Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1396/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. A C
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania (spr.) Sędzia WSA Ewa Kwiecińska Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa Protokolant referent Magdalena Morawiec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2021 r. sprawy ze skargi E.R. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania jest skarga E. R. dalej: ("wnioskodawczyni", "skarżąca") na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: "Minister SWiA", "organ") z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r., poz. 723), dalej: "ustawa zaopatrzeniowa".

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ wskazał, iż wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2017 r. E. R. wystąpiła o zastosowanie wobec niej art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. W uzasadnieniu wskazała, że jej staż pracy obejmuje łącznie 31 lat. W dniu [...] października 1986 r. złożyła podanie o przyjęcie do [...] Urzędu Spraw Wewnętrznych, w którym miała być przyjęta do Milicji Obywatelskiej, jednak ostatecznie została przyjęta do Służby Bezpieczeństwa, gdzie pracowała jako [...]. Następnie przeniosła się do Wydziału [...]. Podała również, że do Policji przeszła bez weryfikacji i aż do momentu przejścia na emeryturę, tj. do dnia [...] kwietnia 2012 r. pełniła służbę kolejno w: Wydziale [...], Wydziale [...], Wydziale [...] w Komendzie [...] Policji. Zaznaczyła, że w trakcie pełnienia służby w Policji była mianowana na kolejne stopnie służbowe, wielokrotnie wyróżniana nagrodami pieniężnymi, została również odznaczona Medalem Srebrnym "Za Długoletnią Służbę".

Dalej organ wskazał, iż wnioskodawczyni została zwolniona ze służby w K[...]P w dniu [...] kwietnia 2012 r. i ma ustalone prawo do emerytury, której wysokość ustalono z uwzględnieniem art. 15c ustawy zaopatrzeniowej.

Z pisma Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] wynika, że pełniła ona służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej od dnia [...] grudnia 1986 r. do dnia [...] lutego 1988 r., tj. 1 rok, 2 miesiące i 15 dni. Całkowity okres służby ww. wynosi 25 lat, 4 miesiące i 5 dni, tj. od [...] grudnia 1986 r. do dnia [...] kwietnia 2012 r.

Z kopii akt osobowych o sygn. [...] przekazanych przez IPN nie wynika, aby wnioskodawczyni nierzetelnie wykonywała zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby. Była awansowana zarówno w stopniu służbowym, jak i na stanowisku służbowym. Nie stwierdzono informacji o wymierzonych wobec niej karach dyscyplinarnych.

Z pisma Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2018 r. (L.dz. [...]) uzupełnionego pismem z dnia [...] sierpnia 2018 r. (L.dz. [...]) wynika, iż wnioskodawczyni wielokrotnie przyznano zwiększony dodatek służbowy i trzykrotnie dodatek [...] do uposażenia, wyróżniano nagrodami pieniężnymi, awansowano ją w stopniu służbowym oraz pozytywnie opiniowano. Została ona odznaczona Srebrnym Medalem "Za Długoletnią Służbę". W aktach sprawy nie stwierdzono informacji o wymierzonych wobec niej karach dyscyplinarnych. Nie ujawniono również dokumentów, które potwierdzałyby udział ww. w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia.

Dalej organ powołał art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej podkreślając, że przesłanki wymienione w ww. przepisie są nieostre, co oznacza, że intencją ustawodawcy było zagwarantowanie uprawnionemu organowi możliwości indywidualnego podejścia do każdej sprawy poprzez wprowadzenie uznania administracyjnego.

Stwierdził następnie, że pojęcie "krótkotrwałość" pełnienia służby, o której mowa w art. 8a ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, zgodnie z wykładnią językową jest tożsame z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością. Synonimy powyższego słowa to: "chwilowy, doraźny, niedługi, niestały, nietrwały, okresowy, przejściowy, przemijający, tymczasowy, krótkookresowy, czasowy, trwający krótko, niedługo trwający, nieustabilizowany, szybki, epizodyczny" (Wielki słownik wyrazów bliskoznacznych. Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005 r.).

