Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 946/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2016-02-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6334 Stypendia
Hasła tematyczne: Zatrudnienie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 250, art. 145 par 1 pkt 1 lit c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 76 ust 7, art. 46 ust 1
journal: Dz.U. 2015 poz 149
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - tekst jednolity
article: art. 7, 11, 77 par 1, 80, i art. 107 par 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Protokolant starszy sekretarz sądowy Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 lutego 2016 r. sprawy ze skargi P. . na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia nienależnie pobranego stypendium I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...] r. nr [...], II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz radcy prawnego R. J. wynagrodzenie w kwocie [...] złotych obejmujące należny podatek od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Starosta działając na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit d oraz art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2013 r., poz. 674) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, odmówił P. B. umorzenia zwrotu nienależnie pobranego stypendium w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji, organ cytując treść art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, wskazał, że w wypadku wnioskodawczyni nie zachodzi żadna z przesłanek uzasadniających umorzenie należności z tytułu nienależnie pobranego świadczenia wymienionych w tym przepisie. Organ podkreślił, że w zakresie dochodzenia zwrotu wspomnianego świadczenia nie prowadzono jeszcze postępowania egzekucyjnego, w którym by stwierdzono, że wnioskodawczyni nie posiada majątku, z którego można dochodzić należności, zaś sytuacja materialna jej rodziny – zdaniem organu – pozwala na spłatę świadczenia w systemie ratalnym, przy czym nie daje ona podstaw do uzasadnionego przypuszczenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia przewyższającej wydatki egzekucyjne.

W odwołaniu od powyższej decyzji P. B. wskazała, że żądanie zwrotu tak wysokiej kwoty przez organ spowoduje pozbawienie jej niezbędnych środków utrzymania. Podniosła, że jest zatrudniona na czas nieokreślony na ½ etatu za [...] zł brutto, jednak zawarta z nią umowa nie zostanie przedłużona, a jej sytuacja materialna jest tragiczna.

Decyzją z dnia [...] r. Wojewoda, po rozpatrzeniu opisanego wyżej odwołania uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wskazał, że organ I instancji nie zebrał dowodów mających istotne znaczenie w sprawie. Brak w aktach sprawy dokumentów

o dochodach ojca i brata skarżącej powoduje, że nie można stwierdzić, czy wskazana we wniosku przez stronę kwota [...] zł jest kwotą osiągniętą przez nich łącznie czy też nie. Brak jest także dokumentów potwierdzających poniesienie przez stronę kosztów związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Zdaniem Wojewody organ I instancji co prawda odniósł się do przesłanek umorzenia nienależnie pobranego świadczenia określonych w art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia, jednak uzasadnienie odmowy umorzenia tego świadczenia jest zbyt ogólne i lakoniczne. Zabrakło w nim dogłębnej analizy zebranego materiału dowodowego pod kątem dochodów strony, możliwości zarobkowych, z uwzględnieniem sytuacji rodzinnej i porównania go z podstawowymi potrzebami, które dotyczą wszystkich sfer życia, a nie tylko eksploatacji zajmowanego mieszkania.

Decyzją z dnia [...] r. [...] Starosta ponownie odmówił P. B. umorzenia zwrotu nienależnie pobranego stypendium w wysokości [...]zł.

W uzasadnieniu decyzji podał, że łączny miesięczny i udokumentowany dochód w rodzinie skarżącej wynosi [...] zł, zaś miesięczne obciążenia rodziny zostały określone na kwotę [...] zł. Organ zaznaczył, że udokumentowała ona opłaty stałe związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego jedynie na kwotę [...] zł.

Zdaniem organu, w dalszym ciągu brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej o umorzenie nienależnie pobranego stypendium.

W odwołaniu od powyższej decyzji P. B. podniosła, że pozostaje na utrzymaniu swoich rodziców i nie posiada żadnych źródeł utrzymania ani majątku.

Z tego względu egzekucja w stosunku do niej będzie bezskuteczna.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wojewoda , po rozpatrzeniu powyższego odwołania ponownie uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.

