Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 624/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2018-01-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 48 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 49 ust. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 290
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia NSA Mieczysław Markowski, sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi B. B. i J. B. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. znak [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. (dalej: PINB), na podstawie art. 48 ust. 1 w związku z art. 49 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r. poz. 290 ze zm.), dalej: p.b., nakazał B. i J. B. rozbiórkę tarasu zadaszonego o wymiarach 10,90 x 3,87 m dobudowanego do istniejącego budynku mieszkalnego na działce nr [...] we wsi R., gm. J.

Organ pierwszej instancji ustalił, że na ww. działce znajduje się częściowo podpiwniczony budynek mieszkalny murowany, parterowy o wymiarach zewnętrznych 9,75 x 10,90 m, z poddaszem użytkowym, do którego to budynku dobudowany jest taras zadaszony drewnianą konstrukcją z dachem jednospadowym pokrytym blachodachówką (10,90 x 3,87 m). Wewnątrz budynku znajdują się pomieszczenia mieszkalne na parterze i poddaszu użytkowym. Od strony działki nr [...] do budynku dobudowane są schody zewnętrzne do piwnicy z murem oporowym o wymiarach 3,61 x 1,21 m i wysokości 0,74 m powyżej poziomu gruntu. Na murku oporowym istnieje drewniana konstrukcja zadaszenia schodów z wypełnieniem płytą plastikową. Nieruchomość wraz z budynkiem małżonkowie B. zakupili w 2008 r. i od dnia zakupu nie prowadzili na niej żadnych robót budowlanych. Zdaniem organu, zadaszony taras został wykonany w ramach samowoli budowlanej. Taką samowolą nie są zaś schody zewnętrzne z zadaszeniem, bowiem tego fragmentu budynku nie wlicza się do kubatury ani do powierzchni zabudowy, co wynika z treści Normy PN-ISO 9836:1997 "przedmiarowanie robót budowlanych" oraz z § 3 pkt 24 lit. b rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Jak wskazał PINB, postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2014 r., na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 p.b., wstrzymano właścicielom budynku prowadzenie wszelkich robót budowlanych związanych z rozbudową o taras oraz schody zewnętrzne wraz z zadaszeniem; zobowiązano do zabezpieczenia budowy; nałożono obowiązek przedstawienia: zaświadczenia Wójta Gminy o zgodności rozbudowy z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy - w terminie do [...] marca 2015 r., przedłożenia oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczegółowymi - w terminie do [...] czerwca 2015 r. Właściciele budynku wywiązali się terminowo z ww. obowiązków, dlatego PINB postanowieniem z dnia [...] września 2015 r. ustalił wysokość opłaty legalizacyjnej. Postanowienie to zostało uchylone przez organ odwoławczy, który postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r. ustalił we własnym zakresie wysokości tej opłaty na kwotę 50 000 zł, zaś skarga od tego postanowienia została prawomocnie oddalona wyrokiem WSA w Białymstoku z dnia 17 marca 2016 r. w sprawie II SA/Bk 15/16. Wniosek stron o umorzenia opłaty legalizacyjnej został pozostawiony bez rozpoznania zarządzeniem Wojewody P. z dnia [...] września 2016 r. Ponownie podjęto także próbę ustalenia istnienia pozwolenia na sporną rozbudowę, która to próba zakończyła się wynikiem negatywnym, o czym Wójt Gminy J. poinformował w piśmie z dnia [...] października 2016 r.