Natomiast pojęcie "rzetelności" wykonywania zadań w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 2 ww. ustawy definiować należy jako sumienne, solidne i dokładne wykonywanie swojej pracy - przyjętych na siebie obowiązków. Synonimy tego słowa to m.in. obowiązkowy, oddany, ofiarny, pewny, pilny, pracowity, precyzyjny, przenikliwy, skrupulatny, solidny, staranny, sumienny, uczciwy (Wielki słownik wyrazów bliskoznacznych, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005 r.). Rzetelne wykonywanie obowiązków służbowych oznacza ich realizację na najwyższym poziomie, w sposób nie budzący żadnych wątpliwości ani pod kątem jakościowym, ani z punktu widzenia moralności i honoru funkcjonariusza służb publicznych. Przy czym zawarty w ww. przepisie zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" ocenić należy jako czynnik podnoszący wartość rzetelnej służby funkcjonariusza, odnoszący się do kwalifikacji narażenia, rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego, niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia. Z perspektywy ustawowej regulacji ważne jest, aby zagrożenie nie było normalnym następstwem służby, czy też nie miało charakteru hipotetycznego, ale było rzeczywiste i dowiedzione i miało charakter wyjątkowy.

Uwzględniając powyższe organ stwierdził, że jego obowiązkiem jest ustalenie, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego ww. przesłanki można uznać za spełnione oraz czy zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek".

Przenosząc powyższe uwagi na stan sprawy organ wskazał, że całkowity okres służby wnioskodawczyni obejmuje 25 lat, 4 miesiące i 5 dni, zaś służba pełniona na rzecz totalitarnego państwa wynosi 1 rok, 2 miesiące i 15 dni. Zatem warunek krótkotrwałości służby, zawarty w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej, został spełniony.

Organ stwierdził dalej, że nie kwestionuje rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez wnioskodawczynię w trakcie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Oznacza to, że spełnia ona przesłankę określoną w art. 8a ust. 1 pkt 2 ww. ustawy.

Odnosząc się do przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" organ wskazał, iż wnioskodawczyni utożsamiała się z ustrojem totalitarnym. Rozpoczęcie przez nią realizacji zadań w SB było świadome, nie stanowiło efektu odgórnego przeniesienia służbowego, lecz wynikało z jej inicjatywy oraz z chęci podjęcia jej przez samą zainteresowaną. Powyższe wynika z treści akt osobowych, tj. podania z dnia [...] października 1986 r. oraz "Ankiety Osobowej" - poz. nr [...] i [...], gdzie zamieszczono m.in. informację, że do pracy w MSW kandydatka zgłosiła się sama "ze względu na dość ciekawą pracę, która będzie dawała wiele satysfakcji", "została zapoznana z warunkami pracy i płacy na co wyraziła zgodę". Wobec powyższego, we wniosku o przyjęcie do Milicji Obywatelskiej z dnia [...] listopada 1986 r. zaproponowano z dniem [...] grudnia 1986 r. przyjąć zainteresowaną na stanowisko [...] Wydziału [...][...] Urzędu Spraw Wewnętrznych.

Organ podał nadto, że z dokumentacji IPN (Świadectwo nr ewid. [...] z dnia [...] kwietnia 1987 r.) wynika, że wnioskodawczyni złożyła egzamin na [...] Milicji Obywatelskiej w Szkole Ruchu Drogowego Milicji Obywatelskiej MSW w [...] o specjalności "[...]". W ślad za tym, na skutek wniosku o nadanie stopnia Milicji Obywatelskiej z dnia [...] października 1987r., została mianowana na stopień [...]. W ww. wniosku bezpośredni przełożony wskazał: "(...) [...] C. E. jest pracownikiem zaangażowanym i sumiennym. Z powierzonych obowiązków wywiązuje się dobrze. W trakcie wykonywania ich stara się podnosić na wyższy poziom swoje kwalifikacje (...)". Powyższe, zdaniem organu, wskazuje na zdecydowane dążenie wnioskodawczyni konsekwentnego rozwoju kariery zawodowej w przedmiotowej "organizacji". Świadczy również o tym, że ww. nie była szeregowym pracownikiem, lecz wiązano z nią konkretne plany i inwestowano w nią środki finansowe. Nie można w związku z tym mówić o braku świadomości wnioskodawczyni co do charakteru struktur, do których przynależała i apanaży uzyskiwanych z tego tytułu.

