Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1673/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-10-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Rada Radców Prawnych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6; art. 7; art. 8; art. 15; art. 77 par 1; art. 80; art. 107 par 3; art. 136;
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 60 pkt 8 lit. a; art. 37 ust. 2;
journal: Dz.U. 2010 nr 10 poz 65
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2013 r. sprawy ze skargi A. H. na uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy aplikantów radcowskich oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną uchwałą z [...] marca 2013 r. Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych (dalej Prezydium KRRP) utrzymało w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] (dalej Rada OIRP) z [...] listopada 2012 r., którą skreślono A. H. (dalej skarżąca) z listy aplikantów radcowskich. Jako postawę zaskarżonej decyzji wskazano art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. nr 10, poz. 65 ze zm.), dalej u.r.p.

Do skreślenia skarżącej z listy aplikantów radcowskich doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W listopadzie 2009 r. skarżąca została wpisana na listę aplikantów radcowskich Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...].

Podczas pierwszego roku aplikacji skarżąca nie zaliczyła kolokwiów z prawa cywilnego, postępowania cywilnego oraz z postępowania karnego, wobec czego wniosła o wpisanie jej warunkowo na II rok aplikacji w 2011 r. Dziekan przychylił się do wniosku skarżącej. W 2011 r. skarżąca ponownie nie zaliczyła kolokwium z prawa cywilnego.

W marcu 2012 r. Rada OIRP wszczęła wobec skarżącej postępowanie administracyjne w sprawie skreślenia z listy aplikantów radcowskich z uwagi na dwukrotne niezaliczenienie I roku szkoleniowego.

Uchwałą z maja 2012 r. Rada OIRP – mając za postawę art. 37 ust. 2 u.r.p. oraz § 19 ust. 2 Regulaminu odbywania aplikacji radcowskiej, stanowiącego załącznik do uchwały Krajowej Rady Radców Prawnych z 17 października 2009 r. nr 90/VII/2009 w sprawie uchwalenia Regulaminu odbywania aplikacji radcowskiej, skreśliła skarżącą z listy aplikantów radcowskich.

Skarżąca w terminie złożyła odwołanie, które zostało uwzględnione i Prezydium KKRR uchwałą z października 2012 r. uchyliło rozstrzygnięcie Rady i poleciło – z uwagi na uznaniowy charakter skreślenia, uzupełnienie uzasadnienia uchwały m.in. o dokładne i wnikliwe przeanalizowanie okoliczności sprawy z punktu widzenia oceny przydatności skarżącej do wykonywania zawodu radcy prawnego.

Ponownie rozpoznając sprawę Rada OIRP w [...] uchwałą z [...] listopada 2012 r. skreśliła skarżącą z listy aplikantów radcowskich. W uzasadnieniu Rada podała, że skarżąca nie zaliczyła pierwszego roku aplikacji radcowskiej w 2010 r. Następnie powtarzając ten rok - w roku szkoleniowym 2011, ponownie go nie zaliczyła, uzyskując negatywną ocenę z kolokwium z prawa cywilnego. W konsekwencji zdaniem organu I instancji skarżąca nie zaliczyła kolokwium z ważnego i wiodącego przedmiotu, jakim jest prawo cywilne, z którego wiedza jest niezbędna do należytego wykonywania zawodu radcy prawnego.

