Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 173/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2018-06-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 40
journal: Dz.U. 2017 poz 1769
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Dukiel Sędziowie Sędzia WSA Lidia Serwiniowska(sprawozdawca) Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski Protokolant st. asystent sędziego Aleksandra Dobosiewicz- Sass po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi A. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., po rozpatrzeniu odwołania A. I. (dalej: skarżący, strona) reprezentowanego przez pełnomocnika profesjonalnego od decyzji z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] działającego z upoważnienia Wójta Gminy N., Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. w sprawie odmowy przyznania zasiłku celowego na przeciwdziałanie i usunięcie skutków zdarzenia posiadającego znamiona klęski żywiołowej - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W dniu 18 października 2017 r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. wpłynął wniosek skarżącego w którym zwrócił się o pomoc w związku ze zdarzeniem, które miało miejsce dnia 5 października 2017r.

Skarżący oświadczył, że w wyniku dużych opadów deszczu i ogromnych porywów wiatru jego posesja została narażona na straty i uszkodzenia. Szczegółowo opisał, w jakim stopniu zniszczeniu uległa stodoła, budynek gospodarczy i wiata.

Decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] działający z upoważnienia Wójta Gminy N., Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N., powołując w podstawie prawnej przepisy art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1-3, art. 7 pkt 15, art. 18 ust. 1 pkt 4, art. 40 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1769 ze zm.), dalej u.p.s., art. 104, 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257), dalej k.p.a., odmówił przyznania zasiłku celowego na przeciwdziałanie i usunięcie skutków zdarzenia posiadającego znamiona klęski żywiołowej.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji przytoczył przepisy ustawy o pomocy społecznej określające zasady przyznawania zasiłków celowych i omówił te przepisy. Wskazał na określone przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w piśmie z dnia 17 sierpnia 2017 r. zasady udzielania pomocy finansowej ze środków rezerwy celowej budżetu państwa na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych w formie zasiłków celowych, o których mowa w ustawie o pomocy społecznej, dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących, poszkodowanych w wyniku zdarzeń noszących znamiona klęsk żywiołowych oraz orzecznictwo sądów administracyjnych definiujące pojęcie "niezbędnej potrzeby bytowej". Na podstawie wniosku, wywiadu środowiskowego oraz protokołu komisji powołanej przez Wójta Gminy N. ustalono, że w dniu 5 października 2017r. wskutek wichury wielkiemu uszkodzeniu uległ budynek gospodarczy, stodoła i wiata. Strona nie udostępniła do oględzin budynku gospodarczego w środku, dlatego nie można ustalić jego przeznaczenia. Stwierdzono, iż wizualnie widać było, że to garaż. Ustalono, że stodoła służy jako skład drewna opałowego, opon samochodowych, silników, pił, siewnika do nawozu, natomiast pod wiatą znajdował się sprzęt rolniczy. Organ przeanalizował sytuację dochodową wnioskodawcy i zaznaczył, że budynki gospodarcze są ubezpieczone w firmie [...]. Organ stwierdził, że budynki gospodarcze, które uległy niewielkiemu uszkodzeniu, nie spełniają wymogów zawartych w pkt I.3 Zasad (...), a prośba wnioskodawcy o udzielenie pomocy na remont nie spełnia przesłanek zawartych w art. 39 ust. 1, 2 ustawy o pomocy społecznej, tj. zgłoszona potrzeba nie stanowi niezbędnej potrzeby bytowej rodziny.

W dniu 30 listopada 2017r. pełnomocnik skarżącego złożył odwołanie, w którym wniósł o uchylenie w całości decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucił mające wpływ na wynik postępowania naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 10 § 1, art. 75, art. 77 § 1, art. 107 § 5 k.p.a. polegające na: nieprzeprowadzeniu przez organ wniosków dowodowych zgłaszanych w trakcie postępowania przez stronę, braku podejmowania wszelkich kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, braku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, braku wskazania, które okoliczności organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zbyt arbitralnych i dowolnych ustaleniach końcowych w sprawie.

