Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 559/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2009-09-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2, 3, 3a
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: par. 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędzia WSA Mirella Łent Protokolant: Asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 23 września 2009 r. sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę


UZASADNIENIE

Skarżąca wystąpiła o umorzenie należności z tytułu składek związanych

z prowadzoną działalnością gospodarczą. Podała, że zaległość powstała na skutek wyłączenia jej z ubezpieczenia w KRUS wobec ustalenia, że nie podlegała ubezpieczeniu rolniczemu nieprzerwanie przez okres roku. Oświadczyła, że przed rozpoczęciem prowadzenia działalności gospodarczej pracownik KRUS poinformował ją o możliwości prowadzenia działalności i opłacania składek na ubezpieczenie rolnicze. Strona wyjaśniła nadto, że prowadzony przez nią sklep spożywczy w 2001r. nie przyniósł dochodu, a w kolejnych latach przynosił niskie dochody, co doprowadziło do jego likwidacji. Podkreśliła, że obecnie nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, także rolniczej, jest osobą bezrobotną utrzymującą się wraz z uczęszczającym do liceum synem, z niskich dochodów męża w wysokości 530 zł miesięcznie. Stwierdziła, że nie jest w stanie spłacić zaległości, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla rodziny.

Po rozpatrzeniu wniosku, Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia

[...] nr [...] odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w łącznej kwocie 42.086,56 zł, w tym należności głównej w kwocie 26.349,56 zł. i odsetek w kwocie 15.737 zł.

W złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Podniosła, że nie zgadza się z decyzją, która jest krzywdząca. Wskazała, że nie ma możliwości spłaty tak dużego zadłużenia, gdyż nie posiada dochodów ani żadnego majątku. Obecnie, jako osoba bezrobotna pozostaje bez środków do życia. Renta męża nie wystarcza na zaspokojenie podstawowych potrzeb rodziny.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji, czyniąc faktyczne i prawne ustalenia tożsame z ustaleniami organu I instancji.

Decyzja organu odwoławczego została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 10 stycznia 2008r. sygn. akt

V SA/Wa 2417/07 uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał,

że organ nie dokonał pełnej analizy zebranych dowodów dotyczących sytuacji materialnej skarżącej pod kątem zaistnienia przesłanki umożliwiającej umorzenie należności na podstawie § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy

i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365

ze zm.). Sąd wskazał, że organ jedynie poprzestał na podaniu składników dochodu rodziny skarżącej oraz wydatków tejże rodziny, nie oceniając na ich podstawie możliwości finansowych skarżącej w zakresie nie tylko spłaty zadłużenia, lecz również zaspokojenia niezbędnych potrzeb bieżących.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Ponownie rozstrzygając sprawę organ wskazał, że wnioskodawczyni jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy

w R. od dnia 2 lutego 2007r. Małżonek strony, I. M., posiada II grupę inwalidzką, pobiera świadczenie rentowe w wysokości 610,62 zł brutto. Dodatkowe źródło dochodów stanowią świadczenia z GOPS w B. w postaci zasiłku rodzinnego w kwocie 64 zł i dodatku do zasiłku z tytułu wydatków na dojazd do szkoły w kwocie 50 zł. Według załączonych zaświadczeń o dochodach, strona w trakcie 2005r. nie osiągnęła żadnego dochodu, małżonek osiągnął dochód w wysokości 7.915,58 zł. Wnioskująca o ulgę nie jest właścicielem żadnych nieruchomości, dom wraz z działką stanowi własność syna. Strona nie posiada żadnego majątku ruchomego, samochód marki [...] [...] z 1992r. jest własnością małżonka i syna, który oświadczył, iż pojazd został zakupiony za pieniądze otrzymane od babci. Pojazd został zarejestrowany na ojca, męża strony, z uwagi na brak prawa jazdy przez syna. Wnioskodawca nie posiada żadnych zaciągniętych zobowiązań. Strona przedłożyła zaświadczenia lekarskie własne i małżonka, z których wynika, że małżonkowie chorują na schorzenia przewlekłe, nie podano jednak charakteru schorzeń. W trakcie postępowania załączono rachunek za energię elektryczną w kwocie 212,42 zł i rachunek za dojazd syna do szkoły w kwocie 66,81 zł. Na podstawie informacji uzyskanych od KRUS Oddział we Włocławku, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ustalił, że organ rentowy dokonał na rzecz strony

w dniu 17 maja 2007r. zwrotu składek w wysokości 3.003,30 zł.