Rada OIRP wskazała, że osiągnięcie celu aplikacji radcowskiej wymaga zarówno nabycia wiedzy prawniczej, jak i praktycznych umiejętności zawodowych. Tymczasem weryfikacja wiedzy w tym zakresie przez organy samorządu przebiegła niepomyślnie dla skarżącej, gdyż w ciągu dwóch lat nie zaliczyła ona ani jednego roku szkoleniowego, a jedynie zaliczenie roku daje obiektywne rozeznanie, co do pozyskanej przez aplikanta wiedzy, niezbędnej do wykonywania zawodu radcy prawnego. Organ podkreślił przy tym, że nie ma możliwości weryfikowania zawodowej pracy aplikanta, a przede wszystkim jego samodzielności w tej pracy, jak tylko poprzez kolokwia, łączące z reguły teorię z praktyką. Podniosła, że kolokwia są dla niej wyznacznikiem przy ocenie przydatności do wykonywania zawodu. W ocenie organu, powtórne niezaliczenie roku i to pierwszego roku, nie było przypadkiem. Dla każdego kolokwium przewidziane są bowiem terminy poprawkowe, a zatem niezaliczenie roku oznacza niezaliczenie dwóch kolokwiów, co najmniej w czterech terminach. W ocenie organu, gdy aplikant - tak jak w niniejszej sprawie, pomimo powtarzania roku szkoleniowego w ograniczonym zakresie, nie zalicza kolejnych przedmiotów objętych programem aplikacji, to w pełni uzasadniony staje się wniosek o nieprzydatności tego aplikanta do wykonywania zawodu radcy prawnego. Rada OIRP podkreśliła przy tym, że w stosunku do aplikanta radcowskiego, zakres oceny nieprzydatności odnosić się winien wyłącznie do sfery tych czynności wykonywanych przez aplikanta, które ukierunkowane są na uzyskanie statusu radcy prawnego. Niemożność nabycia niezbędnej wiedzy i umiejętności, mimo powtarzania roku szkoleniowego, pozwala zdaniem na stwierdzenie, iż aplikant nie wykazuje aktualnie koniecznych warunków i predyspozycji do wykonywania zawodu radcy prawnego.

Rada OIRP zaznaczyła przy tym, że art. 3 ust. 2 u.r.p. stanowi, iż zawód radcy prawnego jako zawód zaufania publicznego podlega wykonywaniu "ze starannością wynikającą z wiedzy prawniczej".

Od tej uchwały skarżąca w terminie złożyła odwołanie, zarzucając organowi dowolność w procesie decyzyjnym. W jej ocenie Rada OIRP podjęła decyzję w przedmiocie skreślenia z listy jeszcze przed formalnym podjęciem uchwały, o czym stanowić miałaby adnotacja w systemie informatycznym extranet "do skreślenia". Na dowód skarżąca załączyła do odwołania wydruk z owego systemu z datą 5 kwietnia 2012 r.

Zdaniem skarżącej uchwała organu winna była zostać wydana w oparciu o cały materiał dowodowy zebrany w sprawie. W tym kontekście zarzuciła, że Rada OIRP nie wzięła pod uwagę znajdującej się w aktach osobowych opinii patronki, jak również żadnego innego elementu regulacji ustawowej dotyczącej aplikacji, poza szkoleniem organizowanym przez sama Radę. Nadto zarzuciła, że skreślenia nie opiniował też żaden z członków Rady OIRP.

W związku z funkcjonowaniem procedury kolokwiów poprawkowych i możliwością poprawienia ocen negatywnych, skarżąca nie zgodziła się z uznaniem o jej nieprzydatności do wykonywania zawodu radcy prawnego. Jednocześnie za paradoks uznała fakt, że gdyby na kolokwium poprawkowym uzyskała 3 punkty więcej, to żaden organ samorządu nie miałby wątpliwości o jej przydatności do wykonywania zawodu. W tej sytuacji skarżąca uważa, że decyzja o skreśleniu jej z listy aplikantów została podjęta "z automatu", a fakt skreślenia był spowodowany de facto niezaliczeniem jednego kolokwium.

Prezydium KRRP w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały podzieliło ustalony stan faktyczny co do niezaliczenia przez skarżącą I roku szkoleniowego oraz w konsekwencji podtrzymało stwierdzenie organu I instancji o nieprzydatności skarżącej do wykonywania zawodu radcy prawnego.

