Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 2032/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-08-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Budżetowe prawo
Celne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 86 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 858
law: Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne - tekst jedn.
journal: Dz.U.UE.L 1992 nr 302 poz 1 art. 78 ust. 1 i 3, art. 199ust. 1, art. 221 ust. 3 i 4
law: Rozporządzenie Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz (spr.) Sędzia NSA Piotr Piszczek Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 grudnia 2017 r. sygn. akt III SA/Gd 376/17 w sprawie ze skargi A. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w G. z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 20 grudnia 2017 r., sygn. akt III SA/Gd 376/17 oddalił skargę A. decyzję Dyrektora Izby Celnej w G. z [...] lutego 2017 r., nr [...] w przedmiocie weryfikacji zgłoszenia celnego co do pochodzenia towaru, określenia długu celnego oraz cła antydumpingowego.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy.

Naczelnik Urzędu Celnego w G. decyzją z [...]maja 2016 r., nr [...] określił: kraj pochodzenia – Chiny - dla towarów objętych zgłoszeniami celnymi nr OGL [...]; stawkę celną erga omnes w wysokości 6,5 %, kod dodatkowy Taric A999 oraz stawkę cła antydumpingowego w wysokości 42,7%; niezaksięgowaną kwotę należności celnych (A00) podlegającą retrospektywnemu zaksięgowaniu w wysokości 10.208,00 zł oraz niezaksięgowaną kwotę należności celnych (A30) w wysokości 124.547,00 zł podlegającą retrospektywnemu zaksięgowaniu oraz orzekł o poborze odsetek.

W uzasadnieniu wskazał, że na podstawie zgłoszeń celnych objęto procedurą dopuszczenia do obrotu towary opisane jako "cytrynian sodu" oraz "kwas cytrynowy", importowane przez A., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą A. Towary zostały sklasyfikowane do kodów Taric 2918 15 00 10 oraz 2918 14 00 00. Jako kraj pochodzenia zadeklarowano Malezję. Eksporterem towaru była firma E. Przedstawienie przez importera świadectw pochodzenia FORM A potwierdzających malezyjskie pochodzenie uprawniało do zastosowania preferencyjnej stawki celnej w wysokości 3%

Do Urzędu Celnego w G. w dniu [...] lutego 2016 r. przekazano Raport z misji nr [...], dotyczący dochodzenia prowadzonego w Malezji przez Europejski Urząd d.s. Zwalczania Nadużyć Finansowych OLAF (zwany dalej: "OLAF"). Dochodzenie było prowadzone w celu ujawnienia procederu omijania wprowadzonych wobec Chin środków antydumpingowych, nałożonych na kwas cytrynowy, polegający na wysyłaniu do odbiorców z Unii Europejskiej towarów uprzednio sprowadzonych z Chin do Malezji. Z raportu wynikało, że przedmiotowe towary w rzeczywistości mają pochodzenie chińskie. W Malezji zostały poddane jedynie czynnościom przeładunkowym, zachowały zatem swoje chińskie pochodzenie. Dochodzenie potwierdziło proceder omijania wprowadzonych wobec Chin środków antydumpingowych. Konieczna była zmiana stawki celnej z preferencyjnej na stawkę erga omnes, co spowodowało określenie niezaksięgowanej kwoty cła jak również ustalenie stawki cła antydumpingowego. Organ wskazał też, że ze zgromadzonych dowodów wynika, że importer świadomie uczestniczył w procederze omijania wprowadzonych wobec Chin środków antydumpingowych , wobec czego nie zaistniały podstawy do odstąpienia od poboru odsetek wynikających z art. 65 ust. 5 ustawy Prawo celne.

Dyrektor Izby Celnej w G. decyzją z [...] lutego 2017 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że kwestią sporną w sprawie było wydanie zaskarżonej decyzji po upływie trzech lat od dnia powstania długu celnego.

Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego uzasadnia twierdzenie, że w niniejszej sprawie doszło do popełnienia czynu polegającego na umyślnym wprowadzeniu w błąd organu uprawnionego do kontroli celnej i narażeniu należności celnej na uszczuplenie, a więc czynu wypełniającego znamiona występku z art. 87 § 1 ustawy z dnia 10 września1999 r. Kodeks karny skarbowy (tj. Dz. U. z 2017 r. poz. 2226 ze zm.; dalej: Kodeks karny skarbowy). W związku z powyższym termin na powiadomienie dłużnika o zaksięgowaniu uszczuplonych kwot należności celnych ulega przedłużenia zgodnie z art. 221 ust. 4 WKC. Organ wskazał, że w wyniku przeprowadzonego przez OLAF dochodzenia, którego wyniki zawarto w Raporcie nr [...] ustalono, że sporne towary w rzeczywistości mają pochodzenie chińskie oraz że w związku z tym doszło do ominięcia uiszczenia płacenia środków antydumpingowych nakładanych na tego typu towary. Kontrola danych dostarczonych przez władze malezyjskie ujawniła, że 645 wysyłek kwasu cytrynowego poddanych zostało przeładunkowi (ZB1/ZB2) na terenie Malezji przed wysłaniem do UE. Ponadto analizując dane z rejestrów ZB1/ZB2 i porównując opis towaru, ilość opakowań i masę brutto, a także numery kontenerów, stwierdzono, że towary które zostały sprowadzone statkiem z Chin do Malezji, a następnie opuściły port w Malezji, są w rzeczywistości tymi samymi towarami, a przeładunek miał na celu ukrycie ich faktycznego pochodzenia i uniknięcie zapłaty cła antydumpingowego.

Krajem pochodzenia towarów, wskazanym w deklaracjach ZB1/ZB2 - były Chiny. Zatem organ I instancji zasadnie zmienił stawkę celną z preferencyjnej na stawkę erga omnes, ponieważ nie zostały spełnione warunki do zastosowania preferencyjnych środków taryfowych w ramach GSP i określił niezaksięgowaną kwotę cła (A00) oraz zasadnie naliczył ostateczne cło antydumpingowe (A30) na towar odprawiony zgłoszeniami celnymi, jak również zasadnie orzekł o odsetkach z art. 65 ust. 5 ustawy z 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. z 2016 r. poz. 1880 ze zm.; dalej: Prawo celne).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalając skargę wskazał, że w pierwszej kolejności rozważenia wymagała kwestia, czy w niniejszej sprawie doszło do zarzucanego naruszenia art. 221 ust. 4 Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r., ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny ( Dz.U.UE.L.1992.302.1 , dalej: WKC).

Przepis art. 221 ust. 3 WKC stanowi, że powiadomienie dłużnika nie może nastąpić po upływie trzech lat, licząc od dnia powstania długu celnego. Bieg tego terminu zostaje zawieszony z chwilą złożenia odwołania w rozumieniu art. 243 na czas trwania procedury odwoławczej.

Zgodnie natomiast z art. 221 ust. 4 WKC, jeżeli dług celny powstał na skutek czynu podlegającego, w chwili popełnienia, wszczęciu postępowania karnego, dłużnika można powiadomić o kwocie długu celnego na warunkach przewidzianych w obowiązujących przepisach, po upływie terminu trzech lat, określonych w ust. 3.

Zdaniem WSA, w sprawie nie było sporne, że powiadomienie skarżącego jako dłużnika celnego nastąpiło po upływie trzech lat od dnia powstania długu celnego. Objęte niniejszym postępowaniem zgłoszenia celne pochodzą bowiem z 28.05.2013 r. (dwa zgłoszenia) oraz z 29.05.2013 r. – jedno zgłoszenie, a decyzja organu I instancji została doręczona pełnomocnikowi skarżącego w dniu 8.06.2016 r., tj. po upływie 3 letniego terminu.

W myśl art. 56 Prawa celnego, w takiej sytuacji powiadomienie dłużnika o kwocie należności nie może nastąpić po upływie 5 lat, licząc od dnia powstania długu celnego. Dla zastosowania przedłużonego terminu do powiadomienia dłużnika celnego o kwocie długu celnego nie jest konieczne, aby popełnienie czynu zabronionego zostało wykazane prawomocnym wyrokiem sądu. Organy celne w takim przypadku we własnym zakresie decydują i oceniają, czy miał miejsce czyn podlegający w chwili popełnienia wszczęciu postępowania karnego. Trzyletni termin przedawnienia nie ma zastosowania w przypadku stwierdzenia przez organy celne, że przyczyną braku możliwości określenia prawidłowej kwoty należności był czyn podlegający postępowaniu sądowemu, a więc podlegający penalizacji w sprawach karnych. Kwalifikacja danego czynu dokonywana jest jedynie dla celów postępowania administracyjnego, w celu umożliwienia organom celnym poboru niewystarczających należności celnych. Kwalifikacja danego czynu jako czynu o charakterze przestępczym dokonywana przez organy celne nie jest stwierdzeniem rzeczywistego popełnienia przestępstwa. Kwalifikacja taka nie zagraża skutkom orzeczeń krajowych w sprawach karnych, łącznie ze zwrotem kwot nienależnie żądanych, w szczególności z orzeczeń umarzających postępowanie lub uniewinniających oskarżonych. Omawiane unormowania nie odnoszą się ani do wyroku skazującego, ani nawet do wszczęcia jakiegokolwiek postępowania karnego, lecz do popełnionego czynu, który podlega postępowaniu sądowemu w postępowaniach karnych. Stanowisko takie jest stanowiskiem ugruntowanym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jak również wynika z wyroku Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 18 grudnia 2007 r., sygn. akt C-62/06.

