Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 877/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2020-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b, art. 24 ust. 2, art. 27 ust. 5
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Osipuk Sędziowie Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora (spr.) Sędzia WSA Beata Jezielska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi B. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. WSA/wyr.1a – sentencja wyroku (tryb uproszczony)


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 16 grudnia 2019 r. B. W. reprezentowany przez radcę prawnego (dalej jako: "skarżący") zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej

o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką. Jednocześnie skarżący wniósł, o uchylenie decyzji z "[...]" r. przyznającej mu specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z opieką nad matką, w przypadku przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Decyzją z "[...]’ r. Kierownik MOPS odmówił skarżącemu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i odmówił uchylenia decyzji z "[...]" r. przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że nie została spełniona przesłanka do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 1b pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponieważ niepełnosprawność matki skarżącego powstała po ukończeniu 25 roku życia. Uzasadniając odmowę uchylenia wskazanej decyzji, organ I instancji stwierdził, że jest ona zgodna z prawem i została wykonana. Podał, że decyzją z "[...]" r. skarżącemu przyznany został na matkę specjalny zasiłek opiekuńczy na nowy okres zasiłkowy 2019/2020.

Decyzją z "[...]" r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło powyższą decyzję i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że art. 17 ust. 1b ustawy

o świadczeniach rodzinnych utracił przymiot konstytucyjności, na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, w zakresie

w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Tym samym przepis ten nie może stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Organ II instancji wskazał na potrzebę ustalenia spełnienia pozostałych przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego

i przeprowadzenia w tym celu wywiadu środowiskowego. Podniósł, że w przypadku zbiegu uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, celem działań organu powinno być wyeliminowanie z obiegu prawnego rozstrzygnięcia przyznającego na ten sam okres specjalny zasiłek opiekuńczy

(np. poprzez uchylenie prawa do jego uzyskiwania stosownie do art. 32 ust 1 ustawy

o świadczeniach rodzinnych), a następnie przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie ze złożonym wnioskiem.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z "[...]" r. Kierownik MOPS, działając z upoważnienia Burmistrza, odmówił przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego i odmówił uchylenia własnej decyzji z "[...]" r. przyznającej skarżącemu specjalny zasiłek opiekuńczy na okres od 1 listopada 2019 r. do 21 października 2020 r. W uzasadnieniu organ I instancji przedstawił takie same argumenty jak w poprzednio wydanej decyzji odmownej. Podkreślił, że jest zobowiązany do stosowania prawa wprost i nie może samodzielnie zmieniać jednoznacznej wykładni gramatycznej normy prawnej wynikającej z art. 17 ust. 1b pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W odwołaniu od tej decyzji skarżący zarzucił naruszenie art. 17 ust. 1b ustawy

o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię z pominięciem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13.

Na skutek rozpatrzenia odwołania, decyzją nr "[...]" z "[...]" r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło:

1. uchylić od dnia 25 czerwca 2020 r. decyzję organu I instancji nr "[...]"

z dnia "[...]" r. przyznającą skarżącemu specjalny zasiłek opiekuńczy na matkę;

2. przyznać skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką od dnia 25 do 30 czerwca 2020 r. w kwocie 366,00 (trzysta sześćdziesiąt sześć) zł, zaś od dnia 1 lipca 2020 r. do dnia 31 listopada 2020 r. w kwocie 1 830,00 (jeden tysiąc osiemset trzydzieści) zł miesięcznie;

3. odmówić skarżącemu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką za okres od 1 grudnia 2019 r. do 24 czerwca 2020 r.