Organ powołując się na art. 37 ust. 2 oraz art. 41 pkt 4 u.r.p., a także przepisy § 19 ust. 2 i § 28 ust. 4 Regulaminu wskazał, że zarówno niezaliczenie więcej niż jeden raz roku szkoleniowego, jak i negatywna ocena patrona, mogą stanowić samodzielne podstawy stwierdzenia nieprzydatności do wykonywania zawodu radcy prawnego i powodować podjęcie uchwały o skreśleniu z listy aplikantów radcowskich na podstawie art. 37 ust. 2 u.r.p. Prezydium wyjaśniło, że konstrukcja jaką zastosował ustawodawca w przepisie art. 37 ust. 2 u.r.p. daje podstawę do rozważenia możliwości skreślenia aplikanta z listy aplikantów radcowskich w sytuacji, gdy ziści się stan faktyczny odpowiadający nieprzydatności aplikanta do wykonywania zawodu radcy prawnego. Ustawowym kryterium uznania administracyjnego jest w tym przypadku przydatność aplikanta do wykonywania zawodu. Ustawodawca nie wskazał jednocześnie jakie konkretnie elementy składają się na stan faktyczny, mogący stanowić przyczynę skreślenia aplikanta z listy aplikantów radcowskich.

Prezydium KRRP mając na uwadze powyższe uznało, że skoro w przedmiotowej sprawie ziściła się jedna z przesłanek do stwierdzenia nieprzydatności skarżącej do wykonywania zawodu radcy prawnego - skarżąca dwukrotnie nie zaliczyła roku szkoleniowego, to znajdująca się w aktach sprawy opinia patrona, mimo jasnej deklaracji o istnieniu okoliczności przemawiających za przydatnością skarżącej do wykonywania zawodu, nie uniemożliwia podjęcia decyzji o skreśleniu. W ocenie organu II instancji najbardziej skonkretyzowany charakter ma bowiem udokumentowany stan wiedzy aplikanta ustalony na podstawie przeprowadzonego kolokwium w postaci testu i zadania pisemnego, którego skarżąca czterokrotnie nie zdała. Pozytywna opinia patrona nie może przesądzać więc w takim przypadku o niemożliwości podjęcia uchwały w przedmiocie skreślenia z listy aplikantów radcowskich, gdyż w niniejszej sprawie powodem wszczęcia postępowania w sprawie skreślenia z listy aplikantów radcowskich było ponowne niezaliczenie I roku szkoleniowego, a przesłanki z § 19 Regulaminu odbywania aplikacji nie muszą być spełnione łącznie, gdyż odnoszą się do dwóch stanów faktycznych.

Prezydium KRRP stwierdziło również, że wbrew twierdzeniom skarżącej Rada OIRP zwróciła uwagę na znajdujące się w akiach sprawy opinie patrona, czemu dała wyraz w uzasadnieniu uchwały. Niemniej jednak, z uwagi na podstawę prawną skreślenia z listy aplikantów radcowskich, opinie te, choć pozytywne, nie były w przedmiotowej sprawie kluczowe.

Odnośnie zarzutu skarżącej, że decyzja o jej skreśleniu zapadła jeszcze przed wydaniem przez Radę OIRP uchwały, Prezydium wskazało, że wbrew twierdzeniom odwołującej się, nie może o tym świadczyć zawarta w systemie extranet na dzień 5 kwietnia 2012 r. informacja "do skreślenia". Organ wyjaśnił, że adnotacja ta odnosi się jedynie do faktu trwającego już wówczas postępowania w przedmiocie skreślenia.

Organ podniósł także, że jego zdaniem nie ma możliwości postawienia znaku równości pomiędzy wielokrotnym niezaliczaniem kolokwiów, powtarzaniem I roku aplikacji i w konsekwencji niezaliczeniem ani jednego roku aplikacji radcowskiej, a niezaliczeniem jednego kolokwium z prawa cywilnego. Takie skrótowe rozumowanie nie może mieć miejsca w przedmiotowej sprawie, gdyż w przypadku skarżącej nie ulega wątpliwości, że okolicznością przesądzającą o skreśleniu jej z listy aplikantów radcowskich było ponowne, a nie jednokrotne niezaliczenie roku szkoleniowego.

