Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 381/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2013-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.138 par.2, art.144,art.64 par.2, art.50 par.1;
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 18,15,33;
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Czajkowski, Sędziowie sędzia WSA Ryszard Maliszewski, sędzia WSA Renata Kantecka (sprawozdawca), Protokolant sekretarz sądowy Jolanta Piasecka, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 20 września 2013r. sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym I. oddala skargę, II. zasądza od Skarbu Państwa – kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na rzecz adwokata R. R. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) zł powiększoną o należny podatek od towarów i usług za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną z urzędu


UZASADNIENIE

M. B. (dalej powoływany jako "skarżący", "strona", "zobowiązany") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" r., którym uchylono w całości postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat z dnia "[...]"r. i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia, w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

Z akt sprawy wynika, że organ egzekucyjny - Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat, wszczął postępowanie egzekucyjne wobec majątku zobowiązanego, na podstawie trzech tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział Inspektorat w dniu "[...]"r.. Przedmiotowe tytuły obejmują należności pieniężne z tytułu nieuiszczonych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz FP i FGŚP, za okresy sierpień - październik 2012 r.. Wszczęcie egzekucji administracyjnej na podstawie ww. tytułów wykonawczych nastąpiło w dniu "[...]"r., w wyniku doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności - bankowi "[...]"zawiadomień z dnia "[...]"r., o zajęciu wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego. Przedmiotowe zawiadomienia doręczono zobowiązanemu wraz z odpisami tytułów wykonawczych w dniu "[...]"r.

Pismem z dnia 25 stycznia 2013 r., złożonym bezpośrednio w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział Inspektorat, skierowanym do organu egzekucyjnego, zobowiązany wniósł zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W jego ocenie zarzuty są aktualne dla wcześniej wystawionych tytułów wykonawczych oraz dla przyszłych, "do czasu rozpoznania spraw wskazanych jako uzasadnienie wniosków o karencję w opłatach należności". W treści wniesionego pisma wskazał, iż jego zarzuty zawarte są w załączonym piśmie z dnia "[...]"r., skierowanym do zastępcy Prokuratora Rejonowego. Do wniesionych zarzutów zobowiązany załączył ponadto kserokopie pierwszych stron ww. tytułów wykonawczych. Zdaniem skarżącego Naczelnik Urzędu Skarbowego nie udzielił odpowiedzi na szereg pism, zawiadomień i wniosków, które w związku z powyższym pozostały nierozpoznane. W jego opinii, niesłusznie kierowano do niego roszczenia podatkowe, przy kilkuletnich zaniechaniach egzekucyjnych wobec właściwego płatnika.

Postanowieniem z dnia "[...]"Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat, na podstawie art. 17 § 1 oraz art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1996r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.) - dalej zwanej: "u.p.e.a.", uznał za niezasadne zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie trzech tytułów wykonawczych z dnia "[...]"r. W opinii organu I instancji wniesione przez zobowiązanego zarzuty nie zasługują na uwzględnienie, bowiem nie odnoszą się do żadnego z punktów wymienionych w przepisie art. 33 u.p.e.a., a ponadto nie mogą dotyczyć należności przyszłych, czy też wcześniej wystawionych tytułów wykonawczych.

W wyniku rozpatrzenia zażalenia skarżącego na powyższe postanowienie zostało wydane zaskarżone rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu Dyrektor Izby Skarbowej, powołując treść art. 27 § 1 pkt 9, art. 33, art. 34 u.p.e.a. oraz treść art. 50 § 1 i art. 64 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) dalej zwanej "K.p.a.", wskazał, że w przypadku wątpliwości co do treści złożonego przez zobowiązanego pisma, a w szczególności w razie wątpliwości odnoszących się do kwalifikacji prawnej wniesionych zarzutów oraz ich podstawy prawnej, obowiązkiem organu administracji jest dokładne ustalenie treści żądania strony.

