Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 487/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2009-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4 pkt 2, art. 24 ust. 2, art. 28 ust. 1, 2,3 i 3a, art. 32
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: par. 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak Sędziowie Sędzia NSA Anna Moskała (sprawozdawca) Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk Protokolant Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 18 listopada 2009 r. sprawy ze skargi U Z-S na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu [...] r. skarżąca zwróciła się z wnioskiem do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L (zwanym w dalszej części uzasadnienie "Zakładem") o umorzenie należności z tytułu nieopłacenia składek ubezpieczeniowych. Uzasadniając swój wniosek wskazała, że od [...] r. znajduje się w trudnej sytuacji finansowej niezależnej od niej.

W trakcie postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez organ I instancji ustalono, że skarżąca jest [...], z zawodu jest [...], utrzymuje się z pracy [...], z czego osiąga dochody w wysokości [...] zł miesięcznie. Jest właścicielką mieszkania położonego w G. na wykup którego zaciągnęła kredyt [...] zł. Nie korzystała z żadnych form pomocy ze środków pomocy publicznej.

Decyzją z dnia [...] r. Zakład odmówił skarżącej umorzenia należności z tytułu zaległych składek: na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że na podstawie art. 28 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. nr 137, poz. 887 ze zm.) zwanej w dalszej części uzasadnienia w skrócie u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Całkowita nieściągalność w rozumieniu ustawodawcy zachodzi gdy (art. 28 ust. 3 u.s.u.s.):

- Dłużnik umarł,

- Sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe,

- Nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

- Nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie rozumieniu ustawy Ordynacja podatkowa,

- wysokość nie opłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym (aktualnie kwota ta wynosi 8,80 zł.),

- naczelnik urzędu skarbowego stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

- jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie daje możliwość umorzenia należności. Jeśli jednak brak jest całkowitej nieściągalności organ podejmujący decyzję pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek.

Odnosząc się do okoliczności sprawy organ I instancji stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie występuje żadna przesłanka wymieniona w ust. 3 określająca nieściągalność stanowiąca podstawę do umorzenia należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 1 i ust. 2. ww. ustawy.

W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy wskazał, na treść art. 28 ust. 3a u.s.u.s., zgodnie z którym należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Kontynuując organ przywołał § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365) zwanego w dalszej części uzasadnienia w skrócie rozporządzeniem, w którym określone zostały przesłanki umorzenia należności zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. W myśl tego rozporządzenia mogą być umarzane o ile zobowiązana wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanej i jej rodziny, a w szczególności w przypadku:

- gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązaną i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,

- poniesienia strat w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązaną możliwości dalszego prowadzenia działalności,

- przewlekłej choroby zobowiązanej luk konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązaną możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Analizując zgromadzony materiał dowodowy organ I instancji doszedł do wniosku, iż skarżąca z tytułu pracy [...] dochód miesięczny w wysokości [...] zł netto nie przekracza kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12.03.2004 r. o pomocy społecznej, a tym samym kwalifikuje się do przyznania osobie samotnej świadczeń z pomocy społecznej z powodu ubóstwa.

Zakład wyraźnie jednak podkreślił, że zarówno w przypadku podejmowania decyzji na podstawie art. 28 ust. 2 u.s.u.s. jak również w sytuacji wydawania rozstrzygnięcia w myśl art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 rozporządzenia, decyzja oparta jest także na tzw. uznaniu administracyjnym, a w takim przypadku prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje Zakładowi. Zatem nawet w obiektywnie trudnej sytuacji finansowej skarżącej, czy też nawet wystąpienia przesłanki określonej ustawą, nie występuje obowiązek umorzenia. Organ administracji wskazał, że przesłanki określone w tych przepisach mają charakter ocenny, a ich interpretacji Zakład dokonuje każdorazowo podejmując rozstrzygnięcie, po rozważeniu wszystkich okoliczności konkretnej sprawy.