Wobec powyższego WSA stwierdził, że w sytuacji, gdy oszustwo celne, polegające na narażeniu należności celnej na uszczuplenie poprzez wprowadzenie w błąd organu uprawnionego do kontroli celnej przewiduje odpowiedzialność karną na podstawie art. 87 § 1 Kodeksu karnego skarbowego, uzasadnione jest przedłużenie terminu przedawnienia, bowiem organ celny ma obowiązek podjąć niezbędne działania w celu uregulowania tej kwestii.

Organ odwoławczy uznał, że w niniejszej sprawie zaszła omawiana powyżej sytuacja z uwagi na fakt, że importer dysponował różnymi certyfikatami analizy dla tych samych przesyłek, z których jedne, wystawione przez malezyjskiego eksportera, przedstawiał do odprawy, natomiast drugie, których wystawcą był chiński producent, przekazywał nabywcom, którym importowany kwas cytrynowy odsprzedawał, a co wynika z materiału dowodowego dotyczącego zgłoszeń celnych z czerwca 2014 r. i września 2014 r., uzyskanego podczas kontroli zakończonej protokołem z 22 grudnia 2014 r. Ponadto organ wskazał, że ze zdjęcia prezentującego opakowanie kwasu cytrynowego, dopuszczonego do obrotu na podstawie zgłoszenia celnego z [...] września 2013 r. wynika, że na opakowaniu umieszczono etykietę wskazując Chiny jako kraj pochodzenia towaru. Organ odwoławczy na tej podstawie uznał, że skarżący świadomie, także w przypadku przedmiotowych zgłoszeń celnych, uczestniczył w procederze omijania wprowadzonych wobec Chin środków antydumpingowych nałożonych na kwas cytrynowy.

Podstawą prawną do dokonania przez organ celny kontroli zgłoszenia celnego jest art. 78 ust. 1 WKC, zgodnie z którym po zwolnieniu towarów organy celne mogą z urzędu lub na wniosek zgłaszającego dokonać kontroli zgłoszenia. Zgodnie natomiast z art. 78 ust. 3 WKC, jeżeli z kontroli zgłoszenia lub kontroli po zwolnieniu towarów wynika, że przepisy regulujące właściwą procedurę celną zostały zastosowane w oparciu o nieprawidłowe lub niekompletne dane, organy celne podejmują, zgodnie z wydanymi przepisami, niezbędne działania w celu uregulowania sytuacji, biorąc pod uwagę nowe dane, którymi dysponują.

W ocenie Sądu I instancji, kluczowym zarzutem, podnoszonym w skardze, jest zarzut błędnego ustalenia przez organy celne stanu faktycznego sprawy. Skarżący zarzucił bowiem, że obciążając go obowiązkiem zapłaty cła antydumpingowego organy celne oparły się wyłącznie na raporcie OLAF, nie czyniąc własnych ustaleń w sprawie. Analiza akt sprawy wykazała, że wbrew zarzutom skarżącego postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, przy zachowaniu zasady prawdy obiektywnej (art. 122, art. 187 § 1 O.p.) i zasady swobodnej oceny dowodów (art. 191 O.p.).

Dochodzenie OLAF prowadzone było w celu ujawnienia procederu omijania wprowadzonych wobec Chin środków antydumpingowych nałożonych na "cytrynian sodu" oraz "kwas cytrynowy", polegającego na wysyłaniu do odbiorców w Unii Europejskiej towarów uprzednio sprowadzonych z Chin do Malezji. Przekazany organom celnym przez OLAF materiał dowodowy stanowił podstawę do wszczęcia z urzędu przez Naczelnika Urzędu Celnego w G. postępowań w sprawie kontroli zgłoszeń celnych w zakresie pochodzenia towarów oraz określenia ostatecznego cła antydumpingowego.

