Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1564/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędziowie WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Elżbieta Lenart Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego 1. oddala skargę; 2. zasądza ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokat A. P. kwotę [...] ([...]) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę [....] ([....]) złotych, tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę [...] ([...]) złotych.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Kierownika Działu Pomocy Środowiskowej Ośrodka Pomocy Społecznej [...] W. wydaną z upoważnienia Prezydenta W. w dniu [...] czerwca 2009 r. nr [...] odmawiającą J. S. przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na opłatę [...] w wysokości [...] zł i zakup [...].

W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze podało, że J. S. w dniu [...] maja 2009 r. złożył w Ośrodku Pomocy Społecznej [...] W. wniosek o pomoc finansową na opłatę [...] w wysokości [...] zł i opłacenie [...] w wysokości [...] zł. W dniu [...] czerwca 2009 r. decyzją nr [...] organ I instancji przyznał pomoc w postaci zasiłku celowego w wysokości [...] zł z przeznaczeniem na opłacenie [...], decyzją nr [...]. została przyznana pomoc w postaci [...] na [...] w wysokości [...] zł oraz decyzją nr [...]. pomoc w postaci [...] w wysokości [...] zł przeznaczonego na zakup [...].

W dniu [...] czerwca 2009 r. organ I instancji wydał decyzję nr [....] odmawiającą przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na opłatę [...] w wysokości [...] zł i zakup [...].

W uzasadnieniu swojej decyzji organ podniósł, iż opłata [...] za zajmowany przez wnioskodawcę lokal przy ul. [...] w W. nie jest niezbędną potrzebą życiową, gdyż jest on współwłaścicielem nieruchomości położonej w M., zaś jeśli chodzi o zakup [...], to decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2009 r. została udzielona wnioskodawcy pomoc na zakup [...] w wysokości [...] zł.

Rozpoznając odwołanie złożone przez J. S. od powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło, że z przepisu art. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2008 r., Nr 115, poz. 728) wynika, iż decyzja o przyznaniu zasiłku celowego ma charakter uznaniowy i tym samym spełnienie kryteriów przez osobę ubiegającą się o zasiłek nie oznacza, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie świadczenia.

Organ II instancji ustalił, że J. S.i regularnie korzysta ze świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Pomoc jest udzielana w formie zasiłku stałego, Ośrodek Pomocy Społecznej opłaca za skarżącego składkę na ubezpieczenie zdrowotne, ponadto udzielane są mu zasiłki celowe na zakup [...], opłatę [...]. Jak wynika z wymienionych wyżej decyzji w miesiącu czerwcu 2009 r. została udzielona skarżącemu pomoc finansowa w łącznej kwocie [...] zł, co świadczy o tym, że organ I instancji nie pozostawał obojętny wobec sytuacji życiowej strony oraz że w miarę swoich możliwości świadczy jej pomoc.

Odnosząc się do zarzutów skarżącego Kolegium zwróciło uwagę, że celem pomocy społecznej jest jedynie udzielenie wsparcia, a nie zastąpienie indywidualnych wysiłków w dążeniu do poprawy swej sytuacji bytowej.

Taką też funkcję spełnia zasiłek celowy, o którym mowa w art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, a organ pomocy społecznej nie ma obowiązku uczestniczyć w ponoszeniu całości kosztów utrzymania strony wnioskującej o pomoc. Interpretacja zaś art. 39 ust. 1 i 2 w/w ustawy nie może prowadzić do wniosku o dopuszczalności uczynienia z pomocy społecznej stałego źródła dochodów.

Ponadto organ II instancji podał, że skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości położonej w M., zamieszkuje zaś w W. w lokalu przy ul. [...], do którego nie posiada tytułu prawnego i [...].

Kolegium podało również, że jak wynika z danych przekazanych przez Ośrodek Pomocy Społecznej [...] W. w okresie [...] Ośrodek przyznał J. S. pomoc celową i rzeczową na łączną kwotę [...] zł oraz zasiłki stałe ze składką zdrowotną na kwotę [...] zł, zaś średnia miesięczna wartość świadczenia przyznanego stronie w pierwszym półroczu 2009 r. wyniosła [...] zł.

Kolegium podniosło także, że pomoc przyznana J. S. znacznie przewyższa wysokość pomocy udzielonej innym osobom, średnia bowiem kwota zasiłku wyniosła [...] zł.

Reasumując organ odwoławczy uznał, iż rozstrzygnięcie organu I instancji nie budzi zastrzeżeń, jest ono zgodne z obowiązującymi przepisami prawa.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł J. S. podnosząc, iż opłacenie [...] i zakup [...] stanowi potrzebę życiową umożliwiającą zagwarantowanie życia z godnością, a brak pieniędzy na opłacenie [...] spowoduje, iż skarżący pozostanie bez [...]. Skarżący podniósł ponadto, iż utrzymuje się z kwoty [...] zł miesięcznie, gdyż [...]% jego dochodów zajętych jest przez Komornika na poczet świadczeń [...], a wysokość [...] wynosi [...] zł miesięcznie.

Skarżący wskazał, iż nieruchomości położona w M. stanowi majątek spadkowy po jego rodzicach i jest przedmiotem postępowania sądowego.

Na rozprawie w dniu 21 stycznia 2010 r. pełnomocnik skarżącego adwokat A. P. poparła skargę i wniosła o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie podnosząc, iż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona.

Podstawę prawną decyzji wydanej w niniejszej sprawie stanowi przepis art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.).

