Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 241/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-06-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 113 par. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135, art. 200. art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Dnia 1 czerwca 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Kowalska (spr.), Sędzia WSA Paweł Dańczak, , po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2022 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. H. na postanowienie Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 5 stycznia 2022 roku nr 243/2021 w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej i rachunkowej w decyzji 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Pabianicach z dnia 23 listopada 2021 r. nr 0086-00000053037/21; 2. zasądza od Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego D. H. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z 5 stycznia 2022 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Pabianicach z 23 listopada 2021 r. o sprostowaniu z urzędu oczywistej omyłki pisarskiej i rachunkowej w decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Pabianicach z 30 września 2021 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z 9 marca 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Pabianicach odmówił przyznania D.H. płatności rolnośrodowiskowej na 2013 rok uznając, że strona nie spełnia warunków jej przyznania.

30 września 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Pabianicach wydał decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego, w której ustalił D.H. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości 540.000 zł. uzyskanych na mocy decyzji z 19 kwietnia 2011 r., z 9 grudnia 2011 r. oraz z 6 grudnia 2012 r. o przyznaniu tych płatności, wydanych przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Pabianicach.

Postanowieniem z 23 listopada 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Pabianicach sprostował oczywiste omyłki pisarskie i rachunkowe popełnione w wydanej przez siebie decyzji z 30 września 2021 r. wskazując, że: na stronie drugiej tej decyzji powinno się wpisać: "ustalam D.H. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu programów rolnośrodowiskowych w łącznej wysokości 540 000,00 zł", na stronie jedenastej tej decyzji powinno się wpisać: "pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego D.H. stało się bezprzedmiotowe", na stronie dwudziestej drugiej tej decyzji powinno się wpisać: "Zatem odpowiednie zastosowanie przywołanych powyżej regulacji do należności z tytułu nienależnie pobranych płatności oznacza, iż w przypadku niewpłacenia przez stronę kwoty 540000,00 zł w terminie 60 dni" oraz na stronie dwudziestej ósmej tej decyzji powinno się wpisać: "D.H. nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających zastosowanie repelentów" oraz "Zauważyć należy, iż po raz pierwszy D.H. wskazał na szkody wyrządzonej przez dziką zwierzynę piśmie z dnia 14-10-2013 r.".

1 grudnia 2021 r. D.H. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, zarzucając organowi wydanie postanowienia z naruszeniem art. 124 § 1 k.p.a. poprzez nie zawarcie w postanowieniu rozstrzygnięcia oraz wydanie postanowienia z naruszeniem art. 113 § 1 k.p.a. polegającym na błędnym uznaniu, że organ administracyjny posiadał uprawnienie do sprostowania decyzji z 30 września 2021 r. w trybie tego przepisu.

Przywołanym na wstępie postanowieniem z 5 stycznia 2022 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Pabianicach z 23 listopada 2021 r.

W uzasadnieniu organ odwoławczy, przytaczając treść art. 113 k.p.a. wyjaśnił, iż sprostowaniem mogą być objęte elementy rozstrzygnięcia w zakresie sprostowania imienia i nazwiska strony, gdy z całości decyzji, jak w niniejszej sprawie (w tym danych nagłówkowych decyzji, numeru sprawy (tożsamego jak w innych dokumentach kierowanych do strony w sprawie w szczególności zawiadomienia o wszczęciu postępowania, decyzji przyznających płatność na podstawie których dokonano wypłaty nienależnie pobranych płatności, treści uzasadnienia decyzji), możliwe jest określenie kogo decyzja dotyczy i uznania wskazania błędnego imienia i nazwiska w rozstrzygnięciu jako oczywistej omyłki. Z akt sprawy można w sposób bezsporny ustalić, iż organ prowadził postępowanie wobec D.H., tak więc użycie wadliwego oznaczenia tej strony w treści decyzji jest uchybieniem o charakterze nieistotnym, które podlegało sprostowaniu. Organ zgodził się z pełnomocnikiem, iż w decyzji z 30 września 2021 r. 4-krotne błędnie użyto imienia i nazwiska W.F. (str. 2, 11, 28 akapit 3 i 4), jednakże bez konieczności przeprowadzania dodatkowej dogłębnej analizy możliwe jest wskazanie, iż to D.H. jest adresatem decyzji i osobą której ustalono kwotę nienależnie pobranych płatności z programu rolnośrodowiskowego. Powyższe związane było z wykorzystaniem niektórych elementów decyzji podjętych wcześniej w innej sprawie, zapominając o ich usunięciu lub poprawieniu przy sporządzaniu treści decyzji w nowej sprawie. Wskazuje na to oznaczenie adresata decyzji w nagłówku na str. 1 oraz 28-krotne użycie imienia i nazwiska D.H., jako wnioskodawcy, osoby składającej wyjaśnienia, zastrzeżenia, adresata decyzji, danych nagłówkowych decyzji, numeru sprawy (tożsamego jak w innych dokumentach kierowanych do strony w sprawie w szczególności zawiadomienia o wszczęciu postępowania), numerów decyzji przyznających płatność na podstawie których dokonano wypłaty nienależnie pobranych płatności, treści uzasadnienia decyzji co potwierdzają również ustalenia faktyczne oraz zgromadzony w sprawie materiał dochodowy. W ocenie organu odwoławczego postanowienie o sprostowaniu wydane 23 listopada 2021 r. było dopuszczalne, gdyż nie prowadziło do ponownego rozstrzygnięcia sprawy, odmiennego od pierwotnego, a przedmiotem sprostowania nie były mylne ustalenia faktyczne organu administracji, ani mylne zastosowanie przepisu prawa.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższe rozstrzygnięcie wniósł D.H., zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj:

