Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 470/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 1 pkt 8, art. 29 ust. 1a
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
article: art. 14 ust. 1, art. 27, art. 44 ust. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 562
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 - tekst jedn.
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 227 poz 69 art. 7 ust. 3
law: Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu  Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich  oraz zasady wzajemnej zgodności.
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 73 ust. 5
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Mleczko - Jabłońska Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia del. WSA Izabella Janson (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 19 stycznia 2021 r., sygn. akt I SA/Rz 692/20 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z dnia [...] sierpnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolno- środowiskowo-klimatycznych oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 19 stycznia 2021r., sygn. akt I SA/Rz 692/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r., poz. 2325, dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę [...] (dalej też: "strona", "skarżący", "beneficjent") na decyzję Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie (dalej też: "Dyrektor POR ARiMR", "organ odwoławczy", "Dyrektor") z [...] sierpnia 2020r., nr [...] w przedmiocie kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu działania rolno-środowiskowo-klimatycznego.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy.

[...] w dniu 14 czerwca 2016 roku złożył wniosek o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na rok 2016, w ramach którego zadeklarował w pierwszym roku 5 letniego zobowiązania realizację pakietu 4 - [...], a w jego ramach realizację wariantu 4.8 - [...]:[...],[...],[...] lub [...] na powierzchni [...] ha obejmującą działki rolne:

- [...] położoną na działkach ewidencyjnych o nr [...],[...] o łącznej powierzchni [...] ha, [...] położoną na działce ewidencyjnej nr [...] o powierzchni [...] ha, [...] położoną na działce ewidencyjnej nr [...] o powierzchni [...] ha, [...] położoną na działce ewidencyjnej nr [...] o powierzchni [...] ha, [...] położoną na działkach ewidencyjnych nr [...],[...] o powierzchni [...] ha, [...] położoną na działkach ewidencyjnych nr [...],[...] o łącznej powierzchni [...] ha (na dz. ew. [...]-[...] ha a na dz. ew. [...]-[...] ha), [...] położoną na działce ewidencyjnej nr [...] o powierzchni [...] ha, [...] położoną na działce ewidencyjnej nr [...] o powierzchni [...] ha, [...] położoną na działkach ewidencyjnych nr [...],[...],[...],[...] o łącznej powierzchni [...] ha, [...] położoną na działce ewidencyjnej nr [...] o powierzchni [...] ha, [...] położoną na działce ewidencyjnej nr [...] o powierzchni [...] ha, [...] położoną na działce ewidencyjnej nr [...] o powierzchni [...] ha.

W dniu 4 lipca 2016r. beneficjent wniósł zmianę do wniosku o przyznanie przedmiotowej płatności deklarując dodatkowo w ramach wariantu 4.8 - działkę rolną [...] położoną na działce ewidencyjnej nr [...] o powierzchni [...] ha oraz działkę rolną [...] położoną na działce ewidencyjnej nr [...] o powierzchni [...] ha.

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej też: "Kierownik BP ARiMR", "organ I instancji") po rozpatrzeniu wniosku o przyznanie płatności na rok 2016 decyzją z [...] czerwca 2017r. nr [...] przyznał skarżącemu płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na rok 2016 w kwocie [...] zł w ramach deklarowanego wariantu 4.8, ustalając wielkość pięcioletniego zobowiązania rolno- środowiskowo-klimatycznego (zobowiązania RŚK) do powierzchni [...] ha.

W dniu 9 maja 2017 beneficjent złożył kolejny wniosek o przyznanie w/w płatności na rok 2017, w ramach którego zadeklarował w drugim roku 5 letniego zobowiązania realizację pakietu 4, a w jego ramach realizację wariantu 4.8 na powierzchni [...] ha obejmującą działki rolne [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...].

