Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 30/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-08-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 89 ust. 1 pkt 4 i ust. 4 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2018 poz 165
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 12 sierpnia 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Małgorzata Górecka Protokolant: st.sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2020 roku przy udziale sprawy ze skargi Spółki A w L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach bez zezwolenia oddala skargę


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Skarbowej (dalej: "DIAS") decyzją z [...] listopada 2019 r. nr [...], wskazując na art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 z późn. zm., dalej jako O.p.) w związku z art. 2 ust. 3, ust. 5 , art. 89 ust. 1 pkt 1, ust. 4 pkt 1 lit. a), art. 90 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 91 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2018 r., poz. 165, dalej jako u.g.h.) w brzmieniu obowiązującym na dzień przeprowadzenia kontroli tj. 08 kwietnia 2019 r., po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez Spółkę A w L. (dalej: "spółka", "strona") od decyzji Naczelnika W. Urzędu Celno-Skarbowego w P. (dalej także jako: "NUCS") z [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej w łącznej wysokości [...] zł za urządzanie gier hazardowych na [...] automatach, bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym.

W dniu [...] kwietnia 2019 r. funkcjonariusze kontroli celno-skarbowej W. Urzędu Celno-Skarbowego w P. przeprowadzili działania w lokalu przy ul. [...] w Ś.. Stwierdzili, że w lokalu znajdują się [...] urządzenia o nazwie Finder, przypominające automaty do gier hazardowych. Funkcjonariusze przeprowadzili eksperymenty procesowe, ustalając że gry oferowane na urządzeniach wypełniają przesłanki określone w przepisach u.g.h. Z tabliczek znajdujących się na urządzeniach wynika, że należą one do spółki.

Naczelnik W. Urzędu Celno-Skarbowego w P. ww. decyzją z [...] sierpnia 2019 r. wymierzył spółce karę pieniężną w łącznej wysokości [...] zł za urządzanie gier hazardowych na automatach bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia.

DIAS stwierdził, utrzymując w mocy – w wyniku rozpatrzenia złożonego przez stronę odwołania – decyzję organu I instancji, że istotę sporu w sprawie stanowi prawidłowość przyjęcia, że przedmiotowe urządzenia oferują gry na automatach w rozumieniu powyższych przepisów. Zgodnie bowiem z art. 3 u.g.h., urządzanie gier losowych, zakładów wzajemnych, gier w karty i gier na automatach oraz prowadzenie działalności w tym zakresie jest dozwolone na podstawie właściwej koncesji, zezwolenia lub dokonanego zgłoszenia. W świetle art. 6 ust. 1 u.g.h. działalność w zakresie m.in. gier na automatach może z kolei być prowadzona po uzyskaniu koncesji na kasyno gry, z zastrzeżeniem m.in. art. 5 ust. 1, w myśl którego prowadzenie gier na automatach poza kasynem gry objęte jest monopolem państwa, zaś automaty takie instaluje się w salonach gier na automatach (por. art. 15 ust. 1a i dalsze u.g.h.). W rozdziale dziesiątym u.g.h. określone zostały kary pieniężne w przypadku urządzania gier hazardowych niezgodnie z obowiązującymi przepisami. Przepis art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h., w brzmieniu obowiązującym na dzień przeprowadzonej kontroli stanowi, że karze pieniężnej podlega urządzający gry hazardowe bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia, zaś kara ta - zgodnie z art. 89 ust. 4 pkt 1 lit. a) ustawy - wynosi, w przypadku gier na automatach - 100 tysięcy złotych od każdego automatu.

Dalej organ napisał, że nie ulega wątpliwości, że strona postępowania nie legitymowała się w dniu przeprowadzonej kontroli koncesją na prowadzenie kasyna gry, jak również nie była podmiotem wykonującym monopol państwa w zakresie gier urządzanych w salonach gier na automatach. Bezdyskusyjne pozostaje również to, że lokal, w którym stwierdzono obecność urządzeń należących do strony, nie był ani kasynem gry, ani salonem gier na automatach.

Następnie organ szczegółowo opisał eksperymenty procesowe, przeprowadzone na ww. urządzeniach przez funkcjonariuszy celno-skarbowych. Zdaniem organu rozegranie gier na ww. urządzeniach pozwoliło stwierdzić, że wynik gry nie zależy od grającego, zależy od losowego wytypowania symboli przez program zainstalowany w automacie. Gracz nie ma wpływu na wynik gry i nie jest w stanie przewidzieć konfiguracji symboli, jakie pojawią się na ekranie. Gry na przedmiotowych automatach organizowane były w celach komercyjnych, bowiem w celu przeprowadzenia gier należało zasilić automat środkami pieniężnymi.

