Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 321/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2020-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 13v ust. 13
journal: Dz.U. 2015 poz 187
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji  Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 193 poz 1 art. 25 ust. 9
law: Rozporządzenie Komisji (UE) nr 702/2014 z dnia 25 czerwca 2014 r. uznające niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnym i leśnym oraz na  obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Skupień Asesor WSA Damian Bronowicki (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 listopada 2020 r. sprawy ze skargi J.P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej producentowi rolnemu oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

J.P. (dalej jako Strona, Skarżący), reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako: Dyrektor OR ARiMR, Organ II instancji) z dnia [...] czerwca 2020 r. [...] utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako: Organ I instancji) z [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy w części.

Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny.

W dniu 7 października 2019 r., do Biura Powiatowego ARiMR - zwane dalej Biurem Powiatowym ARiMR, J.P. złożył wniosek o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi, powstałe na powierzchni uprawy objęły, co najmniej 30% danej uprawy.

W/w wnioskiem Strona wskazała, iż ubiega się o pomoc do:

- powierzchni upraw rolnych (z wyłączeniem wieloletnich użytków zielonych), na której wystąpiły szkody w wysokości co najmniej 70% danej uprawy na powierzchni 24,79 ha,

- powierzchni upraw rolnych (z wyłączeniem wieloletnich użytków zielonych), na której wystąpiły szkody w wysokości co najmniej 30% danej uprawy na powierzchni tej uprawy i mniej niż 70% danej uprawy na powierzchni 48,39 ha.

Dodatkowo do w/w wniosku Strona przedłożyła protokół nr [...] z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego sporządzony przez Komisję powołaną Zarządzeniem Wojewody z dnia [...] lipca 2019 r., w którym wskazano, że data wystąpienia szkód z tytułu suszy to dzień [...] kwietnia 2019 r.

Ponadto strona przedłożyła kopię polisy ubezpieczeniowej [...] nr [...] z dnia [...] maja 2019 r. wraz z opłaceniem I raty składki za w/w polisę. Z przedmiotowej polisy ubezpieczeniowej wynika, że uprawy rzepaku ozimego (4,96 ha), pszenicy ozimej (15,54 ha) i pszenżyta ozimego (25,86 ha) o łącznej powierzchni 46,36 ha objęte zostały ubezpieczeniem od ryzyka gradu w okresie od [...] maja 2019 r. do

[...] listopada 2019 r.

Ponadto strona dołączyła oświadczenie producenta o liczbie posiadanych, w dniu szacowania szkód przez komisję, zwierząt z którego wynika, że w gospodarstwie brak jest zwierząt.

Z w/w wniosku i protokołu nr [...] wynika, że powierzchnia na której wystąpiły szkody w uprawie oraz do jakiej strona ubiega się pomoc wynosi 73,18 ha.

W dniu 26 listopada 2019 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wystosował do strony wezwanie do złożenia wyjaśnień w zakresie przedłożenia dokumentów potwierdzających, że w dniu wystąpienia szkody co najmniej 50% upraw w gospodarstwie było ubezpieczonych albowiem z dostarczonej dokumentów wynika, że warunek ten nie został spełniony.

W dniu 4 grudnia 2019 r. Strona złożyła oświadczenie, w którym wskazała, że protokół nr [...] został przekazany do korekty do wojewody.

W dniu 13 marca 2020 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w ramach kontaktu ze stroną ustalił, że dodatkowych polis ubezpieczeniowych nie będzie, a korekta protokołu nr [...] nie została i nie będzie podpisana przez wojewodę.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR zweryfikował wniosek strony i w wyniku tej weryfikacji organ I instancji ustalił, że Strona ubiega się o pomoc ze środków pochodzących z pomocy publicznej do powierzchni 73,18 ha zadeklarowanej na działkach, na których stwierdzono straty w przedziale 40% - 80%. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ustalił, że powierzchnia gruntów zadeklarowana we wniosku o pomoc na rok 2019 wyniosła 73,18 ha, a zatem ubezpieczenie powierzchni 36,59 ha spełniłoby warunek ubezpieczenia 50% upraw gospodarstwa.

Z przedłożonej przez Stronę polisy ubezpieczeniowej [...] nr [...] z dnia [...] maja 2019 r. wynika, że uprawy rzepaku ozimego (4,96 ha), pszenicy ozimej (15,54 ha) i pszenżyta ozimego (25,86 ha) o łącznej powierzchni 46,36 ha objęte zostały ubezpieczeniem w okresie od [...] maja 2019 r. do [...] listopada 2019 r. Wystąpienie szkód powstałych w wyniku suszy określoną na dzień [...] kwietnia 2019 r. przez Komisję powoduje, że nie uwzględniono ubezpieczonych upraw albowiem okres ubezpieczenia od [...] maja 2019 r. do [...] listopada 2019 r. przypadał w okresie późniejszym niż wystąpienie szkód.

W świetle powyższych ustaleń Kierownik Biura Powiatowego ARiMR stwierdził, iż w dniu wystąpienia szkody strona nie posiadała ubezpieczonych 50% upraw w gospodarstwie.

