Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1011/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 9 a i art 12 4 b
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
article: art 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie: WSA Jacek Bursa (spr.) WSA Krystyna Daniel Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2017 r. sprawy ze skargi "E." Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Wojewody [...] z dnia 29 maja 2017 r., znak: [...] w przedmiocie zobowiązania do udostępnienia nieruchomości skargę oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia 19 października 2015 r. nr [...] Starosta [...], działając na podstawie art. 124b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.) orzekł o zobowiązaniu spółki [...] oraz E. M. G., do udostępnienia Przedsiębiorstwu [...] sp. z o.o. w Z. nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,4200 ha, poł. w obr. [...] jedn. ewid. Z. , objętej księgą wieczystą nr [...], stanowiącej własność Skarbu Państwa, w użytkowaniu wieczystym [...] sp. z o.o. z siedzibą w K. oraz E. M. G., w pasie 12 metrów wzdłuż rurociągu sieci kanalizacyjnej 2x0 300, w celu wykonania prac polegających na remoncie sieci kanalizacyjnej 2x0 300 (posadowionej na podstawie decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. o pozwoleniu na budowę z dnia 23 sierpnia 1993 r. nr [...] które to czynności nie spowodują zmiany powierzchni działki zajętej przez urządzenia sieci kanalizacyjnej podlegające remontowi, na okres 6 miesięcy od dnia wykonalności tej decyzji, w sposób przedstawiony na załączniku graficznym do tej decyzji tj. mapie z wkreślonym terenem zajętości działki niezbędnym do wykonania czynności remontowych. Ponadto organ I instancji orzekł o zobowiązaniu Przedsiębiorstwa [...] sp. z o.o. w Z. do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po zakończeniu robót.

Odwołanie od ww. decyzji złożyła [...] sp. z o.o. z siedzibą w K. wskazując, iż:

- w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki do zastosowania przez organ I instancji trybu określonego w art. 124b ugn, gdyż Przedsiębiorstwo [...] sp. z o.o. w Z. nie posiada w niej legitymacji czynnej zaś złożony wniosek dotyczy przebudowy lub ewentualnie odbudowy, a przedstawione we wniosku planowane czynności nie mieszczą się w zakresie konserwacji, remontu oraz usuwania awarii, a co więcej z uwagi na fakt wyłączenia z użytku, odcięcia od innych elementów sieci przesyłowej oraz umartwienie i pozostawienie na nieruchomości będącej przedmiotem użytkowania wieczystego odwołującej, rurociąg nie jest częścią przedsiębiorstwa przesyłowego i co równie istotne, z uwagi na powyższy stan rurociągu nie można mówić o potrzebie usunięcia jego awarii,

- organ I instancji nieprawidłowo nie zawiesił postępowania pomimo zawiadomienia Prokuratury Rejonowej [...] o możliwości popełnienia przestępstwa dotyczącego czynu mającego bezpośredni wpływ na niniejszą sprawę, a przecież ewentualny wynik postępowania karnego może mieć wpływ na niniejszą sprawę,

- zaskarżona decyzja została wydana pomimo zaistnienia przesłanek wyłączenia pracownika organu oraz samego organu I instancji. Odwołująca zauważyła, iż Przedsiębiorstwo [...] sp. z o.o. w Z. była reprezentowana w postępowaniu przez A. W. - członka zarządu powiatu [...], zaś umowa zawarta pomiędzy Gminą Z. a Przedsiębiorstwem [...] sp. z o.o. w Z. (stanowiąca w opinii odwołującej podstawę do uznania legitymacji czynnej Wnioskodawcy) była podpisana przez aktualnego Starostę K. - J. K.,

- w toku postępowania doszło do naruszenia zasady równości stron postępowania, gdyż Wnioskodawca był wyraźnie faworyzowany przez organ I instancji,

- skarżona decyzja dotknięta jest wadą, która powinna przesądzić o jej nieważności, gdyż nie określa terminu ograniczenia praw odwołującej w stosunku do przedmiotowej nieruchomości.

Ponadto w odwołaniu wskazano, iż organ w sposób sztuczny i nie znajdujący podstaw w sprawie podzielił decyzję rozstrzygającą w sprawie na dwa akty tj. decyzję z dnia 19.10.2015 r. znak: [...] nr l i nr [...]. W rzeczywistości ze względu na daty dzienne obu decyzji nie jest możliwe stwierdzenie, iż decyzja zobowiązująca Skarżącego została wydana przed decyzją dotyczącą rygoru natychmiastowej wykonalności.

