni tego przepisu, polegającej na przyjęciu, że sam fakt ustalenia prawa skarżącej do emerytury stanowi negatywną przesłankę uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w tym przepisie, podczas gdy jego prawidłowa interpretacja z uwzględnieniem dyrektyw wykładni funkcjonalnej

i systemowej powinna prowadzić do wniosku, że ustalenie prawa do emerytury

w wysokości niższej niż świadczenie pielęgnacyjne samo przez się nie pozbawia

w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a zatem powinno być ono przyznane skarżącej w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą świadczenia pielęgnacyjnego określoną w art. 17 ust. 3 u.ś.r. a wysokością emerytury pobieranej przez skarżącą;

- przepisów postępowania tj. art. 7 k.p.a. poprzez załatwienie sprawy przez organ I instancji w sposób nieuwzględniający słusznego interesu skarżącej, jako że przyjęty sposób wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. pozbawia skarżącą części świadczenia niezbędnego do sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem;

- przepisów postępowania tj. art. 8 § 1 i 2 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie przez organ I instancji zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej

i odstąpienie od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w stanach faktycznych

i prawnych analogicznych do będącej udziałem skarżącej, podczas gdy na bazie szeregu orzeczeń wydanych przez sądy administracyjne w 2019 r. można mówić

o ukształtowaniu się nowej linii orzeczniczej dotyczącej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.

a u.ś.r., z którą zgodne jest stanowisko prezentowane przez skarżącą w niniejszej sprawie.

Pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą świadczenia pielęgnacyjnego a wysokością pobieranej przez skarżącą emerytury.

Decyzją z [...] lutego 2020 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: organ II instancji, organ, SKO), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu [...] października 2019 r. skarżąca zwróciła się z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaną opieką nad synem Ł. Z., który orzeczeniem Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. z [...] sierpnia 2019 r. został zaliczony do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności do [...] sierpnia 2021 r.

Z zaświadczenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. z [...] października 2019 r. wynika, że skarżąca ma ustalone prawo do emerytury od [...] lipca 2018 r.

Organ II instancji wyjaśnił, że podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowi przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. oraz art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. W świetle wskazanych przepisów warunkiem nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest spełnienie łącznie wszystkich przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 u.ś.r. oraz brak wystąpienia przesłanek wykluczających prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Zatem spełnienie przesłanek wskazanych w art. 17 ust. 1 u.ś.r nie przesądza o możliwości nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Ustawodawca w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. wskazał bowiem, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury.

Skarżąca będąca matką osoby wymagającej opieki należy do kręgu osób określonych w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Jej syn legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wymaga stałej opieki, którą zapewnia mu matka. Jednak w przypadku skarżącej wystąpiła okoliczność wskazana w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., tzn. jest ona uprawniona do emerytury, a prawo do świadczenia istnieje od [...] lipca 2018 r. Powyższe wyklucza więc możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Organ zaznaczył, że podziela stanowisko wyrażone w orzeczeniach sadów administracyjnych, zgodnie z którym w przypadku gdy osoba ubiegająca się

o świadczenie pielęgnacyjne ma ustalone prawo do emerytury, wyczerpuje to przesłankę negatywną, o której mowa w art. 17 ust. 5 lit. a u.ś.r., a przepis ten jest jednoznaczny i nie wymaga żadnej wykładni.

W związku z powyższym SKO uznało, że nie jest możliwe przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą świadczenia pielęgnacyjnego a wysokością otrzymywanej emerytury. Organ powołał się na argumentację Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartą

w wyroku z 10 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 1831/15 (publ. Lex nr 2480583),

w świetle której tylko ustawodawca może wprowadzić na podstawie wyraźnej regulacji ustawowej normę, która pozwalałaby wprowadzić "mechanizm wyrównawczy", który wprowadziłby regułę, że świadczenia emerytalne dla osób, które sprawują opiekę nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, będą uzupełniane do wysokości przewidzianej w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Ustawodawca nie przewidział również możliwości wyboru pomiędzy świadczeniem emerytalnym a świadczeniem pielęgnacyjnym, ewentualnie dopłatą wyrównującą niższe świadczenie.

