Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 109/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2021-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a)
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 marca 2021 r. sprawy ze skargi A.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji .


UZASADNIENIE

Postępowanie administracyjne w sprawie wszczęte zostało wnioskiem A.Z. (dalej: strona, skarżąca) z dnia [...] lipca 2020 r. ( data wpływu do organu : [...] lipca 2020r. ) o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym od [...] 2020 r. synem – M.K. (ur. [...] 2019 r.).

Decyzją z dnia z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] , wydaną z powołaniem się na przepisy art. 17 , art.20, art24, art. 32 ust.1d ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.; dalej jako: u.ś.r. ), z upoważnienia Prezydenta [...], przez Starszego Administratora w Dziale Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. orzeczono o odmowie przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji lub

niepodejmowania z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania

opieki nad synem . Organ I instancji poczynił następujące ustalenia :

- syn strony został zaliczony do osób niepełnosprawnych wraz ze wskazaniami do 30 czerwca 2022 r. , niepełnosprawność powstała przed ukończeniem pierwszego roku życia,

- strona ma ustalone prawo do renty socjalnej , legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe.

W uzasadnieniu decyzji pierwszo-instancyjnej wskazano, że w przypadku strony wystąpiła negatywna przesłanka do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w postaci posiadania na stałe prawa do renty socjalnej. Ponadto - według organu -nie było możliwe ustalenie, czy strona sprawuje opiekę nad synem, z powodu braku możliwości przeprowadzenie z jej winy wywiadu.-

Strona odwołała się od powyższej decyzji, wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Odwołująca się powołała się na wyrok Trybunał Konstytucyjny z 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17 , którym uznano, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w zakresie w jakim stanowi, iż świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Według odwołującej się w praktyce oznacza to ,że opiekunowie uprawnieni do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy mają prawo do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego w pełnej wysokości.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] października 2020 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach decyzji ostatecznej organ II instancji przytoczył brzmienie przepisów art. art. 17 ust. 1 i ust.1b u.ś.r. Wskazał, że strona jest uprawniona do renty socjalnej

na stałe. Przywołał przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego.

Według Kolegium ratio legis powołanej regulacji sprowadza się do uznania, że specjalne wsparcie ze strony państwa nie należy się osobom, które są uprawnione do świadczeń z publicznych funduszy (Fundusz Ubezpieczeń Społecznych lub budżet państwa) zastępujących utracony dochód w związku z ziszczeniem się ryzyka emerytalnego lub podobnego, z którym wiąże się całkowita niezdolność do pracy. Jedną z negatywnych przesłanek uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest zatem fakt ustalenia prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych (emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego), w tym prawa do renty socjalnej.

W tym zakresie organ II instancji wskazał ,że zgodnie z przepisem art. 4 ustawy z 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (Dz. U. z 2020 r. poz. 1300), renta socjalna przysługuje osobie pełnoletniej całkowicie niezdolnej do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu, które powstało: 1) przed ukończeniem 18. roku życia; 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej - przed ukończeniem 25. roku życia; 3) w trakcie kształcenia w szkole doktorskiej, studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej. Jednym z warunków nabycia prawa do renty socjalnej jest zatem ustalenie całkowitej niezdolności do pracy, na zasadach i w trybie określonych w ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (art. 5 ustawy o rencie socjalnej).

Kolegium zaakcentowało , że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje opiekunom osób niepełnosprawnych (dzieci z orzeczeniem o niepełnosprawności wraz ze wskazaniami oraz osób po 16. roku życia z orzeczeniem znacznego stopnia

niepełnosprawności), na jednakowych zasadach, w jednakowej wysokości, bez

względu na zakres świadczonej opieki oraz potrzeby osoby niepełnosprawnej

(stopień jej faktycznej niesamodzielności). Dlatego też nie może być postrzegane

jako swoista zapłata (wynagrodzenie) za sprawowaną opiekę i pielęgnację. Nie jest

to też świadczenie z tytułu niepełnosprawności dla osoby niepełnosprawnej, gdyż ani jego wysokość, ani też warunki przyznania nie są powiązane z faktycznym zakresem potrzeb osoby niepełnosprawnej. Adresatem prawa do tego świadczenia jest opiekun, a nie osoba niepełnosprawna. Zasadniczym celem świadczenia pielęgnacyjnego jest złagodzenie po stronie opiekuna (osoby zobowiązanej wedle k.r.io. do alimentacji względem danego niepełnosprawnego) skutków ryzyka socjalnego w postaci konieczności zaniechania aktywności zarobkowej i zawodowej, pomimo pozostawania w wieku produkcyjnym i zachowania pełnej lub ograniczonej (częściowa niezdolność do pracy) zdolności do pracy. Podmiotem prawa do tego świadczenia jest osoba (materialnie i formalnie zdolna do pracy) rezygnująca z zatrudnienia w celu sprawowania osobistej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny; świadczenie ma jej częściowo rekompensować utracony zarobek (wyrok TK SK 2/17).

