Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 842/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2008-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 51 ust. 1 i 7
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Sędziowie Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.), Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant sekretarz Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2008r. sprawy ze skargi J.O. i Z.O. na decyzję (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia (...). nr (...) w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia (...). nr (...) w części dotyczącej otworów okiennych w ścianie oddzielenia pożarowego, 2. w pozostałym zakresie skargę oddala.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] r. B. i M. W. zwrócili się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z zapytaniem, czy roboty budowlane prowadzone na posesji przy ul. [...] w S. są prowadzone legalnie. Wskazano, że właściciele sąsiedniej nieruchomości ocieplają ściany, izolują fundamenty. Budynek został także nadbudowany, jego okna skierowane są na działkę przyległą a okap dachu wystaje nad tę działkę, powodując zalewanie. Wniesiono również o kontrolę budynku gospodarczego posadowionego w granicy.

Dnia [...] r. przeprowadzono oględziny nieruchomości, stwierdzając przebudowanie dachu i murów poddasza oraz wymianę pokrycia dachowego. Wymieniono stolarkę okienną i zastąpiono okna w klatce schodowej drzwiami. Przebudowano kominy, wykonano izolację pionową ścian piwnic. Prace te przeprowadzono w okresie od [...] r. Wykonano również ogrodzenie od strony ulicy oraz rozebrano budynek gospodarczy. Wszystkie roboty wykonano bez wymaganego pozwolenia lub zgłoszenia, a legalnie zostało wykonane jedynie ocieplenie budynku. Nie stwierdzono natomiast nadbudowania budynku ani wymiany okna w ścianie granicznej poddasza. Odnośnie okapu dachu ustalono, że istotnie wystaje na działkę sąsiednią o około [...] cm za obrys ściany, jednakże rynny, poprzez odpływ podłączony do studzienki, odprowadzają wodę z dachu na działkę inwestorów.

W konsekwencji ustaleń z wizji, postanowieniem nr [...] z dnia [...] r., wydanym na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.: Dz. U. 2006, Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.) nakazano J. i Z. O. wstrzymanie robót budowlanych wykonywanych w obiektach kubaturowych na działce nr [...] przy ul. [...] w S. ze względu na brak pozwolenia budowlanego i zgłoszenia. Jednocześnie nakazano też złożenie inwentaryzacji wykonanych robót wraz z ich oceną techniczną w odniesieniu do obowiązujących przepisów i warunków technicznych. Dla wykonania obowiązku określono termin 30 dni od daty doręczenia postanowienia.

Decyzją nr [...] z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. nakazał inwestorom, małżonkom O., usunięcie nieprawidłowości w stanie technicznym budynku poprzez: odcięcie przechodzącej na działkę sąsiada części dachu o długości [...] cm oraz dostosowanie odporności ogniowej otworów okiennych w ścianie oddzielenia pożarowego w granicy działki. Jako podstawa prawna decyzji podany został przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 i art. 83 ust. 1 prawa budowlanego. W uzasadnieniu wskazano, że w wykonaniu nałożonego obowiązku inwestorzy złożyli opinię techniczną co do samowolnie wykonanych robót budowlanych. W opinii tej zawarto wniosek, że wykonane roboty są zgodne z obowiązującymi przepisami. Wniosku takiego organ jednak nie podziela, stwierdzając naruszenie prawa, w tym przepisów technicznych, w szczególności w zakresie wysunięcia połaci dachowej oraz standardów przeciwpożarowych.