W trakcie rozpatrywania w/w wniosku dokonano analizy powierzchni ewidencyjno-gospodarczych dla trwałego użytku zielonego (TUZ) zadeklarowanych działek ewidencyjnych w kontekście spełnienia definicji trwałego użytku zielonego tj. czy działki ewidencyjne zadeklarowane jako [...] przez pięć lat wstecz (tj. w latach 2011-2015) stanowiły trwały użytek zielony. W wyniku weryfikacji działek ustalono, że działki ewidencyjne nr [...] (działka rolna [...]), nr [...] (działka rolna [...]) i nr [...] (działka rolna [...]) nie na całej deklarowanej powierzchni spełniały wymóg kwalifikowalności do programu RŚK w roku 2016 i 2017. Stwierdzono, że powierzchnia ewidencyjno-gospodarcza TUZ (trwały użytek zielony) na działce ewidencyjnej nr [...] (dz. rolna [...]) wynosi [...] ha - a nie jak deklarowano we wniosku za 2017r. [...] ha, w przypadku działki ewidencyjnej nr [...] (dz. rolna [...]) powierzchnia TUZ wyniosła [...] ha a nie jak deklarowano [...] ha, natomiast w przypadku działki ewidencyjnej [...] stwierdzono, że powierzchnia ewidencyjno-gospodarcza TUZ wynosi [...] ha a nie jak deklarowano [...] ha. Ustaleń tych dokonano na podstawie ortofotomapy z roku 2015, gdzie na wykluczonych częściach działek ewidencyjnych widoczne są zakrzaczenia - co zdaniem organu I instancji w sposób jednoznaczny wskazuje, że te części działek nie spełniają podstawowej definicji działki zajmowanej przez trwały użytek zielony, zdefiniowany w art. 4 ust. 1 lit h rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z 17 grudnia 2013r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE L z 20 grudnia 2013r., dalej: "rozporządzenie 1307/2013"). Wobec braku spełnienia definicji trwałych użytków zielonych na częściach działek ewidencyjnych będących przedmiotem zobowiązania RŚK, na których ujawniono zakrzaczenia tj. dz. [...] (dz. [...]) na pow. [...] ha, dz. [...] ([...]) na pow. [...] ha oraz dz. [...] ([...]) na pow. [...] ha, o łącznej powierzchni [...] ha Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] decyzją z [...] kwietnia 2018r., nr [...] przyznał przedmiotową płatność na 2017r. w ramach wariantu 4.8 do powierzchni [...] ha na kwotę [...] zł. Decyzja ta została skutecznie doręczona w dniu 5 kwietnia 2018r. i stała się ostateczna i prawomocna.

W dniu 1 czerwca 2020r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych przyznanych beneficjentowi na mocy decyzji z [...] czerwca 2017r. wynikających z wypłaty płatności do nieprawidłowo ustalonego zobowiązania. W zakresie wniosku o płatność za rok 2016 zakrzaczone części działek ewidencyjnych nr [...] ([...]), nr [...] ([...]) i nr [...] ([...]) stanowiły powierzchnię [...] ha. Stwierdzono, że powierzchnia wynikająca z różnicy pomiędzy powierzchnią podjętego zobowiązania w roku 2016 a powierzchnią zobowiązania stwierdzoną po weryfikacji w roku 2017 ([...] ha - [...] ha) jest powierzchnią nienależną.

Decyzją z [...] lipca 2020r., nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych w wysokości [...] zł uzyskanych na mocy decyzji z [...] czerwca 2017r.

Dyrektor Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie decyzją z [...] sierpnia 2020r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Podkreślił, że beneficjent składając w dniu 14 czerwca 2016r. wniosek o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych na 2016 rok zobowiązał się do przestrzegania warunków uczestnictwa w programie rolno-środowiskowo-klimatycznym przez okres 5 lat od dnia rozpoczęcia jego realizacji. Powyższe zobowiązanie zostało określone w decyzji Kierownika BP ARiMR z [...] czerwca 2017r., zgodnie z którą jako termin rozpoczęcia 5-letniego okresu zobowiązania przyjęto dzień [...] marca 2016r., zaś powierzchnia podjętego zobowiązania w wariancie 4.8 wyniosła [...] ha. Jednakże przy rozpatrywaniu wniosku w drugim roku realizacji zobowiązania tj. 2017 roku, podczas weryfikacji działek ewidencyjnych zgłoszonych do programu jako trwały użytek zielony stwierdzono, że na części działek nr [...],[...] i [...] brak spełnienia definicji trwałego użytku zielonego. Analiza ortofotomap z roku 2015, wykazała, że obszar podlegający wykluczeniu na działkach rolnych [...] o powierzchni [...] ha, [...] na powierzchni [...] oraz [...] na powierzchni [...] ha stanowił zakrzaczenia, bez przewagi traw zielonych lub innych roślin pastewnych, na wskazanych areałach brak jest możliwości dokonywania wypasu ze względu na liczne zakrzaczenia a także brak jest stwierdzonych innych gatunków, takich jak krzewy lub drzewa, które służą do wytwarzania paszy dla zwierząt, brak również zachowania przewagi traw i innych zielnych roślin pastewnych. Organ podkreślił, że w wyniku przeprowadzonego postępowania o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2017r. w odniesieniu do wariantu 4.8 stwierdzono, że części działek ewidencyjnych o nr: [...],[...] i [...] nie spełniają definicji trwałego użytku zielonego w okresie 5 lat przed rozpoczęciem programu rolno-środowiskowo-klimatycznego.W niniejszym przypadku beneficjent rozpoczął realizacje zobowiązania w 2016 roku, na obszarach wskazanych działek ewidencyjnych, które nie spełniały wymogu programu określonego w § 12 ust. 4 pkt 1 b (nie były trwałym użytkiem zielonym). Organ odwoławczy stwierdził też, że płatności wypłacone beneficjentowi w dniu 30 czerwca 2017r. nie wynikały z pomyłki organu lecz błąd skutkujący powstaniem nienależnie pobranych płatności jest efektem zmniejszenia powierzchni zobowiązania podjętego przez beneficjenta w dniu 15 marca 2016r.