Organ skierował również do wnioskodawcy w dniu 6 maja 2008r. pismo określające warunki umorzenia zaległości. Z uwagi na brak odpowiedzi, organ wszczął postępowanie wyjaśniające, w trakcie którego ustalono, iż wnioskodawca nie rozliczał się z dochodów również za 2007r. Małżonek pobiera z GOPS w B. świadczenia rodzinne w kwocie 114 zł. Strona nie figuruje w ewidencji gruntów i budynków Starostwa Powiatowego w R. Nie podlega ubezpieczeniu w KRUS i nie pobiera żadnych świadczeń z organu.

W dniu 4 czerwca 2008r. strona złożyła dokumenty, z których wynika, że nadal widnieje w ewidencji PUP w R. jako osoba bezrobotna. Wskazała, że małżonek i syn ulegli wypadkowi, a samochód zostanie skierowany do kasacji. Małżonek w 2007r. uzyskał dochód z tytułu świadczenia rentowego w kwocie 7.424,64 zł, wysokość świadczenia wynosi 606,23 zł miesięcznie. Rodzina korzysta z pomocy społecznej w formie zasiłku rodzinnego i dodatku z tytułu dojazdu do szkoły syna. Zgodnie z zestawieniem dochodów i wydatków rodzina ponosi wydatki z tytułu: leczenia (wnioskodawcy - 19,32 zł, małżonka - 42,67 zł), zobowiązań wobec instytucji (wnioskodawcy - 199,97 zł, małżonka - 25,52 zł) oraz pobieranej nauki syna (69,87 zł). Strona przedstawiła zaświadczenie lekarskie własne - choruje na nerwicę serca

i dyskopatię oraz zaświadczenie małżonka, który jest przewlekle chory i wymaga stałego leczenia. Strona przedłożyła faktury z tytułu zakupu leków na kwotę 42,67 zł

i 19,32 zł, energii w kwocie 199,97 zł, wody w kwocie 25,52 zł.

Decyzja organu odwoławczego została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który wyrokiem z dnia 06 stycznia 2009r. sygn. akt

I SA/Bd 742/08 uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Sąd wskazał,

że zaskarżona decyzja narusza prawo materialne, tj. § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w związku z art. 28 ust. 3a i 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Sąd stwierdził, że zobowiązanie dla organu zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 stycznia 2008r.,sygn. akt V SA/Wa 2417/07 nie zostało wykonane. Organ nie uzasadnił, dlaczego sytuacja skarżącej nie zasługuje na ocenę, że spełnia przesłankę ustawową do umorzenia należności. Jednocześnie Sąd stwierdził, że nie zaistniał żaden z przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności wobec skarżącego, a zatem organ orzekający prawidłowo wskazał, że wobec skarżącego nie została spełniona przesłanka określona w art. 28 ust. 2 w związku z ust. 3 ustawy systemowej, zaznaczając w szczególności, że w sprawie należności skarżącego nie było prowadzone postępowanie egzekucyjne.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] nr ...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Organ uznał, iż nadal nie zachodzą przesłanki do umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wyrażone w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Organ podtrzymał stanowisko, którego skarżąca nie kwestionowała w zakresie braku ziszczenia się przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia,

tj. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności,

z uwagi na nieprowadzenie działalności gospodarczej przez stronę.

