Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 781/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2008-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33,  art. 34
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Dukiel (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Lidia Błystak, Sędzia WSA Marek Olejnik, Protokolant Marta Pająkiewicz, po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2008 r. we Wrocławiu na rozprawie sprawy ze skargi W. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego W.-K. prowadzi postępowanie egzekucyjne na rzecz Starostwa Powiatowego w O. przeciwko W. M. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] w celu wyegzekwowania zaległości z niezapłaconych trzech faktur na łączną kwotę 1.453,80 zł wystawionych [...] tytułem opłat za uzgodnienia dokumentacji projektowej. Organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...] dokonał zajęcia wierzytelności pieniężnej zobowiązanej z tytułu zwrotu nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r., a następnie wyegzekwował kwotę 1.015,40 zł, z której wierzycielowi- Starostwu Powiatowemu w O. przekazał kwotę 860,00 zł.

W. M. w dniu [...] wystąpiła do Naczelnika Urzędu Skarbowego W.-K. z pismem, w treści którego wnosiła o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu wydania prawomocnego rozstrzygnięcia przez Sąd Rejonowy dla W.-K. w sprawie ustalenie nieistnienia obowiązku zapłaty należności w kwocie 1.462,56 zł na rzecz Starostwa Powiatowego w O. Zobowiązana podniosła ponadto, iż tytuł wykonawczy wystawiony przez Starostwo Powiatowe w O. na sporną należność pozbawiony jest podstawy prawnej, bowiem powołane w nim rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 sierpnia 1998 r. w sprawie określenia wysokości opłat za czynności związane z uzgodnieniem usytuowania projektowanych sieci uzbrojenia terenu utraciło moc prawną w dniu l października 1999 r. Ponadto W. M. oświadczyła, iż po pierwsze- nie [...] września 2000 r. wydanego w oparciu o art. 27 ust. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne (za niewykonane czynności organ nie miał prawa naliczać żadnych opłat), po drugie- nie istnieje obowiązek zapłaty faktur wystawionych w dniu [...] (w fakturach brak jest podstawy prawnej), po trzecie- na podstawie art. 1182 kodeksu cywilnego roszczenie w kwocie 1.462,56 zł uległo przedawnieniu w dniu [...] po czwarte- na podstawie art. 2 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji opłaty za niewykonanie uzgodnienia nie podlegają egzekucji administracyjnej, po piąte- Starostwo Powiatowe w O. bez prawomocnego orzeczenia Sądu nie ma prawa naliczać odsetek ustawowych w wysokości 13,5 % i po szóste- w pouczeniu organ egzekucyjny nie podał nazwy organu nadzoru, do którego można wnieść skargę na czynności egzekucyjne.

Na żądanie organu egzekucyjnego zobowiązana uiściła należną opłatę skarbową i pismem z dnia [...] sprecyzowała treść wniosku charakteryzując go jako zarzuty podniesione przeciwko postępowaniu egzekucyjnemu. Jednocześnie W. M. uzupełniła zarzuty o wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na fakt, iż jej zdaniem roszczenie w kwocie 1.462,56 zł uległo, zgodnie z art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej przedawnieniu w dniu [...], a ponadto wskazany obowiązek nigdy nie istniał, nie był wymagalny i został określony w sposób sprzeczny z przepisami prawa.

Naczelnik Urzędu Skarbowego W.- K. w dniu [...] przesłał zarzuty zobowiązanej Starostwu Powiatowemu w O. w celu uzyskania jego stanowiska.

Starosta Powiatowy w O. postanowieniem z dnia [...], nr [...], orzekł o niedopuszczalności zgłoszonych zarzutów z uwagi na fakt, iż zarzuty te są przedmiotem rozpatrzenia w postępowaniu sądowym z powództwa zobowiązanej.