Oddalając skargę na powyższą decyzję wskazanym na wstępie wyrokiem z 19 stycznia 2021r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w pierwszej kolejności zaznaczył, że w niniejszej sprawie nie ma znaczenia stan spornych części działek a w szczególności to, czy obecnie czy też w 2016r. i w 2017r. znajdowały się na niej zakrzaczenia eliminujące te powierzchnie z płatności w deklarowanym wariancie wymagającym istnienie TUZ. Dlatego też nie ma i nie było potrzeby przeprowadzania w niniejszej sprawie oględzin terenowych spornych części działek. W ocenie Sądu I instancji organ odwoławczy jednak błędnie i myląco operuje pojęciem "niedotrzymania powierzchni na której beneficjent podjął się realizacji pięcioletniego zobowiązania RŚK". Skarżący bowiem, ani w 2016r.,ani w 2017r, nie zmniejszył powierzchni, na której podjął się realizacji zobowiązania RŚK. Zdaniem Sądu I instancji w okolicznościach niniejszej sprawy skarżący już w pierwszym roku ubiegania się o te płatności, czyli w momencie kształtowania się wielkości zobowiązania RŚK nie spełniał podstawowego wymogu wynikającego z § 12 ust. 4 pkt 1 b rozporządzenia RŚK. Przyczyną dokonania płatności w nienależnej kwocie nie było więc niedotrzymanie zobowiązania RŚK przez beneficjenta, lecz pomyłka organu agencji płatniczej. Organ przyznając skarżącemu płatność na rok 2016 dysponował danymi, że część gruntów zadeklarowanych do płatności nie spełnia warunków TUZ w zakresie jego pięcioletniej historii. Działał w zaufaniu do wnioskodawcy i opierał się na danych przedstawionych przez niego we wniosku o płatność. Dopiero kontrola administracyjna przeprowadzona w ramach rozpatrywania kolejnego wniosku, na 2017r., ujawniła te nieprawidłowości. W ocenie WSA przyznanie płatności w 2016r. w niniejszej sprawie było w oczywisty sposób błędem organu, który dysponując w 2016r. zaimportowanymi i odpowiednio opisanymi ortofotomapami z 2015r. powinien w ramach kontroli administracyjnej dostrzec, że część deklarowanych gruntów nie spełnia wymogu kwalifikowalności TUZ. Niemniej jednak, w ocenie WSA organ ostatecznie trafnie uznał, że w niniejszej sprawie nie może znaleźć zastosowania wyłączenie żądania zwrotu na podstawie art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji nr 809/2014, bowiem o ile fakt, że organ mógł dostrzec swój błąd, to nie można też zanegować, że beneficjent mógł go dostrzec, gdyż to skarżący winien zachować należytą staranność w prowadzonej przez siebie działalności, której współfinansowania oczekuje ze środków publicznych.

W skardze kasacyjnej [...] zaskarżył powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Pismem z [...] kwietnia 2021r. skarżący oświadczył iż zrzeka się rozprawy.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

I. Naruszenie prawa materialnego poprzez:

1. niewłaściwe zastosowanie art. 29 ust. 1a ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 z późn. zm. (dalej ARiMR), tj. ustalenie, że przepis ten może być podstawą do wydania decyzji w tym kształcie;

2. błędną wykładnię art. 7 ust. 3 akapit 1 2 rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności, polegającej na uznaniu, że w sprawie nie zachodzi przypadek, w którym płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu, gdyż podkreślenia wymaga okoliczność, że pracownicy organu właściwego - ARiMR w [...] znali sytuację skarżącego i sposób prowadzenia przez niego gospodarstwa rolnego - skarżący przejął w dzierżawę działkę nr [...] w dniu 12.07.2016r. od Wójta Gminy [...] oraz pozostałe działki podane do pakietu, a więc nie znał historii TUZ co oznacza, że błąd nie mógł być przez niego wykryty, jak również skarżący nigdy nie ukrywał przed Kierownikiem Biura Powiatowego ARiMR w [...] jak i pracownikami, że wydzierżawił przedmiotowe nieruchomości;

3. niezastosowanie art. 7 ust. 3 akapit 2 rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) NR 809/2014 z dnia 17 lipca 2014r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności, w sytuacji gdy w przedmiotowej sprawie występuje błąd dotyczący elementów stanu faktycznego istotnych dla obliczania przedmiotowej płatności;

4. niewłaściwe zastosowanie art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) Nr 1782/2003 i (WE) Nr 73/ 2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 74/2008, i w konsekwencji na uznaniu, że skarżący nie działał w dobrej wierze;

5. art. 4 ust. 1 pkt 8 ust. 5 ARiMR w zw. z art. 8 k.p.a., poprzez przyjęcie, że organ, prawidłowo wywiązał się ze swoich wszelkich obowiązków względem skarżącego, podczas gdy ustawa o ARiMR wskazuje, że praca organu nie ogranicza się jedynie do czynności materialno-technicznych przyjmowania wniosków od rolników;

