Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 962/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2006-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6212 Równoważnik za brak lokalu mieszkalnego i za remont lokalu mieszkalnego
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska, Sędziowie Asesor WSA Joanna Brzezińska (spr.), Asesor WSA Anna Juszczyk - Wiśniewska, Protokolant Agnieszka Lasecka, po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi M.K. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie równoważnika pieniężnego za brak lokalu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Policji z dnia [...]r. nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji na rzecz M.K. kwotę 320 zł (słownie: trzysta dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2005 r. nr [...] Komendant Powiatowy Policji, na podstawie art. 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), art. 92 ust. 1, art. 95 ust. 1 pkt 1 i art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 z późn. zm.), w związku z § 1 ust. 2 pkt 1 oraz § 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (Dz. U. Nr 100. poz. 918 z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem w sprawie równoważnika":

1. cofnął M.K. z dniem [...] lutego 2004 r. uprawnienia do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego w kwocie należnej

funkcjonariuszowi z rodziną i uchylić decyzję nr [...] z dnia [...] listopada 2003 r. Komendanta Powiatowego Policji w sprawie przyznania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego w wymiarze pełnej stawki przysługującej policjantowi z rodziną,

2. nakazał zwrot kwoty 5290,80 zł brutto za okres od [...] lutego 2004 r. do [...] lipca 2005 r. w terminie do 28 lutego 2006 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż M.K. - funkcjonariusz w służbie stałej w Komisariacie Policji od dnia [...] listopada 2003 r. pobierał równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego, gdyż nie posiadał lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby, ani w miejscowości pobliskiej w rozumieniu art. 88 ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji. Decyzją z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...], na wniosek funkcjonariusza, organ przyznał pomoc finansową na budowę domu w kwocie 7220 zł brutto. Pomoc została wypłacona w dniu [...] lutego 2004 r. Organ stwierdził, iż zgodnie z przytoczonymi w podstawie prawnej rozstrzygnięcia przepisami, równoważnika pieniężnego nie przyznaje się jeżeli funkcjonariusz otrzymał pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu. W tych okolicznościach, w ocenie organu, należało cofnąć policjantowi uprawnienie do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego w stawce przysługującej funkcjonariuszowi z rodziną, uchylić własną decyzję nr [...] oraz nakazać zwrot kwoty 5290,80 zł brutto jako nienależnie pobranego równoważnika.

M.K. odwołał się od powyższej decyzji wnosząc o stwierdzenie jej nieważności ze względu na rażące naruszenia prawa procesowego oraz błędy formalne lub ojej uchylenie i wydanie decyzji ostatecznej. Decyzji organu pierwszej instancji odwołujący się zarzucił naruszenie art. 9, art. 11 i art. 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nieprawidłowe oznaczenie organu administracji publicznej, brak uzasadnienia prawnego, niewystarczające uzasadnienie faktyczne oraz zupełny brak zarówno wskazania, jak i istnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia o zwrocie kwoty 5290,80 zł. Ponadto skarżący podniósł, iż przepisy wskazane w podstawie prawnej rozstrzygnięcia organu, nie korelują z jego treścią. Zgodnie z zasadą ogólną wynikającą z art. 88 ustawy o Policji, funkcjonariuszowi przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości w której pełni służbę lub miejscowości pobliskiej, z którym wiążą się różne formy (zastępcze) zaspokajania potrzeb mieszkaniowych funkcjonariuszy. W jego ocenie zatem, skoro pomoc przyznawana jest na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego, to na uzyskanie lokalu, w którym da się zamieszkać (domu, którego budowa została zakończona).

