Wyrok NSA oz. w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1831/97
NSA oz. w Gdańsku
Data orzeczenia: 1999-06-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Powołane przepisy: article: art. 26 ust. 1 pkt 1, art. 30c ust. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312
law: Obwieszczenie Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 16 maja 1994 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo celne.
Teza: O wartości celnej towaru decydują rzeczywiście poniesione koszty jednostkowego transportu tego, a nie innego towaru, przez określonego przewoźnika i w określonym czasie.

Do kosztów transportu towarów, o których mowa zalicza się wszelkie koszty poniesione przez importera związane z przemieszczeniem towaru do granicy państwa lub portu polskiego.

Do kosztów transportu wchodzą więc nie tylko koszty związane ściśle z przewozem towaru, ale także koszty związane np. z jego załadowaniem lub dozoru nad nim poniesione przez importera w czasie przewozu towaru do granicy państwa polskiego lub portu polskiego.

TEZY

O wartości celnej towaru decydują rzeczywiście poniesione koszty jednostkowego transportu tego, a nie innego towaru, przez określonego przewoźnika i w określonym czasie.

Do kosztów transportu towarów, o których mowa zalicza się wszelkie koszty poniesione przez importera związane z przemieszczeniem towaru do granicy państwa lub portu polskiego.

Do kosztów transportu wchodzą więc nie tylko koszty związane ściśle z przewozem towaru, ale także koszty związane np. z jego załadowaniem lub dozoru nad nim poniesione przez importera w czasie przewozu towaru do granicy państwa polskiego lub portu polskiego.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu sprawy ze skargi "P." SA w B. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 30 września 1997 r. (...) w przedmiocie wymiaru cła - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Urzędu Celnego w T. wznowił z urzędu postępowanie zakończone decyzją ostateczną, zawartą w Jednolitym Dokumencie Administracyjnym SAD, w którym dokonano odprawy ostatecznej towaru wskazując, że ujawniły się nowe istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, istniejące w dniu wydania decyzji, a nie znane organowi celnemu.

Następnie Dyrektor Urzędu Celnego w T. uchylił decyzję dotyczącą odprawy celnej i wymierzył skarżącej "P." SA w B. wyższe cło. W uzasadnieniu wskazał, że podczas kontroli skarbowej ujawniono fakturę za transport, wystawioną przez przewoźnika, dotyczącą kosztów przewozu towaru na trasie do granicy Polski, którą to kwotę należało doliczyć do wartości celnej tegoż towaru.

W odwołaniu skarżąca wniosła o uchylenie ww. decyzji, albowiem nie istniała podstawa wznowienia postępowania określona w art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa, gdyż w chwili odprawy towaru nie istniała faktura za transport. Gdy faktura ta dotarła do spółki, towar był już prawdopodobnie sprzedany. Spółka zadeklarowała koszt transportu na 500 DEM, gdyż sama takie ponosiła, korzystając z własnego środka przewozowego. W owym czasie nie wiedziała, iż przewoźnik nieprawidłowo rozdzielił należności za transport w kraju i poza granicami Polski, wobec czego dopiero teraz wystąpiła o korektę faktury. Skarżąca wskazała wreszcie, że obecnie wszyscy przewoźnicy deklarują kwotę 500 DEM za przywóz towaru do granicy.

Prezes Głównego Urzędu Ceł uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej określenia podstawy prawnej, utrzymał zaś ją w pozostałym zakresie.

W uzasadnieniu decyzji Prezes GUC wskazał, że obowiązkiem podmiotu dokonującego obrotu towarowego z zagranicą było poinformowanie organu celnego, iż podane przez niego koszty transportu są kosztami, jakie sama skarżąca ponosiła przy przewozie własnym środkiem transportu, i wówczas organ ten pozostawiłby wniosek bez rozpoznania. Tymczasem spółka zadeklarowała w momencie odprawy celnej koszt transportu do granicy na 500 DEM, pomimo iż miała świadomość, że transport wykonywała wyspecjalizowana firma. Firma ta wystawiła fakturę zgodną ze stawkami przewozowymi znanymi skarżącej, mogła ona więc bez trudu wyliczyć, jaki będzie koszt transportu do granicy Polski. Prezes GUC wskazał na szacunkowy koszt transportu przez wyspecjalizowane firmy, który według jego wyliczeń wynosił 1.673,20 DEM na odcinku zagranicznym i 462,80 DEM na odcinku krajowym. Faktura za przewóz znana była skarżącej od roku i nie została zakwestionowana, natomiast próba jej korekty w toku postępowania nie została zaakceptowana przez przewoźnika.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego "P." SA w B. wniosła o uchylenie ww. decyzji, zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy przez ustalenie, że zachodziła przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa oraz naruszenie prawa materialnego, tj. art. 26 ust. 1 w zw. z art. 30c ust. 1 pkt 5 Prawa celnego przez ustalenie, że kwota zapłacona przewoźnikowi z tytułu transportu poza granicami kraju stanowi koszt przewozu towaru od miejsca nadania do granicy państwa.