Organ uznał również, iż nadal nie zachodzi przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, tj. przewlekłej choroby zobowiązanej lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny uniemożliwiającej osiąganie dochodu, albowiem w toku postępowania strona nie przedstawiła żadnej dokumentacji medycznej, która wskazywałaby na niezdolność do pracy lub konieczność sprawowania opieki nad członkiem rodziny.

Organ nie negując trudnej sytuacji, w której się strona znalazła stwierdził, że wystąpiła przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia, jednakże w ramach uznania administracyjnego postanowił odmówić przyznania ulgi i podtrzymał zaskarżoną decyzję. Wskazał, że w toku prowadzonego postępowania skarżąca była wielokrotnie wzywana do uzupełnienia materiału dowodowego oraz informowana o możliwości wypowiedzenia się co zebranych dowodów. Na potwierdzenie deklarowanych wydatków i dochodów rodziny strona przedstawiała stosowne dowody w sprawie. Organ prowadził również samodzielnie postępowanie wyjaśniające dotyczące m.in. posiadanego majątku, osiąganych dochodów z pomocy społecznej oraz podleganiu ubezpieczeniu

w KRUS. Podejmując decyzję organ bazował na przedłożonych oraz samodzielnie zgromadzonych dowodach.

Organ podniósł, że umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji organu z możliwości ich egzekwowania. Z uwagi na ich publicznoprawny charakter oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane organ podniósł, że jest zobligowany do szczególnej staranności i ostrożności

w dysponowaniu nimi. Oznacza to, iż organ musi brać pod uwagę nie tylko sytuację materialną i rodzinną wnioskodawcy, lecz również podjęte starania dotyczące spłaty zadłużenia. Mimo zwrotu składek przez KRUS, strona nigdy nie podjęła próby uregulowania zaległości. Jednocześnie już w okresie posiadania świadomości

o wyłączeniu z ubezpieczenia rolników i podleganiu ubezpieczeniu w ZUS, strona dokonała darowizny nieruchomości na rzecz syna. Dodatkowo organ zauważył,

iż strona sprzedała posiadany samochód marki [...] z 1992r., co oznacza, iż rodzina uzyskała z jego zbycia dochody.

Organ wskazał, że decyzje umorzeniowe są podejmowane w ramach uznania administracyjnego, co oznacza iż organ ma pewną swobodę i może, ale nie musi umorzyć zaległości. Uznanie administracyjne umożliwia organowi wzięcie pod uwagę wszystkich, często trudno uchwytnych względów. W toku prowadzonego postępowania organ uznał dowody potwierdzające trudną sytuację finansową rodziny, jednakże

w ramach uznania administracyjnego stwierdził, iż w w/w przypadku wystąpiły okoliczności nie pozwalające na zastosowanie instytucji umorzenia, tj. brak woli spłaty zadłużenia np. w formie rat, niedokonywanie żadnych dobrowolnych wpłat na poczet należności, wyzbywanie się majątku stanowiącego potencjalne źródło egzekucji. Tym samym organ orzekł o odmowie umorzenia zaległości z tytułu składek.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy strona wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji, uwzględnienie w całości wniosku i umorzenie zaległości z odsetkami, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1) naruszenie

art. 28 ust. 3 pkt 3 i 6, ust. 3a i ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez błędną interpretację tych przepisów i niezastosowanie ich we właściwy sposób; 2) naruszenie przepisów zawartych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy

i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne poprzez błędną interpretację tych przepisów i niezastosowanie ich we właściwy sposób; 3) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego albowiem organ nie dokonał szczegółowej analizy możliwości finansowych strony, stanu zdrowia jej i rodziny oraz analizy kosztów utrzymania studiującego syna; 4) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę decyzji polegający na przyjęciu, że skarżąca nie spełnia warunków do umorzenia zaległej należności głównej i odsetek, gdy w rzeczywistości spełnia ona takie warunki

i zaległości powinny być umorzone.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że jej sytuacja jest bardzo trudna. Aktualnie nie posiada majątku, z którego mogłaby uregulować należne składki. W ocenie strony, ustalenia organów są krzywdzące i mijają się z rzeczywistością. Organ jedynie pobieżnie sprawdził sytuację majątkową skarżącej i jej rodziny. Wbrew ustaleniom organu, strona żyje bardzo skromnie wraz z rodziną. Po zamknięciu działalności gospodarczej jest osobą bezrobotną bez możliwości podjęcia pracy. Wskazała,

