Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 3070/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-04-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 153 poz 1227
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jednolity
article: art. 183 § 1 i 2, art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Pocztarek, Sędzia NSA Irena Kamińska, Sędzia del. NSA Zygmunt Zgierski (spr.), Protokolant asystent sędziego Marcin Rączka, po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej małoletniej E.B.-S.- reprezentowanej przez przedstawicielkę ustawową C.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 września 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 694/12 w sprawie ze skargi małoletniej E.B.-S.- reprezentowanej przez przedstawicielkę ustawową C.B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 2 marca 2012 r. nr [..] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 13 września 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę E.B.-S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 2 marca 2012 r. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku.

W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne.

Prawomocnym wyrokiem z dnia 11 sierpnia 2011 r., II SA/Wa 1266/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Prezesa ZUS z dnia 22 kwietnia 2011 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 14 marca 2011 r., odmawiającą przyznania małoletniej E.B.-S. renty rodzinnej w drodze wyjątku po zmarłym ojcu A.S.

W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd stwierdził, że organ rozstrzygając sprawę z wniosku o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku nie zebrał pełnego materiału dowodowego, w szczególności nie wyjaśnił przyczyn zaistniałych przerw w zatrudnieniu zmarłego w dniu 26 sierpnia 2009 r. A.S., nie wziął również pod uwagę możliwości podjęcia pracy przez zmarłego w sytuacji istniejącego bezrobocia.

Ponownie rozpatrując sprawę Prezes ZUS uzupełnił materiał dowodowy m.in. poprzez ustalenie daty powstania u A.S. częściowej niezdolności do pracy (od dnia 19 czerwca 2001 r.- orzeczenie z dnia 5 grudnia 2011 r.) i decyzją z dnia 3 stycznia 2012 r. odmówił przyznania małoletniej córce A.S. renty rodzinnej w drodze wyjątku. W uzasadnieniu decyzji organ podkreślił, że nadal nie stwierdzono istnienia przesłanki szczególnych okoliczności, na skutek których ojciec dziecka nie nabył uprawnień w trybie zwykłym. Udowodniony okres składkowy A.S., wynoszący 15 lat, 1 miesiąc i 25 dni, jest nieadekwatny do jego wieku, wynoszącego w dacie powstania całkowitej niezdolności do pracy (10 maja 2004 r.) - 48 lat.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona podniosła, że organ nie ustalił stanu faktycznego sprawy w sposób rzetelny, bowiem nie wyjaśnił okresu pozostawania A.S. bez pracy w czasie zamieszkania w [..]. Strona wyraziła przekonanie, że ojciec dziecka posiadał dłuższy niż ustalono okres ubezpieczenia, wynikający z zatrudnienia lub prowadzonej działalności gospodarczej.

Decyzją z dnia 2 marca 2012 r. Prezes ZUS utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca łącznie spełnił przesłanki, o jakich mowa w tym przepisie. Wyjaśnił, że renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej. W związku z powyższym w pierwszej kolejności bada się uprawnienia do świadczenia, jakie przysługiwałoby osobie zmarłej, a następnie przez wnioskodawcę - członka rodziny po osobie zmarłej. W sprawach świadczeń w drodze wyjątku ważne są przyczyny niespełnienia wymogów do uzyskania uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Konieczne jest więc zbadanie, czy brak tych uprawnień nie był spowodowany szczególnymi okolicznościami w postaci trudnych do przezwyciężenia przeszkód, zdarzeń lub trwałych stanów, na które osoba ubezpieczona nie miała wpływu. Niespełnienie przez ojca dziecka powyższego warunku powoduje, że nie można skutecznie domagać się renty rodzinnej w drodze wyjątku, jako że prawo do tego świadczenia jest pochodną prawa przysługującego ubezpieczonemu.

Prezes ZUS ustalił, że w okresach od 9 marca 1989 r. do 23 grudnia 1992 r., od 27 grudnia 1996 r. do 21 czerwca 2001 r. i od 1 kwietnia 2002 r. do 10 maja 2004 r., tj. do powstania całkowitej niezdolności do pracy, ojciec dziecka nie wykonywał zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym oraz ubezpieczeniami emerytalnym i rentowym.