Pierwszym urządzeniem na którym przeprowadzono eksperyment był Finder [...] Przed rozpoczęciem gry, konieczne było zaakceptowanie zasad gry, które były wyświetlane na dolnym ekranie oraz zapoznać się z regulaminem i go akceptować. Zgodnie z opisem zasad, urządzenie zawiera zestaw gier bazujących na zdolnościach pamięciowych i logicznych użytkownika. Gry oferowane na urządzeniu wymagają spostrzegawczości, umiejętności zapamiętywania oraz zdolności logicznego myślenia. Cechy te zgodnie z opisem zasad gry gracz ma wykorzystać, aby odnaleźć właściwy układ i zaplanować strategie dalszej gry. O sukcesie w grze nie decyduje urządzenie ani los, lecz umiejętności gracza i obrana przez niego strategia. Przed rozpoczęciem gry gracz ma zapoznać się z treścią regulaminu a rozpoczynając grę, gracz potwierdza, że zapoznał się z treścią regulaminu i go akceptuje. W dolnej części planszy z zasadami gry znajdował się przycisk ekranu dotykowego z napisem "Akceptuj". Stwierdzono, że "Regulamin" o którym mowa w "Zasadach gry" nie był dostępny. Urządzenie oferowało 14 różnych gier. Wybrano grę "Golden Bells". Na dolnym ekranie był widoczny wirtualny układ 5 bębnów, charakterystyczny dla gier hazardowych. Na górnym ekranie pojawiła się tabela wygranych. Pod bębnami w polu "punkty" było 20 a w polu "licznik" 0. Na dole ekranu wyświetlał się komunikat "doładuj licznik". Widoczne były jeszcze pola: "pomoc", "punkty", "start" i "menu". Przy stawce 20 pkt nie było możliwości prowadzenia gry. Nie było możliwości ustalenia niższej stawki za jedną grę. Urządzenie zasilono banknotem o nominale [...] zł i uzyskano w polu "licznik" 200 pkt. Wyświetlał się komunikat: "Aktualny układ możesz znaleźć w pomocy gry". Sprawdzono dostępne stawki - (opisane jako "punkty") wynosiły: 20, 50, 100 i 200 pkt. Zauważono, że przy zmianie stawki urządzenie losowo wyświetla nowy układ symboli na pięciu bębnach. Wirtualne bębny zatrzymywały się samoczynnie, w wybranej przez urządzenie konfiguracji symboli graficznych. Grający nie miał żadnego wpływu na końcowe ustawienie symboli na wirtualnych bębnach, czyli na wynik gry. Naciśnięto przycisk "Pomoc". Pojawiła się informacja o grze "PRL". Strzałkami na ekranie dotykowym należało przewijać kolejne strony. Po przewinięciu stron w prawo, dostępne były plansze: "Zasady działania gier Finder (poszukiwacz)". Według opisanych zasad zadaniem gracza jest odnalezienie w zbiorze kolejno po sobie występujących układów, aktualnego układu gry. Po odnalezieniu właściwego układu i zapoznaniu się z kolejnymi układami, użytkownik - w drodze logicznego rozumowania - dokonuje oceny czy są to układy wygrywające, by potem - w oparciu o przyjęta przez siebie strategię - podjąć decyzje co do dalszego udziału w grze lub rezygnacji z gry. Dalej dostępne były plansze: "opis pól i przycisków widocznych w grach" oraz lista sekwencji układów symboli na bębnach od numeru 1 rosnąco. Po naciśnięciu lewej strzałki na monitorze pokazała się ostatnia strona z menu "pomoc". Na stronie tej widoczne było pięć ostatnich układów symboli na bębnach oznaczonych numerami od 499 996 do 500 000. Przewijając strony przy użyciu lewej strzałki pojawiały się kolejne strony z układami symboli, na każdej stronie było 9 układów. Na dole każdej strony wyświetlany jest komunikat: "aktualny układ w grze jest oznaczony kolorem czerwonym". Zatem zadanie gracza w tym momencie sprowadza się do wyszukania spośród 500 tysięcy możliwych kombinacji układu aktualnego oznaczonego kolorem czerwonym. Gracz ma do sprawdzenia aż 55 tysięcy stron, co zdaniem organu jest w praktyce bardzo trudne i może trwać nawet kilkanaście godzin. Powrócono do gry "Golden Bells". Grę można prowadzić bez korzystania z opcji "pomoc". Powrócono do stawki na 20 pkt. Przy zmianie stawki urządzenie losowo wybrało nowy układ symboli na wirtualnych bębnach, który wyświetlał się na ekranie. Urządzenie wypłaciło do kuwety trzy monety o nominale [...] zł. W polu "licznik" nie było już środków do prowadzenia dalszej gry.

