Wyrok NSA oz. w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 2167/00
NSA oz. w Gdańsku
Data orzeczenia: 2001-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 33 pkt 1-6, art. 34 par. 1
journal: Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 26 lutego 1991 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Teza: Pogląd co do tego, że w postępowaniu egzekucyjnym nieskuteczne jest żądanie stwierdzenia nieistnienia obowiązku /art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161 ze zm./, znajduje swoje oparcie w przepisie art. 34 par. 1 cyt. ustawy stanowiącego, że zarzuty zgłoszone na podstawie wskazanej w art. 33 pkt 1-6 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu wypowiedzi wierzyciela. Skoro więc wierzyciel odpowie na zapytanie organu egzekucyjnego twierdząco, że obowiązek podatkowy istnieje, a przedawnienie nie nastąpiło, to rzeczą organu egzekucyjnego będzie dalsze prowadzenie egzekucji. Organ ten bowiem nie może podważyć wypowiedzi wierzyciela, gdyż wówczas musiałby przeprowadzić pełną kontrolę istniejących decyzji, na podstawie których wystawiono tytuły wykonawcze, do czego żadnym przepisem organ egzekucyjny nie jest uprawniony.

TEZY

Pogląd co do tego, że w postępowaniu egzekucyjnym nieskuteczne jest żądanie stwierdzenia nieistnienia obowiązku /art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161 ze zm./, znajduje swoje oparcie w przepisie art. 34 par. 1 cyt. ustawy stanowiącego, że zarzuty zgłoszone na podstawie wskazanej w art. 33 pkt 1-6 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu wypowiedzi wierzyciela. Skoro więc wierzyciel odpowie na zapytanie organu egzekucyjnego twierdząco, że obowiązek podatkowy istnieje, a przedawnienie nie nastąpiło, to rzeczą organu egzekucyjnego będzie dalsze prowadzenie egzekucji. Organ ten bowiem nie może podważyć wypowiedzi wierzyciela, gdyż wówczas musiałby przeprowadzić pełną kontrolę istniejących decyzji, na podstawie których wystawiono tytuły wykonawcze, do czego żadnym przepisem organ egzekucyjny nie jest uprawniony.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta G. po rozpatrzeniu zarzutu nieistnienia obowiązku podatkowego podniesionego w toku postępowania egzekucyjnego przez Grzegorza P. i zapoznaniu się z opinią wierzyciela na podstawie art. 34 par. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161 ze zm./ postanowieniem z dnia 17 maja 2000 r. uznał zarzut za nieuzasadniony.

W uzasadnieniu tego postanowienia podano, że organ egzekucyjny wskutek wystawienia przez Urząd Miejski Wydział Finansowy w G. tytułów wykonawczych wszczął w dniu 2 października 1997 r. postępowanie egzekucyjne przeciwko Grzegorzowi P. z tytułu zaległości w podatku rolnym za lata 1992-1994, a następnie w dniu 10 kwietnia 2000 r. za lata 1995-1999 oraz z tytułu zaległości w podatku od środków transportowych.

Następnie stwierdzono, że z wypowiedzi wierzyciela udzielonych na zapytanie organu egzekucyjnego wynikało w sposób jednoznaczny, iż obowiązek określony w tytułach wykonawczych był wymagalny. Stąd uznano, że nie istniały przeszkody do prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

W zażaleniu na to postanowienie Grzegorz P. wnosił o jego uchylenie i ustalenie z urzędu stanu prawnego podstawy wymiaru podatku rolnego oraz ustalenie z urzędu przedawnienia zobowiązania podatkowego, a ponadto stwierdzenie z urzędu w całości nieważności wystawionych tytułów wykonawczych oraz zajęcia wierzytelności za pracę, a także zapłacenia za szkodę z czynów niedozwolonych i kosztów poniesionych, co uzasadniono tą okolicznością, iż gospodarstwo rolne, dotknięte pożarem, położone na działce w U. przeznaczone zostało uchwałą z 1988 r. na cele nierolnicze.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 11 września 2000 r. zażalenia nie uwzględniło i utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Po przytoczeniu treści art. 33 pkt 1 cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zauważono, że organ egzekucyjny nie może w toku postępowania badać sprawy od strony merytorycznej, tj. nie może badać zasadności tytułu wykonawczego. Następnie organ II instancji podzielając stanowisko organu I instancji stwierdził, że nie znalazł podstaw do uwzględnienia zażalenia.