Organ odwoławczy wskazał, że z analizy okoliczności sprawy wynika, iż organ egzekucyjny przyjął, że pismo skarżącego z dnia "[...]"r. stanowi zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne i podlega rozpatrzeniu zgodnie z procedurą przewidzianą w przepisie art. 34 u.p.e.a. Z treści ww. pisma wynika, że strona wnosi zarzuty do trzech załączonych do pisma tytułów wykonawczych, w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisów tych tytułów. Jednocześnie, jak wynika z akt sprawy, organ zaniechał dokonania niezbędnego w tej sytuacji wystąpienia do wnoszącego pismo o sprecyzowanie treści wniesionego żądania. Takie działanie, zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, jest niezbędne w sytuacji, gdy zachodzą uzasadnione wątpliwości co do prawidłowej kwalifikacji złożonych zarzutów, odnoszących się do przesłanek z art. 33 u.p.e.a. Organ odwoławczy podkreślił, że organ egzekucyjny w treści postanowienia z dnia "[...]"r. wskazał, że zarzuty wniesione przez zobowiązanego nie odnoszą się ściśle do żadnego z punktów wymienionych w przepisie art. 33 u.p.e.a.

W związku z powyższym Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że w przedmiotowej sprawie należało wezwać wnoszącego podanie o sprecyzowanie treści żądania, zawartego w ww. piśmie z dnia "[...]"r., poprzez jednoznaczne wskazanie przez niego, jakie konkretnie zarzuty z katalogu zawartego w przepisie art. 33 u.p.e.a. zostały zawarte w przytoczonych w ww. piśmie okolicznościach. Z powyższego względu uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W skardze na powyższe postanowienie strona wniosła o jego uchylenie i wskazała, że to rozstrzygniecie jest epizodyczne i wydane pomimo wniosków o łączne rozpatrzenie wszystkich spraw dotyczących skarżącego. Celowe działania organów są prowadzone ze szkodą dla strony.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (D. U. z 2002 r., nr 153, poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej powoływana jako "p.p.s.a." stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W wyniku takiej kontroli ww. postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).

Podkreślić także należy, że sąd rozstrzyga wyłącznie w granicach danej sprawy. Stanowi o tym art. 134 § 1 p.p.s.a. Oznacza to, że granice rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny wyznaczone są przez granicę sprawy administracyjnej, która rozumiana jest w znaczeniu materialnoprawnym. Zakresem rozpoznania sądu może być zatem w niniejszej sprawie wyłącznie kwestia wniesionych przez skarżącego, pismem z dnia "[...]"., zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Sąd nie może uczynić przedmiotem kontroli zgodności z prawem innej sprawy administracyjnej, niż ta, w której wniesiono skargę.

Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, że nie narusza ono prawa w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania go z obrotu prawnego.

Przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w oparciu o art. 138 § 2 K.p.a. czyli uchylające zaskarżone postanowienie i przekazujące sprawę do ponownego rozpatrzenia. Sąd zatem obowiązany jest jedynie ocenić czy zaszły przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie. Podkreślić również należy, że sąd nie bada poprawności prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

W tym miejscu wskazać należy, że w postępowaniu egzekucyjnym znajduje odpowiednie zastosowanie, na mocy odesłania z art. 18 u.p.e.a., zasada dwuinstancyjności określona w art. 15 K.p.a., na mocy której organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą postanowieniem organu pierwszej instancji. Nie może więc ograniczyć się do kontroli postanowienia organu I instancji, ale obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę. Istota administracyjnego toku instancji polega na 2-krotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów postawionych w stosunku do orzeczenia organu pierwszej instancji. Na mocy art. 138 § 2 w związku z art. 144 K.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy postanowienie to zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W przypadku podjęcia przez organ zażaleniowy rozstrzygnięcia na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., organ ten winien ograniczyć się w uzasadnieniu postanowienia do oceny potrzeby przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz jego zakresu. Organ zażaleniowy nie przeprowadza wówczas merytorycznej kontroli postanowienia wydanego przez organ I instancji, z tej przyczyny, że postanowienie to - jako wydane bez przeprowadzenia niezbędnego postępowania wyjaśniającego - pozbawione jest pełnych ustaleń, które mogłyby stanowić przedmiot kontroli. W takiej sytuacji stanowisko organu zażaleniowego zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, a dotyczące zarzutów podniesionych w zażaleniu, byłoby co najmniej przedwczesne, zwłaszcza, że przekazanie przez organ zażaleniowy sprawy do ponownego rozpatrzenia nie może przesądzić o treści rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji przez nakaz załatwienia jej pozytywnie lub negatywnie dla strony.

