Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 724/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-07-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 26a ust 1a
journal: Dz.U. 2018 poz 511
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 listopada 2019 r. sygn. akt V SA/Wa 453/19 w sprawie ze skargi R. na decyzję P. z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 5 listopada 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 453/19 oddalił skargę R. na decyzję P. z [...] grudnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy.

Prezes Z. decyzją z [...] października 2018 r., nr [...], nakazał stronie zwrot w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji, środków Funduszu przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracownika niepełnosprawnego za okresy sprawozdawcze od grudnia 2012 r. do września 2015 r., od listopada 2015 r. do grudnia 2017 r. oraz umorzył postępowanie administracyjne w zakresie zwrotu środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego za okres sprawozdawczy październik 2015 r.

Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ wydał zaskarżoną do Sądu decyzję z 14 grudnia 2018 r.

W uzasadnieniu wyjaśnił, że miesięczne dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych ze środków PFRON przysługuje pracodawcy po spełnieniu warunków określonych w art. 26a – art. 26c ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 511, z późn. zm., dalej: ustawa o rehabilitacji). Wskazał, że zgodnie z art. 26a ust. 1a1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji, miesięczne dofinansowanie nie przysługuje, jeżeli wynagrodzenie pracownika niepełnosprawnego nie zostało przekazane na jego rachunek bankowy lub rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej albo na adres zamieszkania tego pracownika, za pośrednictwem osób prawnych prowadzących działalność w zakresie doręczania kwot pieniężnych.

Zdaniem organu w stanie faktycznym sprawy wystąpiły nieprawidłowości w zakresie pobierania dofinansowania do wynagrodzeń pracownika niepełnosprawnego przez stronę za okresy sprawozdawcze w PFRON od grudnia 2012 r. do kwietnia 2016 r. oraz od czerwca 2016 r. do grudnia 2017 r., bowiem wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego zostały wypłacone w formie gotówki, co jest sprzeczne z treścią art. 26a ust. 1 a1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji.

Organ nie zgodził się z twierdzeniem strony jako, że w niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu, tj. art. 405-414 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2018 r., poz. 1025), które w powinny być stosowane zgodnie z art. 66 ust. 1 ustawy o rehabilitacji.

Odnosząc się do argumentów strony, iż Fundusz nie dołożył należytej staranności w trakcie postępowania związanego z rozpatrzeniem wniosków o dofinansowanie, a następnie zaniedbał weryfikację zasadności wypłacania Parafii kwot dofinansowania i dokonywał wypłat przez 5 lat, pomimo, iż w jego ocenie nie było ku temu przestanek oraz naruszył art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, z późn. zm.); dalej: "k.p.a.", gdyż nie poinformował Parafii o zmianie przepisów ustaw w zakresie formy wypłaty wynagrodzenia wynikającej z art. 26 a ust. 1 a1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji, choć przy dołożeniu należytej staranności mógł i powinien to zrobić - Organ wyjaśnił że składając wnioski Wn-D za poszczególne miesiące jednocześnie składa się oświadczenie, że dane zawarte we wniosku oraz załącznikach dołączonych do wniosku są zgodne ze stanem faktycznym i prawnym, w tym, że przesłanki niezbędne do otrzymania dofinansowania są spełnione. W związku z powyższym Fundusz miał prawo uznać ww. oświadczenie za zgodne z prawdą bez analizy merytorycznej wniosku.

Wyjaśnił również, że rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy I Polityki Społecznej z dnia 22 czerwca 2016 r. w sprawie miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 951) nie przewiduje weryfikacji wniosków składanych do Funduszu pod względem materialnym, tj. weryfikacji spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek umożliwiających ubieganie się o dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych.

Zdaniem organu nie ma on obowiązku informowania strony o obowiązujących regulacjach prawnych, ponieważ to pracodawca składając wnioski o dofinansowanie powinien zapoznać się z obowiązującymi przepisami i winien dołożyć szczególnej staranności w spełnieniu warunków, z którymi łączy się wypłata dofinansowania Odpowiadając na zarzut strony, iż PFRON dysponując środkami publicznymi zobowiązany był do zachowania szczególnej staranności przy ich rozdysponowywaniu wskazał, że Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych ma obowiązek dokonywać analizy prawidłowości spełniania warunków przez pracodawców. Wyjaśnił, iż jeżeli w wyniku kontroli okaże się, że beneficjent nie spełnił warunków do uzyskania pomocy w którymkolwiek z okresów, za które faktycznie została wypłacona pomoc, to PFRON ma obowiązek dochodzić jej zwrotu. Podniósł, że w przeciwnym przypadku w odniesieniu do organu, zastosowanie będą miały przepisy ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1311, ze zm.).