Zdaniem Kolegium , w innej sytuacji - z punktu widzenia założeń systemu zabezpieczenia społecznego oraz ogólnych celów i zadań polityki społecznej państwa - znajdują się natomiast osoby, które - będąc albo w wieku poprodukcyjnym albo całkowicie niezdolnymi do pracy - de facto opiekując się osobą

niepełnosprawną, nie rezygnują już jednak z aktywności zarobkowej i zawodowej.

Wobec tego - w ocenie Kolegium - okoliczność w postaci stwierdzenia

całkowitej niezdolności do pracy u strony , połączonej z nabyciem prawa

do renty socjalnej, wyłączająca nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego

wystąpiła w tym przypadku wywołując skutki wskazywane w art. 17 ust. 5 lit. a)

u.ś.r.

Decyzja ostateczna stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której skarżąca wniosła o:

1/ uchylenie zaskarżonej decyzji,

2/ przyznanie wnioskowanego świadczenia,

3/ zasądzenie odszkodowania na rzecz skarżącej za naruszenie podstawowych praw człowieka,

4/ zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Skarga oparta została na zarzutach naruszenia :

!/ art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych poprzez błędną wykładnię, a w rezultacie niewłaściwe zastosowanie poprzez przyjęcie, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, gdyż zgodnie z obowiązującą linią orzeczniczą sądów administracyjnych i wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. (Dz.U. z 2019 r. poz. 1257), sygn. akt: SK 2/17 , stwierdzającym , że art. 17 ust. 5 pkt l lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis ten utracił moc obowiązującą po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej , czyli z dniem 9 stycznia 2020 r.

2/ przepisów postępowania , a to:

- art. 8. § 1 k.p.a., art. 9 k.p.a. oraz art. 10 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie

postępowania w taki sposób, że zaufanie skarżącej do organu zostało nieodwracalnie naruszone,

- art. 12 k.p.a. poprzez celową niczym nie usprawiedliwioną przewlekłość w

sprawie.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wywodziła ,że ma rentę socjalną z tytułu częściowej niezdolności do pracy, a więc może pracować po spełnieniu odpowiednich warunków pracy , co potwierdza dołączona do skargi umowa o pracę. Go więcej od września 2020r. miała kontynuować zatrudnienia, lecz z przyczyn zdrowotnych syna nie może, gdyż musi się nim opiekować. W związku z tym podniosła ,że organ błędnie wskazał, iż ma całkowitą niezdolność do pracy.

W tym zakresie skarżąca powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. (Dz.U. z 2019 r. poz. 1257), sygn. akt: SK 2/17 dotyczący osoby sprawującej opiekę , która ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie wraz z uzasadniająca je argumentacją .

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje:

W związku z wyartykułowanym w skardze wnioskami o niezwłoczne przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego i zasądzenie na jej rzecz odszkodowania za naruszenie podstawowych praw człowieka, wyjaśnić na wstępie należy ,,że kognicja sądu administracyjnego ogranicza się jedynie do zbadania legalności, tj. zbadania zgodności zaskarżonych decyzji z przepisami prawa materialnego i procesowego. Powyższa zasada wynika z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021, poz. 137). Jedynie w przypadku istnienia istotnych wad postępowania lub naruszenia przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy, zgodnie z art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2019, poz. 2325, dalej p.p.s.a.) następuje uchylenie decyzji administracyjnej lub stwierdzenie jej nieważności przez sąd. Negatywna ocena zaskarżonych do sądu administracyjnego decyzji, pod kątem ich zgodności z prawem powoduje konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego i ponowne rozpatrzenie sprawy przez właściwe organy z uwzględnieniem wytycznych zawartych w uzasadnieniu wydanego w sprawie wyroku.

Rozstrzygając daną sprawę, wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany zawartymi w skardze zarzutami i sformułowanymi w niej wnioskami, lecz ocenia ją w całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych danej sprawy, o czym stanowi art.134 § 1 p.p.s.a.