Zdaniem organu pierwszej instancji, w sprawie ma zastosowanie przepis art. 49 ust. 3 p.b. i obowiązek orzeczenia rozbiórki w wypadku nieuiszczenia opłaty legalizacyjnej.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyli B. i J. B., którzy zarzucili:

I. naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art. 49 ust. 1 p.b. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie wskutek błędnego i przedwczesnego uznania przez organ, iż rozbudowa budynku mieszkalnego o taras stanowiła samowolę budowlaną, co wynikało z nieprzeprowadzenia postępowania dowodowego w sposób kompleksowy i wyczerpujący oraz z niewłaściwej oceny materiału dowodowego;

II. rażące naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności:

1). art. 7 w zw. z art. 75 § 1 i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez brak podjęcia przez organ wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w konsekwencji niezebranie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego wskutek nieprzesłuchania w charakterze świadka M. K. (primo voto K., P.) - inwestora, zapewniającego o dochowaniu wszelkich formalności związanych z rozbudową;

2). art. 8 w zw. z art. 35 § 1 i 3 i art. 36 § 1 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej (wyjaśniono, że w przedmiotowej sprawie ustalono wystąpienie samowoli budowlanej, podczas gdy umorzono postępowanie w podobnej sytuacji dotyczącej budynku na działce sąsiedniej nr [...], mimo nieposiadania przez inwestora dokumentów potwierdzających wykonanie rozbudowy w oparciu o pozwolenie na budowę oraz uznania, iż dokumenty te mogły ulec zniszczeniu lub zagubieniu;

3) art. 77 § 1 w zw. z art. 80 i art. 7 K.p.a. poprzez brak oceny materiału dowodowego, a w szczególności dokumentu projektu remontu spornego domu z listopada 1999 r., podczas gdy właściwa ocena tego dowodu w zestawieniu z wyjaśnieniami inwestora prowadzi do wniosku, iż sporządzony przez architekta projekt został wykonany wyłącznie na potrzeby uzyskania pozwolenia na budowę, gdyż zasady logiki i doświadczenia życiowego uniemożliwiają wyprowadzenie innych wniosków.

Odwołujący się wywodzili, że ustalenie o braku pozwolenia na rozbudowę oparto na nieuzyskaniu takiego pozwolenia z archiwum, natomiast nie przesłuchano inwestorki, pracownika organu wydającego pozwolenia na budowę oraz architekta, mimo że wnioski o przeprowadzenie takich dowodów uwzględniono w sprawie rozbudowy na działce nr [...] zakończonej umorzeniem postępowania. W tamtej sprawie uznano za możliwe zaginięcie dokumentów, zwłaszcza że w okresie rozbudowy Powiat B. przejmował obowiązki Gminy związane z pozwoleniami na budowę, zatem dochodziło do przekazywania dokumentów i wówczas mogły one zaginąć.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. znak [...] P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. (dalej: PWINB) uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł merytorycznie poprzez nakazanie B. i J. B. rozbiórkę rozbudowanej bez wymaganego pozwolenia na budowę części budynku mieszkalnego, zlokalizowanego na działce nr [...] we wsi R., gm. J., tj.: zadaszonego tarasu o wymiarach 10,90 x 3,87m oraz schodów zewnętrznych do piwnicy wraz z zadaszeniem o wymiarach 1,21 x 3,60 m.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że mimo podjętych starań nie ustalono uzyskania przez poprzednią właścicielkę pozwolenia na rozbudowę. Jedynym dowodem mającym potwierdzać ten fakt jest zeznanie poprzedniej właścicielki działki i inwestora robót, zdaniem której składała wniosek w Gminie J. i otrzymała decyzję z Gminy. Co prawda przekazała ona wszystkie dokumenty dotyczące nieruchomości obecnym jej właścicielom (małżonkom B.), jednak projekt budowlany rozbudowy nie posiada naniesionych pieczątek potwierdzających jego urzędowe zatwierdzenie. Dlatego uznano, że roboty budowlane polegające na spornej rozbudowie przeprowadzonej w latach 1999-2000 były prowadzone w warunkach samowoli budowlanej, co zobowiązywało organy nadzoru budowlanego do interwencji. Obecnie właściciele działki nie uiścili opłaty legalizacyjnej, zaś wnioski o jej umorzenie zostały pozostawione bez rozpatrzenia (w pismach z dnia [...] października 2015 r. i [...] września 2016 r.). Dlatego organy nadzoru budowlanego są obecnie zobowiązane do orzeczenia rozbiórki samowolnej rozbudowy na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 49 ust. 3 zdanie drugie p.b. Organ odwoławczy wyjaśnił, że pozostawał w obowiązku uchylenia wadliwej zaskarżonej decyzji pierwszoinstancyjnej. Przedmiotem postępowania była samowolna rozbudowa budynku mieszkalnego o zadaszony taras oraz zadaszone schody zewnętrzne do piwnicy. W decyzji pierwszoinstancyjnej pominięto orzeczenie w przedmiocie schodów, co wymagało interwencji poprzez uchylenie tej decyzji i orzeczenie co do całości przedmiotu sprawy.