Organ stwierdził, że podnoszone przez stronę argumenty dotyczące sytuacji ekonomicznej pracodawcy, nie mogą mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia, wobec jednoznacznych ustaleń co do wystąpienia okoliczności z art. 26 a ust. 1 a1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji.

Wyjaśnił, że zastosował w niniejszej sprawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż ponownie rozpatrując sprawę, stwierdził, iż w zaskarżanym rozstrzygnięciu niewłaściwie określono stronę jako P., podczas, gdy właściwą nazwą jest R..

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę wskazał, że wbrew zarzutom skargi, organy rozpatrzyły sprawę zgodnie z przepisami k.p.a. dokonując prawidłowej wykładami przepisów kodeksu postępowania administracyjnego: art. 6 oraz 7 k.p.a. i art. 9 k.p.a. Decyzja została wydana zgodnie z art. 107 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 45 ust 3a ustawy o rehabilitacji.

Zdaniem Sądu I instancji w sprawie niesporne jest, że pracownikowi niepełnosprawnemu - J., pracodawca nie dokonywał wypłat wynagrodzenia w sposób przewidziany w art. 26a ust. 1a1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji. Należne temu pracownikowi wynagrodzenie za miesiące wskazane w decyzji wypłacano gotówką, co potwierdzał własnoręcznym podpisem na liście płac. Wskazany powyżej przepis ustawy o rehabilitacji zawodowej nie przewiduje możliwości wypłaty dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych w takim przypadku, gdyż określa precyzyjnie sposób wypłaty wynagrodzenia. Organ był zatem zobowiązany do wydania decyzji nakazującej zwrot dofinansowania.

Odnosząc się do zarzutu braku wskazania podstawy prawnej decyzji i naruszenia art. 107 § 1 pkt 4 k.p.a., Sąd wskazał, że organ wypełnił obowiązek wskazany w przywołanym przepisie, powołując jako podstawę prawną rozstrzygnięcia: przepisy proceduralne - art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 45 ust. 3a ustawy o rehabilitacji oraz przepisy prawa materialnego - art. 26a ust. 1a1 pkt 2, art. 26a ust. 11 pkt 1, art. 49e ust. 1 i 2 ustawy o rehabilitacji.

Zdaniem Sądu niezasadnym jest twierdzenie skarżącej o naruszeniu przepisów art. 9 k.p.a. oraz art. 6 k.p.a. i art. 7 k.p.a. Zasada wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych nie powoduje, że organ zobowiązany jest informować stronę o wszelkich prawach i obowiązkach, które wynikają z przepisów prawa, także w przypadku zmiany tych przepisów. Strona, starając się o dofinansowanie, winna jest dołożyć wszelkiej staranności, w spełnieniu warunków wymaganych dla jego uzyskania. W treści wniosku "Wn-D" w rubryce składający: "Pracodawca, o którym mowa w art. 26a ustawy, któremu przysługuje dofinansowanie do wynagrodzenia osób niepełnosprawnych ze środków PFRON". A zatem na wstępie znalazło się odesłanie do treści art. 26a ustawy o rehabilitacji, który określa podstawowe warunki pozwalające Funduszowi na wypłatę dofinansowania, a beneficjent winien dołożyć szczególnej staranności w spełnieniu warunków, z którymi łączy się dofinansowanie. Nie można zatem zgodzić się z poglądem, że pracownicy byli zatrudnieni przed zmianą i te zmiany nie dotyczą ich pracodawcy, gdyż to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek przestrzegania warunków dofinansowania, które chce otrzymać od Funduszu. Organ administracji publicznej nie jest obowiązany do informowania strony o powszechnie obowiązujących, publikowanych aktach prawnych i wynikających z nich obowiązkach czy konsekwencjach niedostosowania się do konkretnych przepisów.

