Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1496/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-03-03 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. Sp. z o.o. w K. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 2.830,02 zł w sprawie ze skargi T. Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 3 lipca 2015 r. Nr: [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za okres od 5 listopada 2005 r. do 31 grudnia 2006 r. p o s t a n a w i a wniosek oddalić


UZASADNIENIE

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek skarżącej T. Sp. z o.o. w K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych tj. ponad kwotę 2.830,02 zł w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 3 lipca 2015 roku w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za okres od 5 listopada 2005 roku do 31 grudnia 2006 roku.

Z danych zawartych w formularzu "PPPr" wynika, iż wnioskodawca prowadzi działalność w zakresie zagospodarowania, sprzedaży i wynajmu nieruchomości. W oświadczeniu o majątku i dochodach podano, że wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi 50.000 zł. Wartość środków trwałych wnioskodawcy według bilansu za ostatni rok wyniosła 0 zł. Podniesiono, iż nieruchomość przy ul. Lubomirskiego w Krakowie składająca się z działek numer 228/2 i 229 nie jest środkiem trwałym Spółki, lecz figuruje w ewidencji spółki jako inwestycja w nieruchomości z uwagi na to, że planowana jest jej rozbudowa. Wobec powyższego cena zakupu, jak również wszelkie wydatki ponoszone na tę nieruchomość, włącznie np. z opłatami za użytkowanie wieczyste, wydatkami na prace projektowe, należnymi (niezapłaconymi) odsetkami od otrzymanych pożyczek, odnoszone są na wartość nieruchomości.

Ostatni rok obrotowy Spółka zamknęła stratą w wysokości 604.170,36 zł. Wskazano ponadto, iż Spółka dysponuje rachunkiem bankowym w banku Zachodnim WBK, którego stan na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił 0 zł, a konto to zostało zajęte przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w toku egzekucji zaskarżonej decyzji. W kasie Spółki znajdują się środki w wysokości 2.830,02 zł.

W uzasadnieniu wniosku podniesiono, iż Spółka od kilku lat nie uzyskuje przychodu, a jej działalność finansowana była do tej pory wyłącznie z bieżących pożyczek udzielanych przez inne podmioty. Jak wynika ze sporządzonego sprawozdania finansowego za rok 2014, strata netto za rok 2013 wynosi 1.001.985,00 zł, strata netto za rok 2014 wynosi 604.107,36 zł, a zobowiązania długo- i krótkoterminowe z tytułu udzielonych pożyczek: na zakup Nieruchomości i na finansowanie kosztów bieżących oraz z tytułu odsetek od udzielonych pożyczek wynoszą łącznie 69.397.849,53 zł.

Skarżąca Spółka wskazała, że po wieloletnim postępowaniu uzyskała w końcu w drugiej połowie 2014 roku decyzję o pozwoleniu na budowę w zakresie pierwszej fazy inwestycji na Nieruchomości, polegającej na rozbudowie i zakończeniu istniejącej konstrukcji wieży "S" wraz z jej podstawą. Spółka była w trakcie pozyskiwania środków finansowych z pożyczek na przeprowadzenie pierwszej fazy inwestycji. Jednocześnie toczyły się prace projektowe w zakresie kolejnych faz inwestycji, na zapłatę za które Spółka uzyskiwała do tej pory bieżące pożyczki przeznaczone na zapłatę wynagrodzeń architektom. Jednakże aktualnie, na skutek wydania zaskarżonej decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w kwocie 6.988.664 zł wraz z odsetkami (co daje łącznie 12.233.252,52 zł) zablokowana została nie tylko możliwość prowadzenia pierwszej fazy inwestycji, ale również prac projektowych (a w dalszej kolejności i budowlanych) dotyczących dalszych jej faz, ponieważ potencjalni inwestorzy wstrzymali się z udzielaniem bieżących pożyczek i prowadzeniem rozmów dotyczących finansowania inwestycji. Tym samym Spółka utraciła możliwość finansowania swojej działalności i nie jest w stanie sama wygenerować nie tylko kwot potrzebnych na prowadzenie prac budowlanych i projektowych ale również kwot potrzebnych na zapłatę kosztów sądowych. Podkreślono, że w dniu 25 sierpnia 2015 roku Spółka otrzymała zawiadomienie o zajęciu jej jedynego rachunku bankowego prowadzonego przez BZ WBK przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w ramach egzekucji administracyjnej, stąd Spółka nie dysponuje żadną kwotą pieniężną na zapłatę kosztów sądowych w niniejszej sprawie poza kwotą 2.830,02 zł znajdującą się w kasie. Poza tym w dniu 21 września 2015 r. Spółka otrzymała zawiadomienia o zajęciu wierzytelności Spółki względem innych podmiotów, w tym głównego podmiotu finansującego jej działalność za pomocą pożyczek (V.Sp. z o.o.). W tej sytuacji jedynym składnikiem majątkowym Spółki pozostaje Nieruchomość, której Spółka nie tylko nie jest w stanie sprzedać w czasie pozwalającym na opłacenie kosztów sądowych ale przede wszystkim, z której ewentualnej sprzedaży Spółka nie uzyskałaby żadnej kwoty z uwagi na fakt jej obciążenia hipotekami: działka objęta kw [...] - hipoteki łączne na kwotę 41.730.000,00 zł i hipoteka przymusowa na kwotę 6 716,00 zł i działka objęta kw [...] - hipoteki łączne na łączną kwotę 41.730.000,00 zł oraz hipoteka przymusowa na kwotę 6.988.664,00 zł nie mówiąc już o tym, że Spółka została powołana w celu przeprowadzenia inwestycji polegającej na rozbudowie "S" na N. i w sytuacji jej utraty nigdy nie będzie w stanie zrealizować inwestycji i tym samym utraci sens istnienie samej Spółki, która w związku z tym będzie musiała ulec likwidacji. Oznacza to, że wartość majątku Spółki jest de facto ujemna, a więc z całą pewnością nie można powiedzieć, że miałaby ona wystarczyć na pokrycie kosztów sądowych. Spółka wskazała na orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, w którym Trybunał ten zwraca uwagę, iż spółka nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych jeżeli wartość majątku spółki jest niższa aniżeli wysokość ustalonych kosztów sądowych (sprawa Teltronic-CATV sp. z o.o. przeciwko Polsce, wyrok z dnia 10.01.2006 r., skarga nr 48140/99). Spółka podniosła również, że umowa spółki nie przewiduje możliwości wnoszenia dopłat ze strony wspólników.