Organ II instancji, po zapoznaniu się z aktami sprawy i wniesionym odwołaniem stwierdził, że stosownie do art. 2 ust. 1 u.p.s. - stanowi, iż pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.

Organ przytoczył art. 3 ust. 1 u.p.s. w którym wskazano, że pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 2 u.p.s.). Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 u.p.s.). Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 u.p.s.).

Zgodnie z zasadą ogólną zawartą w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a i 91, przysługuje rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny", przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. pkt 2-15 ustawy, tj. ubóstwa; sieroctwa; bezdomności; bezrobocia; niepełnosprawności; długotrwałej lub ciężkiej choroby; przemocy w rodzinie; potrzeby ochrony ofiar handlu ludźmi; potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności; bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych; trudności w integracji cudzoziemców, którzy uzyskali w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy, ochronę uzupełniającą lub zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach; trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego; alkoholizmu lub narkomanii; zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej; klęski żywiołowej lub ekologicznej lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.

Zgodnie z art. 39 ust. 1 u.p.s. zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie: części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 2 u.p.s.).

Zasiłek celowy może być przyznany również osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego (art. 40 ust. 1 u.p.s.), a także w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej (art. 40 ust. 2 u.p.s.). W tych przypadkach zasiłek celowy może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać z zwrotowi (art. 40 ust. 3 u.p.s.).

Organ wskazał, że zasady udzielania pomocy finansowej ze środków rezerwy celowej budżetu państwa na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych formie zasiłków celowych, o których mowa w ustawie o pomocy społecznej, dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących, poszkodowanych w wyniku zdarzeń noszących znamiona klęsk żywiołowych określił Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w piśmie z dnia 17 sierpnia 2017 r., nr [...] zmienione pismem nr [...] z dnia 29 sierpnia 2017 r.). Wynika z niego m. in., że pomoc jest udzielana w formie zasiłku celowego przyznawanego na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 40 ust. 2 i 3 u.p.s., przez kierownika ośrodka pomocy społecznej, który działa z upoważnienia wójta 'burmistrza, prezydenta miasta). Pomoc może być przyznawana niezależnie od kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 u.p.s.. Wypłaty zasiłków celowych osobom uprawnionym dokonywane są przez właściwe miejscowo ośrodki pomocy społecznej. Pomoc przeznaczona jest na remont albo odbudowę budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego, który został zniszczony lub uszkodzony w wyniku powodzi, podtopień, intensywnych opadów atmosferycznych, silnych wiatrów, wyładowań atmosferycznych lub osunięć ziemi. Przez budynek mieszkalny rozumie się także budynek gospodarczy służący zaspokajaniu niezbędnych potrzeb bytowych rodziny lub osoby samotnie gospodarującej, w szczególności budynek inwentarski.

W przedmiotowej sprawie skarżący wnioskował o przyznanie pomocy finansowej w związku ze zdarzeniem, które miało miejsce dnia 5 października 2017r. w związku z dużymi opadami deszczu i ogromnymi porywami wiatru zniszczeniu uległy: stodoła, budynek gospodarczy, wiata.

Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego z dani 24 października 2017r. wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną.

Rodzina utrzymuje się z jego renty okresowej z tytułu niezdolności do pracy i wynagrodzenia z umowy o pracę żony wnioskodawcy. Ponadto skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha przeliczeniowych.

Odnośnie sytuacji dochodowej ustalono, że łączny dochód w rodzinie wynosi 5 489,72 zł, a dochód na osobę w rodzinie wynosi 2 744,86 zł. Pracownik socjalny odnotował rodzaj zniszczeń budynku gospodarczego, stodoły i wiaty oraz przeznaczenie stodoły i wiaty.

W aktach sprawy znajdują się dołączone przez stronę zdjęcia budynku gospodarczego, wiaty i stodoły, które uległy zniszczeniu.