Od decyzji tej odwołanie złożyli inwestorzy J. i Z. O. oraz właściciele sąsiedniej nieruchomości B. i M. W. Inwestorzy podnieśli, że dom pochodzi z roku [...], zatem nie mogą mieć do niego zastosowanie przepisy aktualnie obowiązujące. Co do nakazu obcięcia dachu podano, że sąsiad wyraził na jego kształt zgodę, a wysunięcie ma zapobiegać zawilgoceniu ścian. Natomiast właściciele nieruchomości sąsiedniej wnieśli o stwierdzenie nieważności wydanej decyzji, albowiem zakres nakazanych robót nie odpowiada zakresowi samowolnie wykonanych robót, który ustalono w postanowieniu z dnia [...] r. Zarzucono zastosowanie niewłaściwej podstawy prawnej dla wydania decyzji. Wskazano także, iż nakazane decyzją czynności w ścianie oddzielenia pożarowego nie są zgodne z prawem i uniemożliwią zabudowę należącej do nich działki. Podniesiono też, że postanowienie o wstrzymaniu robót nie było właściwe, albowiem rodzaj wykonanych samowolnie robót uzasadnia zastosowanie art. 48 ust. 1 lub 49b ust. 1 prawa budowlanego.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. uchylił decyzję organu l instancji i orzekł o umorzeniu postępowania organu l instancji w sprawie przebudowy budynku mieszkalnego i pozostałych obiektów bez pozwolenia. W uzasadnieniu podano, że uchylenie decyzji uzasadnia przepis art. 50 ust. 4 prawa budowlanego, w którym przewidziano dwumiesięczny termin do wydania decyzji po wstrzymaniu postanowieniem robót budowlanych. Upływ tego terminu oznacza, że ustaje zakaz prowadzenia robót budowlanych, nie jest wówczas możliwe wydanie decyzji w oparciu o art. 51 ust. 1 prawa budowlanego, nie jest także możliwe ponowne wstrzymanie robót budowlanych w oparciu o takie same przesłanki. Utrata ważności postanowienia o wstrzymaniu robót skutkuje umorzeniem postępowania. Tak więc w stosunku do wszystkich obiektów objętych wydanym postanowieniem o wstrzymaniu robót należało orzec o umorzeniu postępowania. Wydanie natomiast decyzji w oparciu o art. 66 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego stanowi naruszenie prawa, albowiem może ona być wydana po wszczęciu odrębnego postępowania w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu, gdy narusza on obowiązujące przepisy.

W wyniku rozpoznania skargi B. i M. W. wnoszących o stwierdzenie nieważności decyzji organu odwoławczego jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa oraz zarzucającej bezczynność Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w S., który nie wydał w terminie decyzji naprawczej z art. 51 prawa budowlanego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 17 stycznia 2007 r. sygn. akt II SA/Gl 410/06 uchylił zaskarżoną decyzję organu II instancji. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż o bezprzedmiotowości postępowania nie przesądza, wbrew stanowisku organu odwoławczego, przepis art. 50 ust. 4 prawa budowlanego, przewidujący utratę ważności postanowienia o wstrzymaniu robót po upływie dwóch miesięcy od jego doręczenia. Jakkolwiek art. 51 ust. 1 prawa budowlanego stanowi, że przed upływem owych dwóch miesięcy właściwy organ wydaje decyzję przewidzianą w art. 51 ust. 1 pkt 1-3, to z regulacji tej nie można wyciągać wniosku, że upływ wskazanego czasu powoduje niemożność prowadzenia przez organy nadzoru budowlanego postępowania w stosunku do obiektów, w których zostały samowolnie wykonane roboty budowlane. Organ II instancji, jako organ merytoryczny w sprawie, nie mógł zatem umorzyć postępowania. Niewątpliwym dla Sądu jest, że po upływie terminu dwóch miesięcy od daty doręczenia postanowienia o wstrzymaniu robót, wstrzymanie to wygasa. Roboty wykonane nadal jednak istnieją, doprowadzone do określonego etapu. Zgodnie z art. 51 ust. 7 ustawy, do robót już wykonanych, odpowiednie zastosowanie znajdują postanowienia art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 prawa budowlanego. Oznacza to, że w odniesieniu do robót wykonanych nie ma potrzeby (a w przypadku uprzedniego wydania postanowienia o wstrzymaniu robót również możliwości) wydawania postanowienia o wstrzymaniu robót, można natomiast wydać decyzję opartą o przepis art. 51 ust. 1 pkt 1 lub 2 prawa budowlanego. Rozwiązanie takie winno mieć miejsce w sytuacji, gdy uprzednio wydane postanowienie wstrzymujące roboty wygasło, a dotyczyło ono robót doprowadzonych do określonego stanu. W tym zakresie odpowiednio stosuje się art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 prawa budowlanego. Nie wydając zatem kolejnego postanowienia o wstrzymaniu robót (co w stosunku do tych samych robót nie jest możliwe), organ nadzoru budowlanego winien rozpoznać sprawę już wykonanych prac i wydać stosowne rozstrzygnięcie w trybie przepisu art. 51 prawa budowlanego, odnoszącego się mi. in. do usuwania skutków samowolnego wykonania robót budowlanych innych niż budowa.