Kolejnym badanym urządzeniem był automat o nazwie Finder nr [...] Górny ekran wyświetlał nazwy gier. Przed rozpoczęciem gry, gracz musiał zaakceptować zasady gry, które były wyświetlane na dolnym ekranie oraz zapoznać się z regulaminem i go akceptować. Zgodnie z opisem zasad, urządzenie zawiera zestaw gier bazujących na zdolnościach pamięciowych i logicznych użytkownika. Gry oferowane na urządzeniu wymagają spostrzegawczości, umiejętności zapamiętywania oraz zdolności logicznego myślenia. Cechy te zgodnie z opisem zasad gry gracz ma wykorzystać, aby odnaleźć właściwy układ i zaplanować strategie dalszej gry. O sukcesie w grze nie decyduje urządzenie ani los, lecz umiejętności gracza i obrana przez niego strategia. Przed rozpoczęciem gry, gracz ma zapoznać się z treścią regulaminu a rozpoczynając grę, gracz potwierdza, że zapoznał się z treścią regulaminu i go akceptuje. W dolnej części planszy z zasadami gry znajdował się przycisk ekranu dotykowego z napisem "Akceptuj". Stwierdzono, że "Regulamin" o którym mowa w "Zasadach gry" nie był dostępny. Urządzenie oferowało 14 różnych gier. Wybrano grę "Sizzling Fruits". Na dolnym ekranie był widoczny wirtualny układ 5 bębnów, charakterystyczny dla gier hazardowych. Górny ekran wskazywał tabele wygranych. Pod bębnami w polu "punkty" było 5 a w polu "licznik" - 0. Na dole ekranu wyświetlał się komunikat "doładuj licznik". Widoczne były jeszcze pola: "pomoc", "punkty", "start" i "menu". Przy stawce 5 pkt naciśnięto przycisk "start" i gra nie uruchomiła się. Urządzenie zasilono trzema monetami o nominale [...] zł i uzyskano w polu "licznik" 150 pkt. Wyświetlał się komunikat: "Aktualny układ możesz znaleźć w pomocy gry". Sprawdzono dostępne stawki - (opisane jako "punkty") wynosiły: 5, 10, 20, 50, 100 i 200 pkt. Zauważono, że przy zmianie stawki urządzenie losowo wyświetla nowy układ symboli na pięciu bębnach. Ustalono stawkę 5 pkt i uruchomiono grę przyciskiem "start". Symbole na bębnach zaczęły się przesuwać z góry na dół, po chwili zatrzymały się samoczynnie, bez udziału gracza, po kolei od strony lewej do strony prawej. Z pola "licznik" ubyło 5 i zostało 145 pkt. Wirtualne bębny zatrzymywały się samoczynnie, w wybranej przez urządzenie konfiguracji symboli graficznych. Grający nie miał żadnego wpływu na końcowe ustawienie symboli na wirtualnych bębnach, czyli na wynik gry. Naciśnięto przycisk "Pomoc". Pojawiła się informacja o grze "Sizzling Fruits". Strzałkami na ekranie dotykowym należało przewijać kolejne strony. Po przewinięciu stron w prawo, dostępne były plansze: "Zasady działania gier Finder (poszukiwacz) – takie same jak w ww. opisanym automacie. Urządzenie wypłaciło do kuwety dwie monety o nominale [...] zł. Dalsza gra była możliwa dopiero po zasileniu urządzenia.

Następnie przeprowadzono eksperyment na urządzeniu o nazwie Finder nr [...] Przed rozpoczęciem gry, konieczne było zaakceptowanie zasad gry, które były wyświetlane na dolnym ekranie oraz zapoznać się z regulaminem i go akceptować, opis zasad był taki jak w ww. automatach. Stwierdzono, że "Regulamin" o którym mowa w "Zasadach gry" nie był dostępny. Urządzenie oferowało 12 różnych gier. W "liczniku" było 0 pkt. Wybrano grę "Bell Spinner". Na dolnym ekranie był widoczny wirtualny układ 5 bębnów, charakterystyczny dla gier hazardowych. Pod bębnami w polu "punkty" było 5 a w polu "licznik" 0, w polu "premia" - 0. Minimalna stawka w grze wynosiła 5 pkt. Na dole ekranu wyświetlał się komunikat "doładuj licznik". Przy stawce minimalnej 5 pkt nie było możliwości prowadzenia gry. Urządzenie zasilono dwiema monetami o nominale [...] zł i uzyskano w polu "licznik" 100 pkt. Zauważono, że przy zmianie stawki urządzenie losowo wyświetla nowy układ symboli na pięciu bębnach. Wyświetlał się komunikat: "Aktualny układ możesz znaleźć w pomocy gry". W polu "punkty" wybrano 5. Uruchomiono grę przyciskiem "start". Symbole na bębnach zaczęły się przesuwać z góry na dół, po chwili zatrzymały się samoczynnie, bez udziału gracza, po kolei od strony lewej do strony prawej. Grający nie miał żadnego wpływu na końcowe ustawienie symboli na wirtualnych bębnach, czyli na wynik gry. Nie uzyskano wygranej. W polu "licznik" pozostało 95 pkt. Nie było możliwości prowadzenia gry w trybie automatycznym. Naciśnięto przycisk "autostart" na panelu sterowania - gra nie uruchomiła się. Na ekranie pojawiły się układy linii wygrywających. Zwiększono stawkę na 10 pkt. Przy zmianie stawki urządzenie losowo wybierało nowy układ symboli na wirtualnych bębnach, który wyświetlał się na ekranie. W polu "licznik" pozostały 85 pkt. Kolejne gry uruchomiono naciskając przycisk "start". Gdy skończyły się środki do prowadzenia dalszej gry, pojawił się komunikat "Doładuj licznik". Urządzenie zasilono banknotem o nominale [...] zł. W polu "licznik" pojawiło się 100 pkt. Zwiększono stawkę na 10 pkt. Zmienił się układ startowy symboli. W trzech grach nie uzyskano żadnej wygranej. Zmniejszono stawkę na 5 pkt i kontynuowano grę. W czwartej grze symbole zatrzymały się w układzie premiowym. Uzyskano wygrana w postaci 5 pkt. Łącznie w polu "licznik" było do dyspozycji 55 pkt. Naciśnięto przycisk "Pomoc". Pojawiła się informacja o grze "Bell Spinner". Strzałkami na ekranie dotykowym należało przewijać kolejne strony Po przewinięciu stron w prawo, dostępne były plansze: "Zasady działania gier Finder (poszukiwacz)", takie jak w wyżej opisanych automatach.