Ponadto w aktach znajduje się protokół (wraz z 3 zdjęciami), spisany przez komisję składającą się z Kierownika [...] w N., Kierownika GOPS w N., pracownika UG N., w dniu 11 października na okoliczność szkód powstałych w wyniku silnych wiatrów, które miały miejsce w godzinach wieczornych dniu 5 października 2017 r. Komisja ustaliła, że pod wiatą znajdował się sprzęt rolniczy, natomiast w stodole przechowywane jest drewno opałowe. Odnośnie budynku gospodarczego odnotowano, iż nie dokonano oględzin w środku, ponieważ go nie udostępniono. Komisja nie uznała szkody z uwagi na małe straty poniesione podczas nawałnicy. Stwierdzono, iż w budynku gospodarczym i w stodole wystąpiły niewielkie szkodzenia pokrycia dachowego. Natomiast pokrywająca wiatę blacha trapezowa została zerwana przez wiatr na skutek braku odpowiedniego zamocowania w ścianach nośnych podtrzymujących zadaszenie.

Organ stwierdził, że zasiłki celowe, których materialnoprawną podstawę stanowi art. 39 i 40 u.p.s. są świadczeniami przyznawanymi w ramach uznania administracyjnego. Udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej,

Organ kierując się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s. wskazał, że przyznanie pomoc społeczna w trybie art. 40 u.p.s. nie jest odszkodowaniem pokrywającym całość poniesionych strat. Jest tylko pomocą przeznaczoną na koszty usuwania strat. Organ przyznający tego typu pomoc działa w granicach tzw. uznania administracyjnego, a to powoduje, że organ nie ma obowiązku przyznania pomocy w ogóle, czy też przyznania jej w wielkości wnioskowanej.

Organ zwrócił uwagę na to, iż wstępnym warunkiem podjęcia decyzji w kwestii przyznania zasiłku celowego będzie zaistnienie przesłanki w postaci straty w wyniku zdarzenia losowego bądź w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej. Jak wskazuje się w doktrynie (W. Maciejko [w:] W. Maciejko, P. Zaborniak Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, Warszawa 2008, s. 198 i nast.) straty, z definicji, powinny być uszczerbkami znacznych rozmiarów. Nie każde pomniejszenie dóbr zainteresowanego lub jego rodziny, choćby pozostawało w związku przyczynowym ze zdarzeniem losowym, klęską żywiołową lub ekologiczną ma walor strat. Straty to tylko takie negatywne następstwa w majątku, rzeczach i prawach osoby występującej z żądaniem przyznania świadczenia, które istotnie odraczają powrót osoby lub rodziny do kondycji majątkowej, rzeczowej lub zakresu korzystania z praw podmiotowych, w sposób, jaki miał miejsce przed wystąpieniem zdarzenia wywołującego szkody.

Jednocześnie organ stwierdził, iż każdą sprawę należy rozpatrywać indywidualnie, biorąc pod uwagę zgłaszane szkody i wynikające z nich potrzeby, w zestawieniu z możliwością ich zaspokojenia przez wnioskodawcę. Inaczej bowiem kształtuje się sytuacja osób, które poniosły szkody, posiadających własne zasoby i możliwości, a inaczej osób tego pozbawionych, dla których szkody obiektywnie niewielkie mogą skutkować tym, że znajdą się w trudnej sytuacji, której nie mogą same przezwyciężyć.

Kontrola decyzji administracyjnych o charakterze uznaniowym sprowadza się do zbadania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności, a zatem, czy prowadząc postępowanie w sprawie organ ją rozpoznający nie uchybił przepisom art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz czy organ w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i następnie dokonał prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie przepisu przewidującego możliwość przyznania określonego uprawnienia i zakresu owego uprawnienia. Istotne znaczenie przy tym ma uzasadnienie wydanej przez organ decyzji rozstrzygającej sprawę.