W ramach dochodzenia OLAF zażądał od organów celnych Państw Członkowskich zidentyfikowania przywozów kwasu cytrynowego zgłoszonego jako pochodzącego z Malezji. Według informacji przekazanych OLAF przez Państwa Członkowskie UE zidentyfikowano ogółem 351 partii towaru (627 wysyłek) i 18 malezyjskich nadawców. W oparciu o ww. informacje OLAF sporządził wykaz dostaw kwasu cytrynowego wywiezionego do UE. Dochodzenie prowadzone było przy współpracy z Ministerstwem Międzynarodowego Handlu i Przemysłu Malezji (MITI), Zarządem Portu Klang i Królewską Malezyjską Służbę Celną (Urząd Celny Malezji). Na podstawie wykazów ZB1 i ZB2 przekazanych przez MITI dokładnie ustalono drogę importowanego cytrynianu sodu oraz kwasu cytrynowego pochodzącego z Chin, poprzez Malezję aż do Polski. Analizując dane z rejestrów ZB1/ZB2 i porównując opis towaru, ilość opakowań i masę brutto, a także numery kontenerów, stwierdzono, że towary które zostały sprowadzone statkiem z Chin do Malezji, a następnie opuściły port w Malezji, są w rzeczywistości tymi samymi towarami, a ich przeładunek miał na celu ukrycie faktycznego pochodzenia i uniknięcie zapłaty cła antydumpingowego.

Mając na uwadze treść przepisów prawa materialnego, uzależniających wysokość cła na wyżej opisany towar od kraju pochodzenia importowanego towaru, Sąd w pełni podzielił stanowisko organów celnych, że ustalenie i potwierdzenie faktu, że towar z jednych kontenerów został w Malezji przepakowany do innych kontenerów, było wystarczające dla wydania decyzji nakładającej cło antydumpingowe na importera. Fakt ten jednoznacznie świadczy bowiem o chińskim pochodzeniu przedmiotowego towaru. W sprawie nie było żadnych wątpliwości co do przedmiotu importu - rodzaju towaru, jego ilości i klasyfikacji taryfowej.

Obowiązek zebrania materiału dowodowego oznacza, iż organ gromadzi w aktach sprawy dowody konieczne do rozstrzygnięcia sprawy oraz winien gromadzić także dowody wskazane przez stronę, o ile mają one znaczenie dla sprawy. Jednak ciążący na organie orzekającym obowiązek gromadzenia dowodów nie ma charakteru nieograniczonego. Skarżący, w którego interesie było nałożenie stawki cła w niższej wysokości, nie przedstawił żadnych dowodów uprawniających organy do nałożenia cła antydumpingowego według innych stawek. Organy w tej sytuacji prawidłowo zastosowały dla przedmiotowych towarów stawkę cła antydumpingowego w wysokości 42,7% ("wszystkie pozostałe firmy") na podstawie art.1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) 1193/2008 z dnia 1 grudnia 2008 r., nakładającego ostateczne cło antydumpingowe i stanowiącego o ostatecznym pobraniu cel tymczasowych nałożonych na przywóz kwasu cytrynowego pochodzącego z Chińskiej Republiki Ludowej (Dz.U. UE. L. 2008.323.1).

Organy celne uznały zatem słusznie, że przedmiotowy towar pochodzi z Chin i zastosowały w tej sytuacji prawidłową stawkę cła antydumpingowego. Prawidłowo wyliczyły też kwoty koniecznych do uiszczenia należności. Wyliczenia te nie były zresztą kwestionowane przez stronę skarżącą.

A. wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Wniósł także o zasądzenie kosztów postępowania

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

I. na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325; dalej: p.p.s.a.) naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1. art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na oparciu wyroku Sądu I instancji na własnych ustaleniach, nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy, w zakresie odpowiedzi udzielonej organowi II instancji przez OLAF w piśmie z 9 stycznia 2017 r. dotyczącej braku możliwości ustalenia chińskich producentów przez OLAF;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 pkt. 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a., poprzez nieuchylenie decyzji objętej skargą, pomimo jej wydania z naruszeniem art. 122 w zw. z 187 § 1 O.p. i art. 121 § 1 O.p., polegającym na bezpodstawnym ustaleniu, iż w chwili dokonywania zgłoszeń celnych w maju 2013 r. Skarżący miał świadomość chińskiego pochodzenia towaru, a w konsekwencji dopuścił się czynu określonego art. 87 § 1 Kodeksu karnego skarbowego, pomimo braku ustaleń, w zakresie realizacji przez skarżącego wszystkich znamion czynu określonego przepisie Kodeksu karnego skarbowego, których ustalenie było konieczne dla zastosowania przedłużonego terminu zawiadomienia o długu celnym;

3. art. 141 § 4 p.p.s.a i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a w zw. z . i art. 3 § 1 pkt. 1 p.p.s.a., polegające na przyjęciu przez Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia, stanu faktycznego ustalonego przez organy celne z naruszeniem art. 122 w zw. z art. 187 § 1 O.p. oraz art. 121 § 1-2 w zw. z art. 210 § 4 O.p., przejawiające się zaniechaniem przeprowadzenia dowodów w zakresie ustalenia chińskich producentów towarów w związku z pismem OLAF z 9 stycznia 2017 r. oraz przyjęciu twierdzeń wskazanych ww. piśmie OLAF, w zakresie stawki cla antydumpingowego za wiążących dla organu celnego;

4. art. 151 i art. 3 § 1 pkt. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., polegające na zaaprobowaniu przez Sąd I instancji, oceny materiału dowodowego dokonanej przez Dyrektora Izby Celnej w G., a co skutkowało oddaleniem skargi, mimo naruszenia w postępowaniu celnym art. 191 O.p. w zw. z art. 121 § 1 O.p., poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego, prowadzącą do uznania, iż Skarżący w chwili dokonywania zgłoszeń celnych miał świadomość ich chińskiego pochodzenia.

