Wyrok NSA oz. w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 2275/99
NSA oz. w Poznaniu
Data orzeczenia: 2001-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 2 par. 1 pkt 1, art. 59 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 26 lutego 1991 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Teza: Egzekucja administracyjna zaległości podatkowej winna być prowadzona co do określonej w tytule wykonawczym wysokości, która z kolei musi odpowiadać kwocie faktycznie nie zapłaconego przez podatnika podatku wynikającej bądź z zeznania /deklaracji/ podatkowego lub z treści decyzji organu podatkowego I instancji.

TEZY

Egzekucja administracyjna zaległości podatkowej winna być prowadzona co do określonej w tytule wykonawczym wysokości, która z kolei musi odpowiadać kwocie faktycznie nie zapłaconego przez podatnika podatku wynikającej bądź z zeznania /deklaracji/ podatkowego lub z treści decyzji organu podatkowego I instancji.


UZASADNIENIE

Marek D. pismem z dnia 1 września 1999 r. zwrócił się do Urzędu Skarbowego w R. o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 12 marca 1999 r., wystawionego w związku z wydaniem przez ten organ decyzji wymiarowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1993, która następnie została uchylona przez organ II instancji.

Postanowieniem z dnia 7 września 1999 r. Urząd Skarbowy w R., na podstawie art. 59 par. 1 pkt 3 i par. 2 i 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji odmówił uwzględnienia ww. wniosku.

Zdaniem organu egzekucyjnego I instancji użyte w sentencji decyzji Izby Skarbowej z dnia 5 sierpnia 1999 r. sformułowania, iż ostatecznie zaległość podatkowa wynosi 98.199,00 zł, a odsetki za zwłokę 260.600,90 zł przesądza jedynie o uchyleniu zaskarżonej decyzji w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych w części dotyczącej zaległości podatkowej w kwocie 89.630,00 zł oraz odsetek za zwłokę w kwocie 316.366,60 zł. Organ odwoławczy także w uzasadnieniu swej decyzji nie stwierdził, że zaskarżona decyzja zostaje uchylona w całości. W związku z tym organ egzekucyjny dokonał korekty tytułu wykonawczego z dnia 12 marca 1999 r. do kwot wynikających z decyzji Izby Skarbowej oraz dokonał nowych czynności egzekucyjnych, uwzględniając umniejszoną kwotę należności wobec Skarbu Państwa. W tej sytuacji brak podstaw do uznania, że egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, skoro nie zachodzą w sprawie okoliczności określone w art. 59 par. 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Izba Skarbowa w P. - Ośrodek Zamiejscowy w K., nie znajdując podstaw do uwzględnienia zażalenia Marka D., postanowieniem z dnia 19 października 1999 r. utrzymała w mocy zaskarżone postanowienie.

Organ odwoławczy podzielił pogląd Urzędu Skarbowego w R., że brak podstaw do stwierdzenia, iż tytuł wykonawczy z dnia 5 sierpnia 1999 r. (...) jest nieważny, wobec czego należało wystawić nowy tytuł. Na dane zobowiązanie wystawia się bowiem tylko jeden tytuł wykonawczy, co wiąże się z ewidencją podjętych czynności egzekucyjnych i z zestawieniem kosztów egzekucyjnych. Nie zmienił się bowiem rodzaj zobowiązania, a jedynie jego wartość, skoro organ II instancji nie uchylił w całości decyzji Urzędu Skarbowego w sprawie wymiaru podatku, a jedynie zmienił wysokość zobowiązania podatkowego.

Izba Skarbowa, mając na względzie przepis par. 8 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 21 maja 1999 r. w sprawie sposobu postępowania wierzycieli należności pieniężnych przy podejmowanie czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych /Dz.U. nr 50 poz. 510/ stwierdziła, że wierzyciel /Urząd Skarbowy/ zawiadomił niezwłocznie organ egzekucyjny o zmianie wysokości egzekwowanego zobowiązania, który następnie ograniczył kwotę zajętej w bankach wierzytelności. O faktach tych zobowiązany był informowany przez organ egzekucyjny.

Organ II instancji nie oznak też za uzasadnione zastosowanie w sprawie art. 59 par. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. wobec nie zaistnienia w sprawie okoliczności wymienionych w tym przepisie.

W skardze na to postanowienie Marek D. zarzuca zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 156 par. 1 pkt 1, 2 i 7 w związku z art. 126 i art. 138 Kpa przez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji, które błędnie ustala i interpretuje podstawę rozstrzygnięcia sprawy, a także art. 8 par. 1 pkt 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez to, że zajęto skarżącemu wszystkie środki pieniężne, pozbawiając go środków do życia.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej uchylenie, podtrzymuje swoje dotychczasowe stanowisko.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl postanowień art. 2 par. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /t.j. Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161 ze zm./ egzekucji administracyjnego podlega: m.in. obowiązek w zakresie podatków. Wszczęcie egzekucji następuje w tym przypadku na wniosek organu podatkowego i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego /art. 26 par. 1 i 2 ww. ustawy/, w którym wierzyciel określa także wysokość egzekwowanej należności pieniężnej, zgodnie z przepisem art. 27 par. 1 pkt 3 tej ustawy.