W konsekwencji prawomocności wyroku, o którym mowa powyżej, decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. ponownie rozpoznał wniesione odwołania, a następnie uchylił wydaną przez organ I instancji decyzję i przekazał sprawę organowi temu do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazał konieczność doprecyzowania zakresu niezbędnych do wykonania robót.

W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania decyzją z dnia [...] r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. nałożył na J. i Z. O., jako właścicieli budynku mieszkalnego przy ul. [...] w S. obowiązek:

1) odcięcia części dachu długości [...] cm przechodzącej na działkę sąsiada i wykonanie jego zakończenia w sposób zgodny ze sztuką budowlaną i obowiązującymi przepisami

2) dostosowania odporności ogniowej otworów okiennych w ścianie oddzielenia pożarowego, która znajduje się w granicy działki do przepisów zawartych w § 232 ust. 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 z późn. zm.).

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż przy wymianie konstrukcji i poszycia dachu wykonanej w [...] r., za zgodą właścicieli sąsiedniej posesji, wysunięto połać dachu budynku nr [...] w granicy z posesją nr [...] przy ul. [...] w S. o [...] cm poza granicę działki. Połać dachowa została zakończona niezgodnie z obowiązującymi przepisami, a część dachu przechodząca na działkę sąsiada narusza jego interes prawny. Zgoda właściciela sąsiedniej posesji nie może mieć wpływu na zalegalizowanie stanu nie odpowiadającego bezwzględnie obowiązującym przepisom prawa. Nadto ściana szczytowa przedmiotowego budynku od strony zachodniej usytuowana jest bezpośrednio w granicy działki i znajdują się w niej otwory okienne. Zgodnie z wymogami zawartymi w § 12 ust. 3 cytowanego wyżej Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. odległość zabudowy od granic działki powinna wynosić co najmniej 4m, jeżeli budynek jest zwrócony w stronę granicy ścianą z otworami okiennymi. Przepis ww. rozporządzenia w § 272 ust. 3 stanowi nadto, że budynek usytuowany bezpośrednio przy granicy działki powinien mieć od strony sąsiedniej działki ścianę oddzielenia przeciwpożarowego. W ścianie tej § 232 ust. 6 ww. rozporządzenia dopuszcza wypełnienie otworów materiałem przepuszczającym światło, takim jak luksfery, cegła szklana lub inne przeszklenie, jeżeli powierzchnia wypełnionych otworów nie przekracza 10% powierzchni ściany, przy czym klasa odporności ogniowej wypełnień nie powinna być niższa niż E30. W związku z tym, że w przedłożonych uzupełnieniach do opinii technicznej wykonanych robót uprawniona osoba wykazała wykonanie niepalnego pokrycia dachu budynku z blachodachówki i zabezpieczenie konstrukcji drewnianej środkami trudnozapalnymi nie nakazano wyprowadzenia ściany oddzielenia pożarowego ponad pokrycie dachu na wysokość, co najmniej 30cm, ponieważ wymóg ten (zgodnie z § 235 ust. 3 rozporządzenia) dotyczy budynków z dachem rozprzestrzeniającym ogień. Decyzja została wydana na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2, 51 ust. 7 oraz art. 83 ustawy Prawo budowlane.