Kolegium podkreśliło, że organ I instancji nie przekroczył granic uznania administracyjnego, zebrał wystarczający materiał dowodowy i dokonał prawidłowej oceny przesłanek określonych w ustawie o pomocy społecznej oraz w wytycznych Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w piśmie z dnia 17 sierpnia 2017r. warunkujących przyznanie zasiłku celowego w dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących poszkodowanych w wyniku zdarzeń noszących znamiona klęsk żywiołowych.

Odnosząc się do argumentacji odwołania, gdzie strona zarzuca organowi I instancji nieprawidłowe i niewłaściwe postępowanie dowodowe odnośnie ustalenia wielkości zniszczeń budynków gospodarczych i poniesionych szkód organ wyjaśnił, że z akt sprawy wynika, że w budynkach gospodarczych, które uległy zniszczeniu w wyniku silnych wiatrów w dniu 5 października 2017 r. przechowywano: w stodole - drewno opałowe, siewnik do nawozu, opony samochodowe, silniki do piły, bąk - maszyna rolnicza, pod wiatą - sprzęt rolniczy (maszyny rolnicze), drzewo opałowe. Pracownik socjalny odnotował powyższe w wywiadzie środowiskowym, a strona potwierdziła własnoręcznym podpisem, iż informacja ta jest zgodna z prawdą.

Odnośnie trzeciego budynku gospodarczego pracownik socjalny odnotował w wywiadzie środowiskowym, iż "w budynku przechowywane jest drzewo, drugą część budynku gospodarczego osoba nie udostępniła do oszacowania strat wewnątrz budynku, nie ustalono, co tam się mieści". Strona potwierdziła własnoręcznym podpisem, iż informacja ta jest zgodna z prawdą. W dołączonych do akt sprawy 47 zdjęciach zniszczonych budynków nie ma fotografii wnętrza tego budynku. W związku z powyższym organ I instancji nie mógł dokonać oceny przeznaczenia tego budynku. Dopiero z odwołania strony wynika, iż trzecim budynkiem jest garaż. W tym miejscu wskazać należy, iż generalnie podmiotem odpowiedzialnym za przeprowadzenie postępowania dowodowego na gruncie postępowania administracyjnego jest organ administracji i wszelkie uchybienia w tym zakresie obciążają ten organ. W tym zakresie jedyne odstępstwo dotyczy tych postępowań, w których strona ubiega się o przyznanie jej jakichś praw względnie o zwolnienie jej z obowiązków i na tę okoliczność zobligowana jest do przedłożenia stosownych dowodów. W tego typu przypadkach ciężar dowodu spoczywa na stronie chcącej uzyskać korzystne dla siebie rozstrzygnięcie, zadaniem natomiast organu jest jedynie pouczyć stronę o ciążącym na niej obowiązku jak również o ewentualnych skutkach nie wyjaśnienia danej okoliczności. Strona, która w ramach prowadzonego postępowania dowodowego nie przedłoży żądanych przez organ dowodów lub dokumentów potwierdzających jej twierdzenia nie może następnie czynić zarzutu organowi, że danych okoliczności nie wyjaśnił, a tym samym nie może przerzucać odpowiedzialności za własne zaniechania na organ administracji.

Kolegium zaznaczyło, że powodem nieprzyznania stronie wnioskowanego świadczenia było to, iż w przedmiotowej sprawie nie został spełniony podstawowy i konieczny warunek, a mianowicie zniszczone budynki gospodarcze nie służyły zaspokajaniu niezbędnych potrzeb bytowych. Organ wprost podał taki argument podsumowując swoje rozważania: "W związku z powyższym uznaje się, iż budynki gospodarcze, które uległy niewielkiemu uszkodzeniu, nie spełniają wymogów zawartych w pkt 1.3 Zasad, a Pana prośba o udzielenie pomocy na remont nie spełnia przesłanek zawartych w art. 39 ust. 1,2 ustawy o pomocy społecznej, tj. zgłoszona potrzeba nie stanowi niezbędnej potrzeby bytowej Pana rodziny".