Decyzją z dnia [...] października 2005 r., nr [...] Komendant Wojewódzki Policji, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, w związku z art. 88 ust. 1, art. 92 ust. 2, art. 97 ust. 5 ustawy o Policji oraz rozporządzenia w sprawie równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, utrzymał w mocy w całości zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy uznał zarzuty odwołania za bezzasadne. W obszernym uzasadnieniu wskazał m.in. iż decyzja organu pierwszej instancji zawiera prawidłowe określenie organu wydającego oraz podpis osoby która ją wydała (zgodnie z art. 107 § 1 Kpa). Odnośnie naruszenia przepisów art. 9 i 11 Kpa organ drugiej instancji, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdził, że nie nakładają one na organ administracji obowiązku udzielania porad prawnych lecz jedynie należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków. Jednocześnie Komendant Wojewódzki Policji uznał, że organ pierwszej instancji dokładnie wyjaśnia czym kierował się przy załatwieniu sprawy.

Organ drugiej instancji nie podzielił również zarzutów odwołującego się w zakresie polemiki z zastosowaniem w przedmiotowej sprawie przepisów prawnych wskazanych w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji.

Odnośnie zarzutu odwołania dotyczącego niezasadności zastosowania przez organ pierwszej instancji § 6 rozporządzenia w sprawie równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego do postanowień § 1 ust. 2 pkt 2 organ odwoławczy stwierdził, iż cofnięcie funkcjonariuszowi uprawnienia do równoważnika pieniężnego z dniem [...] lutego 2004 r. nastąpiło na podstawie ww. rozporządzenia z dnia [...] czerwca 2002 r., bez uwzględnienia nowelizacji z dnia 6 kwietnia 2005 r., a więc na podstawie przepisów obowiązujących na dzień cofnięcia uprawnień ([...] lutego 2004 r.). W dalszej kolejności Komendant Wojewódzki Policji uznał prawidłowość decyzji organu pierwszej instancji o nakazie zwrotu kwoty 5290,80 zł jako niesłusznie pobranego równoważnika za brak lokalu mieszkalnego, uzasadniając swoje stanowisko w tym zakresie.

Powyższą decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji M.K. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., wnosząc ojej uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy.

W obszernym uzasadnieniu skargi funkcjonariusz ponownie przywołał zarzuty odwołania sformułowane wobec decyzji organu pierwszej instancji. Ponadto podniósł on, iż jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, fakt otrzymania przez niego pomocy finansowej na podstawie decyzji z dnia [...] stycznia 2004 r., był organowi pierwszej instancji znany z urzędu. Okoliczność ta, w ocenie skarżącego, zwolniła go z obowiązku informowania tego samego organu o braku przesłanek, zgodnie z przepisem § 5 rozporządzenia, wskazuje także na bezczynność organu. Składając w styczniu 2005 r. oświadczenie mieszkaniowe skarżący ujął w nim fakt otrzymania pomocy finansowej. Ponadto M.K. zakwestionował rozbieżności w zastosowanej podstawie prawnej orzeczenia pierwszej oraz drugiej instancji, jak również uzasadnienia decyzji odwoławczej w zakresie treści przepisu § 6 rozporządzenia w sprawie równoważnika za brak lokalu mieszkalnego. Jako niezrozumiałe skarżący wskazał także powołanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji § 1 ust. 2 pkt 2 ww. rozporządzenia, jako podstawy cofnięcia równoważnika (przyznanego mu wcześniejszą decyzją), skoro przepis ten dotyczy sytuacji nieprzyznania policjantowi równoważnika.

W zakresie kwestii podania podstawy prawnej dotyczącej zwrotu wymaganej kwoty organ odwoławczy, w ocenie skarżącego, całkowicie pominął fakt braku jej podania przez organ pierwszej instancji. Obowiązek zwrotu uzasadnił natomiast nowymi okolicznościami.

Odpowiadając na skargę Komendant Wojewódzki Policji wniósł ojej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy te nie orzekają co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku stanowiącego przedmiot postępowania administracyjnego, lecz jedynie kontrolują legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu z punktu widzenia zgodności z przepisami prawa obowiązującymi w dacie jego wydania.

W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", sąd administracyjny uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania. jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z przepisem art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz może brać pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, jakie miały miejsce w postępowaniu administracyjnym i uwzględnić skargę z powodu innych uchybień niż te, które w niej przytoczono. Jednocześnie na podstawie art. 133 § 1 P.p.s.a., sąd orzeka na podstawie akt sprawy.

