Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 865/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2009-10-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 1 ust 1, art. 2 ust 1
journal: Dz.U. 2001 nr 113 poz 1209
law: Ustawa z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska /spr./, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Protokolant Katarzyna Skrzetuska - Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 października 2009 r. sprawy ze skargi M. K. i J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta K., decyzją Nr [...], z dnia [...]r., na podstawie art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 2 i art. 4 ust. 1 i 2 w związku z art. 8 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz.U. nr 175, poz. 1459 ze zm.), art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, po ponownym rozpatrzeniu wniosku z dnia [...]r. M. K. i J. K., w sprawie nabycia prawa współwłasności nieruchomości położonej w K. przy ul. Ś.:

- odmówił nieodpłatnego przekształcenia prawa współużytkowania wieczystego w prawo współwłasności nieruchomości gruntowej oznaczonej ewidencyjnie w obrębie ewidencyjnym nr [...] działką nr [...] o powierzchni [...] ha, położonej w K. przy ul. Ś., zabudowanej na cele mieszkaniowe, dla której w Sądzie Rejonowym w K. urządzona jest księga wieczysta Nr [...].

Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał, że na wniosek M. K. i J. K. z dnia [...]r. wszczęte zostało postępowanie w trybie ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. Nr 113, poz. 1209 ze zm.) w sprawie nabycia przez wnioskodawców prawa współwłasności nieruchomości gruntowej oznaczonej w obrębie ewidencyjnym nr [...] działką Nr [...] o pow. [...] ha, położonej w K. przy ul. Ś., pozostającą we współużytkowaniu wieczystym wnioskodawców w udziałach po [...]

Prezydent Miasta K. decyzją nr [...] z dnia [...]r., odmówił wnioskodawcom stwierdzenia nabycia prawa własności uznając, że nie spełniają warunków określonych w art. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze , decyzją z dnia [...]r., SKO, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...]r. Na skutek skargi wniesionej przez małżonków M. i J. K., Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. wyrokiem z dnia [...]r. sygn.akt II SA/Sz 1336/05, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję SKO z dnia [...]r.

Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną M. i J. K., wyrokiem z dnia 22 listopada 2006r. w sprawie o sygn.akt I OSK 74/06, uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2007r. w sprawie o sygn.akt II SA/Sz 123/07, uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...]r. Wyrok ten uprawomocnił się 03 lipca 2007r.

Pismem z dnia [...]r. M. i J.K. wezwali organ I instancji do wykonania wyroku WSA z dnia 18 kwietnia 2007r. poprzez wydanie decyzji w przedmiocie nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości – działki nr [...] o pow. [...] ha położonej w K. przy ul. Ś.

Organ I instancji w piśmie z dnia [...]r. poinformował strony o zmianie stanu prawnego tj. o wejściu w życie z dniem 13 października 2005r. ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności (Dz.U. Nr 175, poz. 1459) oraz o zmianie stanu prawnego nieruchomości, bowiem decyzją z dnia [...]r. zatwierdzony został projekt podziału działki nr [...] na działki nr [...] i [...] i wezwał strony do oświadczenia się czy potwierdzają rozpatrzenie wniosku w trybie aktualnie obowiązujących przepisów. Strony podtrzymały wniosek z dnia [...]r. w sprawie stwierdzenia nabycia prawa własności działki nr [...] o pow. [...] ha.

Prezydent Miasta K., decyzją Nr [...] z dnia [...]r., umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, wobec braku podstaw do rozstrzygnięcia wniosku stron w sposób przez nie wnioskowany.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., decyzją z dnia [...]r., uchyliło w całości zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazując, że zakończenie postępowania jest możliwe wyłącznie w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005r. Stanowisko takie wyraził również Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 kwietnia 2007r.

W dalszej części uzasadnienia organ I instancji przedstawił swoje działania jakie podejmował w celu uzyskania stanowiska stron co do dalszego toku sprawy w związku ze zmienionym stanem prawnym i faktycznym .