W odpowiedzi na zarzuty odwołania PWINB wskazał, że uwzględnił wnioski dowodowe stron, zaś uzupełniające postępowanie wyjaśniające nie wykazało okoliczności faktycznych innych niż ustalone na poprzednich etapach sprawy, w tym nie potwierdziło się stanowisko odwołujących się o istnieniu pozwolenia na budowę na sporne roboty. Organ podkreślił, że inną, odrębną jest sprawa administracyjna dotycząca rozbudowy budynku mieszkalnego na działce nr [...] w R., sąsiadującej z posesją małżonków B., bowiem w tamtej sprawie istniały szczątkowe dokumenty dowodzące faktu złożenia wniosku o pozwolenie na budowę i jego uzyskania. Takich, nawet szczątkowych, dowodów nie stwierdzono w sprawie niniejszej.

Skargę na decyzję odwoławczą z dnia [...] czerwca 2017 r. złożyli do sądu administracyjnego B. i J. B., którzy zarzucili:

rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności

- art. 6 w zw. z art. 139 k.p.a. poprzez wydanie przez organ odwoławczy decyzji na niekorzyść strony odwołującej, polegającej na nakazaniu rozbiórki tarasu oraz schodów zewnętrznych, mimo iż decyzja organu pierwszej instancji obejmowała wyłącznie rozbiórkę tarasu, czym rażąco naruszono zasadę praworządności i zakaz orzekania na niekorzyść strony odwołującej się;

- art. 7 w zw. z art. 75 § 1 i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez brak podjęcia przez organ wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w tym nieprzesłuchanie w charakterze świadków pracowników referatu zajmujących się w Urzędzie Gminy J. sprawami pozwoleń na budowę (E. P., F. B.), mimo iż świadek Z. S. wskazał, że dokumentacja związana z uzyskaniem pozwoleń na budowę była dekretowana do ich rąk i to oni zajmowali się tymi sprawami bezpośrednio;

- art. 8 w zw. z art. 35 § 1 i 3 oraz art. 36 § 1 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej (wyjaśniono, że w przedmiotowej sprawie ustalono wystąpienie samowoli budowlanej, podczas gdy umorzono postępowanie w podobnej sytuacji dotyczącej budynku na działce sąsiedniej nr [...], mimo nieposiadania przez inwestora dokumentów potwierdzających wykonanie rozbudowy w oparciu o pozwolenie na budowę oraz uznania, iż dokumenty te mogły ulec zniszczeniu lub zagubieniu;

- art. 77 § 1 w zw. z art. 80 i art. 7 K.p.a. poprzez brak dokonania przez organ oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności dowodów z projektu remontu domu jednorodzinnego wolnostojącego sporządzonego w listopadzie 1999 r., zeznań świadków K. O., M. K., M. M. podczas gdy właściwa ocena ww. dowodu z dokumentu w zestawieniu z wyjaśnieniami inwestora i zeznaniami świadków prowadzi do wniosku, iż prace były wykonywane legalnie, nadto świadek K. O. (wykonawca tarasu) widział "karteczki z pozwoleniami, z geodezją" i w jego ocenie "wszystko wyglądało na legalne", oraz świadek zeznał wprost, iż widział na projekcie "czarne pieczątki z urzędu" lecz z uwagi na upływ czasu nie był tego pewien, zaś powyższe w zestawieniu z zeznaniami inwestora który jest przekonany iż na prace uzyskano pozwolenie na budowę prowadzi do wniosku, iż prace były wykonywane w sposób całkowicie legalny i zgodny z prawem;