W związku z tym, nie było konieczne ocenianie wielkości zniszczeń budynków gospodarczych i organ I instancji nie był zobowiązany do prowadzenia postępowania dowodowego i zbierania materiału dowodowego w tym kierunku. Z uwagi na niespełnianie przez budynki gospodarcze warunku służenia zaspakajaniu niezbędnych potrzeb bytowych - wielkość zniszczeń tych budynków nie miała już znaczenia przy podejmowaniu decyzji o odmowie przyznania stronie zasiłku celowego. Dlatego też zarzuty podniesione w odwołaniu dotyczące nieprawidłowości w prowadzeniu postępowania przez organ I instancji nie zasługują na uwzględnienie.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący podniósł szereg zarzutów naruszenia art. 7 k.p.a. w związku z art. 11 k.p.a. oraz art. 77 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, niewyczepujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w spawie.

Skarżący ponadto zarzucił organowi naruszenie art. 40 u.p.s. w związku z art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewałaściwe zastosowanie przesłanek przewidzianych w przepisie i przekroczenie granic uznania administracyjnego poprzez uznanie, że zniszczone budynki gospodarcze i zgromadzone tam urządzenia nie służyły do zaspokajania niezbędnych potrzeb bytowych skarżącego. Skarżący kwestionuje ustalenia Komisji do spraw ustalania szkód, które były podstawą wydania negatywnych decyzji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn., Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2017 r., poz. poz. 1369 ze zm. dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Przeprowadzona w niniejszej sprawie ocena zgodności z prawem poddanych kontroli Sądu decyzji administracyjnych według wyżej wskazanych kryteriów wykazała, że nie doszło do naruszenia prawa w takim stopniu, które by skutkowało ich uchyleniem.

Podstawę prawną orzekania w tej sprawie stanowił art. 40 u.p.s.

Zgodnie z ust. 1 tego przepisu, w brzmieniu obowiązującym na datę wydawania zaskarżonej decyzji, zasiłek celowy może być przyznany również osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego. Zasiłek celowy może być przyznany także osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej – jak stanowi ust. 2 art. 40 u.p.s.

Zasiłek celowy, o którym mowa w ust. 1 i 2, może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi – ust. 3 art. 40 u.p.s.

Zwrócić zatem należy szczególną uwagę na istotę i cel tej formy pomocy społecznej.

Z przepisu art. 40 u.p.s. wynika, więc że oprócz pomocy udzielanej osobom najuboższym, znajdującym się w trudnych dla nich do przezwyciężenia warunkach, ustawa o pomocy społecznej stwarza także możliwości udzielenia pomocy osobom, które zostały dotknięte skutkami wypadków losowych czy klęski żywiołowej niezależnie od wysokości dochodu. W przypadku klęski żywiołowej straty poniesione przez rodzinę lub osobę samotną są bowiem z reguły znacznych rozmiarów i w związku z tym osoby, które nawet posiadają pewien status majątkowy, nie są w stanie własnym tylko działaniem, zapewnić sobie oraz rodzinie zaspokojenia podstawowych potrzeb. Zatem przedmiotowe świadczenie w takim przypadku spełnia funkcję quasi wyrównania poniesionej straty. (por. wyrok NSA z dnia 25 czerwca 2013r., sygn. akt I OSK 521/13, (LEX nr 521651064).