6. art. 44 ust 3 ustawy z 20 lutego 2015r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (dalej: "u.w.r.o.w.") i art. 54 ust 3 lit a pkt i rozporządzenia nr 1306/2013 poprzez ustalenie nienależnie pobranych środków w sytuacji, gdy w należycie uzasadnionych przypadkach państwa członkowskie mogą zadecydować o zaprzestaniu odzyskiwania, a taka decyzja może zostać podjęta jedynie w przypadku gdy łączna kwota już dokonanych oraz przewidywanych kosztów odzyskiwania przewyższa kwotę do odzyskania i warunek ten uznaje się za spełniony jeżeli kwota do odzyskania od beneficjenta w kontekście płatności indywidualnej w ramach programu pomoc lub środka wsparcia nie przekracza 100 EUR;

7. art. 14 ust 1 ustawy z 20 lutego 2015r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2017r., poz. 562 t.j., zwanej dalej "ustawą PROW 2014-2020" ) w zw. z art 2 ust 1 lit f rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z 17 grudnia 2013r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającym rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz.Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 48, z późn. zm. zwanego dalej: rozporządzeniem nr 1305/2013"), w zw. z art. 4 ust 1 lit. e-h rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE) nr 1307/2013 z 17 grudnia 2013r. ustanawiającego przepisy dotyczącego płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (DZ. U. L 347 z 20.12.2013, s. 608, zwanego dalej: "rozporządzeniem nr 1307/2013"), gdyż obszar działek mieści się w zakreślonych normami prawa wspólnotowego kategoriach jako trwałe użytki zielone i pastwiska trwałe;

8. art. 27 ustawy z 20 lutego 2015r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 - określanej dalej jako ustawa PROW - poprzez:

a) nie przeprowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie obywatela do władzy publicznej oraz nie przeprowadzenie nowych dowodów mających na celu ustalenie czy oceniana w tym postępowaniu powierzchnia działek była odmienna od powierzchni zdeklarowanej przez odwołującego, oraz jaki był stan spornych działek w okresie 5 lat poprzedzających zgłoszenie wniosku o płatność;

b) uznanie, że organ wydał decyzję bez zebrania całego materiału dowodowego niezbędnego do ustalenia stanu faktycznego w sprawie, podczas gdy zgodnie z art. 27 ust. 2 ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne, a więc organy prowadzące postępowanie zobowiązane są do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego;

9. § 6 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 18 marca 2015r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 poprzez uznanie przez organ, iż wielkość obszaru objętego zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym oraz miejsce realizacji tego zobowiązania mogą ulec zmianie w trakcie jego realizacji.

II. Naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo rażącego naruszenia przez Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie przepisu art. 7 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, a to uchybienie zasadzie prawdy obiektywnej, w szczególności poprzez uchybienie przez organ obowiązkowi ustalenia stanu faktycznego zgodnie ze stanem rzeczywistym, przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i dowodowego bez należytej wnikliwości, jak też poprzez niezastosowanie lub niewłaściwe zastosowanie norm prawa materialnego celem prawidłowego załatwienia sprawy, co skutkowało błędem w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegającym na błędnym założeniu, iż [...] zobowiązany jest zwrócić nienależnie pobraną płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną w wysokości [...] zł.;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo rażącego naruszenia przez Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie przepisów art. 8 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez złamanie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz ich kultury prawnej i naruszenie zasady działania przez organ z urzędu i na podstawie przepisów prawa i nieustalenie dostatecznie stanu faktycznego sprawy, w tym nie ustalenie ostateczne powierzchni działek w ramach których [...] zadeklarował 5 letnie zobowiązanie realizacji pakietu 4-[...], a w jego ramach realizację wariantu 4.8 - [...]:[...],[...],[...] lub [...];

3. art. 3 § 1, art. 135, art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a. z uwagi na ich niewłaściwe zastosowanie, które miało istotny wypływ na treść orzeczenia i nieuprawnione zaaprobowanie decyzji Dyrektora ARiMR wydanej z wyraźnymi naruszeniami przepisów art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz brak wyczerpującego rozpatrzenia już zebranych dowodów oraz niepodjęcia inicjatywy dowodowej w niezbędnym zakresie co spowodowało przyjęcie błędnych ustaleń faktycznych jakoby skarżący [...] miał dysponować wiedzą o historii TUZ przedmiotowych działek, a tym samym niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 3 § 1 p.p.s.a., które miało istotny wpływ na nieuprawnione rozstrzygnięcie sprawy, polegające na braku przeprowadzenia kontroli prawidłowości ustaleń faktycznych Dyrektora ARiMR przyjętych za podstawę zastosowania przepisów prawa materialnego oraz bezkrytycznego przejmowania wszystkich ustaleń faktycznych za organem ARiMR;

4. art. 16, art. 110 k.p.a. i art. 153 p.p.s.a. poprzez złamanie gwarancji trwałości decyzji i orzeczeń.

III. Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegający na błędnym założeniu, iż:

- ustalona kwota pobranych płatności jest płatnością nienależną oraz, że istnieją podstawy do orzeczenia o jej zwrocie,

- na powierzchni działek nie zostały spełnione wymogi kwalifikowalności działek do programu rolno-środowiskowo-klimatycznego, pomimo braku przeprowadzenia w tym zakresie odpowiednich kontrolni, tym samym dokonaniu wykluczeń powierzchni działek, podczas gdy w rzeczywistości na działce znajdował się i znajduje rów; w tym miejscu skarżący podnosi, że znajdujący się na działkach rów kwalifikuje się do płatności, gdyż jego szerokość nie przekracza dwóch metrów, a rosnąca w nim roślinność na ortofotomapie może przypominać zakrzaczenia lub zadrzewienie;

- działki nr [...],[...] i [...] w całości nie spełniają podstawowych wymogów określonych dla wariantu 4.8 tj. nie posiadają pięcioletniej historii TUZ poprzez stwierdzenie zakrzaczeń, podczas gdy organ takie ustalenie poczynił jedynie na podstawie ortofotomapy na której widnieją cienie rzucane przez drzewa rosnące na działkach sąsiednich oraz zakwalifikował jako zakrzaczenia rów, co wynika z błędnego działania organów polegającego na niezebraniu i nierozpatrzeniu całego materiału dowodowego istotnego dla rozstrzygnięcia w sprawie i niepodjęcie przez organy niezbędnych czynności w celu dokładnego wyjaśnienia i ustalenia stanu faktycznego sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu wnioskodawcy, w tym odstąpienia od zbadania wszelkich okoliczności,

- działki nr [...],[...] i [...] w całości nie spełniają podstawowych wymogów określonych dla wariantu 4.8 podczas gdy wniosek skarżącego i decyzja organu została wydana w oparciu o dokumentację uzyskaną z ARiMR w [...], Ośrodka Rolniczego w [...] jak również dokumentację ornitologiczną;

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł, iż nie zgadza się z uzasadnieniem wyroku Sądu I instancji w którym wskazano, że odpowiada za błędy popełnione przez profesjonalny podmiot przy sporządzeniu wniosku o przyznanie płatności. Wskazał, że działał w dobrej wierze oraz podkreślił, że to na organie Agencji spoczywa obowiązek przedstawienia rolnikowi adekwatnych dla danej płatności danych. Podniósł też, że WSA nie zlecił organom ostatecznego i jednoznacznego ustalenia powierzchni PEG i TUZ, zarzucając, że organ do stwierdzenia tego, czy doszło do nienależnie pobranych płatności winien przeprowadzić odpowiednie czynności m.inn. kontrole. Wskazał, że uzyskane w trakcie kontroli na miejscu dane zostają bowiem poddane analizie w systemie identyfikacji działek. Podniósł, że o ile organy mogą i powinny stosować w swoich działaniach system skomputeryzowany, to dane w nim zawarte nie są bezwzględnie wiążące i ostatecznie ustalone, a mając na względzie fakt, że organ w swoich zasobach posiada różne powierzchnie działek w różnych latach bezwzględnie winien przeprowadzić kontrolę w terenie.

Organ nie skorzystał z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należy wskazać, że skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a organ w terminie czternastu dni od doręczenia odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądał jej przeprowadzenia. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z treścią art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje więc zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej.

W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, który w odróżnieniu od Sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Przed odniesieniem się do zarzutów skargi kasacyjnej konieczne jest podkreślenie, że ze względu na to, że konstrukcja art. 174 p.p.s.a. umożliwia zaskarżenie wszelkich naruszeń prawa, jakich mógł się dopuścić Sąd I instancji przy wydawaniu rozstrzygnięcia, granice skargi kasacyjnej wyznaczane są przez stronę skarżącą kasacyjnie. Powinny one zawsze zostać wyznaczone w sposób precyzyjny. Obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy jest takie zredagowanie podstaw kasacyjnych skargi, a także ich uzasadnienie, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych (por. wyrok NSA z 19 lutego 2009r., sygn. II FSK 1688/07; wyrok dostępny: www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: cbois). Naczelny Sąd Administracyjny nie może bowiem domniemywać granic skargi kasacyjnej. Sąd ten jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów (norm), które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Nie jest dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie, uściślanie zarzutów skargi kasacyjnej, czy też poprawianie jej niedokładności (por. wyrok NSA z 13 listopada 2014r., sygn. I OSK 1420/14; cbois). Właściwe określenie w skardze kasacyjnej zakresu i podstaw zaskarżenia jest również konieczne z uwagi na ustanowioną w art. 183 p.p.s.a. wskazaną wyżej zasadę stanowiącą, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.