W skardze z dnia 5 października 2000 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego Grzegorz P. wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia zarzucił mu jako niezgodne ze stanem faktycznym i prawnym, a ponadto oparte na kłamstwie intelektualnym poświadczającym nieprawdę, co odnosiło się do zasadności obciążenia podatkiem rolnym gospodarstwa rolnego.

W odpowiedzi na skargę z dnia 10 listopada 2000 r. wnoszono o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie rozważań należy poczynić tego rodzaju zastrzeżenie, iż postępowanie egzekucyjne nie może być jeszcze jedną płaszczyzną, na której dokonuje się kontroli decyzji podatkowych. Postępowanie podatkowe można podzielić na kolejne swoiste etapy takie, jak postępowanie wyjaśniające, postępowanie wymiarowe i postępowanie wykonawcze. Na każdym z tych etapów podatnikowi przysługują środki zaskarżenia, czy to zażalenie, czy to odwołanie.

W postępowaniu wymiarowym /nie wchodząc w szczegóły/ mogą wystąpić decyzje rodzące zobowiązanie podatkowe /nakaz płatniczy na zobowiązanie pieniężne/ lub decyzje korygujące wykonanie przez podatnika zobowiązania podatkowego powstałego z mocy prawa albo określające wysokość tego zobowiązania /podatek od środków transportowych/. Jedno, co łączy te decyzje, to prawo złożenia odwołania na wypadek, gdy podatnik przekonany jest, że zobowiązanie podatkowe nie istnieje w ogóle lub w części. Jest to jedyna płaszczyzna /pomijając postępowania nadzwyczajne/, na której dokonuje się kontroli decyzji w administracyjnym toku instancyjnym.

Postępowanie wykonawcze zmierza do wyegzekwowania podatku wynikającego z decyzji /lub zeznania/ poprzez jego zapłatę lub ściągnięcie w trybie postępowania egzekucyjnego. Na tym etapie nieskuteczne jest żądanie stwierdzenia nieistnienia obowiązku podatkowego, kiedy to wydane decyzje stały się ostateczne. Decyzja staje się ostateczna wówczas, gdy nie złożono od niej odwołania albo gdy wydano decyzję odwoławczą. Decyzje ostateczne mogą być wzruszane w nadzwyczajnych trybach przewidzianych przepisami Ordynacji podatkowej.

Poprzednio wyrażony pogląd co do tego, że w postępowaniu egzekucyjnym nieskuteczne jest żądanie stwierdzenia nieistnienia obowiązku /art. 33 pkt 1 cyt. ustawy/, znajduje swoje oparcie w przepisie art. 34 par. 1 cyt. ustawy stanowiącego, że zarzuty zgłoszone na podstawie wskazanej w art. 33 pkt 1-6 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu wypowiedzi wierzyciela. Skoro więc wierzyciel odpowie na zapytanie organu egzekucyjnego twierdząco, że obowiązek podatkowy istnieje, a przedawnienie nie nastąpiło, to rzeczą organu egzekucyjnego będzie dalsze prowadzenie egzekucji. Organ ten bowiem nie może podważyć wypowiedzi wierzyciela, gdyż wówczas musiałby przeprowadzić pełną kontrolę istniejących decyzji, na podstawie których wystawiono tytuły wykonawcze, do czego żadnym przepisem organ egzekucyjny nie jest uprawniony.

Innymi słowy, najpierw należy zwalczyć decyzję, by wierzyciel zmienił swoją wypowiedź, a następnie dążyć do umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W przedstawionym stanie prawnym podniesione przez skarżącego zarzuty nie mogły być uwzględnione, gdyż w swym sednie zmierzały do tego, by z racji postępowania egzekucyjnego skontrolować uprzednio wydane decyzje. Organ rozpatrujący zażalenie w postępowaniu egzekucyjnym nie był zobowiązany do przekazania tej kwestii innemu organowi, gdyż był organem właściwym. Natomiast nie można czynić temu organowi zarzutu, iż nie rozpatrzył całości sprawy w rozumieniu skarżącego, skoro organ ten był związany zakresem złożonego zażalenia.

Z powyższych względów uznając, iż zaskarżone postanowienie nie naruszyło prawa w stopniu wskazującym na konieczność jego wzruszenia, to dlatego Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ skargę oddalił.