że przewlekle choruje. Mąż jest inwalidą II grupy wymagającym leczenia,

co uniemożliwia mu również podjęcie zatrudnienia. Z tytułu renty inwalidzkiej mąż otrzymuje kwotę ok. 600 zł. Dodatkowy dochód stanowią świadczenia GOPS. Zdaniem skarżącej, spełnia ona warunki do umorzenia zaległości składkowych.

Odnosząc się do swojej sytuacji majątkowej wskazała, że nie ma żadnego majątku, który podlegałby egzekucji. W 2005r. z powodu nieposiadania środków na utrzymanie i remont domu, przekazała dom synowi. W kwestii ustaleń dotyczących sprzedaży samochodu marki [...] z 1992r. zaznaczyła, że uszkodzony samochód został sprzedany za kwotę 1.000 zł, która nie pozwoliłaby znacząco zwiększyć spłaty zadłużenia. Uzyskana kwota ze sprzedaży auta została więc przeznaczona na bieżące potrzeby rodziny.

Wskazując na osiągane miesięczne dochody w kwocie 720,23 zł oraz wydatki

w kwocie 357,03 zł podniosła, że miesięcznie pozostaje na trzyosobową rodzinę do zagospodarowania kwota 262,30 zł, co w przeliczeniu na jedną osobę wynosi ok. 87 zł.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Wstępnie Sąd zauważa, iż o uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzygają organy administracji, co

w niniejszym przypadku oznacza, że rozstrzygnięcie w sprawie umorzenia przedmiotowych należności należy do kompetencji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Sąd Administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej, tj. dokonania umorzenia należności.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, wydanej przez Prezesa ZUS, Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Kierując się treścią wniosku skarżącej, wszczynającego postępowanie administracyjne ocenić go należy w szczególności na gruncie przepisu art. 28 ustawy

o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej zwaną: u.s.u.s.), w którym ustawodawca uregulował instytucję umarzania należności z tytułu składek.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 tej ustawy, należności z tytułu składek, mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego przepisu. Zgodnie z tym przepisem całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia

28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia

w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku,

z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wyliczenie zawarte w powołanym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego wobec ZUS zadłużenia. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie jedynie możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Podkreślić w tym miejscu należy, iż w uchwale z dnia 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że: "(...) Przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. (...) jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który

w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej

w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności stanowiąc, że w takiej sytuacji mogą być one umorzone.

Zakład ma zatem jedynie możliwość, a nie obowiązek umarzania należności

z tytułu składek, nawet w przypadkach spełnienia ustawowych przesłanek do umorzenia.

Analizując stan faktyczny sprawy pod kątem całkowitej nieściągalności, o której to mowa w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należy przyznać rację Prezesowi ZUS w związku z uznaniem, iż w sprawie nie zaistniała żadna

z przesłanek z powołanego unormowania. Sąd zauważa, iż ta kwestia została przesądzona przez WSA w Warszawie w wyroku z dnia 10 stycznia 2008r., sygn. akt