Zdaniem Wojewody organ I instancji wprawdzie zebrał w dostateczny sposób materiały dowodowe mające znaczenie w niniejszej sprawie, jednakże podejmując decyzję odmowną ogólnikowo odniósł się do argumentacji strony, stwierdzając lakonicznie, że strona nie spełnia przesłanek określonych w art. 76 ust. 7 pkt 1 – 4 ustawy o promocji zatrudnienia. Wspomniany przepis zawiera cztery różne przesłanki mogące być podstawą umorzenia należności. Każda z tych przesłanek określa inną sytuację faktyczną uzasadniającą umorzenie, dlatego organ I instancji powinien dokonać analizy sytuacji majątkowej i materialnej strony pod kątem wystąpienia każdej z nich i wyjaśnić, dlaczego mają one lub nie mają zastosowania w przypadku strony, oraz czy kwalifikują do umorzenia w całości lub części należności.

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Starosta , działając na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit d oraz art. 76 ust. 7 ustawy

z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U.

z 2015 r., poz. 149) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, po raz kolejny odmówił P. B. umorzenia zwrotu nienależnie pobranego stypendium w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że łączny i udokumentowany dochód

w rodzinie skarżącej wynosi [...] zł, zaś obciążenia tej rodziny określono na [...] zł, jednakże wnioskodawczyni udokumentowała stałe opłaty związane z prowadzeniem gospodarstwa jedynie na kwotę [...] zł.

Zdaniem organu, w dalszym ciągu brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej o umorzenie nienależnie pobranego stypendium, przy czym Powiatowy Urząd Pracy podjął działania w zakresie udzielenia pomocy w znalezieniu pracy jej rodzicom, co poprawiłoby sytuację materialną rodziny oraz umożliwiło spłatę należności. Organ zaznaczył, że matka skarżącej w wyniku skierowania, podjęła staż od dnia [...] r. w Z.

W odwołaniu od powyższej decyzji P. B. podniosła, że organ w sposób bardzo ogólny i lakoniczny odniósł się do przesłanek umorzenia należności określanych w art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia, mimo że, jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 14 marca 2012 r. (II SA/Wa 2388/11) organ zatrudnienia właściwy do umorzenia pożyczki z Funduszu Pracy, powinien w tym samym postępowaniu zbadać rozpoznawany wniosek w odniesieniu do każdej z wymienionych w ustawie przesłanek umorzenia mogących w danej sprawie znajdować zastosowanie. Skarżąca podkreśliła, że uzyskiwane przez nią wynagrodzenie wynosi brutto [...] zł, jest poniżej minimalnego wynagrodzenia

i egzekucja z niego byłaby nieskuteczna.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...], Wojewoda , działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 10 ust. 7 pkt 2 i art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2015 r., poz. 149) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Zdaniem organu odwoławczego, sytuacja materialna skarżącej jest niewątpliwie trudna, jednakże należy wziąć pod uwagę, że – jak wynika z akt sprawy – strona jest obecnie zatrudniona w wymiarze ½ etatu z wynagrodzeniem [...] zł brutto. Ponadto organ zatrudnienia dokonuje intensywnych starań celem przedstawienia rodzicom strony odpowiednich ofert zatrudnienia, czego dotychczasowym rezultatem jest podjęcie przez J. B. stażu od dnia [...]r. Powyższe okoliczności, w ocenie organu odwoławczego, mogą przyczynić się do polepszenia sytuacji materialnej strony, a co za tym idzie – do umożliwienia spłaty należności. Organ podkreślił, że zwrot stypendium został orzeczony wobec strony z uwagi na pobranie przez nią publicznych środków pieniężnych w sposób nienależny. Strona winna poczynić zatem wszelkie starania celem spłacenia zobowiązania.

P. B. zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o jej uchylenie. W skardze podniosła,

że organ w ogóle nie odniósł się do przesłanek umorzenia należności określonych

w art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia. Zaznaczyła, że jej wynagrodzenie wynosi [...] zł brutto, jest poniżej minimalnego wynagrodzenia i egzekucja z niego byłaby bezskuteczna. Nie posiada żadnego majątku ruchomego ani też nieruchomego, z którego można byłoby prowadzić egzekucję, a cały swój dochód przeznacza na dojazdy do pracy i wyżywienie całej 4-osobowej rodziny. Zobowiązania rodziny wielokrotnie przewyższają jej dochody. Skarżąca podkreśliła, że żaden członek jej rodziny w przeciągu ostatnich kilku lat nie miał stałej pracy, zdarzały się przerwy kilkumiesięczne, przy czym ona sama przepracowała w [...] r. niecałe 2 miesiące. Organ wydając decyzję nie odniósł się do sytuacji materialnej i życiowej rodziny skarżącej w kontekście przesłanek umorzeniowych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r. poz. 1647) - sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Kontrolują zatem, czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, i to naruszenia mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo wreszcie naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność, albowiem jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanej decyzji bądź stwierdzenie jej nieważności - art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.

z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Zgodnie z art. 134 tej ustawy, sądy nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, czyli rozpatrują sprawę w jej całokształcie.