W związku z tym egzekucja administracyjna zaległości podatkowej winna być prowadzona co do określonej w tytule wykonawczym wysokości, która z kolei musi odpowiadać kwocie faktycznie nie zapłaconego przez podatnika podatku wynikającej bądź z zeznania /deklaracji/ podatkowego lub z treści decyzji organu podatkowego I instancji.

W rozpatrywanej sprawie Urząd Skarbowy w R. wystawił w dniu 12 marca 1999 r., tytuł wykonawczy celem wyegzekwowania od Marka D. podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 1993 w kwocie 187.829,60 zł oraz odsetek za zwłokę od zaliczek miesięcznych od stycznia do grudnia 1993 r. w wysokości 15.652,40 zł za każdy miesiąc poczynając od dnia 21 każdego miesiąca. Podstawę wystawienia tegoż tytułu stanowiła decyzja ww. organu I instancji z dnia 15 grudnia 1998 r. określająca skarżącemu zaległość podatkową w kwocie 187.829,00 zł /należny podatek w wysokości 190.044,80 zł/, zaliczki miesięczne na ten podatek w kwocie 15.652,40 zł oraz wysokość odsetek od zaległości podatkowej w kwocie 479.801.50 zł a nadto od zaliczek w kwocie 97.466,00 zł tj. łącznie na dzień wydania decyzji 577.256,50 zł.

Nie budzi wątpliwości, że decyzja ta została w całości uchylona w toku postępowania odwoławczego przez Izbę Skarbową w P. Ośrodek Zamiejscowy w K., decyzją z dnia 5 sierpnia 1999 r., co wynika z treści jej sentencji:

- "uchyla zaliczki miesięczne na podatek dochodowy od osób fizycznych za okres od stycznia do grudnia 1993 r. w wysokości po 15.642,40 zł każda oraz odsetki za zwłokę z tytułu ww. zaliczek na kwotę 97.466,00 zł.

- uchyla należny podatek dochodowy za rok 1993, zaległość podatkową i odsetki za zwłokę w kwotach określonych przez Urząd Skarbowy w R. i określa należny podatek dochodowy od osób fizycznych za rok 1993 w kwocie 100.414,80 zł, oraz zaległość podatkową w kwocie 98.199 zł i wysokość odsetek za zwłokę od zaległości na kwotę 260.600,90 zł.

W tej sytuacji istotnie zmienił się zakres egzekwowanego obowiązku, co skłoniło Urząd Skarbowy w R. do wydania w tej samej sprawie drugiego tytułu wykonawczego /w dniu 12 sierpnia 1999 r./, w którym należność z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1993 r. określono wysokości 73.256,53 zł, a odsetki za zwłokę od dnia 4 maja 1994 r.

Wydanie drugiego tytułu wykonawczego spowodowało, że w postępowaniu egzekucyjnym faktycznie istniały dwa tytuły wykonawcze na ten sam podatek lecz w różnej wysokości.

Z pisma organu I instancji z dnia 19 sierpnia 1999 r., skierowanego do Urzędu Skarbowego w R. (...) wynika, że wobec nieistnienia zaległości podatkowej objętej tytułem wykonawczym z dnia 12 sierpnia 1999 r., tytuł ten "wycofano".

W świetle powyższego stanowiska ww. urzędu pozostają uzasadnione wątpliwości co do zasadności stanowiska organów egzekucyjnych, wyrażonego w ich postanowieniach w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko Markowi D. na podstawie tytułu wykonawczego wydanego w oparciu o decyzję z dnia 15 grudnia 1998 r., która straciła byt w obrocie prawnym z dniem 5 sierpnia 1999 r. Tym samym za uzasadniony uznać należy zawarty w skardze argument, że egzekwowany obowiązek został określony i egzekwowany niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji Izby Skarbowej z dnia 5 sierpnia 1999 r., wobec czego naruszony został przepis art. 59 par. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r.

Za nieuzasadniony uznać tym samym należy pogląd organu egzekucyjnego II instancji., że istota sprawy nie sprowadza się do wysokości zobowiązania podatkowego, lecz do jego rodzaju, który nie uległ zmianie. Postępowanie egzekucyjne winno być, jak wyżej wskazano /art. 27 par. 1 pkt 3 omawianej ustawy/ prowadzone w ściśle i prawidłowo określonym zakresie, co wyklucza jakiekolwiek domniemanie co do wysokości egzekwowanego podatku.

Z tych względów utrzymanie, jako podstawy prowadzenia postępowania egzekucyjnego, tytułu wykonawczego z dnia 12 marca 1999 r. narusza prawo.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 oraz art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono jak w sentencji.