Skarżąca wskazała, że w decyzji błędnie przyjęto, iż cała wartość faktury przewoźnika stanowi koszt przewozu, podczas gdy w fakturze ujęto zysk i inne składniki stanowiące koszty działalności ogólnej przewoźnika. Tym samym koszt przewozu własnym pojazdem nie jest niższy od kosztu przewozu świadczonego przez specjalistyczną firmę, bowiem płaca kierowcy, paliwo, ubezpieczenie i inne opłaty są kosztami podobnymi u wszystkich przewoźników. Szacunkowe wyliczenia organów celnych wobec stosowania cen umownych nie są reprezentatywne.

Ponadto skarżąca zarzuciła naruszenie prawa przez utrzymanie w mocy decyzji organu celnego pierwszej instancji, która nie spełniała istotnych elementów decyzji określonych w art. 107 par. 1 Kpa, tj. nie wskazywała rodzaju odprawionego towaru, kodu celnego, stawki celnej oraz innych elementów, które zawierał uchylony przez tę decyzję JDA SAD.

W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o jej oddalenie i obok przywołania swej wcześniejszej argumentacji podkreślił, że z zarządzenia Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 26 listopada 1992 r. w sprawie wniosków o wszczęcie postępowania celnego /M.P. nr 38 poz. 279/ oraz rozdziału 3 ustawy - Prawo celne wynika, że w polu 12 formularza SAD wykazuje się wszystkie zagraniczne koszty importera, które są faktycznie poniesione, wobec czego skarżąca winna uwzględnić w wartości celnej towaru wszystkie koszty, łącznie z prowizją /zyskiem/ przewoźnika.

Nadto Prezes GUC wskazał, że art. 107 par. 1 Kpa nie wskazuje jako składników, które powinna zawierać decyzja administracyjna, rodzaju odprawianego towaru, kodu celnego itd., natomiast z art. 67 Prawa celnego wynika, że decyzja ma zawierać dopuszczenie do obrotu na polskim obszarze celnym zgłoszonego towaru i wymiar należności celnych, a te elementy zawiera decyzja organu pierwszej instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Kontrolując zgodność zaskarżonej decyzji z prawem materialnym i przepisami regulującymi postępowanie administracyjne /art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, uznać należało, że zarzuty podniesione w skardze nie były uzasadnione. W szczególności organ celny, wydający postanowienie o wznowieniu postępowania, nie naruszył przepisu art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa, zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. W niniejszym przypadku ujawnienie w toku kontroli rzeczywistych kosztów za przewóz towaru stanowiło nową okoliczność faktyczną nie znaną organowi celnemu w dniu dokonywania odprawy celnej, a istniejącą obiektywnie w owym czasie. Tą okolicznością były rzeczywiste poniesione przez skarżącą koszty, określone fakturą przewoźnika za transport towaru na odcinku do granicy Polski, które zdecydowanie przewyższały podaną w zgłoszeniu celnym kwotę 500 DEM. W dacie dokonywania odprawy celnej wykonana była umowa przewozu na trasie do granicy Polski. Wystawiona w późniejszym czasie faktura dokumentowała jedynie obowiązek zapłaty uzgodnionej przez strony należności za transport towaru. Okoliczność uzgodnienia należności za transport do granicy Polski w wysokości innej od podanej przez skarżącą istniała już w dacie odprawy celnej i nie była znana organowi celnemu, lecz ujawniła się w okresie późniejszym. Tym samym zarzut braku podstawy do wznowienia postępowania z art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa nie był uzasadniony.