Strony pismem z dnia [...]r. wniosły o rozpatrzenie ich wniosku z dnia [...]r. w sposób zgodny z prawem i o wydanie decyzji kończącej postępowanie.

Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...]r. odmówił przekształcenia prawa współużytkowania wieczystego w prawo współwłasności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, zabudowanej na cele mieszkaniowe, z uwagi na brak jednoznacznego stanowiska stron w sprawie akceptacji obowiązujących zasad przekształcania innych niż w dacie złożenia wniosku tj. [...]r.

W odwołaniu od tej decyzji M.i J.K. zmienili dotychczasowe stanowisko i wnieśli o odpłatne przekształcenie na podstawie ustawy z dnia 29 lipca 2005r.

Organ I instancji uwzględnił odwołanie i w dniu [...]r. decyzją nr [...] orzekł o odpłatnym przekształceniu prawa współużytkowania wieczystego w prawo współwłasności przedmiotowej nieruchomości, zabudowanej na cele mieszkaniowe.

M. i J. K. od tej decyzji wnieśli odwołanie podnosząc, że wniosek z dnia [...]r. o nieodpłatne nabycie prawa własności jest nadal aktualny i nie został przez nich cofnięty.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze , decyzją z dnia [...]r., uchyliło decyzję organu I instancji z dnia [...]r. w całości i umorzyło postępowanie tego organu.

Na skutek skargi wniesionej przez M. i J. K., Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 listopada 2008r. w sprawie II SA/Sz 682/08, uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r.

SKO w K., decyzją z dnia [...]r. uchyliło decyzją Prezydenta Miasta K. Nr [...] z dnia [...]r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Organ I instancji ponownie rozpatrzył sprawę i ustalił, że wnioskodawcy nadal podtrzymują wniosek z dnia [...]r. o nieodpłatne nabycie prawa współwłasności nieruchomości oraz oczekują wydania decyzji zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2008r. tj. na podstawie ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości.

Organ ten uznał, że nie jest możliwe uwzględnienie wniosku stron, bowiem wnioskodawcy nie byli użytkownikami wieczystymi przedmiotowej nieruchomości w obu datach wskazanych w ustawie z dnia 26 lipca 2001r. tj. w dniu [...]r. i [...]r. oraz z uwagi na sposób zagospodarowania nieruchomości niezgodny z celem wynikającym z tej ustawy.

Prezydent ustalił, że M. i J. K. umową sprzedaży zawartą w formie aktu notarialnego Rep. [...] z dnia [...]r. nabyli prawo użytkowania wieczystego nieruchomości działki nr [...] o pow. [...] ha, położonej w K. przy ul. Ś., w udziałach po [...], zabudowanej : budynkiem Motelu "W." o pow. [...] m2, domem mieszkalnym o pow. [...] m2 oraz budynkiem gospodarczym o poz. [...] m2.

Na wniosek stron z dnia [...]r. ujawniono w księdze wieczystej : budynek motelu o pow. [...] m2, dom mieszkalny parterowy o pow. [...] m2, budynek gospodarczy o pow. [...] m2 i dwa garaże o pow. [...] m2 każdy.

W ocenie organu, nieruchomość powyższa w przeważającej części wykorzystywana jest na cele usługowe, i z tego względu nigdy nie spełniała przesłanek uprawniających do stwierdzenia nabycia prawa własności w trybie przepisów ustawy z dnia 26 lipca 2001r.

Dlatego też – zdaniem organu – nie można stwierdzić, po stronie wnioskodawców istnienia ukształtowanej ekspektatywy nabycia prawa własności w trybie przepisów wymienionej ustawy.

Organ podniósł też, że w toku postępowania zmienił się stan prawny nieruchomości. Decyzją z dnia [...]r. zatwierdzony został podział działki nr [...] na działki o nr [...].

Obecnie strony żądają realizacji wniosku z dnia [...]r. i wydania decyzji stwierdzającej nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha.

Zdaniem organu uwzględnienie tego żądania, nie jest możliwe w myśl obowiązujących przepisów.