Skarżąca nie zgadzając się z rozstrzygnięciem Prezydium zaskarżyła je w terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze zarzuciła:

1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a. art. 15 k.p.a. - naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego przejawiające się tym, że organ nie zbadał sprawy we wszystkich jej aspektach faktycznych i prawnych;

b. art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez zaniechanie wszechstronnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego przejawiające się tym, że organ nie dokonał analizy dowodów w zakresie prawidłowego przeprowadzenia procedury o skreślenie z listy aplikantów radcowskich wszczętego z urzędu, co w rezultacie doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych, które stanowiły podstawę wydania zaskarżonej uchwały;

c. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie w uzasadnieniu uchwały wszystkich elementów, które powinny być w niej zawarte w zakresie uzasadnienia faktycznego i prawnego tj. odniesienie się tylko co do niektórych zarzutów skarżącej;

d. art. 6 i 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady legalności i zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa poprzez wydanie uchwały z naruszeniem powszechnie obowiązujących przepisów prawa oraz wewnętrznych aktów prawnych Krajowej Izby Radców Prawnych i niedokładne wyjaśnienie okoliczności sprawy;

e. § 27 ust. 2 uchwały Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 30 stycznia 2010 r. Nr 110A/II/2010 w sprawie regulaminu prowadzenia list radców prawnych i aplikantów radcowskich poprzez naruszenie procedury w sprawie skreślenia z listy aplikantów radcowskich prowadzonego z urzędu, tj.:

i. uznanie, że dodatkowa opinia patrona wniesiona po wydaniu uchwały Rady (po przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym) została wzięta pod uwagę podczas procesu decyzyjnego Organu I instancji a także, że późniejsze uzasadnienie takiej samej uchwały spowodowało, iż decyzja w sprawie została wydana po zebraniu całego materiału dowodowego;

ii. uznanie, że brak opinii członka Rady odpowiedzialnego za prowadzenie aplikacji nie ma znaczenia dla postępowania w sprawie skreślenia z listy aplikantów radcowskich prowadzonego z urzędu, a tym samym błędne uznanie, że uchwałą została wydana po zebraniu całego materiału dowodowego który powinien zostać zgromadzony w trakcie prowadzenia postępowania wyjaśniającego,

f. art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej uchwały organu I instancji podczas gdy ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a co za tym idzie jest obarczona wadą nieważności;

2. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 37 ust 4 u.r.p. przez błędne zastosowanie i uznanie, że okoliczność ponownego niezaliczenia roku szkoleniowego (spowodowane niezaliczeniem jednego egzaminu) stanowi o braku przydatności skarżącej do wykonywania zawodu radcy prawego.

Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżanej uchwały oraz także uchwały Rady OIRP z powodu rażącego naruszenia prawa, a w przypadku gdyby Sąd stwierdził brak przesłanek do wydania takiego orzeczenia, wniosła o uchylenie zaskarżanej uchwały, a także uchwały Rady OIRP w całości.

W uzasadnieniu skargi przedstawiła stan faktyczny sprawy podając, że [...] października 2010 r. przystąpiła do poprawkowego kolokwium cząstkowego z prawa cywilnego procesowego, z którego uzyskała ocenę negatywną. Z dniem [...] stycznia 2011 r. rozpoczęła powtarzanie pierwszego roku aplikacji i uzyskała pozytywny wynik z kolokwium cząstkowego z prawa karnego procesowego, a także po przystąpieniu do kolokwium poprawkowego zdała egzamin kolokwium z prawa cywilnego procesowego. Ponadto skarżąca wskazała, że odbyła w obowiązującym zakresie praktyki pozasądowe w kancelarii radcy prawnego, a także złożyła pozytywną opinię swojego patrona. Następnie [...] listopada 2011 r. przystąpiła do kolokwium poprawkowego z prawa cywilnego materialnego, z którego uzyskała wynik negatywny.