Zobowiązana zakwestionowała powyższe postanowienie wnosząc zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., w wyniku czego Naczelnik Urzędu Skarbowego W.- K. postanowieniem z dnia [...], [...], zawiesił postępowanie egzekucyjne do czasu wydania przez wierzyciela ostatecznego stanowiska w sprawie zgłoszonych zarzutów. (Postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego zostało przez zobowiązaną zaskarżone, a ostateczne postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. w tej sprawie było przedmiotem łącznego rozpoznania z niniejszą sprawą przed tut. Sądem, lecz odrębnie rozstrzygnięte wyrokiem z dnia 27 lutego 2008 r.- sygn. akt I SA / Wr 782 / 07)

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...], SKO [...], umorzyło postępowanie zażaleniowe prowadzone w przedmiocie niedopuszczalności zgłoszonych zarzutów w związku z wycofaniem przez W. M. zażalenia na postanowienie Starosty O. z dnia [...].

Naczelnik Urzędu Skarbowego W.- K. postanowieniem z dnia [...],[...] , stwierdził niedopuszczalność zgłoszonych zarzutów uznając, iż wypowiedź (stanowisko) wierzyciela zawarte w postanowieniu z dnia [...] jest wiążące dla organu egzekucyjnego.

W. M. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie żądając jego uchylenia oraz przekazania sprawy do organu egzekucyjnego celem rozpatrzenia zarzutów, a także domagała się umorzenia postępowania egzekucyjnego, ponieważ dochodzony w jego ramach obowiązek nie istniał, nie był wymagalny, a ponadto został określony niezgodnie z treścią art. 45 § 1 w zw. z art. 59 § 1 pkt 2 i pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Prowadzący postępowanie odwoławcze Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] [...], uchylił kwestionowane postanowienie organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W treści swego orzeczenia organ odwoławczy wskazał na konieczność ponownego przeanalizowania sprawy przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W.-K. w zakresie zarzutu wskazanego w art. 33 pkt 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, bowiem w przypadku oparcia zarzutu na tejże podstawie prawnej stanowisko wierzyciela nie jest wiążące dla organu egzekucyjnego i obowiązany jest on rozpatrzyć samodzielnie merytoryczną zasadność każdego ze zgłoszonych zarzutów, po spełnieniu warunku zapoznania się ze stanowiskiem wierzyciela.

Po ponownym rozpatrzeniu zarzutów Naczelnik Urzędu Skarbowego W.-K. postanowieniem z dnia [...] [...], uznał zarzuty za nieuzasadnione, bowiem podstawą prawna egzekwowanego obowiązku było rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 sierpnia 1998 r. w sprawie określenia opłat za czynności związane z prowadzeniem państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (Dz. U. Nr 113, poz. 729), które utraciło moc dopiero w dniu 21 stycznia 2001 r., natomiast należnością objętą tytułem wykonawczym była opłata o charakterze administracyjnoprawnym, która podlega egzekucji administracyjnej zgodnie z art. 2 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W. M. złożyła zażalenie na przedmiotowe postanowienie domagając się jego uchylenia oraz przekazania sprawy do organu celem rozpatrzenia zarzutów, a także żądała umorzenia postępowania egzekucyjnego, ponieważ dochodzony w jego ramach obowiązek nie istniał, nie był wymagalny, został określony niezgodnie z przepisami, zaś roszczenie uległo przedawnieniu.

Uzasadniając zażalenie zobowiązana podniosła, iż organ egzekucyjny niezbyt wnikliwie rozpatrzył zarzuty wniesione w dniu [...], a następnie uzupełnione pismem z dnia [...]. Zdaniem skarżącej organ egzekucyjny w pierwszej kolejności naruszył przepis art. 29 § 1 i § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez to, iż nie zwrócił wierzycielowi tytułu wykonawczego, który nie spełniał wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 3 powołanej ustawy (nie posiadał podstawy prawnej), w drugiej- przepis art. 45 § 1 ustawy egzekucyjnej poprzez to, iż organ ten nie odstąpił od realizacji czynności egzekucyjnych pomimo okazania przez zobowiązaną dowodów stwierdzających nieistnienie obowiązku (faktury i tytuł egzekucyjny wystawione są bez podstawy prawnej, zaś zobowiązanie uległo przedawnieniu), i w trzeciej- przepis art. 59 § 1 pkt 2 i 3 ustawy egzekucyjnej, gdyż w sytuacji, gdy obowiązek nie istniał, egzekwowany obowiązek został określony bezpośrednio z przepisu prawa, organ powinien umorzyć postępowanie egzekucyjne.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] [...]utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego stwierdzające o niedopuszczalności zarzutów wniesionych przez skarżącą na postępowanie egzekucyjne. Organ odwoławczy podniósł, iż organ egzekucyjny prawidłowo wskazał w uzasadnieniu na obligatoryjne związanie stanowiskiem wierzyciela, a tym samym na brak możliwości uwzględnienia podnoszonych przez zobowiązana zarzutów odnoszących się do nieistnienia obowiązku, czy też jego przedawnienia. Zdaniem organu II instancji Naczelnik Urzędu Skarbowego W.- K. prawidłowo sformułował sentencje postanowienia wydanego w zakresie zarzutów strony, a także prawidłowo odniósł się do kwestii zasadności zarzutów, co do których nie jest związany stanowiskiem wierzyciela, przedstawiając merytoryczne uzasadnienie co do swoich wywodów odnoszących się do ważności tytułu wykonawczego.