- art. 73 § 1 K.p.a. poprzez zapewnianie przez organ odwoławczy dostępu do akt osobom trzecim niebędącym stronami (świadkom) - przejawiający się wydawaniem im treści składanych przez nich zeznań w sprawie, mimo iż nie byli legitymowani do uzyskiwania do nich dostępu;

- art. 79 § 1 i 2 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie oraz jej pełnomocnikowi uczestniczenia w czynnościach przesłuchania świadków S. G., J. G., M. M. oraz K. I. które odbyły się w dniu [...] marca 2017 r. i przeprowadzeniu tych czynności w tym dniu, mimo iż pełnomocnik strony nie tylko nie był o nich zawiadomiony lecz również został poinformowany wyłącznie o planowanej w tym dniu rozprawie administracyjnej - na 2 (dwa) dni przed jej terminem, w sytuacji w której zgodnie z art. 92 K.p.a. zawiadomienie takie powinno być doręczone co najmniej na siedem dni przed terminem rozprawy, zwłaszcza w sytuacji gdy pełnomocnik złożył wniosek o jej odroczenie, który to wniosek - mimo iż został uwzględniony - nie spowodował przez organ zaniechania przesłuchania świadków bez udziału pełnomocnika;

- art. 79 § 1 K.p.a. poprzez telefoniczne zawiadomienie (w dniu [...] maja 2017 r.) pełnomocnika skarżących o czynności przesłuchania świadka M. K. (w dniu [...] maja 2017 r.), mimo iż zawiadomienie powinno nastąpić co najmniej na siedem dni przed terminem;

naruszenie prawa materialnego, w szczególności

- art. 49 ust. 1 p.b. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie wskutek błędnego i przedwczesnego uznania przez organ, iż rozbudowa budynku mieszkalnego o taras i schody stanowiła samowolę budowlaną, co wynikało z nieprzeprowadzenia postępowania dowodowego w sposób kompleksowy i wyczerpujący oraz z niewłaściwej oceny materiału dowodowego zgromadzonego dotychczas.

W uzasadnieniu zarzutów skargi wskazano, że:

- mimo wydania decyzji odwoławczej z naruszeniem zakazu reformationis in peius (art. 139 K.p.a.) organ nie wyjaśnił przyczyn takiego działania, w tym nie wskazał aby w sprawie miał zastosowanie wyjątek umożliwiający postąpienie wbrew temu zakazowi. Organ odwoławczy orzekł w szerszym zakresie o nałożonym obowiązku wykonania prac rozbiórkowych i tego nie uzasadnił;

- bezpodstawnie ustalono wykonanie rozbudowy w warunkach samowoli budowlanej, bez przesłuchania pracowników referatu Urzędu Miejskiego zajmujących się pozwoleniami. W rezultacie organ nie zebrał i w wyczerpujący sposób nie rozpatrzył materiału dowodowego, w tym o dowody z zeznań świadków, którzy mogą mieć istotną wiedzę w sprawie;

- skarżący ani ich pełnomocnik w ogóle nie byli informowani o planowanych czynnościach, a jeżeli już organ zdecydował się na powiadomienie to następowało to sposób uniemożliwiający pełnomocnikowi uczestnictwo w czynnościach. Mimo niezapewnienia udziału pełnomocnika w przesłuchaniach w dniu [...] marca 2017 r., przesłuchano co prawda ponownie część świadków - na wniosek pełnomocnika, jednakże nie wszystkie osoby, zaś kolejne przesłuchanie uniemożliwia powtórzenie czynności w taki sposób aby odzwierciedlało pierwsze przesłuchanie świadka (organ wręcza świadkom wydruk ich zeznań i umożliwia przygotowanie się do składania zeznań kolejnych (vide: protokół z przesłuchania świadka K. I. z dnia [...].05.2017 r.);