W odwołaniu od decyzji organu I instancji J. i Z. O. wskazali, iż ich zdaniem punkt pierwszy decyzji czyli odcięcie części dachu istotnie powinien być wykonany. Strony zgadzają się zatem na wykonanie tychże robót, kwestionują natomiast ustalenia dotyczące okien, które miałyby zostać zastąpione luksferami bądź pustakami szklanymi. Ich zdaniem na usytuowanie w ścianie szczytowej otwieranych na zewnątrz okien dostał zgodę właściciel, który prowadził budowę i żadnych zmian w tym zakresie nie dokonano. Zmiana okien na luksfery oznaczałaby, że pomieszczenia na pierwszym piętrze nie mogłyby być wietrzone, niemożliwym byłoby nadto mycie luksfer bo oznaczałoby to konieczność wejścia na teren sąsiada. Strony zaproponowały w konkluzji wykonanie okien otwieranych z szybami o odpowiedniej wytrzymałości ogniowej.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję pierwszoinstancyjną. W lakonicznym uzasadnieniu wskazał, iż organ I instancji prawidłowo zakwalifikował roboty budowlane i w ramach postępowania naprawczego zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 51 ust. 1 pkt. 2 nakazał wykonanie robót budowlanych celem doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem. Odnośnie zarzutów podniesionych w odwołaniu stwierdził, że przeprowadzone postępowanie i wydana decyzja są zgodne z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który uchylił i stwierdził niewykonalność decyzji o umorzeniu postępowania dając zalecenia co do dalszego postępowania. Natomiast wymiana okien w ścianie szczytowej budynku w granicy działki sąsiedniej z powiększeniem otworów okiennych i wykonaniem nadproży jako elementu konstrukcyjnego przejmującego obciążenia wymagała co najmniej zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej. Ewentualna zgoda na wykonanie tych robót nie mogła sankcjonować wykonania ich w sposób utrwalający istniejący stan niezgodności obiektu z Prawem budowlanym.

Pismem z dnia [...] r. J. i Z. O. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję organu II instancji, podnosząc w uzasadnieniu, iż na odstępstwo od § 12 pkt 5 cytowanego wyżej rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w zakresie części dachu długości [...] cm przechodzącej na działkę sąsiada sąsiad ów, M. W., pisemnie wyraził zgodę. Dostosowanie odporności ogniowej otworów okiennych w ścianie oddzielenia pożarowego, która jest ścianą szczytową w granicy działki, jest natomiast niemożliwe. Otwory okienne, istniejące od roku [...], umożliwiają bowiem jedyne naturalne doświetlenie pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi, nadto budynek nie stanowi zagrożenia pożarowego, o którym traktują przepisy przywołanego rozporządzenia.

Skarga została wniesiona w terminie.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie wyjaśniając, iż podtrzymuje argumenty, które zawarł był w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W trakcie rozprawy przed tut. Sądem w dniu 26 marca 2008 r. skarżący dodatkowo podkreślił, iż okno w ścianie granicznej istniało "od zawsze" i nie zostało ani powiększone ani wymienione. Wysunięcie okapu dachu poza działkę nastąpiło natomiast za zgodą sąsiada, którą skarżący okazał do wglądu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Nadto w myśl art. 152 cytowanej ustawy w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.

Przystępując do szczegółowych rozważań w pierwszej kolejności wskazać należy, iż zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach związany jest oceną wyrażoną przez ten Sąd w prawomocnym wyroku z dnia 17 stycznia 2007 r. sygn. akt II SA/Gl 410/06 i nie może ocenić odmiennie kwestii przez Sąd ten przesądzonych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w obecnym składzie nie podejmuje zatem rozważań dotyczących, w odniesieniu do robót wykonanych samowolnie, możliwości zastosowania w sprawie art. 51 ust. 1 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane pomimo utraty ważności postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych albowiem kwestia ta została przesądzona w zawartej w uzasadnieniu przywołanego wyżej prawomocnego wyroku ocenie prawnej. Rozważenia wymaga natomiast prawidłowość wydanych przez organ I i II instancji na podstawie wskazanego wyżej przepisu rozstrzygnięć, podjętych w wyniku kolejnego rozpoznania sprawy, w kontekście prawidłowości zakwalifikowania poszczególnych wykonanych przez skarżących robót do wymagających doprowadzenia do stanu zgodności z prawem oraz poprawności nałożonych na strony obowiązków.

