Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1077/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję oraz decyzję organu I i II instancji
Powołane przepisy: article: Art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: Art. 23 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 7 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 1228
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity
article: Art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Halina Jakubiec WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 lipca 2013 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, a także decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] 2013 r., nr [...], II. orzeka, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 257,00 zł (słownie: dwieście pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 6 maja 2014 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, działając na podstawie art. 2, art. 12, art. 23 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t. jedn., Dz. U. 2012 r., poz. 1228 ze zm., zwanej dalej ustawą o pomocy osobom uprawnionym do alimentów) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] 2014 r. nr [...], orzekającą o zobowiązaniu K. W. do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego w okresie od dnia 1 października 2011 r. do dnia 31 sierpnia 2012 r. w wysokości 5.500 zł, odsetek na dzień 12 marca 2014 r. w wysokości 1.391,18 zł.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia [...] 2011 r. nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy przyznał K. W. świadczenie z funduszu alimentacyjnego w kwocie 500 zł miesięcznie na okres od dnia 1 października 2011 r. do dnia 31 sierpnia 2012 r.

Postanowieniem z dnia [...] 2012 r., znak: [...], Burmistrz Miasta i Gminy wznowił postępowanie w sprawie przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, zakończonej decyzją z dnia [...] 2011 r. nr [...] ze względu na nową okoliczność w sprawie – w chwili orzekania organ nie posiadał informacji o wpłatach własnych dłużnika alimentacyjnego przekazanych bezpośrednio do rąk wierzycielki.

Decyzją z dnia [...] 2013 r. nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy uchylił decyzję własną z dnia [...] 2011 r. nr [...] i odmówił przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla K. W. w okresie od dnia 1 października 2011 r. do dnia 31 sierpnia 2012 r.

Decyzją z dnia [...] 2013 r. nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy ustalił kwotę nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla K. W. w okresie od dnia 1 października 2011 r. do dnia 31 sierpnia 2012 r. na kwotę 5.500 zł.

Decyzją z dnia [...] 2013 r. nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy zobowiązał K. W. do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego w okresie od dnia 1 października 2011 r. do dnia 31 sierpnia 2012 r. w wysokości 5.500 zł wraz z odsetkami.

W wyniku odwołania wniesionego przez K. W., Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2013 r. nr [...] uchyliło ww. decyzję i umorzyło postępowanie przed organem I instancji.

W uzasadnieniu SKO podniosło, że przesłanką konieczną do wydania decyzji zobowiązującej osobę uprawnioną do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest istnienie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji ustalającej, że świadczenia wypłacone z tego tytułu są świadczeniami nienależnie pobranymi w rozumieniu art. 2 pkt 7 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

W ocenie Kolegium, decyzja Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] 2013 r. nr [...] nie została doręczona stronie postępowania – K. W., a zatem nie weszła do obrotu prawnego.

Decyzją z dnia [...] 2013 r. nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy ustalił kwotę nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla K. W. w okresie od dnia 1 października 2011 r. do dnia 31 sierpnia 2012 r. na kwotę 5.500 zł.

Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 lipca 2013 r. nr [...].

Postanowieniem z dnia 29 października 2013 r., sygn. akt III SA/Kr 1253/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę K. W. na ww. decyzję SKO z powodu jej wniesienia z uchybieniem terminu.

Decyzją z dnia [...] 2014 r. nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy zobowiązał K. W. do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego w okresie od dnia 1 października 2011 r. do dnia 31 sierpnia 2012 r. w wysokości 5.500 zł wraz z odsetkami.

W uzasadnieniu podał, że z dniem 10 lutego 2014 r. stała się ostateczna decyzja z dnia [...] 2013 r. nr [...] ustalająca kwotę nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

W odwołaniu od powyższej decyzji K. W. podniosła zarzut naruszenia:

- art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy,

- 23 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez przyjęcie, że strona nienależnie pobrała świadczenia alimentacyjne,

- art. 27 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez uznanie za dowód nieprzetłumaczonych dokumentów sporządzonych w języku obcym.

Opisaną na wstępie, kwestionowaną skargą, decyzją z dnia 6 maja 2014 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu wskazano, że organ I instancji prawidłowo ustalił, iż do rąk wierzycielki wypłacona została bezpośrednio przez dłużnika alimentacyjnego kwota 5.910 zł.

Z uwagi na fakt, że decyzja z dnia [...] 2013 r. nr [...] ustalająca kwotę nienależnie pobranych świadczeń stała się ostateczna, zasadnym było wydanie decyzji nakazującej zwrot tych świadczeń.