a) art. 144 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. w zw. z 124 § 2 k.p.a. poprzez nieustosunkowanie się przez organ II Instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia do zarzutów podniesionych przez skarżącego w zażaleniu,

b) art. 144 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 124 § 1 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I Instancji pomimo tego, że postanowienie to nie zawiera rozstrzygnięcia,

c) art. 113 § 1 k.p.a. przez błędne ustalenie, że wady ujawnione w decyzji z 30 września 2021 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego można zaliczyć do kategorii błędów pisarskich, rachunkowych czy też oczywistych omyłek, i tym samym błędne uznanie, że organ I Instancji posiadał uprawnienie do sprostowania ww. decyzji w trybie art. 113 §1 k.p.a.

Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Organ administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Podstawą materialnoprawną zaskarżonego postanowienia był przepis art. 113 § 1 k.p.a., stanowiący, że organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Sprostowaniu podlega przy tym oczywista omyłka zawarta zarówno w rozstrzygnięciu (sentencji), jak i w uzasadnieniu decyzji. Jak z cytowanego przepisu wynika przedmiotem sprostowania mogą być błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki. Kodeks postępowania administracyjnego nie wprowadza ustawowej definicji powyższych pojęć, natomiast szeroko wypowiada się na ten temat orzecznictwo.

Błąd pisarski to widoczne, wbrew zamierzeniu organu, niewłaściwe użycie wyrazu, mylna pisownia albo niezamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów, natomiast błąd rachunkowy oznacza omyłkę w wykonaniu działania matematycznego. Z kolei, oczywisty oznacza niebudzący wątpliwości. Ustawodawca na równi z błędami rachunkowymi oraz pisarskimi potraktował inne oczywiste omyłki. Omyłka, aby mogła zostać sprostowana, w trybie art. 113 § 1 k.p.a., musi zatem mieć jeszcze określoną wagę, tj. być nieistotna (por. wyrok WSA w Gliwicach, sygn. SA/Gl 495/, LEX nr 3209867). Orzeczenie rektyfikacyjne nie może służyć weryfikacji wad orzeczenia o merytorycznym charakterze. Jego celem pozostaje naprawa zaburzonego związku pomiędzy wolą (zamierzeniem) organu, a jego wadliwym, błędnym uzewnętrznieniem i to wyłącznie w odniesieniu do pewnego specyficznego, nieistotnego charakteru wady zawartej w samym orzeczeniu (por. wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2022 r. sygn. I OSK 3192/19, LEX nr 3308131). Zatem nie mogą podlegać sprostowaniu w trybie art. 113 § 1 k.p.a. błędy i omyłki istotne, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej (por. wyrok NSA z 30 stycznia 2020 r., sygn. akt II OSK 725/18, LEX nr 3030862). Sprostowanie nie może skutkować modyfikacją merytoryczną ustaleń faktycznych lub prawnych organu, stanowiąc swoistą sanację popełnionych błędów.