W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania, pismem z dnia "[...]"r. skarżący wniósł zarzuty w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. Z treści powołanego pisma wynikało, że dotyczą one trzech załączonych do pisma tytułów wykonawczych. Nie wskazał jednak podstawy prawnej składanych zarzutów, ani żadnej z przesłanek ustawowych zarzutów. Podstawą zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego mogą być natomiast wyłącznie okoliczności wymienione wyczerpująco w art.33 u.p.e.a. Zaznaczyć przy tym należy, iż zarzuty przysługujące zobowiązanemu w ramach postępowania egzekucyjnego nie mogą być wykorzystywane do weryfikacji decyzji administracyjnej, która stanowi podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. Zmiana bądź uchylenie takiej decyzji może nastąpić wyłącznie w ramach jednego z trybów nadzwyczajnych uregulowanych w Kodeksie postępowania administracyjnego bądź Ordynacji podatkowej (por. wyrok NSA z dnia 27 października 1999r., sygn. akt IV SA 1104/96, Lex nr 47780).

Zdaniem sądu Dyrektor Izby Skarbowej słusznie uznał, że organ I instancji zaniechał wystąpienia do wnoszącego pismo o sprecyzowanie treści wniesionego żądania. Wyjaśnianie wątpliwości dotyczących przedmiotowych zarzutów powinno nastąpić w trybie art. 64 § 2 K.p.a., bądź w trybie art. 50 § 1 K.p.a. Zgodnie z art. 50 § 1 K.p.a., organ administracji publicznej może wzywać osoby do udziału w podejmowanych czynnościach i do złożenia wyjaśnień lub zeznań osobiście, przez pełnomocnika lub na piśmie, jeżeli jest to niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy lub dla wykonywania czynności urzędowych. Art. 64 k.p.a. reguluje postępowanie organów administracji publicznej w przypadku braków formalnych wnoszonych podań. W myśl § 2 powołanego przepisu, jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. W przedmiotowej sprawie, jak zasadnie uznał Dyrektor Izby Skarbowej, z treści wniesionego pisma nie wynikało, jakie konkretnie żądanie wnosi skarżący i na jakich przesłankach je opiera, przez co nie można było dokonać właściwej kwalifikacji zarzutów zawartych w piśmie i ustalenia prawidłowego trybu ich rozpatrzenia.

Należy podkreślić, że w przypadku jakichkolwiek wątpliwości co do treści żądania strony obowiązkiem organu administracji jest dokładne ustalenie co jest przedmiotem żądania strony. Żądanie to bowiem wyznacza rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania - treść żądania wyznacza stosowną normę prawa materialnego lub prawa procesowego, która ma znaczenie dla właściwego załatwienia sprawy. Jeśli organ egzekucyjny, do którego zgłoszony został wniosek w przedmiocie zarzutów egzekucyjnych, nie ma pewności co do tego, czego dotyczy wniosek, obowiązkiem tego organu jest podjęcie czynności w celu wyjaśnienia żądania strony (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 lutego 2004 r., sygn. akt III SA 726/03).

W związku z powyższym zdaniem sądu Dyrektor Izby Skarbowej prawidłowo uznał, że przed wydaniem rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie organ I instancji winien wezwać wnoszącego podanie do sprecyzowania treści żądania, zawartego w ww. piśmie z dnia "[...]"r., poprzez jednoznaczne wskazanie przez niego jakich konkretnie zarzutów z katalogu zawartego w przepisie art. 33 u.p.e.a. dotyczą wskazane okoliczności.

Reasumując stwierdzić więc należy, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Wydane zostało zgodnie z przepisami ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Sąd oddalił złożony na rozprawie wniosek o jej odroczenie z uwagi na zbyt późne powzięcie informacji o terminie rozprawy przez skarżącego, który zamierzał wziąć udział w rozprawie. Skarżący wniósł bowiem o przyznanie prawa pomocy m.in. poprzez ustanowienie adwokata. Pomoc taka została mu przyznana. Wyznaczony z urzędu pełnomocnik został zawiadomiony o terminie rozprawy w dniu 28 sierpnia 2013r. i czynnie uczestniczył w rozprawie. Zgodnie z art. 67 § 5 p.p.s.a., w sytuacji gdy strona postępowania ma ustanowionego pełnomocnika procesowego, wszelkie pisma doręczane są temu pełnomocnikowi. Z kolei stosownie do treści art.109 p.p.s.a. rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron albo jeżeli nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć. W konsekwencji powyższego nie zaistniała przesłanka odroczenia rozprawy.

Mając powyższe na uwadze, sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

O wynagrodzeniu pełnomocnika orzeczono na mocy art. 250 p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c w związku z § 2 ust.3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 163 , poz. 1348 ze zm.).