W skardze na powyższą decyzję do WSA w Krakowie K. W. podniosła zarzuty zgłoszone wcześniej na etapie odwołania od decyzji organu I instancji.

Ponadto wskazała, że organy administracji nie udowodniły, aby skarżąca rzeczywiście otrzymała należne kwoty od dłużnika alimentacyjnego za pośrednictwem systemu Western Union.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje.

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga, więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji lub postanowienia z przepisami prawa.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawą wydania w niniejszym postępowaniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji stanowił art. 23 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t. jedn., Dz. U. 2012 r., poz. 1228 ze zm., zwanej dalej ustawą o pomocy osobom uprawnionym do alimentów).

Zgodnie z ust. 1 art. 23 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, "Osoba, która pobrała nienależnie świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami."

W art 2 pkt 7 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ustawodawca zdefiniował pojęcie nienależnie pobranych świadczeń. W świetle tej definicji legalnej nienależnie pobrane świadczenia to świadczenia z funduszu alimentacyjnego:

a) wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części,

b) przyznane lub wypłacone w przypadku świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia,

c) wypłacone bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, jeżeli stwierdzono nieważność decyzji przyznającej świadczenie albo w wyniku wznowienia postępowania uchylono decyzję przyznającą świadczenie i odmówiono prawa do świadczenia,

d) wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28, zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów,

e) (uchylona);

Wykładnia powyższego przepisu ustawy nie pozostawia wątpliwości, że za świadczenie nienależnie pobrane może być uznane między innymi takie, które zostało wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie jego wypłaty w całości lub w części, przyznane lub wypłacone w przypadku świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę go pobierającą, jak również wypłacone bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, jeżeli stwierdzono nieważność decyzji przyznającej świadczenie albo w wyniku wznowienia postępowania uchylono decyzję przyznającą świadczenie i odmówiono prawa do świadczenia, czy też wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28, zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów.

W rozpoznawanej sprawie, organy orzekające w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia stwierdziły w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, że "Burmistrz Miasta i Gminy wskazał, iż decyzja ustalająca nienależnie pobrane świadczenia z funduszu alimentacyjnego (z dnia [...] 2013 r. nr [...]) stała się ostateczna, dlatego mając na uwadze art. 23 ustawy zasadnym było wydanie przez organ I instancji decyzji orzekającej o zwrocie tego świadczenia.

Istotnie, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania uchylono decyzję przyznającą świadczenie i odmówiono prawa do świadczenia, to taki stan rzeczy powoduje, w świetle art. 2 pkt 7 lit. c ustawy, że osoba otrzymująca świadczenie z funduszu alimentacyjnego nie może pobierać tych świadczeń, zaś środki finansowe otrzymane przez osobę z funduszu stają się świadczeniem nienależnie pobranym, co obliguje organ najpierw do ustalenia, że świadczenie jest nienależnie pobranym, a następnie w osobnej decyzji orzeczenia o obowiązki jego zwrotu.

Trafnie w tym względzie zauważa WSA w Rzeszowie, że: "Brzmienie art. 23 ust. 1 u.p.o.u.a. skłania do wniosku, że nakazanie zwrotu świadczenia nienależnie pobranego nie może być orzeczone w tej samej decyzji, co samo uznanie świadczenia za nienależnie pobrane. W myśl tego przepisu, do zwrotu jest obowiązana osoba, która pobrała nienależnie świadczenie. Dopiero zatem, gdy decyzja uznająca dane świadczenie za nienależnie pobrane stanie się ostateczna, można mówić o takim świadczeniu i w efekcie nakazywać jego zwrot. Nie jest natomiast możliwe orzekanie o tych sprawach równocześnie, w jednej decyzji."(por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Rz 114/13, LEX nr 1316916).

Także i wykładnia i to nie tylko językowa, lecz systemowa i celowościowa art. 23 ust. 1 ustawy o tym przekonują. Skoro bowiem ustawodawca w ust. 2 art. 23 statuuje, że "należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń ulegają przedawnieniu...""....licząc od dnia, w którym decyzja ustalająca te należności stała się ostateczna" oraz statuując w ust. 5 tegoż samego artykułu, że: "kwoty nienależnie pobranych świadczeń ....ustalone ostateczną decyzją podlegają potrąceniu z bieżąco wypłaconych świadczeń z funduszu.", to w pełni podzielić należy przytoczony powyżej pogląd WSA w Rzeszowie.