Dalej Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ustalił, że powierzchnia do jakiej strona ubiega się o pomoc wyniosła 73,18 ha i kwota pomocy wniosła 48 985,00 zł. Jednakże w toku przeprowadzonej weryfikacji ustalono brak ubezpieczonych 50% upraw w gospodarstwie i w związku z tym kwota 48 985,00 zł została pomniejszona zgodnie z § 13v ust. 13 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r., poz. 187 ze zm.), dalej jako "Rozporządzenie RM", który stanowi, że pomoc o której mowa w ust. 1, pomniejsza się o 50%, jeżeli w dniu wystąpienia szkód w uprawach rolnych co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym, z wyłączeniem wieloletnich użytków zielonych, nie było ubezpieczonych co najmniej od jednego z ryzyk, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3

W związku z powyższymi ustaleniami, w dniu [...] marca 2020 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał J.P. decyzję nr [...] o przyznaniu pomocy w części. W/w decyzją przyznano Stronie pomoc w wysokości 24 492,50 zł wynikającą z pomniejszenia kwoty pomocy w związku brakiem ubezpieczonych 50% powierzchni upraw rolnych w gospodarstwie. W uzasadnieniu w/w decyzji organ wskazał, że pomoc została przyznana w oparciu o deklaracje Strony we wniosku oraz zgromadzony materiał dowodowy z uwzględnieniem regulacji płynących z § 13v ust. 13 Rozporządzenia RM, zgodnie z którym pomoc pomniejsza się o 50%, jeżeli w dniu wystąpienia szkód w uprawach rolnych co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym, z wyłączeniem wieloletnich użytków zielonych, nie było ubezpieczonych co najmniej od jednego z ryzyk.

Od powyższej decyzji Strona wniosła odwołanie.

Decyzją z [...] czerwca 2020 r. Dyrektor OR ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Organ II instancji wskazał, iż w niniejszej sprawie kwestia wątpliwości dotyczy ustalenie dnia, w którym mają być ubezpieczone uprawy, w których powstały szkody w odniesieniu do okresu ubezpieczenia upraw od [...] maja 2019 r. do [...] listopada 2019 r. zawartego w polisie ubezpieczeniowej [...] nr [...] z dnia [...] maja 2019 r. Organ podkreślił, że przepis § 13v ust. 13 Rozporządzenia RM w swoim literalnym brzemieniu ustalając przesłankę pomniejszenia pomocy odnosi się do samego faktu ubezpieczenia upraw w dniu wystąpienia szkody.

Organ wskazał, że moment powstania szkody może wiązać się z procesem trwającym w określonym czasie (susza) i w związku z tym na skutek pewnych zjawisk klimatycznych powstały określone skutki (szkody w uprawach), które zostają potwierdzone przez Komisję zgodnie z § 5 ust. 5 Rozporządzenia RM. Oznacza to, że można przyjąć, że dniem potwierdzenia wystąpienia szkody jest dzień stwierdzenia jej przez Komisję. Należy przy tym podkreślić, że data powstania szkody w uprawie nie powinna być utożsamiania z samym zjawiskiem.

W odniesieniu do powyższych faktów Organ wskazał, iż zgodnie z § 13v ust. 13 rozporządzenia RM pomoc, o której mowa w ust. 1, pomniejsza się o 50%, jeżeli w dniu

wystąpienia szkód w uprawach rolnych co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym, z wyłączeniem wieloletnich użytków zielonych, nie było ubezpieczonych co najmniej od jednego z ryzyk, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia RM.

Dyrektor OR ARiMR podkreślił, iż przepis § 13v ust. 13 Rozporządzenia RM w swoim literalnym brzmieniu ustalając przesłankę pomniejszenia pomocy odnosi się do samego faktu ubezpieczenia upraw w dniu wystąpienia szkody, a nie do chwili zawarcia umowy ubezpieczenia. Ponadto zdaniem Organu racjonalnym jest przyjęcie (zgodnie z treścią obowiązującego przepisu), że pomniejszenie pomocy jest uzasadnione jeżeli w dniu wystąpienia szkody uprawa nie była ubezpieczona.

Jednocześnie odnosząc się do wykładni całościowej omawianego przepisu Organ zauważył, iż jego rolą jest zmotywowanie rolników do ubezpieczenia się poprzez zagrożenie im obniżeniem pomocy, a nie przeniesienie ryzyka związanego z wystąpieniem szkód na zakład ubezpieczeń. Na taką interpretację wskazuje również okoliczność, iż w myśl § 13v ust. 13 Rozporządzenia RM przesłanką wypłacenia pomocy w pełnej wysokości jest posiadanie ubezpieczonych upraw od jednego z ryzyk określonych w § 2 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia RM, przy czym nie musi to być ryzyko w związku, z zaistnieniem którego powstały w gospodarstwie rolnym szkody skutkujące udzieleniem pomocy. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Organ II instancji wskazał, że pomoc w pełnej wysokości będzie przysługiwała producentowi rolnemu, którego uprawy będą ubezpieczone w dniu wystąpienia szkody. Wskazana powyżej konkluzja odnosząca się do daty stwierdzenia szkód przez Komisję określa możliwy w świetle przepisów moment, w którym weryfikować należy spełnienie warunku ubezpieczenia upraw w tej dacie. Analogiczna sytuacja będzie występowała, w przypadku gdy producent rolny zawarł umowę ubezpieczenia gdzie ochrona ubezpieczeniowa obowiązuje po okresie karencji gdyż § 13v ust. 13 Rozporządzenia RM należy odnosić tylko do okresu trwania polisy ubezpieczeniowej, a nie do okresów karencji czy terminów odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń w przypadku danego rodzaju szkody.