Decyzją z dnia 30 maja 2016 r. nr [...] Wojewoda uchylił w całości zaskarżoną decyzję nr [...] Starosty [...] z dnia 19 października 2015 r. nr [...] i orzekł:

1) o zobowiązaniu spółki [...] sp. z o.o. z siedzibą w K. oraz E. M. G. c. C. i S., do udostępnienia Przedsiębiorstwu [...] sp. z o.o. w Z. nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,4200 ha, poł. w obr. [...] jedn. ewid. Z. , objętej księgą wieczystą nr [...], stanowiącej własność Skarbu Państwa, w użytkowaniu wieczystym spółki [...] oraz E. M. G., w pasie 12 metrów wzdłuż rurociągu sieci kanalizacyjnej 2 x 0 300, w celu wykonania prac polegających na remoncie sieci kanalizacyjnej 2x0 300 (posadowionej na podstawie decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. o pozwoleniu na budowę z dnia 23 sierpnia 1993 r. nr [...] [...]/93) metodą rękawa utwardzonego, które to czynności nie spowodują zmiany powierzchni działki zajętej przez urządzenia sieci kanalizacyjnej podlegające remontowi, na okres 21 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji, w sposób przedstawiony na załączniku graficznym do niniejszej decyzji tj. mapie z wkreślonym terenem zajętości działki niezbędnym do wykonania czynności remontowych

2) o umorzeniu postępowania w pozostałym zakresie orzeczonym w decyzji nr l Starosty [...] z dnia 19 października 2015 r. nr [...] dotyczącym zobowiązania Przedsiębiorstwa [...] sp. z o.o. w Z. do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po zakończeniu robót.

W wyniku skarg złożonych na ww. rozstrzygnięcie przez [...] sp. z o.o. z siedzibą w K. oraz Przedsiębiorstwo [...] sp. z o.o. w Z. , wyrokiem z dnia 18 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Kr 857/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody z dnia 30 maja 2016 r.

Rozpatrując ponownie odwołanie Wojewoda decyzją z dnia 29.05.2017 r. nr [...], na podstawie art. 9a i art. 124b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 138 § 1 pkt 2 kpa I. uchylił w całości zaskarżoną decyzję nr [...] Starosty [...] z dnia 19 października 2015 r. nr [...]

II. i orzekł:

1) o zobowiązaniu spółki [...] sp. z o.o. z siedzibą w K. oraz E. M. G., do udostępnienia Przedsiębiorstwu [...] sp. z o.o. w Z. nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,4200 ha, poł. w obr. [...] jedn. ewid. Z. , objętej księgą wieczystą nr [...], stanowiącej własność Skarbu Państwa, w użytkowaniu wieczystym spółki [...] oraz P. E. M. G., w pasie 12 metrów wzdłuż rurociągu sieci kanalizacyjnej 2x0 300, w celu wykonania prac polegających na remoncie sieci kanalizacyjnej 2x0 300 (posadowionej na podstawie decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. o pozwoleniu na budowę z dnia 23 sierpnia 1993 r. nr [...] [...]/93) metodą rękawa utwardzonego, które to czynności nie spowodują zmiany powierzchni działki zajętej przez urządzenia sieci kanalizacyjnej podlegające remontowi, na okres 6 miesięcy od dnia wydania niniejszej decyzji, w sposób przedstawiony na załączniku graficznym do niniejszej decyzji tj. mapie z wkreślonym terenem zajętości działki niezbędnym do wykonania czynności remontowych

2) o umorzeniu postępowania w pozostałym zakresie orzeczonym w decyzji nr l Starosty [...] z dnia 19 października 2015 r. nr [...] dotyczącym zobowiązania Przedsiębiorstwa [...] sp. z o.o. w Z. do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po zakończeniu robót.

W uzasadnieniu wskazano, iż w przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości konieczność przeprowadzenia remontu. Jak wskazano we wniosku, realizacja przedmiotowej inwestycji pozwoli na wyeliminowanie zagrożenia dla zdrowia ludzi polegającego na możliwości skażenia gleby, wód powierzchniowych i podziemnych oraz przedostania się do gleby mikroorganizmów występujących w ściekach oraz wszystkich grup robaków pasożytniczych, które to niebezpieczeństwo może nastąpić bezpośrednio przez ścieki odprowadzane wprost do ziemi i wypływające na powierzchnię wskutek awarii, jak również pośrednio przez inne organizmy, które przenoszą mikroorganizmy. Jak wskazano, zagrożenie to powstanie w momencie usunięcia z nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...] obr. [...] jedn. ewid. Z. rurociągu kanalizacji sanitarnej - tłocznej tj. rur PE 2x 0 315 mm, w związku z decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 23 lipca 2015 r. nr [...] o nakazie rozbiórki tegoż rurociągu. W opinii Starosty [...] złożenie skargi na ww. decyzję do sądu administracyjnego oraz - w związku z tym -wstrzymanie jej wykonania jedynie oddaliło moment usunięcia sieci, niemniej ostateczne nałożenie obowiązku niezwłocznej rozbiórki jest realne (wyrokiem z dnia 11 stycznia 2016 r. sygn. akt II SA/Kr 1306/15, po rozpoznaniu skargi Przedsiębiorstwa [...] sp. z o.o. w Z. , Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił ww. decyzję z dnia 23 lipca 2015 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] w K. nr [...] z dnia 10 października 2014 r. znak [...] - od orzeczenia tego została jednak złożona skarga kasacyjna). Jak wskazano, usunięcie tej sieci z ww. działek, które bezpośrednio sąsiadują z działką nr [...] obr. [...], jedn. ewid. Z. , pociągnie za sobą zbędność tej sieci na działce nr [...], a zatem w wyniku tego działania dojdzie do sytuacji, w której na przedmiotowej działce brak będzie sprawnych urządzeń, za pomocą których możliwy będzie przepływ ścieków. W opinii organu odwoławczego, rację ma więc Starosta [...], iż ww. sytuacja wymaga przeprowadzenia omawianego remontu.