Zgodnie z art. 8 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz.U. Nr 175, poz. 1459 ze zm.) do spraw wszczętych na podstawie ustawy z dnia 26 lipca 2001r. i niezakończonych decyzją ostateczną na dzień 13 października 2005r. stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005r.

W dalszej części uzasadnienia, organ I instancji przytoczył treść art. 5 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przekształceniu (...) i wywiódł, że w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości nie zachodzą przesłanki wymienione w tym przepisie do nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.

Odnosząc się do rozważań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że przepis art. 8 w zw. z art. 10 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, w zakresie w jakim odnosi się do spraw wszczętych na podstawie ustawy z dnia 26 lipca 2001r. i niezakończonych decyzją ostateczną, narusza konstytucyjną zasadę ochrony praw nabytych (maksymalnie ukształtowanej ekspektatywy nabycia prawa własności), organ I instancji podkreślił, że jako organ administracji nie posiada kompetencji w zakresie samodzielnej i wiążącej oceny konstytucyjności przepisów.

Dlatego, uwzględniając stan prawny i faktyczny nieruchomości, organ I instancji nie zgodził się z poglądem SKO wyrażonym w decyzji z dnia [...]r. oraz z poglądem WSA przedstawionym w wyroku z dnia 19 listopada 2008r., że stronom na dzień złożenia wniosku przysługiwało ex lege prawo nieodpłatnego nabycia własności nieruchomości tj. działki nr [...].

Z powyższych względów organ I instancji orzekł jak w sentencji decyzji.

M. K. i J. K. reprezentowani przez [...] E. W. w odwołaniu wnieśli o zmianę decyzji nr [...] Prezydent Miasta K. z dnia [...]r. i orzeczenie o nieodpłatnym przekształceniu prawa współużytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowej oznaczonej ewidencyjnie w obrębie ewidencyjnym nr [...] działką nr [...]o pow. [...] ha położonej w K. przy ul. Ś., zabudowanej na cele mieszkaniowe.

W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że w dniu [...]r. odwołujący się złożyli wniosek o stwierdzenie nabycia prawa własności stosownie do przepisów ustawy z dnia 26 lipca 2001r.

Odwołujący się bezsprzecznie posiadają status następcy prawnego osoby, która w dniu [...]r. była użytkownikiem wieczystym nieruchomości. Stanowisko to zostało ostatecznie potwierdzone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2006r. w sprawie I OSK 74/06.

Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 listopada 2008r. w sprawie II SA/Sz 682/08 orzekł, że w związku ze złożeniem wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości już w [...]r. czyli w okresie obowiązywania ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości oraz wobec spełnienia przez wnioskodawców ustawowych kryteriów, powstał stan, który można by określić oczekiwaniem na możliwość stwierdzenia uprawnienia (ekspektatywa) nabycia prawa własności nieruchomości w tym trybie. Odwołujący mieli więc prawo oczekiwać wydania decyzji w ustawowym i rozsądnym terminie. Sąd zwrócił uwagę na fakt, że niewydanie ostatecznej decyzji do czasu wejścia w życie ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, czyli w okresie ponad dwóch lat od daty złożenia wniosku, spowodowało drastyczne pogorszenie ich sytuacji. Dlatego, Sąd wskazał, że przepis art. 8 w zw. z art. 10 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości w zakresie, w jakim odnosi się to do spraw wszczętych na podstawie ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości i niezakończonych decyzją ostateczną, narusza w tym zakresie konstytucyjną zasadę ochrony praw nabytych, czyli w sytuacji skarżących maksymalnie ukształtowanej ekspektatywy nabycia prawa własności nieruchomości.

Odwołujący się podkreślili, że błędne jest stanowisko organu I instancji, iż nie związany orzeczeniem Sądu, co w konsekwencji oznaczało wydanie decyzji o odmowie nieodpłatnego przekształcenia prawa współużytkowania. Zgodnie bowiem z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte są również przyszłe postępowania w sprawie. W związku z tym organ administracji jest obowiązany rozpatrzeć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu. Za niedopuszczalne należy uznać stwierdzenie Prezydenta Miasta K., że nie podziela poglądów prawnych wyrażonych przez sądy administracyjne i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K.