Organ powołał się również na opinię służbową z dnia [...] stycznia 1988 r. za okres od dnia [...] grudnia 1986 r. do dnia [...] grudnia 1987 r., w której wskazano m.in. "(...) Mimo pewnych braków w kwalifikacjach zawodowych jest pracownikiem zdyscyplinowanym, wykazującym pewien stopień inicjatywy. Braki w kwalifikacjach stara się pokryć pracowitością (...). Z powierzonych obowiązków stara się wywiązywać dobrze. Oprócz maszynopisania doraźnie wykonuje obowiązki [...]. Czyni to chętnie i dobrze (...)". Z powyższego wynika, że wnioskodawczyni była zaangażowana w realizację powierzonych obowiązków w okresie realizacji zadań w Służbie Bezpieczeństwa i czerpała określone, wymierne korzyści, nie traktowała ich jako konieczności, lecz identyfikowała się z ówczesnym systemem.

Nie bez znaczenia, zdaniem organu, pozostaje fakt, że Wydział [...][...] Urzędu Spraw Wewnętrznych, w którym wnioskodawczyni pełniła służbę na stanowisku [...], zajmował się inwigilacją intelektualistów, artystów, dziennikarzy (źródło: https://inwentarz.ipn.gov.pl). Zatem bez względu na konkretnie wykonywane zadania, sam fakt pełnienia służby w organach bezpieczeństwa państwa nie kwalifikuje sprawy jako szczególnie uzasadniony przypadek. Okoliczność, że ww. nie była obecna przy niektórych czynnościach nie oznacza, że jej praca może być rozpatrywana w innych kategoriach. Z obszernego materiału dowodowego wynika, że wnioskodawczyni była maszynistką i w związku z wykonywanymi zadaniami miała dostęp do informacji stanowiących tajemnicę państwową, czy tajemnicę związaną z obronnością kraju (Zobowiązanie o zachowaniu tajemnicy państwowej i służbowej z dnia [...] grudnia 1986 r.).

Organ wskazał również, że raportem z lutego 1988 r. wnioskodawczyni zwróciła się do Szefa SUSW o przeniesienie służbowe do Wydziału [...] na stanowisko [...]. W raporcie tym ww. nie powołała się na ówcześnie panującą sytuację społeczno-polityczną i gospodarczą w kraju, nie wskazała też, aby charakter wykonywanych przez nią zadań i obowiązków w pracy w SB jej nie odpowiadał, a samo pełnienie służby w tym systemie było niezgodne z jej przekonaniami. Okoliczność ta nie jest zatem wystarczająca do uznania, że niniejsza sprawa stanowi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.

Organ zaznaczył również, że w dokumentacji IPN znajduje się informacja, iż wnioskodawczyni od dnia [...] listopada 1985 r. była kandydatem do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (Ankieta osobowa). Członkostwo w ww. partii było zindywidualizowanym zaangażowaniem się w działalność typowo charakteryzującą ustrój państwa totalitarnego. Skoro wnioskodawczyni wyrażała chęć przystąpienia do PZPR, to niewątpliwie nawiązała ona ówcześnie nie tylko stosunek prawny w ramach służby państwowej, lecz identyfikowała się z realizowanymi przez ten ustrój zadaniami i funkcjami, zaś jej aktywność zawodowa nie ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w aparacie organizacyjnym państwa totalitarnego.