Należy również podkreślić, że w praktyce orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego nie dochodzi do automatycznego dyskwalifikowania skarg kasacyjnych, w sytuacji gdy zarzuty kasacyjne nie w pełni spełniają wymogi konstrukcyjne określone w art. 176 p.p.s.a., czego potwierdzeniem jest uchwała NSA z 26 października 2009r., sygn. I OPS 10/09 (cbois). Naczelny Sąd Administracyjny nie może jednak zasadniczo we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować (por. wyrok NSA z 27 stycznia 2015r., sygn. II GSK 2140/13; cbois), chyba że umożliwia to powołana choćby niedoskonale podstawa prawna, a wadliwość zarzutu jest możliwa do usunięcia poprzez analizę argumentacji uzasadnienia środka odwoławczego (por. wyrok NSA z 22 sierpnia 2012r., sygn. I FSK 1679/11; cbois). Do Naczelnego Sądu Administracyjnego nie należy jednakże wyciąganie z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej przytoczonych tam zarzutów i wiązanie ich z powołanymi tam przepisami w celu uzupełnienia wskazanej w petitum skargi kasacyjnej podstawy kasacyjnej (por. wyrok NSA z 13 listopada 2007r., sygn. I FSK 1448/06; cbois). Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie w swoim orzecznictwie podkreślał, że nie ma on obowiązku formułowania za stronę zarzutów kasacyjnych na podstawie uzasadnienia skargi kasacyjnej. Należy bowiem mieć na uwadze, że wyodrębnianie zarzutów z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej zawsze niesie ryzyko nieprawidłowego odczytania intencji strony wnoszącej skargę kasacyjną. Konieczne jest przy tym oddzielenie podstawy kasacyjnej od jej uzasadnienia, które jest niezbędnym elementem skargi kasacyjnej (zob. wyroki NSA z 19 marca 2014r., sygn. II GSK 16/13 i 17 lutego 2015r., sygn. II OSK 1695/13; cbois). Do autora skargi kasacyjnej należy zatem wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja, w odniesieniu do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji.

W odniesieniu do podstawy kasacyjnej opisanej w treści art. 174 pkt 1 p.p.s.a. podkreślić należy, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię, autor skargi kasacyjnej powinien wykazać, że Sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego, że Sąd, stosując przepis, popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa.

Stawiając zarzut oparty na przepisie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., autor skargi kasacyjnej powinien zaś nie tylko wskazać, jaki przepis postępowania został naruszony, lecz również uzasadnić, jaki wpływ na wynik sprawy miało to naruszenie. Przez "wpływ", o którym mowa na gruncie przywołanego przepisu, rozumieć należy istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej a zaskarżonym orzeczeniem Sądu I instancji, który to związek przyczynowy nie musi być realny, jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy (vide: wyrok NSA z 15 grudnia 2010r., sygn. akt II FSK 1333/09). Oznacza to, że podstawą skargi kasacyjnej nie może być każde uchybienie przepisom postępowania, a jedynie takie, które odbiło się na wydanym rozstrzygnięciu. Z uwagi na związanie granicami skargi kasacyjnej, zarzuty i ich uzasadnienie powinny zatem być ujęte precyzyjnie. Z tego powodu wprowadzono wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 175 p.p.s.a.).

Poczynienie powyższych uwag jest o tyle niezbędne, że w rozpatrywanej sprawie skarga kasacyjna została skonstruowana w sposób nieuwzględniający wszystkie wskazane wyżej wymogi.

Przede wszystkim autor skargi kasacyjnej w pkt I. jej petitum nie wskazał, jakie przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zostały naruszone przez Sąd I instancji, dodatkowo błędnie wskazując jako naruszenie prawa materialnego przepis prawa procesowego (pkt 8.), w pkt. II. zaś powołał je tylko co do części zarzutów. Przede wszystkim jednak nie można w żadnym wypadku uznać za skuteczny i zasadny zarzut, który został sformułowany w sposób zaprezentowany w pkt III. rozpoznawanej skargi kasacyjnej, jako: "Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegający na błędnym założeniu, iż (...). bez wskazania żadnych przepisów, które uległy naruszeniu przez Sąd I instancji. Natomiast zarzut wskazany w pkt II. 4. petitum skargi kasacyjnej jako naruszenie art. 16, art. 110 k.p.a. i art. 153 p.p.s.a. poprzez złamanie gwarancji trwałości decyzji i orzeczeń nie został w żaden sposób uzasadniony.

Jednakże, mimo dostrzeżonych błędów, mając na względzie treść uchwały Pełnego Składu NSA z 26 października 2009r., sygn. akt I OPS 10/09 Naczelny Sąd Administracyjny dokonał oceny zarzutów skargi kasacyjnej w zakresie jej pkt. I. i II. uznając, że wobec braku wskazania w pkt III. jej petitum oraz uzasadnieniu rodzaju naruszenia prawa i naruszonego przepisu, nie można przeprowadzić ich kontroli merytorycznej.

Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta na obu podstawach kasacyjnych, wymienionych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., tj. naruszeniu prawa materialnego oraz naruszeniu przepisów postępowania. Z zarzutów skargi kasacyjnej wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie odnosi się do oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując legalność decyzji Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z [...] sierpnia 2020r. w przedmiocie kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu działania rolno-środowiskowo-klimatycznego, stwierdził, że decyzja ta nie jest niezgodna z prawem, co uzasadniało oddalenie skargi wniesionej na tę decyzję na podstawie art. 151 p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że dokonane przez organ administracji ustalenia faktyczne uzasadniały po pierwsze, przyjęcie ich za podstawę wyrokowania w rozpatrywanej sprawie, po drugie, zaakceptowanie dokonanej na ich podstawie przez organ oceny w przedmiocie ustalenia skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu działania rolno-środowiskowo-klimatycznego.

Z uwagi na to, że w skardze kasacyjnej złożonej w tej sprawie, jej autor oparł swoje zarzuty na obu podstawach z art. 174 p.p.s.a., jako pierwszy winien podlegać rozpoznaniu zarzut naruszenia przepisów procesowych, ponieważ tylko do prawidłowo ustalonego stanu fatycznego można trafnie zastosować przepisy prawa materialnego. Jednakże uwzględniając treść podniesionych zarzutów oraz z uwagi na ich komplementarny charakter Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że winny one być rozpoznane łącznie.

W skardze kasacyjnej sformułowano zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego, które nie mogą być uznane za usprawiedliwione, a które odnoszą się w znacznej mierze do ustaleń organu w wyniku których podjęte zostały decyzje o przyznaniu płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych.

Przystąpienie do rozpoznania zarzutów skargi kasacyjnej, wymaga zatem przypomnienia co ma zasadnicze znaczenie dla ich oceny, że punktem wyjścia w przedmiotowej sprawie jest decyzja dotycząca ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu działania rolno-środowiskowo-klimatycznego.

Zważyć należy, że w stanie prawnym niniejszej sprawy podstawę prawną ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności stanowi art. 7 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014. Stosownie do powołanej regulacji w przypadku dokonania nienależnej płatności beneficjent zwraca odnośną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 2. Jednocześnie obowiązek zwrotu pobranych nienależnie płatności wynika wprost z art. 44 ust. 1 ustawy o PROW, zgodnie z którym, nienależne kwoty pomocy i pomocy technicznej, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy, o których mowa w art. 1 pkt 1 lub przepisy ustawy stanowią inaczej. Uszczegółowieniem zasad zwrotu omawianej płatności jest przepis § 34 rozporządzenia, który w ust. 1 stanowi, że płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna podlega zwrotowi, jeżeli rolnik lub zarządca nie realizuje całego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej określonych w rozporządzeniu. Stosownie do § 34 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik lub zarządca zmniejszył wielkość obszaru, na którym powinien realizować zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne w ramach danego pakietu lub jego wariantu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2-6, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności przyznanej w ramach danego pakietu lub jego wariantu, która odpowiada procentowemu stosunkowi powierzchni obszaru, na którym rolnik lub zarządca nie realizuje tego zobowiązania, do powierzchni obszaru, na którym powinno być realizowane zobowiązanie. Kwota płatności jest kwotą nienależna w rozumieniu art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 809/2014, a jednocześnie nie zachodzą negatywne przesłanki jej zwrotu wskazane w ust. 3 tego rozporządzenia oraz art. 3 ust. 1 i 3 w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95 (EURATOM).

Postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest odrębne od postępowania prowadzonego w sprawie ustalenia prawa wnioskodawcy do otrzymania płatności. Celem tego postępowania jest zbadanie: czy doszło do ustalenia i wypłaty rolnikowi środków pochodzących z wymienionych funduszy unijnych lub krajowych nienależnie lub w nadmiernej wysokości, czy istnieje obowiązek ich zwrotu, a także czy nie wystąpiły przesłanki wykluczające taki zwrot.

Nie ulega wątpliwości, że w postępowaniu o zwrot nienależnie pobranych płatności uregulowanym w art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, będącym postępowaniem odrębnym od postępowania w przedmiocie przyznania płatności, organ ma jedynie za zadanie zbadać czy dana kwota stanowi kwotę nienależnie lub nadmiernie pobranych środków. W niniejszej sprawie organ był zobowiązany na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit.a ustawy o ARiMR do ustalenia, czy skarżący pobrał nienależne lub nadmierne przedmiotowe płatności Okoliczności dotyczące realizacji podjętego zobowiązania były wyjaśniane w postępowaniu dotyczącym płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2016 i 2017 rok. W postępowaniach tych Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] decyzją z [...] czerwca 2017r., nr [...] przyznał skarżącemu płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na rok 2016 w kwocie [...] zł w ramach deklarowanego wariantu 4.8, ustalając wielkość pięcioletniego zobowiązania rolno- środowiskowo-klimatycznego (zobowiązania RŚK) do powierzchni [...] ha., natomiast decyzją z [...] kwietnia 2018r., nr [...] przyznał przedmiotową płatność na 2017r. w ramach wariantu 4.8 do powierzchni [...] ha na kwotę [...] zł. Decyzja ta została skutecznie doręczona skarżącemu w dniu [...] kwietnia 2018r. i nie została zaskarżona.