Spełniony jest także drugi z warunków, brak wyrażenia zgody przez spółkę [...] oraz E. M. G. na przeprowadzenie omawianego remontu. Z akt sprawy wynika bowiem, iż wnioskodawca niejednokrotnie występował w tym zakresie do obu ograniczanych podmiotów (m.in. pisma z dnia 16 czerwca 2014 r., z dnia 17 lipca 2014 r., z dnia 14 kwietnia 2015 r., z dnia 2 lutego 2015 r.), jednak bez efektu. E. G. nie ustosunkowała się do żadnego z ww. pism, zaś [...] jednoznacznie odmówiła w tym zakresie wyrażenia zgody (m.in. pismo z dnia 22 lipca 2014 r.). W złożonym odwołaniu spółka nadal zgłasza sprzeciw wobec planowanego remontu.

W przedmiotowej sprawie ze stosownym wnioskiem wystąpiło Przedsiębiorstwo [...] sp. z o.o. w Z. , które nji podstawie przepisu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków (Dz. U. z 2015 r., poz. 139) obowiązane jest m.in. zapewnić zdolność posiadanych urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych do realizacji dostaw wody w wymaganej ilości i pod odpowiednim ciśnieniem oraz dostaw wody i odprowadzania ścieków w sposób ciągły i niezawodny, a także zapewnić należytą jakość dostarczanej wody i odprowadzanych ścieków (zgodnie ze znajdującym się w aktach sprawy odpisem z Krajowego Rejestru Sądowego nr [...] przedmiotem działalności ww. przedsiębiorstwa jest m.in. "odprowadzanie i oczyszczanie ścieków "). Inaczej niż w przypadku art. 124 ugn, zobowiązanie właściciela lub użytkownika wieczystego do udostępnienia nieruchomości i znoszenia określonych czynności związanych z utrzymaniem ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń nie następuje na podstawie decyzji zezwalającej na założenie tych ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, ale na podstawie odrębnej decyzji wydawanej niezależnie od tego, czy ciągi drenażowe, przewody lub urządzenia wybudowane zostały w ramach zajęcia nieruchomości na podstawie uprzedniej decyzji zezwalającej na zajęcie nieruchomości. Brak tytułu prawnego do nieruchomości, zarówno w chwili wznoszenia urządzeń, jak i w wyniku utraty wcześniej posiadanego tytułu, nie stanowi przeszkody do uzyskania decyzji zobowiązującej do udostępnienia nieruchomości. Wnioskodawca powinien jedynie wykazać, że ma obowiązek usuwania awarii (konserwacji, remontu) danego urządzenia. Co więcej, uprawniony do uzyskania decyzji jest przede wszystkim podmiot, o którym mowa w art. 124 ust. 2. Na podmiocie tym będzie spoczywał z reguły ustawowy obowiązek usuwania awarii, konserwacji czy remontów urządzeń Konsekwencją powyższego jest brak podstaw do uznania za istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia niniejszej sprawy licznych zarzutów odwołującej zawartych w samym odwołaniu oraz późniejszych jej pismach, odnoszących się do kwestii braku tytułu prawnego Przedsiębiorstwa [...] w Z. do obiektów, urządzeń i składników stanowiących przedsiębiorstwo wodno-kanalizacyjne wobec formy prawnej umowy z dnia 30 kwietnia 2001 r. zawartej pomiędzy Przedsiębiorstwem [...] sp. z o.o. w Z. , a Gminą Z. , oraz mających się z tym wiązać skutków. Tym samym, skoro wnioskodawca dokonuje czy też dokonywał przesyłu ścieków przedmiotowym rurociągiem (a to w świetle całości zgromadzonych akt sprawy nie może budzić wątpliwości) i nie można odmówić mu statusu "przedsiębiorcy przesyłowego", to ww., podnoszone przez odwołującą zarzuty pozostają bez znaczenia w prowadzonym postępowaniu. Nadto do pisma z dnia 19 stycznia 2016 r. nr [...] Przedsiębiorstwo [...] sp. z o.o. w Z. załączyła kopię umowy przeniesienia prawa użytkowania wieczystego oraz własności budynków i ruchomości z dnia 12 listopada 2015 r. Rep. A Nr [...], pomiędzy Gminą Z. a Przedsiębiorstwem [...] w Z. . Wg organu na skutek "umartwienia i odłączenia w 2012 roku" przedmiotowy rurociąg nie stał się częścią nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] na podstawie art. 191 Kodeksu cywilnego. Słuszne jest w tym zakresie stanowisko Przedsiębiorstwa Usług Komunalnych w Z. przedstawione w piśmie z dnia 6 maja 2016 r., iż w kontekście brzmienia art. 49 Kodeksu cywilnego urządzenia przesyłowe stają się samodzielnymi rzeczami ruchomymi na mocy faktu przyłączenia do przedsiębiorstwa, nie zaś na mocy czynności prawnej, a w konsekwencji, że omawiany rurociąg wszedł w skład Przedsiębiorstwa [...] w Z. o czym - jak już wskazano - świadczy wieloletnie przesyłanie przez ten podmiot ścieków tymże rurociągiem.