Reasumując powyższą interpretację przepisów Organ II instancji wskazał, że potwierdzenie wystąpienia szkód następuje przez Komisję Gminną, a polisa odnosi się do samego faktu ubezpieczenia upraw w dniu wystąpienia szkody, a nie do chwili zawarcia umowy ubezpieczenia.

Organ podkreślił, iż Komisja Gminna określając datę wystąpienia szkód w uprawach ma obowiązek wskazania konkretnej daty w danej Gminie, czyli daty wystąpienia zjawiska niekorzystnego m.in. suszy wg danych Instytutu Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa – Państwowego Instytutu Badawczego, dalej IUNG, w oparciu o Klimatyczny Bilans Wodny (KBW) dla danej uprawy występującej w danej gminie.

Wobec wskazanej powyżej daty organ odwoławczy podkreślił, iż w Gminie [...] wystąpienie zjawiska suszy IUNG odnotował już pierwszym okresie sprawozdawczym, czyli od [...] marca 2019 r. do [...] maja 2019 r. dla wszystkich gatunków zbóż ozimych i jarych. Natomiast dla roślin strączkowych wystąpienie niekorzystnego zjawiska klimatycznego, czyli suszy, odnotowano w okresie od [...] kwietnia 2019 r. do [...] czerwca 2019 r.

Organ podkreślił również, że wskazanie przez Komisję Gminna daty [...] kwietnia 2019 r. nie oznacza, że susza wystąpiła tylko i wyłącznie w tym dniu. Data wskazana przez Komisje Gminna jest datą pierwszego wystąpienia na danym obszarze niekorzystnego zjawiska atmosferycznego dla danej rośliny i stanowi najpóźniejszą z możliwych dat dla roślin, które podlegały szacowaniu. I wynika z faktu, iż poziom wilgotności gleby jest niewystarczający dla roślin uprawnych. A w konsekwencji może trwać dłuższy okres czasu, a nie jeden dzień.

W związku z faktem, iż w protokole suszowym należy wybrać konkretną datę wystąpienia niekorzystnego zjawiska atmosferycznego wybrano [...] kwietnia 2019 r., albowiem dla uprawy łubinu w tym czasie odnotowano bardzo niski poziomu wody w glebie, a tym samym wystąpienie suszy zgodnie z danymi IUNG.

Organ II instancji podkreślił, iż siew nasion łubinu należy wykonać możliwie najwcześniej (koniec marca, początek kwietnia), zaraz po obeschnięciu gleby po zimie. Wcześniejszy siew powoduje, że kiełkowanie nasion przypada na niższe temperatury, które zapewniają właściwy przebieg jarowizacji, w wyniku której rośliny wcześnie i obficie kwitną, równomierniej dojrzewają. Wczesny termin siewu to warunek uzyskania wysokiego plonu nasion.

Wobec powyższych ustaleń w ocenie organu odwoławczego określona przez Komisje Gminną data wystąpienia szkód (suszy), tj. [...] kwietnia 2019 r. jest jak najbardziej prawidłowa i realna z punktu danych przekazanych przez IUNG oraz uwarunkowań agrotechnicznych dotyczących uprawy dla w/w roślin.

W konsekwencji powyższych ustaleń Organ wskazał, iż z przedłożonej przez J.P. polisy ubezpieczeniowej [...] nr [...] z dnia [...] maja 2019 r. wynika, że ubezpieczenie obejmuje okres od [...] maja 2019 r. do [...] listopada 2019 r. W świetle wskazanych powyżej uregulowań prawnych Organ II instancji stwierdził, iż okres od [...] maja 2019 r. do [...] listopada 2019 r. ubezpieczenia upraw wskazany na polisie [...] nr [...] nie potwierdza, że w dacie wystąpienia szkód tj. [...] kwietnia 2019 r. uprawy były objęte ubezpieczeniem.

Zdaniem Dyrektora OR ARiMR również polisę ubezpieczeniową [...] nr [...] nie można uznać za ubezpieczenie, o którym mowa wart. 25 ust. 9 rozporządzenia Komisji nr 702/2014 w zw. z art.107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Mocą tego przepisu przyznaną na jego podstawie pomoc zmniejsza się o 50%, z wyjątkiem tych beneficjentów, którzy wykupili polisę ubezpieczeniową na co najmniej 50% średniej rocznej produkcji lub dochodu związanego z produkcją i obejmującą zagrożenia związane z niekorzystnymi zjawiskami klimatycznymi statystycznie najczęściej występującymi w danym państwie członkowskim lub regionie, które są objęte zakresem ubezpieczeń. W przedmiotowej sprawie z tytułu i treści polisy [...] nr [...] ubezpieczenia upraw rolnych z dnia [...] maja 2019 r. wynika jednoznacznie, iż ubezpieczeniem objęte zostały uprawy rolne, a przedmiotem umowy ubezpieczenia była produkcja na określonym areale, od ryzyka gradu, nie zaś wielkość produkcji czy też dochód z objętego ubezpieczeniem areału. Suma ubezpieczenia i wysokość składki została skalkulowana na podstawie wielkości areału, wysokości plonu z każdego hektara uzyskanego i na podstawie średnich cen każdej z upraw. Przedmiotem ubezpieczenia była utrata plonów, w wyniku powstania szkody, w następstwie zaistnienia w/w ryzyka. Tak więc w niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy prawa krajowego określonego na mocy § 13v ust. 13 Rozporządzenia RM, a odnoszące się do ubezpieczenia 50% powierzchni upraw, a których to warunków strona nie spełniła.