W zakresie tak określonej kognicji Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, mimo iż częściowo z innych przyczyn, niż w niej wskazane. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, zostały bowiem wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Bezsporna między stronami pozostaje okoliczność, iż M.K. pobierał równoważnik za brak lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji Komendanta Powiatowego Policji z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] r. Na podstawie decyzji z dnia [...] stycznia 2004 r. przyznano mu pomoc finansową w kwocie 7220 zł (brutto), którą wypłacono w dniu [...] lutego 2004 r. W dniu [...] stycznia 2005 r. skarżący złożył kolejne oświadczenie mieszkaniowe do ustalenia uprawnień do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, w którym wskazał między innymi, że korzystał z pomocy finansowej na budownictwo mieszkaniowe.

Sąd podziela stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz odwołaniu skarżącego, zgodnie z którym, z przysługującym policjantowi prawem do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę lub miejscowości pobliskiej wiążą się, przewidziane w ustawie o Policji, różne formy zaspokajania potrzeb mieszkaniowych funkcjonariuszy Policji. W szczególności można więc wskazać prawo do: przydziału lokalu mieszkalnego (art. 90 ustawy), równoważnika pieniężnego (art. 92 ustawy), pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu (art. 94 ustaw)'). Należy podkreślić, iż równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego jest zatem jedną z zastępczych form zaspokajania potrzeb mieszkaniowych funkcjonariuszy, która może być zrealizowana dopiero, gdy prawa podstawowego nie zrealizowano w sposób bezpośredni - przez przydział odpowiedniego lokalu mieszkalnego. Jeżeli zatem zachodzi sytuacja faktyczna, która na podstawie przepisów prawa wyłącza możliwość przydziału lokalu np. skorzystanie przez uprawnionego z pomocy finansowej (art. 95 ust. 1 pkt 1 ustawy), odpada jednocześnie podstawa do dalszego otrzymywania równoważnika za brak takiego lokalu.

Zgodnie z przepisem art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, policjantowi przysługuje równoważnik pieniężny, jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. Jednocześnie w przepisie art. 92 ust. 2 ustawodawca zawarł szczegółowe upoważnienie dla ministra właściwego do spraw wewnętrznych, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych do określenia, w drodze rozporządzenia, wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania oraz zwracania równoważnika pieniężnego, uwzględniając podmioty uprawnione do jego otrzymania, sposób ustalania wysokości równoważnika, wzory wymaganych dokumentów, organy właściwe do jego przyznawania, odmowy przyznania, wypłaty, cofania albo żądania jego zwrotu, a także sposobu postępowania w przypadku wystąpienia zbiegu uprawnień do jego otrzymania. W myśl art. 97 ust. 5 ww. ustawy załatwianie spraw, o których wyżej mowa, następuje w drodze decyzji administracyjnej.

W wykonaniu powyższej delegacji ustawowej Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydał rozporządzenie z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (Dz. U. Nr 100, poz. 918 ze zm.). Na podstawie § 1 ust. 1 powołanego rozporządzenia - równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego przyznaje się policjantowi w służbie stałej, jeżeli w miejscu pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej on sam lub członkowie jego rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego, przydzielonego na podstawie decyzji administracyjnej (innego wskazanego tam lokalu lub domu). Zgodnie z § 1 ust. 2 pkt 2 wyżej wymienionego rozporządzenia, równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego nie przyznaje się policjantowi w służbie stałej, jeżeli otrzymał pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu na podstawie przepisów odrębnych.

Przepisy § 1 i 2 oraz § 6 i 7 wydanego na podstawie art. 92 ust. 2 ustawy o Policji rozporządzenia wykonawczego, w związku z art. 97 ust. 5 tej ustawy przewidują, że organy policji (w niniejszej sprawie Komendant Powiatowy Policji i Komendant Wojewódzki Policji) uprawnione są jedynie do wydawania decyzji o przyznaniu, odmowie przyznania, cofaniu bądź żądaniu zwrotu równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Na tak sprecyzowany zamknięty katalog uprawnień właściwych organów wskazuje także jednoznacznie analiza upoważnienia ustawowego oraz tytuł rozporządzenia w sprawie równoważnika.