W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że w przypadku skarżącego spełnione są przesłanki umożliwiające przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jak również specjalnego zasiłku opiekuńczego. Z uwagi na konkurencyjność obu świadczeń, przyznane może być wyłącznie jedno z nich. Wyboru w tym zakresie dokonuje wyłącznie strona postępowania, zaś organ administracji publicznej jest takim wyborem związany. Ustalenia w tym postępowaniu wymaga zatem, po pierwsze, to czy zachowane są w tej sprawie przesłanki umożliwiające przyznanie stronie świadczenia pielęgnacyjnego, a w przypadku pozytywnej odpowiedzi, w dalszej kolejności, rozstrzygnięcie tego w jaki sposób dokonany przez stronę wybór wpłynie na ustalone wcześniej - decyzją ostateczną - prawo do zasiłku dla opiekuna. Kolegium przytoczyło treść art. 17 ust. 1, 1a, 1b, i ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skonstatowało, że matka skarżącego jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, zaś stałą opiekę nad nią sprawuje skarżący, który z tego tytułu nie podejmuje zatrudnienia. Zachowane zostały zatem przesłanki z art. 17 ust. 1 ustawy. Kolegium nie podzieliło stanowiska organu I instancji uznającego, iż stronie nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne z powodu daty powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Ponownie wskazano na podany wyrok Trybunału Konstytucyjnego i zaznaczono, że

w orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie prezentowane jest stanowisko

o konieczności oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, w odniesieniu do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później niż przed ukończeniem 18 roku życia (lub 25 roku życia w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej), z pominięciem kryterium z art. 17 ust. 1b ustawy. Dalej Kolegium wywiodło, że podstawy odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie mógł stanowić także art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy, z którego wynika, iż świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli na osobę wymagającą opieki jest ustalone m. in. prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Z tym jednak zaznaczeniem, iż koniecznym było uprzednie uchylenie - zgodnie z żądaniem strony

i w określonym przez nią zakresie - prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Złożenie więc przez stronę w dniu 25 czerwca 2020 r. oświadczenia o rezygnacji ze specjalnego zasiłku opiekuńczego musiało skutkować uchyleniem - w tej dacie - decyzji z dnia "[...]" r. Tą dyspozycją strony organy administracji publicznej były związane. Postępowanie w sprawie specjalnego zasiłku opiekuńczego było bowiem wszczęte na wniosek strony, która jest dysponentem przysługującego jej prawa. Wyjaśniono, iż świadczenie nie mogło zostać przyznane stronie za okres wcześniejszy, tj. od dnia złożenia wniosku czyli 1 grudnia 2019 r. do dnia 24 czerwca 2020 r. - jak chciała tego pełnomocnik strony - ponieważ strona co do tego okresu nie złożyła skutecznego oświadczenia o rezygnacji ze specjalnego zasiłku opiekuńczego (oświadczenie zawarte we wniosku wszczynającym dotyczyło innej decyzji, która już wygasła). Prawidłowe oświadczenie o wyborze świadczenia miało miejsce dopiero w dniu 25 czerwca 2020 r. Mając powyższe na uwadze, skład Kolegium uznał, że strona spełnia przesłanki do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką od dnia 25 czerwca do 31 listopada 2020 r. (tj. do dnia upływu ważności orzeczenia o niepełnosprawności). Dostrzeżono, że skoro strona spełnia przesłanki do przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i równocześnie pobiera specjalny zasiłek opiekuńczy, to mamy do czynienia z sytuacją zbiegu uprawnień, o której mowa w art. art. 27 ust. 5 ustawy. Z powołanych przepisów wynika, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Kolegium podało, że zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. Taką inną okolicznością z art. 32 ust. 1 ustawy jest niewątpliwie także rezygnacja strony z dalszego pobierania świadczenia. Ustalając datę uchylenia specjalnego zasiłku opiekuńczego i datę początkową okresu na jaki można było przyznać świadczenie pielęgnacyjne, Kolegium miało na uwadze przede wszystkim to, że wniosek strony o uchylenie specjalnego zasiłku opiekuńczego został złożony w dniu 25 czerwca 2020 r., a zatem ta data powinna zostać uznana za datę graniczną pobierania każdego z tych świadczeń, w tym bowiem dniu strona dokonała wyboru, o którym mowa w art. 27 ust. 5 ustawy. Na poparcie zajętego stanowiska Kolegium powołało orzeczenia sądów administracyjnych, w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego, zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie w części dotyczącej czasokresu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Domagał się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od miesiąca złożenia wniosku, tj. od dnia 1 grudnia