- materiał dowodowy został rozważony w sposób niezupełny, lakoniczny i niewyczerpujący, w tym m.in. z zeznań i oświadczenia architekta wynika, iż projekt został sporządzony w czterech egzemplarzach, co wskazuje na zamiar ubiegania się o pozwolenie na budowę. Pominięto także treść zeznań świadka Z. O., który widział "czarne pieczątki", a wykonując prace dysponował kompletnym projektem;

- ponownie wskazali na postępowanie toczące się w analogicznej sprawie - dotyczącej rozbudowy budynku mieszkalnego położonego na działce sąsiedniej z działką odwołujących się (nr [...]), zakończone umorzeniem postępowania na skutek ustalenia prawdopodobnego zagubienia pozwolenia na budowę.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko z uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Przedmiotem skargi jest wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz art. 48 ust. 1 pkt 1 i art. 49 ust. 3 zdanie drugie p.b. decyzja odwoławcza, którą uchylono decyzję pierwszoinstancyjną nakazującą rozbiórkę samowolnie dokonanej rozbudowy budynku przez rozebranie zadaszonego tarasu i orzekająca merytorycznie w ten sposób, że orzeczono rozbiórkę budynku przez rozebranie zadaszonego tarasu i schodów zewnętrznych do piwnicy.

Przede wszystkim zauważyć należy, że orzeczenie rozbiórki w sprawie niniejszej jest konsekwencją nieuiszczenia opłaty legalizacyjnej przez obecnych właścicieli (skarżących) rozbudowanego budynku mieszkalnego. Organ orzekł na podstawie art. 49 ust. 3 p.b., zgodnie z którym decyzję o rozbiórce wydaje się również w przypadku nieuiszczenia opłaty legalizacyjnej. Fakt zaś zgodnego z prawem ustalenia takiej opłaty jest bezsporny (vide wyrok WSA w Białymstoku z dnia 17 marca 2016 r., II SA/Bk 15/16 oddalający skargę małżonków B. na postanowienie ustalające tę opłatę), podobnie jak bezsporny jest fakt nieuiszczenia takiej opłaty oraz to, że dwukrotnie podejmowane próby uzyskania jej umorzenia zakończyły się niepowodzeniem (wnioski skarżących pozostawiono bez rozpatrzenia w pismach Wojewody P. z dnia [...] października 2015 r. oraz [...] września 2016 r.).

