Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 456/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2014-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 § 1, art. 34 § 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 2 ust.1 pkt 2, art. 6 ust. 9
journal: Dz.U. 2010 nr 95 poz 613
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity.
article: art. 21, art. 207 § 2
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz, Sędziowie WSA Małgorzata Fita, WSA Andrzej Niezgoda (sprawozdawca), Protokolant Starszy asystent sędziego Karolina Orłowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 grudnia 2014r. sprawy ze skargi O. Polska spółki akcyjnej na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy M. z dnia [...] nr [...] ; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz O.P. spółki akcyjnej kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy M. z [...] uznającego za nieuzasadnione zarzuty O. (wcześniej: T.) w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia i akt sprawy wynika, że Wójt Gminy M. decyzją z [...]. określił T. wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2008 r. w kwocie 12.047 zł. Powodem wydania decyzji było stwierdzenie, iż wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wynikająca z deklaracji złożonej przez podatnika. W trakcie postępowania podatkowego Wójt stwierdził bowiem, iż podatnik w deklaracji pomniejszył wartość budowli o wartość linii kablowych znajdujących się w kanalizacji technicznej. We wskazanej decyzji organ podatkowy określił przy tym tylko różnicę między kwotą podatku zapłaconą przez skarżącą spółkę, tj. 17.227 zł, wynikającą ze złożonej przez nią deklaracji podatkowej a prawidłową wysokością zobowiązania podatkowego. Decyzji tej organ podatkowy nadał rygor natychmiastowej wykonalności postanowieniem z [...] powołując się na przyczynę określoną w art. 239b §1 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz.U. z 2012 r. poz 749 ze zm., dalej: "O.p.").

Od w/w decyzji i postanowienia strona złożyła środki zaskarżenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego .

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] uchyliło w całości powołaną wyżej decyzję Wójta Gminy M. z dnia [...] i orzekło co do istoty sprawy w ten sposób, iż określiło wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2008 r. w wysokości 29.274 zł. W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż decyzja organu podatkowego I instancji rażąco narusza art. 21 w zw. z art. 207 §2 O.p.i art. 6 ust. 9 pkt 1 oraz art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (u.p.o.l.), przy czym są to naruszenia uzasadniające stwierdzenie jej nieważności (art. 247 §1 pkt 3 O. p.). Organ podatkowy wydając decyzję na podstawie art. 21 §3 Ordynacji podatkowej nie może bowiem dokonywać podziału do opodatkowania wartości tego samego przedmiotu opodatkowania. Natomiast postanowieniem z dnia [...] Kolegium utrzymało w mocy postanowienie organu podatkowego I instancji z [...] w sprawie nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

W dniu [...] listopada 2013 r. Wójt Gminy M. wystawił tytuły wykonawcze. Na ich podstawie Naczelnik Pierwszego M. Urzędu Skarbowego dokonał zajęcia rachunku bankowego T. w Banku [...], o czym została ona poinformowana [...] grudnia 2013 r. Z kolei 10 grudnia uchylił zajęcie, o czym Spółka została poinformowana 13 grudnia 2013 r.

W dniu 16 grudnia 2013 r. T. , reprezentowana przez pełnomocnika, złożyła do Naczelnikowi Pierwszego M. Urzędu Skarbowego pismo stanowiące zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Podniosła w nim, iż (1) egzekucja została podjęta w zakresie obowiązku już wykonanego, że (2) zastosowano środek egzekucyjny w sytuacji, w której obowiązek został już wcześniej wykonany oraz, że (3) została podjęta na podstawie tytułu wykonawczego, który nie spełnia wymagań określonych w art. 27 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm., dalej: "u.p.e.a.") W uzasadnieniu wskazano, iż T. wpłaciła całą kwotę podatku od nieruchomości za 2008 r., tj. 17.227 zł, gdy tymczasem organ podatkowy określił wysokość zobowiązania podatkowego za ten rok w kwocie 12.047 zł. Wobec tego egzekucja dotyczy zobowiązania już wykonanego, zatem uzasadniony jest zarzut, którego podstawę stanowi art. 33 §1 pkt 1 u.p.e.a. Podniesiono również, iż zgodnie z art. 7 §3 u.p.e.a. stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany obowiązek został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy. Prowadzenie egzekucji pomimo, że obowiązek został wykonany uzasadnia więc zarzut określony w art. 33 §1 pkt 6 tej ustawy. Naruszenie art. 27 §1 pkt 3 u.p.e.a. polega zaś na tym, iż w tytule wykonawczym należy wskazać m.in. treść podlegającego egzekucji obowiązku, jego podstawy prawnej oraz zamieścić stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny. Skoro zaś obowiązek został wykonany to uzasadniony jest zarzut naruszenia art. 33 §1 pkt 10 u.p.e.a. Podnosząc w/w zarzuty pełnomocnik wnosił o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz o uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych.