WSA odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów art. 409, art. 410 § 2 oraz art. 411 pkt 1 kodeksu cywilnego w zw. a z art. 66 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, wyjaśnił, że środki PFRON przeznaczone na dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych są środkami publicznymi przeznaczonymi na pomoc na dofinansowanie wynagrodzeń zatrudnianych osób niepełnosprawnych. Zgodnie z art. 46a ust. 1 pkt 1 Fundusz otrzymuje dotacje celowe z budżetu państwa na zadanie, o którym mowa w art. 26a - w wysokości do 30% środków zaplanowanych na realizację tego zadania na dany rok. W artykułach od 26a do 26c ww. ustawy zostały szczegółowo uregulowane tryb oraz zasady przyznawania dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych. Natomiast w art. 49e ustawy o rehabilitacji wskazane zostały przypadki, w których PFRON zobowiązany jest do dochodzenia zwrotu środków. Dodatkowo wspomnieć należy, że kwestie związane z egzekucją należności reguluje ustawa o rehabilitacji oraz ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r., poz. 1314, z późn. zm.). Należności wypłacane na podstawie art. 26a-26c ustawy o rehabilitacji, wynikają z stosunków publicznoprawnych i taki mają charakter. Wobec tego, wbrew twierdzeniom skarżącej, przepisy kodeksu cywilnego o bezpodstawnym wzbogaceniu nie mają tu zastosowania.

R. wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku domagając się jego uchylenia w całości przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie ewentualnie jego uchylenia w całości uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zasądzenia kosztów postępowania. Skarżąca wniosła także o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.).

Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzuciła:

- naruszenie prawa materialnego, tj. art 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 66 ust. 1 ustawy o rehabilitacji poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące bezpodstawnego wzbogacenia nie mają zastosowania w danej sprawie, w szczególności art. 409, art. 410 § 2, art. 411 pkt 1 i 2 kodeksu cywilnego, z uwagi na fakt, iż należności wypłacane na podstawie art. 26a - 26c ustawy o rehabilitacji wynikają ze stosunków publicznoprawnych i taki mają charakter;

- naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a w związku z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm., dalej: p.u.s.a.), art. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 p.p.s.a, art. 141 § 4 p.p.s.a, art. 66 ust. 1 ustawy o rehabilitacji oraz art. 409, art. 410 § 2, art. 411 pkt 1 i 2 kodeksu cywilnego, polegające na:

a) faktycznym uchyleniu się od wyjaśnienia i wskazania podstawy prawnej - przepisu z którego wynikałoby, że przepisy kodeksu cywilnego dotyczące bezpodstawnego wzbogacenia nie mają zastosowania w danej sprawie, pomimo treści art. 66 ust. 1 ustawy o rehabilitacji;

b) oddaleniu skargi oraz nieuchyleniu zaskarżonej decyzji organu, pomimo braku podstawy prawnej do twierdzenia, że przepisy art. 409, art. 410 § 2, art. 411 pkt 1 i 2 kodeksu cywilnego w związku z art. 66 ust. 1 ustawy o rehabilitacji nie mają zastosowania w danej sprawie;

c) niewykonaniu przez Sąd na skutek powyższych nieprawidłowości, obowiązków kontrolnych działalności administracji publicznej, wynikających z art. 1 ust. 1 i 2 p.u.s.a. oraz art. 3 ust. 1 i 2 p.p.s.a;

- naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a w związku z w związku z art. 1 ust. 1 i 2 p.u.s.a., art. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 p.p.s.a oraz art. 9 k.p.a., polegające na:

a) błędnym przyjęciu, że norma art. 9 k.p.a. nie została przez organ naruszona;

b) oddaleniu skargi oraz nieuchyleniu zaskarżonej decyzji organu, pomimo że decyzja ta została wydana przez organ z naruszeniem ciążących na nim obowiązków informacyjnych wynikających z art. 9 k.p.a., polegającym na nie poinformowaniu skarżącej przez organ o zmianach wynikających z art. 26a ust. 1a1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji, warunkujących wypłatę skarżącemu dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego;

c) niewykonaniu przez Sąd na skutek powyższych nieprawidłowości, obowiązków kontrolnych działalności administracji publicznej, wynikających z art. 1 ust. 1 i 2 p.u.s.a. oraz art.3 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 183 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania określone w § 2 powołanego przepisu, co pozwoliło na rozpoznanie sprawy w zakresie wyznaczonym zarzutami skargi kasacyjnej i stosownie do art. 193 zd. drugie p.p.s.a. przedstawienie w odniesieniu do tych zarzutów motywów rozstrzygnięcia.