W badanej sprawie spór między stroną a organami dotyczy możliwości przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką sprawowaną nad jej niepełnosprawnym synem w sytuacji gdy skarżąca pobiera już rentę socjalną , jednak w znacznie niższej kwocie. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1)matce albo ojcu,

2)opiekunowi faktycznemu dziecka,

3)osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4)innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z przytoczonego przepisu wynika, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, należąca do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji jest rezygnacja z pracy zarobkowej bądź jej niepodejmowanie spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. Organ II instancji trafnie wywodzi, że rolą świadczenia pielęgnacyjnego jest zagwarantowanie osobie rezygnującej z pracy źródła utrzymania i częściowego zrekompensowania utraconych dochodów, których nie może uzyskiwać w związku z koniecznością zapewnienia opieki osobie niepełnosprawnej.

Materialnoprawną podstawą decyzji organów orzekających w sprawie strony stanowiła norma prawna określona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., wskazująca na negatywne przesłanki prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Tak więc istota rozpoznawanej sprawy sprowadza się do oceny dokonanej przez organy wykładni tegoż przepisu, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. Organy obu instancji poprzestając na literalnym brzmieniu tego przepisu przyjęły, że skoro strona ma ustalone prawo do renty socjalnej , to nie przysługuje jej świadczenie pielęgnacyjne w jakiejkolwiek wysokości.

Wbrew stanowisku organów orzekających w badanej sprawie , zdaniem Sądu konieczna była weryfikacji jasnych wydawałoby się rezultatów wykładni językowej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w oparciu o reguły wykładni systemowej oraz celowościowej i funkcjonalnej z uwagi na zmianę relacji między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a wysokością świadczeń, których pobieranie wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.

W ślad za wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2020r. sygn. akt. I OSK 1546/19,powtórzyć też należy ,że wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. winna uwzględniać także kontekst historyczny pojawienia się tego przepisu w systemie prawa, który - zdaniem Sądu - przesądza o konieczności zastosowania reguł wykładni systemowej i funkcjonalnej. W dacie uchwalenia ustawy o świadczeniach rodzinnych wysokość ówczesnego świadczenia pielęgnacyjnego była niższa niż najniższe ówczesne wysokości świadczeń wyłączających prawo do tego świadczenia. Tym samym wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, którego celem jest zrekompensowanie danej osobie strat jakie ponosi w związku z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, było uzasadnione i zgodne z systemem aksjologicznym wyrażonym w Konstytucji RP. W przypadku osób, o których mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego było konsekwencją posiadania źródła utrzymania, którego wysokość przewyższała pierwotnie wysokość tego świadczenia. (...)

Niewątpliwie zatem intencją ustawodawcy wprowadzającego to wyłączenie było, aby uprawniony opiekun nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy otrzymuje świadczenie wyższe. Jednak odczytanie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w obecnych realiach jako pozbawiającego w całości świadczenia pielęgnacyjnego także opiekuna otrzymującego świadczenie znacznie niższe wymagałoby jednoznacznego potwierdzenia przez dyrektywy wykładni systemowej oraz funkcjonalnej i celowościowej.

Za prawidłową zatem uznać należy tezę, że narusza fundamenty aksjologiczne wyrażone w zasadach Konstytucji RP taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., która pozbawia w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mające ustalone prawo do emerytury (renty) w wysokości niższej niż to świadczenie. Istotne z punktu widzenia sprawy są zasady równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji), sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji), obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji) i osobom niepełnosprawnym (art. 69 Konstytucji).

Pozostaje poza sporem w badanej sprawie , że w dacie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżąca ma ustalone prawo do renty socjalnej. Z materiału aktowego sprawy wynika, że skarżąca legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe. W orzeczeniu tym zawarto wskazania dotyczące odpowiedniego zatrudnienia na stanowisku przystosowanym lub w zakładzie pracy chronionej. Wobec tego nie ma racji Kolegium , kiedy wywodzi ,że okoliczność w postaci stwierdzenia całkowitej niezdolności do pracy u strony , połączona z nabyciem prawa do renty socjalnej, wyłącza nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Jak wynika z art. 4 ust.2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tj. Dz.U z 2020r. , poz.426) do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu , niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagająca czasowej lub częściowej pomocy innych osób w celu pełnieniu ról społecznych. Jednocześnie ustawodawca w art.4 ust.5 powołanej wyżej ustawy przewidział ,że zaliczenie do znacznego albo umiarkowanego stopnia niepełnosprawności osoby , o której mowa w ust. 1 lub 2 , nie wyklucza możliwości zatrudnienie tej osoby u pracodawcy niezapewniającego warunków pracy chronionej w przypadkach : 1/ przystosowania przez pracodawcę stanowiska pracy do potrzeb osoby niepełnosprawnej , 2/ zatrudnienia w formie telepracy .