Pismem z 16 grudnia 2013 r. Naczelnik Pierwszego M. Urzędu Skarbowego na podstawie art. 34 §1 u.p.e.a. przekazał zarzuty Wójtowi Gminy M. celem zajęcia stanowiska w sprawie zarzutów.

Postanowieniem z dnia [...]. Wójt Gminy M. uznał zarzuty zobowiązanego za nieuzasadnione. Wójt wskazał, iż organ podatkowy decyzją określił wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości w wysokości różnicy pozostającej do zapłaty po dokonaniu częściowej wpłaty przez zobowiązanego. W oparciu o tę decyzję, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności, prowadzona jest zaś egzekucja.

Na powyższe postanowienie Spółka złożyła zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wskazując, że 1. egzekucja została podjęta w zakresie obowiązku już wykonanego, 2. środek egzekucyjny został zastosowany w sytuacji, gdy obowiązek został wykonany, 3. tytuł wykonawczy będący podstawą egzekucji nie spełnia wymagań z art. 27 u.p.e.a.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...]. utrzymało w całości w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, iż O. za rok podatkowy 2008 złożyła deklarację na podatek od nieruchomości wykazując podatek należny w wysokości 17.227 zł, który to został w całości zapłacony. Organ podatkowy po przeprowadzeniu postępowania określił dodatkowy, ponad wykazany w deklaracji podatek w wysokości 12.047 zł od kabli telekomunikacyjnych nie zgłoszonych do opodatkowania w deklaracji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania Spółki od tej decyzji uchyliło zaś w całości decyzję Wójta i określiło zobowiązanie w kwocie 29.274 zł.

Zdaniem organu odwoławczego zarzuty przeciwegzekucyjne nie zasługują na uwzględnienie. Spółka wpłaciła bowiem w terminie kwotę zadeklarowaną w deklaracji, tj. 17.227 zł. Wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2008 r. wynosiła jednak 29.274 zł. Wójt Gminy M., jako uprawniony wierzyciel wystawił tytuły egzekucyjne na pozostałą kwotę nie uiszczonego podatku, t.j. 12.047 zł. Z tego względu nieuprawniony jest zarzut wykonania w całości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości, oparty na art. 33 §1 pkt §1 u.p.e.a., oraz zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, którego podstawą jest art. 33 §1 pkt 6 u.p.e.a. Wszystkie tytuły zawierają zaś elementy, o których mowa w art. 27 u.p.e.a.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik Spółki, zaskarżając postanowienie w całości wniósł o uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] oraz zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Powtórzył przy tym zarzuty naruszenia przez organ art. 33 §1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez zaakceptowanie egzekucji podjętej w zakresie obowiązku już wykonanego. Istotne, zdaniem pełnomocnika, jest bowiem to, iż w sentencji decyzji Wójt określił wysokość podatku od nieruchomości za 2008 r. w kwocie 12.047. Nie ma natomiast znaczenia to, iż dążył do określenia wysokości podatku w kwocie 29.247 zł. Pełnomocnik podniósł również zarzut naruszenia art. 33 §1 pkt 6 u.p.e.a. w zw. z art. 7 §3 tej ustawy, poprzez zaakceptowanie dopuszczalności zastosowania środka egzekucyjnego w sytuacji, w której dotyczył on należności uiszczonej, oraz art. 33 1 pkt §10 u.p.e.a., poprzez uznanie za prawidłowy tytuł wykonawczy, który nie spełniał wymagań określonych w art. 27 u.p.e.a. z tego powodu, iż tytuł błędnie wskazywał, że obowiązek określony w tytule wykonawczym jest wymagalny.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002, nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie zatem, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia (art.145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.- dalej: "p.p.s.a.").

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia – w granicach i według kryteriów określonych cytowanymi wyżej przepisami - Sąd stwierdził, iż zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Wójta Gminy M. zostało wydane z naruszeniem prawa.