W ocenie odwołujących się, spełniają wszystkie ustawowe przesłanki do nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na podstawie ustawy z dnia 26 lipca 2001r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., decyzją z dnia [...]r., SKO [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego, art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. Nr 113, poz. 1209) – po rozpatrzeniu odwołania M. K. i J. K. – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji podniósł, że decyzję organu I instancji należało utrzymać w mocy, lecz z zupełnie innych powodów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 listopada 2008r. w sprawie II SA/Sz 682/08 uchylił decyzję SKO z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Sąd w powyższym wyroku orzekł, że decyzja ta została wydana z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 2 kpa, z uwagi na brak podstaw do umorzenia postępowania oraz stwierdził, że istnieją podstawy do wydania w sprawie decyzji merytorycznej.

Kolegium podkreśliło, że przede wszystkim WSA w cytowanym wyroku stwierdził, że przepis art. 8 w związku z art. 10 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz.U. Nr 175 poz. 1459 ze zm.) w zakresie w jakim odnosi się do spraw wszczętych na podstawie ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. Nr 113, poz. 1209) i niezakończonych decyzją ostateczną, narusza w tym zakresie konstytucyjną zasadę ochrony praw nabytych (maksymalnie ukształtowanej ekspektatywy nabycia prawa własności nieruchomości).

Organ odwoławczy w dalszej części uzasadnienia przytoczył treść art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) i stwierdził, że związanie organu w rozumieniu tego przepisu oznacza, iż w niniejszej sprawie Kolegium było zobligowane do podporządkowania się orzeczeniu sądu administracyjnego w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowej decyzji.

Z tych względów, Kolegium uznało, że sprawę z wniosku M. i J. K. o przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności do działki nr [...] o pow. [...] ha zabudowanej na cele mieszkaniowe złożonego w [...]r., należy rozpatrzyć merytorycznie na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. Nr 113, poz. 1209).

Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości, przysługiwało osobom fizycznym będącym w dniu 26 maja 1990r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy, to jest w dniu 24 października 2001r. użytkownikami wieczystymi wskazanych w tym przepisie nieruchomości.

Kolegium podniosło, że skarżący swoje uprawnienia do nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości wywodzą z następstwa prawnego, o którym mowa w art. 1 ust. 1 i 2 powyższej ustawy.

Z art. 1 ust. 2 tej ustawy wynikało, że prawo własności nabywały także osoby fizyczne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w art. 1 ust. 1 ustawy, a więc osób, którym prawo użytkowania wieczystego przysługiwało zarówno w dniu [...]r. jak i w dniu [...]r.

Kolegium ustaliło, że M. i J. K. prawo użytkowania przedmiotowej nieruchomości, nabyli na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...]r. od osoby fizycznej, która z kolei prawo użytkowania wieczystego nabyła od osoby prawnej ("U." Sp. z o.o. w K.) w dniu [...]r. Tak więc, skarżący nie byli w dniu [...]r. użytkownikami wieczystymi przedmiotowej nieruchomości i nie są następcami prawnymi osób (osoby), którym to prawo przysługiwało w dniu [...]r. i w dniu [...]r.

Kolegium podniosło, że pod rządami omawianej ustawy, następca prawny, nabywał nieodpłatnie prawo własności, tylko wtedy, gdy poprzednikowi prawnemu, prawo użytkowania wieczystego przysługiwało w obu wymienionych datach. Na poparcie tego stanowisko organ przytoczył wyroki WSA w Warszawie z dnia 09 marca 2006r., ISA/Wa 1138/05, LEX nr 204816 i z dnia 06 grudnia 2005r. I SA/Wa 253/05, LEX nr 189829.

Z powyższych względów Kolegium orzekło jak w sentencji decyzji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. i J. K. reprezentowani przez [...] E. W. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych.