Podkreślić jednakże należy z całą stanowczością, że wydanie decyzji z dnia [...] 2013 r. nr [...] uwarunkowało konkretyzację tej normy. Nie ulega żadnej wątpliwości, że bez istnienia tego rozstrzygnięcia nie byłoby możliwe zastosowanie przez organy art. 23 ustawy. Kwestionowana przez skarżącą decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia oraz decyzja SKO z dnia 22 lipca 2013 r. nr [...] oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji w przedmiocie uznania świadczenia za nienależnie pobrane są więc decyzjami zależnymi od istnienia decyzji uchylającej we wznowionym postępowaniu decyzję o przyznaniu świadczenia i odmawiającej jego przyznania.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela zatem pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny na gruncie art. 29 ustawy o naczelnym Sądzie Administracyjnym z 31 lipca 2001 r.(sygn. akt V SA 2702/00, publik. w OSP 2002, nr 2, poz. 15), że kontrola decyzji wykonawczej (zależnej), będącej koniecznym następstwem innej decyzji może prowadzić do wzruszenia tej ostatniej, jako leżącej u podstaw decyzji kontrolowanej (por. T. Woś w kom. do art. 135 P.p.s.a.).

W uzasadnieniu tego wyroku NSA stwierdził (powołując się m. in na uchwałę składu 7 sędziów NSA z dnia 27 czerwca 2000 r. publik. w FPS 12/99) : "Zgodnie z art. 29 ustawy o NSA pojęcie granic danej sprawy jest wyznaczane nie przez granice zaskarżenia ani granice postępowania w danej sprawie ale przez granice sprawy w materialnoprawnym znaczeniu tego słowa. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, dotyczy to także relacji pomiędzy decyzją zależną jako koniecznym następstwem decyzji leżącej u jej źródeł a tą ostatnią decyzją." W aprobującej glosie do tego orzeczenia (publik. w OSP 2002 nr 2, poz. 15.). W. Taras powołał także uchwałę składu pięciu sędziów z 9 listopada1998 r., publik. w OPK 4-7/98, w której Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśniając pojęcie decyzji zależnej wskazał, iż chodzi o takie rozstrzygnięcie jakiejś sprawy lub pojedynczej kwestii zawarte w decyzji administracyjnej lub w orzeczeniu sądowym wydanych w odrębnej i samodzielnej sprawie, stanowiące istotny fakt prawotwórczy w następnej, już innej sprawie administracyjnej, w sytuacji, w której albo nie mogłaby być wydana decyzja administracyjna, albo nie mogłaby być wydana decyzja administracyjna określonej treści, bez stanu prawnego lub faktycznego ukształtowanego lub stwierdzonego wcześniej rozstrzygnięciem administracyjnym czy też sądowym innej – odrębnej sprawy. Zmiana bądź uchylenie decyzji administracyjnej lub orzeczenia sądowego powoduje, że od określonej daty albo upada istotny dla późniejszej sprawy fakt prawotwórczy, albo też zmienia się jego treść. W obu wypadkach jest podstawa do ponownego rozpatrzenia sprawy".

Przenosząc powyższy pogląd na grunt niniejszej sprawy stwierdzić trzeba, że objęcie na podstawie art. 135 P.p.s.a. kontrolą decyzji wydanych w wyniku wznowienia postępowania jest niezbędne do końcowego załatwienia sprawy. Dopóki bowiem w obrocie prawnym pozostają te decyzje, dopóty istnieje przesłanka do bezwarunkowego uznania pobranego świadczenia za nienależnie pobrane i nakazania jego zwrotu, wynikająca z art. 23 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt. 7 lit. c ustawy.

Z uzasadnienia decyzji z dnia [...] 2013 r. nr [...] wynika, że podstawą wznowienia postępowania było ujawnienie nowej, istotnej dla sprawy okoliczności faktycznej – tj. ujawnienia potwierdzeń wpłat własnych dłużnika alimentacyjnego P. W., mieszkającego w Wielkiej Brytanii, za pośrednictwem firmy Western Union alimentów do rąk własnych skarżącej (wierzycielki) – o których skarżąca, jak stwierdził organ, nie poinformowała, a więc zaistnienie przesłanki, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.).

Uzasadnienie decyzji organu właściwego w sprawie wznowienia przekonuje także, że organ wznowieniowy uznał a priori, iż zaistniała w tym zakresie przesłanka wznowieniowa. Nie wskazał jednak co go w tym względzie przekonało o takim stanie rzeczy.