II. na podstawie art. 174 § 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, t.j.:

1. art. 221 ust. 4 WKC poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż przesłanką zastosowania ww. przepisu nie jest konieczność wykazania przez organy celne istnienia przesłanek i warunków, od spełnienia których uzależnione zostało prawo powiadomienia dłużnika o ustaleniu należności celnej po upływie trzech lat od powstania długu celnego.

Organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Sprawa została rozpoznana w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.).

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.

Według art. 193 zd. drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zd. pierwsze p.p.s.a. (por. wyroki NSA z: 25 listopada 2016 r. I FSK 1376/16, 17 stycznia 2017 r. I GSK 1294/16, 8 lutego 2017 r. I GSK 1371/16, 5 kwietnia 2017 r., I GSK 91/17; dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe cytowane orzeczenia tamże). Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.

Skarga kasacyjna oparta została na obu podstawach wymienionych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., tj. naruszeniu prawa materialnego oraz przepisów postępowania. W takim przypadku w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero wówczas, gdy zostanie przesądzone, że stan faktyczny przyjęty przez sąd I instancji za podstawę orzekania jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do oceny zasadności zarzutów prawa materialnego.

W punkcie I.1. petitum skargi kasacyjnej zarzucono naruszenie art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na oparciu wyroku na własnych ustaleniach, nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy, w zakresie odpowiedzi udzielonej organowi II instancji przez OLAF w piśmie z 9 stycznia 2017 r. dotyczącego braku możliwości ustalenia chińskich producentów przez OLAF.

Nie jest to zarzut usprawiedliwiony.

Zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. – sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 (...).

W myśl zaś art. 141 § 4 p.p.s.a. – uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie (...).

Z art. 133 § 1 p.p.s.a. wynika więc, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy. Podstawą zatem orzekania przez ten sąd jest materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed wymienionymi organami. Sąd bierze ponadto pod uwagę fakty powszechnie znane (art. 106 § 4 p.p.s.a.), a także dowody uzupełniające z dokumentów, o których mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a.

Mając to na uwadze nie można się zgodzić ze skarżącym kasacyjnie, że WSA oparł wyrok na własnych ustaleniach nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy. Wszystkie bowiem dokumenty i dowody, na podstawie których orzekł WSA – w tym pismo OLAF z 9 stycznia 2017 r. – znajdują się w aktach administracyjnych sprawy przedstawionych sądowi przez organ celny.

Po drugie, wbrew ocenie skarżącego kasacyjnie, WSA nie dokonał własnych ustaleń faktycznych w zakresie objętym rozpoznawaną sprawą lecz zbadał, czy ustalenia faktyczne dokonane przez organy celne, których decyzje zostały zaskarżone, odpowiadają prawu. Natomiast to, że WSA w sposób nieco odmienny od organu przeprowadził wywód co do treści pisma OLAF z 9 stycznia 2017 r., w żadnym razie nie oznacza, iż poczynił inne niż organy celne ustalenia faktyczne w rozpoznawanej sprawie.

Natomiast w pozostałym zakresie zarzuty naruszenia przepisów postępowania, sformułowane w punkcie I.2., I.3. i I.4. petitum skargi kasacyjnej, należy rozpoznać łącznie, ponieważ dotyczą jednej kwestii – oceny, czy przyjęty do rozpoznania sprawy przez WSA stan faktyczny sprawy został przez organy celne ustalony w sposób prawidłowy. W tym zakresie zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie art. 141 § 4, art. 151 w zw. z art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 3 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w powiązaniu z art. 122, art. 187 § 1 i 2, art. 191, art. 121 w zw. z 210 § 4 O.p.

Nie są to zarzuty usprawiedliwione.

Przypomnieć należy, że ustalenie faktyczne sprawy dotyczyły tego, czy krajem pochodzenia importowanego przez wnoszącego skargę kasacyjną towaru (cytrynianu sodu i kwasu cytrynowego) są Chiny, a nie zadeklarowana Malezja.