Tym samym strona nie posiadała wymaganej 50% powierzchni ubezpieczonej w gospodarstwie, która w niniejszym przypadku powinna wynosi 36,66 ha.

Wobec tego ustalając kwotę pomocy dla strony zdaniem Organu należy wskazać na regulacje płynące z § 13v ust. 13 Rozporządzenia RM, a mianowicie kwotę pomocy pomniejszyć o 50%, albowiem w dniu wystąpienia szkody uprawy w gospodarstwie nie były ubezpieczone.

Skargę na powyższą decyzję złożył J.P. zarzucając jej:

1. Naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art 25 ust 9 Rozporządzenia Komisji UE nr 702/2014 z dnia 25 czerwca 2014 r. uznające niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej poprzez jego niezastosowanie.

2. Naruszenie przepisu prawa materialnego tj. § 13v pkt 13 Rozporządzenia RM, poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, gdy nie została spełniona przesłanka braku ubezpieczenia;

3. Naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 7, 77 ,80 i 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) "dalej jako Kpa", mających wpływ na wynik sprawy poprzez dokonanie nieprawidłowej oceny stanu faktycznego będącego podstawą rozstrzygnięcia;

4. Błąd w ustaleniach faktycznych mający istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, polegający na przyjęciu, iż szkody w gospodarstwie Skarżącego w wyniku suszy wystąpiły w dacie [...] kwietnia 2019 r. w sytuacji, gdy:

a) na ten dzień, ze względu na etap rozwoju upraw, nie było możliwości oszacowania strat,

b) Komisja ds. szacowania szkód w gospodarstwach rolnych przeprowadziła oszacowanie szkód na miejscu w gospodarstwie skarżącego w dniach [...] lipca 2019 r. oraz [...] sierpnia 2019 r., podczas gdy:

aa) Wytyczne z dnia [...] maja 2019 r dla komisji powołanych przez Wojewodę ds. oszacowania szkód wskazują, iż pozycja powierzchnia upraw w dniu wystąpienia szkód może obejmować wyłącznie te uprawy, które tego dnia były na polu;

ab) pkt IV pkt 6 Procedury szacowania szkód w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej wskazuje, że szacowanie szkód u rolników odbywa się wyłącznie o lustrację w terenie.

W oparciu o powyższe zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Przedmiotowa sprawa na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") została rozpoznana w trybie uproszczonym. Zgodnie z treścią powołanego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 P.p.s.a.).

Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest ustalenie dnia, w którym mają być ubezpieczone uprawy, w których powstały szkody w odniesieniu do okresu ubezpieczenia upraw.

Zasady przyznawania pomocy finansowej dla producentów rolnych, w których gospodarstwach powstały szkody spowodowane przez suszę w 2019 r. zostały określone w przepisach Rozporządzenia RM, wydanego na podstawie art. 4 ust. 6 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz w oparciu o przepisy rozporządzenia Komisji (UE) nr 702/2014 z dnia 25 czerwca 2014 r. uznającego niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U. L 193 z dnia 1 lipca 2014 r.).

Zgodnie z § 13v ust. 1 Rozporządzenia RM w 2019 i 2020 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu:

- któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;

- w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30% danej uprawy;

- będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika nr I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 702/2014 z dnia 25 czerwca 2014 r.

W myśl § 13v ust. 2 pkt 1 Rozporządzenia RM pomoc, o której mowa w ust. 1, jest udzielana na warunkach określonych w rozporządzeniu nr 702/2014 oraz zgodnie z przepisami o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej - w przypadku gdy szkody, o których mowa w ust. 1 pkt 2, oszacowane przez komisję, o której mowa w § 5 ust. 5, wynoszą powyżej 30% średniej rocznej produkcji rolnej w gospodarstwie rolnym z trzech ostatnich lat poprzedzających rok, w którym wystąpiły te szkody, albo z trzech lat w okresie pięcioletnim poprzedzającym rok, w którym wystąpiły szkody, z pominięciem roku o najwyższej i najniższej wielkości produkcji.

Stosownie do § 13v ust. 4 Rozporządzenia RM, pomoc finansowa jest przyznawana, w drodze decyzji kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego, na wniosek tego producenta rolnego na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję na jej stronie internetowej.