Od decyzji SKO z [...] lutego 2020 r., pismem z [...] marca 2020 r. pełnomocnik skarżącej wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. (dalej: Sąd). Zaskarżonej decyzji zarzucił:

- naruszenie prawa materialnego tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., poprzez jego błędną wykładnię polegającej na przyjęciu, że sam fakt ustalenia prawa skarżącej do emerytury stanowi negatywną przesłankę uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego,

o którym mowa w tym przepisie, podczas gdy jego prawidłowa interpretacja

z uwzględnieniem dyrektyw wykładni funkcjonalnej i systemowej powinna prowadzić do wniosku, że ustalenie prawa do emerytury w wysokości niższej niż świadczenie pielęgnacyjne samo przez się nie pozbawia w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a zatem powinno być ono przyznane skarżącej

w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą świadczenia pielęgnacyjnego określoną w art. 17 ust. 3 u.ś.r. a wysokością emerytury pobieranej przez skarżącą;

- naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a. poprzez załatwienie sprawy w sposób nieuwzględniający słusznego interesu skarżącej, jako że przyjęty sposób wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. pozbawia skarżącą części świadczenia niezbędnego do sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem;

- naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 8 § 1 i 2 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej i odstąpienie od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w stanach faktycznych i prawnych analogicznych do będącej udziałem skarżącej, podczas gdy na bazie szeregu orzeczeń wydanych przez sądy administracyjne w 2019 r. można mówić o ukształtowaniu się nowej linii orzeczniczej dotyczącej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a u.ś.r., z którą zgodne jest stanowisko prezentowane przez skarżącą w niniejszej sprawie;

- naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, podczas gdy powinna ona zostać uchylona, a organ odwoławczy powinien orzec

o przyznaniu skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą świadczenia pielęgnacyjnego określoną w art. 17 ust. 3 u.ś.r. a wysokością emerytury pobieranej przez skarżącą.

Pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji

i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zawarł motywy rozstrzygnięcia i nadal je podtrzymuje. W jego ocenie zarzuty podniesione w skardze nie wnoszą nowych okoliczności mających wpływ na wynik rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swojej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związany granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325,dalej: p.p.s.a.). W myśl art. 135 p.p.s.a. orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się

z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty kontroli wynika bowiem, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej.

Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W świetle art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala – art. 151 p.p.s.a.

Dokonując kontroli zaskarżonego aktu prawnego, zgodnie z powołanymi wyżej przepisami stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja SKO z [...] lutego 2020 r. znak [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta R.

z [...] stycznia 2020 r. nr [...] orzekającą o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia

w związku z koniecznością sprawowania opieki nad synem Ł. Z..

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy

o świadczeniach rodzinnych.

Organy obu instancji odmawiając skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego powołały się na sformułowaną w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. przesłankę mającą charakter negatywny, a mianowicie świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury. Organ II instancji odnosząc się do zawartego w odwołaniu wniosku pełnomocnika skarżącej

o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości stanowiącej różnicę między emeryturą a świadczeniem pielęgnacyjnym wywiódł, że w świetle powyższego przepisu ustalenie prawa do wnioskowanego świadczenia nie jest możliwe i również brak jest podstaw do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości różnicy pomiędzy kwotą tego świadczenia a pobieraną przez skarżącą emeryturą.

Nie ulega wątpliwości, że wykładnia językowa (jaką zastosowały organy obu instancji) art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. może prowadzić do powyższego wniosku (skoro skarżąca ma ustalone prawo do emerytury, to nie przysługuje jej świadczenie pielęgnacyjne w jakiejkolwiek wysokości). Jednakże zdaniem Sądu zastosowanie dyrektyw wykładni systemowej oraz dyrektyw wykładni funkcjonalnej i celowościowej prowadzi do takiego rozumienia wspomnianego przepisu, że wyłącza on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mającej ustalone prawo do emerytury nie

w całości, ale do wysokości tej emerytury.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym oraz w teorii prawa zgodnie wskazuje się na potrzebę uzupełnienia wyników wykładni językowej wynikami wykładni systemowej i funkcjonalnej. Podnosi się, że pomimo, iż proces wykładni zaczyna się zawsze od dyrektyw językowych, to nie może się on do nich ograniczać. Bez względu na wynik tej wykładni, proces egzegezy tekstu prawnego winien być kontynuowany. Zastosowanie bowiem dyrektyw funkcjonalnych i systemowych może prowadzić do odrzucenia rezultatów wykładni językowej, nawet w sytuacjach, gdy wykładnia ta prowadzi do jednoznacznych rezultatów (por. uchwała NSA składu 7 sędziów z dnia 10 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 8/09, publ. ONSA i WSA 2010/2/21). Wykładnia językowa ogranicza się bowiem tylko do interpretacji tekstu prawnego zgodnie

z prawidłami i znaczeniem języka etnicznego, w którym został on sporządzony. Tekst prawa powinien być jednak tak interpretowany, aby wynik interpretacji nie prowadził do sprzeczności z innymi obowiązującymi normami systemu prawa (wykładnia systemowa) oraz aby ustalenie znaczenia przepisu uwzględniało cel i rolę społeczną tego przepisu (wykładnia funkcjonalna).

Wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. winna uwzględniać kontekst historyczny pojawienia się tego przepisu w systemie prawa. W dacie uchwalenia ustawy

o świadczeniach rodzinnych wysokość ówczesnego świadczenia pielęgnacyjnego była niższa niż najniższe ówczesne wysokości świadczeń wyłączających prawo do tego świadczenia. Tym samym wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, którego celem jest zrekompensowanie danej osobie strat jakie ponosi w związku z rezygnacją

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, było uzasadnione i zgodne z systemem aksjologicznym wyrażonym w Konstytucji RP. W przypadku osób, o których mowa

w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego było konsekwencją posiadania źródła utrzymania, którego wysokość przewyższała pierwotnie wysokość tego świadczenia. Ta relacja ekonomiczna przedmiotowych świadczeń utrzymywała się do [...] maja 2014 r., kiedy to świadczenie pielęgnacyjne wzrosło do [...] zł i stało się nieznacznie wyższe od najniższej emerytury, a następnie było waloryzowane i obecnie jest już niemal dwukrotnie wyższe od otrzymywanej przez skarżącą emerytury. Niewątpliwie zatem intencją ustawodawcy wprowadzającego przedmiotowe wyłączenie było, aby uprawniony opiekun nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy otrzymuje świadczenie wyższe. Jednak odczytywanie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w obecnych realiach jako pozbawiającego

w całości świadczenia pielęgnacyjnego także opiekuna otrzymującego świadczenie znacznie niższe, pozostaje w sprzeczności z wynikami wykładni systemowej oraz funkcjonalnej (por. wyrok NSA z 8 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 2392/19, publ. Lex nr 2767685; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 19 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Go 774/19, publ. Lex nr 2759823; wyrok WSA w Krakowie z 11 kwietnia 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 137/19, publ. Lex 2650442; wyrok WSA w Olsztynie z 5 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Ol 714/19, publ. Lex nr 2743741).

Dla prawidłowej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. istotne znaczenie ma wskazanie celu i funkcji świadczenia pielęgnacyjnego. Celem omawianego świadczenia jest częściowe pokrycie wydatków ponoszonych przez rodzinę w związku

z koniecznością zapewnienia opieki i pielęgnacji osobie niepełnosprawnej.

W odróżnieniu od innych świadczeń opiekuńczych świadczenie pielęgnacyjne, jako tego rodzaju forma wsparcia rodziny, nie jest kierowane do wszystkich opiekunów osób niepełnosprawnych, lecz tylko do tych z nich, którzy sprawując opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czynią to w tak dużym - a wynikającym ze stopnia niepełnosprawności osoby, którą się opiekują - zakresie i rozmiarze, że opieka ta nie pozwala im na podjęcie innej pracy. Przy czym przez rezygnację z zatrudnienia, w znaczeniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy rozumieć faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub rezygnację

z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Chodzi tu zatem o sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Nie budzi wątpliwości, że przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez Państwo osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia

w związku z koniecznością opieki nad tą osobą niepełnosprawną.

Narusza zasadę równości taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., która pozbawia w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mające ustalone prawo do emerytury w wysokości niższej niż to świadczenie. W tym zakresie Sąd nie przychyla się do poglądu wyrażanego w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych, przywołanym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Jak wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego zasada równości polega na tym, że wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Jeżeli zatem prawodawca różnicuje podmioty prawa, które charakteryzują się wspólną cechą istotną, to wprowadza odstępstwo od zasady równości (por. wyrok TK z 9 marca 1988 r., U 7/87, a także wyroki TK z 20 października 1998 r., K 7/98, z 17 maja 1999 r., P 6/98, z 4 stycznia 2000 r., K 18/99,

z 18 grudnia 2000 r., K 10/00, z 21 maja 2002 r., K 30/01, z 28 maja 2002 r., P 10/01,

z 18 marca 2014 r., SK 53/12).

W świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. istotną cechą osób, którym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny

i związana z tym rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Jak wynika

z treści cytowanej ustawy sytuacja osób, których istotną cechą wspólną jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny została zróżnicowana w ten sposób, że tych którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. pozbawił świadczenia pielęgnacyjnego, tym którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 27 ust. 5 u.ś.r. pozwolił wybrać świadczenie pielęgnacyjne

i wreszcie przyznał prawo do świadczenia pielęgnacyjnego bez ograniczeń tym, którzy otrzymują inne dochody niż wymienione w tych dwóch przepisach. W związku z tym zróżnicowaniem należy podkreślić, że wszelkie odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą zawsze znajdować podstawę w odpowiednio przekonywujących argumentach (por. wyroki TK z 23 listopada 2010 r., K 5/10, z 19 kwietnia 2011 r., P 41/09, z 18 czerwca 2013 r., K 37/12, z 5 listopada 2013 r., K 40/12 i z 17 czerwca 2014 r., P 6/12). Odnośnie zróżnicowania poziomu świadczeń pielęgnacyjnych dla opiekunów osób niepełnosprawnych Trybunał Konstytucyjny

w uzasadnieniu wyroku z 21 października 2015 r., K 38/13 wskazał, że ustawodawca jest obowiązany precyzyjnie ustalić racjonalne przesłanki, od których uzależni zróżnicowany poziom świadczenia, przyjmując za punkt wyjścia jednakowe traktowanie takich opiekunów.