Zakład stwierdził, że przy tak ustalonym stanie faktycznym sprawy należy stwierdzić, że wnioskodawczyni znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, jednak należy wziąć pod uwagę, że umorzenie należności jest instytucją nadzwyczajną, tym samym wypadki uzasadniające uwzględnienie wniosku muszą posiadać tę samą cechę. Umorzenie należności zasadniczo uzależnione jest od wystąpienia czynników niezależnych od sposobu postępowania płatnika, bądź spowodowane działaniem czynników, na które nie mógł on mieć wpływu. Podejmując się prowadzenia działalności gospodarczej wnioskodawczyni podjęła się wielu zobowiązań, w tym opłacania składek. Osoba prowadząca działalność gospodarczą zobowiązana jest do opłacania składek za każdy miesiąc kalendarzowy w ustawowo określonych terminach. Decydując się więc na prowadzenie działalności gospodarczej płatnik składek zobowiązany jest, niezależnie od osiąganych przychodów, czy też trudności finansowych, wykonywać obowiązki nałożone przez ustawodawcę na osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą.

W odpowiedzi na odmowną decyzję w sprawie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Decyzją z dnia [...] r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych działając w imieniu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu przywołano dotychczasowy stan faktyczny sprawy, wskazano na treść art. 28 ust. 2 i ust. 3 oraz ust. 3a u.s.u.s,i § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz.1365). W zaskarżonej decyzji, Zakład Ubezpieczeń Społecznych uwzględnił dodatkowo nową okoliczność w stanie faktycznym wskazując, iż Pani U. Z.-S. w międzyczasie uzyskała prawo do świadczenia [...], w ślad za czym, w dniu [...] r. dokonano pierwszej wypłaty świadczenia w kwocie [...] zł netto. Z tej też przyczyny organ II instancji ustalił, iż na moment rozpatrywania sprawy przez ten organ, w odniesieniu do wnioskodawczyni również nie została spełniona przesłanka umorzenia o której mowa w § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. Dodatkowo, zgodnie ze stanowiskiem organu I instancji przypomniano, że decyzje wydane na podstawie art. 28 u.s.u.s. stanowią rozstrzygnięcie podjęte w ramach pełnego uznania administracyjnego. Organ odwoławczy stwierdził, że organ instancji, oceniając ponownie sprawę nie znalazł przesłanek do umorzenia należności z powodu całkowitej nieściągalności, ani też przesłanek umorzenia w przypadku braku całkowitej nieściągalności. Podsumowując organ odwoławczy wskazał, że skarżąca samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, jest właścicielem mieszkania położonego w G. przy ul. [...] o powierzchni [...] m2, a zarówno z podania jak i oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym nie wynika aby wnioskodawczyni obecnie posiadała orzeczenie stwierdzające Jej niezdolność do pracy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na powyższą decyzję skarżąca powoływała się na te same okoliczności, które wskazała we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Uzupełniając poprzednie oświadczenia składane na etapie postępowania administracyjnego skarżąca wskazała, że jej cały dochód stanowi [...] w miesięcznej wysokości [...] zł. Skarżąca wskazała, że osiągane przez nią dochody, po pokryciu opłat podstawowych oraz kosztów wyżywienia, nie wystarczają na godne życie.

W odpowiedzi na skargę Zakład podtrzymał dotychczas zajmowane w sprawie stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje;

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153. poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( art.1 § 2 tej ustawy).

Do zakresu kontroli administracyjnej należy także orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne co wynika z treści art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr `153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a"), w tym także na decyzje wydawane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Kryterium legalności przewidziane w art.1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzje administracyjne uchybiające prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy ( art. 145 §1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), jak też rozstrzygnięcie dotknięte wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( lit. c).