Zgodnie z § 13v ust. 6 Rozporządzenia RM, do wniosku, o którym mowa w ust. 4, dołącza się:

1) kopię protokołu oszacowania szkód, o którym mowa w § 5 ust. 5 rozporządzenia, który poza informacjami, o których mowa w § 5 ust. 8 rozporządzenia, zawiera informacje o powierzchni upraw rolnych, na której powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi;

2) informacje dotyczące producenta rolnego i prowadzonej przez niego działalności gospodarczej oraz informacje o wysokości otrzymanej pomocy publicznej, o których mowa w art. 37 ust. 5 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej - w przypadku pomocy udzielanej zgodnie z przepisami rozporządzenia nr 702/2014.

Zgodnie z § 13v ust. 13 Rozporządzenia RM, pomoc, o której mowa w ust. 1, pomniejsza się o 50%, jeżeli w dniu wystąpienia szkód w uprawach rolnych, co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym, z wyłączeniem wieloletnich użytków zielonych, nie było ubezpieczonych co najmniej od jednego z ryzyk, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 3.

Przepis ten wprost uzależnia zatem wysokość ostatecznie przyznawanej pomocy od posiadania ubezpieczenia do co najmniej 50% powierzchni upraw, od jednego z ryzyk wymienionych w rozporządzeniu. Zatem z brzmienia cytowanego powyżej przepisu wynika, że pomniejszenie pomocy odnosi się do sytuacji braku umowy ubezpieczenia w dniu wystąpienia szkody.

Istotne z punktu zastosowania ww. przepisu było zatem ustalenie okresu trwania ubezpieczenia wynikającego z polisy oraz ustalenie daty powstania szkody.

Z literalnego brzmienia § 13v ust. 13 Rozporządzenia RM wynika, że przy ustalaniu przesłanki pomniejszenia pomocy nie ma znaczenia moment zawarcia umowy ubezpieczenia, lecz ważny jest fakt ubezpieczania upraw w dniu wystąpienia szkody. Przepis ten należy zatem odnieść tylko do okresu trwania ubezpieczenia, czyli okresu ubezpieczenia wskazanego w dokumencie, a nie do okresów karencji czy terminów odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń w przypadku danego rodzaju szkody.

Należy zauważyć, że okres trwania ubezpieczenia determinuje fakt ubezpieczenia upraw. Tym samym data rozpoczynająca okres ubezpieczenia, która jest równocześnie datą objęcia Strony ochroną jest wskazana w dokumencie ubezpieczenia.

Na podstawie dołączonej do akt polisy nr [...] organy ustaliły, że okres ubezpieczenia rozpoczyna się [...] maja 2019 r. a kończy [...] listopada 2019 r. Ustalenia te są prawidłowe i nie są kwestionowane przez skarżącego. Zatem w kolejnym kroku należało odnieść powyższy okres ubezpieczenia do dnia wystąpienia szkody.

Stosownie do § 13v ust. 6 w zw. z § 5 ust. 5 Rozporządzenia RM należy przyjąć za dzień wystąpienia szkody - dzień, w którym faktycznie została ona stwierdzona przez Komisję. Niemniej jednak zgodnie z § 5 ust. 5 Rozporządzenia RM w przypadku pomocy udzielanej zgodnie z ust. 2 pkt 2, wojewoda potwierdza wystąpienie szkód, sporządzając adnotację na tym protokole.

W przedmiotowej sprawie skarżący złożył protokół, w którym komisja ds. szacowania szkód w gospodarstwie wskazała datę wystąpienia szkód dnia [...] kwietnia 2019 r. Skarżący podniósł, że protokół ten podpisał nie zwracając uwagi na datę, a jedynie na datę szacowania i wysokości strat. Ustalenia komisji zawarte w protokole nr [...] nie zostały zakwestionowane przez organ nadzoru, tj. Wojewodę. Komisja co prawda sporządziła korektę wskazanego protokołu i pismem z dnia [...] stycznia 2020 r. zwróciła się do Wojewody o dokonanie korekty, jednakże Wojewoda pismem z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] odmówił zatwierdzenia korekty do protokołu nr [...] i nie podzielił stanowiska komisji wyrażonego w piśmie z dnia [...] stycznia 2010 r.

Wskazać trzeba, że pomoc finansowa w niniejszej sprawie wnioskowana jest z uwagi na szkody dokonane przez suszę. Susza zdefiniowana została w art. 3 ust. 2 pkt 10 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich (Dz.U. z 2019 r., poz. 477). Zgodnie z tym przepisem pojęcie to oznacza szkody spowodowane wystąpieniem, w dowolnym sześciodekadowym okresie od dnia 1 kwietnia do dnia 30 września, spadku klimatycznego bilansu wodnego poniżej wartości określonej dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb. W myśl ust. 5 ww. artykułu, minister właściwy do spraw rolnictwa ogłasza, w drodze obwieszczenia, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw rolnictwa oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw rolnictwa, w okresie od dnia 1 czerwca do dnia 20 października, w terminie do 10 dni po zakończeniu sześciodekadowego okresu, wskaźniki klimatycznego bilansu wodnego dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb, z podziałem na województwa, na podstawie danych przekazanych przez IUNG. Podkreślenia wymaga, że dla ustalenia, czy doszło do suszy określonej w cyt. art. 3 ust. 2 pkt 10 ustawy o ubezpieczeniach upraw, miarodajne są jedynie dane ww. Instytutu.