Ostatnim kontrolowanym urządzeniem był automat Finder nr [...] Podobnie jak w ww. opisanych automatach, przed rozpoczęciem gry gracz musiał zaakceptować zasady gry, które były wyświetlane na dolnym ekranie oraz zapoznać się z regulaminem i go akceptować, przy czym regulamin nie był dostępny. Urządzenie oferowało 14 różnych gier. Wybrano grę "Sunny Beach". Na górnym ekranie pojawiła się tabela wygranych. Na dolnym ekranie był widoczny wirtualny układ 5 bębnów, charakterystyczny dla gier hazardowych. Symbole na bębnach zaczęły się przesuwać z góry na dół, po chwili zatrzymały się samoczynnie, bez udziału gracza, po kolei od strony lewej do prawej. Nie uzyskano wygranej. Z pola "licznik" ubyło 5 pkt, zostało 99 pkt. Wirtualne bębny zatrzymywały się samoczynnie w wybranej przez urządzenie konfiguracji symboli graficznych. Grający nie miał żadnego wpływu na końcowe ustawienie symboli na wirtualnych bębnach, czyli na wynik gry. Wyświetlał się komunikat: "Aktualny układ możesz znaleźć w pomocy gry". Podjęto próbę uruchomienia gry w trybie autostartu. Nie było takiej możliwości. Widoczny na ekranie dotykowym przycisk "auto" był nieaktywny. Przycisk mechaniczny nie uruchamiał się Jego naciśnięcie powodowało pojawienie się układu linii wygrywających. Zwiększono stawkę na 10 pkt. Zauważono, że przy zmianie stawki urządzenie losowo wyświetla nowy układ symboli na pięciu bębnach. Przyciskiem "start" uruchomiono grę. Po chwili naciśnięto "start" ponownie, aby stwierdzić czy gracz ma możliwość uruchomienia procesu zatrzymywania symboli na bębnach. Gracz ma taką możliwość, symbole na bębnach zatrzymywały się wszystkie jednocześnie po ponownym naciśnięciu przycisku "start". Grający nie miał żadnego wpływu na końcowe ustawienie symboli na wirtualnych bębnach, czyli na wynik gry. Uzyskano premię w postaci 20 pkt. W "liczniku" do dyspozycji było 109 pkt. Naciśnięto przycisk "pomoc". Pojawiła się informacja o grze "Sunny Beach". Tak jak w ww. automatach strzałkami na ekranie dotykowym należało przewijać kolejne strony, zaś zadaniem gracza jest odnalezienie w zbiorze kolejno po sobie występujących układów, aktualnego układu gry. Po odnalezieniu właściwego układu i zapoznaniu się z kolejnymi układami, użytkownik - w drodze logicznego rozumowania - dokonuje oceny czy są to układy wygrywające, by potem - w oparciu o przyjęta przez siebie strategię - podjąć decyzje co do dalszego udziału w grze lub rezygnacji z gry. Także zadanie gracza w tym momencie sprowadzało się do wyszukania spośród 500 tysięcy możliwych kombinacji układu aktualnego oznaczonego kolorem czerwonym. Zauważono, że jeśli nawet gracz przeglądając strony odszuka aktualny układ w pomocy gry i będzie chciał w ramach opracowanej przez siebie strategii podnieść stawkę za grę, to w chwili zmiany stawki zmieni się również aktualnie wyświetlany układ - zostanie on zastąpiony nowym, losowo wybranym przez urządzenie układem i wyszukiwanie aktualnego układu należy rozpocząć od nowa. Urządzenie wypłaciło dwie monety o nominale [...] zł.

Dalej organ odniósł się do stanowiska strony, że urządzenia zawierają zestaw gier bazujących na zdolnościach pamięciowych i logicznych gracza, gry oferowane na urządzeniu wymagają spostrzegawczości, umiejętności zapamiętywania oraz zdolności logicznego myślenia, a cechy te zgodnie z opisem zasady gry gracz ma wykorzystać, aby odnaleźć właściwy układ i zaplanować strategię dalszej gry, że o sukcesie w grze nie decyduje urządzenie ani los, lecz umiejętność gracza i obrana przez niego strategia.