Należy wyraźnie zaakcentować, że rolą wojewódzkich sądów administracyjnych nie jest zastępowanie w orzekaniu organów administracji publicznej. W rezultacie sądy nie prowadzą postępowania dowodowego we własnym zakresie. W związku z powyższym Sąd wskazuje, że jako Sąd Administracyjny kompetentny jest więc jedynie do oceny legalności zaskarżonej decyzji wydanej w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, nie ma natomiast uprawnień do umorzenia ww. należności zgodnie z wnioskiem skarżącej. Prawo takie nie przysługuje Sądowi nawet w przypadku uwzględnienia skargi, nie ma bowiem kompetencji do orzekania w sposób merytoryczny, a więc i przyznania stronie określonego uprawnienia lub zwolnienia z nałożonych obowiązków. Tym samym, wszelka argumentacja skarżącej nie mogła skutkować umorzeniem przedmiotowych należności składkowych i ich pochodnych przez Sąd rozpoznający niniejszą sprawę.

Należy również podkreślić, że Sąd nie ocenia zaskarżonej decyzji z punku widzenia jej celowości czy słuszności.

W wyniku kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Sąd nie dopatrzył się naruszeń, które dawałyby podstawę do wyeliminowania tego orzeczenia z obrotu prawnego.

Podstawa materialnoprawna umorzenia należności z tytułu składek przewidziana została w art. 28 ust. 1 i 2 oraz w art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007r. Nr 11. poz. 74 ze zm., zwanej dalej w skrócie "u.s.u.s."), oraz zgodnie z art. 32 u.s.u.s przepisy dotyczące składek na ubezpieczenie społeczne znajdują zastosowanie odpowiednio także do składek na fundusz pracy, fundusz gwarantowanych świadczeń pracowniczych i składek zdrowotnych. Należności z tytułu składek definiuje się jako składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s).

Dokonując analizy przepisów dotyczących umorzenia należności z tytułu składek Sąd stwierdza, że stosownie do art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s należności te mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład jedynie w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z którą mamy do czynienia w sytuacjach wymienionych w ust. 3 tego artykułu. Wyliczenie to stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których dopuszczalne jest stwierdzenie, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Natomiast art. 28 ust. 3a u.s.u.s. przewiduje możliwość umorzenia tych należności w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Odnosi się to jednak tylko do należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, których definicję zawiera art. 4 pkt 2 u.s.u.s.. Przesłanki umorzenia należności w myśl art. 28 ust. 3a u.s.u.s. wskazane zostały w § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Na ww. podstawie prawnej Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że stan majątkowy i sytuacja rodzinna powodują, że nie jest w stanie opłacić tych należności, gdyż pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienie strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającej opłacenie należności.

Dopiero zaistnienie którejkolwiek przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności.

Podkreślenia jednak w tym miejscu wymaga, że decyzje wydawane w oparciu o art. 28 ust. 1 , ust. 2 i ust. 3a w związku z § 3 rozporządzenia podejmowane są w ramach tzw. uznania administracyjnego, gdyż ustawodawca wyraźnie podkreśla, że należności te "mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład" (art. 28 ust. 1 u.s.u.s.), "mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności" (art. 28 ust. 2 u.s.u.s.), "mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności" (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.). W konsekwencji, organ w ramach ustalonego stanu faktycznego ma możliwość wyboru jednego spośród kilku wariantów rozstrzygnięć. Rozstrzygnięcie czy składki powinny być umorzone czy też nie podejmuje jednak nie Sąd lecz Zakład, który może ale nie musi je umorzyć. Co więcej Zakład ma możliwość, ale nie ma obowiązku umorzenia należności nawet w razie spełnienia przesłanek określonych w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. i § 3 rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2003 r. Podkreślił to Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 6 maja 2004 (sygn. akt IIUZP 6/04, OSNP 2004/16/285) wskazując między innymi, że przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności pozostaje w ramach kompetencji organu rentowego, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust.3 u.s.u.s., ma prawo lecz nie obowiązek umorzenia zaległości.

