Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1767/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-03-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5  ust. 1
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie WSA Joanna Skiba WSA Tomasz Szmydt (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 marca 2016 r. sprawy ze skargi Gminy Miasto L. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z mocy prawa własności nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

.

UZASADNIENIE

Gmina Miasto L. wniosła skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] sierpnia 2015 r., Nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2014 r., Nr [...], o odmowie stwierdzenia nabycia przez gminę Miasto L., z mocy prawa, własności nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m2, w obrębie geod. [...], uregulowanej w księdze wieczystej [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...]

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Prezydent Miasta L. złożył do Wojewody [...] dokumentację inwentaryzacyjną mienia ogólnonarodowego (państwowego) obejmującego nieruchomość Skarbu Państwa położoną w L. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] m2, w obrębie [...], uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla L. w L. - XVI Wydział Ksiąg Wieczystych, wnosząc jednocześnie o wydanie decyzji administracyjnej na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.). Spis inwentaryzacyjny mienia ogólnonarodowego (państwowego) obejmujący nieruchomość określoną w ww. karcie inwentaryzacyjnej był wyłożony do publicznego wglądu w siedzibie Prezydenta Miasta L., ul. [...], w okresie od dnia 2 maja 2011 r. do dnia 1 czerwca 2011 r. O wyłożeniu spisu inwentaryzacyjnego do publicznego wglądu i możliwości zgłoszenia zastrzeżeń do Komisji Inwentaryzacyjnej Rady Miasta w L. Zainteresowane osoby zostały powiadomione ogłoszeniem nr [...] w "G." oraz zawiadomieniami wywieszonymi w siedzibie Urzędu Miasta L., Wydziału Geodezji, Katastru i Inwentaryzacji, ul. [...] i siedzibach Delegatur Urzędu Miasta L. dla dzielnicy: [...]- ul. [...], [...] – [...], [...]- [...], [...] - ul. [...], [...] - al. [...], W okresie wyłożenia spisu zastrzeżeń nie zgłoszono.

Organ wskazał, że ze złożonej dokumentacji inwentaryzacyjnej sporządzonej przez Komisję Inwentaryzacyjną Rady Miejskiej w L. wynika, iż ww. nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. tj. w dniu wejścia wżycie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...), stanowiła własność Skarbu Państwa.

Wojewoda L. w uzasadnieniu decyzji wskazał, że zgodnie z archiwalnym wypisem z rejestru gruntów przedmiotowa działka stanowiła część istniejącej w dniu 27 maja 1990 r. działki [...] o pow. [...] m2, a jako władającego na dzień wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...) wpisano [...] Przedsiębiorstwo [...], co potwierdza [...] Ośrodek Geodezji w piśmie z dnia 9 listopada 2012 r. nr [...].

W toku przeprowadzonego postępowania Wojewoda ustalił, że [...] Przedsiębiorstwo [...] z siedzibą w L. nabyło przedmiotową nieruchomość na rzecz Skarbu Państwa, aktem notarialnym Rep. A Nr [...] z dnia [...] listopada 1976 r. - umową sprzedaży. Powyższy akt notarialny jest dokumentem świadczącym o zarządzie przysługującym przedsiębiorstwu na podstawie art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (t.j. Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74).

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewoda [...] stwierdził, iż przedmiotowa nieruchomość objęta prawem zarządu nie znajdowała się w dniu 27 maja 1990 r., tj. w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...), we władaniu terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, co wyklucza możliwość komunalizacji na podstawie art. 5 ust. 1 tej ustawy.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Prezydent Miasta L. domagając się uchylenia ww. decyzji Wojewody [...] stwierdzenia nabycia przedmiotowej nieruchomości przez gminę Miasto L..