Zwrócić należy więc uwagę, że należy rozróżnić wskazanie przesłanki wznowieniowej od jej zaistnienia. O tym czy przesłanka wznowieniowa rzeczywiście zaistniała jest obowiązkiem organu we wznowionym już postępowaniu.

Przytoczyć więc trzeba tezę wyroku, która w tym względzie zasługuje w pełni na aprobatę, że: "Postanowienie o wznowieniu postępowania jest jedynie postanowieniem wszczynającym postępowanie i nie może zawierać innych treści, poza wskazaniem przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania. Postanowienie to otwiera postępowanie w sprawie wznowienia postępowania. Stwierdzenia, czy przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła w sprawie i jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy, mogą być wyłącznie efektem postępowania przeprowadzonego po wydaniu postanowienia z art. 149 § 1 k.p.a. i muszą być zawarte w decyzji określonej w art. 151 k.p.a. Postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją administracyjną, zmierzające do wzruszenia tej decyzji, może być prowadzone tylko po wydaniu przez właściwy organ i doręczeniu wszystkim stronom wymaganego postanowienia o wszczęciu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.) bądź też zawiadomienia (art. 61 § 4, art. 186 k.p.a.)."(por. m. in. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 25 listopada 2010 r., sygn. akt I SA/Sz 783/10, LEX nr 750501).

W tym stanie faktycznym i prawnym orzekające w sprawie wznowienia organy nie przeprowadziły w sposób wymagający przepisami postępowania - artykułami: 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. – postępowania wyjaśniającego, czy przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. rzeczywiście zaistniała. Zupełnie nie dokonały ustaleń w jaki sposób następuje przekazywanie i co najważniejsze odbieranie określonych kwot pieniężnych przesłanych za pomocą systemu Western Union. Trafnie w tym względzie podnosiła okoliczności z tym związane K. W. w odwołaniu z dnia 28 marca 2013 r. od decyzji z dnia [...] 2013 r. nr [...].

Biorąc pod uwagę pogląd Sądu wyrażony powyżej w kwestii granic sprawy i bytu tzw. decyzji zależnej, a w konsekwencji możliwości zastosowania art. 135 P.p.s.a. w stosunku do pozostającego w koniecznym związku z decyzją zaskarżoną rozstrzygnięcia, które stanowiło przesłankę podjęcia przez organy dalszych działań zmierzających w stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy do uznania i ustalenia świadczenia za nienależnie pobrane, a następnie nakazania jego zwrotu, uznać należało, że decyzja wznowieniowa, jako konieczna przesłanka wydania decyzji zaskarżonej (na podstawie art. 23 ust. 1 ustawy), musi być decyzją legalną. Skoro błędny jest poprzednik, błędny musi być też następnik. Inne stanowisko byłoby niezgodne z zasadami logicznego rozumowania (por. W. Taras we wskazanej glosie publik. w OSP 2002 nr 2, poz. 15).

Wydane decyzje po wznowieniu postępowania są więc błędne, bo wydane z naruszeniem art. 23 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 7 lit. c ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Błędne także z tego powodu, jako naruszająca 23 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 7 lit. c ustawy, są decyzja zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji.

Wreszcie zupełnie w procesie decyzyjnym orzekające organy w przedmiocie ustalenia świadczenia, jako nienależnie pobranego oraz w przedmiocie jego zwrotu pominęły niezwykle istotne dla treści rozstrzygnięć w tych przedmiotach kwestie, na które zwrócił uwagę WSA w Poznaniu, a które trzeba było wziąć pod uwagę w niniejszych postępowaniach administracyjnych.

Sąd ten wskazał, że analiza orzecznictwa sądowoadministracyjnego w tym zakresie doprowadza do stwierdzenia, że zarysowały się w nim dwie linie. Pierwsza linia orzecznicza przyjmująca, że aby można było mówić o jednoczesności pobierania obu świadczeń musi zachodzić tożsamość okresu, za który świadczenia wypłacono, a więc świadczenie wypłacone z funduszu alimentacyjnego musi dotyczyć tego samego miesiąca, co wypłacone równocześnie alimenty (wyrok NSA z 11 stycznia 2012 r., sygn. I OSK 1345/11, wyrok NSA z 3 grudnia 2010 r. sygn. I OSK 1073/10, wyrok z 28 lipca 2010 r. sygn. I OSK 597/10). W orzecznictwie wyraźnie prezentowany był też odmienny pogląd, w myśl, którego w sytuacji gdy osoba uprawniona otrzymuje świadczenie alimentacyjne od osoby zobowiązanej, obojętnie czy zaległe, czy bieżące - wykluczona jest możliwość przyznania prawa do świadczeń z funduszu (wyroku WSA z dnia 8 grudnia 2009 r. sygn. akt II SA/Bk 481/09, wyrok WSA z 16 grudnia 2009 r. sygn. IV SA/Wr 416/09). "Rozbieżność ta była tak jaskrawa, że brak jednolitej praktyki stosowania ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w zakresie ustalania nienależnie pobranych świadczeń stał się impulsem do podjęcia przez ustawodawcę działań mających na celu zmianę art. 2 pkt 7 lit. d ustawy dla ujednolicenia praktyki w zakresie ustalania zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, w przypadku, gdy osoba uprawniona otrzymała alimenty (por. uzasadnienie do projektu ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, projekt Sejmu RP VI kadencji, druk nr 2897, www.sejm.gov.pl)."