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli stała się decyzja w przedmiocie umorzenia podlegających zwrotowi nienależnie pobranych kwot stypendium. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2015 r., poz. 149).

Zgodnie z treścią art. 76 ust. 7 tej ustawy, starosta może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie, zwrot refundacji oraz jednorazowo przyznanych środków w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 2 i 3, albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady rynku pracy umorzyć te należności

w całości albo w części, jeżeli wystąpiła jedna z przesłanek:

1) w postępowaniu egzekucyjnym lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że osoba lub inny podmiot, które pobrały nienależne świadczenie, refundację lub otrzymały jednorazowo środki, o których mowa

w art. 46 ust. 1, nie posiadają majątku, z którego można dochodzić należności;

2) dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1

pkt 2, albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania;

3) osoba, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki,

o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, zmarła, nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności;

4) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia, refundacji lub jednorazowo przyznanych środków, o których mowa w art. 46 ust. 1, przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Na tle powyższego przepisu w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się jednolicie, że użyty przez ustawodawcę zwrot "starosta może" przesądza o tym, iż decyzja wydana na podstawie tej regulacji jest decyzją uznaniową. Nie ulega zatem wątpliwości, że nawet wówczas, gdy wystąpi jedna ze wskazanych przez ustawodawcę przesłanek, organ nie jest zobowiązany do wydania rozstrzygnięcia oczekiwanego przez wnioskodawcę, lecz ma możliwość swobodnego wyboru czy wniosek taki uwzględnić. Tym samym stwierdzenie wystąpienia którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 76 ust. 7 pkt 1-4 ustawy nie obliguje organu do umorzenia należności zgodnie z wnioskiem strony, ale ma on możliwość wyboru rozstrzygnięcia i może odmówić umorzenia, jeśli w jego ocenie jest to słuszne i celowe w świetle ustalonych okoliczności faktycznych. Podkreślić jednak należy, że działanie w granicach tzw. uznania administracyjnego nie oznacza dowolności. Organy administracji powinny bowiem przestrzegać zasad postępowania administracyjnego, z których wynika obowiązek organów dokładnego i rzetelnego wyjaśnienia stanu faktycznego, dokonania oceny zgromadzonych dowodów i wyjaśnienia w sposób logiczny i spójny, na podstawie ustalonych okoliczności, motywów podjętego rozstrzygnięcia. Należy dodać, że w myśl art. 76 ust. 7 ustawy rozstrzygnięcie starosty w przedmiocie umorzenia następuje po uzyskaniu opinii powiatowej rady rynku pracy, jednak organ nie jest związany jej ustaleniami i jak każdy materiał dowodowy opinia ta podlega ocenie i rozpatrzeniu na podstawie art. 77 K.p.a.

Dokonując oceny legalności decyzji uznaniowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym Sąd kontroluje, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, bada, czy dokonano prawidłowych ustaleń co do zaistnienia przesłanek dopuszczających stosowanie uznania, a następnie, czy podejmując rozstrzygnięcie organ nie przekroczył granic przyznanej mu swobody, przez podjęcie rozstrzygnięcia bez uprzedniego wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego lub dokonanie oceny nieznajdującej umocowania w ustalonych faktach.

W niniejszej sprawie, z uwagi na treść wniosku, granice postępowania wyjaśniającego wyznaczały okoliczności określone w art. 76 ust. 7 pkt 1-4 ustawy

o promocji zatrudnienia. Organy zobowiązane były zatem do dokładnego ustalenia i zbadania okoliczności faktycznych, a następnie dokonania wyczerpującej oceny materiału dowodowego i przeprowadzenia analizy stanu faktycznego w kontekście zaistnienia przesłanek określonych w tym właśnie przepisie.

Przesłanki te związane są niewątpliwie z ustaleniem szeroko rozumianej sytuacji majątkowej wnioskodawcy i jego rodziny. W niniejszej sprawie, dokonując na podstawie oświadczenia skarżącej oraz załączonych do tego oświadczenia dokumentów, ustaleń w kontekście przesłanek dopuszczalności umorzenia wymagalnej należności, określonych w cytowanym wyżej przepisie, organy nie stwierdziły, aby którakolwiek z nich zaistniała i z tego powodu orzekły o odmowie umorzenia należności w całości. W przekonaniu Sądu, ocena organów dokonana w zakresie ustalenia przesłanek umorzenia nie została jednak dokonana w sposób wyczerpujący na podstawie wszechstronnej analizy stanu faktycznego i jako dowolna nie zasługuje na akceptację.