W przedmiotowej sprawie w Gminie wystąpienie zjawiska suszy IUNG odnotował już w pierwszym okresie sprawozdawczym, czyli od 21 marca 2019 r. do 20 maja 2019 r. dla wszystkich gatunków zbóż ozimych i jarych. Natomiast dla roślin strączkowych wystąpienie suszy odnotowano w okresie od 21 kwietnia do 20 czerwca 2019 r.

W tym miejscu należy wskazać, że Sąd nie ocenia zasadności określenia w protokole daty wystąpienia szkody jako pojedynczego dnia. Susza jest zjawiskiem o charakterze długotrwałym. Tym samym, również powstawanie szkody nie ogranicza się do pojedynczego dnia. W przeciwieństwie np. do gradu, szkody wywołane suszą powstają przez wiele dni a moment, w którym można je zaobserwować jest późniejszy niż początek niekorzystnego zjawiska pogodowego. Dla przykładu, niski poziom wilgotności gleby może opóźnić fazę kiełkowania i wpłynąć na dalszy, gorszy wzrost rośliny. Należy zatem podzielić stanowisko organu, że w wypadku suszy czas powstania szkody wiąże się z procesem trwającym w określonym czasie. Okres ten ma swój początek. Szkody te zostają potwierdzone przez Komisję zgodnie z § 5 ust. 5 rozporządzenia RM.

Nie należy jednak utożsamiać daty wystąpienia szkody z samym dniem stwierdzenia jej przez komisję, gdyż jak wskazano, szacowanie szkód występuje później niż wystąpienie zjawiska suszy i powstałej w jej następstwie szkody. Jako datę początkową wystąpienia suszy, a więc datę początku powstawania szkody, należy przyjąć datę wskazaną na podstawie danych przekazanych przez Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa - Państwowy Instytut Badawczy w oparciu o Klimatyczny Bilans Wodny (KBW) dla danej uprawy występującej w danej gminie. Ta data wskazuje na początek niekorzystnego zjawiska, którego intensywność i długotrwałość doprowadziła do powstania szkód stwierdzonych w protokole.

Początkiem suszy jest konkretny dzień/miesiąc w roku, określany na podstawie publikowanych danych przez IUNG, a dane te wynikają z klimatycznego bilansu wody (KBW) występującego na danym obszarze. Klimatyczny bilans wodny jest ustalany na podstawie pewnego poziomu (-120 mm) w glebie, a jeżeli poziom ten spadnie poniżej minimalnej wartości to wtedy następuje zjawisko suszy.

Jak wskazał Organ w Gminie wystąpienie zjawiska suszy IUNG odnotował już pierwszym okresie sprawozdawczym dla wszystkich gatunków zbóż ozimych i jarych. Słusznie w uzasadnieniu podkreślił Organ, iż wskazanie przez Komisję Gminna daty 21 kwietnia 2019 r. (początek wystąpienia niekorzystnego zjawiska klimatycznego dla roślin strączkowych - rzepaku) nie oznacza, że susza wystąpiła tylko i wyłącznie w tym dniu. Data wskazana przez Komisję Gminną jest datą pierwszego wystąpienia na danym obszarze niekorzystnego zjawiska atmosferycznego dla danej rośliny i stanowi najpóźniejszą z możliwych dat dla roślin które podlegały szacowaniu. Data ta wynika z faktu, iż w tym dniu poziom wilgotności gleby jest niewystarczający dla roślin uprawnych. Oczywistym jest, że niski poziom wilgotności gleby może trwać dłuższy okres czasu a nie jeden dzień. W związku z faktem, iż protokół oszacowania szkód, stosownie do § 5 ust. 8 pkt 11 Rozporządzenia RM musi zawierać datę wystąpienia szkód, o których mowa w §2 ust. 1 pkt 3 (m.in. szkody spowodowane przez suszę w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich), za prawidłowe należy uznać wpisanie w nim daty 21 kwietnia 2019 r.

W przedmiotowej sprawie data ta stanowi dzień początkowy okresu sześciodekadowego, w którym zgodnie z raportami IUNG wystąpiło zagrożenie suszą rolniczą we wszystkich rodzajach upraw zgłoszonych przez Skarżącego we wniosku o przyznanie pomocy. Bazując na danych z raportów opublikowanych przez IUNG, szkody w uprawach zaczęły powstawać począwszy od 21 kwietnia 2019 r.

W przypadku niekorzystnego zjawiska meteorologicznego mającego charakter okresowy, interpretując przepisy ustawy o ubezpieczeniach upraw oraz przepis § 13v ust. 13 Rozporządzenia RM, za dzień wystąpienia szkody należy przyjąć dzień początkowy sześciodekadowego okresu, w którym nastąpił spadek klimatycznego bilansu wodnego poniżej wartości określonej dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb, gdyż to od tego dnia szkody w uprawach zaczęły powstawać. Tym samym bez znaczenia jest w przedmiotowej sytuacji dzień szacowania szkód przez Komisję, gdyż w tej dacie szkody już istniały, zaś Komisja jedynie dokonała ich oszacowania oraz wskazała datę jej powstania. Z tego też względu jako datę powstania szkód nie można uznać dni, w trakcie których komisja szacowała szkody.