DIAS zaznaczył, że podczas eksperymentu funkcjonariusze celno-skarbowi sprawdzili opcję "Pomoc" na badanych urządzeniach. Po użyciu tego przycisku gracz ma możliwość zapoznania się z kolejnymi układami symboli w polach gry, które wg regulaminu gry są ewentualnymi możliwymi układami. Gracz musi odnaleźć planszę z aktualnym układem symboli oznaczonym na czerwono). Wyszukiwanie aktualnego układu (oznaczonego kolorem czerwonym) przy uwzględnieniu ograniczeń psychofizycznych człowieka jest bardzo czasochłonne i przy braku szczęścia może trwać kilka lub nawet kilkanaście godzin. Gra na automacie sprowadza się wówczas nie do wprawiania w ruch wirtualnych bębnów, które po zatrzymaniu się "dają" wygrywający lub przegrywający układ symboli na bębnach. Przewidywalność, której nie udało się ustalić w trakcie eksperymentu, jeśli nawet istnieje, to dojście do informacji o aktualnym układzie symboli odbywa się w warunkach nietypowych dla gracza. DIAS podkreślił, że zmiana stawki powoduje wylosowanie przez urządzenie nowego układu, spośród pół miliona układów dostępnych w opcji "pomoc". W konsekwencji gracz nie może opracować strategii, po odnalezieniu aktualnego układu, polegającej na zwiększeniu wygranej lub zminimalizowaniu strat poprzez zmianę stawki w grze. Nie stwierdzono, aby w informacjach zawartych na stronach wyświetlanych przez urządzenia (na których przeprowadzono eksperyment procesowy) była mowa o tym, iż zmiana stawki powoduje wylosowanie przez urządzenie nowego układu wirtualnych bębnów. Gracz pomijając opcję "pomoc" i wyszukiwanie aktualnego układu (nie było takiej konieczności, urządzenie tego nie wymuszało), mógł wprawiać w ruch wirtualne bębny za pomocą przycisku "start", które po zatrzymaniu się "dawały" wygrywający lub przegrywający układ symboli, co było istotą gry. W konsekwencji świadczyło to o charakterze losowym gier ponieważ wirtualne bębny zatrzymywały się samodzielnie, w wybranej przez urządzenie konfiguracji symboli na wirtualnych bębnach, czyli na wynik gry.

Na opisaną decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła Spółka Ao. w L. , zastępowana przez zawodowego pełnomocnika, domagając się uchylenia obu decyzji wydanych w sprawie i ewentualnie umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego, oraz zwrotu kosztów postępowania. Pełnomocnik zarzucił:

1. oczywisty i elementarny błąd w zakresie ustaleń faktycznych, przez niczym nieuzasadnione przyjęcie, że sporne urządzenia do gier logicznych klasy Finder oferują gry na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3-5 u.g.h., chociaż tego rodzaju kwalifikacja prawna jest ewidentnie błędna, gdyż gry dostępne na tych urządzeniach nie mają ani charakteru losowego, ant też żadnego losowego elementu, co wyklucza taką ich ocenę,

2. rażące naruszenie art. 89 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 4 pkt 1 lit. a u.g.h., przez bezzasadne ich zastosowanie, to jest nałożenie kary za urządzanie gier na automatach, mimo iż w okolicznościach istotnych w postępowaniu nikt takich gier nie urządzał, gdyż gry dostępne na urządzeniach zakwestionowanych przez organ mają charakter logiczny, a nie losowy, nie są zatem grami na automatach, których urządzanie wymaga jakiejkolwiek koncesji,

3. naruszenie art. 121 oraz art. 121 w związku z art. 180 O.p., a to przez odmowę przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez stronę jak i przedstawionych przez nią wniosków formalnych takich jak przeprowadzenie rozprawy administracyjnej oraz selektywne dopuszczanie dowodów pochodzących z tego samego postępowania, co nie tylko ma pozbawiać skarżącą faktycznej inicjatywy dowodowej, ale również skutkuje pozostawieniem w aktach sprawy wyłącznie dowodów ukierunkowanych na potwierdzenie tezy organów, co zdaniem pełnomocnika prowadzi do naruszenia zasady prawdy materialnej oraz wymogu dopuszczenia wszystkich dowodów pozwalających ustalić stan faktyczny sprawy,

4. naruszenie art. 180 § 1 O.p. w związku z art. 211 k.p.k., a to poprzez dopuszczenie jako dowodu i poczynienie ustaleń faktycznych w oparciu o wynik tzw. eksperymentu, który pełnomocnik ocenił jako przeprowadzony nielegalnie tj. rażąco sprzecznie z przepisem procedury karnej, regulującym tą specyficzną czynność postępowania dowodowego i jej znaczenie dla ustaleń faktycznych czynionych w sprawie,

5. rażące naruszenie art. 188 w zw. z art. 197 O.p. a to przez odmowę uwzględnienia kluczowego wniosku dowodowego skarżącej, o przeprowadzenie dowodu z opinii jednostki badającej, o której mowa w art. 23f u.g.h., szczególnie gdy dowód ten organ usiłuje zastąpić wynikiem tzw. "eksperymentów celnych", które już tylko przy pobieżnej ocenie jawią się jako rażąco nierzetelne i to do tego stopnia, że zasadnym staje się formułowany względem nich zarzut rozmyślnej manipulacji dowodowej, ukierunkowanej na wykreowanie dowodu sprzecznego z rzeczywistością,

6. naruszenie art. 189a i nast. ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm., dalej: "K.p.a.") przez ich całkowite pominięcie, mimo iż przepisy te znajdują pełne zastosowanie do kar takich jak przedmiotowa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Istota sporu do jakiego doszło w kontrolowanej sprawie sprowadza się do stwierdzenia, czy należące do spółki urządzenia prawidłowo zostały zakwalifikowane przez DIAS, jako oferujące gry na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 i 5 u.g.h., a zwłaszcza, czy organ ten prawidłowo w tym względzie uznał ich losowy charakter.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h., zgodnie z którym karze pieniężnej podlega urządzający gry hazardowe bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia. Wysokość kary pieniężnej wymierzanej – w przypadku gier na automatach – wynosi 100 tys. zł od każdego automatu (art. 89 ust. 4 pkt 1 lit. a u.g.h.). Do wskazanej kary pieniężnej stosuje się odpowiednio przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa (art. 91 u.g.h.).