Stad też także i w tej sprawie powtórzyć należy tezy wyroku WSA w Poznaniu, że:

"Zawodne jest formułowanie kategorycznych stanowisk, uznających bez żadnych wyjątków, że dokonanie przez dłużnika do rąk wierzyciela spłaty zaległych alimentów w okresie pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego i zaniechanie poinformowania organów o tym fakcie powoduje automatycznie, że świadczenie wypłacone z funduszu jest świadczeniem nienależnie pobranym.

"Błędne jest utożsamianie pojęcia "nienależnie pobranego świadczenia", z pojęciem "nienależnego świadczenia". Jakkolwiek "nienależne świadczenie" jest pojęciem obiektywnym, występującym wówczas, gdy świadczenie zostaje wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy podstawa taka odpadła, to "świadczeniem nienależnie pobranym" jest świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania). W konsekwencji przyjmuje się, że obowiązek zwrotu obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy."(vide: wyrok WSA w Poznaniu z dnia 24 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Po 782/12, LEX nr 1343190).

Z uzasadnienia decyzji w sprawie wznowienia z dnia [...] 2013 r. nr [...] wprost wynika, że P. W. miał dokonać wpłat alimentów na rzecz skarżącej w okresie od 14 stycznia 2010 r. do 9 września 2010 r., natomiast okres, na który świadczenie przyznano, a potem w wyniku wznowienia odmówiono jego przyznania i w konsekwencji uznano za nienależnie pobrane świadczenie żądając jego zwrotu dotyczył odpowiednia okresów od dnia 1 października 2011 r. do dnia 31 sierpnia 2012 r. i od 1 września 2012 r. do dnia 30 września 2012 r.

W żaden sposób orzekające organy nie wykazały podstaw do przyjęcia uznania pobieranego świadczenia z funduszu za nienależnie pobranego. Nie wykazały w żaden sposób, że skarżąca kierując się złą wolą zataiła przed organami informację o otrzymanych zaległych alimentach. Nawet, bowiem przy zachowaniu najwyższej staranności, pomijając kwestię związaną z funkcjonowaniem systemu Western Union, co jest niezwykle doniosłe w tej sprawie, miała ona wówczas prawo przyjąć, że - spłata zaległych świadczeń - przez dłużnika alimentacyjnego nie jest tożsama z zaistnieniem przesłanek, o których mowa w art. 2 pkt 7 ustawy. Podnieść także należy, że w tym stanie rzeczy zachodzi wątpliwość, którą nie sposób poddać ocenie z uwagi na brak wystarczającego w tym względzie uzasadnienia organu, którego Sąd nie może się domyślać, czy sytuację tę należy zakwalifikować pod ta opisaną pod lit. c, czy nie przypadkiem pod sytuację opisaną pod lit. d art. 2 pkt 7 ustawy.

Mając na względzie wyżej wskazane wywody, zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego – art. 2 pkt 7 lit. c w zw. art. 23 ust. 1 – które miało wpływ na wynika sprawy, u którego podłoża legło także nie wyjaśnienie, zgodnie z wymogami artykułów 7 i 77 § 1, 80 k.p.a. kwestii zaistnienia przesłanki wznowieniowej, wskazanej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 2 pkt 7 lit. c ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Z tych także względów wadliwa jest też decyzja Burmistrza Miasta i Gminy z [...] 2013 r. nr [...], gdyż organ nie wykazał, że przesłanka wznowieniowa (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.) w ogóle zaistniała.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak punkcie I sentencji wyroku.

Treść art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zobowiązywała natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie do orzeczenia, jak w punkcie II sentencji wyroku.

O kosztach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł, na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), jak w punkcie III sentencji wyroku.