Natomiast z przedstawionego wyżej stanu faktycznego sprawy wynika, że jako podstawę prawną decyzji z dnia [...] września 2005 r., Komendant Powiatowy Policji wskazał art. 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) - zwanej dalej Kpa - który stanowi, że organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję, na mocy której strona nabyła prawo, także w innych przypadkach i na innych zasadach niż określone w rozdziale 13 tej ustawy, o ile przewidują to przepisy szczególne. Decyzją z dnia [...] października 2005 r., Komendant Wojewódzki Policji w toku kontroli instancyjnej uznał za prawidłową podstawę prawną wskazanej wyżej decyzji organu I instancji.

Jednakże z treści powołanego wyżej przepisu art. 163 Kpa oraz jego umiejscowienia w systematyce tej ustawy wynika, że przepis ten ma charakter normy blankietowej, odsyłającej do szczególnych przepisów prawa materialnego. Przepis ten nie może więc stanowić samodzielnej podstawy prawnej do wydania decyzji w przedmiocie uchylenia bądź zmiany decyzji (ostatecznej) w sprawie przyznania, odmowy przyznania, cofania lub zwrotu równoważnika pieniężnego. Przepisem szczególnym w rozumieniu art. 163 Kpa jest wyłącznie przepis prawa powszechnie obowiązującego (ustawy bądź rozporządzenia wykonawczego wydanego na jej podstawie). Decyzja wydana na tej podstawie nie jest aktem wydanym w zwykłym toku instancji, lecz jest rozstrzygnięciem wydanym w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym.

Dokonana przez Sąd analiza przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę rozstrzygnięcia Komendanta Powiatowego Policji z dnia [...] września 2005 r. i Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] października 2005 r. wykazała, że przepisy ustawy o Policji i wydanego na jej podstawie rozporządzenia w sprawie równoważnika nie zawierają przepisu szczególnego, umożliwiającego organom administracji uchylenie decyzji w sprawach dotyczących równoważnika pieniężnego oraz jej zmianę poprzez cofnięcie, odmowę przyznania i przyznanie tego prawa, w trybie postępowania nadzwyczajnego.

Należało zatem uznać, że zarówno organ pierwszej instancji nie był uprawniony do uchylenia na podstawie art. 163 Kpa decyzji Komendanta Powiatowego Policji z dnia [...] listopada 2003 r., oraz jej zmiany na tej podstawie, poprzez cofnięcie upoważnienia do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Powyższe zaś oznacza, że został w konsekwencji naruszony art. 16 Kpa statuujący zasadę ogólną trwałości decyzji administracyjnych, i to w stopniu mającym istotny wpływ na wynik spraw}'. Takowego rozstrzygnięcia nie mógł także utrzymać w mocy, jako zgodnego z prawem organ, którego decyzję zaskarżono. Tym bardziej podstawy do uchylenia ostatecznej decyzji administracyjnej nie dawały wskazane w decyzji organu odwoławczego z dnia [...] października 2005 r. przepisy ustawy o Policji.

Rozpatrując treść § 1, 6 i 9 omówionego wyżej rozporządzenia, w kontekście art. 62 i art. 104 Kpa, należy na marginesie dodać, że sprawy przyznania, odmowy przyznania i cofania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, mimo tożsamości pod względem podmiotowym (organ, strona), winny być załatwione odrębnymi decyzjami jako odrębne sprawy administracyjne, ponieważ przedmiotem każdej z tych spraw jest inna treść stosunku administracyjnoprawnego (przesłanek warunkujących rozstrzygnięcie), inny stan faktyczny i podstawa prawna.