Zdaniem skarżącej Rada OIRP podjęła decyzję o skreśleniu jeszcze przed rozpoczęciem wyjaśniania sprawy. Wskazywać mają na to fakty:

- wszczęcie postępowania w trakcie następnego roku szkoleniowego, czym Rada dała wyraz, że nie miała zamiaru podjąć uchwały innej jak tylko o skreśleniu;

- zamieszczenie w extranecie informacji o skreśleniu;

- nie zasięgnięcie dodatkowej opinii patrona w trakcie postępowania wyjaśniającego, lecz dopiero po złożeniu pierwszego odwołania;

- nie zasięgnięcie opinii członka Rady, odpowiedzialnego za prowadzenie aplikacji. Tym samym – w ocenie skarżącej, Rada w sposób rażący naruszyła prawo, czego nie zniwelowało wydanie późniejszego uzasadniania. Dlatego też Prezydium, utrzymując w mocy uchwałę Rady, także rażąco naruszyło prawo - nie tylko powszechnie obowiązujące, ale przede wszystkim przepisy własnych aktów wewnętrznych. Jednocześnie skarżąca podniosła, że organ II instancji nie ustosunkował się do ww. zarzutów.

Odnosząc się zaś do samego uznania nieprzydatności do wykonywania zawodu radcy prawnego skarżąca wskazała, że brak kilku punktów zadecydował o zaistnieniu przesłanek do skreślenia z listy aplikantów radcowskich.

Prezydium KRRP w odpowiedzi na skargę wniosło o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej uchwale.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej

Ponadto, w świetle art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie do przepisów ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych zarówno Okręgowe Rady Radców Prawnych, jak i Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych jako kolegialne organy samorządu zawodowego sprawują zróżnicowane zadania z zakresu administracji publicznej. W określonych sytuacjach są także powołane do orzekania w sprawach indywidualnych, w tym między innymi w przedmiocie skreślenia aplikanta z listy aplikantów radcowskich.

Należy przy tym podkreślić, że sądowa kontrola legalności uchwał organów samorządu radcowskiego będących uznaniowymi decyzjami administracyjnymi ma zakres ograniczony. Musi być ukierunkowana przede wszystkim na badanie, czy przy wydawaniu zaskarżonej uchwały spełniona została zawarta w art. 7 k.p.a. powinność uwzględnienia słusznego interesu strony, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny. Ponadto wymaga ustalenia, czy uchwała podjęta została przez organ uprawniony, czy przepisy prawa materialnego pozwalały na podjęcie takiej uchwały oraz czy samo rozstrzygnięcie nie nosi cech dowolności.

W przepisie art. 60 pkt 8 lit.a ustawy o radcach prawnych ustawodawca upoważnił KRRP do uchwalenia regulaminów dotyczący zasad odbywania aplikacji radcowskiej.

W myśl art. 37 ust. 2 u.r.p. rada może skreślić aplikanta radcowskiego, jeżeli stwierdzi jego nieprzydatność do wykonywania zawodu radcy prawnego.

Powyższe przepisy ustawy znalazły swoją konkretyzację w § 19 ust. 2 Regulaminu odbywania aplikacji radcowskiej, stanowiącego załącznik do uchwały Nr 90/VIl/2009 Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 17 października 2009 r. w sprawie uchwalenia Regulaminu odbywania aplikacji radcowskiej. W myśl tego przepisu niezaliczenie więcej niż jeden raz roku szkoleniowego lub negatywna ocena patrona stanowią podstawę do stwierdzenia przez Radę nieprzydatności aplikanta do wykonywania zawodu i skreślenia z list aplikantów z tego powodu. Natomiast w myśl § 28 ust. 2 pkt 2 Regulaminu nie zalicza się roku szkoleniowego w przypadku , gdy aplikant uzyskał ocenę niedostateczną z chociażby jednego kolokwium poprawkowego. Powyższy Regulamin został zmieniony uchwałą Nr 37/VIII/2011 KRRP z dnia 12 kwietnia 2011 r., która weszła w życie z dniem jej podjęcia.