We wskazanych okresach nie była wobec ojca dziecka orzeczona całkowita niezdolność do pracy, zatem przyczyną braku uprawnień do renty w trybie zwykłym nie był stan zdrowia lub inne zdarzenie zewnętrzne, niezależne od woli ubezpieczonego, którego nie można było przewidzieć i któremu nie można było zapobiec. Komisja lekarska ZUS, orzeczeniem z dnia 5 grudnia 2011 r., ustaliła, że ojciec dziecka był częściowo niezdolny do pracy od 19 czerwca 2001 r. i trwale całkowicie niezdolny do pracy od 10 maja 2004 r. Jednakże orzeczona częściowa niezdolność do pracy jedynie ograniczała, a nie uniemożliwiała całkowicie ojcu dziecka wykonywanie zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi.

Organ ustalił też, że ojciec dziecka nie był zarejestrowany jako osoba bezrobotna w Powiatowych Urzędach Pracy w [..]i [..]. Wnioskodawczyni nie przedstawiła żadnych dokumentów potwierdzających aktywność ojca dziecka w poszukiwaniu pracy w przerwach w ubezpieczeniu.

Na decyzję ostateczną skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła E.B.-S., działając przez swojego przedstawiciela ustawowego – C.B.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podniósł, że stosownie do art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ubezpieczonym oraz pozostającym po nim członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes ZUS może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej wysokości odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.

Z przepisu tego wyłaniają się trzy przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia, wyznaczające jednocześnie granice uznania administracyjnego: 1) niespełnienie wymagań dających prawo do renty lub emerytury musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami, 2) ubiegający się o świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym, z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku, 3) osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania. Prawo do świadczeń w nim przewidzianych przysługuje wyłącznie w przypadku łącznego spełnienia przez wnioskodawcę wymienionych warunków.

Sąd I instancji podniósł, że zmarły ojciec małoletniej skarżącej posiadał w wieku 48 lat (na dzień powstania całkowitej niezdolności do pracy) udowodniony okres składkowy i nieskładkowy wynoszący łącznie 15 lat, 1 miesiąc i 25 dni. Tymczasem przy ustalaniu prawa do świadczenia w drodze wyjątku organ rentowy bierze pod uwagę łączny okres ubezpieczenia na przestrzeni całego życia pracownika. Okres ten powinien być adekwatny do jego wieku, a niespełnienie przez ubezpieczonego warunków do uzyskania świadczenia na zasadach ogólnych musi wynikać ze szczególnych okoliczności. Ponadto w dziesięcioleciu przypadającym przed dniem powstania całkowitej niezdolności do pracy, zamiast wymaganych 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych, A.S. legitymował się okresem zaliczanym do świadczeń emerytalno-rentowych w wymiarze 3 lat, 4 miesięcy i 27 dni. W okresach od 9 marca 1989 r. do 23 grudnia 1992 r., od 27 grudnia 1996 r. do 21 czerwca 2001 r. i od 1 kwietnia 2002 r. do 10 maja 2004 r., tj. do dnia powstania całkowitej niezdolności do pracy, ojciec dziecka nie wykonywał zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym oraz ubezpieczeniami emerytalnym i rentowym.

Sąd podkreślił dalej, że w świetle orzeczenia Komisji Lekarskiej ZUS z dnia 5 grudnia 2011 r. ojciec skarżącej od dnia 16 czerwca 2001 r. stał się osobą częściową niezdolność do pracy. Jednakże częściowa niezdolność do pracy ogranicza jedynie, a nie uniemożliwia podjęcie zatrudnienia. Wobec tego nie jest przesłanką samoistną, kwalifikowaną jako szczególna okoliczność stojąca na przeszkodzie w kontynuowaniu zatrudnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał zatem, że organ wykonał zalecenia zawarte w wyroku z dnia 11 sierpnia 2011 r., II SA/Wa 1266/11, uzupełnił materiał dowodowy w wymaganym zakresie, w tym uwzględnił wnioski strony formułowane w toku postępowania, prawidłowo ocenił ten materiał i wydał zgodne z prawem rozstrzygnięcie oraz wyczerpująco uzasadnił zaskarżoną decyzję.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 września 2012 r. skargę kasacyjną złożyła E.B.-S.. Zaskarżając wyrok w całości zarzuciła mu naruszenie:

1/ przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 7, 77 i 80 k.p.a, poprzez oddalenie skargi, pomimo niewyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy i nierozpatrzenia przez organ zebranego w sprawie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, co skutkowało błędnym przyjęciem, że nie została spełniona przesłanka w postaci szczególnych okoliczności do uzyskania świadczenia w drodze wyjątku,

2/ prawa materialnego, tj. art. 83 ustawy emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na niezasadnym przyjęciu, że nie została spełniona przesłanka w postaci szczególnych okoliczności do uzyskania świadczenia w drodze wyjątku.