Zasiłek celowy z art. 40 u.p.s., podobnie jak zasiłek celowy z art. 39 ust. 1 u.p.s. jest świadczeniem przyznawanym w ramach tzw. uznania administracyjnego. Sądowa kontrola nie obejmuje celowości wydatkowania środków, jakimi dysponuje pomoc społeczna, lecz wyłącznie zgodność z prawem podjętego rozstrzygnięcia, ze szczególnym uwzględnieniem tego, czy organ nie nadużył uznania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 107/11). W orzecznictwie sadów administracyjnych wielokrotnie podkreśla się, że pomoc udzielana w przypadku powodzi, na podstawie art. 40 ust. 2 u.p.s. winna być skierowana do osób zamieszkujących w lokalach mieszkalnych lub domach, które uległy zniszczeniu bądź uszkodzeniu, wskutek czego osoby te znalazły się w trudnej sytuacji życiowej, jakiej nie są w stanie same, przy wykorzystaniu własnych zasobów i możliwości przezwyciężyć. W licznych rozstrzygnięciach wydawanych w przedmiocie pomocy finansowej udzielanej na podstawie art. 40 u.p.s. wskazuje się na dwie zasadnicze kwestie. Po pierwsze, zasiłek celowy z art. 40 ust. 1 ustawy nie ma charakteru odszkodowawczego i nie może być traktowany jako rekompensata za straty spowodowane zdarzeniem losowym. Nie stanowi też zadośćuczynienia ze strony Państwa, które nie ma obowiązku zapewnić pomocy w remoncie każdej nieruchomości uszkodzonej przez powódź. Takie funkcje spełniają organy ubezpieczeniowe pod warunkiem zawarcia odpowiedniej umowy. (por. NSA w wyrokach : z dnia 20 listopada 2014 r., I OSK 2216/14, z dnia 12 marca 2014 r., I OSK 2846/13, z dnia 27 lipca 2012 r. I OSK 880/12, z dnia 20 lipca 2012 r. I OSK 913/12 , WSA we Wrocławiu z dnia 17 lutego 2015 r. IV SA/Wr 565/14, wszystkie dostępne https://sip.lex.pl/#/orzeczenia). Po drugie, przepis art. 40 ustawy nie może być realizowany bez zastosowania ogólnych zasad pomocy społecznej, której celem jest zabezpieczenie podstawowych, niezbędnych potrzeb życiowych. Przy podejmowaniu decyzji w sprawach z zakresu pomocy społecznej organy winny zatem kierować się dobrem danej osoby i mieć na względzie, że pomoc ta wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 u.p.s.). Pomoc w postaci zasiłku celowego z art. 40 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej ma zatem służyć obywatelom w najcięższych sytuacjach życiowych, kiedy ich podstawowe potrzeby egzystencjalne nie mogą być przez nich zaspokojone we własnym zakresie (tak NSA w wyroku z dnia 20 listopada 2014 r., I OSK 2216/14).

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela zatem w pełni pogląd wypowiedziany przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 2013 r., sygn. akt I OSK 227/13, że: "Osoby, które starają się o przyznanie zasiłku celowego w trybie art. 40 ust. 2 u.p.s., winny zdawać sobie sprawę, że nie może w gospodarowaniu środkami finansowymi przez organy pomocowe dochodzić do takiej sytuacji, że osoby, które w wyniku różnych zdarzeń losowych nie mają zabezpieczonych podstawowych potrzeb bytowych, w tym mieszkaniowych, spotkają się z odmową przyznania świadczenia z uwagi na rozdysponowanie środków finansowych na rzecz osób, które takie podstawowe potrzeby mieszkaniowe mają już zabezpieczone. Oznacza to, że samo powstanie na skutek powodzi straty w nieruchomości budynkowej stanowiącej własność osoby ubiegającej się o pomoc społeczną w sytuacji, gdy osoba ta ma już zabezpieczone podstawowe potrzeby życiowe, a przede wszystkim mieszkaniowe, nie może stanowić wyłącznej przesłanki udzielenia takiej osobie dalszej pomocy w postaci zasiłku celowego. Nie jest bowiem rolą pomocy społecznej rekompensowanie ze środków budżetowych Państwa wszelkich strat poniesionych przez wnioskodawcę w jego mieniu w wyniku powodzi". Ponadto, spełnienie kryteriów przez osobę ubiegającą się o zasiłek celowy nie oznacza, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie tego świadczenia w wysokości, którą sama określi (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 20 stycznia 2015r., sygn. akt II SA/Ol 1079/14, LEX nr 1634893). Z kolei w wyroku z dnia 19 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1293/12, NSA wskazał, że świadczenie przyznawane na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej "ma służyć osobom znajdującym się w szczególnych dla nich sytuacjach, kiedy ich podstawowe potrzeby nie mogą zostać zaspokojone, narażając ich na egzystencję w warunkach nieodpowiadających godności człowieka. W przypadku powodzi pomoc powinna być skierowana do osób zamieszkujących w domach, czy lokalach mieszkalnych, które uległy zniszczeniu lub uszkodzeniu i które przez to znalazły się w trudnej sytuacji życiowej, której nie mogą przezwyciężyć. Chodzi tu o takie przypadki, kiedy osoby lub rodziny utraciły "dach nad głową" i nie są same w stanie bez wsparcia pomocy społecznej zaspokoić niezbędnej potrzeby posiadania mieszkania (obydwa wyroki dostępne j.w.).