Pod pojęciem "innych oczywistych omyłek" kwalifikują się omyłki, które stoją na równi z błędami pisarskimi, czy rachunkowymi, a zatem takie omyłki, które w sposób nie budzący żadnych wątpliwości i jednoznacznie wskazują na ich oczywistość, tzn. możliwość stwierdzenia błędu bez głębszej analizy przyczyn takiej, a nie innej treści rozstrzygnięcia. Przy czym oczywistość wad aktu administracyjnego, jest zarazem granicą dopuszczalności sprostowania. Oczywistość błędu pisarskiego, rachunkowego, czy innej omyłki, winna wynikać albo z natury błędu albo z samego porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, z wnioskiem czy innymi niespornymi okolicznościami czy dokumentami. Podstawowym wyznacznikiem oczywistości omyłki pozostaje możność natychmiastowego i niepozostawiającego jakichkolwiek wątpliwości wykrycia uchybienia w drodze nawet powierzchownego zestawienia treści rozstrzygnięcia z dokumentami znajdującymi się w aktach sprawy (por. II SA/Rz 1447/19, LEX nr 3030977). Co istotne, sprostowanie oczywistej omyłki możliwe jest wówczas, gdy dla wykazania, że określony zapis decyzji jest błędny, nie jest konieczne przeprowadzenie postępowania dowodowego (por. cytowany powyżej wyrok NSA z 30 stycznia 2020 r., sygn. akt II OSK 725/18).

Nie ulega wątpliwości, że to, co może być uznane za oczywiste w jednym układzie stosunków faktycznych, może tę cechę stracić, gdy układ ów ulega zmianie, choćby w relatywnie niewielkim stopniu. Pojęcie "oczywistej omyłki", ma wszak charakter niedookreślony, odsyłający do systemu pojęć i ocen pozaprawnych, wyłączający w konsekwencji automatyzm przyjmowanych kryteriów na rzecz pewnej elastyczności, pozwalającej urealnić dokonywaną kwalifikację prawną i dopasować ją do różnych, nierzadko niepowtarzalnych i jednostkowych aspektów badanej sytuacji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 maja 2008 r., sygn. akt I FSK 732/07; z 27 sierpnia 2014 r., sygn. akt II OSK 1400/14; z dnia 31 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 2011/13, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl – dalej "CBOSA").

Przenosząc dotychczasowe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy podkreślić należy, że z akt sprawy jednoznacznie wynika, że wadliwe określenie strony postępowania w sentencji decyzji oraz na stronach 11 i 28 jej uzasadnienia ma charakter oczywistej omyłki, która powstała przy redagowaniu tekstu decyzji i jej uzasadnienia. Jest tak przede wszystkim dlatego, że na podstawie akt administracyjnych sąd w sposób niebudzący wątpliwości ustalił, że postępowanie prowadzone było wobec D.H., który w ocenie organu w sposób nieuprawniony pobrał płatności rolnośrodowiskowe za lata 2010-2012. Okoliczność tę potwierdza treść zawiadomienia o wszczęciu postępowania oraz cała korespondencja kierowania w jego toku do strony. Także wskazane w treści uzasadnienia decyzje dotyczące przyznanych za poszczególne lata płatność rolnośrodowiskowych to decyzje skierowane do D.H. Wreszcie także skarżący wskazany został jako strona postępowania w "główce" sprostowanej decyzji. Treść dokumentów zgromadzonych w aktach kontrolowanego postępowania w sposób jednoznaczny wskazuje, że było ono prowadzone w stosunku do skarżącego i w stosunku do niego wydana została decyzja z 30 września 2021 roku, w której sentencji oraz na stronach 11 i 28 uzasadnienia omyłkowo wskazano jako stronę postępowania W.F., będącego sąsiadem skarżącego w stosunku do którego równolegle toczyło się odrębne postępowanie dotyczące ustalenia kwoty nienależnie pobranych przez niego płatności rolnośrodowiskowych za ten sam okres. A zatem sprostowanie decyzji w tym zakresie sąd uznaje za dopuszczalne.

Podobnie nie budzi wątpliwości sądu możliwość sprostowania uzasadnienia decyzji z 30 września 2021 roku w zakresie wskazanej na stronie 22 jej uzasadnienia wysokości kwoty nienależnie pobranych przez stronę płatności przypadających do zwrotu. Z prostego zsumowania wysokości płatności przyznanych stronie za poszczególne lata w okresie od 2010 do 2012 roku wynika, że prawidłowa wartość kwoty przypadającej z tego tytułu do zwrotu wyraża się w kwocie 540.000 zł wskazanej prawidłowo w sentencji decyzji z 30 września 2021 roku. A zatem zawarty na stronie 22 jej uzasadnienia błąd w określeniu kwoty przypadającej do zwrotu stanowił, jak prawidłowo przyjęły organy, oczywistą omyłkę.