Jak wskazano w wyjaśnieniach do wypełniania pola 12 Jednolitego Dokumentu Administracyjnego SAD, zawartych w zarządzeniu Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 26 listopada 1992 r. w sprawie wniosków o wszczęcie postępowania celnego /M.P. nr 38 poz. 279/, należy w nim podać łączną wartość zagranicznych kosztów transakcyjnych poniesionych przez importera. Do kosztów tych, zgodnie z art. 30c ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /t.j. Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./, zalicza się także faktycznie poniesione koszty transportu i ubezpieczenia przywiezionych towarów oraz opłaty załadunkowe i manipulacyjne, związane z ich transportem, poniesione do granicy państwa, stanowiące część wartości celnej towaru, od której wymierza się cło. Zatem w niniejszym przypadku cło winno być wymierzone według wartości celnej towaru, obejmującej obok ceny zapłaconej za towar całość kosztów transportu na odcinku zagranicznym, zapłaconych przewoźnikowi. Okoliczność, że w dniu odprawy celnej nie dysponowała fakturą za przewóz, nie upoważniała jej do podania szacunkowo kwoty 500 DEM jako kosztów przewozu. Skarżąca winna mieć orientację w rzeczywistych kosztach, albowiem wystawiona przez przewoźnika faktura była zgodna z umówionymi stawkami i skarżąca nie zgłaszała do niej zastrzeżeń. Dopiero po zakwestionowaniu wartości celnej towaru w ramach późniejszego postępowania kontrolnego, spółka zaczęła bezskutecznie domagać się korekty faktury. Słusznie Prezes GUC wskazał, że gdyby rzeczywiście spółka nie znała kosztów transportu w dniu zgłaszania towaru do odprawy celnej, to winna fakt ten zgłosić, a wówczas organ celny mógłby zastosować procedurę przewidzianą w art. 53 Prawa celnego.

Natomiast wskazywanie przez organy celne i skarżącą stosowania różnych stawek przewozowych i proporcji podziału kosztów na odcinek krajowy i zagraniczny nie miało dla sprawy istotnego znaczenia. O spornej wartości celnej towaru decydowały bowiem rzeczywiście poniesione koszty jednostkowego transportu tego, a nie innego towaru, przez określonego przewoźnika i w określonym czasie. Na marginesie jedynie zgodzić wypada się z Prezesem GUC co do nieprawidłowego zaniżania przez niektóre podmioty kosztów na odcinku zagranicznym, a zawyżania na odcinku krajowym, tak aby uzyskać niższą wartość celną towaru. Skarżąca np. usiłowała dowodzić, że prawidłowe byłoby ustalenie kosztów przewozu na ok. trzykrotnie dłuższym odcinku zagranicznym na poziomie ok. połowy kosztów na trasie od granicy państwa.

W ocenie sądu, niezasadnie skarżąca uznawała, że do kosztów transportu zalicza się jedynie koszt rzeczowy samego przemieszczenia rzeczy, bez kosztów własnych przewoźnika np. na płace, ubezpieczenie i bez jego zysku.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 lipca 1995 r. SA/Kr 2869/94 /Prokuratura i Prawo 1997 nr 5 poz. 48/, do kosztów transportu towarów, zalicza się wszelkie koszty poniesione przez importera związane z przemieszczeniem towaru do granicy państwa. Do kosztów transportu wchodzą więc nie tylko koszty związane ściśle z przewozem towaru. Zatem do kosztów tych należało zaliczyć całą należność zapłaconą przewoźnikowi na podstawie faktury wystawionej przez niego i uznanej przez skarżącą. Przepis art. 30c ust. 1 pkt 5 Prawa celnego nie zawiera bowiem wyłączenia z kosztów transportu jakichkolwiek składników kalkulacyjnych stawek przewozowych, a obowiązujące przepisy nie nakładają na przewoźników obowiązku wyszczególniania elementów kalkulacyjnych kosztów na dokumentach przewozowych, które są później okazywane przy odprawie celnej.

Także bezzasadny był zarzut, że zaskarżona decyzja sprzecznie z prawem utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji, nie zawierającą w rozstrzygnięciu rodzaju odprawionego towaru, kodu celnego i stawki celnej. Przedmiotem oceny organu odwoławczego /i sądu administracyjnego/ jest decyzja administracyjna jako całość, a nie tylko część dyspozycyjna. Samo nieprecyzyjne rozstrzygnięcie /osnowa/ decyzji nie stanowi wystarczającej przesłanki do uwzględnienia skargi. W niniejszym przypadku organ celny pierwszej instancji po wznowieniu postępowania w decyzji wymierzającej cło nieprecyzyjnie określił, że uchyla decyzję zawartą w Jednolitym Dokumencie Administracyjnym SAD, nie wskazując czy uchylenie to dotyczy części czy całości pierwotnej decyzji. W ocenie sądu, nie budzi wątpliwości, że uchylenie to dotyczyło jedynie tych elementów decyzji zawartych w JDA SAD, które zostały rozstrzygnięte odrębnie w decyzji wydanej po wznowieniu postępowania. Nie uchylono zaś decyzji pierwotnej w zakresie określenia rodzaju odprawianego towaru, kodu celnego i stawki celnej.

Mając powyższe na względzie, należało skargę oddalić na podstawie art. 27 ust. 1 cyt. wyżej ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.