Badając powyższą kwestię organy celne, a za nimi WSA, oparły się przede wszystkim na dochodzeniu OLAF prowadzonego w celu ujawnienia procederu omijania wprowadzonych wobec Chin środków antydumpingowych nałożonych na cytrynian sodu i kwas cytrynowy, polegający na wysyłaniu do odbiorców w UE towarów uprzednio sprowadzonych z Chin do Malezji. Z przekazanego przez OLAF organom celnym materiału dowodowego wynikało, że Malezja nie produkuje kwasu cytrynowego, a całość eksportu kwasu cytrynowego z Malezji stanowi reeksport kwasu cytrynowego pochodzącego z innych krajów. Przy czym podkreślono, że Malezja stała się jednym z głównych eksporterów kwasu cytrynowego do UE po wprowadzeniu cła antydumpingowego na kwas cytrynowy pochodzący z Chin, a także że na rynku kwasu cytrynowego pojawiały się oferty sprzedaży kwasu cytrynowego z Chin z malezyjskim certyfikatem pochodzenia.

W ramach dochodzenia OLAF zażądał od organów celnych Państw Członkowskich zidentyfikowania przywozów kwasu cytrynowego zgłoszonego jako pochodzącego z Malezji. Według tych informacji zidentyfikowano 351 partii towaru (627 wysyłek) i 18 malezyjskich nadawców. W oparciu o te informacje OLAF sporządził wykaz dostaw kwasu cytrynowego wywiezionego do UE. Dochodzenie prowadzone było przy współpracy z Ministerstwem Międzynarodowego Handlu i Przemysłu Malezji (MITI), Zarządem Portu Klang i Królewską Malezyjską Służbę Celną (Urząd Celny Malezji). Wszelka komunikacja i przekaz informacji i dokumentacji z Kapitanatem Portu Klang i malezyjskiej służby celnej odbywał się przez MITI. Zarząd Portu Klang i Malezyjski Urząd Celny udostępnili misji unijnej dane z prowadzonych przez nich elektronicznych rejestrów, wyjaśniając procedury mające zastosowanie do towarów wchodzących i wychodzących zarówno z portu morskiego i Wolnej Strefy Handlowej (FCZ) w Porcie Klang jak i Głównego Obszaru Celnego Malezji to jest malezyjskiego obszaru celnego. Ustalono, że w Wolnej Strefie Handlowej (FCZ) Portu Klang obowiązują następujące procedury: ZB1 - wejście towarów do strefy FCZ z zagranicy; ZB2 - wyjście towarów ze strefy FCZ za granicę; ZB4 - wnioski o czynności komercyjne, takie jak: dzielenie, pakowanie, przepakowywanie, sortowanie, klasyfikowanie etykietowanie oraz naprawa towarów magazynowanych lub będących w tranzycie. Na podstawie wykazów ZB1 i ZB2 ustalono drogę importowanego cytrynianu sodu i kwasu cytrynowego pochodzącego z Chin, poprzez Malezję aż do Polski. Analizując dane z rejestrów ZB1/ZB2 i porównując opis towaru, ilość opakowań i masę brutto, a także numery kontenerów, stwierdzono, że towary które zostały sprowadzone statkiem z Chin do Malezji, a następnie opuściły port w Malezji, są realnie tymi samymi towarami, a ich przeładunek miał na celu ukrycie faktycznego pochodzenia i uniknięcie zapłaty cła antydumpingowego.

WSA wskazał, że powyższe dodatkowo potwierdza materiał dowodowy zabezpieczony w trakcie kontroli w firmie wnoszącego skargę kasacyjną, zakończonej protokołem z 22 grudnia 2014 r., z którego wynika, że wnoszący skargę kasacyjną pomimo posiadania świadectw pochodzenia potwierdzających malezyjskie pochodzenie kwasu cytrynowego, odsprzedawał swoim kontrahentom przedmiotowy towar jako pochodzenia chińskiego z którymi powiązane zostały partie towaru dotyczące OGL [...], co jasno świadczy o jego chińskim pochodzeniu.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że wyżej przedstawione ustalenia faktyczne organów celnych, zaaprobowane do rozpoznania sprawy przez WSA, były wystarczające do wydania decyzji o weryfikacji zgłoszeń celnych co do pochodzenia towaru, a w konsekwencji określenia cła antydumpingowego. Natomiast pismo OLAF z 9 stycznia 2017 r., stanowiło jedynie dodatkowy dowód potwierdzający wyżej opisane ustalenia faktyczne sprawy.

Nie jest także trafny zarzut skarżącego kasacyjnie, że WSA powinien uznać, że organ celny zaniechał przeprowadzenia dowodów w zakresie ustalenia chińskich producentów towarów, co narusza art. 121, art. 122, art. 187 oraz art. 191 O.p.