W opinii Prezydenta tytuł własności Skarbu Państwa dla spornych gruntów został ujawniony w księdze wieczystej [...] na mocy dekretu z dnia 6 czerwca 1944 r. art. 2 ust. 1 lit. b o przeprowadzeniu reformy rolnej, co potwierdza badanie hipoteczne i karta inwentaryzacyjna nr [...], sporządzone przez geodetę uprawnionego. Ujawniona w centralnej bazie ksiąg wieczystych treść księgi wieczystej [...], która powstała z odłączenia księgi wieczystej [...], również potwierdza powyższy fakt. Natomiast powołany przez organ I instancji akt notarialny z dnia [...] listopada 1976 r. Rep. A Nr [...] nie został ujawniony w ww. księgach wieczystych i z tych względów nie może on stanowić dowodu na istnienie prawa zarządu dla [...] Przedsiębiorstwa [...]. Brak prawa zarządu dla ww. przedsiębiorstwa ma również potwierdzać prowadzone przez Kierownika Urzędu Rejonowego w L. postępowanie dotyczące przekazania gruntów w użytkowanie wieczyste (decyzja Wojewody [...] z dnia [...] maja 1995 r. nr [...]). Pismem z dnia 11 lutego 2015 r. nr [...] Prezydent przekazał analizę geodezyjno-prawną przedmiotowych gruntów, tytułem uzupełnienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. Nr [...]odmawiającej stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez gminę Miasto L. prawa własności zabudowanej nieruchomości Skarbu Państwa położonej w L. przy ul, [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] m2, w obrębie [...], uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...] i podtrzymał dotychczasowe żądania.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa rozpoznając odwołanie wskazała, że komunalizacyjny skutek powołanego art. 5 ust. 1 cyt. ustawy z dnia 10 maja 1990 r. zobowiązuje i jednocześnie upoważnia do potwierdzenia nabycia prawa własności danego mienia przez właściwą gminę, jeśli zostały łącznie spełnione następujące warunki: - uwzględniono stan faktyczny i prawny komunalizowanego mienia z dnia wejścia tego przepis w życie, mienie wnioskowane do skomunalizowania winno stanowić wówczas własność Skarbu Państwa i należeć (w rozumieniu tego przepisu) do jednego z podmiotów w nim wymienionych, oraz nie podlegać wyłączeniu z komunalizacji na podstawie dalszych przepisów cyt. ustawy.

Organ odwoławczy podkreślił, że w kontekście ww. przepisu nie ulega wątpliwości, że obowiązkiem organów administracji urzekających w przedmiocie komunalizacji mienia jest w pierwszej kolejności ustalenie, czy zachodzą przesłanki, od spełnienia których przepis art. 5 ust. 1 ustawy - Przepisy wprowadzające (...) uzależnia nabycie z mocy prawa przez gminę własności nieruchomości, a więc czy według stanu na dzień 27 maja 1990 r. przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa i czy należała do rady narodowej bądź terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstwa państwowego dla którego rady narodowe i terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego pełniły funkcje organów założycielskich, albo do zakładów lub innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych powołanym wyżej organom. Po ustaleniu, że mienie spełniało przesłanki do jego komunalizacji z mocy prawa, organ winien w dalszej kolejności ustalić, czy nic wystąpiły przesłanki wyszczególnione w art. 11-12 tejże ustawy.

W niniejszej sprawie istotnego znaczenia nabiera art. 11 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, zgodnie z którym składniki mienia ogólnonarodowego (państwowego), o których mowa w art. 5 ust. 1-3, nie stają się mieniem komunalnym, jeżeli służą wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej.

Wojewoda [...] rozpoznając powyższą sprawę uznał, iż podstawowym dowodem przemawiającym za odmową stwierdzenia nabycia z mocy prawa, nieodpłatnie przez Miasto L., prawa własności zabudowanej nieruchomości Skarbu Państwa położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] m2, w obrębie [...], uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...] jest fakt, iż w dniu 27 maja 1990 r. działka ta pozostawała we władaniu [...] Przedsiębiorstwa [...], które nabyło przedmiotową nieruchomość na rzecz Skarbu Państwa aktem notarialnym Rep. A Nr [...] z dnia [...] listopada 1976 r. - umową sprzedaży.