Komisja przeprowadzając szacowanie szkód na podstawie posiadanych uprawnień i wiedzy oraz stanu upraw określiła datę, w której uprawy zostały dotknięte niekorzystnym zjawiskiem suszy.

Z uwagi na powyższe w ocenie Sądu prawidłowo Dyrektor stwierdził, że pomniejszenie pomocy było uzasadnione, ponieważ w dniu wystąpienia szkody uprawy nie były ubezpieczone. Jak wskazano wyżej z załączonej polisy wynikał okres ubezpieczenia: od [...] maja 2019 r. do [...] listopada 2019 r. Oznacza to, że okres ubezpieczenia wskazany w polisie nie pokrywa się z datą wystąpienia szkód prawidłowo określoną w protokole. Skoro zatem pomoc w pełnej wysokości przysługuje producentowi rolnemu, który posiada ubezpieczenie w dniu wystąpienia szkody, zaś Skarżący takiego ubezpieczenia nie posiadał, uznać należało, że nie spełnił ona warunku wynikającego z § 13v ust. 13 Rozporządzenia RM dotyczącego ubezpieczenia, albowiem w dniu wystąpienia szkody uprawy nie były ubezpieczone. Tym samym zarzut naruszenia § 13v ust. 13 Rozporządzenia RM Sąd uznał za niezasadny.

Strona skarżąca podnosi, że w dniu 21 kwietnia 2019 r. nie było możliwości ani prawnych ani faktycznych stwierdzenia wystąpienia u skarżącego szkód spowodowanych suszą gdyż nie było możliwości zobaczenia i oszacowania szkód bowiem te były widoczne najwcześniej w okresie od końca maja do końca zbiorów. Odpowiadając na ten argument raz jeszcze powtórzyć należy, że szkoda wywołana suszą nie powstaje w jednym dniu i uwidacznia się później niż początek samego zjawiska suszy. Susza może niekorzystnie wpłynąć na końcowy efekt uprawy już w jej początkowych stadiach np. uniemożliwiając przemianę nasiona w siewkę. W takiej sytuacji możliwość zobaczenia i oszacowania szkody będzie zdecydowanie późniejsza niż początek suszy. Dlatego też najbardziej obiektywną datą wystąpienia szkody jest początek spadku klimatycznego bilansu wodnego poniżej wartości określonej dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb.

Również brak wydania przez wojewodę zarządzenia o powołaniu Komisji do oszacowania i wysokości szkód w gospodarstwach rolnych nie stoi na przeszkodzie uznania 21 kwietnia 2019 r. za datę wystąpienia szkody. Brak tego aktu nie wpływa bowiem w żaden sposób na skutki zjawisk pogodowych.

Okoliczność, że Komisja ds. szacowania szkód przeprowadziła oszacowanie szkód na miejscu w gospodarstwie skarżącego w dniach [...] lipca 2019 r. a nie [...] kwietnia 2019r. także pozostaje bez wpływu na określenie daty wystąpienia szkody. Każda bowiem ze szkód wskazanych w § 2 ust. 1 pkt Rozporządzenia RM powstaje przed dniem pracy Komisji.

Sąd nie znalazł także podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia przepisów prawa procesowego tj. art. 7, 77, 80 i 107 § 3 Kpa. W niniejszej sprawie Organ zbadał wszechstronnie sprawę, w szczególności - w sposób wyczerpujący rozpatrzył cały zgromadzony materiał dowodowy, a następnie podjął właściwe, oparte na ustalonym stanie faktycznym rozstrzygnięcie. Powyższe odzwierciedla wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonej decyzji.

Sąd nie dostrzegł również błędu w dokonanych przez organ ustaleń faktycznych. Data wystąpienia szkód (§5 ust. 8 pkt 11 Rozporządzenia RM) jest i musi być odmienna od daty oszacowania szkód (§5 ust. 8 pkt 2 Rozporządzenia RM). Dopiero bowiem w terminie dwóch miesięcy od dnia zgłoszenia szkody komisja dokonuje oszacowania szkód (§5 ust. 7 pkt 2 Rozporządzenia RM). Data wystąpienia szkody naturalnie odbiega od daty, w którym stało się możliwe oszacowanie jej rozmiaru. Procedura szacowania szkody tj. data jej rozpoczęcia oraz zasady prowadzenia pozostają bez wpływu na możliwość określenia daty wystąpienia szkody. W konsekwencji niezrozumiały jest zarzut, że wytyczne z dnia 20 maja 2019 r dla komisji powołanych przez Wojewodę ds. oszacowania szkód wskazują, iż pozycja powierzchnia upraw w dniu wystąpienia szkód może obejmować wyłącznie te uprawy, które tego dnia były na polu oraz, że pkt IV pkt 6 Procedury szacowania szkód w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej wskazuje, że szacowanie szkód u rolników odbywa się wyłącznie o lustrację w terenie. Wytyczne te dotyczą szacowania szkody a nie określenia momentu jej powstania. To, że w dniu 21 kwietnia 2019 r. ze względu na etap rozwoju upraw, nie było możliwości oszacowania strat, nie oznacza, że dzień ten nie mógł być uznany za początek okresu powstawania szkód, których ostateczny rozmiar doprowadził do konieczności ich oszacowania z uwagi na zgłoszenie szkody przez skarżącego.