Wnosząca skargę kasacyjną jako podstawę zarzutów kasacyjnych wskazała naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania. Z ich treści oraz towarzyszącej im argumentacji wynika, że nie kwestionuje ona tego, że wypłata wynagrodzenia pracownikowi niepełnosprawnemu nastąpiła z naruszeniem art. 26a ust. 1a1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji, lecz to, że Sąd I instancji uchylił się od wyjaśnienia i wskazania podstawy prawnej, z której wynikałoby, że przepisy Kodeksu cywilnego (art. 409, art. 410 § 2 i art. 411 pkt 1 i 2) nie mają zastosowania w sprawie, mimo treści art. 66 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, a także to, że Sąd I instancji błędnie przyjął, że organ nie naruszył art. 9 k.p.a.

Stanowisko to nie znajduje potwierdzenia w stanie prawnym i faktycznym sprawy.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd I instancji była decyzja nakazująca zwrot środków przekazanych pracodawcy tytułem dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał przepisy ustawy o rehabilitacji. Przepisy te stanowią m.in., że podmiotem, który gromadzi środki przeznaczone na rehabilitację społeczną i zawodową osób niepełnosprawnych oraz nimi dysponuje i kontroluje ich wydatkowanie jest PFRON. Zgodnie z art. 45 ust. 1 ustawy o rehabilitacji PFRON jest państwowym funduszem celowym, w rozumieniu przepisów o finansach publicznych. Jako państwowy fundusz celowy PFRON tworzy z innymi podmiotami, wskazanymi w ustawie, sektor finansów publicznych (art. 9 pkt 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych; j.t. Dz. U. z 2019 r. poz. 869, ze zm.; dalej: u.f.p.) i wchodzi w skład państwowych osób prawnych (art. 3 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zasadach zarządzania mieniem państwowym; j.t. Dz. U. z 2020 r., poz. 735).

Zaliczenie do sektora finansów publicznych zobowiązuje PFRON do stosowania pewnych uniwersalnych zasad gospodarki finansowej określonych w ustawie o finansach publicznych, w zakresie rachunkowości, planowania i sprawozdawczości (m.in. art. 1 pkt 3 i pkt 10, art. 29 ust. 1 oraz art. 40 – art. 44 u.f.p.), a także dokonywania rozliczeń dofinasowania według reguł jak dla niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym, a nie jak tego oczekuje autor skargi kasacyjnej – jak dla należności cywilnoprawnych. Stosownie do art. 60 u.f.p. przychody państwowych funduszy celowych są środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym.

Według art. 46 ustawy o rehabilitacji przychodami PFRON są:

1) wpłaty pracodawców, o których mowa w art. 21 ust. 1, art. 23 oraz art. 31 ust. 3 pkt 1;

2) dotacje z budżetu państwa oraz inne dotacje i subwencje;

3) spadki, zapisy i darowizny;

4) dobrowolne wpłaty pracodawców;

5) dochody z oprocentowania pożyczek oraz wolnych środków przekazanych w zarządzanie zgodnie z przepisami o finansach publicznych;

6) dochody z działalności gospodarczej;

7) wpłaty, o których mowa w art. 12a ust. 2, art. 26 ust. 7, art. 26e ust. 6, art. 26g ust. 2 i 3, spłaty pożyczek udzielonych z Funduszu na rozpoczęcie działalności gospodarczej albo rolniczej, wraz z oprocentowaniem, oraz zwroty środków pobranych przez pracodawców z Funduszu na szkolenie osoby niepełnosprawnej, która z przyczyn dotyczących pracodawcy nie będzie zatrudniona zgodnie z kierunkiem szkolenia lub będzie zatrudniona przez okres krótszy niż 24 miesiące, wraz z odsetkami, a także zwroty środków pobranych przez pracodawców z Funduszu na pokrycie 60% wynagrodzenia osoby niepełnosprawnej przed opodatkowaniem podatkiem dochodowym oraz 60% jej obowiązkowych składek na ubezpieczenia społeczne od tego wynagrodzenia, która z przyczyn dotyczących pracodawcy będzie zatrudniona przez okres krótszy niż 12 miesięcy, wraz z odsetkami;

8) dywidendy;

8a) odsetki od środków, o których mowa w art. 48 ust. 1;

9) inne wpłaty.

Zatem, mimo że art. 66 ust. 1 ustawy o rehabilitacji odsyła, w sprawach nieunormowanych przepisami ustawy, do stosowania k.p.a, kodeksu cywilnego oraz kodeksu pracy, to ze względu na charakter dochodzonej należności w sprawie nie mogły mieć zastosowania wskazane przez stronę przepisy k.c. Wykładnia art. 66 ust. 1 ustawy o rehabilitacji musi uwzględniać treść powołanego wcześniej art. 45 ust. 1 ustawy o rehabilitacji i wynikających z tego faktu implikacji.