W takim kontekście normatywnym należało ocenić zachowaną przez skarżącą zdolność do pracy w ramach odpowiedniego zatrudnienia i związaną z nią przesłankę rezygnacji z zatrudnienia lub niepodejmowania innej pracy zarobkowej z powodu konieczności sprawowania przez nią opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym dzieckiem .

W przypadku otrzymywania renty socjalnej , prawo do tej renty zawiesza się w razie osiągania przychodu z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego , o czym stanowi art.10 ust.1 ustawy z dnia 27 czerwca 2003r o rencie socjalnej ( tj. DZ.U. 2020 , poz.1300). Przy czym za działalność podlegającą obowiązkowi ubezpieczenia społecznego , o której mowa w cytowanym wyżej ust.1 uważa się zatrudnienie (...) lub inną pracę zarobkową albo prowadzenie działalności pozarolniczej ( art.10 ust.2 ustawy o rencie socjalnej) . Z kolei organ emerytalno-rentowy wypłacający rentę socjalną wydaje decyzję o wstrzymaniu wypłaty renty socjalnej w razie wystąpienia okoliczności powodujących zawieszenie prawa lub wstrzymanie wypłaty renty socjalnej (art.12 ust.4 ustawy o rencie socjalnej ) . Również art. 15 ust. 1 ustawy o rencie socjalnej w sprawach nieuregulowanych w odniesieniu do wstrzymania wypłaty świadczenia odsyła do odpowiedniego stosowania art.134 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych .

W takim aspekcie organy obu instancji nie przeanalizowały sprawy , podobnie jak nie uwzględniły też kontekstu faktycznego sprawy, jednoznacznie wskazującego na częściową zdolność do pracy skarżącej. Dowodzi tego znajdujące się w aktach administracyjnych oświadczenie z dnia [...] lipca 2020r. sporządzone przez aspiranta pracy socjalnej z Kancelarii Adwokackiej adwokata [...], w której skarżąca w 2018r. odbywała staż i istniała możliwość jej zatrudnienia od września 2020r. na stanowisku asystentki adwokata. Również dołączona do skargi kserokopia umowy o prace z dnia [...] czerwca 2008r. potwierdza ,że skarżąca w latach 2008 - 2009 wykonywała w niepełnym wymiarze czasu pracy pracę zarobkową w charakterze sprzedawcy .

Jednocześnie słusznie skarżąca wskazała, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17 uznał, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w zakresie w jakim stanowi, iż świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Z powyższego wyroku wynika, że jeżeli osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, to nie ma do niej zastosowania art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. Trybunał Konstytucyjny przyjął, że różnicowanie sytuacji prawnej osób rezygnujących z pracy w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnymi w oparciu o przyjęte przez ustawodawcę kryterium posiadania przez takie osoby ustalonego prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy jest niedopuszczalne. Prowadzi ono bowiem do wyłączenia opiekunów - rencistów z kręgu podmiotów uprawnionych do świadczeń pielęgnacyjnych, mimo że sytuacja faktyczna takich osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi (gdy nie podejmują oni zatrudnienia, które mogli podjąć przy jednoczesnym pobieraniu świadczenia rentowego) jest tożsama z sytuacją osób zdolnych do pracy, lecz rezygnujących z niej w celu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Trybunał dostrzegł nadto, że realna wysokość renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy może być zdecydowanie niższa niż wysokość świadczenia pielęgnacyjnego.

Sytuacja osób, których istotną cechą wspólną jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, została zróżnicowana w ten sposób, że te podmioty, które mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. pozbawiono świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok NSA z 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20). Jednocześnie, tym którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 27 ust. 5 u.ś.r., umożliwiono wybór świadczenia pielęgnacyjnego. Przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego bez ograniczeń tym, którzy otrzymują inne dochody niż wymienione w tych dwóch przepisach.