W zakresie zarzutów co do wadliwości postępowania z uwagi na fakt reprezentowania w nim wnioskodawcy przez A. W. - członka zarządu powiatu [...] - oraz braku wyłączenia od udziału w nim aktualnego Starosty K. - J. K., podano, iż orzekający Starosta [...] nie działa w imieniu jednostki samorządu terytorialnego jaką jest Powiat K., która to jednostka nie jest stroną niniejszego postępowania, lecz jako organ wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej). Wnioskodawcę reprezentował (a tym samym należy uznać, iż potwierdzał i legitymizował czynności dotychczas podejmowane przez wnioskodawcę w sprawie) Prezes Zarządu R. W.. Odnośnie kwestii wyłączenia Starosty K. Wojewoda zawarł już swoje stanowisko w znajdującym się w aktach sprawy (karty nr [...]) postanowieniu z dnia 10 listopada 2014 r. nr [...], uznając, iż brak podstaw do takiego działania.

Co do kwestii prawidłowej kwalifikacji robót budowlanych, wskazano na bardziej szczegółowej względem ustawy Prawo budowlane definicja odbudowy, określonej w art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 11 sierpnia 2001 r. o szczególnych zasadach odbudowy, remontów i rozbiórek obiektów budowlanych zniszczonych lub uszkodzonych w wyniku działania żywiołu (Dz. U. z 2001 r., Nr 84, poz. 906 ze zm.), iż odbudowa to odtworzenie obiektu budowlanego w całości lub w części:

a) o wymiarach obiektu zniszczonego lub uszkodzonego - w dotychczasowym miejscu,

b) o wymiarach obiektu zniszczonego lub uszkodzonego albo o innych wymiarach - na terenie tej

samej gminy w innym miejscu wskazanym w miejscowym planie odbudowy, miejscowym planie

zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu,

- przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym.

W kwestii definicji określonych w ustawie prawo budowlane, powyższe stanowisko znajduje swoje odzwierciedlenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 582/10 gdzie wskazano, iż "przez remont należy rozumieć wykonanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym. Istota tej definicji zamyka się w rodzaju robót budowlanych, jednakże te roboty budowlane muszą być wykonywane w istniejącym obiekcie budowlanym. Aby móc wykonać remont musi istnieć obiekt budowlany w rozumieniu art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego. Nie mamy do czynienia z remontem jeśli roboty budowlane polegają na wykonaniu faktycznie nowego obiektu budowlanego, choć z wykorzystaniem elementów konstrukcyjnych pozostałych po innym obiekcie budowlanym. Wówczas dokonywana jest odbudowa, która zgodnie z definicją z art. 3 pkt 6 prawa budowlanego zalicza się do budowy. Przy odbudowie powstaje fizycznie nowa substancja budowlana, natomiast przy remoncie dochodzi do odtworzenia substancji istniejącej jako obiekt budowlany (...)".

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzono, że planowane przez wnioskodawcę roboty budowlane, są remontem, gdyż w wyniku tych robót pozostanie ta sama sieć i jej przebieg nie ulegnie zmianie, a jak wynika z materiału dowodowego, kanalizacja sanitarna wybudowana została na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, wydanej przez Kierownika Urzędu Rejonowego w dniu 23 sierpnia 1993 r. Jest to zatem istniejący obiekt liniowy, obecnie nieużytkowany ze względu na swój stan techniczny. Z treści materiału dowodowego nie wynika również, by część tego obiektu miała zostać rozebrana. Remont kanalizacji metodą rękawa utwardzonego stanowi bezodkrywkową metodę renowacji rurociągu. Są to roboty budowlane polegające na naprawie istniejącego kanału poprzez jego uzupełnienie lub wzmocnienie i uszczelnienie, a w skrajnych wypadkach zastąpienie nowym materiałem, przy jednoczesnym zachowaniu całej budowli. Zastosowanie tej metody możliwe jest po wcześniejszej penetracji kanału urządzeniami TV w celu określenia jego stanu technicznego oraz jego drożności. Zgodnie z obowiązującymi od dnia 28 czerwca 2015 r. przepisami ustawy Prawo budowlane, remont przedmiotowej kanalizacji sanitarnej zwolniony został z obowiązku zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej. Zgodnie bowiem z art. 30 ust. 1 pkt 2a tej ustawy wykonanie remontu obiektów budowlanych, których budowa nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, zwolnione zostało z obowiązku zgłoszenia. Z art. 29 ust. l pkt 19a omawianej regulacji wynika zaś, że budowa sieci m.in. kanalizacyjnych nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę lecz zgłoszenia (w tym kontekście istotne znaczenie ma więc także załączone do pisma Przedsiębiorstwa [...] sp. z o.o. w Z. z dnia 19 stycznia 2016 r. postanowienie Starosty [...] z dnia 31 grudnia 2015 r. nr [...]). Dodatkowo fakt nieużytkowania obiektu budowlanego nie jest kryterium pozwalającym na stwierdzenie, że obiekt ten przestaje być obiektem budowlanym i nie mają wobec niego zastosowania przepisy Prawa budowlanego.