Zgodnie z art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji środki PFRON wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, pobrane w nadmiernej wysokości lub ustalone w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami.

W kwestiach proceduralnych PFRON jest zobowiązany stosować przepisy k.p.a. Wskazuje na to nie tylko art. 66 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, ale też art. 45 ust. 3a ustawy o rehabilitacji, w myśl którego przy rozpatrywaniu i rozstrzyganiu spraw przez PFRON, w zakresie nieuregulowanym w odrębnych przepisach, stosuje się przepisy k.p.a. Za odrębny przepis, który miałby zastosowanie w tej sprawy jest art. 67 ust. 1 u.f.p., w myśl którego do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60) i odpowiednio przepisy dział III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, z późn. zm.).

Podsumowując powyższą argumentację należy więc stwierdzić, że do kwot dofinansowania miesięcznego zwracanych na podstawie art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji nie mają zastosowania wskazane w skardze kasacyjnej przepisów kodeksu cywilnego (art. 409, art. 410 § 2 i art. 411 pkt 1 i 2). Oznacza to, że zwolnienie z obowiązku zwrotu przez pracodawcę dofinansowania miesięcznego może nastąpić jedynie w przypadkach określonych w przepisach u.f.p. odnoszących się do niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym, tj. na skutek potrącenia zobowiązań oraz umarzenia, odroczenia i rozłożenia na raty (art. 62 – art. 64 u.f.p.).

Sąd I instancji wypowiedział się w sposób jednoznaczny co do braku możliwości zastosowania w sprawie art. 409, art. 410 § 2 i art. 411 pkt 1 i 2 kodeksu cywilnego. Brak przedstawienia wyczerpującego uzasadnienia w tym zakresie nie daje podstaw do uchylenia tylko z tego powodu zaskarżonego wyroku. Należy bowiem wskazać, że stosownie do art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnia zarzut naruszenia przepisów procesowych jedynie wówczas, gdy skarżący kasacyjnie wykaże istotność tego naruszenia, a więc to, że gdyby do niego nie doszło to rozstrzygnięcie sądu byłoby innej treści. Dalej należy też wskazać, że Sąd odwoławczy oddala skargę kasacyjną, na podstawie art. 184 p.p.s.a., również wówczas, gdy zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Zatem, gdyby nawet przyjąć hipotetycznie, że Sąd I instancji błędnie uzasadnił swój wyrok, co w sprawie nie miało miejsca, ponieważ co najwyżej można Sądowi zarzucić lakoniczne odniesienie się do kwestii braku podstaw do zastosowania instytucji bezpodstawnego zastosowania, to i tak z uwagi na to, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, zarzut z tym związany należałoby uznać za niezasadny.

Odnosząc się do drugiej z poruszonych w skardze kasacyjnej kwestii należy wskazać, że instytucja miesięcznego dofinansowania wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego (tzw. miesięczne dofinansowanie) została uregulowana w art. 26a – art. 26c ustawy o rehabilitacji. Wynika z nich, że dofinansowanie jest przyznawane na wniosek zainteresowanego pracodawcy. Przepisy te określają prawne wymogi nabycia przez pracodawcę miesięcznego dofinansowania z tytułu zatrudniania pracownika niepełnosprawnego, od spełnienia których zależy, czy pracodawca otrzyma świadczenie.

W sprawie jako podstawę wydania decyzji nakazującej zwrot wypłaconego dofinansowania miesięcznego organ wskazał art. 26a ust. 1a1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji, w brzmieniu od 1 grudnia 2012 r. Zgodnie z tym przepisem miesięczne dofinansowanie nie przysługuje, jeżeli wynagrodzenie pracownika niepełnosprawnego nie zostało przekazane na jego rachunek bankowy lub rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej albo na adres zamieszkania tego pracownika, za pośrednictwem osób prawnych prowadzących działalność w zakresie doręczania kwot pieniężnych. Przepis ten nie przewiduje więc, jako jednej z form wypłaty wynagrodzenia pracownikowi niepełnosprawnemu – przekazania wynagrodzenia bezpośrednio do rąk pracownika niepełnosprawnego, a tym samym prawidłowo organ przyjął, że wypłata wynagrodzenia w tej formie pozbawia pracodawcę miesięcznego dofinansowania, bez względu na to czy pozostałe przesłanki dofinansowania miesięcznego zostały spełnione. Okoliczność wypłaty pracownikowi niepełnosprawnemu wynagrodzenia w niedozwolonej przez ustawodawcę formie nie jest sporna, wnosząca skargę kasacyjną uważa jedynie, że Sąd I instancji błędnie przyjął, że organ nie naruszył art. 9 k.p.a., z czym nie można się zgodzić.