Zgodnie z tym przepisem zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokajania niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

Z treści art. 39 powołanej ustawy wynika, że organ prowadzący postępowanie o przyznanie zasiłku celowego wydaje decyzję w ramach tzw. "uznania administracyjnego" swobodnie decydując o tym, czy w sprawie indywidualnej wystąpił przypadek uzasadniający przyznanie tej formy świadczenia z pomocy społecznej. Na taki charakter wydawanej w sprawie decyzji (decyzja uznaniowa) wskazuje użyty w tym przepisie zwrot "zasiłek może (a więc nie musi) być przyznany".

W ocenie Sądu, w sprawie załatwianej decyzjami Kierownika Działu Pomocy Środowiskowej Ośrodka Pomocy Społecznej [...] W. z dnia [...] czerwca 2009 r. i Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2009 r. nie doszło do przekroczenia granic "uznania administracyjnego", ponieważ organ pomocy społecznej jak i organ odwoławczy w uzasadnieniu kwestionowanych decyzji przedstawiły argumenty przemawiające za odmową przyznania skarżącemu pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na opłatę [...] w wysokości [...] zł i zakup [...]. Organ pomocy społecznej rozpatrując sprawę miał na uwadze indywidualną sytuację materialną skarżącego, możliwości faktyczne Ośrodka oraz ilość osób korzystających z pomocy społecznej. Organ odwoławczy wskazał, iż pomoc przyznana skarżącemu znacznie przewyższa wysokość pomocy udzielanej innym osobom.

Nie bez znaczenia dla sprawy jest fakt – na co słusznie zwraca uwagę Kolegium, że skarżący regularnie korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej tj. zasiłku stałego, zasiłków celowych: w kwocie [...] zł z przeznaczeniem na zakup [...] (decyzja z dnia [...] marca 2009 r.), w kwocie [...] zł z przeznaczeniem na opłacenie [...] (decyzja z dnia [...] czerwca 2009 r.), a także została mu przyznana pomoc w postaci [...] w wysokości [...] zł (decyzja z dnia [...] czerwca 2009 r.) oraz [...] w wysokości [...] zł przeznaczonego na zakup [...] ( decyzja z dnia [...] czerwca 2009 r.). Ośrodek Pomocy Społecznej opłaca również za skarżącego składkę na ubezpieczenie zdrowotne.

Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd zauważa, że nie ma sporu co do tego, że sytuacja osobista skarżącego oraz zdrowotna jest trudna i że opieka społeczna przyznaje świadczenia w niskiej wysokości. Rzecz jednak w tym, że celem pomocy społecznej jest jedynie wspieranie świadczeniobiorców. Organ pomocy społecznej nie ma bowiem obowiązku przyznania świadczenia w wysokości uznanej przez stronę za odpowiednią, w celu dostarczenia jej środków utrzymania. Z art. 2, art. 3 ustawy o pomocy społecznej wynika, iż celem pomocy społecznej jest jedynie pomoc i wspieranie rodzin w przezwyciężeniu trudnej sytuacji życiowej i zaspokajanie ich niezbędnych potrzeb oraz zapobieganie ich popadnięciu w trudną sytuację życiową poprzez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia się rodzin, a nie do zapewnienia dożywotniego utrzymania bądź pogłębienia istniejącego niskiego dochodu. Skoro więc skarżący otrzymał wsparcie finansowe na zakup [...], opłatę [...] jak również na zakup [...] ([...] 2009 r.), to nie można zarzucić organowi dysponującemu ograniczonym budżetem dochodowości przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy.

W ocenie Sądu zasadna była odmowa przyznania zasiłku celowego na zakup [...] z uwagi na fakt, iż decyzją z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] skarżący uzyskał pomoc w postaci zasiłku celowego w wysokości [...] zł m.in. z przeznaczeniem na zakup [...].

Potrzeby bytowe, jakie mogą być zaspokojone przy wykorzystaniu formy pomocy określone w art. 39 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, określone zostały w nim w sposób przykładowy, a świadczy o tym zwrot w "szczególności".

Przedmiotowe świadczenie przyznawane jest na określony cel. Z treści wskazanego przepisu wynika, że zasiłek ten nie jest przyznawany na pokrycie pełnych całomiesięcznych kosztów utrzymania osoby objętej pomocą, lecz ma charakter pomocy doraźnej, ukierunkowanej na konkretny sprecyzowany cel bytowy. W orzecznictwie sądowym można spotkać się z poglądem, że konieczność pokrycia zaległości w opłatach za mieszkanie nie mieści się w pojęciu niezbędnej potrzeby życiowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 marca 2008 r. sygn. akt I OSK 853/07).

Skład orzekający w całości podziela powyższy pogląd. W niniejszej sprawie należy ponadto zaznaczyć, iż zaległość w opłacaniu [...] skarżącego stanowi kwotę ponad [...] zł tak więc uregulowanie kwoty niewiele ponad [...] zł na rzecz [...] w stopniu nieznacznym zmieniłoby sytuację skarżącego, a ewentualne przyznanie mu zasiłku na ten cel oznaczałoby, iż faktycznie pieniądze zostałyby przeznaczone dla [...], a nie na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych skarżącego. Podkreślenia w tym miejscu wymaga fakt, iż jak wynika z akt sprawy skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości położonej w M., która jest co prawda przedmiotem sporu sądowego pomiędzy nim, a [...], niemniej w interesie skarżącego byłoby jak najszybciej spór ten zakończyć, by móc korzystać z majątku spadkowego i starać się we własnym zakresie o poprawę swej sytuacji bytowej, która jest niewątpliwie trudna.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach zastępstwa procesowego wykonanego na zasadzie prawa pomocy znajduje uzasadnienie w art. 250 wymienionej ustawy oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.