Podsumowując organ stwierdził, iż przedmiotowa sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku pozwalającego na skorzystanie z uprawnień, o których mowa w art. 8a ww. ustawy. Organ wskazał przy tym, że zawarte w uzasadnieniu strony argumenty dotyczące zaangażowania się w realizowanie zadań i obowiązków podczas pełnienia służby w Policji, a także dobre wyniki w służbie, pełna dyspozycyjność i odpowiedzialność za realizowane zadania, zostały uwzględnione przez organ poprzez uznanie, iż strona spełnia przesłankę z art. 8a ust. 1 pkt 2 ww. ustawy. Zdaniem organu, osiągnięcia strony po dniu 12 września 1989 r. niewątpliwie zasługują na uznanie, jednakże biorąc pod uwagę charakter służby ww. przed dniem 31 lipca 1990 r., a także zważywszy na jej postawę w kontekście inicjatywy podjęcia służby w strukturach SB oraz członkostwa w PZPR, brak było podstaw do pozytywnego załatwienia wniosku z dnia [...] kwietnia 2017 r.

Pismem z dnia 10 marca 2021 r. E. R. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Ministra SWiA z dnia [...] lutego 2021 r. zarzucając naruszenie:

- art. 8a ustawy zaopatrzeniowej poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie,

- art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz art. 18 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, art. 10 Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka oraz art. 14 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka,

- art. 1, art. 7a, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81a oraz art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

W związku z powyższymi zarzutami skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W motywach skargi skarżąca podniosła w szczególności, iż z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że przesłanką odmowy wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej była ocena światopoglądu skarżącej dokonana przez organ, który uznał, że fakt bycia kandydatem do PZPR świadczy o tym, że jej działania miały charakter zindywidualizowanego zaangażowania się w działalność typowo charakteryzującą ustrój państwa totalitarnego. Organ z faktu kandydowania przez skarżącą do PZPR wysnuł daleko idące wnioski sprowadzające się do odmowy wyłączenia zastosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Takie postępowanie organu jest ewidentną dyskryminacją ze względu na światopogląd w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. w sprawie wdrożenia niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania.

Konstytucja RP w art. 32 ust. 2 formułuje ogólny zakaz dyskryminacji z jakiejkolwiek przyczyny. Jednakże w art. 53 ust. 7 ustawy zasadniczej stanowi, że nikt nie może być obowiązany przez organy władzy publicznej do ujawniania swojego światopoglądu, przekonań religijnych lub wyznania. Świadczy to o woli ustawodawcy szczególnej ochrony m.in. światopoglądu przed wykorzystywaniem go dla celów władzy publicznej. Również powołane w petitum skargi akty prawa międzynarodowego, w tym prawa Unii Europejskiej, jednoznacznie formułują zakaz dyskryminacji m.in. za przekonania polityczne. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji jednoznacznie wynika, że właśnie poglądy polityczne i światopogląd skarżącej są przyczyną wydania decyzji odmownej.

Skarżąca podniosła nadto, że organ wyprowadził nieuprawnione wnioski z jej akt osobowych, co do podjęcia służby przed dniem 31 lipca 1990 r. Mianowicie, z faktu, że w rubryce "kto może udzielić referencji" skarżąca wpisała "zgłosiłam się sama" organ wnioskuje, że skarżąca zrobiła to nie tylko dobrowolnie, ale również z zaangażowaniem. Cechy charakteru skarżącej - rzetelność, pracowitość, obowiązkowość, sumienność itp. zostały zinterpretowane jako zaangażowanie polityczne i światopoglądowe w służbę. Organ w ogóle nie wziął pod uwagę i nie ocenił czynności, jakie skarżąca wykonywała.