W pierwszej kolejności wskazać należy na treść art. 2 §1 u.p.e.a., zgodnie z którym egzekucji administracyjnej podlegają m.in. obowiązki z tytułu podatków. Egzekucję administracyjną przy tym stosuje się do obowiązków wskazanych w art. 2 u.p.e.a., gdy wynikają one z decyzji właściwych organów (art. 3 §1 u.p.e.a.) albo deklaracji złożonej przez podatnika (art. 3a §1 pkt 1 u.p.e.a.). Z kolei, na podstawie art. 6 ust. 9 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2010 r., Nr 95, poz. 613 ze zm., dalej "u.p.o.l."), osoby prawne będące podatnikami podatku od nieruchomości obowiązane są składać w terminie do 31 stycznia właściwemu organowi podatkowemu deklarację na podatek od nieruchomości za dany rok podatkowy a także wpłacać obliczony w deklaracji podatek -bez wezwania- na rachunek właściwej gminy. Podatek wykazany w deklaracji jest przy tym, zgodnie z art. 21 §2 O.p. podatkiem do zapłaty. Jeżeli jednak, jak stanowi o tym §3 powołanego artykułu, w postępowaniu podatkowym organ podatkowy stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył deklaracji albo, że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego. W sprawie niniejszej egzekucji administracyjnej podlegało zobowiązanie Spółki w podatku od nieruchomości za 2008 rok, określone ww. decyzją z dnia [...].

O. w oparciu o art. 33 pkt 1, 6 i 10 u.p.e.a. zgłosiła zarzuty w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej, twierdząc, że: 1. egzekucja została podjęta w zakresie obowiązku już wykonanego, 2. środek egzekucyjny został zastosowany w sytuacji, gdy obowiązek został wykonany, 3. tytuł wykonawczy będący podstawą egzekucji nie spełnia wymagań z art. 27 u.p.e.a.

Prawidłowo organ egzekucyjny stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. wystąpił do wierzyciela - Wójta Gminy M. o zajęcie stanowiska w przedmiocie zgłoszonych zarzutów. Powołany wyżej przepis stanowi bowiem, że zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 - 7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1 - 5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące.

Wójt postanowieniem z dnia [...] uznał zarzuty zobowiązanego za nieuzasadnione. Stanowisko wierzyciela zostało zaakceptowane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy nie ma wątpliwości, że decyzja Wójta Gminy M. z dnia [...] o nr [...] określająca T. zobowiązanie w podatku od nieruchomości za rok 2008 w kwocie 12.047 zł, została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] r., oraz że w ocenie Kolegium decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem art. 21 w zw. z art. 207 § 2 O.p. i art. 6 ust. 9 pkt 1 i art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l., co uzasadnia stwierdzenie jej nieważności w oparciu o art. 247 § 1 pkt 3 O.p. (wynika to z uzasadnienia decyzji z [...].).

Wprawdzie decyzja dotknięta kwalifikowaną wadą obowiązuje aż do jej uchylenia albo stwierdzenia nieważności, jednakże, co wymaga podkreślenia, stwierdzenie nieważności wywołuje skutki wsteczne, gdyż oznacza, że stwierdzona wada zaistniała już w dacie wydania kwestionowanej decyzji. (Por. S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2010, s.932). Oznacza to, że stwierdzenie nieważności wywiera skutki od samego początku (ex tunc), że wada decyzji, jak i stan nieważności zaistniały już w dacie wydania decyzji, a nie pojawiły się w późniejszym czasie. Organ wydający decyzję stwierdza wadliwości już istniejące wcześniej, a więc ze skutkiem wstecznym, od daty wydania wadliwej decyzji i w takim też czasie pozbawia ją domniemania ważności (legalności)" (wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2005, II FSK 275/05, LEX nr 187439).

Skoro tytuły egzekucyjne, będące podstawą egzekwowania należności podatkowych wobec O., o numerach [...] zostały wydane przez organ egzekucyjny (Naczelnika Pierwszego M. Urzędu Skarbowego) w dniu [...] listopada 2013 r., to stwierdzić należy, że w dniu ich wystawienia nie istniała, jako dotknięta wadą nieważności, decyzja będąca podstawą egzekucji, przy czym zostało to prawomocnie stwierdzone decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...]. Tym samym, w dniu wystawienia tytułów, nie istniał obowiązek podatkowy wynikający z wadliwej decyzji Wójta Gminy M. z [...]

Stanowisko wierzyciela, zawarte w postanowieniu z dnia [...] (utrzymane w mocy zaskarżonym do tutejszego Sądu postanowieniem Kolegium) nie jest zatem zgodne z prawem, bowiem zarzuty O. ., mające u podstaw art. 33 § 1 pkt 1 i 10, są zasadne, choć z przyczyn innych niż opisane we wniosku Spółki.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy uwzględnią poczynione wyżej rozważania, które stanowią jednocześnie wskazania do dalszego postępowania.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.