Nadto sposób prowadzenia postępowania wskazuje nie ma naruszenie zasady równego traktowania lecz działania zmierzające do szybkiego rozpatrzenia złożonego wniosku.

W kwestii zawieszenia postępowania podano, iż zawiadomienie z dnia 21 lipca 2015 r. (karta nr [...] akt sprawy) dotyczy podejrzenia posłużenia się sfałszowanym dokumentem dotyczącym spółki [...] sp. z o.o. w organizacji, który to podmiot nie jest w ogóle stroną niniejszego postępowania.

Organ wskazał również na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Kr 857/16, w którym Sąd dokonując obszernej oraz niezwykle wyczerpującej oceny przedmiotowej sprawy i omówienia poszczególnych zarzutów spółki [...] sp. z o.o. z siedzibą w K. wskazał na prawidłowe zakwalifikowanie objętych wnioskiem prac, jako remont istniejącej sieci sanitarnej i brak naruszenia procedury. Organ podkreślił znaczenie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270) dalej p.p.s.a. Brak było podstaw do uwzględnienia wniosku o przeprowadzenie oględzin rurociągu celem wyjaśnienia czy posiada on status urządzenia sieciowego a także o zawieszenie postępowania do czasu wyjaśnienia kwestii prejudycjalnej w zakresie tytułu prawnego [...]p. z o. o. do przedmiotowej infrastruktury przez sąd powszechny na drodze powództwa na podstawie art. 189 k.p.c. W kwestiach tych również wypowiedział się już wiążąco Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w ww. wyroku z dnia 18 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Kr 857/16.

Celem wykonania ww. wyroku w zakresie terminu, zaszła konieczność uchylenia w całości zaskarżonej decyzji nr l Starosty [...] z dnia 19 października 2015 r. nr [...] oraz orzeczenia o zobowiązaniu uprawnionych podmiotów do udostępnienia nieruchomości w terminie 6 miesięcy od dnia wydania niniejszej decyzji (który to termin nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych) oraz precyzyjne wskazanie metody przeprowadzenia robót (tj. metody rękawa utwardzonego) - gdyż w zaskarżonej decyzji metody tej nie wskazano.

Jednocześnie należało umorzyć postępowanie w pozostałym zakresie orzeczonym w decyzji nr l Starosty [...] z dnia 19 października 2015 r. nr [...] dotyczącym zobowiązania Przedsiębiorstwa [...] sp. z o.o. w Z. do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po zakończeniu robót.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję złożyła [...] zarzucając naruszenie:

- art. 124b ugn w zw. z art. 3 pkt 3a, art. 3 pkt 8 upb poprzez ich nieprawidłową wykładnię i zastosowanie w sytuacji gdy wnioskodawca [...] Sp. z o.o. wniosła ograniczenie prawa skarżącego w celu wykraczającym poza cele odpowiadające pojęciu konserwacji, remontu lub usuwania awarii;

- art. 124b ust. 1 u.g.n. w zw. z art. 3 pkt 3a, 7a i 6 PrBud w zw. z art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 poprzez błędne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego czego efektem było przeoczenie iż przedmiotowy rurociąg nie nadaje się do remontu, planowane przez [...] Sp. miały charakter przebudowy lub odbudowy a pomimo tego przyjęcie wbrew pomimo zawartego w aktach sprawy - dokumentu "Opis robót" oraz wizja wewnętrzna, że zastosowanie ma art. 124b u.g.n.;

- art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 8 § 1 , art. 10 § 1, art. 11, art. 77 § 1 i art. 80 poprzez pominięcie wniosków dowodowych skarżącego co do przeprowadzenia oględzin przedmiotowego i przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego celem ustalenia czy rurociąg żeliwny jest trwale umartwiony i czy jego stan pozwala na dokonanie jego remontu czy raczej jego odbudowy.

- art. 124b ust. 1 u.g.n. w zw. z art. 7, art. 8, art.75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80, art. 107 § 3 poprzez zastosowanie go pomimo, iż organu obu instancji nie wyjaśniły kwestii umartwienia rurociągu żeliwnego i jego odłączania od pozostałej infrastruktury (odrzucenie wniosków dowodowych i brak wykazania, że przedmiotowy rurociąg stanowi część sieci pomimo jego fizycznego odłączenia, umartwienia i utylizacji poprzez "pozostawienie go w gruncie" ). [...] Sp. z o.o. nie wykazał, iż przedmiotowy rurociąg jest częścią sieci pomimo jego odłączenia i umartwienia natomiast zbadały i nie wykazały podstaw do uznania takiego stanowiska za udowodnione pomimo przez Skarżącego na utratę przez rurociąg przymiotu części urządzenia sieciowego czego konsekwencją jest zmiana statusu rurociągu na część składową nieruchomości Skarżącego;