Skarga w tej sprawie podlega oddaleniu, gdyż zaskarżone uchwały nie naruszają prawa. Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.

Bezspornym jest, iż stanowisko organów korporacji powoduje dla skarżącej daleko idące konsekwencje. Jednakże sąd administracyjny bada jedynie legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia organu administracji w dacie jego wydania i tym samym względy celowościowe czy też słusznościowe pozostają bez znaczenia dla oceny prawidłowości zaskarżonego aktu.

Zgodnie z art. 37 u.r.p. rada okręgowej izby radców prawnych skreśla aplikanta radcowskiego z listy aplikantów radcowskich w przypadku wystąpienia przesłanek wymienionych w tym przepisie (skreślenie obligatoryjne), a ponadto może skreślić aplikanta radcowskiego z listy aplikantów radcowskich, jeżeli stwierdzi jego nieprzydatność do wykonywania zawodu radcy prawnego ( skreślenie fakultatywne - art. 37 ust. 2).

Podnieść należy, że przedmiotem postępowania była ocena, czy zachodzą wystarczające przesłanki do stwierdzenia nieprzydatności skarżącej do wykonywania zawodu radcy prawnego, co może być podstawą do skreślenia z listy aplikantów radcowskich. Jak już wyżej wspomniano uchwała w tym zakresie ma charakter uznaniowy, przy czym uznanie administracyjne nie oznacza dowolności. Sąd bada bowiem zgodność z prawem podjętego rozstrzygnięcia, a nie wnika w jego celowość. Z tego względu kontrola sądowa takich decyzji zmierza do ustalenia czy organ nie przekroczył granic uznania oraz czy uzasadnił swoje stanowisko dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami tak, że nie można mu postawić zarzutu dowolności.

W tak określonym zakresie postępowania należy stwierdzić, iż organy samorządu właściwie uznały za wystarczającą podstawę do skreślenia skarżącej z listy aplikantów radcowskich okoliczność niezaliczenia przez nią więcej niż jeden raz roku szkoleniowego. Jak wynika bowiem z akt sprawy skarżąca nie zaliczyła I roku aplikacji w roku szkoleniowym 2010 r. i uzyskała wpis warunkowy na II rok. W roku szkoleniowym 2011 r. ponownie nie zaliczyła I roku aplikacji, z uwagi na złożenie z wynikiem negatywnym kolokwium z prawa cywilnego. Zatem skarżąca miała cztery razy szansę do poprawienia oceny z kolokwium z prawa cywilnego z czego, jak wyjaśniła na rozprawie przed WSA, dwa razy w ogóle nie podeszła do egzaminu i dwa razy otrzymała ocenę negatywną z kolokwium z prawa cywilnego.

Zdaniem Sądu uprawnienie do powtarzania roku szkoleniowego w ograniczonym zakresie - aplikant powtarza tylko przedmioty niezaliczone i w sumie ma możliwość czterokrotnego przystąpienia do kolokwium z niezaliczonego przedmiotu - uzasadniają podstawę do stwierdzenia braku nabycia wiedzy i umiejętności przez aplikanta oraz w konsekwencji przesłankę do stwierdzenia przez organy samorządu radcowskiego nieprzydatności do wykonywania zawodu radcy prawnego.