W tym stanie rzeczy Spółka obiektywnie nie ma możliwości uzyskania kwot potrzebnych do uiszczenia należnych kosztów sądowych poza kwotą 2.830,02 zł znajdującą się w kasie. Spółka wskazała również, iż nie można w sposób abstrakcyjny wywodzić obowiązku gromadzenia przez Spółkę środków pieniężnych na ewentualne postępowania sądowe, w szczególności wobec faktu, iż organy podatkowe wydawały w niniejszej sprawie i w analogicznej sprawie dotyczącej podatku VAT korzystne dla Spółki rozstrzygnięcia.

Zobowiązania długoterminowe Spółki narosłe do 2014 roku wynoszą 66.217.563,34 zł (w tym niezapłacone odsetki od otrzymanych pożyczek 20.847.824,17 zł), zaś zobowiązania krótkoterminowe 3.180.286,19 zł. Wydatki Spółki narosłe od początku trwania Spółki do 2014 roku przedstawiają się następująco: wydatki na prace projektowe i inne związane z budową: 9.450.797,73 zł, wydatki z tytułu opłat za użytkowanie wieczyste: 1.165.327,46 zł, a wydatki na marketing w związku z planowaną budową 623.556,48 zł.

Do wniosku załączone zostały kopie następujących dokumentów: sprawozdania finansowego Spółki za 2014 rok, trzech zawiadomień o zajęciu wierzytelności, zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego oraz wydruków ze strony www.ms.gov.pl dotyczących działów II i IV ksiąg wieczystych prowadzonych dla nieruchomości Spółki.

Odnosząc się do zarządzenia Referendarza sądowego wzywającego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy pełnomocnik Strony skarżącej radca prawny A.Ś. – Z. podała, że rachunek bankowy w Banku Zachodnim WBK jest jedynym rachunkiem Spółki. Saldo tego rachunku na dzień 5 lutego 2016 roku wynosiło -1.638,39 zł. T. Spółka z o.o. w K. nie zatrudnia pracowników. W skład środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych Spółki wchodzą prawa autorskie do raportu "wyceny inwestycyjnej" o wartości początkowej 2.250 zł, prawo ochronne na nazwę T. wartości 1.500 zł oraz dzieła sztuki o wartości 1.600 zł. Według zeznania CIT-8 przychód Spółki za rok 2014 wyniósł 4.586,55 zł, przy kosztach jego uzyskania 607.567,69 zł, co dało stratę w wysokości 602.981,14 zł. W roku 2015 przychód Spółki wyniósł 24.905,40 zł, koszty uzyskania przychodu 74.167,36 zł, co dało stratę w wysokości 49.261,96 zł. Spółka w okresie od listopada 2015 roku do stycznia 2016 roku dokonała nabycia towarów i usług zaliczanych do środków trwałych na kwoty odpowiednio 8.438 zł, 362.168 zł i 218.871 zł, a także nabycia pozostałych towarów i usług na kwoty 6.975 zł, 14.327 zł i 12.855 zł. Od dnia 25 sierpnia 2015 roku Spółka nie jest w stanie wypłacać pełnomocnikom jakichkolwiek wynagrodzeń, ponieważ w tym dniu otrzymała zawiadomienie o zajęciu konta bankowego. Wcześniej wynagrodzenie pełnomocników było wypłacane z zaciągniętych pożyczek.

Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:

Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 z późn. zm., dalej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Wniosek ten jest wolny od opłat sądowych.

W myśl art. 246 § 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy podmiot ten wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W niniejszej sprawie strona skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 2.830,02 zł.