Organ pierwszej instancji nieprawidłowo oparł decyzję na podstawie art. 92 ust. 1, art. 95 ust. 1 pkt 1 i art. 97 ust. 5 ustawy o Policji, w związku z § 1 ust. 2 pkt 2 oraz § 6 rozporządzenia wykonawczego, w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją z dnia 6 kwietnia 2005 r. Organy administracji publicznej winny wydawać decyzje administracyjne na podstawie stanu prawnego obowiązującego w dacie orzekania. Wskazany przepis § 1 ust. 2 rozporządzenia normuje sytuacje stanowiące podstawę do orzeczenia o odmowie przyznania równoważnika. W dacie orzekania przez organy w przedmiotowej sprawie podstawę prawną orzeczenia o cofnięciu uprawnienia do dotychczas przyznanego równoważnika pieniężnego zawierał przepis § 6 rozporządzenia wykonawczego, przy czym w pkt 1-4 ustawodawca uregulował cztery samoistne przesłanki.

Mając powyższe na uwadze, Sąd nie uznał za słuszny poglądu organu odwoławczego dotyczącego interpretacji prawidłowości podstawy prawnej decyzji organu pierwszej instancji, w szczególności w kontekście ustalenia, że Komendant Wojewódzki Policji wskazując w podstawie prawnej swego rozstrzygnięcia przedmiotowe rozporządzenie, nie wskazał konkretnych przepisów, na podstawie których wydał zaskarżone orzeczenie. Stanowi to także naruszenie przepisu art. 107 § 1 Kpa w zakresie wskazania podstawy prawnej decyzji.

Zasadny okazał się także zarzut skarżącego, zgodnie z którym Komendant Powiatowy Policji w decyzji z dnia [...] września 2005 r. nie wskazał zarówno w podstawie prawnej, jak i uzasadnieniu decyzji jakiejkolwiek podstawy orzeczenia o nakazie zwrotu "kwoty 5290,80 zł brutto za okres od [...] lutego 2004 r. do [...] lipca 2005 r. w terminie do [...] lutego 2006 r." Jednocześnie, z naruszeniem przepisu art. 107 § 3 Kpa, rozstrzygnięcia w tym zakresie organ pierwszej instancji nie uzasadnił w sposób umożliwiający jakąkolwiek weryfikacje jego zasadności oraz wysokości kwoty, której zwrot nakazał. Także organ odwoławczy nie odniósł się do tego zarzutu w uzasadnieniu swej decyzji. Podejmując próbę uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji w tym zakresie Komendant Wojewódzki Policji, również nie wskazał właściwego przepisu w podstawie prawnej swego rozstrzygnięcia, ani też sposobu wyliczenia, w jego ocenie zasadnie żądanej od skarżącego kwoty 5.290,80 zł.

Możliwość żądania zwrotu nienależnie pobranego równoważnika przewidział ustawodawca jedynie w przypadku stwierdzenia nienależnego pobrania równoważnika na skutek niepoinformowania o wystąpieniu zmian lub podania nieprawdziwych danych w oświadczeniu albo uprawomocnienia się decyzji stwierdzającej nieważność decyzji o przyznaniu równoważnika. Sąd stwierdził, iż analiza akt administracyjnych sprawy, jak również treści decyzji nie daje podstaw do jakiejkolwiek weryfikacji prawidłowości ustalenia wysokości żądanej przez organ (jako nienależnie pobranej) kwoty. Uniemożliwiło to stronie zapoznanie się z przesłankami działania organu, jak i zweryfikowanie jego prawidłowości. W ten sposób przedmiotowa decyzja narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego, wyrażone w przepisach art. 7, art. 8, art. 9 oraz art. 107 § 3 Kpa, gdyż w dowolny sposób organ administracji publicznej nałożył na stronę obowiązek finansowy bez jego uszczegółowienia, wskazania stronie podstawy władczego działania (rozbieżność pomiędzy rozstrzygnięciem i uzasadnieniem decyzji), a także bez zapewnienia stronie możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed zakończeniem postępowania.