- art. 124b ust. 1 i 3 u.g.n. w zw. z art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art 107 § 3 k.p.a. poprzez zastosowanie maksymalnego okresu ograniczenia prawa Skarżącego pomimo braku wykazania przez wnioskodawcę podstaw do zastosowania maksymalnego okresu ograniczenia prawa czy też wskazania do zajęcia całego pasa gruntu wzdłuż rurociągu żeliwnego pomimo, że organ odwoławczy podkreślał bezwykopowy charakter prac (tak w postanowieniu Wojewody z dnia 14.06.2017 znak: [...] odmawiającym uzupełnienia skarżonej decyzji co do rozstrzygnięcia);

- art. 15 K.p.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 136 § 1 K.p.a. poprzez przekroczenie wyznaczonego przez przepisy postępowania dodatkowego postępowania dowodowego poprzez przyjęcie przez organ odwoławczy i orzekanie na podstawie zupełnie nowych dokumentów tj. Opisu prac oraz aktu notarialnego z dnia 12.11.2015 r., Rep. A Nr [...];

- art. 233 k.c. w zw. art. 191 k.c. w zw. z art. 48 k.c. w zw. z art. 124b u.g.n. poprzez wydanie decyzji na wniosek Przedsiębiorstwa [...] Sp. z o.o. dotyczącej rurociągu będącego częścią składową gruntów będących przedmiotem użytkowania wieczystego J. F. gdyż rurociąg utracił status urządzenia przesyłowego po jego trwałym odłączeniu i umartwieniu i utylizacji.

- art. 124b § 1 u.g.n. w związku z art. 107 § 1 pkt 5 i 6 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez dołączenie do decyzji rysunku nie odpowiadającemu definicji mapy lub planu prac, a nadto nie wskazanie w zakresie i po jakim przebiegu Skarżący ma udostępnić grunty w celu zapewnienia dojazdu - pkt II ust 2 skarżonej decyzji.

W uzasadnieniu podano, iż dopiero w postępowaniu II instancji przedstawiono dokładny opis robót, a organ I instancji orzekał na podstawie ogólnych twierdzeń, czym naruszono zasadę dwuinstancyjności. Podkreślono brak legitymacji do wnioskowania w przedmiocie spornego rurociągu, w tym nieścisłość w zakresie parametrów rurociągu – wydłużenie o 30m, brak oceny prac pod kątem kwalifikacji wg upb, a nadto w decyzji brak konkretnego wskazania przebiegu inwestycji i zakresu uszczuplenia władztwa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych.

Zarzuty podniesione w skardze są, w ocenie Sądu, niezasadne, stąd skarga została oddalona.

Na wstępie wskazać należy, że art. 124b ust. 1 ugn przewiduje możliwość zobowiązania przez starostę, wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji, właściciela oraz innych osób, którym przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości, do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii opisanych obiektów liniowych oraz urządzeń niezbędnych do korzystania z tych obiektów liniowych, a także czynności związanych z usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli wskazane osoby nie wyrażają zgody na dokonanie takich czynności. Stosownie do treści art. 124b ust. 2 ugn, decyzję o opisanej wyżej treści organ administracji publicznej wydaje z urzędu lub na wniosek podmiotu zobowiązanego do dokonania czynności, natomiast zgodnie z art. 124b ust. 3 obowiązek taki może zostać nałożony na okres nieprzekraczający 6 miesięcy, przy czym ustawodawca przewidział także możliwość wydania - po wydaniu decyzji, o której mowa w art. 124b ust. 1, w przypadkach wskazanych w art. 108 kpa - zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości (art. 124b ust. 3 zd. 2 w związku z art. 124 ust. 1a ugn).

Zgodnie z poglądami orzecznictwa z brzmienia przepisu art. 124b ugn wynika że może on być zastosowany, jeśli kumulatywnie spełnione zostaną następujące przesłanki: a) wystąpi konieczność wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii wymienionych w przepisie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, b) właściciel (użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości) nie wyraża zgody na takie udostępnienie" (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 3 listopada 2015 r. sygn. akt II SA/Kr 846/15 - LEX nr 1939336).