Końcowo skarżąca podkreśliła, że nieostrość kryteriów wynikająca z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej prowadząca do absolutnej uznaniowości decyzji administracyjnej powinna skutkować szczególną dbałością organu o zapewnienie realizacji gwarancji ustawowych, tj. zasady in dubio pro libertate (art. 7a k.p.a.), działania zgodnego ze słusznym interesem strony (art. 7 k.p.a.). Zasady te w niniejszej sprawie nie zostały zrealizowane. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest lakoniczne i nie oddaje ani stanu faktycznego, ani oceny prawnej. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie naruszyło zasadę in dubio pro reo (art. 81a k.p.a.).

W odpowiedzi na skargę Minister SWiA wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko jak w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

W myśl zaś art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja Ministra SWiA z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Powołana wyżej ustawa przewiduje obniżenie emerytur i rent inwalidzkich wszystkim funkcjonariuszom, którzy pozostawali w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r. i którzy w okresie od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r. pełnili służbę w wymienionych w ustawie instytucjach i formacjach (tzw. służba na rzecz państwa totalitarnego).

Przepis art. 8a ust. 1 ww. ustawy, będący podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji, stanowi, że minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: (1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz (2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2).

Wskazać należy, że decyzja wydana na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej ma charakter fakultatywny i podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego.

Sądowa kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres, jednak obejmuje badanie, czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zgodnie z celem danej ustawy oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu istotnych dla sprawy okoliczności. Kontroli sądowej podlega w szczególności uzasadnienie decyzji uznaniowej z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych z rekonstruowaną normą prawną oraz z wyrażeniami normatywnymi, określającymi przesłanki aktualizacji upoważnienia do wydania decyzji uznaniowej.

Uznaniowość w doktrynie i orzecznictwie ujmowana jest jako szczególny rodzaj dyskrecjonalnej kompetencji organu, której granice wyznacza - wyrażona w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - zasada związania administracji publicznej prawem (por. M. Jaśkowska [w:] System Prawa Administracyjnego. Tom 1. Instytucje prawa administracyjnego, red. R. Hauser, Z. Niewiadomski i A. Wróbel, Warszawa 2010, s. 222 i nast.). Stopień dyskrecjonalności działania organu konkretyzują normy prawa materialnego - w analizowanym przypadku art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej.

Jak podkreśla się w orzecznictwie, powołany wyżej przepis zawiera w istocie jedną przesłankę "szczególnie uzasadnionego przypadku", którą należy rozważać z uwzględnieniem kryteriów "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19; publ. CBOSA).

W tym samym wyroku NSA podkreślił, że "krótkotrwała służba przed dniem 31 lipca 1990r." oraz "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" nie stanowią oddzielnych samoistnych przesłanek, ponieważ poprzez zwrot "ze względu na" dookreślają one treść "szczególnie uzasadnionych przypadków", ułatwiając obalenie domniemania służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu".

W świetle powyższego, zdaniem NSA, "należy przyjąć, że:

- jednoczesne (ustawodawca użył w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej spójnika "oraz" między punktami 1 i 2 w art. 8a ust. 1) spełnienie kryteriów "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" jest istotnym argumentem służącym obaleniu domniemania służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu, i tym samym może uprawniać do przyjęcia, że spełniona została przesłanka "szczególnie uzasadnionych przypadków", chyba że w realiach konkretnej sprawy zostanie wykazane, że mimo spełnienia powyższych kryteriów, funkcjonariusz był zaangażowany w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu, a zatem brak podstaw, aby przy przyjęciu "szczególnie uzasadnionych przypadków" wyłączać w stosunku do niego unormowania ustawowe odbierające mu prawo niesłusznie nabyte,

- brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy nie wyłącza automatycznie spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r." bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma - z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego - konotacji pejoratywnych. W tym drugim przypadku dopuszczalne jest przyjęcie, że wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu".