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a także decyzji rozstrzygnięcie to poprzedzającej wykazało, że są one w części dotyczącej otworów okiennych dotknięte uchybieniami uzasadniającymi ich wzruszenie. Zdaniem tut. Sądu obie decyzje wydane zostały bowiem z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej (art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego – t.j.: Dz. U. 2000, Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., zwanej dalej: k.p.a.), której realizacja wymaga by organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jako dowolne należy traktować zatem ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a), a więc przy podjęciu wszelkich kroków koniecznych do jednoznacznego wyjaśnienia okoliczności sprawy, jako warunku niezbędnego wydania rozstrzygnięcia o przekonującej treści – por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2001 r., I SA 1768/99. W odniesieniu do postępowania przed organem odwoławczym należy też podkreślić, iż zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ ten obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozpatrzyć sprawę rozstrzygniętą decyzją lub postanowieniem organu I instancji, a stan faktyczny winien ustalić nie tylko w oparciu o materiał dowodowy zebrany w postępowaniu I instancji lecz także rozszerzając granice postępowania dowodowego na istotne dla sprawy okoliczności faktyczne pominięte przez organ I instancji. W konsekwencji, w myśl art. 136 k.p.a., organ odwoławczy może przeprowadzić nie tylko na żądanie strony lecz także z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który w I instancji wydał decyzję lub postanowienie.

Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności niniejszej sprawy wskazać należy, iż art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane dotyczy robót budowlanych niebędących budowami, które zostały wykonane a) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, b) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska lub c) na podstawie zgłoszenia dokonanego z naruszeniem art. 30 ust. 1 ustawy, lub d) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach. W konsekwencji nałożenie przez organ obowiązków określonych w art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane wymaga w pierwszej kolejności zbadania i wykazania, że wykonane przez strony prace w ogóle stanowią roboty budowlane w rozumieniu ustawy (art. 3 pkt 7, 7a i 8 Prawa budowlanego), a następnie, w razie odpowiedzi twierdzącej, że roboty owe zostały wykonane z uchybieniami wyliczonymi powyżej. W niniejszej sprawie okoliczności te, zdaniem Składu orzekającego, nie zostały wykazane. W trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego nie zbadano w sposób należyty na czym w istocie polegały czynności J. i Z. O. w zakresie okien w ścianie w granicy i czy istotnie stanowiły one, jak twierdzą orzekające w sprawie organy, roboty budowlane wykonywane w warunkach samowoli czy też może stanowiły inne roboty budowlane o jakich traktuje art. 50 ust. 1 pkt 2, 3 i 4 ustawy, czy wreszcie w ogóle nie stanowiły robót budowlanych nie wykraczając, z uwagi na brak ingerencji w konstrukcję budynku, poza nie zdefiniowane w ustawie pojęcie bieżącej konserwacji (art. 3 pkt 8 a contrario). Przedłożony Sądowi materiał dowodowy jest w tym zakresie dalece niejasny. Jak bowiem wynika z akt sprawy w trakcie kontroli obiektu przeprowadzonej przez organ I instancji w dniu [...] r. w ogóle nie stwierdzono jakiejkolwiek wymiany okien wskazując w protokole jako czynności wykonane w trakcie prowadzonego w [...] r. remontu budynku jedynie zmienioną konstrukcję dachu. Protokół z wizji przeprowadzonej w dniu [...] r., już w ramach obecnego postępowania administracyjnego, podkreśla wręcz, iż cyt. "okna w ścianie granicznej na poddaszu budynku nie są wymienione i prawdopodobnie istnieją od czasu wybudowania obiektu". Odnośnie innych, bliżej nie wskazanych okien stwierdza natomiast, iż wymianie uległa jedynie stolarka okienna oraz jedno okno na klatce schodowej zastąpiono drzwiami. Odmienny zakres wykonanych w stosunku do okien robót wskazuje z kolei wstrzymujące owe roboty postanowienie nr [...] z dnia [...] r., w którym nie wskazując jakichkolwiek nowych dowodów stwierdzono, iż w budynku mieszkalnym, w obrębie bliżej nie sprecyzowanych ścian nastąpiła cyt. "likwidacja starych okien (demontaż stolarki i zamurowanie otworów) i wykonanie nowych okien i drzwi balkonowych)". Jeszcze inaczej zakres robót określa przedłożona przez inwestora sporządzona [...] r. przez posiadającego stosowne uprawnienia inżyniera J. B. ocena techniczna wykonanych robót remontowych, który podaje, iż w miejscu starych [...] okien drewnianych w roku [...] wstawiono okna PCV o wymiarach typowych, co wymagało miejscowego poszerzenia otworów i zastosowania nadproży. Także ta opinia nie wskazuje w której (których) ścianach okna zostały wymienione. Kwestia otworów okiennych w ścianie oddzielenia przeciwpożarowego, gdzie zdaniem organów istnieć mogą jedynie luksfery lub innego typu specjalne wypełnienie, pojawiła się dopiero w wyeliminowanej następnie z obrotu prawnego pierwszoinstancyjnej decyzji z dnia [...] r. (wydanej na podstawie art. 66 ustawy Prawo budowlane) jednocześnie jednak załączone do akt w owym okresie zdjęcia obrazujące wygląd budynku w roku [...] nie wskazują jakichkolwiek robót odnoszących się do otworów okiennych w ścianie przy granicy. Kolejny raz o otworach okiennych traktuje dopiero uchylająca wskazane wyżej rozstrzygnięcie i umarzająca postępowanie uchylona następnie wyrokiem tut. Sądu decyzja drugoinstancyjna, z jednej strony podająca w uzasadnieniu, iż otwory okienne w ścianie granicznej nie powstały w wyniku przebudowy dokonanej bez pozwolenia, w kolejnym zdaniu podnosząca jednak, iż w zredagowanym przez organ I instancji nakazie ujęto jedynie roboty wykonane samowolnie i naruszające (użycie spójnika "i" sugeruje, iż chodzi o jednoczesność cech) obowiązujące przepisy. Z kolei ponownie wydana decyzja pierwszoinstancyjna z dnia [...] r., ponownie nakazująca odcięcie części dachu i doprowadzenie odporności ogniowej otworów okiennych w ścianie oddzielenia pożarowego nie wyjaśnia w uzasadnieniu jakie to wykonane przez strony bez pozwolenia bądź zgłoszenia albo też w sposób narażający bezpieczeństwo roboty budowlane w obrębie ściany granicznej uprawniają do objęcia otworów okiennych wydaną na podstawie art. 51 ustawy Prawo budowlane decyzją. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. wspomina wprawdzie w uzasadnieniu, iż w latach [...] inwestorzy w warunkach samowoli wymienili stolarkę okienną, nie wskazuje jednak czy chodzi o te same okna, które znajdują się w ścianie szczytowej w granicy działki czy też o inne, mieszczące się w innych ścianach. W odwołaniu od tej decyzji J. i Z. O. podnieśli z kolei, iż okna w ścianie przy granicy znajdują się w tych samych miejscach, w których zostały zaprojektowane i usytuowane przez pierwszego właściciela za zgodą właściwych organów. Na tle powstałych w materiale dowodowym wskazanych wyżej wątpliwości i niejasności zaskakująco brzmi jednoznacznie kwalifikujące wszystkie wykonane roboty jako samowolne, uzasadnienie zaskarżonej w niniejszym postępowaniu decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. stwierdzające, iż "wymiana okien w ścianie szczytowej budynku w granicy działki sąsiedniej z powiększeniem otworów okiennych i wykonaniem nadproży jako elementu konstrukcyjnego przejmującego obciążenia wymagała co najmniej zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej". Z uzasadnienia, o którym mowa, nie wynika w jaki sposób organ ustalił, iż wymiana okien wraz z powiększeniem otworów okiennych dokonane zostały w ścianie szczytowej w granicy działki (akta nie dowodzą jakichkolwiek dokonanych na etapie postępowania odwoławczego dodatkowych czynności wyjaśniających), niejasnym jest też zwrot wskazujący, iż roboty te wymagały co "najmniej" zgłoszenia. Organ II instancji ani jednym słowem nie odniósł się natomiast do zawartych w odwołaniu informacji, iż zdaniem stron okna w obecnym rozmiarze istniały od czasu budowy budynku.

Wskazać też w tym momencie należy, że we wniesionej do tut. Sądu skardze i dodatkowym piśmie procesowym z dnia [...] r. skarżący podnieśli, iż okna w ścianie szczytowej istnieją od [...] r. zapewniając oświetlenie pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi, a obecnie wymieniono jedynie same skrzydła okien w dotychczasowych otworach, nie naruszając ani starych ram, ani nadproży. Na dowód swych twierdzeń skarżący przedłożyli zdjęcia obrazujące m.in. zachowane stare ramy okien.