Wymaga ponadto podkreślenia, że w przypadku, gdy ustawodawca daje organowi możliwość rozstrzygnięcia sprawy na zasadzie uznania, sądowa kontrola jego decyzji polega wyłącznie na zbadaniu, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. W szczególności Sąd bada, czy postępowanie przeprowadzono zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, nakładającej obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej w dalszej części uzasadnienia w skrócie k.p.a.). W dalszej kolejności Sąd analizuje czy dowody oceniono zgodnie z zasadą swobodnej oceny (art. 80 k.p.a.), jak również czy zapewniono stronie czynny udział w postępowaniu (art. 10 k.p.a.). Wreszcie przedmiotem oceny jest czy decyzje wydane w toku postępowania są prawidłowo uzasadnione. Prawidłowość i zgodność uzasadnienia z wymogami określonymi w art.107 § 3 k.p.a. ma bowiem kluczowe znaczenie przy decyzjach wydawanych w ramach uznania administracyjnego, zwłaszcza tych negatywnych. W przypadku decyzji odmawiającej umorzenia należności, uzasadnienie powinno precyzyjnie wskazywać powody, które sprawiły, że organ nie zastosował instytucji umorzenia istniejącej zaległości. Organ powinien przeanalizować szczegółowo zagadnienie istnienia bądź nieistnienia w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności uzasadniających skorzystanie z omawianej instytucji oraz ewentualne okoliczności uzasadniające zakres jej zastosowania. Brak prawidłowego uzasadnienia takiej decyzji uniemożliwia jej właściwą kontrolę ze strony sądu, na co wskazuje dotychczasowe orzecznictwo administracyjne (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 lutego 2009 r., sygn. akt V SA/Wa 2715/08; por. wyrok NSA z dnia 7 stycznia 2003 r., sygn. akt I SA 1320/01, LEX nr 137809).

W przedmiotowej sprawie skarga sprowadza się do kwestionowania przez skarżącą dokonanej przez organy administracji publicznej oceny sytuacji majątkowej i życiowej skarżącej.

Analiza zebranego materiału dowodowego nie pozwoliła Sądowi na dojście do wniosku jakoby organy administracji nie dopełniły formalności wnikliwego wyjaśnienia sytuacji majątkowej skarżącej. W ocenie Sądu w uzasadnieniu decyzji odniesiono się do indywidualnej sytuacji skarżącej opisanej przez nią w trakcie postępowania administracyjnego. Tym samym wnioskom wyciągniętym z ustaleń co do sytuacji majątkowej skarżącej nie można zarzucić, że są dowolne. Bez wątpienia sytuacja skarżącej jest trudna, co zgodnie podkreślały organy w uzasadnieniach podjętych przez siebie decyzji jednak, należy zważyć że skarżąca jest właścicielką lokalu mieszkalnego położonego w G. o powierzchni [...] m2, a stały dochód zapewnia jej przyznane świadczenie [...], które pobiera od [...] r., w wysokości [...] zł przekraczającej kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12.03.2004 r. o pomocy społecznej, co mogłoby być podstawą do zakwalifikowania skarżącej do grona osób uprawnionych do przyznania świadczeń z pomocy społecznej z powodu ubóstwa

Zdaniem Sądu, niewątpliwym jest, iż w ustalonym stanie faktycznym sprawy nie można mówić o ziszczeniu się przesłanki całkowitej nieściągalności. Ustalony w toku postępowania stan majątkowy skarżącej dowodzi bowiem posiadania przez nią majątku nieruchomego, z czym wiąże się możliwość prowadzenia egzekucji należności z tytułu składek. W związku z powyższym, w tym zakresie niedopuszczalne było zastosowanie instytucji uznania, o której to mowa w art. 28 ust. 2 u.s.u.s.