W kontrolowanej sprawie niekwestionowane jest, że skarżąca nie posiadała na działalność w zakresie gier na automatach koncesji na prowadzenie kasyna gry wymaganej stosownie do art. 3 w zw. z art. 6 ust. 1 u.g.h. Sporne natomiast pozostaje – co zostało już powyżej wskazane – czy gry przez nią urządzane stanowiły gry na automatach, o których mowa w art. 2 ust. 3 i 5 u.g.h.

Odnosząc się w tak nakreślonym zakresie do podniesionych w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania, wskazać trzeba, że należyte ustalenie stanu faktycznego sprawy ma dla zastosowania powyższych regulacji podstawowe znaczenie. W ocenie Sądu podniesiony w skardze zarzut błędu w ustaleniach faktycznych okazał się niezasadny. DIAS w sposób prawidłowy wykazał, że sporne urządzenia umożliwiały grę na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 i 5 u.g.h. Zgodnie z art. 2 ust. 3 u.g.h. grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych oraz gry odpowiadające zasadom gier na automatach urządzane przez sieć Internet o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. Wygraną rzeczową w grach na automatach, o czym stanowi już art. 2 ust. 4 u.g.h., jest również wygrana polegająca na możliwości przedłużenia gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze, a także możliwość rozpoczęcia nowej gry przez wykorzystanie wygranej rzeczowej uzyskanej w poprzedniej grze. Zakres definicji legalnej gier na automatach poszerza art. 2 ust. 5 u.g.h., zgodnie z którym grami na automatach są także gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, oraz gry odpowiadające zasadom gier na automatach urządzane przez sieć Internet organizowane w celach komercyjnych, w których grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela przedstawioną przez DIAS argumentację i uznaje prawidłowość zajętego przez ten organ stanowiska, co do charakteru przedmiotowych urządzeń, w świetle art. 2 ust. 3 i 5 u.g.h. Przepisy postępowania zawarte w O.p., określając zasady gromadzenia i przeprowadzania dowodów oraz ich oceny, zapewniać mają zgodność ustaleń faktycznych z prawdą materialną (zob. zwłaszcza art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 O.p.). Organy mają wobec tego obowiązek podjąć wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, dokonując na jego podstawie oceny, czy dana okoliczność została udowodniona – postępując w sposób odpowiadający wymogom wynikającym z ostatnio przywołanych przepisów postępowania.

Zdaniem Sądu, podejmowanie przez organy kroków zmierzających do ustalenia okoliczności związanych z prowadzeniem gry wbrew warunkom z u.g.h. należy uznać za postępowanie wypełniające przesłanki zawarte w art. 122 O.p. Trzeba mieć na względzie, że przepis ten mówi o działaniach niezbędnych, a wynikający z art. 122 i art. 187 § 1 O.p. obowiązek organów do gromadzenia materiału dowodowego, nie jest niczym nieograniczony i bezwzględny. Obowiązek ten obciąża organy jedynie do momentu uzyskania pewności w zakresie stanu faktycznego sprawy. W ocenie Sądu, zgromadzony w kontrolowanej sprawie materiał dowodowy pozwalał natomiast na poczynienie istotnych ustaleń faktycznych, stąd też zarzut co do niekompletnego materiału dowodowego nie może zostać uwzględniony. Jednocześnie podkreślić należy, że przeprowadzony przez DIAS wywód w przedmiocie oceny zebranych dowodów jest w pełni logiczny i nie nosi cech dowolności. Sąd podziela w tym zakresie argumentację organu, która w świetle wszechstronnej oceny materiału dowodowego jest w pełni uzasadniona i nie wykracza poza ramy swobodnej oceny dowodów (art. 191 O.p.).

W ocenie Sądu, argumentacja skarżącej spółki ogranicza się w głównej mierze do polemiki z ustaleniami DIAS, przez proste zaprzeczenie tym ustaleniom. Tymczasem skuteczność wykazania, że organ naruszył zasadę z art. 191 O.p. wymaga wykazania, że uchybił on zasadom logicznego rozumowania, wiedzy lub doświadczenia życiowego, bowiem to jedynie może być przeciwstawione uprawnieniu organu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest zaś wystarczające samo subiektywne przekonanie strony o innej, niż przyjął organ, wadze (doniosłości) poszczególnych środków dowodowych i ich odmiennej ocenie niż ocena organu. Zarzut dowolnego działania organu można postawić dopiero wówczas, gdyby ustalenia faktyczne zostały oparte na dowodach dowolnie wybranych, a zatem takich, których wybór nie został poparty odpowiednią argumentacją. Sytuacja taka nie występuje jednak wówczas, gdy organ –

tak jak w kontrolowanej sprawie – wyczerpująco uzasadniając swoje stanowisko wskazuje, którym dowodom przyznaje moc dowodową, a którym odmawia wiarygodności i z jakich przyczyn. W ocenie Sądu w kontrolowanej sprawie organy dokonały oceny zebranych dowodów, dokonując ich analizy także we wzajemnej łączności.