Nie mniej jednak kontrolowane postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji nie mogło ostać się w obrocie prawny z uwagi na wadliwość formy dokonanego sprostowania. Oczywistym jest, że rektyfikacja zawierającej oczywiste omyłki decyzji służy nadaniu jej prawidłowej treści i ma na celu usunięcie popełnionych przy jej wydaniu nieprawidłowości nie może więc prowadzić do nasilenia niejednoznaczności treści prostowanej decyzji czy też pogłębiać jej nieprawidłowości utrudniając ustalenie objętego nią rozstrzygnięcia i jego motywów. Postanowienie o sprostowaniu błędów i omyłek w decyzji ma ten skutek, że po jego wydaniu decyzja musi być wykonywana stosownie do treści zgodnej ze sprostowaniem. Dokonane sprostowanie staje się bowiem integralną częścią treści decyzji, (por. J. Borkowski, [w:] J. Borkowski, B. Adamiak, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego 2011 str.,. 455-456).

Prawidłowo sformułowana sentencja postanowienia rektyfikacyjnego winna zatem precyzyjnie określać podlegające z niej wyeliminowaniu słowa oraz miejsce ich zlokalizowania na poszczególnych stronach decyzji oraz tak samo precyzyjnie wskazywać słowa bądź liczby podlegające w ich miejsce wpisaniu, tak by dokonana rektyfikacja decyzji rzeczywiście prawidłowo oddawała jej treść, którą zamierzał pierwotnie nadać jej wydający ją organ. Tym czasem w kontrolowanym postępowaniu organ I instancji, dokonując sprostowania decyzji z 30 września 2021 roku, nie wykreślił z niej nieprawidłowych informacji w to miejsce wpisując prawidłowe dane, nie użył także sformułowania nakazującego wpisanie w miejsce nieprawidłowo wskazanego określenia strony postępowania i kwoty przypadających do zwrotu płatności ich prawidłowego brzmienia lecz posłużył się sformułowaniem:" na stronie drugiej tej decyzji powinno się wpisać: "ustalam D.H. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu programów rolnośrodowiskowych w łącznej wysokości 540 000,00 zł" oraz na stronie jedenastej tej decyzji powinno się wpisać: "pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego D.H. stało się bezprzedmiotowe", a także na stronie dwudziestej drugiej tej decyzji powinno się wpisać: "Zatem odpowiednie zastosowanie przywołanych powyżej regulacji do należności z tytułu nienależnie pobranych płatności oznacza, iż w przypadku niewpłacenia przez stronę kwoty 540000,00 zł w terminie 60 dni" oraz na stronie dwudziestej ósmej tej decyzji powinno się wpisać: "D.H. nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających zastosowanie repelentów" oraz "Zauważyć należy, iż po raz pierwszy D.H. wskazał na szkody wyrządzonej przez dziką zwierzynę piśmie z dnia 14-10-2013 r.".

Takie sformułowanie postanowienia o sprostowaniu decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Pabianicach z 30 września 2021 roku powoduje, że treść tej decyzji po jej rektyfikacji pozostaje jeszcze bardziej niejednoznaczna i wadliwa. Nie sposób bowiem określić gdzie na poszczególnych stronach tej decyzji należy wpisać wskazane w postanowieniu o jej sprostowaniu fragmenty. Z postanowienia tego nie wynika także że winny one zastąpić znajdujące się obecnie w decyzji określenia nieprawidłowe. Dla sąd nie jest także jasne czemu organ zdecydował o zmianie całych fragmentów decyzji w sytuacji gdy w rzeczywistości na poszczególnych stronach w określonych miejscach nieprawidłowo wskazano jedynie dane strony postępowania oraz kwoty nienależnie pobranych płatności. Powyższej wadliwości postanowienia Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Pabianicach z 23 listopada 2021 r. nie dostrzegł organ II instancji utrzymując w mocy nieprawidłowo prostujące decyzję z 30 września 2021 r. rozstrzygnięcie organu I instancji.

Z uwagi na opisaną powyżej wadliwość formy dokonanego sprostowania sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji. Rozpoznając ponownie sprawę organ dokonana prawidłowego sprostowania decyzji z 30 września 2021 roku wskazując precyzyjnie na poszczególnych jej stronach jakie słowa oraz liczby podlegające z niej wykreśleniu oraz słowa i liczby podlegające w ich miejsce wpisaniu.

Uznając zatem, że forma dokonanego sprostowania narusza cel instytucji z art. 113 § 1 k.p.a. i zasady jej stosowania sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji.

O kosztach postępowania orzeczono w myśl art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a.

is