Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1057/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-03-30 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o przyznanie prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 245, art. 246 par. 1,  art. 254 par. 1,  art. 260
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Broda po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dozoru pojazdu w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Skarżący, na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, wystąpił o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając swój wniosek wskazał, że w Sądzie z jego udziałem toczy się około 40 spraw, a łączna kwota wpisów, jakie jest zobowiązany ponieść z tego tytułu wynosi około 5.000 - 7000 zł. W dalszej części uzasadnienia wskazał, że nie dysponuje środkami pozwalającymi na uiszczenie wspomnianych wpisów, gdyż uzyskane wynagrodzenie za parkowanie pojazdów nie pokrywa częstokroć kosztów ich przechowywania. Dodatkowo podniósł, że konieczność uiszczenia wpisów w takiej wysokości ograniczałoby dostępność sądu dla strony, zagwarantowaną m.in. w art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i obywatela.

Wnioskodawca, przedstawiając swoją sytuację finansową podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym ze swoją małżonką, mieszkając w budynku o pow. 172 m2, posiada dwa samochody osobowe, oszczędności w kwocie 10.000 zł, nieruchomość rolną o pow. 15 ha oraz nieruchomości zajęte pod budynki warsztatowe i parkingi. Nadto wskazał, iż wraz z małżonką utrzymują się z prowadzonych działalności gospodarczych (każde z osobna), za 2013 r. dochód roczny R. K. wyniósł 11895,91 zł, a jego małżonka, do miesiąca września 2014 r. odnotowała stratę rzędu 17.595 zł. Do druku formularza wnioskodawca dołączył zeznanie podatkowe (PIT 36L) za 2013 r. oraz podsumowanie z podatkowej księgi przychodów i rozchodów od stycznia do września 2014 r. prowadzonej na potrzeby działalności gospodarczej małżonki skarżącego, z której wynika wystąpienie straty rzędu 17.594 zł.

Ponieważ informacje podane przez stronę okazały się niewystarczające dla wszechstronnej oceny jej sytuacji materialnej, w pięciu sprawach, spośród wszystkich pozostałych, w których skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy, referendarz sądowy zobowiązał stronę do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku poprzez:

- nadesłanie wyciągów z rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i jego małżonkę w związku z prowadzoną przez nich działalnością gospodarczą, obejmujących okres ostatnich trzech miesięcy;

- nadesłanie dokumentacji księgowej dotyczącej działalności gospodarczej wnioskodawcy, obrazującej wysokość osiąganych w bieżącym roku przychodów, wydatków oraz dochodów;

- wskazania w jaki sposób zagospodarowana jest nieruchomość rolna o pow. 15 ha, w tym podania, czy przynosi ona jakiekolwiek pożytki cywilne lub naturalne, a jeżeli tak to w jakiej wysokości oraz nadesłania zaświadczenia o uzyskanych (lub ich braku) dopłatach bezpośrednich do gruntów rolnych;

- udokumentowania wysokości wydatków przeznaczonych na bieżące utrzymanie, tj. kosztów dostaw wody, energii elektrycznej, usług telekomunikacyjnych, zakupu lekarstw itp.

- nadesłania kopii dowodów rejestracyjnych posiadanych przez skarżącego samochodów osobowych.

Następnie, po bezskutecznym upływie powyższego terminu, postanowieniem z dnia 15 stycznia 2015r. referendarz sądowy oddalił wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podniósł, że brak jest dostatecznych podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego albowiem nie wykazano, że jego sytuacja materialna wyklucza samodzielne pokrycie wydatków z tytułu kosztów sądowych. Nadto nadmienił, że przesłanie kopii zeznania podatkowego za rok ubiegły, po upływie ponad 10 miesięcy nowego roku nie daje wiarygodnych informacji na temat aktualnej sytuacji materialnej strony, gdyż nie przesłano żadnego dokumentu dotyczącego aktualnych dochodów i wydatków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Również dane dotyczące działalności gospodarczej małżonki skarżącego nie są aktualne. Dodał również, że z uwagi na upływ czasu należałoby oczekiwać uzupełnienia tych danych celem stwierdzenia czy deklarowana strata miała charakter narastający czy też nie. Ponadto referendarz sądowy zauważył, że skarżący uchylił się od podania informacji na temat sposobu zagospodarowania nieruchomości rolnej, o której wspomniał w treści formularza. Zdaniem referendarza trudno zaaprobować tezę, że właściciel gruntu o pow. 15 ha nie czerpie zeń żadnych pożytków, nie uzyskuje dopłat ze środków wspólnotowych oraz utrzymuje tak duży areał, oczekując jednocześnie zwolnienia z obowiązku ponoszenia należności publicznoprawnych. Dodatkowo zarzucił brak informacji na temat kosztów utrzymania domu, w którym strona zamieszkuje wraz z żoną. Referendarz sądowy odniósł się również do oszczędności skarżącego w wysokości 10.000 zł, których skarżący z nieznanych przyczyn nie ma zamiaru przeznaczyć w części na opłacenie kosztów sądowych.