Natomiast Prezydent Miasta L. twierdzi, iż tytuł własności Skarbu Państwa dla spornych gruntów został ujawniony w księdze wieczystej [...] na mocy dekretu z dnia 6 czerwca 1944 r. art. 2 ust. 1 lit. b o przeprowadzeniu reformy rolnej, co potwierdza badanie hipoteczne i karta inwentaryzacyjna nr [...], sporządzone przez geodetę uprawnionego. Ujawniona w centralnej bazie ksiąg wieczystych treść księgi wieczystej [...], która powstała z odłączenia księgi wieczystej [...], również potwierdza powyższy fakt. Natomiast powołany przez organ I instancji akt notarialny z dnia [...] listopada 1976 r. Rep. A [...] nie został ujawniony w ww. księgach wieczystych i z tych względów nie może on stanowić dowodu na istnienie prawa zarządu dla [...] Przedsiębiorstwa [...].

W opinii Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie ma ustalenie stanu księgi wieczystej i ujawnionych w niej praw odnośnie przedmiotowej nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r. Księgą wieczysta [...] powstała z odłączenia księgi wieczystej KW [...], w której w Dziale II figuruje zapis, zgodnie z którym w dniu 27 maja 1990 r. przedmiotowa działka stanowiła własność Skarbu Państwa [...] Przedsiębiorstwa [...].

Należy wskazać, że zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2013 r. poz. 70, ze zm.) księgi wieczyste prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości. Przepis art. 3 ust. 1 ww. ustawy stanowi zaś, że domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Co istotne zgodnie z art. 7 rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych nie działa przeciwko: prawom obciążającym nieruchomość z mocy ustawy, niezależnie od wpisu; prawu dożywocia; służebnościom ustanowionym na podstawie decyzji właściwego organu administracji państwowej; służebnościom drogi koniecznej albo ustanowionym w związku z przekroczeniem granicy przy wznoszeniu budynku lub innego urządzenia; służebnościom przesyłu. Wyłączenie to nie znajduje zastosowania do komunalizacji z mocy prawa w trybie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...).Dokumenty stanowiące podstawę do ujawnienia prawa własności Skarbu Państwa [...] Przedsiębiorstwa [...] przedmiotowej nieruchomości podlegały ocenie sądu wieczysto-księgowego. W niniejszym postępowaniu prowadzonym na gruncie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...) organ administracji publicznej nie jest władny dokonać odmiennej oceny stanu prawnego nieruchomości niż to wynika z treści księgi wieczystej na dzień 27 maja 1990 r.

Organ odwoławczy opierając się na przedstawionej wykładni i poczynionych w sprawie ustaleniach decyzją z dnia [...] sierpnia 2015r. Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Gmina Miasto L. wniosła skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] sierpnia 2015 r., Nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2014 r., Nr [...], o odmowie stwierdzenia nabycia przez gminę Miasto L., z mocy prawa, własności nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m2, w obrębie geod. [...], uregulowanej w księdze wieczystej [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...]

Skarżący podnosił, że zgodnie z treścią art. 6268 k.p.c. rozpoznając wniosek ówczesnego Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] sąd wieczystoksięgowy badał jedynie jego treść oraz formę dołączonych doń dokumentów i zapisy ujawnione w księdze wieczystej. Nie wynika z tego, że sąd, wykonując wniosek, o wpis prawa własności Skarbu Państwa, dokonywał jakichkolwiek ocen prawa zarządu dla [...] Przedsiębiorstwa [...], gdyż nie należało w tamtym czasie do obowiązków ówczesnego Państwowego Biura Notarialnego w L.. W postępowaniu wieczystoksięgowym chodzi tylko o ustalenie, czy treść danego dokumentu jest wystarczającym dowodem istnienia określonego stanu prawnego nieruchomości, co na przykład wyjaśnił Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnie i [...].12.2012 r., sygn. V CSK 39/12. W zakres kognicji sądu rejonowego nie wchodzi rozstrzyganie jakichkolwiek sporów, na przykład z zakresu własności (zob. postanowienie Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 28.10.2011 r., sygn. III Ca 780/11)

