Postanowienie Sądu Najwyższego, sygn. akt III RN 42/01
Sąd Najwyższy
Data orzeczenia: 2002-05-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Powołane przepisy: article: ze zm.
journal: Dz.U. 1993 nr 11 poz. 50
law: Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
Teza: Minister Finansów nie jest uprawniony do określenia w rozporządzeniu wykonawczym do ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./, wydawanym na podstawie zawartego w niej upoważnienia blankietowego, innych niż przewidziane w ustawie o VAT sytuacji, w których ograniczone lub wyłączone jest prawo do odliczenia naliczonego podatku VAT.

TEZY

Minister Finansów nie jest uprawniony do określenia w rozporządzeniu wykonawczym do ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./, wydawanym na podstawie zawartego w niej upoważnienia blankietowego, innych niż przewidziane w ustawie o VAT sytuacji, w których ograniczone lub wyłączone jest prawo do odliczenia naliczonego podatku VAT.


UZASADNIENIE

Z ustnego uzasadnienia: Sąd Najwyższy na rozprawie 7.05.2002 r. odroczył rozprawę i postanowił, na podstawie art. 193 Konstytucji RP oraz art. 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, o skierowaniu do TK następującego pytania prawnego:

1. Czy art. 23 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT jest zgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP? a w razie odpowiedzi twierdzącej,

2. Czy par. 12 rozporządzenia wykonawczego z dnia 21 grudnia 1995 r. do ustawy o VAT jest zgodny z art. 217 Konstytucji RP?

Organy podatkowe w sprawie odmówiły uznania prawa podatnika do odliczenia podatku VAT naliczonego w związku z zawartą przez niego umową clifingu samochodu. Organy podatkowe zastosowały bowiem w sprawie par. 12 rozporządzenia wykonawczego z dnia 21 grudnia 1995 r. do ustawy o VAT.

Zgodnie z tym przepisem, usługobiorcom użytkującym samochody osobowe oraz inne samochody o dopuszczalnej ładowności do 500 kg na podstawie umowy najmu, dzierżawy lub umowy o podobnym charakterze nie przysługuje prawo do obniżenia podatku należnego oraz do zwrotu różnicy podatku o kwotę podatku naliczonego od czynszu /raty/ i innych odpłatności wynikających z zawartej umowy. Organy podatkowe zakwalifikowały umowę clifingu zawartą przez podatnika do grupy "umów o podobnym charakterze", o których mowa w powyższym przepisie.

Izba skarbowa oddaliła odwołanie podatnika od decyzji organu I instancji. Jak stwierdziła w uzasadnieniu swojej decyzji, na podstawie delegacji zawartej w art. 23 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT Minister Finansów miał prawo do określenia w rozporządzeniu innych niż zawarte w samej ustawie przypadków, w których nie stosuje się obniżenia podatku należnego o podatek naliczony.

Z tego względu, par. 12 rozporządzenia wykonawczego z 1995 r. do ustawy o VAT stanowi samoistną przesłankę negatywną prawa do odliczenia podatku VAT.

Pogląd organów podatkowych podzielił także NSA oddalając skargę podatnika. NSA uznał bowiem, iż par. 12 cyt. rozporządzenia stanowi przykład pozaustawowych ograniczeń prawa do odliczenia /VAT. Podatnik ma natomiast możliwość zaliczenia kwot naliczonego podatku VAT, w stosunku do którego nie przysługuje mu prawo do odliczenia od podatku należnego, do swoich kosztów uzyskania przychodu.

Należy zwrócić uwagę, iż rewidujący kwestionował wyrok NSA jedynie w zakresie, w jakim neguje on prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego od opłat za clifing jako usługę finansową.

Jak natomiast podnosił przedstawiciel Izby Skarbowej na rozprawie przed SN, pojęcia leasingu finansowego i kapitałowego nie są na gruncie polskiego prawa podatkowego pojęciami normatywnymi, w związku z czym nie można posługiwać się nimi dla wywodzenia określonych skutków prawnych danej umowy. Ograniczenie zastosowania wspomnianego par. 12 rozporządzenia wykonawczego z 1995 r. do ustawy o VAT wyłącznie do umów leasingu operacyjnego jest bezpodstawne, zaś zakaz odliczania podatku naliczonego dotyczy zarówno kwot naliczonych od części kapitałowej, jak i części finansowej opłaty leasingowej.

Mechanizm obniżania należnego podatku VAT o podatek naliczony stanowi na gruncie ustawy o VAT nie tylko podstawową konstrukcję normatywną tego podatku, ale również podstawową zasadę rządzącą podatkiem od towarów i usług.

Z tego względu, wszelkie ograniczenia powyższej zasady powinny mieć charakter ustawowy, a jeżeli ustawa dokona delegacji do określenia takich ograniczeń w akcie podustawowym, to delegacja taka nie może mieć charakteru blankietowego, lecz powinna zawierać określone rygory dla treści tych pozaustawowych ograniczeń. W przeciwnym razie, norma podustawowa, wydana w oparciu o wadliwą delegację ustawową nie może stanowić podstawy prawnej dla decyzji administracyjnej /podatkowej/.