NSA podkreślał przy tym, że nie każde nawiązanie stosunku prawnego w ramach służby państwowej wiąże się automatycznie z zindywidualizowanym zaangażowaniem bezpośrednio ukierunkowanym na realizowanie charakterystycznych dla ustroju tego państwa jego zadań i funkcji. Charakteru służby "na rzecz" państwa o określonym profilu ustrojowym nie przejawia ani taka aktywność, która ogranicza się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, bez bezpośredniego zaangażowania w realizację specyficznych - z punktu widzenia podstaw ustrojowych - zadań i funkcji tego państwa, ani tym bardziej taka aktywność, która pozostaje w bezpośredniej opozycji do zadań i funkcji państwa totalitarnego.

Tożsamej wykładni art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej Naczelny Sąd Administracyjny dokonał np. w wyrokach: z dnia 21 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 1669/19; z dnia 5 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 636/20; z dnia 13 grudnia 2019r. sygn. akt I OSK 1411/19; z dnia 12 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1711/19 (publ. CBOSA).

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ stwierdził, że w przypadku skarżącej spełnione zostało zarówno kryterium krótkotrwałej służby na rzecz totalitarnego państwa przed dniem 31 lipca 1990 r. (art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej), jak i kryterium rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. w szczególności z narażeniem zdrowia i życia (art. 8a ust. 1 pkt 2 ww. ustawy). Oceny organu wymagało zatem wystąpienie przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" uprawniającego do wyłączenia stosowania względem skarżącej art. 15c, art. 22a i art. 24a ww. ustawy. Oceny tej organ powinien dokonać zgodnie z wykładnią zaprezentowaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w powołanych wyżej wyrokach, tj. przyjmując, że jednoczesne spełnienie kryteriów z art. 8a ust. 1 i 2 ww. ustawy może uprawniać do przyjęcia, że przesłanka "szczególnie uzasadnionych przypadków", została spełniona, chyba że w realiach konkretnej sprawy zostanie wykazane, że skarżąca była zaangażowana w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, aby organ wykazał, iż po stronie skarżącej zaistniały ww. okoliczności.

Uznając, iż w sprawie niniejszej nie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek" organ powołał się na akta osobowe skarżącej, tj. podanie o przyjęcie do służby w [...] USW z dnia [...] października 1986 r., ankietę osobową poz. [...] i [...], świadectwo nr [...] z dnia [...] kwietnia 2987 r., opinię służbową z dnia [...] stycznia 1988 r., raport o przeniesienie służbowe z lutego 1988 r. Nie stwierdził przy tym w oparciu o ww. dokumenty, że skarżąca pełniła służbę "charakteryzującą się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu". W istocie bowiem z dokumentów tych nie wynika, aby skarżąca pełniła tego rodzaju służbę. Jak wskazał sam organ skarżąca od dnia [...] grudnia 1986r. została przyjęta do Wydziału [...][...] USW na stanowisko [...], doraźnie wykonywała również obowiązki [...]. Dostrzegając braki w kwalifikacjach skarżącej na tym stanowisku, w opinii służbowej z dnia [...] stycznia 1988 r. stwierdzono potrzebę skierowania jej na zawodowy kurs maszynopisania. Trudno zatem uznać, że skarżąca była pracownikiem merytorycznym, realizującym zadania właściwe dla Wydziału [...]. Dostrzega to również organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Stwierdza mianowicie, iż "bez względu na konkretnie wykonywane zadania, sam fakt pełnienia służby w organach bezpieczeństwa państwa nie kwalifikuje sprawy jako szczególnie uzasadniony przypadek". A więc, zdaniem organu, nie konkretne zadania, które skarżąca wykonywała, lecz wyłącznie okoliczność pełnienia służby w strukturach SB, wyłącza możliwość skorzystania względem skarżącej z uprawnienia, o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Takie stanowisko organu jest niezgodne z przedstawioną wyżej wykładnią przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" zaprezentowaną przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Jak wskazał organ, "wnikliwa analiza materiału dowodowego (stanowiącego kopie akt osobowych o sygn. [...] - uwaga Sądu), pozwala na domniemanie, iż zainteresowana utożsamiała się z ustrojem totalitarnym". Tymczasem sam fakt zgłoszenia się przez skarżącą do służby w SB nie świadczy jeszcze o tym, że służba skarżącej miała na celu umacnianie pozycji państwa totalitarnego, a nie była działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań, czynności podejmowanych i wykonywanych w każdej służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma - z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego - konotacji negatywnych. Skarżąca we wskazanym okresie realizowała przecież zadania [...] oraz [...]. Również sama przynależność skarżącej do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej nie potwierdza bezpośredniej jej działalności "na rzecz" państwa totalitarnego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest przekonującej w tym względzie argumentacji.