W skardze na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej W.M. wniosła o jego uchylenia oraz przekazania sprawy do organu celem ponownego rozpatrzenia zarzutów, a także domagała się umorzenia postępowania egzekucyjnego, ewentualnie zawieszenia postępowania do czasu rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargi na Głównego Geodetę Kraju w sprawie anulowania faktur bez podstawy prawnej. W uzasadnieniu skargi zobowiązana powtórzyła argumentację prezentowaną we wcześniejszych zażaleniach.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całej rozciągłości stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne, zgodnie z art. 1 § 2 ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola wojewódzkiego sądu administracyjnego obejmuje kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu podatkowym, a więc to, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zaskarżonej normy prawnej, czy normę tę właściwie interpretował i czy nie naruszył zasad ustalenia określonych faktów za udowodnione.

Konsekwencją takiego unormowania jest konstatacja, iż uchylenie decyzji (postanowienia) może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji (postanowienia) nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy co wynika jednoznacznie z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).

W zakresie tak określonej kognicji Sąd stwierdza, iż zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] nie narusza prawa.

Na początku rozważań wskazać należy, iż niniejsza sprawa odnosi się do problematyki zarzutów na postępowanie egzekucyjne i tylko w tym zakresie stanowi przedmiot rozpoznania i rozstrzygnięcia sądowego.

Istotne znaczenie dla rozpoznawanej sprawy ma zatem treść art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. jedn. Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954), zwanej w dalszej części uzasadnienia ustawą egzekucyjną, który normuje tryb postępowania co do zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, w tym także co do stanowiska wierzyciela odnośnie wniesionych zarzutów. Przywołany powyżej przepis stanowi, iż w egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym organ egzekucyjny rozpoznaje zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10 ustawy egzekucyjnej po obligatoryjnym uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, przy czym, co jest kluczowe w niniejszej sprawie, wypowiedź wierzyciela w zakresie pierwszych pięciu podstaw zarzutu jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

Prawidłowo przeto organ odwoławczy przyjął, iż organ egzekucyjny na etapie rozpoznawania zarzutów był związany prawomocnym stanowiskiem Starosty Powiatowego w O. co do niedopuszczalności zgłoszonych przez W.M. zarzutów jakoby egzekwowany obowiązek nie istniał, nie był wymagalny, został określony niezgodnie z przepisami, zaś roszczenie uległo przedawnieniu. Zarzuty idące w tym kierunku mogły podlegać weryfikacji wyłącznie w trakcie postępowania zażaleniowego w przedmiocie zajętego stanowiska wierzycielskiego, toczącego się przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w W., do rozstrzygnięcia którego jednakże nie doszło z uwagi na cofnięcie przez skarżącą zażalenia.

W tej sytuacji organowi egzekucyjnemu, a następnie organowi II instancji, pozostały do rozstrzygnięcia zarzuty co do niedopuszczalności egzekucji administracyjnej w zakresie opłat za uzgodnienie usytuowania projektowanych sieci uzbrojenia terenu oraz co do niespełnienia wymogów przewidzianych dla tytułu wykonawczego. Zdaniem Sądu również w tym zakresie stanowisko organu odwoławczego należy uznać za prawidłowe, gdyż znajduje ono swoje uzasadnienie w stanie faktycznoprawnym sprawy.