Wskazać zatem należy, że organ w obecnym postępowaniu, którego przedmiotem jest ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności nie mógł weryfikować ani podważać ustaleń ww. decyzji ostatecznej.

Zatem argumenty skarżącego dotyczące naruszenia prawa procesowego kwestionujące ustalenia faktyczne postępowania zakończonego powyższą ostateczną decyzją oraz przepisów na podstawie których płatność jest przyznawana nie mogą skutecznie podważyć rozstrzygnięcia organu oraz prawidłowej jego oceny dokonanej przez WSA w Rzeszowie.

Przypomnieć też należy, że obowiązek zwrotu płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej ma charakter wsteczny, co uzasadnione jest celem i kompleksowym charakterem realizacji programu rolno-środowiskowo-klimatycznego. W niniejszej sprawie przyczyną dokonania płatności w nienależnej kwocie była pomyłka organu agencji płatniczej. WSA jednak, zasadnie uznał, że w niniejszej sprawie nie może znaleźć zastosowania wyłączenie żądania zwrotu na podstawie art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji nr 809/2014, bowiem aby skarżący mógł skorzystać z dobrodziejstwa w/w przepisu, muszą być spełnione łącznie oba warunki omawianego zwolnienia. Przesłanka dokonania płatności na skutek pomyłki organu oraz przesłanka niemożności wykrycia błędu przez rolnika, jako spełnione łącznie. Trafnie WSA wskazał, że zarówno organ mógł dostrzec swój błąd, ale też rolnik, który najlepiej zna stan swoich działek i winien wykazać się starannością i sumiennością w przedstawieniu rzeczywistego stanu co do swoich gruntów oraz znajomością zasad przyznawania płatności co potwierdza we wniosku. Występując o przyznanie płatności beneficjent oświadcza, że znane są mu zasady i warunki otrzymania płatności, czego nie może zmienić okoliczność korzystania z fachowej pomocy czy też wypełnienie wniosku w oparciu o dane spersonalizowane przygotowane przez organy Agencji, bowiem ich poprawność i prawidłowość winien był sprawdzić wnioskodawca i ewentualnie skorygować przed złożeniem podpisu. Ryzyko związane z błędnym wypełnieniem wniosku obciąża samego wnioskodawcę (por. wyrok NSA z 14 lipca 2015r., sygn. akt II GSK 1481/14). Trafnie zatem WSA podzielił ustalenia organu odwoławczego, dotyczące braku uznania w niniejszym przypadku po stronie skarżącego wystąpienia błędu, którego nie mógł z łatwością wykryć.

Za bezsporną należy uznać okoliczność, iż na rachunek beneficjenta zostały wypłacone nienależnie środki publiczne z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o ARiMR. Zatem organ I instancji prawidłowo wszczął postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych przez wnioskodawcę środków finansowych, a następnie wydał w tym przedmiocie decyzję, właściwie wskazując i określając wypłaconą kwotę jako nienależnie pobraną.

Zgodnie z art. 44 ust. 3 ustawy z dnia 13 marca 2015r. wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wielskich na lata 2014-2020 w przypadku, o którym mowa w art. 54 ust. 3 lit. a pkt i rozporządzenia nr 1306/2013, organ, o którym mowa w art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, odstępuje od ustalenia nienależnych kwot pomocy. W myśl art. 54 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 w należycie uzasadnionych przypadkach państwa członkowskie mogą zadecydować o zaprzestaniu odzyskiwania. Decyzja taka może zostać podjęta jedynie w następujących przypadkach: a) w przypadku gdy łączna kwota już dokonanych oraz przewidywanych kosztów odzyskiwania przewyższa kwotę do odzyskania; warunek ten uznaje się za spełniony - jeżeli kwota do odzyskania od beneficjenta w kontekście płatności indywidualnej w ramach programu pomocy lub środka wsparcia nie przekracza 100 EUR, nie licząc odsetek; lub - jeżeli kwota do odzyskania od beneficjenta w kontekście płatności indywidualnej w ramach programu pomocy lub środka wsparcia wynosi między 100 a 150 EUR, nie licząc odsetek, a dane państwo członkowskie stosuje próg równy lub wyższy niż kwota, która ma zostać odzyskana zgodnie z jego prawem krajowym w odniesieniu do niedochodzenia należności krajowych; b) w przypadku gdy odzyskanie okazuje się niemożliwe z uwagi na niewypłacalność dłużnika lub osób odpowiedzialnych prawnie za nieprawidłowości, stwierdzoną i uznaną zgodnie z prawem krajowym.

Skoro kurs wymiany euro na dzień 30 czerwca 2017r. ogłoszony w dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej C Nr 2017/C 172/01 wynosił 4,1760 zł., kwota uznana za nienależnie pobraną przekracza kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, zatem w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od jej ustalenia.

W świetle powyższych rozważań Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że nie doszło do naruszeń przepisów prawa materialnego ani procesowego opisanych w petitum skargi kasacyjnej, co uzasadnia oddalenie wniesionego środka zaskarżenia na podstawie art.184 p.p.s.a.