Podkreślić należy, iż wydając decyzję o odmowie wyłączenia stosowania art. 15c, 22a i 24a ustawy zaopatrzeniowej organ był zobowiązany do wykazania (a nie domniemania), w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, że skarżąca faktycznie wykonywała działania bezpośrednio ukierunkowane na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, aby organ obowiązku tego dopełnił. Niepoparte konkretnymi dowodami stanowisko organu, że skarżąca "prezentowała postawę związaną z pełną świadomością aktywnego uczestnictwa w strukturach Służby Bezpieczeństwa" nie jest wystarczające dla odmowy zastosowania uprawnienia wynikającego z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.

W ocenie Sądu, rozpatrując niniejszą sprawę organ nie dość wnikliwie przeanalizował długoletnią służbę skarżącej po dniu 12 września 1989 r. Nie odniósł się w sposób należyty do "Informacji dotyczącej przebiegu służby" sporządzonej przez Komendę [...] Policji w dniu [...] grudnia 2017 r. Tymczasem dokument tan zawiera obszerne dane na temat uzyskanych awansów, nadanych stopniach i wyróżnieniach, a przede wszystkim informację o nadanym w dniu [...] lipca 2008 r. odznaczeniu - Srebrnym Medalem za długoletnią służbę. Organ nie odniósł się również do powołanych w ww. dokumencie fragmentów opinii służbowych, z których wynika w sposób jednoznaczny, że skarżąca jako osoba pracowita, zdyscyplinowana, rzetelna, w sposób bardzo dobry, a nawet wyróżniający (opinia za okres [...] marca 2005 r. - [...] czerwca 2009 r.) realizowała powierzone jej zadania i obowiązki. Organ stwierdził wprawdzie, że osiągnięcia odnotowane przez skarżącą po dniu 12 września 1989 r. zasługują na uznanie, jednak nie wyjaśnił w sposób przekonujący z jakich względów uznał, że pozostają one bez wpływu na ocenę czy w sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek" w przedstawionym wyżej rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej.

Wobec powyższego stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Rozpatrując sprawę ponownie organ uwzględni powyższą ocenę prawną. Dokona analizy przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" przy uwzględnieniu wykładni art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej prezentowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w powołanych wyżej orzeczeniach. Zważy w szczególności, iż pełniąc służbę (jako [...] i [...]) w Służbie Bezpieczeństwa skarżąca wykonywała obowiązki [...] i [...], nie będąc pracownikiem merytorycznym. Uwzględni również przebieg długoletniej służby skarżącej w Policji, bardzo dobre opinie z tego okresu, a przede wszystkim fakt odznaczenia Srebrnym Medalem za długoletnią służbę. Weźmie pod uwagę, że zasługi i osiągnięcia skarżącej w służbie nie mogą być przez organ pominięte, godziłoby to bowiem w zasadę prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a. oraz zasadę sprawiedliwości społecznej wyrażoną w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Organ uwzględni również okoliczność, że skarżąca - jak oświadczyła na rozprawie w dniu 22 października 2021 r. - od 7 lat pracuje w Komendzie [...] Policji jako pracownik cywilny sumiennie wykonując powierzone zadania, co pozwala przyjąć, że nadal pozostaje cenionym pracownikiem.

Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.