V SA/Wa 2417/07, w którym Sąd ten stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zaistniał żaden z przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności wobec skarżącego, a zatem organ orzekający prawidłowo wskazał, że wobec skarżącego nie została spełniona przesłanka określona w art. 28 ust. 2

w związku z ust. 3 ustawy systemowej, zaznaczając w szczególności, że w sprawie należności skarżącego nie było prowadzone postępowanie egzekucyjne. Jednocześnie Sąd stwierdził, że wniosek strony skarżącej powinien być rozpatrzony na podstawie

art. 28 ust. 3a ww. ustawy i rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w kontekście twierdzeń skarżącej o braku możliwości spłaty zadłużenia bez uszczerbku dla zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Stanowisko to zostało podtrzymane w wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 6 stycznia 2009r., sygn. akt I SA/Bd 742/08. Podkreślić należy, iż stosownie do art. 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi "Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach

w ustawie przewidzianych także inne osoby."

Mając na uwadze powyższe ustalenia wskazać należy, iż w art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu

o przepis art. 28 ust. 3a określone zostały w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zgodnie z powołanym powyżej § 3, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W stanie faktycznym sprawy organ w zakresie przesłanek z ww. rozporządzenia uznał, iż skarżąca wykazała trudną sytuację materialną, tym samym ziścił się warunek

z § 3 ust. 1 pkt 1 tego rozporządzenia, jednak korzystając z uznania administracyjnego, odmówił przyznania wnioskowanej ulgi.

Organ wbrew twierdzeniom skargi przyznał rację stronie, że jej sytuacja jest na tyle trudna, iż zapłata należności składkowych doprowadziłaby stronę do pozbawienia skarżącej i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Na stronie 5 zaskarżonej decyzji organ stwierdził: "Wykazała Pani, iż zachodzą przesłanki szczególnie uzasadniające umorzenie, pomimo braku całkowitej nieściągalności określone w § 3 ust. 1 pkt 1" w/w rozporządzenia. Ponadto skonstatował, że "Przedstawiła Pani dowody na osiągane dochody i ponoszone wydatki, tym samym wykazała, iż zachodzą przesłanki szczególnie uzasadniające umorzenie, pomimo braku całkowitej nieściągalności określone w § 3 ust. 1 pkt 1 powołanego rozporządzenia. Tym samym spłata zadłużenia w ramach posiadanych środków, biorąc pod uwagę wydatki na utrzymanie mogłaby doprowadzić do stanu ubóstwa."

Mając na uwadze powyższe ustalenia należy stwierdzić, że organ przyznał, iż sytuacja materialna strony jest bardzo trudna. Organ jednak skorzystał z uznania administracyjnego, do czego miał prawo, i odmówił umorzenia zaległości. Należy bowiem w tym miejscu zauważyć, że w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z § 3 wymienionego rozporządzenia, ma także zastosowanie instytucja tzw. uznania administracyjnego. Prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych. Może on - ale nie musi - umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje Zakładu do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności z tytułu składek.

Jak wyżej wskazano, nawet w przypadku wystąpienia przesłanki umorzenia należności, organ nie ma obowiązku udzielenia ulgi. W przedmiotowej sprawie odmowa ta nie ma charakteru dowolnego. W decyzji bowiem organ podał przesłanki, które zdecydowały

o odmowie uwzględnienia wniosku. Podano, że strona nie podejmowała nawet próby zapłaty składek choćby w ratach, strona wyzbywała się majątku, dokonała darowizny nieruchomości na rzecz syna, a organ ma obowiązek do szczególnej staranności

w dysponowaniu składkami - organ nie może swobodnie umarzać zaległości z tytułu składek.

Należy stwierdzić, że powyższe stanowisko organu nie narusza prawa, a podjęte w ramach uznania administracyjnego, negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne. Podkreślić należy, iż ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.). Są ponadto objęte dziesięcioletnim terminem przedawnienia

i w tym okresie mogą być dochodzone. Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności

i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również, podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego, decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności,

a podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Uzasadnia to również wyjątkowy charakter instytucji umorzenia należności z tytułu składek.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a podjęte rozstrzygnięcie nie wykraczało poza ramy uznania administracyjnego, na podstawie art. 151 z dnia

30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.