Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1059/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-09-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, sędzia WSA Anita Wielopolska, Protokolant ref. staż. Agnieszka Jastrzębska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2016 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie nakazania przyłączenia nieruchomości do kanalizacji sanitarnej uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...]


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] lutego 2016 r., po rozpatrzeniu odwołania P. S., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 5 ust.1 pkt 2 i ust. 7 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach ( DZ. U. Z 2013,1399 j.t.) utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta J. z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...], o nakazaniu H. K. i P. S., właścicielom nieruchomości zlokalizowanej w J. przy ul. [...] ( dz. nr ew. [...] w obrębie [...]) przyłączenia ww. nieruchomości do kanalizacji sanitarnej wybudowanej w ul. [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podano, że w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] Burmistrz Miasta J. wyjaśnił, że nieruchomość odwołującego znajduje się w zasięgu sieci kanalizacyjnej. Pomimo odebrania dokumentów dotyczących możliwości przyłączenia nieruchomości do sieci przyłączenia nie dokonano. W odwołaniu P. S. wskazał na warunki techniczne w przyłączeniu nieruchomości. Sieć została zaprojektowana i zbudowana bez uwzględnienia specyfiki położenia jego budynku, w tym zwłaszcza odległości od ulicy, a także faktu, iż jedyny dojazd do nieruchomości to prywatna droga o szer. 3,5 m. Kolegium przytoczyło treść art. 5 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, wskazując, iż co do zasady przepisy te przewidują obowiązek przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Od wykonania tego obowiązku zwalnia wyposażenie nieruchomości w przydomową oczyszczalnię ścieków. Jeżeli właściciel nie wykonuje tego obowiązku organ obowiązany jest pod rygorem egzekucji nałożyć obowiązek jego wykonania. Bezsporne jest w sprawie, że nieruchomość odwołującego znajduje się w zasięgu wybudowanej sieci kanalizacyjnej i, że nie została podłączona do sieci i nie posiada przydomowej oczyszczalni ścieków. Wobec tego zostały spełnione przesłanki nakazujące organowi I instancji wydanie zaskarżonej decyzji. Kolegium zgodziło się ze stanowiskiem I instancji, że okoliczności podnoszone przez stronę nie mogą stanowić przesłanki zwalniającej od obowiązku przyłączenia nieruchomości do sieci. Wskazano, że zaprojektowanie przyłącza kanalizacyjnego od ul. [...] wynika z faktu, że jest położona w drugiej linii zabudowy, a odprowadzenie ścieków jest możliwe zarówno w sposób grawitacyjny, jak też ciśnieniowy. W niniejszej sprawie brak jest jakichkolwiek dowodów świadczących o usiłowaniu przyłączenia nieruchomości do sieci i odmowie dokonania przyłączenia z uwagi na przeszkody techniczne, tym samym – zdaniem Kolegium - zastrzeżenia odwołującego dotyczące braku warunków technicznych są bezzasadne. Przesłanką zwalniającą z tego obowiązku nie może stanowić brak środków finansowych, gdyż takiej przesłanki nie przewidują przepisy ww. ustawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P. S. zaskarżonej decyzji zarzucił niezgodność z prawem, podnosząc, iż wbrew stanowisku organów obu instancji, brak jest możliwości przyłączenia jego nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Wynika to ze specyfiki położenia nieruchomości w drugiej linii zabudowy, w zagłębieniu terenu, z jednym dostępem do ulicy [...] za pośrednictwem drogi prywatnej o szer. 3,5 m. Projekt przyłącza kanalizacyjnego, który otrzymał w 2012 roku jest wadliwy, gdyż jest niezgodny z obowiązującymi przepisami, normami oraz zasadami dobrej praktyki budowlanej. Skarżący wskazał, iż organy obu instancji nie ustosunkowały się do podnoszonej w pismach okoliczności, że żaden z potencjalnych wykonawców nie chciał podjąć się wykonania przyłącza warunków wskazanych przez gminę. W ocenie skarżącego z uwagi na specyficzne warunki lokalizacji nieruchomości, nie jest możliwe rozwiązanie problemu poprzez sporządzenie zamiennego projektu przyłącza zapewniającego spełnienie podstawowych warunków techniczno-normatywnych, takich jak: zachowane wymaganych spadków; zachowanie wymaganej minimalnej głębokości przykrycia przyłącza kanalizacji sanitarnej; zachowanie minimalnych odległości przyłącza od obiektów budowlanych i zieleni: wodociągowego, elektrycznego, ogrodzenia, drzew. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie kontroli legalności poddano decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2016 r. utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta J. z dnia [...] grudnia 2015 r. o zobowiązaniu właścicieli działki nr [...] w obrębie [...], do podłączenia budynku zlokalizowanego na wskazanej działce przy ul. [...] w J. do sieci kanalizacyjnej wybudowanej w ulicy [...]. Organy obu instancji uznały, że zaistniały ustawowe przesłanki do nakazania skarżącemu przyłączenia jego nieruchomości do nowo wybudowanej sieci kanalizacyjnej. Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest przepis art. 5 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2016 r., poz. 250). Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 pkt 2 tej ustawy właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. Z kolei w myśl art. 5 ust. 7 ustawy w przypadku stwierdzenia niewykonania obowiązków, o którym mowa w art. 5 ust. 1-4, czyli m.in. w przypadku nie podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję nakazującą wykonanie obowiązku. Wykonywanie decyzji, o której mowa w ust. 7, podlega egzekucji w trybie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r. poz. 1619 ze zm.). Treść art. 5 ust. 1 pkt 2 cyt. wyżej ustawy wskazuje, że dla realizacji celów ustawy na właściciela nieruchomości ustawodawca nałożył obowiązek przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej, a w sytuacji gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona - obowiązek wyposażenia nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych. Od obowiązku podłączenia do istniejącej sieci kanalizacji zwalnia tylko posiadanie przydomowej oczyszczalni ścieków bytowych, spełniającej wymagania określone w przepisach odrębnych. W rozpoznawanej sprawie nie jest kwestionowane, że zabudowana nieruchomość - działka nr ew. [...], obręb [...], nie jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych. Z tego wynika, że właściciele tej nieruchomości powinni wywiązać się z obowiązków wynikających z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy i podłączyć swoją nieruchomość do wybudowanej sieci kanalizacji. Decyzja wydawana w trybie art. 5 ust. 2 pkt 2 tej ustawy nie określa szczegółowych warunków przyłączenia. Techniczny sposób wykonania przyłączenia ustalany jest w warunkach technicznych ustalanych przez miejskie przedsiębiorstwo komunalne bądź gminę. Ustalenie jednak tych warunków technicznych przyłączenia musi poprzedzać zweryfikowanie rzeczywistych możliwości technicznych takiego podłączenia. Tymczasem z materiału dokumentacyjnego znajdującego się w aktach sprawy, jak również decyzji organów obu instancji nie wynika, czy istotnie istnieje realna możliwość przyłączenia do sieci kanalizacyjnej budynku na działce nr ew. [...], położonej przy ul. [...]. Przepisy ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie zawierają definicji przyłącza kanalizacyjnego. Pojęcie to zostało natomiast zdefiniowane przez ustawę z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków (Dz. U. z 2015 r., poz. 139), która w art. 2 pkt 5 stanowi, że przyłącze kanalizacyjne to odcinek przewodu łączącego wewnętrzną instalację kanalizacyjną w nieruchomości odbiorcy usług z siecią kanalizacyjną, za pierwszą studzienką, licząc od strony budynku, a w przypadku jej braku do granicy nieruchomości gruntowej. Zgodnie z art. 15 ust. 2 wskazanej ustawy realizacja budowy przyłączy do sieci zapewnia na własny koszt osoba ubiegająca się o przyłączenie do sieci. Natomiast do poniesienia nakładów na wybudowanie odcinka sieci do granicy nieruchomości przyłączanej obowiązane jest przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne (w razie jego braku - gmina). Zaznaczyć należy, że co do zasady, na podstawie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzenie ścieków przyłączenie do sieci odbywa się na wniosek osoby ubiegającej się o przyłączenie do sieci. Zauważyć należy, że definicja przyłącza obejmuje dwie sytuacje: pierwsza - gdy na nieruchomości jest studzienka i wówczas przyłącze zaczyna się za pierwszą studzienką, a kończy na sieci, oraz druga - gdy nie ma studzienki - wtedy przyłącze stanowi odcinek łączący wewnętrzną instalację z granicą nieruchomości. Z akt sprawy wynika, że nie tylko te okoliczności nie były przedmiotem jakichkolwiek ustaleń organów obu instancji, jak również nie wzięto pod rozwagę warunków dotyczących specyficznego położenia nieruchomości skarżącego względem ulicy Sadowej, w której znajduje się wybudowana kanalizacja sanitarna. Otóż ze znajdującej się w aktach mapy wynika, że działka nr [...], obręb [...], położona jest za działką nr [...], i prowadzi do niej droga dojazdowa. Skarżący przed organami obu instancji, jak również przed Sądem podnosił, że z uwagi na położenie budynku w zagłębieniu terenu w stosunku do ulicy [...] nie jest możliwe wykonanie przyłącza kanalizacyjnego w oparciu o projekt otrzymany od Gminy, albowiem projekt ten nie uwzględnia tych warunków. Żaden wykonawca nie chce podjąć się wykonania przyłącza z uwagi na wadliwie sporządzony projekt przyłącza. Podkreślić należy, że obowiązek, o którym mowa w art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy o utrzymaniu czystości może być nałożony, jeżeli są spełnione warunki podłączenia do sieci i dotyczy wykonania przyłącza do granicy z nieruchomością. Nie może zaś obejmować konieczności rozbudowy sieci kanalizacyjnej, której wykonanie należy do obowiązków gminy stosownie do treści art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2016 r., poz. 446) i to gmina ma stworzyć warunki do podłączenia danej nieruchomości do sieci kanalizacyjnej (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 stycznia 2011 r., sygn. akt II SA/Gl 906/10, LEX nr 752997). Obowiązkiem gminy jest wybudowanie sieci kanalizacji sanitarnej w taki sposób, aby istniała realna możliwość przyłączenia do niej nieruchomości, które spełniają przesłanki z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości. W przypadku braku technicznej możliwości podłączenia nie można właściciela nieruchomości obciążać takim obowiązkiem, który nie jest możliwy do wykonania. W ocenie Sądu decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., gdyż nie wyjaśniono rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, nie zgromadzono wyczerpująco całego niezbędnego do wydania rozstrzygnięcia materiału dowodowego, a na podstawie niekompletnego materiału podjęto rozstrzygnięcia, które w tych warunkach należało uznać za przedwczesne. W toku postępowania nie dokonano weryfikacji rzeczywistych technicznych warunków i możliwości przyłączenia budynku skarżącego do wybudowanej sieci kanalizacji sanitarnej w ul. [...] w J.. Z analizy uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu pierwszej instancji również wynika, że organy w ogóle nie ustosunkowały się, że podnoszonych w toku postępowania administracyjnych przez skarżącego zastrzeżeń co do braku możliwości technicznych przyłączenia budynku do kanalizacji sanitarnej.

Jeszcze raz podkreślić należy, że obowiązek podłączenia nieruchomości do istniejącej sieci powstaje dopiero wówczas, gdy stworzone zostały do tego warunki. W takiej sytuacji, w razie stwierdzenia niewykonania tego obowiązku właściwy organ wydaje decyzję, o której mowa w art. 5 ust. 7 ustawy o utrzymaniu czystości. Organ nakładając obowiązek wykonania przyłącza musi mieć na względzie kwestię technicznej możliwości przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, która umożliwienia skonkretyzowanie tego obowiązku z formie decyzji. Ustalenie wskazanej okoliczności ma istotne w rozpoznawanej sprawie, bowiem w sytuacji potwierdzenia się twierdzeń skarżącego nie będzie podstaw prawnych do nałożenia na niego obowiązku przyłączenia do sieci kanalizacyjnej. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.