Jako niezasadny należy uznać również zarzut naruszenia art. 25 ust. 9 Rozporządzenia Komisji UE nr 702/2014 z dnia 25 czerwca 2014 r. uznające niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnym, leśnym oraz na obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. UE. L. 2014.193.1) poprzez jego niezastosowanie.

Wskazać należy, że Rozporządzenie to, jak wskazuje jego nazwa oraz preambuła, uznaje pewne kategorie pomocy za zgodnie z rynkiem wewnętrznym w rozumieniu art. 107 ust. 2 lub 3 Traktatu, i wyłącza je z wymogu zgłoszenia ustanowionego w art. 108 ust. 3 Traktatu. Akt ten nie tworzy zatem systemu udzielania pomocy dla obywateli państw członkowskich, a jedynie tworzy ramy, w których "zmieścić" musi się pomoc stworzona i udzielana przez państwa członkowskie, tak aby nie została uznana za sprzeczną z rynkiem wewnętrznym.

Stosownie do art. 3 Rozporządzenia Komisji UE nr 702/2014 programy pomocy, pomoc indywidualna przyznana w ramach programów pomocy oraz pomoc ad hoc są zgodne z rynkiem wewnętrznym w rozumieniu art. 107 ust. 2 lub 3 Traktatu i wyłączone z wymogu zgłoszenia ustanowionego w art. 108 ust. 3 Traktatu, jeżeli pomoc taka spełnia wszystkie warunki przewidziane w rozdziale I niniejszego rozporządzenia oraz szczególne warunki w odniesieniu do odpowiednich rodzajów pomocy ustanowione w rozdziale III niniejszego rozporządzenia.

Wskazany w skardze artykuł 25 znajduje się właśnie w rozdziale III Rozporządzenia i dotyczy pomocy na wyrównanie szkód spowodowanych przez niekorzystne zjawisko klimatyczne porównywalne do klęski żywiołowej. Zgodnie z art. 25 ust. 1 tego aktu pomoc na wyrównanie MŚP zajmującym się produkcją podstawową produktów rolnych szkód spowodowanych przez niekorzystne zjawisko klimatyczne porównywalne do klęski żywiołowej jest zgodna z rynkiem wewnętrznym w rozumieniu art. 107 ust. 3 lit. c) Traktatu i jest wyłączona z wymogu zgłoszenia ustanowionego w jego art. 108 ust. 3, jeżeli spełnione są warunki określone w niniejszym artykule ust. 2-10 i w rozdziale I.

Zatem ust. 2-10 zawierają dodatkowe, poza ogólnymi, warunki, które musi spełnić pomoc przyznawana przez kraj członkowski, aby uznać ją za zgodną z rynkiem wewnętrznym. Jednym z tych warunków, jest wskazane w ust. 9 art. 25 zastrzeżenie, że pomoc przyznaną na mocy niniejszego artykułu zmniejsza się o 50 %, chyba że przyznawana jest ona beneficjentom, którzy wykupili polisę ubezpieczeniową na co najmniej 50 % średniej rocznej produkcji lub dochodu związanego z produkcją i obejmującą zagrożenia związane z niekorzystnymi zjawiskami klimatycznymi statystycznie najczęściej występującymi w danym państwie członkowskim lub regionie, które są objęte zakresem ubezpieczeń.

Zatem ewentualna niezgodność przepisu prawa krajowego, tj. § 13v ust. 13 Rozporządzenia RM z art. 25 ust. 9 Rozporządzenia Komisji UE nr 702/2014 może prowadzić w efekcie do uznania, że wypłacona pomoc jest niezgodna z rynkiem wewnętrznym i rozpoczęcia procedury, o której mowa w art. 108 § 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Niezgodność ta nie prowadzi jednak do wyłączenia stosowania przepisu prawa krajowego i zastosowania przepisu prawa unijnego. Przepisy Rozporządzenia Komisji UE nr 702/2014 nie stanowią bowiem samoistnej podstawy do wypłacenia pomocy na wyrównanie szkód spowodowanych przez niekorzystne zjawisko klimatyczne porównywalne do klęski żywiołowej. Pomoc udzielana jest bowiem w ramach określonego programu pomocy przyjętego przez kraj członkowski. Podstawę udzielania pomocy stanowią przepisy krajowe, wskazane w programie pomocy.

Wniosku tego nie zmienia również treść §13v ust. 2 pkt 1 Rozporządzenia RM, zgodnie z którym pomoc, o której mowa w ust. 1, jest udzielana m.in. na warunkach określonych w przepisach rozporządzenia nr 702/2014. Przepis §13v ust. 13 Rozporządzenia RM jest bowiem przepisem szczególnym, który tworzy zasady wypłacania niepomniejszonej pomocy w sposób bardziej rygorystyczny niż to zostało określone w ramowym warunku art. 25 ust. 9 Rozporządzenia Komisji UE nr 702/2014. Tym samym to treść przepisu Rozporządzenia RM jest podstawą prawną do ewentualnego pomniejszenia pomocy a nie wskazany art. 25 ust. 9 Rozporządzenia Komisji.

Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Mając na względzie wszystkie przedstawione okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp., na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.