Również Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, w zaskarżonej decyzji wskazuje tylko o domniemaniu, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, a w postępowaniu komunalizacyjnym organy publiczne są zobowiązane, dla określonego składnika mienia ogólnonarodowego (państwowego), do jednoznacznego ustalenia jego stanu prawnego oraz faktycznego istniejącego w dniu 27 maja 1990 roku. Liczne i ukształtowane orzecznictwo, dotyczące w/w problematyki, w żadnej ze spraw nie wskazuje o możliwości dowodzenia istnienia prawa zarządu dla przedsiębiorstwa państwowego, z wpisów ujawnionych w księdze wieczystej. Ponadto, jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 2 grudnia 1999 r., sygn. akt I SA 97/99 (dotyczącym nieruchomości położonej w Łodzi przy ul. Strykowskiej 7), dowody dopuszczone w § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U. z 1998 r. Nr 23, poz. 120), w tym odpisy z księgi wieczystej, stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania, "nie mają zastosowania w postępowaniu komunalizacyjnym ".

Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (t.j.: Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74), w art. 38 ust. 2 stwierdzała, że dokumentem potwierdzającym istnienie prawa zarządu dla przedsiębiorstwa państwowego mogły być tylko:

decyzja terenowego organu administracji państwowej,

zawarta za zezwoleniem tego organu, umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi,

umowa nabycia nieruchomości w drodze aktu notarialnego.

We wszystkich wcześniej obowiązujących przepisach, dotyczących ustanawiania odpłatnego prawa użytkowania oraz zarządu, był wymóg rozstrzygnięcia tej kwestii w drodze decyzji administracyjnej. Na przykład obowiązek ustanowienia prawa zarządu określała ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (t.j.: z 1961 r. Dz.U. Nr 18, poz. 94), rozporządzenie Rady Ministrów z 4 października 1958 r. w sprawie zasad i trybu przekazywania w ramach administracji państwowej przedsiębiorstw, instytucji oraz zakładów, nieruchomości i innych obiektów majątkowych (t.j.: z 1970 r. Dz.U. Nr 28, poz. 225), ustawa z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. Nr 32, poz. 159) i rozporządzenie Rady Ministrów z 22.11.1968 r. w sprawie przekazywania nieruchomości rolnych i niektórych innych nieruchomości położonych na terenie gromad pomiędzy jednostkami gospodarki uspołecznionej (Dz.U. z 1969 r. Nr 1, poz. 1).

Analiza tych aktów prawnych wskazuje, że dla ustanowienia użytkowania (prawa zarządu) na nieruchomościach państwowych ustawodawca wymagał decyzji administracyjnej, wydawanej przez właściwy organ. Wymagały jej w szczególności art.8 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. (tekst jed.: Dz.U. Nr 22 1969 r., poz. 159) i art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia .1985 r., obowiązującej na dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej.