Sąd podziela stanowisko organów, że nawet pozytywna opinia patrona co do zasady nie może przesądzać więc w takim przypadku o niemożliwości podjęcia uchwały w przedmiocie skreślenia z listy aplikantów radcowskich, gdyż w niniejszej sprawie powodem wszczęcia postępowania w sprawie skreślenia z listy aplikantów radcowskich było ponowne niezaliczenie I roku szkoleniowego, a przesłanki z § 19 Regulaminu odbywania aplikacji nie muszą być spełnione łącznie, gdyż odnoszą się do dwóch stanów faktycznych.

Sąd nie uwzględnił również zarzutów skargi dotyczących braku opinii członka Rady OIRP oraz pominięcia dodatkowej opinii patrona. Przede wszystkim skarżąca nie wskazała w skardze z jakich przepisów wynika obowiązek sporządzenia takiej opinii. Dopiero na rozprawie przed WSA wyjaśniła, iż chodzi jej o § 27 uchwały KRRP z dnia 30 stycznia 2010 r. w sprawie regulaminu list radców prawnych i aplikantów radcowskich. Przepis ten stanowi, że w razie skreślenia z list aplikantów radcowskich członek Rady powinien wydać opinię. Odnosząc się do tej okoliczności Sąd zauważa, że brak takiej opinii nie może przesądzać o wyniku sprawy skoro osoba opiniującego jest jednocześnie członkiem tego organu - Rady OIRP, zaś uchwały podejmowane są kolegialnie. Potwierdzają to wyjaśnienia pełnomocnika organu, że członek Rady wyraził swoją opinię w toku głosowania na uchwałą.

Niezrozumiałe są także zarzuty skargi dotyczące nieważności zaskarżonych uchwał bowiem skarżąca nie powołała żadnych przepisów prawa w tym zakresie, zaś Sąd nie może zastępować strony w poszukiwaniu podstaw prawnych złożonej skargi.

Wbrew argumentom podnoszonym przez skarżącą wystarczające i przekonujące jest także wyjaśnienie organu , że zawarta w systemie extranet na dzień 5 kwietnia 2012 r. informacja "do skreślenia" odnosiła się jedynie do faktu trwającego już wówczas postępowania w przedmiocie skreślenia. W tym stanie rzeczy zarzuty skargi dotyczące tej kwestii okazały się całkowicie bezzasadne.

Reasumując, należy podkreślić, że wykonywanie zawodu radcy prawnego polega na świadczeniu profesjonalnych usług prawnych wymagających posiadania bogatej i ugruntowanej wiedzy z zakresu różnych dziedzin prawa.

Zdaniem Sądu organ odwoławczy rozpoznając ponownie sprawę, stosownie do art. 136 k.p.a., przeanalizował znajdujące się w aktach sprawy opinie patrona oraz opiekunów praktyk i zasadnie stwierdził, iż opinie te są pozytywne, aczkolwiek nie stanowią elementu decydującego w sprawie.

Według Sądu organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie okoliczności faktyczne i nie dopuściły się - w ocenie Sądu - obrazy przepisów art. 7, 77 § 1 k.p.a. i art. 15 k.p.a., a także art. 6 i 8 k.p.a. oraz zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), albowiem oparły się na prawidłowo zgromadzonym materiale dowodowym, dokonując wszechstronnej oceny na podstawie jego całokształtu, oraz dokonując oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy. Należy uznać jednocześnie, iż swoje stanowisko uzasadniły w sposób wymagany przez normę prawa określoną w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. W uzasadnieniu uchwały organ podał przesłanki podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja w sposób wystarczający odnosi się do istotnych w sprawie okoliczności faktycznych i prawnych oraz do zarzutów skarżącej.

W konsekwencji nawet zarzut, że o skreśleniu zadecydował brak 3 punktów na kolokwium poprawkowym nie zmieniają faktu, iż skarżąca nie zaliczyła ponownie I roku szkoleniowego i ta właśnie okoliczność mogła sama w sobie uzasadniać stwierdzenie nieprzydatności do zawodu.

Wobec niezasadności zarzutów skargi Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.