Niezależnie od powyższego należy podkreślić, iż postępowanie administracyjne, zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji ostatecznej, dotknięte jest także inną wadą powodująca samodzielną podstawę uchylenia, zarówno decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji, jak i decyzji utrzymanej tą decyzją w mocy. Postępowanie to bowiem zostało przeprowadzone z naruszeniem zasady ogólnej postępowania administracyjnego zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym oraz jej wysłuchania, wyrażonej w art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Orzekając na podstawie akt sprawy Sąd zważył, iż w przedmiotowym postępowaniu zmierzającym do cofnięcia uprawnienia skarżącego do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, uchylenia ostatecznej decyzji administracyjnej oraz nakazania zwrotu pobranego równoważnika, nie umożliwiono mu skorzystania z podstawowych kodeksowych praw strony każdego postępowania administracyjnego.

Postępowanie administracyjne opiera się na zasadzie skargowości i oficjalności działania, jednakże w postępowaniach wszczynanych ex oficio nie może ograniczać praw strony jedynie do doręczenia jej decyzji w sprawie i możliwości odwołania. Niniejsze postępowanie zostało przez organ wszczęte z urzędu, o czym jednak strony nie zawiadomiono, naruszając w ten sposób przepis art. 61 § 4 Kpa. Zgodnie z przepisem art. 10 Kpa organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Organy administracji publicznej mogą odstąpić od określonej wyżej zasady tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo na grożącą niepowetowaną szkodę materialną. Przedmiotowa sprawa nie należy do kategorii spraw wyłączonych spod stosowania zasady, określonej w art. 10 § 1 Kpa, a nawet gdyby tak było, zgodnie z przepisem art. 10 § 3 Kpa, organ obowiązany byłby utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia od niej. Jednakże w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dokumentu wskazującego, iżby organy administracji publicznej zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji, umożliwiły stronie skarżącej zapoznanie się z aktami sprawy oraz wypowiedzenie się w zakresie przedmiotu postępowania lub zgromadzonych materiałów, przed wydaniem decyzji.

Takie działanie organów administracji publicznej, zwłaszcza w sprawie dotyczącej pozbawienia obywatela przyznanych mu wcześniej uprawnień, zdaniem Sądu sprzeczne jest także z zasadami demokratycznego państwa prawnego i pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.

Prowadząc ponownie postępowanie w sprawie organ administracji publicznej powinien zapewnić strome korzystanie z wszelkich praw zagwarantowanych przepisami procedury administracyjnej oraz dokładnie ustalić zarówno stan faktyczny, jak i prawny uwzględniając treść poprzednich decyzji administracyjnych rozstrzygających w przedmiocie przysługujących skarżącemu uprawnień. Konieczne jest także przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i dowodowego zmierzającego także do ustalenia okresu i kwoty faktycznie nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Należy mieć przy tym na uwadze okoliczność kiedy skarżący, poprzez złożenie oświadczenia mieszkaniowego, zawiadomił (zgodnie z § 5 rozporządzenia) o zmianie mającej wpływ na uprawnienie do otrzymania równoważnika (28 stycznia 2005 r.). Najpóźniej z tym dniem odpadał ewentualna przesłanka "niepoinformowania".

Zgodnie z przepisem § 7 pkt 1 rozporządzenia z dnia 28 czerwca 2002 r., decyzję o zwrocie wypłaconego równoważnika pieniężnego wydaje się jedynie w przypadku nienależnego jego pobrania na skutek niepoinformowania o wystąpieniu zmian lub podania nieprawdziwych danych w oświadczeniu. Prowadząc ponownie postępowanie administracyjne organy winny zatem ustalić czy skarżący pobrał sporną część równoważnika nienależnie, uwzględniając także słusznie podnoszony przez niego zarzut, że organ pierwszej instancji wydając decyzję o przyznaniu pomocy finansowej (tożsamość organu) mógł uwzględnić tę okoliczność z urzędu — orzekając odrębną decyzja o cofnięciu równoważnika, lub co najmniej pouczyć stronę o obowiązku wynikającym z § 5 rozporządzenia oraz konsekwencjach jego niedopełnienia.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 134 i 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji. Jednocześnie na mocy art. 200, w zw. z art. 205 ww. ustawy o kosztach postępowania orzeczono zgodnie z wnioskiem skarżącego.