Wskazując na powyższe naruszenia autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania lub ewentualnie o uchylenie i zmianę zaskarżonego wyroku.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor podniósł, że A.S. cierpiał na pogarszające się problemy zdrowotne. W 1998 r. stwierdzono u niego jaskrę, a w 2001 r. - stwardnienie rozsiane. Miał on wówczas 46 lat, a zatem istnieje duże prawdopodobieństwo, że od kilku lat mógł już odczuwać najczęstsze objawy tej choroby: zaburzenia wzroku i narządów ruchu, co niewątpliwie mogło ograniczać jego sprawność i czynić mniej konkurencyjnym na rynku pracy.

Tymczasem szczególne okoliczności, o których mowa w art. 83 ustawy, mogą dotyczyć sytuacji, gdy osoba ubezpieczona, pomimo braku formalnego stwierdzenia takich okoliczności, ma problemy zdrowotne, a jej stan zdrowia w poszukiwaniu pracy stawia ją na pozycji dużo gorszej, niż osobę zdrową.

Organ nie ustalił również przyczyn pozostałych przerw w zatrudnieniu A.S., na co zwrócił uwagę WSA w Warszawie w wyroku z dnia 11 sierpnia 2011 r., a samo zwrócenie się do Powiatowych Urzędów Pracy w [..]i w [..]nie może być uznane za rzetelną próbę wyjaśnienia tej okoliczności. Organ nie ustalił też, czy A.S. podejmował w tych okresach starania w zakresie poszukiwania pracy lub wykonywał pracę, która nie została objęta ubezpieczeniem społecznym, ani ewentualnych powodów takiego stanu rzeczy.

W ocenie autora skargi kasacyjnej problemy zdrowotne ubezpieczonego mogą być uznane za "szczególne okoliczności". Jakkolwiek w przypadku A.S. nie są znane powody pozostawania bez pracy bezpośrednio przez powstaniem częściowej niezdolności do pracy w 2001 r., to w związku z faktem, że od tego momentu był on niemal nieustannie hospitalizowany, można przyjąć, że jego problemy zdrowotne mogły zacząć się już wcześniej.

Ponadto nie bez wpływu na całościową ocenę sprawy powinien pozostawać fakt wyjątkowo trudnej sytuacji finansowej C.B., na której wyłącznym utrzymaniu jest E.B.-S..

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270), dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skarg kasacyjnych.

Biorąc po uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Stawiając Sądowi I instancji zarzut naruszenia prawa materialnego, autor skargi kasacyjnej stwierdził, że polegał on na błędnej wykładni art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.).

Należy zatem wskazać, że błędna wykładnia polega na mylnym zrozumieniu treści bądź znaczenia danej normy prawnej. Natomiast zarzut, że Sąd I instancji wadliwie uznał, że ustalony w sprawie stan faktyczny nie odpowiada hipotezie określonej normy prawnej, jest niewłaściwym stosowaniem prawa. Wobec tego kwestia, czy w sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające przyznanie stronie świadczenia w drodze wyjątku jest elementem stosowania prawa, a nie jego wykładni.

Tym niemniej Sąd I instancji nie dopuścił się, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, naruszenia wskazanego przepisu art. 83 ust. 1 ustawy. Stosownie do jego treści ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. W niniejszej sprawie świadczenie, którego domaga się małoletnia skarżąca, jest pochodne od świadczenia, które przysługiwałoby osobie zmarłego ojca skarżącej. Niezbędne zatem było zbadanie przesłanek umożliwiających przyznanie tego świadczenia wobec osoby zmarłego A.S.

Rozstrzygnięcie podejmowane na podstawie powyższego przepisu ma charakter uznaniowy, co powoduje, że ich sądowa kontrola jest ograniczona. Kontrola legalności rozstrzygnięcia o charakterze uznaniowym sprowadza się bowiem do zbadania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione okoliczności faktyczne. Istotne jest także zbadanie, czy po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego dokonano prawidłowej oceny przesłanek warunkujących zastosowanie dobrodziejstwa przepisu. Sądowa kontrola decyzji uznaniowej obejmuje przeto samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, ale nie rozstrzygnięcie, będące wynikiem dokonania określonego wyboru. Sąd I instancji nie dysponował zatem uprawnieniami do merytorycznej kontroli takiego rozstrzygnięcia.