Użyty w powołanym przepisie zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia Sądu o przyznaniu prawa pomocy osobom prawnym. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc, gdy w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (vide: postanowienie NSA z dnia 13 lipca 2010 r. sygn. akt I FZ 195/10).

Należy podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Dlatego też musi być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Wnioskodawca musi zatem wykazać, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia przez stronę kosztów postepowania związanych z udziałem w sprawie wyrażonej w art. 199 p.p.s.a.

W ocenie orzekającego T. Spółka z o.o. w K. nie wykazała, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy.

Jak wynika z akt sprawy strona jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością prowadzącą działalność gospodarczą w zakresie zagospodarowania, sprzedaży i wynajmu nieruchomości, której kapitał zakładowy wynosi 50.000 zł. Zauważyć należy, że podmiot ten, pomimo sygnalizowanych problemów finansowych, uzyskiwania niewielkiego przychodu oraz znacznych zobowiązań, nadal funkcjonuje w obrocie i brak jest informacji, aby utracił on płynność finansową.

Z powszechnie dostępnych danych zamieszczonych w Krajowym Rejestrze Sądowym (https://ems.ms.gov.pl/krs/) (stan na dzień 2 marca 2016 r.) nie wynika, aby Spółka zainicjowała postępowanie upadłościowe, czy naprawcze. W takiej sytuacji nie ma podstaw do traktowania Spółki w szczególny sposób w stosunku do innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. W orzecznictwie przyjmuje się, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (zob. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08).

Spółka wykazuje aktywność gospodarczą, o czym świadczą wykazywane w deklaracjach VAT-7 za listopad 2015, grudzień 2015 i styczeń 2016 dane o nabyciu towarów i usług zaliczanych do środków trwałych, które wynosiły odpowiednio 8.438 zł, 362.168 zł i 218.871 zł oraz nabyciu towarów i usług pozostałych w wysokości odpowiednio 6.975 zł, 14.327 zł i 12.855 zł.

Wskazywana przez Spółkę strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie musi oznaczać utraty przez przedsiębiorcę płynności finansowej i nie przesądza automatycznie o konieczności przyznania wsparcia ze środków publicznych. Jak wynika z zapisów sprawozdania finansowego T. Sp. z o.o. w K. za 2014 rok (pkt 1.7 sprawozdania) stratę z roku 2014 Zarząd Spółki proponuje pokryć zyskami z lat przyszłych lub dopłatami udziałowców oraz pokryć część strat z lat ubiegłych kapitałem zapasowym spółki w wysokości 219.153,33 zł. Powyższe zapisy potwierdzają, że pomimo przejściowych trudności finansowych Spółka przewiduje możliwości uzyskania zysków w przyszłości.

Z akt sprawy wynika, że Spółka jest w trakcie pozyskiwania środków finansowych z pożyczek na przeprowadzenie inwestycji polegającej na rozbudowie i zakończeniu istniejącej konstrukcji wieży "S". Następnie w planach Spółki pozostaje wybudowanie ogromnego, nowoczesnego centrum wokół wieżowca, co ma zwiększyć opłacalność inwestycji. Planowane zamierzenia wiążą się niewątpliwie z ogromnymi nakładami finansowymi. W takiej sytuacji nieuzasadnione jest przekonanie strony skarżącej, iż preferencyjnie może traktować wydatki związane ze swoją bieżącą działalnością (w tym planowanymi zamierzeniami budowlanymi), a koszty procesu powinien za nią pokryć budżet Państwa.

Podkreślić również należy, że osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2011 roku, sygn. akt I OZ 191/11). Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 12 stycznia 2012 roku, sygn. akt II FZ 796/11, zwrócił uwagę na możliwość pozyskania przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1030) umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. Kidyba A., Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-3000 K.s.h., wyd. VII). Ze względu na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę. Stanowisko takie zostało zaaprobowane przez orzecznictwo sądowoadministracyjne, m. in. w postanowieniach NSA z dnia 11 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GZ 123/12, z dnia 14 kwietnia 2015 r. sygn. akt II FZ 228/05, z dnia 10 marca 2015 r. sygn. akt II FZ 84/15, postanowieniu WSA w Poznaniu z dnia 4 marca 2015r. sygn. akt I SA/Po 1072/14 (publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W tym kontekście oświadczenia Prezesa Zarządu we wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 13 października 2015 roku, że umowa Spółki nie przewiduje możliwości wnoszenia dopłat ze strony wspólników nie można uznać za argument przemawiający za uwzględnieniem żądania Spółki. Nie wskazano bowiem powodów dla których umowa taka w powyższym zakresie nie mogłaby zostać zmieniona. Brak woli w tym zakresie bądź bierność w kwestii ewentualnej zmiany umowy spółki nie może natomiast prowadzić do przerzucania finansowego ciężaru prowadzenia sprawy na Skarb Państwa.

Wobec powyższego, w ocenie orzekającego, nie zaszły w sprawie przesłanki przemawiające za obciążeniem Skarbu Państwa kosztami prowadzonego przez Spółkę postępowania sądowoadministracyjnego, dlatego orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.