W ocenie Sądu skarżony organ zasadnie uznał, iż powyższe przesłanki w kontrolowanej sprawie zostały spełnione. Organy prawidłowo ustaliły, iż zachodzi konieczność przeprowadzenia omawianego remontu. Realizacja przedmiotowej inwestycji pozwoli na wyeliminowanie zagrożenia dla zdrowia ludzi polegającego na możliwości skażenia gleby, wód powierzchniowych i podziemnych oraz przedostania się do gleby mikroorganizmów występujących w ściekach oraz wszystkich grup robaków pasożytniczych, które to niebezpieczeństwo może nastąpić bezpośrednio przez ścieki odprowadzane wprost do ziemi i wypływające na powierzchnię wskutek awarii, jak również pośrednio przez inne organizmy, które przenoszą mikroorganizmy. Zagrożenie to powstanie w momencie usunięcia z nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...] obr. [...] jedn. ewid. Z. rurociągu kanalizacji sanitarnej - tłocznej tj. rur PE 2x 0 315 mm, w związku z decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 23 lipca 2015 r. nr [...] o nakazie rozbiórki tegoż rurociągu. W opinii Starosty [...] złożenie skargi na ww. decyzję do sądu administracyjnego oraz - w związku z tym -wstrzymanie jej wykonania jedynie oddaliło moment usunięcia sieci, niemniej ostateczne nałożenie obowiązku niezwłocznej rozbiórki jest realne (wyrokiem z dnia 11 stycznia 2016 r. sygn. akt II SA/Kr 1306/15, po rozpoznaniu skargi Przedsiębiorstwa [...] sp. z o.o. w Z. , Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił ww. decyzję z dnia 23 lipca 2015 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] w K. nr [...] z dnia 10 października 2014 r. znak [...]). Jak wskazano, usunięcie tej sieci z ww. działek, które bezpośrednio sąsiadują z działką nr [...] obr. [...], jedn. ewid. Z. , pociągnie za sobą zbędność tej sieci na działce nr [...], a zatem w wyniku tego działania dojdzie do sytuacji, w której na przedmiotowej działce brak będzie sprawnych urządzeń, za pomocą których możliwy będzie przepływ ścieków. W/w. sytuacja wymaga przeprowadzenia omawianego remontu. Spełniony został również warunek braku wyrażenia zgody przez spółkę [...] sp. z o.o. z siedzibą w K. oraz E. M. G. na przeprowadzenie omawianego remontu, co zostało szczegółowo ustalone i opisane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W zakresie pierwszego z opisanych warunków zarzuty skargi odnoszące się do braku prawidłowej kwalifikacji robót, jak i w zakresie prawidłowości postępowania mającego to ustalić nie zasługują na uwzględnienie. Planowane przez wnioskodawcę roboty budowlane, są remontem, gdyż w wyniku tych robót pozostanie ta sama sieć i jej przebieg nie ulegnie zmianie, a jak wynika z materiału dowodowego, kanalizacja sanitarna wybudowana została na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, wydanej przez Kierownika Urzędu Rejonowego w dniu 23 sierpnia 1993 r. Jest to zatem istniejący obiekt liniowy, obecnie nieużytkowany ze względu na swój stan techniczny. Z treści materiału dowodowego nie wynika również, by część tego obiektu miała zostać rozebrana. W kwestii definicji określonych w ustawie prawo budowlane, powyższe stanowisko znajduje swoje odzwierciedlenie w orzecznictwie sądowowym m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 582/10 gdzie wskazano, iż przez remont należy rozumieć wykonanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym. Istota tej definicji zamyka się w rodzaju robót budowlanych, jednakże te roboty budowlane muszą być wykonywane w istniejącym obiekcie budowlanym. Aby móc wykonać remont musi istnieć obiekt budowlany w rozumieniu art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego. Nie mamy do czynienia z remontem jeśli roboty budowlane polegają na wykonaniu faktycznie nowego obiektu budowlanego, choć z wykorzystaniem elementów konstrukcyjnych pozostałych po innym obiekcie budowlanym. Wówczas dokonywana jest odbudowa, która zgodnie z definicją z art. 3 pkt 6 prawa budowlanego zalicza się do budowy. Przy odbudowie powstaje fizycznie nowa substancja budowlana, natomiast przy remoncie dochodzi do odtworzenia substancji istniejącej jako obiekt budowlany. W ocenie Sądu wskazywany w skardze dokument opis robót oraz wizja wewnętrzna, nie wskazują na spełnienie przesłanek odbudowy czy przebudowy, nadto organy przeprowadziły wystarczające dowody i ustalenia, w związku z czym przeprowadzania dodatkowych oględzin czy dowodu z opinii biegłego celem ustalenia czy rurociąg żeliwny jest trwale umartwiony i czy jego stan pozwala na dokonanie jego remontu, nie jest zasadne. W kwestiach tych wypowiedział się wiążąco Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 18 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Kr 857/16 podkreślając, iż umartwiony w związku z awarią odcinek sieci kanalizacyjnej nie traci charakteru części składowej przedsiębiorstwa kanalizacyjnego, aż do momentu legalnego zapewnienia funkcjonowania tej sieci na zmienionych zasadach, względnie likwidacji sieci. W przeciwnym przypadku doszłoby do istotnej zmiany i niemożności funkcjonowania całości sieci. Trafne ustalenia zaskarżonej decyzji wskazują, że sieć istniała oraz nadal istnieje, wnioskodawca jest przedsiębiorcą przesyłowym i to na nim właśnie ciążył i ciąży obowiązek usuwania awarii (konserwacji, remontu) danego urządzenia. W tym aspekcie drugorzędne znaczenie ma ważność umów cywilnoprawnych, na podstawie których przedsiębiorca przesyłowy podejmuje określone działania. Istotnym jest natomiast, że odprowadzał on ścieki przedmiotowym elementem sieci przed awarią i nadal ciąży na nim obowiązek ich odprowadzania. Przeprowadzanie obecnie oględzin przedmiotowego rurociągu, wobec braku jednoczesnego wskazania przez spółkę [...] sp. z o.o. z siedzibą w K., by w międzyczasie rurociąg ten utracił charakter części składowej przedsiębiorstwa kanalizacyjnego poprzez spełnienie przesłanek wskazanych w ww. orzeczeniu, byłoby bezcelowe i prowadziło jedynie do nieuzasadnionej przewłoki niniejszego postępowania. W tym kontekście za niezasadny należało uznać zatem zarzut w kwestii oceny rurociągu jako części składowej gruntów będących przedmiotem użytkowania wieczystego. Wskazany wyrok przesądził zatem kwestię legitymacji do wnioskowania w przedmiocie spornego rurociągu a także inne podnoszone w obecnej skardze kwestie nieścisłości w zakresie parametrów rurociągu jako odnoszące się rozstrzygniętej kwalifikacji spornych robót.