Ważna decyzja administracyjna była więc zawsze, mimo zmieniających się ustaw, warunkiem koniecznym powstania prawa użytkowania (zarządu) gruntu państwowego na rzecz państwowych jednostek organizacyjnych, w tym przedsiębiorstwa państwowego. Było to przedmiotem wyjaśnień Trybunału Konstytucyjnego, na przykład w wyroku z dnia 22 listopada 1999 r., sygn. U. 6/99 (OTK 1999/7/159), w którym szczegółowo opisano zbiór przepisów prawnych będących podstawą do podejmowania takich rozstrzygnięć. Również, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, istnienia zarządu nie można domniemywać (wyroki: NSA z dnia 10.06.1998 r., sygn. akt I SA 1989/97, publ. Lex nr 45054; z dnia 05.11.1999 r., sygn. akt I SA 2240/98, publ. Lex nr 47368; z dnia 02.02.2006 r., sygn. akt I OSK 1295/05, publ. Lex nr 194864). Decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd powinna określać jej położenie, powierzchnię, mieć załączoną mapę sytuacyjną oraz wskazywać sposób i cel korzystania z niej (por. uzasadnienie uchwały składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23.09.1993 r., sygn. III CZP 81/93, ONSC 1994 r" nr 2, poz. 27). Zatem w przypadku, gdy taka decyzja nie zapadła, podmiot władający nieruchomością państwową był tylko i wyłącznie jej posiadaczem oraz nie przysługiwało mu do niej żadne ograniczone prawo rzeczowe.

Reasumując skarżący stwierdzał, iż z opracowania geodezyjno-prawnego z dnia [...] lutego 2015 r., sporządzonego na zlecenie Urzędu Miasta L. przez Geodetę Uprawnionego (nr upr. [...]) wynikało, iż Wojewoda [...] w decyzji z dnia [...] grudnia 2014 roku, Nr [...], dokonał nieprawidłowych ustaleń dotyczących stwierdzenia, że "[...] Przedsiębiorstwo [...] z siedzibą w L. nabyło przedmiotową nieruchomość na rzecz Skarbu Państwa, aktem notarialnym Rep. A Nr [...] z dnia [...] listopada 1976 r. - umową sprzedaży". Tytuł własności Skarbu Państwa dla działki [...], bowiem został ujawniony na mocy dekretu z dnia 6 września 1944 r. art. 2 ust. 1 lit. b o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Z wyżej opisanych względów, nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. należała do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, co wynika z art.3 ust. 1 i 2 oraz art. 6 ust. 1 w/cyt. ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości i dlatego podlega ona z mocy prawa komunalizacji na rzecz gminy Miasto L..

Skarżący konkludował, że w przypadku, gdy taka decyzja nie zapadła, podmiot władający nieruchomością państwową był tylko i wyłącznie jej posiadaczem oraz nie przysługiwało mu do niej żadne ograniczone prawo rzeczowe.

Skarżący wnosił zatem o uchylenie w całości decyzji zaskarżonej jak i decyzja Wojewody [...] ją poprzedzającej.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wnosiła o oddalenie skargi w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Przeprowadzając kontrolę we wskazanym zakresie Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie a decyzje organów odpowiadały prawu.

W przedmiotowej sprawie zastosowanie miał art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191, ze zm.). Przepis ten stanowi, że jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do: 1) rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej, 2) przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone w pkt 1 pełnią funkcję organu założycielskiego, 3) zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych organom określonym w pkt 1 – staje się w dniu wejścia w życie tej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Zgodnie zaś z treścią art. 11 ust. 1 tej ustawy składniki mienia ogólnonarodowego (państwowego), o których mowa w art. 5 ust. 1-3, nie stają się mieniem komunalnym, jeżeli:

1) służą wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej,

2) należą do przedsiębiorstw państwowych lub jednostek organizacyjnych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym lub ponadwojewódzkim, z zastrzeżeniem przepisu art. 14,

3) należą do Państwowego Funduszu Ziemi, z zastrzeżeniem przepisu art. 15.

Organ dokonał ustaleń, czy w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, czyli w dniu 27 maja 1990 r., sporna działka stanowiła mienie ogólnonarodowe (państwowe) i należała do rad narodowych lub terenowych organów administracji państwowej, czy też stanowiła mienie ogólnonarodowe należące do przedsiębiorstwa (pozostawały w jego zarządzie lub użytkowaniu) i z tego tytułu na mocy powołanej ustawy była wyłączona z komunalizacji.

Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowym komunalizacja oparta na art.5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. następuje z mocy ustawy z dniem 27 maja 1990 r. w odniesieniu do mienia państwowego należącego w tym dniu do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego. Wydawana w tej sprawie decyzja ma charakter deklaratywny, ponieważ komunalizacja następuje z mocy prawa, i potwierdza jedynie skutek wynikający wprost z tej ustawy. Przy komunalizacji w trybie powołanej ustawy znaczenie ma stan faktyczny i prawny mienia ogólnonarodowego istniejący w dniu 27 maja 1990 r. Do organu orzekającego należy więc zbadanie, czy mienie mające podlegać komunalizacji stanowi własność Skarbu Państwa oraz czy w tym czasie należało ono do terenowego organu administracji stopnia podstawowego. Przedmiotem postępowania komunalizacyjnego są wyłącznie przekształcenia własnościowe zachodzące pomiędzy Skarbem Państwa a gminą w odniesieniu do mienia ogólnonarodowego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 września 2001 r., sygn. akt I SA 694/00, nie publ.).

Akta administracyjne wskazują, że ustalenia, które poczyniły organy w rozpatrywanej sprawie są prawidłowe i sprowadzają się do stwierdzenia, że sporna działka, jako pozostająca w dniu 27 maja 1990 r. w zarządzie [...] Przedsiębiorstwa [...], nie spełniała warunku należenia do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego i dlatego nie mogła podlegać skomunalizowaniu z mocy prawa na rzecz Gminy Miejskiej L.. Fakt pozostawania przedmiotowej działki w zarządzie (użytkowaniu) [...] Przedsiębiorstwa [...] potwierdzają zebrane w sprawie dokumenty.

Przy czym, decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie ma ustalenie stanu księgi wieczystej i ujawnionych w niej praw odnośnie przedmiotowej nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r. Księgą wieczysta [...] powstała z odłączenia księgi wieczystej KW [...], w której w Dziale II figuruje zapis, zgodnie z którym w dniu 27 maja 1990 r. przedmiotowa działka stanowiła własność Skarbu Państwa [...] Przedsiębiorstwa [...].

W niniejszej sprawie Wojewoda [...] działał jako organ administracji publicznej w rozumieniu przepisu art. 5 § 2 pkt 3 kpa, a przedmiotem niniejszej sprawy było stwierdzenie, w świetle przesłanek z art. 5 ust. 1 ustawy, możliwości nabycia przez Gminę Miasta L. (wnioskodawcę) z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. własności przedmiotowych nieruchomości. Wobec tego w kompetencji organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie administracyjne nie leżało rozstrzyganie wskazanego wyżej sporu o prawo wpisane do księgi wieczystej, który jest sporem z zakresu prawa cywilnego (art. 1 w zw. z art. 2 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego). Takie stanowisko zostało zaprezentowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (wyroki NSA z dnia: 28 stycznia 2005 r., sygn. akt I OSK 1064/04; 2 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OSK 579/07; 22 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1823/11; 13 kwietnia 2012r., sygn. akt I OSK 499/11).

Wojewoda [...] przy ustalaniu przesłanki "należenia" spornej nieruchomości, o której mowa w przepisie art. 5 ust. 1 ustawy, oparł się na wpisie zawartym w księdze wieczystej, istniejącym w dacie 27 maja 1990 r. W tej sytuacji zasadna była odmowa komunalizacji na rzecz Gminy Miasta L., ponieważ grunty państwowe oddane były w zarząd [...] Przedsiębiorstwa [...], dla którego organem założycielskim był naczelny organ administracji państwowej, nie należały w sensie prawnym do rady narodowej i terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego (art. 5 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości) i skutkiem tego nie podlegały komunalizacji. Przyjęcie stanowiska strony skarżącej prowadziłoby do podważenia sensu instytucji ksiąg wieczystych jako publicznego rejestru urzędowego i skutków prawnych wpisów tam ujawnionych. Obalenie przewidzianego w art. 3 ukwh domniemania jest bowiem możliwe tylko na drodze sądowej w procesie o uzgodnienie stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, a także w każdym innym postępowaniu sądowym, w którym kwestia ta jest przesłanką rozstrzygnięcia (por. postanowienie SN z dnia 4 lutego 2011 r., sygn. akt III CSK 146/10, LEX nr 785276).