Przede wszystkim Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że prawidłowe jest stanowisko OLAF wyrażone w piśmie z 9 stycznia 2017 r., iż w sytuacji, kiedy towar importowany jest bezpośrednio od konkretnego producenta, podanie stosownego kodu na deklaracji celnej lub wzmianka o deklaracji producenta na fakturze wystarczają do zastosowania określonej stawki celnej obowiązującej dla tego producenta. Jednak pod warunkiem, że organy celne nie są w posiadaniu sprzecznych informacji. Importer nie może przedstawiać takich informacji urzędowi celnemu retroaktywnie, w takim przypadku stanowiłoby to posiadanie wiedzy winnego.

Powyższe wynika z ogólnych przepisów prawa celnego. W myśl bowiem art. 78 ust. 1 i 3 WKC – po zwolnieniu towarów organy celne mogą z urzędu lub na wniosek zgłaszającego dokonać kontroli zgłoszenia (ust. 1). Jeżeli z kontroli zgłoszenia lub kontroli po zwolnieniu towarów wynika, że przepisy regulujące właściwą procedurę celną zostały zastosowane w oparciu o nieprawidłowe lub niekompletne dane, organy celne podejmują, zgodnie z wydanymi przepisami, niezbędne działania w celu uregulowania sytuacji, biorąc pod uwagę nowe dane, którymi dysponują (ust. 3). Zgodnie zaś z art. 199 ust. 1 RWKC – bez uszczerbku dla ewentualnego stosowania przepisów karnych, złożenie w urzędzie celnym zgłoszenia podpisanego przez zgłaszającego lub jego przedstawiciela bądź też złożenie zgłoszenia tranzytowego przy wykorzystaniu technik elektronicznego przetwarzania danych czyni zgłaszającego lub jego przedstawiciela odpowiedzialnym, zgodnie z obowiązującymi przepisami, za: - prawdziwość informacji podanych w zgłoszeniu, - autentyczność załączonych dokumentów oraz - przestrzeganie wszelkich obowiązków odnoszących się do objęcia danych towarów procedurą.

Z zacytowanych przepisów wynika jednoznacznie, że organy celne mają uprawnienia do kontroli dokumentów i danych handlowych w celu upewnienia się o prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu celnym, zaś zgłaszający odpowiada za prawdziwość informacji podanych w zgłoszeniu oraz autentyczność załączonych dokumentów. Tak więc załączony do zgłoszenia celnego dowód pochodzenia towaru powinien być prawidłowy pod względem formalnym i materialnym.

Zatem w świetle wyżej przedstawionych okoliczności faktycznych sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie jest trafny zarzut, jakoby organy celne zaniechały przeprowadzenia dowodów w zakresie ustalenia chińskich producentów towarów w związku z pismem OLAF z 9 stycznia 2017 r. oraz przyjęcia stawki cła w wysokości 42,7%. Istotne w sprawie jest bowiem to – jak zaznaczono wyżej – że zgodnie z przepisami prawa, w celu zastosowania określonej stawki cła niezbędne jest przedstawienie organom celnym faktury handlowej od konkretnego producenta towaru i odpowiadającego rzeczywistości świadectwa pochodzenia.

W rozpoznawanej sprawie skarżący kasacyjnie zgłaszając towary do objęcia ich procedurą dopuszczenia do obrotu takich dokumentów, pochodzących od prawdziwego producenta towarów, nie przedłożył. Dlatego też formułowanie zarzutów odnośnie błędnie ustalonego stanu faktycznego poprzez zaniechanie przez organy celne przeprowadzenia postępowania w zakresie ustalenia producenta towarów dla zastosowania indywidualnej stawki przewidzianej w rozporządzeniu 1193/2008 dla wymienionego z nazw przedsiębiorstwa, są nieusprawiedliwione. Podkreślić należy, że ciężar dowodowy w tym zakresie leży po stronie importera, który w niniejszej sprawie nie przedłożył jakichkolwiek dowodów podważających ustalenia organów celnych. Dodać należy, że w postępowaniu celnym obowiązuje zasada dysponowania zakresem postępowania dowodowego przez organ prowadzący to postępowanie, które wyraża się w uprawnieniu tego organu do decydowania o tym, jakie środki dowodowe zostaną przeprowadzone. Istotne jest także to – na co trafnie zwrócono uwagę w odpowiedzi na skargę kasacyjną – że wyłączoną kompetencję w zakresie prowadzenia dochodzeń posiada OLAF, który uprawniony jest do podejmowania wszelkich działań i współpracy z badaną jednostką. Z tej także przyczyny bezzasadny jest zarzut skarżącego kasacyjnie, że organy celne nie podjął wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia sprawy, ponieważ krajowe organy celne nie posiadały uprawnień do samodzielnego występowania do organów celnych innego państwa w zakresie objętym niniejszym postępowaniem.