Z kolei organ administracji, rozstrzygając w ramach uznania administracyjnego sprawę z zakresu przyznania świadczenia wyjątkowego, zobowiązany jest do przestrzegania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym przede wszystkim tych, które dotyczą postępowania dowodowego przeprowadzonego w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Zobowiązany jest również do wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego zgodnie z treścią art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz do uzasadnienia według wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Uznaniowy charakter decyzji administracyjnej oznacza nie tylko możliwość działania organu na jego własną odpowiedzialność w oparciu o upoważnienie ustawowe. Zakreśla on także zakres jej sądowej kontroli, która nie jest wyłączona, lecz ograniczona, jak już wyżej wskazano, do zbadania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem.

Oczywistym jest, że wydawanie decyzji opartych na uznaniu administracyjnym nie może oznaczać woluntaryzmu, dowolności czy arbitralności. Zakres uznania wyznaczony jest zawsze przepisem prawa, ramy uznania określają normy kompetencyjne, przepisy o postępowaniu administracyjnym i przepisy prawa materialnego. Wydając decyzję o charakterze uznaniowym organ jest związany nie tylko przepisem, ale i celem ustanowionego przepisu oraz normami etycznymi. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale jednocześnie nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (por. wyrok NSA z dnia 26 września 2000 roku, I SA 945/00).

Przepis art. 83 ust. 1 ustawy ma charakter wyjątkowy w tym sensie, że znajduje zastosowanie w sytuacjach jednostkowych. Wprowadzając możliwość przyznania świadczenia w trybie tego przepisu ustawodawca posłużył się nieostrym pojęciem "szczególnie uzasadnionego przypadku", czego skutkiem jest przerzucenie na organy władzy wykonawczej obowiązku wypełnienia hipotezy normy prawnej konkretną treścią. Organ stosujący prawo, w niniejszej sprawie Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, dokonuje zatem wyboru pewnych kryteriów, które bierze pod uwagę przy ocenie, czy występuje "szczególnie uzasadniony przypadek" uzasadniający przyznanie świadczenia specjalnego. Oznacza to, że ustawodawca pozostawił ocenę, czy sytuacja podmiotu ubiegającego się o rentę czy emeryturę na zasadach szczególnych nosi znamiona szczególnie uzasadnionego przypadku, temu uprawnionemu organowi. Po stwierdzeniu zatem, że w toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono wszystkie istotne okoliczności sprawy, Sąd I instancji nie mógł skutecznie zarzucić organowi administracji naruszenia art. 83 ust. 1 ustawy poprzez wydanie decyzji odmawiającej przyznania świadczenia.

Nie sposób ponadto zarzucić organowi podejmującemu w niniejszej sprawie decyzję, jak i akceptującemu jego działanie Sądowi I instancji, niewłaściwego zastosowania wskazanego art. 83 ust. 1 ustawy. Podjęte rozstrzygnięcie nie odbiega bowiem od poglądów artykułowanych w orzecznictwie sądów administracyjnych, według których przepis ten nie uzależnia wprawdzie przyznania świadczenia od określonego okresu zatrudnienia lub długości przerw w świadczeniu pracy, to jednak przyczyny, z powodu których wnioskodawca (a w niniejszej sprawie ojciec wnioskodawczyni) nie nabył emerytury bądź renty, muszą być takie, że istnieje możliwość potraktowania ich jako okoliczności szczególnych. Okolicznościami takimi nie są ani brak ofert pracy dla osoby bezrobotnej, ani dłuższe przerwy w zatrudnieniu, bez jednoczesnego wykazania przyczyn ustania poszczególnych okresów zatrudnienia (por. wyrok NSA z dnia 30 marca 2006 r., I OSK 1328/05).

Należy mieć również na uwadze, że dla oceny zaistnienia przesłanki "szczególnych okoliczności" istotny jest cały okres poprzedzający moment wystąpienia z żądaniem przyznania świadczenia w drodze wyjątku, a nie tylko okoliczności istniejące w chwili złożenia wniosku. Jak ustalił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie do momentu powstania u ojca wnioskodawczyni stanu całkowitej niezdolności do pracy, czyli do maja 2004 r., ojciec skarżącej udokumentował 15 lat, 1 miesiąc i 25 dni okresów składkowych. Jest to niewątpliwie krótki okres, jak na 48 lat życia (do maja 2004 r.). Z kolei w dziesięcioleciu przed dniem powstania całkowitej niezdolności do pracy, zamiast wymaganych 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych, A.S. legitymował się okresem zaliczanym do świadczeń emerytalno-rentowych w wymiarze 3 lat, 4 miesięcy i 27 dni. W okresach od 9 marca 1989 r. do 23 grudnia 1992 r., od 27 grudnia 1996 r. do 21 czerwca 2001 r. i od 1 kwietnia 2002 r. do 10 maja 2004 r., tj. do dnia powstania całkowitej niezdolności do pracy, ojciec dziecka nie wykonywał zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem.