Z uwagi na brzmienie art. 49 ust. 3 p.b., zgodnie z którym "decyzję o rozbiórce wydaje się również w przypadku nieuiszczenia opłaty legalizacyjnej", a zwłaszcza z uwagi na zwrot "wydaje się" a nie "można wydać", organ nadzoru budowlanego w sprawie niniejszej był tym przepisem związany. Tym bardziej to związanie jest aktualne, że wbrew twierdzeniom skarżących nie sposób było w sprawie dokonać ustaleń o legalności wykonania zadaszonego tarasu i zadaszonych schodów do piwnicy. Jak trafnie ustaliły organy, mimo prób pozyskania dokumentów archiwalnych oraz mimo przesłuchań świadków będących uczestnikami prowadzonych w 1999 r. robót budowlanych (K. I., M. M., M. K.) lub zajmujących się wydawaniem pozwoleń na budowę (Z. S.) nie sposób ustalić legalności prowadzenia tych prac. Jedynym dowodem na okoliczność uzyskania takiego pozwolenia są zeznania inwestorki, która twierdzi o złożeniu do Gminy dokumentów i uzyskaniu pozwolenia, jednakże żaden inny dowód z dokumentu lub osobowy tej okoliczności nie potwierdza. Znajdujący się w aktach sprawy projekt budowlany, nawet jeśli był sporządzany celem przedstawienia we właściwym organie, nie zawiera żadnych urzędowych adnotacji wskazujących na jego złożenie, zaś zeznania świadka Z. O. z dnia [...] kwietnia 2017 r. mgliście przypominającego sobie o istnieniu na tym projekcie "czarnych pieczątek" to niewystarczający dowód na okoliczność uzyskania pozwolenia na budowę. Tym bardziej, że inni świadkowie w sposób zdecydowany zaprzeczają istnieniu pozwolenia (świadek S. G. twierdzi, że nie było pozwolenia a on jako sąsiad nie otrzymywał żadnych oficjalnych zawiadomień związanych z prowadzoną rozbudową; świadek K. I. również dwukrotnie potwierdził brak wiedzy o pozwoleniu na rozbudowę, tj. podczas przesłuchań w datach [...] marca 2017 r. i [...] kwietnia 2017 r.), nie posiadają wiedzy i nie są w stanie powiedzieć, czy projekt został poddany formalnej ocenie w postępowaniu administracyjnym (świadek M. M. - architekt i autor projektu) lub nie pamiętają postępowania o wydanie takiego pozwolenia pamiętając przy tym postępowanie dotyczące pozwolenia na działce sąsiedniej państwa G. (świadek Z. S., p.o. Kierownika Referatu Budownictwa i Zagospodarowania Przestrzennego w latach 1999-2000). W tym kontekście najzupełniej trafnie organy zinterpretowały fakt nieodnalezienia żadnych dokumentów dotyczących spornego pozwolenia na rozbudowę jako okoliczności jego niewydania. Ocenie tej nie sposób zarzucić nierzetelności czy niestaranności, które skarżący wyprowadzają z faktu odmiennego rozstrzygnięcia – ich zdaniem w identycznych okolicznościach faktycznych – odnośnie rozbudowy na działce sąsiedniej nr [...] w R.. Sąd podziela jednak ocenę organów, że nie zaszła sytuacja identycznych okoliczności faktycznych, bowiem w tamtej sprawie (rozbudowy na działce małżonków G.) zachowały się wnioski inwestorów o przeprowadzenie remontu i rozbudowy zgłoszone [...] listopada 1999 r., pismo z dnia [...] grudnia 1999 r. wzywające do uzupełnienia braków wniosku, pismo z dnia [...] grudnia 1999 r. zawierające uzupełnienie braków, jak też pamiętał tę sprawę świadek Z. S.. Wobec faktu nieodnalezienia nawet szczątkowych, podobnych dowodów na okoliczność postępowania o pozwolenie na rozbudowę na działce skarżących – nie sposób było przyjąć, że takie pozwolenie zostało wydane. W tym zakresie ustalenia i ocenę organów należy podzielić.

Zdaniem sądu, powyższe ustalenia poczynione przez organy zostały też oparte na wyczerpującym materiale dowodowym, który nie wymagał dalszego uzupełniania, bowiem uprawniał do ww. ocen i ustaleń. Sąd, podobnie jak organy nadzoru budowlanego, nie stwierdził potrzeby dopuszczania dowodów z przesłuchania kolejnych świadków, tj. pracowników Urzędu Gminy J. zajmujących się wydawaniem pozwoleń budowlanych w latach 1999-2000 r., zwłaszcza że został przesłuchany ich przełożony, przez którego - jak sam stwierdził – przechodziła dokumentacja kierowana przez niego następnie do pracowników podległych.