Dokonywana przez sąd administracyjny kontrola polega na badaniu pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, co w praktyce oznacza badanie czy organ prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające, zgodnie z regułami obowiązującymi w szeroko rozumianym postępowaniu administracyjnym oraz ustalił stan faktyczny sprawy, a także dokonał właściwej wykładni i zastosował prawo materialne. Zaskarżony wyrok spełnia te wymogi. Zawiera prawidłowo sporządzone uzasadnienie, które przedstawia w sposób zwięzły zajęte przez Sąd I instancji stanowisko.

Zgodnie z art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Przyjmuje się, że zwrot "będących przedmiotem postępowania" należy rozumieć szeroko i obejmuje on postępowanie administracyjne (zakreślone datami jego wszczęcia i zakończenia przez wydanie decyzji) jak i to postępowanie, które może dopiero zostać uruchomione, pod warunkiem, że pozostaje ono w związku z tym konkretnym postępowaniem. Obowiązek informacyjny obejmuje całokształt okoliczności faktycznych i prawnych sprawy. Pouczenie może dotyczyć zarówno praw i obowiązków o charakterze procesowym, jak i wynikających z prawa materialnego. Zakres kierowanych do strony pouczeń podlega jednak ograniczeniu. Prawo do uzyskania informacji nie może być utożsamiane z obowiązkiem udzielania porad prawnych czy też prowadzeniem doradztwa. Nie może być też utożsamiane z obowiązkiem zawiadamiania strony o powszechnie obowiązujących, publikowanych aktach prawnych i wynikających z nich obowiązkach, konsekwencjach niedostosowania się do konkretnych przepisów, czy też zastępowaniem aktywności stron poprzez instruowanie ich o wyborze optymalnego sposobu postępowania. Trzeba wyraźnie stwierdzić, że zasady ogólne k.p.a. mają za zadanie chronić prawa stron w postępowaniu administracyjnym, ale nie zwalniają ich od wszelkiej dbałości o własne interesy i od wszelkiej aktywności procesowej. Dlatego też uznać należy, że obowiązek poinformowania strony może wystąpić na przykład w sytuacji, gdy z okoliczności sprawy wynika, że strona po raz pierwszy zetknęła się z takim problemem faktycznym czy prawnym, co nie miało miejsca w tej sprawie. Wnioski złożone przez stronę były kolejnymi wnioskami o dofinansowanie miesięczne. Wnosząca skargę kasacyjną była więc zobowiązana do zapoznania się ze zmianą przepisów w tym zakresie. Nie wykazała też, aby miała jakiekolwiek trudności w realizacji tego obowiązku. Charakter duszpastersko – liturgiczny działalności nie zwalnia wnoszącej skargę kasacyjną z obowiązku zapoznania się i przestrzegania prawa. Do Parafii stosuje się również świeckie metody zarządzania, do czego wymagana jest znajomość prawa. W szczególności, gdy dotyczy to zarządzania majątkiem, ochrony zabytków, zatrudniania pracowników, administrowania danymi osobowymi i ewentualnie prowadzenia działalności gospodarczej. Wskazać też należy, że przyznanie dofinansowania miesięcznego z tytułu zatrudnienia pracownika niepełnosprawnego następuje na wniosek pracodawcy, który tym samym wyraża wolę skorzystania z pomocy finansowej, a co za tym idzie ma świadomość obowiązującej w tym zakresie regulacji i stan rzeczywisty, który pozwala mu na ubieganie się o tę formę wsparcia finansowego, co z kolei wiąże się ze spełnieniem określonych wymogów ustawowych. Tak więc ewentualne błędy w tym zakresie obciążają wnioskodawcę, a nie organ. Zwłaszcza, jeśli stwierdzenie nieprawidłowości może nastąpić dopiero podczas kontroli, na podstawie dokumentacji będącej w posiadaniu pracodawcy, tak jak miało miejsce w tej sprawie. Sposób i termin prowadzenia kontroli ustawodawca pozostawił do swobodnego uznania PFRON, który ma możliwość każdorazowo zadecydować o terminie i zakresie kontroli. Stąd za niezasadny należało uznać zarzut oparty na art. 9 k.p.a.

Skarga kasacyjna została oparta na nieusprawiedliwionych podstawach kasacyjnych.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.