Należy przy tym zaznaczyć, że wcześniej Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy, działający z upoważnienia Starosty dwukrotnie – decyzjami z dnia [...] r. odmawiał P. B. umorzenia zwrotu nienależnie pobranego stypendium jednak decyzje te zostały uchylone decyzjami Wojewody z dnia [...] r. i z dnia [...] r. Uchylając wspomniane decyzje Wojewoda wskazał, że w uzasadnieniach tych decyzji zabrakło dogłębnej analizy zebranego materiału dowodowego pod kątem dochodów strony, możliwości zarobkowych, z uwzględnieniem sytuacji rodzinnej i porównania go z podstawowymi potrzebami, które dotyczą wszystkich sfer życia, a nie tylko eksploatacji zajmowanego mieszkania tj. wydatkami na żywność, odzież, leki, podstawowe dobra kultury. Jak słusznie stwierdził organ odwoławczy, "przepis art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia zawiera cztery różne przesłanki mogące być podstawą umorzenia należności. Każda z tych przesłanek określa inną sytuację faktyczną uzasadniającą umorzenie, dlatego organ I instancji powinien dokonać analizy, sytuacji majątkowej i materialnej strony pod kątem wystąpienia każdej z tych przesłanek i wyjaśnić, dlaczego mają one lub nie mają zastosowania w przypadku strony, oraz czy kwalifikują do umorzenia w całości lub części należności".

W ocenie Sądu powyższe wskazania organu odwoławczego organ I instancji wziął pod uwagę tylko w niewielkiej części. Dokonał co prawda ustaleń w zakresie dochodów strony i jej sytuacji rodzinnej, jednak w dalszym ciągu nie dokonał ich analizy pod kątem przesłanek określonych w art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia. Organ wskazał, że w zakresie dochodzenia zwrotu nienależnie pobranego świadczenia nie prowadzono jeszcze postępowania egzekucyjnego, w którym by stwierdzono, że skarżąca nie posiada majątku, z którego można dochodzić należności, jednak uwadze organu uszło, że zgodnie z art. 76 ust. 7 pkt 1, stwierdzenie powyższej okoliczności może nastąpić nie tylko w postępowaniu egzekucyjnym ale także na podstawie "innych okoliczności lub dokumentów". Starosta przyjął, że sytuacja materialna rodziny pozwala na spłatę nienależnie pobranego świadczenia w systemie ratalnym, nie uzasadniając jednak w żaden sposób takiego stanowiska. Podobnie - wskazując, że brak jest podstaw do przypuszczenia, że wydatki przeznaczone na postępowanie egzekucyjne przewyższą kwotę należności organ nie wskazał na czym oparł taki pogląd.

Powyższych okoliczności nie wyjaśnił także organ odwoławczy, skupiając się na informacji zawartej w uzasadnieniu organu I instancji dotyczącej starań podejmowanych przez organ zatrudnienia celem przedstawienia rodzicom strony odpowiednich ofert zatrudnienia. Wojewoda nie wyjaśnił jednocześnie jaki jest realny wpływ tych starań (zwłaszcza w kontekście podjęcia przez matkę skarżącej stażu od dnia 13 kwietnia 2015 r.) na aktualną sytuację strony.

Z uwagi na powyższe należy uznać, że ustalenia organów odnoszące się do braku zaistnienia okoliczności wyczerpujących przesłanki z art. 76 ust. 7 ustawy

o promocji zatrudnienia nie znajdują wystarczającego wsparcia w ustalonym stanie faktycznym i nie zostały dokonane na podstawie obiektywnej oceny ujawnionych okoliczności.

Należy podkreślić, że dla zaistnienia przesłanki z art. 76 ust. 7 pkt 1 ustawy konieczne jest stwierdzenie w postępowaniu egzekucyjnym lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów, że osoba, która pobrała środki nie posiada majątku umożliwiającego zaspokojenie zobowiązania. Dla dokonania weryfikacji tej przesłanki konieczne jest zatem wyjaśnienie w prowadzonym postępowaniu, czy strona posiada jakikolwiek majątek, z którego można dochodzić należności. Ustalenie, że strona takiego majątku nie posiada wyczerpuje natomiast znamiona wskazanej przesłanki.