Odnosząc się do zarzutów spółki, dotyczących nieprzeprowadzenia wnioskowanych dowodów, Sąd nie stwierdził w tym zakresie naruszenia przepisów postępowania, w szczególności wskazanych przez spółkę art. 188 w zw. z art. 197 O.p. Zauważyć trzeba, że oceny żądań dowodowych strony organ powinien dokonywać z uwzględnieniem znaczenia przeprowadzonych już w postępowaniu dowodów, co w rozpatrywanym przypadku organ uczynił. Nie istnieje bowiem nieograniczony obowiązek dowodzenia wszelkich okoliczności faktycznych, w tym takich jak wnioskowane przez skarżącą co do ustaleń na okoliczność, że gry na urządzeniach mają charakter logiczny, stąd nie można zgodzić się z zarzutami o braku kompletności zgromadzonego materiału dowodowego. W ocenie Sądu brak przeprowadzenia przez organ wnioskowanych przez stronę dowodów nie można ocenić negatywnie w kontekście pozostałych zgromadzonych w sprawie dowodów, które jednoznacznie wskazują na losowy charakter gier oferowanych na tych urządzeniach. Organ swobodnie, na podstawie całego zgromadzonego materiału dowodowego ocenia, czy materiał ten wymaga jeszcze uzupełnienia, czy też nie i w rozpatrywanej sprawie zasadnie stwierdził, że materiał dowodowy jest wystarczający do podjęcia decyzji, bez konieczności przedłużania postępowania. Wskazać należy, że zasada wynikająca z art. 122 i art. 187 § 1 O.p. nie ma charakteru bezwzględnego, a jeżeli organ, na podstawie zebranych w toku postępowania dowodów może dokonać nie budzącego wątpliwości ustalenia stanu faktycznego sprawy, wówczas dalsze prowadzenie postępowania dowodowego nie jest zasadne (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 grudnia 2005 r., I FSK 391/05, z 13 września 2012 r., II FSK 305/11; CBOSA).

Bezspornie zadaniem organów w sprawie było wykazanie, czy gry na przedmiotowych urządzeniach są grami na automatach, o jakich mowa w przepisach u.g.h. Organ przeprowadził postępowanie wyjaśniające gromadząc materiał dowodowy w tym zwłaszcza zebrany w toku czynności przeprowadzonych w lokalu z automatami, a także dokumentację udostępnioną przez spółkę. Skarżąca miała też zapewniony czynny udział w postępowaniu. Strona mogła wypowiadać się, co do zebranych dowodów.

Dokonana przez DIAS ocena dowodu w postaci eksperymentu procesowego, jaki przeprowadzony został przez funkcjonariuszy kontroli celno-skarbowej w pełni odpowiada przy tym wymogom zawartym w art. 191 O.p. Z protokołu eksperymentu jednoznacznie wynika, że na spornych automatach dostępne były gry mające charakter losowy. Grający nie miał realnej możliwości zatrzymania zmieniających się symboli na bębnach w najlepszym dla siebie ustawieniu, a w konsekwencji - nie mógł zdecydować o wysokości wygranej. Wynik gry nie zależał od gracza, a od urządzenia (przypadku). Aktywność gracza miała wpływ jedynie na rozpoczęcie samej gry.

Nie sposób pominąć także realnych możliwości skorzystania przez gracza z wzmiankowanej opcji, w celu kształtowania jakiejkolwiek strategii rozgrywek. Jak wynika

z ustaleń poczynionych w toku eksperymentu procesowego, zbiór wyników teoretycznie pozwalający graczowi na sprawdzenie układów dla kolejnych gier, zawiera ok. 500.000 wyników. Celem skorzystania z możliwości sprawdzenia tych wyników, gracz – dla którego numer układu początkowego nie jest znany – musi najpierw odnaleźć tenże numer, przesuwając strzałkami w prawo i w lewo pomiędzy dziesiątkami tysięcy stron, aż do natrafienia na numer podświetlony na czerwono. W tej sytuacji rozgrywanie gier w oparciu o opcję ma - zdaniem Sądu - wymiar czysto teoretyczny, podczas gdy założeniem jest, że gracz będzie losowo wybierał stawki dla kolejnych gier zamiast poświęcać nieproporcjonalnie dużo czasu na przeszukiwanie zbiorów wyników. Element losowości powinien być oceniany z perspektywy możliwości i zachowania gracza, nie zaś teoretycznego modelu działania gry.

Oczywiste jest to, że wprowadzenie do oprogramowania spornych automatów opisanej opcji ma jedynie tworzyć pozór tego, że urządzenia nie służą do urządzanie gier na automatach w rozumieniu u.g.h. W rzeczywistości, nie mają jednak wpływu na realne przeznaczenie i wykorzystanie urządzeń.

W ocenie Sądu także wnioski skarżącej spółki dotyczące konieczności przeprowadzenia dowodu z opinii jednostki badającej, są bezpodstawne. Trzeba przy tym podkreślić, że ustalenie charakteru gry w drodze opinii jednostki badającej jest trybem, który nie znajduje zastosowania w toku postępowania o nałożenie kary pieniężnej za prowadzenie gier bez stosownych uprawnień (por. orzecznictwo wymienione w uzasadnieniu do nieprawomocnego wyroku WSA w Poznaniu z 04 grudnia 2019 r., III SA/Po 611/19 wydanego w sprawie z udziałem tych samych stron i w tym samym przedmiocie; CBOSA). Jak wskazał NSA w uzasadnieniu wyroku z 5 listopada 2015 r., II GSK 2032/15, w sytuacji, gdy bez zwracania się o rozstrzygnięcie do Ministra Finansów i bez zwracania się o opinię do uprawnionej jednostki badającej, strona podejmuje działalność w postaci gier na automatach, należy uznać, że świadomie pomija wskazany wyżej etap wstępnych ustaleń charakteru gry.