Podkreślić należy, że Sąd orzekający w niniejszym składzie uważa, że nie można wykorzystywać postępowania komunalizacyjnego do uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Wszelkie spory o prawa do rzeczy nieruchomej wpisane w księdze wieczystej (w tym w dacie 27 maja 1990 r.) pozostają poza przedmiotem postępowania komunalizacyjnego. W postępowaniu komunalizacyjnym organ jest związany prawomocnym wpisem w księdze wieczystej czy też prawomocnym wyrokiem wydanym w postępowaniu uzgodnieniowym z art. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Sąd powszechny prowadzący postępowanie uzgodnieniowe jest natomiast związany ewentualną ostateczną decyzją komunalizacyjną.

Odnosząc się do zarzutów skargi, iż tytuł własności Skarbu Państwa dla spornych gruntów został ujawniony w księdze wieczystej [...] na mocy dekretu z dnia 6 czerwca 1944 r. art. 2 ust. 1 lit. b o przeprowadzeniu reformy rolnej, co zdaniem skarżącego, potwierdza badanie hipoteczne i karta inwentaryzacyjna nr [...], sporządzone przez geodetę uprawnionego. Ujawniona w centralnej bazie ksiąg wieczystych treść księgi wieczystej [...], która powstała z odłączenia księgi wieczystej [...], również potwierdza zdaniem skarżącego powyższy fakt. Przy czym skarżący podkreślał, że powołany przez organ I instancji akt notarialny z dnia [...] listopada 1976 r. Rep. A [...], nie został ujawniony w ww. księgach wieczystych i z tych względów nie może on stanowić dowodu na istnienie prawa zarządu dla [...] Przedsiębiorstwa [...].

Należy wskazać, że [...] Przedsiębiorstwo [...] z siedzibą w L. nabyło przedmiotową nieruchomość na rzecz Skarbu Państwa, aktem notarialnym Rep. A Nr [...] z dnia [...] listopada 1976 r. - umową sprzedaży. Powyższy aktu notarialny jest dokumentem świadczącym o zarządzie przysługującym przedsiębiorstwu na podstawie art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (t.j. Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74). Istnienie aktu notarialnego o wskazanej treści przeczy tezom skarżącego o wpisie prawa własności na podstawie dekretu z dnia 6 czerwca 1944 r. art. 2 ust. 1 lit. b o przeprowadzeniu reformy rolnej. Przy przejęciu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa w trybie ww. dekretu, zawarcie aktu notarialnego z dnia [...] listopada 1976r. nie miałoby bowiem żadnego racjonalnego wytłumaczenia. Przy czym w przedmiotowej sprawie nie występuje domniemanie prawa zarządu [...] Przedsiębiorstwa [...], wynika ono bezpośrednio z wpisu do Księgi Wieczystej oraz z treści ww. aktu notarialnego.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewoda [...] prawidłowo stwierdził, iż przedmiotowa nieruchomość objęta prawem zarządu nie znajdowała się w dniu 27 maja 1990 r., tj. w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...), we władaniu terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, co wyklucza możliwość komunalizacji na podstawie art. 5 ust. 1 tej ustawy.

Wbrew zarzutom skargi organy administracji publicznej prowadziły postępowanie administracyjne w sposób prawidłowy, dokładnie ustaliły stan faktyczny i prawny w sprawie, a także właściwie zastosowały zarówno przepisy procedury administracyjnej, jak i przepisy prawa materialnego, a powody podjętych rozstrzygnięć wyczerpująco przedstawiły w uzasadnieniach wydanych decyzji.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.