Z kolei w zakresie podnoszonych kwestii naruszenia zasady dwuinstancyjności poprzez posłużenie się pewnymi dowodami dopiero na etapie postępowania odwoławczego, nie zostały naruszone wskazane przepisy procedury administracyjnej, ponieważ wszystkie strony postępowania miały do nich dostęp, mogły się z nimi zapoznać i do nich odnieść w toku postępowania. Nadto jak wyżej wskazano dowody te miały dotyczyć kwestii kwalifikacji spornych robót, która została rozstrzygnięta w/w prawomocnym wyrokiem WSA w Krakowie z dnia 18 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Kr 857/16.

Nie doszło też do naruszenia przepisów postępowania w zakresie zastosowanie maksymalnego okresu ograniczenia prawa skarżącego. Istotne w kontrolowanej sprawie było, iż ustawodawca przewidział w art. 124b ust. 5 u.g.n., że wynikający z decyzji obowiązek udostępnienia nieruchomości podlega egzekucji administracyjnej. Zasady egzekucji administracyjnej, wynikające z przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2016 r. póz. 599 ze zm., dalej u.p.e.a.) pozwalają stwierdzić, że przymusowe wykonanie decyzji w tej drodze, musi być realne. Zgodnie z art. 1apkt 13 u.p.e.a., wierzycielem w postępowaniu egzekucyjnym jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym. Jak wynika z art. 6 § 1 u.p.e.a., w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych, przy czym — stosownie do art. 6 § 1b u.p.e.a., przed podjęciem czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych wierzyciel może podejmować działania informacyjne wobec zobowiązanego zmierzające do dobrowolnego wykonania przez niego obowiązku. W myśl art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Zgodnie zaś z art. 26 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego: Z powyższych przepisów wynika, że w wypadku braku współdziałania ze strony spółki E. K. oraz E. M. G. samo przymuszenie zobowiązanych do wykonania obowiązku zajęłoby więcej, niż określone w poprzednio wydanej decyzji 21 dni. Nadto przed wejściem na teren nieruchomości Przedsiębiorstwo [...] sp. z o.o. w Z. . musi podjąć czynności przygotowawcze, których w sposób celowy nie może wcześniej wykonać - niezbędne jest zamówienie materiałów koniecznych do wykonania rękawa termoutwardzalnego, które muszą być dla tego celu specjalnie wyprodukowane, materiały takie mogą być zamówione i dostarczone dopiero w momencie, kiedy znany będzie termin rozpoczęcia prac, ponieważ ze względów technologicznych ich wcześniejsze sprowadzenie i magazynowanie jest wykluczone. Poza tym istotna jest także kwestia warunków atmosferycznych w momencie gdy nieruchomość zostanie Wnioskodawcy udostępniona do wykonania remontu kanalizacji. Także WSA w Krakowie w wyroku z dnia 18 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Kr 857/16 nie wskazywał na konieczność zbyt precyzyjnego terminu zobowiązania stron postępowania do udostępnienia nieruchomości wnioskodawcy, nie kwestionując jednocześnie sposobu określenia tego terminu przez Starostę K., w decyzji I instancji. Z uwagi na to w ocenie Sądu, określony w zaskarżonej decyzji organu II instancji termin pozwoli na realne wykonanie przedmiotowej inwestycji, nawet w przypadku gdyby zaszła konieczność zastosowania przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jak również w przypadku ewentualnych komplikacji i opóźnień związanych w koniecznością dokonania oględzin przedmiotowej nieruchomości przez Przedsiębiorstwo [...] sp. z o.o. w Z. , zamówieniem rękawa termoutwardzalnego, jego wyprodukowaniem oraz dostarczeniem na miejsce inwestycji. Stopnień skomplikowania planowanych robót, ich złożoność oraz czasochłonność w pełni uzasadniają zatem wskazanie takiego właśnie czasookresu. Z uwagi na to zaszła konieczność uchylenia w całości zaskarżonej decyzji nr [...] Starosty [...] z dnia 19 października 2015 r. nr [...] oraz orzeczenia o zobowiązaniu uprawnionych podmiotów do udostępnienia nieruchomości w terminie 6 miesięcy od dnia wydania niniejszej decyzji. Tak wskazany termin nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych, nadto p istotne było precyzyjne wskazanie metody przeprowadzenia robót (tj. metody rękawa utwardzonego) - gdyż w decyzji i instancji metody tej nie wskazano. Narto w ocenie Sądu dołączona do decyzji mapa umożliwi ustalenie umiejscowienia prac jak i poprzez konkretne wskazanie gruntów.

Mając powyższe na uwadze Sąd, w oparciu o art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.