2019 r. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

- art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez jego błędne zastosowanie

i przyznanie stronie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 25 czerwca 2020 r., a nie od dnia 1 grudnia 2019 r.;

- art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez jego błędną interpretację

i uznanie, że pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego przez stronę skarżącą stanowi negatywne kryterium do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego;

- art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w zw. art. 17 ust. 5 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez jego błędną interpretację i pominięcie, iż w razie zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego osoba uprawniona ma prawo wyboru jednego ze świadczeń;

- art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art.107 § 3 k.p.a. przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i przyjęcie, że sam fakt pobierania przez osobę skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie

z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

Skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw prawnych.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) oraz art. 133 § 1, art. 134 § 1

w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325., dalej jako "p.p.s.a."), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności

z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia może mieć miejsce w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowanej wykładni tych przepisów.

W ocenie Sądu zebrany w kontrolowanej sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do uznania, że nie zostały wyjaśnione wszystkie istotne okoliczności sprawy, ani też, by nie były w toku postępowania respektowane zasady rzetelnej procedury zawarte w art. 7, art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256), dalej jako: "k.p.a.". Zgromadzony materiał dowodowy jest kompletny i pozwalał na rozstrzygnięcie sprawy. Organ odwoławczy uwzględnił wszystkie dowody znajdujące się w aktach sprawy i poddał je swobodnej ocenie do czego uprawnia go art. 80 k.p.a. Zgodnie też z normą art. 107 § 3 k.p.a. organ odwoławczy przedstawił ustalenia faktyczne, wyjaśnił rozumienie zastosowanych przepisów i podał wnioski. Okoliczność, że skarżący nie zgadza się

z dokonaną przez organ oceną prawną nie świadczy o naruszeniu powołanych przepisów.

W niniejszej sprawie istota sporu dotyczy kwestii przysługiwania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca, w którym złożył wniosek o przyznanie tego świadczenia, tj. od 1 grudnia 2019 r., a nie jak przyjęło Kolegium dopiero od 25 czerwca 2020 r. Kolegium odmówiło przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego od 1 grudnia do 24 czerwca 2020 r., uznając, że dopiero w dniu 25 czerwca 2020 r. skarżący złożył skuteczny wniosek o uchylenie decyzji przyznającej skarżącemu specjalny zasiłek opiekuńczy na rok zasiłkowy 2019/2020.

Sąd zgadza się z Kolegium, że w dacie złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego występowała negatywna przesłanka do przyznania wnioskowanego świadczenia z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 18 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r poz. 111), dlatego nie mogło zostać przyznane skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne z dniem 1 grudnia 2019 r.

Sąd stoi na stanowisku, że w świetle art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b i art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, skarżącemu nie mogło być przyznane świadczenie pielęgnacyjne na okres, na który miała już przyznane wcześniejszą decyzją ostateczną prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do m.in. specjalnego zasiłku opiekuńczego. W myśl tego unormowania nie można w tym samym czasie korzystać z prawa do obu wymienionych świadczeń. Art. 27 ust. 5 u.ś.r. potwierdza, że uprawnionemu przysługuje tylko jedno z tych świadczeń zgodnie z wyborem. Wykładnia systemowa tych przepisów jest zatem zgodna. Poza tym brzmienie tych przepisów jest jednoznaczne w swej treści. Unormowania te mają zapobiec kumulatywnemu pobieraniu świadczeń przysługujących z tego samego powodu, czyli z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym członkiem rodziny, wymagającym stałej lub długotrwałej opieki. Tym samym nie jest możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na okres, w którym skarżący posiadał jednocześnie prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, określone wcześniejszą decyzją, która nie została wzruszona za ten okres. Dopiero uchylenie lub zmiana decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy na dany okres,

w przepisanym trybie, pozwala na przyznanie w miejsce poprzednio wybranego świadczenia – nowo wybranego na ten sam cel.

Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Sformułowanie "ustala się" można utożsamiać z "przyznaje się", tylko w sytuacji stwierdzenia spełnienia w miesiącu złożenia wniosku wszystkich przesłanek pozytywnych i barku występowania przesłanek negatywnych do uwzględnienia wniosku. Skoro zaś nie jest możliwe kumulatywne pobieranie obu świadczeń, to warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia na ten sam cel, która nie może sprowadzać się tylko do deklaracji, ale jej wyrazem musi być ustanie dotychczasowego prawa poprzez uchylenie lub zmianę wcześniejszej decyzji. Okres na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest determinowany tylko datą wpływu wniosku o to świadczenie, ale też uzależniony jest od terminu przysługiwania dotychczasowego zbieżnego uprawnienia (por. wyroki WSA w Olsztynie z 21 stycznia 2020 r, sygn. akt II SA/Ol 995/19, z 23 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 67/20). Taką interpretację art. 24 ust. 2 potwierdza też uzasadnienie wyroku z 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 764/20 (publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA"), w którym NSA rozpatrując zbieg prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury wyjaśnił, że "zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli

w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytur. O możliwości złożenia wniosku

o zawieszenie emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty, organ winien stronę poinformować." Uwagi te należy analogicznie odnieść do zbiegu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego z ustalonym wcześniej prawem strony do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Stanowisko to jest spójne z poglądem wyrażonym m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 235/18 (powoływanym przez organ). W wyroku tym NSA wyjaśnił, że strona, która dotychczas korzystała z mniej korzystnego świadczenia nie musi od razu z niego rezygnować przed potwierdzeniem spełnienia przesłanek do świadczenia pielęgnacyjnego. NSA wskazał, że kierując się zasadami zawartymi w przepisach art. 7, 8 i 9 Kodeksu postępowania administracyjnego organ powinien w pierwszej kolejności wyjaśnić, czy strona spełnia pozostałe przesłanki do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego, a następnie poinformować ją, że wyłączną przeszkodą do jego przyznania pozostaje jedynie pobieranie zasiłku dla opiekuna. Skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia to organ nie powinien czynić jakichkolwiek przeszkód w uzyskaniu przez nią świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać. W wyroku z 11 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 3/19 (publ. na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl) NSA stanął również na stanowisku, na kanwie omawianych przepisów, że dopuszczalny jest zbieg uprawnień, ale nie kumulatywne pobieranie świadczeń. W związku z tym w ocenie NSA, dla uniknięcia zbiegu omawianych świadczeń możliwe jest wydanie decyzji ustalającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego pod warunkiem zrzeczenia się ustalonego już zasiłku dla opiekuna. W tym celu organ administracji, kierując się zasadami zawartymi

w przepisach art. 7, 9, 77 i 80 k.p.a., powinien stwierdzając, że strona spełnia pozostałe przesłanki do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego, poinformować ją, iż przeszkodą do jego przyznania pozostaje pobieranie zasiłku dla opiekuna. Z wyroków tych wynika, że strona, która dokonuje wyboru, a korzysta już ze zbieżnego uprawnienia, musi z niego zrezygnować przed rozstrzygnięciem o prawie do wnioskowanego świadczenia. Przy czym rezygnacja ta nie może opierać się tylko na warunkowej deklaracji, konieczne jest bowiem, aby przed rozstrzygnięciem o prawie do wyższego świadczenia pielęgnacyjnego ustało prawo do pobierania zbieżnego świadczenia.