Zdaniem sądu , w świetle ugruntowanej już linii orzeczniczej sądów administarcyjnych całkowite wykluczenie możliwości uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego przez opiekuna uzyskującego dużo niższą emeryturę ( rentę) , a tym samym pozbawienie pomocy rodziny, która obarczona jest dodatkowymi kosztami związanymi z opieką nad osobą z niepełnosprawnością oraz pozbawienie pomocy wymagającego opieki niepełnosprawnego członka rodziny, stanowi nieproporcjonalne zróżnicowanie w obrębie osób, które nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym krewnym. Jednocześnie – w ocenie Sądu- nie sposób znaleźć przekonujących argumentów uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegające na wyłączeniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., w sytuacji gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne. Należy tylko rozwiązać problem zależności pomiędzy uprawnieniem do świadczenia pielęgnacyjnego i uprawnieniem do świadczenia emerytalno-rentowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni aprobuje rozwiązanie tej kwestii , które znalazło odzwierciedlenie w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego : z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20, z dnia 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2375/19, z dnia 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 764/20 oraz wyrokach WSA we Wrocławiu : z dnia 15 października 2020r. , sygn. akt IV SA/Wr 222/20 , z dnia 21 października 2020r. , sygn. akt IV SA/ Wr 209/20 i sygn. akt IV SA/Wr 254/20 , zgodnie z którymi właściwym rozwiązaniem jest umożliwienie osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno – rentowego przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie renty socjalnej

W przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych, ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 u.ś.r., w którym wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.

Z przyczyn , o których mowa wyżej , dokonana przez organy obu instancji wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. nie zasługuje na aprobatę Sądu . W ocenie Sądu organy administracji dokonały nieprawidłowej wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych , co miało wpływ na jej wynik. W sytuacji bowiem, gdy ściśle literalne interpretowanie tekstu przepisu prowadzi do zniekształcenia albo wypaczenia jego treści, obowiązkiem sądu i organów stosujących prawo jest sięganie do innych sposobów wykładni. Organa obu instancji winny były podjąć próbę zinterpretowania przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. odwołując się do aksjologicznej racjonalności ustawodawcy oraz kierując się systemowymi, celowościowymi, funkcjonalnymi i prokonstytucyjnymi regułami wykładni prawa.

Osoba pobierająca rentę socjalną mająca zachowaną zdolność do pracy w odpowiednich warunkach zatrudnienia - co do zasady- może podjąć prace zarobkową ..A zatem pobieranie w takim przypadku renty socjalnej nie wyklucza uprawnionego z rynku pracy. Uposażony z tytułu renty socjalnej może przecież podjąć pracę zarobkową. Z tego powodu Sąd nie znajduje argumentów, dla których świadczenie pielęgnacyjne, postrzegane jako rekompensata dochodu z tytułu rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia, nie miałaby przysługiwać osobie z uprawnieniami do renty socjalnej , która może jeszcze faktycznie świadczyć pracę .Biorąc pod uwagę powyższe uznać należy, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera rentę socjalną może zrealizować uprawnienie do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego poprzez złożenie do organu emerytalno-rentowego wniosku o zawieszenie prawa do renty.

Organy nie poinformowały skarżącej o możliwości wyboru świadczenia, o możliwości zawieszenia pobieranej renty socjalnej, , wstrzymania jej wypłaty i przedłożenia decyzji w tym zakresie, co w świetle poglądów judykatury , podzielanych przez Sąd w kontrolowanej sprawie, umożliwiłoby wypłatę świadczenia pielęgnacyjnego w pełnej wysokości. W związku z powyższym pod adresem organów obu instancji musi być skutecznie wyartykułowany zarzut naruszenia przepisów art. 9, art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., bowiem organy uchybiły obowiązkom wynikającym z tych przepisów tj. nie podjęły wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Obowiązek informowania stron wynika z art. 9 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Stosownie do art. 79a k.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Celem tego przepisu jest zmobilizowanie organów administracji do wnikliwego badania merytorycznej treści żądań strony na wszystkich etapach postępowania wszczynanego na żądanie strony i zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach, bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów – nie korzysta z takiej możliwości.

W kontrolowanej sprawie organy nie uczyniły zadość powyższym ustawowym obowiązkom i zaniechały poinformowania skarżącej o przysługującej jej możliwości wyboru świadczenia. W szczególności zaś organy nie poinformowały jej o możliwości zawieszenia renty, wstrzymania jej wypłaty i przedłożenia decyzji w tym zakresie. Skutkowało to przedwczesną odmową przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia. Z tych względów pod adresem organów musi być skutecznie wyartykułowany zarzut naruszenia wskazanych wyżej przepisów i zasad postępowania administracyjnego

Mając na uwadze powyższe rozważania, a także uznając, że organy obu instancji dokonały niewłaściwej interpretacji art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. wyeliminował z obrotu prawnego zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy powinny zastosować się do oceny prawnej wyrażonej w niniejszym orzeczeniu. Przede wszystkim organy powinny dokonać prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. pozwalającej na realizację zasad równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji), sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji), obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji) i osobom niepełnosprawnym (art. 69 Konstytucji).