Sąd nie znalazł racjonalnych argumentów uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych polegających na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w sytuacji gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne.

Wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. musi prowadzić do takiego zdekodowania jego treści, który nie jest sprzeczny nie tylko z zasadą równości wobec prawa (art. 32 ust.1 Konstytucji), ale także z zasadami sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji), czy udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji) i osobom niepełnosprawnym (art. 69 Konstytucji). Egzegeza tego przepisu musi być bowiem zgodna z innymi normami systemu prawa. Ustalenie jego znaczenia musi także uwzględniać jego cel i rolę społeczną, którą winien on pełnić. Wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla osób mających ustalone do emerytury w chwili wejścia w życie u.ś.r. było uzasadnione, gdyż ówczesna wysokość tego świadczenia była niższa od najniższej emerytury. Tym samym osoba pobierająca emeryturę nie ponosiła straty finansowej pobierając emeryturę. Odwrócenie relacji ekonomicznych świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury musi wiązać się z realizacją celu tego przepisu i nie może stawiać osoby pobierającej emeryturę w sytuacji ekonomicznie gorszej niż byłaby wówczas, gdyby nie posiadała ustalonego prawa do emerytury. W swoim orzecznictwie Trybunał Konstytucyjny stoi konsekwentnie na stanowisku, iż obowiązkiem ustawodawcy jest stanowienie prawa, które będzie urzeczywistniało zasadę sprawiedliwości społecznej. "Pojęcie sprawiedliwości wiąże się z innymi pojęciami, takimi jak równość wobec prawa, solidarność społeczna, minimum bezpieczeństwa socjalnego oraz zabezpieczenie podstawowych warunków egzystencji osób pozostających bez pracy nie z własnej woli" (orzeczenie z 25 lutego 1997 r., sygn. K 21/95, OTK ZU nr 1/1997, poz. 7). U.ś.r. w swym założeniu jest w całości aktem normatywnym służącym realizacji wskazanych powyżej zasad konstytucyjnych. Zmiany wysokości świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury wiązać muszą się z kolei z taką interpretacją jej przepisów, która będzie urzeczywistniała te zasady. Oznacza to, iż zasady konstytucyjne będące wyrazem określonych wartości determinują nie tylko treść aktów normatywnych stanowionych w państwie, lecz także proces stosowania prawa

i związanej z nim wykładni jego przepisów. Przekładając to na rozpoznawaną sprawę wskazać należy, iż przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. prawidłowo zinterpretowany powinien znaleźć zastosowanie do sytuacji skarżącej w ten sposób, że pozbawia ją przysługującego z mocy art. 17 ust. 1 u.ś.r. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tylko do wysokości otrzymywanej emerytury. Warto również zwrócić uwagę, iż TK w wyroku z dnia 26 czerwca 2019 roku, SK 2/17 stwierdził, iż art. 17 ust.5 pkt 1 lit.a) u.ś.r. w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust.1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust.1 Konstytucji RP.

Mając powyższe na uwadze, a także uznając, że organy dokonały niewłaściwej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. - uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Rozstrzygając sprawę ponownie organ zastosuje się do oceny prawnej wyrażonej w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Weźmie zatem pod uwagę, że prawidłowo interpretowany przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. znajduje zastosowanie do sytuacji skarżącej w ten sposób, że pozbawi ją przysługującego z mocy art. 17 ust. 1 u.ś.r. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tylko do wysokości otrzymywanej emerytury. Innymi słowy, organ przyjmie, że posiadanie przez skarżącą uprawnienia do emerytury nie stanowi przeszkody do ustalenia jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a jedynie uzasadnia przyznanie tego prawa w innym rozmiarze, tj.

w wysokości pomniejszonej o emeryturę, przy czym chodzi o emeryturę faktycznie otrzymywaną przez skarżącą, czyli w tzw. wysokości netto (pomniejszonej o zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne).

O kosztach Sąd orzekł w punkcie 2 sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Złożyły się na nie opłata skarbowa w wysokości 17 zł i koszty zastępstwa w kwocie 480 zł, których wysokość ustalono w oparciu o § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r.

w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018, poz. 265).