Nie można się przy tym zgodzić z autorem skargi kasacyjnej, że Sąd I instancji powinien za wadliwe uznać działania organu odnośnie do konieczności pełniejszego zebrania materiału dowodowego, a to z uwagi na podnoszoną przez skarżącą okoliczność poszukiwania przez A.S. pracy w okresach przerw w zatrudnieniu, do czego organ zobligowany był wcześniejszym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 sierpnia 2011 r. Przede wszystkim organ podjął czynności zmierzające do wyjaśnienia wątpliwości Sądu co do poszukiwania pracy w latach przerw w zatrudnieniu. W odpowiedzi na wystąpienie organu, właściwe urzędy pracy w [..]i w [..]wyjaśniły, że ojciec wnioskodawczyni nie figuruje w ich rejestrach, co oznacza, że nie był zarejestrowany jako bezrobotny. Trudno wymagać od organu, by podjął jakiekolwiek inne działania zmierzające do wyjaśnienia przyczyn przerw w zatrudnieniu A.S., tym bardziej, że skarżąca żadnych dowodów na tę okoliczność nie okazała. Jakkolwiek w polskim prawie administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, obligująca organ do zebrania materiału dowodowego, nie może to jednak prowadzić do nakładania na organ nieograniczonego obowiązku poszukiwania faktów, które podnosi strona. Nie budzi przecież wątpliwości, ze w postępowaniu o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku to podmiot wnoszący o jego wszczęcie powinien wskazać wszelkie okoliczności wiążące się z dochodzonym świadczeniem (wyrok NSA z dnia 19 listopada 2010 r., I OSK 1282/10). Jeśli zatem skarżąca domagała się pełnego wyjaśnienia przyczyn przerw w zatrudnieniu A.S. w latach 1989-1992 i 1997-2001, to w przypadku braku takiej możliwości ze strony organu mimo podjętych czynności, powinna sama również okazać dowody potwierdzające, że owe przerwy wyniknęły ze szczególnych okoliczności.

Stan faktyczny niniejszej sprawy wskazuje zatem niewątpliwie, że prawidłowe jest uznanie, że nie zaistniały szczególne okoliczności uzasadniające przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. O wyjątkowości podnoszonych przez stronę okoliczności nie może zwłaszcza przesądzać subiektywne przekonanie strony, lecz muszą to być takie okoliczności, które ze względów obiektywnych mogą być traktowane jako szczególne Z pewnością do tych okoliczności nie można w niniejszej sprawie zaliczyć trudności w znalezieniu pracy, czy subiektywnych odczuć co do stanu zdrowia. Wskazywanie przez stronę, że kłopoty zdrowotne A.S. zaczęły się zdecydowanie wcześniej, niż ustalona data powstania całkowitej niezdolności do pracy, nie stanowią okoliczności szczególnej. W myśl art. 14 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS orzeczenie komisji lekarskiej stanowi dla organu rentowego podstawę do wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, do których prawo jest uzależnione od stwierdzenia niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji. Oznacza to, że w niniejszej sprawie Prezes ZUS związany był orzeczeniem komisji lekarskiej z dnia 5 grudnia 2011 r., ustalające dzień 10 maja 2004 r. jako początek okresu całkowitej niezdolności A.S. do pracy. Zatem w postępowaniu o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku organ nie mógł dokonywać własnych ustaleń dotyczących tej okoliczności, co oznacza, że do kwietnia 2004 r. stan zdrowia ojca skarżącej pozwalał jej na podjęcie, choćby w ograniczonym zakresie, zatrudnienia. Tezie tej nie przeczy okoliczność uznania A.S. za częściowego niezdolnego do pracy z dniem 19 czerwca 2001 r. Miało to niewątpliwie niekorzystny wpływ na możliwość wykonywania pracy zarobkowej, nie sposób jednak uznać, by ją uniemożliwiało. Świadczy o tym choćby fakt wykonywania takiej pracy od czerwca 2001 r. do końca marca 2002 r. Poza tym znamienne jest również i to, że przerwy w zatrudnieniu A.S. występowały już w latach 1989-1992 i następnie od 1997 r., a więc znacznie wcześniej, niż pierwsze objawy choroby, które według strony zaczęły występować od 1998 r.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zatem, że Sąd I instancji nie naruszył art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Nie doszło także do naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.