Naczelny Sąd Administracyjny za chybiony uznaje także zarzut, że odpowiedź OLAF nie została formalnie dopuszczona jako dowód w sprawie z uwagi na brak postanowienia wydanego przez Dyrektora IC włączającego jako dowód. Pismo OLAF z 9 stycznia 2017 r. stanowi bowiem odpowiedź na pismo Dyrektora IC z [...] października 2016 r. W związku z tym nie stanowi o naruszeniu art. 187 § 2 O.p., zgodnie z którym organ podatkowy może w każdym stadium postępowania zmienić, uzupełnić lub uchylić swoje postanowienie dotyczące przeprowadzenia dowodu.

Reasumując powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzuty skargi kasacyjnej sformułowane na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. okazały się chybione. W konsekwencji, stan faktyczny sprawy ustalony przez organy celne i zaakceptowany do rozpoznania skargi przez WSA jest prawidłowy, i jako taki służy do oceny zastosowania/niezastosowania w sprawie przepisów prawa materialnego.

W ramach zarzutów materialnych, zarzucono zaskarżonemu wyrokowi naruszenia art. 221 ust. 4 WKC. W myśl tego przepisu, jeżeli dług celny powstał na skutek czynu podlegającego, w chwili popełnienia, wszczęciu postępowania karnego, dłużnika można powiadomić o kwocie długu celnego na warunkach przewidzianych w obowiązujących przepisach, po upływie terminu trzech lat, określonych w ust. 3. W ust. 3 art. 221 WKC wskazano natomiast, że powiadomienie dłużnika nie może nastąpić po upływie trzech lat, licząc od dnia powstania długu celnego. Bieg tego terminu zostaje zawieszony z chwilą złożenia odwołania w rozumieniu art. 243 na czas trwania procedury odwoławczej.

Ujawnione przez OLAF okoliczności uzupełnione materiałem dowodowym zgromadzonym przez organy celne wskazywały, że w sprawie zaistniała sytuacja, o jakiej mowa w ust. 4 art. 221 WKC, a mianowicie, że dług celny powstał na skutek czynu podlegającego, w chwili popełnienia, wszczęciu w ramach postępowania karnego, co pozwoliło organowi celnemu, stosownie do treści tego przepisu, powiadomić dłużnika o kwocie długu celnego po upływie trzech lat, określonych w ust. 3 powołanego przepisu. Trybunał Sprawiedliwości UE w swoim orzecznictwie (v. wyrok z dnia 18 grudnia 2007 r. w sprawie C- 62/06) wyraził pogląd, że kwalifikacja czynu, jako "czynu podlegającego postępowaniu sądowemu w sprawach karnych" leży w kompetencji organów celnych powołanych do określania dokładnej kwoty należności celnych przywozowych lub wywozowych. Zdaniem Trybunału, dokonana przez organy celne kwalifikacja danego czynu, jako "czynu podlegającego postępowaniu sądowemu w sprawach karnych" nie stanowi stwierdzenia, że rzeczywiście popełnione zostało przestępstwo, lecz jest dokonywana jedynie w ramach i dla celów postępowania o charakterze administracyjnym, mającego na celu wyłącznie umożliwienie organom celnym skorygowania błędnego lub niewystarczającego poboru należności celnych przywozowych lub wywozowych. W stanie sprawy zgromadzony materiał dowodowy pozwalał organom celnym na zastosowanie art. 221 ust. 4 WKC. Stosownie do art. 86 ust. 1 Prawa celnego organ celny może przyjąć jako dowód w postępowaniu dokumenty sporządzone przez organy celne państwa obcego lub inne uprawnione podmioty państwa obcego, np. przez OLAF. Zgodnie z art. 56 Prawa celnego, w brzmieniu właściwym dla sprawy, w przypadku, o którym mowa w art. 221 ust. 4 WKC, powiadomienie dłużnika o kwocie należności nie może nastąpić po upływie 5 lat, licząc od dnia powstania długu celnego. Art. 221 ust. 3 zd. drugie WKC stosuje się odpowiednio. Odesłanie w zd. drugim do art. 221 ust. 3 WKC oznacza jedynie tyle, że zawieszenie biegu terminu na powiadomienie następuje na czas procedury odwoławczej w sprawie celnej. W stanie sprawy organ celny zmieścił się w terminie zakreślonym przez art. 56 Prawa celnego w zw. z art. 221 ust. 4 WKC, co czyni zarzut naruszenia art. 221 ust. 4 WKC niezasadnym.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej są chybione i na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.

O zasądzeniu kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.). Zasądzona kwota obejmowała koszt sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.