Dostrzec należy, że w oświadczeniu z 25 czerwca 2020 r. skarżący zawarł warunkowy wniosek o uchylenie decyzji z "[...]" r. w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego "w momencie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego". Ponieważ organ I instancji orzekł odmownie w kwestii przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, odmówił też uchylenia decyzji w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego. W takich okolicznościach niezasadnie zaskarżoną decyzją z "[...]" r. Kolegium uchyliło decyzję przyznającą skarżącemu specjalny zasiłek opiekuńczy od dnia 25 czerwca 2020 r., a więc za okres wsteczny, w którym funkcjonowała faktycznie w obiegu prawnym decyzja ustalająca prawo skarżącego do specjalnego zasiłku opiekuńczego, na podstawie której skarżącemu było wypłacane zbieżne świadczenie z tego samego tytułu w okresie objętym zaskarżoną decyzją. Skoro skarżący pobrał już specjalny zasiłek opiekuńczy, to za ten sam okres nie powinno zostać mu przyznane świadczenie pielęgnacyjne. W orzecznictwie prezentowane jest stanowisko, które skład orzekający podziela, że nie można uchylić na wniosek strony decyzji w zakresie już skonsumowanym (por. wyrok NSA z 4 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1688/14, publ. w CBOSA). Wbrew stanowisku Kolegium do uchylenia decyzji przyznającej skarżącemu specjalny zasiłek opiekuńczy nie miał zastosowania art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który uprawnia organ do działania z urzędu bez zgody strony, gdy beneficjent przestał spełniać warunki do pobierania świadczenia albo od początku ich nie spełniał. Prawidłowo podstawę do uchylenia decyzji z "[...]" r. dawał art. 155 k.p.a. Uwzględnić należy, że decyzja przyznająca skarżącemu specjalny zasiłek opiekuńczy, jako ostateczna, miała charakter wiążący, a uchylenie lub zmiana takiej decyzji może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Tak stanowi art. 16 k.p.a., który statuuje zasadę trwałości decyzji administracyjnych i służy zapewnieniu pewności obrotu prawnego. Wzruszenie decyzji ostatecznych ma zatem charakter wyjątkowy. Stosownie zaś do art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. W świetle tego ostatniego przepisu tylko skarżący mógł podjąć skuteczne działanie zmierzające do uchylenia lub zmiany decyzji przyznającej mu specjalny zasiłek opiekuńczy. Uchylenie tej decyzji wymagało bezwzględnie jego zgody, ponieważ na jej podstawie przyznane zostało mu przysługujące uprawnienie, a nadto według art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych przysługuje mu prawo wyboru jednego

z konkurencyjnych świadczeń.

Zauważyć też należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych rozbieżnie oceniana jest możliwość kompensowania świadczeń i wypłaty wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości różnicy pomiędzy zbiegającymi się uprawnieniami. W ocenie składu orzekającego nie ma podstaw prawnych do takiego działania. W wyrokach m.in. z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20; z dnia 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2375/19 i z dnia 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 764/20 (publ. w CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny zasadnie dostrzegł, że wypłata świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością emerytury (netto), pozostawałaby

w sprzeczności z treścią art. 17 ust. 3 u.ś.r., który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego określa jednoznacznie kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki. Uwagi te należy analogicznie odnieść do zbiegu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego z ustalonym wcześniej prawem strony do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Z drugiej strony jeżeli skarżącemu został wypłacony specjalny zasiłek opiekuńczy na podstawie obowiązującej decyzji, to należy uwzględnić, że zgodnie z art. 30 ust. 1 u.ś.r. można żądać zwrotu tylko świadczeń nienależnie pobranych.

Mimo powyższego Sąd ma świadomość rozbieżnej interpretacji art. 24 ust. 2

w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b i art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, na co wskazują powoływane przez Kolegium, jak i w skardze orzeczenia sądów administracyjnych, dlatego nie można uznać, że ustalając prawo skarżącego do świadczenia pielęgnacyjnego od 25 czerwca 2020 r. Kolegium naruszyło prawo

w sposób rażący, co uzasadniałoby stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

W konsekwencji, na zasadzie art. 134 § 2 p.p.s.a Sąd nie mógł wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego i skargę oddalił, na podstawie art. 151 p.p.s.a.