Mając powyższe na względzie Sąd stwierdził, że orzekające w niniejszej sprawie organy podjęły prawidłowe rozstrzygnięcia. Skoro powołana w tym celu odpowiednia komisja do spraw szacowania szkód w wyniku wichury z dnia 5 października 2017 r. stwierdziła, że budynki gospodarcze, na remont których wnioskodawca wnosi o przyznanie zasiłku celowego, nie można uznać za służące zaspokajaniu niezbędnych potrzeb bytowych jego rodziny, to nie został wypełniona przesłanka wynikająca z art. 39 ust. 1,2 u.p.s. Nie bez znaczenia w tym przypadku jest też fakt, że wskazane budynki uległy niewielkiemu uszkodzeniu.

Należy zatem zgodzić się z organem, który uznał, że co prawda budynki służą zaspokajaniu potrzeb bytowych rodziny, ale nie są to niezbędne potrzeby bytowe tej rodziny zarówno z uwagi na rodzaj przechowywanych tam rzeczy, jak i na fakt, że nie służą one utrzymaniu rodziny.

Skarżący, oprócz tego, iż posiada gospodarstwo rolne, ma inne źródło dochodu, a mianowicie utrzymuje się z renty z tytułu niezdolności do pracy, natomiast jego żona pracuje zawodowo i osiąga wynagrodzenie z umowy o pracę. Ponadto - jak wynika z akt administracyjnych (pismo pełnomocnika skarżącego z dnia 30 listopada 2017 r.) - zniszczone budynki gospodarcze były ubezpieczone i stronie została przyznana kwota 9 568,47 zł z firmy ubezpieczeniowej [...] z tytułu szkody poniesionej w dniu 5 października 2017r. polegającej na uszkodzeniu bojlera i budynków gospodarczych. Natomiast pomoc w formie zasiłku celowego przeznaczona może być tylko na remont albo odbudowę budynku gospodarczego, który służy zaspokajaniu niezbędnych potrzeb bytowych danej rodziny.

W tym więc względzie dokonaną ocenę stanu faktycznego przez organy należało uznać za prawidłową. Zgodzić się należy ze stanowiskiem, że organy muszą przeznaczać środki finansowe, jakimi dysponują na te cele na rzecz osób, które tego naprawdę potrzebują.

W związku z powyższym należało uznać, że uzasadnienia decyzji organów obydwu instancji nie budzą zastrzeżeń w kontekście wymogów z art. 107 § 3 k.p.a., i biorąc pod uwagę istotę i cel zasiłku z art. 40 u.p.s. oraz cele i zasady pomocy społecznej Sąd uznał, że skarga nie mogła mimo tego wywrzeć zamierzonego skutku.

Skarżący i jego rodzina mają zapewnioną egzystencję, a zasiłek celowy na usuwanie skutków wichury, co już wielokrotnie podkreślono, nie jest formą odszkodowania służącego pokryciu wszelkich strat z tego tytułu, a może być przyznawany tylko w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej .

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.