Wskazane wyżej niejasności i kontrowersje winny w ramach ponownego postępowania zostać jednoznacznie wyjaśnione. Obecnie bowiem zarówno decyzję pierwszoinstancyjną w części dotyczącej otworów okiennych, jak też utrzymującą ją w mocy decyzję organu II instancji uznać należy za co najmniej przedwczesne, wydane bez należytego rozważenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy. W pierwszej kolejności ustalenia i rozważenia wymagać będzie czy w obrębie ściany w granicy działki dokonano jakichkolwiek robót budowlanych (w rozumieniu art. 3 pkt 7, 7a i 8 ustawy Prawo budowlane) w razie bowiem odpowiedzi negatywnej, potwierdzającej tezę skarżących, iż wymieniono jedynie skrzydła okien umieszczając je w poprzednich otworach i ramach, objęcie kwestii otworów tych wydaną na podstawie art. 51 ustawy decyzją w istocie byłoby niedopuszczalne. W razie natomiast stwierdzenia, iż roboty takie, wbrew twierdzeniom skarżących zostały jednak wykonane, ustalenia wymagałoby czy roboty te zostały wykonane z uchybieniami, o których traktuje art. 50 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Dopiero wówczas orzekający w sprawie organ będzie mógł wydać właściwe rozstrzygnięcie w sprawie z uwzględnieniem wiążącej organ oceny prawnej dokonanej w niniejszym wyroku.

Na marginesie już jedynie można dodatkowo wskazać, iż w części dotyczącej otworów okiennych wydana przez organ I instancji decyzja oraz w konsekwencji także utrzymująca ją w mocy decyzja drugoinstancyjna naruszają nie tylko przepisy postępowania z uwagi na wskazane wyżej nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy lecz także art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane poprzez błędną redakcję osnowy decyzji pierwszoinstancyjnej powodującą w konsekwencji niekonkretność nałożonego na skarżących obowiązku. Osnowa decyzji nie wskazuje bowiem jakie czynności strony mają podjąć zobowiązując je jedynie do dostosowania odporności ogniowej otworów okiennych do przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z z dnia 12 kwietnia 2002 r. Tym samym organ przerzucił w tym zakresie na strony obowiązek analizy stosownych przepisów i dociekań jakie czynności i metody mogą zapewnić zgodność otworów okiennych z prawem.

Oddaleniu podlegała natomiast skarga w części dotyczącej konieczności usunięcia fragmentu dachu ([...] cm) przechodzącego na działkę sąsiadów albowiem w tej części zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. uznać należy za pozostające w zgodzie z prawem. Notabene warto w tym miejscu podkreślić, iż także skarżący w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej nie kwestionowali tej części rozstrzygnięcia uznając obowiązek odcięcia części dachu za w pełni słuszny i wyrażając gotowość jego realizacji. Zakwestionowali ją dopiero w skardze, jako jedyny argument podając fakt uzyskania w przeszłości na takie wysunięcie dachu zgody sąsiadów. W całej rozciągłości podzielić jednak w tej mierze należy wyrażony w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej pogląd, iż zgoda bądź też brak zgody właścicieli nieruchomości sąsiedniej nie mają w niniejszej sprawie znaczenia. Przepis § 12 cytowanego wyżej Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. traktujący o koniecznych odległościach budynku oraz jego elementów od granicy działki ma bowiem charakter bezwzględnie obowiązujący a ewentualne odstępstwo możliwie jest jedynie za zgodą właściwego organu, wyrażoną po upoważnieniu go do tego przez ministra – art. 9 ust. 1-4 ustawy Prawo budowlane. Okoliczności takie w niniejszej sprawie nie miały miejsca, a tym samym wykonany przez skarżących wystający poza granicę działki fragment dachu uznać należy za naruszający warunki techniczne. W konsekwencji nakaz wykonania robót doprowadzających dach do stanu zgodności z prawem uznać należy za właściwy i poprawny.

W świetle przedstawionych wyżej wywodów należało uwzględnić skargę w części dotyczącej otworów okiennych w ścianie oddzielenia pożarowego i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzec jak w sentencji. W pozostałej części skargę oddalono na podstawie art. 151 p.p.s.a.