Skarżący zarzucili :

1) naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. Nr 113, poz. 1209) w sytuacji kiedy skarżący dysponują prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ z dnia [...]r. w sprawie SA/Sz [...], w którym Sąd potwierdził przysługujący skarżącym w dacie złożenia po raz pierwszy wniosku o przekształcenie, status następców prawnych, a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2007r. w sprawie II SA/Sz 123/07 stwierdził, że na podstawie art. 1 ust. 1 powyższej ustawy skarżącym przysługuje "roszczenie o nabycie z mocy prawa" własności przedmiotowej nieruchomości.

2) naruszenie prawa procesowego - art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) poprzez błędne uznanie, iż skarżącym nie przysługuje nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości, gdyż nie są następcami prawnymi poprzednich użytkowników wieczystych przedmiotowej nieruchomości, czyli niezastosowanie się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] roku w sprawie SA/Sz [...] oraz w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2006 roku w sprawie I OSK 74/06 i w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2007 roku w sprawie II SA/Sz 123/07, w której jednoznacznie stwierdzono, że skarżących należy traktować jako następców prawnych poprzednich użytkowników wieczystych przedmiotowej nieruchomości, oraz że przysługuje skarżącym, na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 roku o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, roszczenie o nabycie z mocy prawa przedmiotowej nieruchomości.

W uzasadnieniu skargi podniesiono między innymi, że w dniu [..] roku skarżący złożyli wniosek o stwierdzenie nabycia prawa własności nieruchomości stosownie do przepisów ustawy z dnia 26 lipca 2001 roku o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości.

W dniu [...] roku Prezydent Miasta K. wydał decyzję odmawiającą skarżącym stwierdzenia nabycia prawa własności, sprzeczną z obowiązującymi wówczas w tej materii przepisami prawa. Pozbawił przez to skarżących prawa do przekształcenia wieczystego użytkowania w prawo własności, na przysługujących im zasadach. Zanim zapadł pozytywny dla skarżących wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2006 roku (sygn. akt I OSK 74/06), w którym potwierdzono słuszność stanowiska skarżących, zasady przekształcania prawa wieczystego użytkowania uległy kilkakrotnym zmianom. Jednak Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 listopada 2008 roku uznał, iż wniosek skarżących złożony w dniu [...] roku, na który do tej pory nie wydano prawomocnej decyzji, nadal powinien być rozpatrywany merytorycznie na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 lipca 2001 roku o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. Taki sam pogląd wyraziło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w decyzji z dnia [...] roku.

Następnie w dniu [...] roku, Prezydent Miasta K. wydał M. i J. K. decyzję odmowną w sprawie nieodpłatnego nabycia prawa własności w/w nieruchomości, gdyż nie zgodził się z poglądem Samorządowego

Kolegium Odwoławczego wyrażonym w decyzji z dnia [...] roku oraz z poglądem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przedstawionym w wyroku z dnia 19 listopada 2008 roku. Organ I instancji nadal uważa, iż wniosek skarżących powinien zostać rozpatrzony zgodnie z przepisami ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. Nr 175, poz. 1459 z późno zm.). Takie postępowanie organu, jest naruszeniem przepisu art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

M. i J. K. pismem z dnia [...] roku wnieśli odwołanie na decyzję Prezydenta Miasta K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, mimo ponownego uznania, że organ jest zobligowany do rozpatrywania merytorycznego na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 lipca 2001 roku wniosku skarżących z dnia [...] roku, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Przy tym organ zaznaczył, iż utrzymał decyzję Prezydenta Miasta z zupełnie innych powodów niż wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Kolegium zaskarżoną decyzją stwierdziło bowiem, iż skarżący nie spełnili warunku opisanego w art. 1 ust 1 i 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001 roku, czyli nie byli w dniu 26 maja 1990 roku użytkownikami wieczystymi przedmiotowej nieruchomości oraz nie są następcami prawnymi osób, którym prawo użytkowania wieczystego przysługiwało zarazem: w dniu [...] roku i w dniu [...] roku.