W piśmie z dnia 10 lutego 2015r. skarżący złożył sprzeciw od powyższego postanowienia podnosząc w pierwszej kolejności, że Sąd rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien badać sytuację finansową strony w momencie złożenia wniosku. Natomiast zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.) należy wziąć pod uwagę czy kwota wpisu wpływa na to, że strona poniesie uszczerbek w kosztach utrzymania siebie i rodziny. Zdaniem skarżącego przy ocenie należy wziąć pod uwagę również fakt w jakiej wysokości strona musi ponieść opłatę, gdyż w rozpatrywanej sprawie łączna kwota wpisu wynosi ponad 6000 zł. Odnosząc się natomiast do zarzutu dotyczącego posiadanej nieruchomości rolnej skarżący wskazał, że nadal ma ona charakter rolny i nie da się jej spieniężyć w krótkim odstępie czasu. Nadto nie jest ona uprawiana przez skarżącego i nie jest wykorzystywana na cele działalności gospodarczej, a dodatkowo jest obciążona odpowiednim podatkiem. Skarżący wspomniał również, że zeznanie podatkowe za rok 2014r. ma obowiązek złożyć do końca kwietnia b.r. i jeśli obowiązku tego dopełni we wcześniejszym terminie to przedmiotowe zeznanie dołączy. Na zakończenie dodał, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza ma charakter dynamiczny i obecnie, w związku z załamaniem się rynku pomocy drogowej, nie osiąga on przychodów.

Z uwagi na to, że informacje podane przez stronę okazały się niewystarczające dla wszechstronnej oceny jej sytuacji materialnej, ponownie zobowiązano stronę do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku. Wezwanie pozostało jednak bez odpowiedzi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 260 P.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

W myśl art. 245 § 1 P.p.s.a. strona może się ubiegać o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Przepis art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. stanowi natomiast, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy, ani prawa do zwolnienia od kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący (vide: postanowienie NSA z dnia 29 marca 2013 r., sygn. akt II OZ 419/13). Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły (vide: postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, niepublik.).

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał w przekonujący sposób, że znajduje się w sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby go do przyznania prawa pomocy. Przede wszystkim zdaniem Sądu złożone przez niego oświadczenie o stanie majątkowym i rodzinnym nie zawiera dostatecznych danych koniecznych do oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego. Również przesłane przez skarżącego dokumenty nie dają wiarygodnych informacji na temat jego aktualnej sytuacji materialnej, gdyż dotyczą roku 2013, natomiast nadesłana księga przychodów i rozchodów małżonki skarżącego obejmuje okres od stycznia do września 2014r. Należy również wskazać, że pomimo ponownego wezwania skarżącego do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wnioskach o przyznanie prawa pomocy do dnia dzisiejszego nie nadesłał on żadnych dodatkowych dokumentów obrazujących jego sytuację materialną i w dalszym ciągu brak jakichkolwiek informacji na temat kosztów utrzymania domu, w którym zamieszkuje wraz z małżonką. Tym samym skarżący nie zaktualizował informacji na temat uzyskiwanych dochodów z prowadzonej przez siebie i małżonkę działalności gospodarczej, nie przedłożył również żądanych wyciągów z kont bankowych koniecznych dla zweryfikowania dokonywanych w ostatnich trzech miesiącach operacji finansowych.

Wykładnia przytoczonych przepisów prawa wskazuje, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. To strona winna wykazać, że znajduje się w takim położeniu, iż nie jest w stanie wyłożyć niezbędnych kosztów postępowania i że w tej mierze uzasadniona jest pomoc państwa (vide: postanowienie NSA z dnia 24 czerwca 2009 r., sygn. akt I OZ 651/09). Zgodnie z art. 255 P.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku (urzędowym formularzu) okaże się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W ocenie Sądu treść oświadczeń złożonych przez skarżącego nie jest wystarczająca do rozpoznania jego wniosku i nie przekonuje o jego zasadności. Skarżący mimo wezwania nie przedstawił informacji i dokumentów potwierdzających w sposób niewątpliwy, czy i w jakim zakresie poniesienie przez niego kosztów sądowych przekracza jego możliwości finansowe, mimo, iż to właśnie na nim spoczywał ciężar dowodu w tej kwestii. W oparciu o przedłożone dokumenty i udzielone informacje nie można zaś zdaniem Sądu jednoznacznie stwierdzić, że jest on osobą, która zasługiwałaby na przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Uniemożliwiają one bowiem wszechstronne i obiektywne zbadanie jego sytuacji materialnej, stanowiącej przesłankę przyznania takiej pomocy.

Mając na względzie powyższe Sąd, działając na podstawie art. 245 P.p.s.a., art. 246 § 1 P.p.s.a., art. 254 § 1 P.p.s.a. w zw. art. 260 P.p.s.a., postanowił orzec jak w sentencji.