Sąd nie podziela stanowiska skarżących, aby naruszenia, które wystąpiły w sprawie a dotyczące zbyt późnego doręczenia ich pełnomocnikowi zawiadomień o czynnościach procesowych – miały wpływ na wynik sprawy. Faktycznie zarzucone w tym zakresie uchybienia wystąpiły, jednakże – jak sami skarżący wskazują – część świadków została ponownie przesłuchana w obecności pełnomocnika skarżących aktywnie uczestniczącego w przeprowadzaniu tych dowodów (vide protokół rozprawy z dnia [...] kwietnia 2017 r.), zaś ponownie złożone zeznania nie odbiegają od złożonych wcześniej i nie podważają ustaleń i oceny organów. Nie doszło tym samym do naruszeń przepisów mających wpływ na wynik sprawy, zaś zgromadzony materiał dowodowy odpowiada pojęciu wszechstronności, kompletności, jak też został oceniony w granicach swobodnej oceny dowodów. Nie sposób zatem uchylić zaskarżonych decyzji z uwagi na naruszenia przepisów procesowych dotyczących postępowania wyjaśniającego zarzucone w skardze. Zwłaszcza że, co należy podkreślić, przepis art. 78 § 1 K.p.a. stanowi, iż żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, zaś zgodnie z art. 80 K.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Nie sposób zatem wymagać od organów przeprowadzania dowodów wszelkich, ale należy wymagać przeprowadzania dowodów na okoliczności istotne w sprawie, a temu wymaganiu organy nadzoru budowlanego w sprawie niniejszej sprostały, zaś skarga skutecznie w tym zakresie uchybień nie zarzuca.

Odnośnie zaś zarzutu najpoważniejszego w skutkach, bo naruszenia zakazu reformationis in peius, to sąd tego zarzutu również nie podziela. Istotnie, w sprawie niniejszej treść zaskarżonej decyzji zawiera opis obowiązku rozbiórki w zakresie szerszym (zadaszony taras wraz z zadaszonymi schodami do piwnicy) niż decyzja pierwszoinstancyjna (zadaszony taras), jednakże nie stanowi to złamania zakazu zawartego w art. 139 K.p.a. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu, organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Zauważyć należy tymczasem, że w decyzji pierwszoinstancyjnej nie rozstrzygnięto o całości przedmiotu sprawy. Przedmiot ten był tymczasem jednoznacznie ustalony od początku postępowania jako "rozbudowa budynku mieszkalnego o taras zadaszony o wymiarach 10,90x3,87m oraz schody zewnętrzne do piwnicy wraz z zadaszeniem o wymiarach 1,21x3,60m zlokalizowanego na działce nr [...] we wsi R." (vide postanowienie z dnia [...] sierpnia 2014 r. o wstrzymaniu wykonywania robót budowlanych, postanowienia z dnia [...] września 2015 r. oraz z dnia [...] listopada 2015 r. ustalające opłatę legalizacyjną, uzasadnienie wyroku w sprawie II SA/Bk 15/16 oddalające skargę na postanowienie w sprawie opłaty legalizacyjnej). W istocie zatem organ pierwszej instancji nie rozstrzygnął o całości przedmiotu sprawy mimo dostatecznego wyjaśnienia sprawy do wydania takiego rozstrzygnięcia, co może zostać zakwalifikowane jako rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 104 § 1 K.p.a.). Jeśli bowiem organ pierwszej instancji uznał, ze zewnętrzne schody nie zaliczają się do kubatury budynku zgodnie z § 3 pkt 24b rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz według stosownych Norm, a tym samym nie stanowią samowoli budowlanej, to powinien był orzec w tym zakresie przez umorzenie postępowania. Tak się jednak nie stało, a wydana w pierwszej instancji decyzja nie rozstrzygała o całości sprawy, w tym nie przewidywała – jak tego wymaga art. 49 ust. 3 p.b. - konsekwencji prawnych w wypadku nieuiszczenia przez inwestorów opłaty legalizacyjnej z tytułu rozbudowy obejmującej, tak jak wskazano w postanowieniu o uiszczeniu opłaty, zarówno zadaszony taras jak i zadaszone schody do piwnicy. To uchybienie uzasadniało wydanie rozstrzygnięcia odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w kształcie i o treści odpowiadających decyzji zaskarżonej.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.