Co do pierwszego z tych zarzutów przypomnieć trzeba, iż sądy powszechne prawomocnymi orzeczeniami rozstrzygnęły, iż obowiązek uiszczenia opłaty za uzgodnienia dokumentacji projektowej ma charakter publicznoprawny, przy czym samo pobieranie opłaty z tego tytułu należy do kategorii tzw. czynności materialno- technicznych i nie jest powiązane z wydaniem decyzji administracyjnej, co nie zmienia konstatacji, ze opłaty te podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o egzekucji administracyjnej (postanowienia Sądu Rejonowego dla W.- K. z dnia 11 lutego 2004 r., sygn. akt I C 974 / 03, i Sądu Okręgowego w W. z dnia 15 czerwca 2004 r. sygn. akt II Cz 744 / 04, w sprawie z powództwa Powiatu O.- Starostwa Powiatowego w O. przeciwko W. M. o zapłatę oraz postanowienia Sądu Rejonowego w O. z dnia 28 czerwca 2005 r., sygn. akt I C 230 / 05, i Sądu Okręgowego w W. z dnia 6 września 2005 r., sygn. akt II Cz 1380 / 05, w sprawie z powództwa W. M. przeciwko Powiatowi Oleśnickiemu o ustalenie nieistnienia obowiązku zapłaty). Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni przychyla się do tych wywodów, iż właściwą do dochodzenia opłat z tytułu negatywnych opinii w sprawie uzgodnienia projektu sieci wodociągowej i kanalizacyjnej jest wyłącznie droga egzekucji administracyjnej, gdyż strony nie miały swobody w kształtowaniu łączącego ich stosunku prawnego, w szczególności co do wysokości opłaty, terminu wykonania czynności i wyboru kontrahenta. Na marginesie rozważań wskazać należy, iż przytoczony przez skarżącą pogląd prawny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wyrażony w uzasadnieniu wyroku z dnia 2 sierpnia 2007 r., sygn. akt IV SA / Wa 2225 / 06, iż ewentualne spory co do wysokości należności za czynności związane z prowadzeniem państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego są sprawami o charakterze cywilnym i mogą być rozstrzygane jedynie przez sądy powszechne, odnosił się do żądania "anulowania" wystawionych faktur i nie uwzględniał, iż sądy powszechne zgodnie odrzuciły pozwy obu stron uznając, że droga sądowa w tym wypadku jest niedopuszczalna.

Odnośnie natomiast zarzutu co do wadliwości (niepełności) wystawionego przez wierzyciela tytułu wykonawczego stwierdzić należało, iż wbrew stanowisku skarżącej spełnia on wymogi formalne zawarte w art. 27 § 1 i § 3 ustawy egzekucyjnej, w tym zwłaszcza odnośnie wskazania podstawy prawnej obowiązku uiszczenia opłaty administracyjnej. Błędnie skarżąca podnosi w uzasadnieniach kolejnych środków zaskarżania, iż w dniu wystawienia faktur przez Starostwo Powiatowe w O. nie obowiązywało rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 sierpnia 1998 r. w sprawie określenia wysokości opłat za czynności związane z prowadzeniem państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego i uzgadnianiem usytuowania projektowanych sieci uzbrojenia terenu oraz związane z prowadzeniem krajowego systemu informacji o terenie, a także za wykonanie wyrysów i wypisów z operatu ewidencyjnego (Dz. U. Nr 113, poz. 729), albowiem wskazane rozporządzenie wykonawcze do ustawy z dnia 17 maja 1989 r.- Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2000 r., Nr 100, poz. 1086) utraciło moc na podstawie § 4 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 14 listopada 2000 r. w sprawie wysokości opłat za czynności geodezyjne i kartograficzne oraz udzielanie informacji, a także za wykonanie wyrysów i wypisów z operatu ewidencyjnego (Dz. U. Nr 115, poz. 1209) dopiero w dniu 21 stycznia 2001 r.

Z przedstawionych powyżej przyczyn skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.