W niniejszej sprawie organy obu instancji ustaliły jedynie, że wobec skarżącej nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne natomiast pominęły ustalenia związane z jej majątkiem. Tymczasem obowiązek prowadzenia postępowania wyjaśniającego dotyczy ustalania wszystkich przesłanek z art. 76 ust. 7 ustawy.

W rozpoznawanej sprawie organy nie dokonały również prawidłowej

i wyczerpującej oceny w świetle art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy i promocji zatrudnienia.

Na podstawie tej regulacji organy zobowiązane były ustalić, czy dochodzenie należności mogłoby pozbawić skarżącą, albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu, niezbędnych środków utrzymania. Organy powinny zatem rozważyć sytuację materialną strony mając na uwadze, że niezbędne środki utrzymania to środki pozwalające na normalne funkcjonowanie, a nie jedynie środki pozwalające na zapewnienie minimum egzystencji na granicy ubóstwa. Z tego względu ustalenie, że omawiana przesłanka nie występuje, wymaga stosownego wyjaśnienia w odniesieniu do konkretnych okoliczności faktycznych. Dla spełnienia przesłanki z art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy nie jest przy tym konieczna pewność, lecz wystarczające jest jedynie przypuszczenie, że strona zostanie pozbawiona niezbędnych środków utrzymania, na co wskazuje zwrot "mogłoby".

W tym przypadku należy brać pod uwagę niezbędne koszty utrzymania rodziny, a zatem fakt, że strona przedstawiła rachunek za energię elektryczny nie zawierający potwierdzenia jego opłacenia może świadczyć co najwyżej o tym że posiada zaległości z tego tytułu ale nie świadczy o tym, że strona będzie zwolniona z jego uregulowania co pozwalałoby na jego pominięcie przy ustalaniu kosztów utrzymania.

Tylko ocena, uwzględniająca całościową sytuację majątkową rodziny skarżącej, z odniesieniem się do wszystkich okoliczności faktycznych, może zostać uznana za wyczerpującą i umożliwiającą prawidłowe rozstrzygnięcie, a ewentualne wątpliwości co do stanu faktycznego powinny zostać wyjaśnione przed jej dokonaniem.

Także ocena w odniesieniu do ostatniej z przesłanek, określonej w art. 76 ust. 7 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia, powinna być przeprowadzona na podstawie ustalonych okoliczności faktycznych i powinna znajdować wyraz w uzasadnieniu decyzji. Jak już wcześniej wskazano, dokonując analizy w tym zakresie, organy

w żaden sposób nie uzasadniły dlaczego, ich zdaniem, brak jest podstaw by przypuszczać, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty świadczenia przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Reasumując, zdaniem Sądu, należało uznać, że przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy organy obydwu instancji nie dokonały prawidłowej, wyczerpującej oceny sytuacji finansowej i majątkowej skarżącego w kontekście przesłanek z art. 76 ust. 7 pkt 1-4 ustawy. W wydanych decyzjach nie przedstawiły wystarczającej argumentacji, opartej o ustalenia faktyczne, która mogłaby dawać podstawę do uznania, że w sprawie rzeczywiście brak jest podstaw do ustalenia przesłanek dopuszczalności umorzenia należności. Sam fakt posiadania stałego źródła dochodu, nie może być w tym wypadku rozstrzygający, skoro organy nie oceniły rzeczywistej sytuacji życiowej i materialnej, w jakiej znajduje się strona.

Mając na uwadze powyższe i uznając, że stwierdzone naruszenia przepisów procesowych, a to art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, a na podstawie art. 135 tej ustawy - także utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych rozważań i z uwagi na kasacyjny charakter wyroku sprowadzają się do konieczności ponownego rozpatrzenia wniosku skarżącej, w tym dokładnego przeanalizowania jej sytuacji materialnej i finansowej w kontekście przesłanek umorzenia, a następnie dokonania oceny odnośnie istnienia tych przesłanek i przedstawienia stosownego uzasadnienia w wydanej decyzji, w sposób odpowiadający wymogom z art. 107 § 3 K.p.a. W dalszej kolejności, w razie ustalenia istnienia przesłanki z art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia, rzeczą organu będzie rozważenie w ramach uznania administracyjnego zasadności i celowości ewentualnego umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranego stypendium.

O kosztach należnych pełnomocnikowi skarżącej Sąd orzekł zgodnie z art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i § 2 ust. 1 i 2, § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490).