Konieczność poddania automatu badaniu sprawdzającemu przez jednostkę badającą, upoważnioną zgodnie z art. 23f u.g.h. do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, przewiduje art. 23b u.g.h. Z treści ust. 1 ostatnio wspomnianego artykułu wynika jednak, że znajduje on zastosowanie w przypadku uzasadnionego podejrzenia, że zarejestrowany automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie. Przepis ten dotyczy zatem automatów zarejestrowanych, co nie miało miejsca w okolicznościach sprawy. Ponadto, opinia jednostki badającej jest potrzebna do samej rejestracji danego automatu (art. 23a ust. 3 u.g.h.), co także nie dotyczy kontrolowanej sprawy.

Powyższe rozważania przesądzają o bezzasadności zarzutu niedopuszczenia wnioskowanych dowodów. Za trafną uznać należy ocenę DIAS, że sporne automaty odpowiadają swymi cechami regulacjom art. 2 ust. 3 i 5 u.g.h. Stanowisko to znajduje oparcie w poczynionych w sprawie ustaleniach faktycznych, bazujących na zgromadzonych w niej dowodach, obejmujących m.in. wyniki eksperymentu procesowego, a więc rozegranych przez funkcjonariuszy kontroli celno-skarbowej gier kontrolnych, które zostały rozegrane na każdym z kwestionowanych urządzeń.

Reasumując, w działaniu organów Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, tak w zakresie ustalenia stanu faktycznego, jak i jego oceny. Organy orzekające wyjaśniły motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona argumentacja jest wystarczająca do jego podjęcia. Tym samym nieusprawiedliwione są zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania w zakresie kompletności materiału dowodowego, prawidłowości jego gromadzenia i jego oceny oraz ujęcia tej oceny w uzasadnieniu, którą Sąd uznał za odpowiadającą prawu i dopuszczalną, a której to oceny skarżąca nie zdołała skutecznie podważyć. Skarżąca nie przedstawiła spójnej i logicznej motywacji i opisu działań dotyczących przedmiotowych urządzeń. Organy rzetelnie zaś zebrały wystarczający materiał dowodowy, dokonały jego wnikliwej analizy, akcentując jego wzajemną koherentność i wykazały przesłanki zastosowania art. 89 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 pkt 1 lit. a u.g.h., zawierając stosowne rozważania wyjaśniające wszelkie istotne kwestie w uzasadnieniach decyzji. W szczególności organy wskazały w uzasadnieniu decyzji przesłanki ustalenia losowego charakteru gier prowadzonych na spornych urządzeniach, okoliczności urządzania gier bez koncesji, bez zezwolenia, a także tego, że skarżąca była urządzającym gry na automatach.

Sąd podziela ustalenia faktyczne poczynione przez organy i przyjmuje je za własne. Organy zastosowały właściwe normy prawa materialnego. Podstawą wymierzenia kary pieniężnej, o której mowa jest w art. 89 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 pkt 1 lit. a) u.g.h. jest zaistnienie w sposób łączny następujących przesłanek: ustalenie konkretnego podmiotu urządzającego gry na automatach; ustalenie w sposób jednoznaczny charakteru urządzanych gier, tj. muszą to być gry na automatach w rozumieniu cytowanej ustawy; ustalenie, że gry na automatach urządzane były bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia. Analiza akt sprawy pozwala na stwierdzenie, że organy dysponując dowodami w postaci eksperymentów przeprowadzonych przez funkcjonariuszy kontroli celno-skarbowej w sposób wystarczający ustaliły losowy charakter gier prowadzonych na spornych urządzeniach, a zgromadzony materiał dowodowy, dawał podstawy do stwierdzenia, że skarżąca była podmiotem urządzającym gry na automatach. Podnieść należy, że ustalenia co do losowego charakteru gier dotyczyły stanu automatów w chwili kontroli i z perspektywy umiejętności przeciętnego gracza, z jakiej należy oceniać charakter gier.

W świetle powyższego, zarzuty w zakresie dotyczącym naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania uznać należy za nieuzasadnione, a jednocześnie Sąd nie stwierdził po stronie organu uchybień naruszających prawo, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę.

Bezpodstawny jest także zarzut naruszenia art. 189a i nast. K.p.a. przez ich całkowite pominięcie w sprawie, mimo że przepisy te zdaniem skarżącej znajdują pełne zastosowanie do takich kar jak przedmiotowa. Zwrócić należy uwagę, że do postępowań w sprawach określonych w ustawie o grach hazardowych stosuje się odpowiednio przepisy O.p., chyba że ustawa ta stanowi inaczej (art. 8 u.g.h.). Zgodnie zaś z art. 91 u.g.h. także do kar pieniężnych – o których stanowi art. 89 u.g.h. – stosuje się odpowiednio przepisy O.p. Ponadto, problematyka kar pieniężnych za urządzanie gier hazardowych została szczegółowo uregulowana w przepisach u.g.h., która to ustawa określa jednoznacznie wysokość kary za takie przewinienie, którego dopuściła się skarżąca.

Z tych względów, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skarga została oddalona.