Wyrok NSA, sygn. akt I SA 1480/99
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2000-04-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 618  Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 1948 nr 20 poz. 138
law: Dekret z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r.
Teza: Skoro nieruchomość nie była zajęta w dniu 9 maja 1945 r. na cel określony w art. 2 pkt 1 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cel użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r. /Dz.U. nr 20 poz. 138 ze zm./, zasadnie Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził, iż wywłaszczenie było niedopuszczalne.

TEZY

Skoro nieruchomość nie była zajęta w dniu 9 maja 1945 r. na cel określony w art. 2 pkt 1 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cel użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r. /Dz.U. nr 20 poz. 138 ze zm./, zasadnie Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził, iż wywłaszczenie było niedopuszczalne.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Prezydenta Miasta Ł. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 29 czerwca 1999 r. (...) w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium RN miasta Ł. z dnia 26 lutego 1953 r. (...) w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej w Ł. przy ul. P. 24,26 i 28 o pow. 2.205 m2 - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia 29 czerwca 1999 r. (...) w oparciu o art. 138 par. 1 pkt 2 w zw. z art. 127 par. 3 Kpa, po rozpatrzeniu wniosku Stefana S. vel S. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 9 marca 1999 r. (...) o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej miasta Ł. z dnia 26 lutego 1953 r. (...) w części dotyczącej wywłaszczenia na rzecz Państwa nieruchomości położonej w Ł. przy ul. P. 24, 26 i 28 o pow. 2.205 m2 - uchylił w całości zaskarżoną decyzję z dnia 9 marca 1999 r. i stwierdził nieważność ww. orzeczenia Prezydium Rady Narodowej miasta Ł. z dnia 26 lutego 1953 r.

W uzasadnieniu decyzji podano, że Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia 9 marca 1999 r. (...), po przeprowadzeniu z wniosku Stefana S. vel S. postępowania nadzorczego, odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej miasta Ł. z dnia 26 lutego 1953 r. (...) w części dotyczącej wywłaszczenia na rzecz Państwa nieruchomości położonej w Ł. przy ul. P. 24, 26 i 28 o pow. 2.205 m2. Organ przyjął, że w przedmiotowej sprawie weryfikowana decyzja została wydana zgodnie z przepisami dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cel użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r. /Dz.U. nr 20 poz. 138 ze zm./. W szczególności przedmiotowa nieruchomość została zajęta w okresie od 1 września 1939 r. do 9 maja 1945 r. na cel określony w art. 2 pkt 1 dekretu i znajdowała się w dniu jego wejścia w życie w posiadaniu Skarbu Państwa.

Stefan S. vel S. /zastępowany przez adwokata Jadwigę W.-K./ wnioskiem z dnia 25 marca 1999 r. wystąpił o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku podniesiono, że przedmiotowa nieruchomość nie została zajęta w okresie do 9 maja 1945 na cel użyteczności publicznej. Dowodzi tego zdaniem wnioskodawcy postanowienie Sądu Grodzkiego w Ł. w sprawie nr 158/48 z dnia 7 maja 1948 r. wprowadzające Stefana S. w posiadanie nieruchomości. Natomiast art. 6 powołanego dekretu wywłaszczeniowego w sposób kategoryczny nie dopuszczał przywrócenia posiadania majątku opuszczonego, jeżeli dopuszczalne było jego wywłaszczenie na podstawie przepisów powołanego dekretu wywłaszczeniowego.

Zarzuty podniesione we wniosku zostały uzupełnione w piśmie pełnomocnika wnioskodawcy z dnia 19 maja 1999 r., w którym stwierdzono, że tak z protokołu rozprawy w sprawie przywrócenia posiadania przedmiotowej nieruchomości, jak i z powołanego postanowienia sądowego nie wynika, aby nieruchomość ta była zajęta na cel użyteczności publicznej. Ponadto, nie była również zajęta na cel uzasadniający jej wywłaszczenie w dniu wejścia w życie powołanego dekretu wywłaszczeniowego.

Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził, że w przedmiotowej sprawie dla oceny legalności orzeczenia o wywłaszczeniu decydujące znaczenie ma zbadanie czy nieruchomość w okresie pomiędzy 1 września 1939 r. a 9 maja 1945 r. została zajęta na cel użyteczności publicznej, oraz czy w dniu wejścia w życie powołanego dekretu z 16 kwietnia 1948 r., była ona wykorzystywana na taki cel. W zaskarżonej decyzji znalazło się stwierdzenie, iż przywrócenie posiadania majątku opuszczonego nie stoi na przeszkodzie wywłaszczeniu nieruchomości w trybie przepisów dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. W przedmiotowej sprawie jednak należy uwzględnić powołane przez stronę we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wnioski dowodowe, a w szczególności odpis protokołu posiedzenia przeprowadzonego przed Sądem Grodzkim w Ł. w dniu 7 maja 1948 r. z którego treści wynika, iż występujący w imieniu Prokuratorii Generalnej radca Herman nie podniósł zarzutu przeciwko przywróceniu posiadania majątku opuszczonego. Natomiast zgodnie z art. 6 ust. 1 powołanego dekretu wywłaszczeniowego w sytuacji, jeżeli byłoby dopuszczalne wywłaszczenie nieruchomości, to nie mogło być przywrócone posiadanie nieruchomości, zaś na podstawie ust. 2 powołanego artykułu toczące się postępowanie o przywrócenie posiadania powinno zostać zawieszone na wniosek ubiegającego się o wywłaszczenie.

Skoro Sąd Grodzki w Ł. wydał postanowienie o wprowadzeniu Stefana S. w posiadanie przedmiotowej nieruchomości, którego treścią - zgodnie z art. 365 par. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks Postępowania Cywilnego /Dz.U. nr 43 poz. 296 ze zm./ - organ nadzoru jest związany, to należy uznać, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki do wywłaszczenia nieruchomości. Oznacza to, że wywłaszczona nieruchomość nie spełniała, określonych w art. 1 ust. 1-2 powołanego dekretu wywłaszczeniowego, przesłanek decydujących o dopuszczalności jej wywłaszczenia. Organ wywłaszczeniowy stosując w przedmiotowej sprawie powołane przepisy rażąco, więc naruszył prawo. W związku z tym, weryfikowana decyzja jest dotknięta określoną w art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa wadą, która obliguje organ nadzoru do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Organ nadzoru nie stwierdził natomiast, aby weryfikowana decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. W przedmiotowej sprawie nie zachodzi określona w art. 156 par. 2 Kpa przesłanka uniemożliwiająca stwierdzenie jej nieważności.

Prezydent Miasta Ł. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 29 czerwca 1999 r. W skardze podniesiono, że postępowanie o przywrócenie posiadania toczyło się przed Sądem Grodzkim przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego, a zatem złożenie takiego wniosku byłoby przedwczesne. Organ ubiegający się o wywłaszczenie ocenił, że złożenie wniosku o wywłaszczenie jest zasadne, bowiem przedmiotowa nieruchomość spełnia przesłanki określone w art. 1 ust. 1-2 powołanego dekretu wywłaszczeniowego, tj. w okresie pomiędzy 1 września 1939 r. a 9 maja 1945 r. była zajęta na cel użyteczności publicznej i w dniu wejścia w życie powołanego dekretu była wykorzystywana na taki cel. Pomimo uzyskania na drodze sądowej przywrócenia posiadania, wywłaszczony nie wykonał postanowienia Sądu, a nieruchomość pozostawała w dniu 16.04.1948 r. /w dniu wejścia w życie dekretu/ we władaniu wywłaszczającego, zajęta na cel użyteczności publicznej - szkolnictwa zawodowego oraz zagospodarowana była z funduszów publicznych.

W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast podtrzymał stanowisko jak w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona. Zasadnie Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził na podstawie zebranego materiału dokumentacyjnego sprawy, że wywłaszczona nieruchomość nie spełniała, określonych w art. 1 ust. 1-2 powołanego dekretu wywłaszczeniowego, przesłanek decydujących o dopuszczalności jej wywłaszczenia. Dekret z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 dopuszczał możliwość wywłaszczenia nieruchomości, co do której spełnione zostały ściśle określone warunki: nieruchomość zajęta została w okresie od 1.09.1939 r. do 9.05.1945 r. Zajęcie to musiało nastąpić na ściśle określone cele w art. 2 dekretu; nieruchomość pozostawać w posiadaniu Skarbu Państwa, związków samorządu terytorialnego lub przedsiębiorstw państwowych w dniu wejścia dekretu w życie /16 kwietnia 1948 r./ lub spełnione winny być wymogi art. 2 pkt 2. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej, z akt sprawy wynika, że przedmiotowa nieruchomość nie została do dnia tego dnia zajęta przez przedszkole lub szkołę. Dowodzi temu w szczególności postanowienie Sądu Grodzkiego w Ł. wydane w sprawie nr 158/48, wprowadzające Stefana S. w posiadanie działki pod rządami dekretu z dnia 7.04.1948 r. o wywłaszczeniu. Oznacza to, iż nieruchomość nie spełniała przesłanki określonej w art. 2 pkt 1. Skoro nieruchomość nie była zajęta w dniu 9 maja 1945 r. na cel określony w art. 2 pkt 1 powołanego dekretu wywłaszczeniowego, zasadnie Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził, iż wywłaszczenie było niedopuszczalne.

Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ skargę oddalił.