Za bezskuteczny należy uznać również zarzut nieprawidłowej oceny sytuacji skarżącej w świetle przesłanek określonych w § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003, w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Analizując zebrany materiał dowodowy należy przyjąć, że w uzasadnieniu decyzji prawidłowo odniesiono się do indywidualnej sytuacji skarżącej przedstawionej przez skarżącą w trakcie postępowania przed organami I i II instancji. Podobnie jak poprzednio, wnioski wyciągnięte z ustaleń co do sytuacji majątkowej skarżącej są trafne i wolne od zarzutu dowolności. Organ administracji rozważył w sposób wnikliwy i szczegółowy sytuację majątkową strony skarżącej a wszelkie składniki tej oceny znalazły odzwierciedlenie w treści uzasadnienia. Zakład prawidłowo odniósł się do sytuacji zdrowotnej skarżącej i prawidłowo wskazał, że w stosunku do skarżącej nie wydano decyzji o niezdolności do pracy.

Dokonując oceny prawidłowości działania organów administracji w toku podejmowania decyzji o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne należy również wskazać, że podjęcie przedmiotowej decyzji w odniesieniu do konkretnej, indywidualnej sytuacji wymaga dodatkowo uwzględnienia nie tylko interesu zobowiązanego lecz również interesu publicznego. W tym kontekście Sąd stoi na stanowisku, że nadmiernie szerokie stosowanie instytucji umorzenia składek, wobec ich powszechności mogłoby spowodować zagrożenie dla stabilności finansowania systemu ubezpieczeń społecznych w kraju, w szczególności w świetle permanentnych problemów z niedoborem środków. Umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek, uwzględniając cele na które są przeznaczone, organy odpowiedzialne za ich pobór zobowiązane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Jeżeli więc właściwy organ dostrzeże jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania zaległych składek to podjęte w ramach uznania administracyjnego negatywne rozstrzygnięcie dla wnioskodawcy nie może być uznane za dowolne, na co wskazał WSA w Warszawie w wyroku z dnia 22 grudnia 2006 r., sygn. akt III S.A./Wa 2426/06, Lex nr 328891.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd nie znalazł w zaskarżonej decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych żadnych podstaw do jej uchylenia. Przesądzające znaczenie dla treści zapadłego rozstrzygnięcia miały okoliczności dotyczące sytuacji ekonomicznej strony. Sąd przychylił się ponadto do wywiedzionej przez organ oceny, że ryzyko prowadzonej działalności gospodarczej obciąża przedsiębiorcę. W tym zakresie ustawodawca bowiem wiąże z posiadaniem statusu przedsiębiorcy bardziej rygorystyczny katalog wymagań. W ramach ryzyka związanego z byciem przedsiębiorcą wpisana jest bowiem odpowiedzialność za sposób prowadzenia tej działalności. Oczywistym jest, że płatnik, podejmując autonomiczne decyzje co do rozpoczęcia i prowadzenia działalności gospodarczej, ponosi ich konsekwencje. Natomiast przewidziana w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych instytucja umorzenia nie może stanowić rekompensaty za skutki finansowe tych decyzji. Podobny pogląd w omawianym zakresie wyraził WSA w Olsztynie w wyroku z dnia 3 września 2009 r., sygn. akt I SA/Ol 489/09. Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa, organ rozpatrzył całokształt zebranego materiału dowodowego i ocenił go w kontekście przesłanek umorzenia ujętych w powołanych przepisach prawa. Przed wydaniem decyzji Zakład umożliwił stronie wypowiedzenie się do zebranego w sprawie materiału dowodowego i zgłoszonych żądań, realizując tym samym prawo skarżącej do czynnego udziału w postępowaniu i dając możliwość zajęcia końcowego stanowiska w sprawie będącej przedmiotem rozstrzygnięcia. Jednocześnie stwierdzić należy, iż uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada rygorom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. nie ma zatem podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Przyczyną uchylenia decyzji nie może być bowiem niezadowolenie strony z zawartego w niej rozstrzygnięcia nawet jeśli w jej ocenie sytuacja materialna, finansowa, życiowa uzasadniają umorzenie należności. O uchyleniu tego rodzaju decyzji nie mogą też decydować okoliczności w jakich doszło do powstania zaległości.