Skarżący nie zgodzili się z takim stanowiskiem, gdyż przyznanie Im statusu następców prawnych użytkownika wieczystego przedmiotowej nieruchomości zostało jednoznacznie rozstrzygnięte przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 października 2001 roku w sprawie SA/Sz 298/2000 ze skargi M. i J. K. na decyzję w przedmiocie przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności na podstawie ustawy z dnia 4 września 1997 roku o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności uznał, że "wnioskodawców należy traktować jako następców prawnych" osoby fIzycznej, której przysługiwało prawo wieczystego użytkowania w dniu [...] roku.

W ocenie skarżących okoliczność ta znajduje pełne usprawiedliwienie również pod rządami ustawy z dnia 26 lipca 2001 roku, gdyż i w tej ustawie ustawodawca nie rozróżnia następstwa prawnego uniwersalnego od syngularnego. Dlatego też skarżący uznają, że skoro między stronami dokonano już wykładni prawa w zakresie niezmienionym przez obowiązujące różne ustawy, to organ nie miał żadnej podstawy prawnej do dokonania innej wykładni przedmiotowego przepisu prawa.

Skarżący podnieśli też, iż Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 22 listopada 2006 roku w sprawie I OSK 74/06, po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej M. i J. K. stwierdził, że z omawianego uprawnienia mogą korzystać następcy prawni osób wymienionych w art.1 ust.1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 roku, którzy sami lub łącznie z poprzednikami prawnymi byli użytkownikami wieczystymi w okresie od [...]roku. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż dotyczy to wszelkich następców prawnych, a więc następców w drodze sukcesji uniwersalnej (np. dziedziczenia) i syngularnej (np. w wyniku nabycia użytkowania wieczystego w drodze umowy sprzedaży czy też darowizny), albowiem art. 1 ust. 2 ustawy nie zawiera w tym zakresie rozróżnienia i używa ogólnego sformułowania "następcy prawni" .

Także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 listopada 2006 roku wskazał, że skoro poprzednik prawny skarżących w dniu [...] roku był użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości, natomiast sami skarżący byli Jej użytkownikami wieczystymi w dniu [...] roku, to tym samym przysługuje im na podstawie art., 1 ust 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 roku roszczenie o nabycie z mocy prawa własności tej nieruchomości.

Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2007 roku w sprawie II SA/Sz 123/07 jednoznacznie stwierdził, że na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 roku o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, skarżącym zgodnie z wnioskiem złożonym w dniu [...] roku, przysługuje "roszczenie o nabycie z mocy prawa" własności przedmiotowej nieruchomości gruntowej.

W związku z powyższym kwestia podmiotowa, czyli przyznanie statusu następców prawnych użytkownika wieczystego przedmiotowej nieruchomości oraz stwierdzenie, że skarżącym przysługuje, na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 roku, roszczenie o nabycie z mocy prawa własność przedmiotowej nieruchomości, została już jednoznacznie rozstrzygnięta.

Natomiast nie rozpatrzenie przez organ sprawy ponownie, bez zastosowania się do prawnej oceny w uzasadnieniach w/w wyroków, spowodowało naruszenie przepisu art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Postępowanie organu w sprawie skarżących od początku było ewidentnie nieprawidłowe. Podejmowane decyzje przez organ były wadliwe oraz sprzeczne z obowiązującym wówczas prawem. Skarżący nie mogą w dalszym ciągu ponosić ujemnych skutków błędnych decyzji wydawanych przez organ administracyjny.

Do skargi dołączono odpisy wyroków NSA OZ sygn.akt Sz/Sz 291/2000, z dnia 3 X 2001r., NSA z dnia 22 XI 2006r. sygn.akt I OSK 74/08, WSA z dnia 19 XI 2008r. sygn.akt II SA/Sz 688/08 i wyrok WSA z dnia 18 IV 2007r. sygn.akt 123/07.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności z prawem i w granicach rozstrzygania zakreślonych w art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2001r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej P.p.s.a. nie dostarczyła podstaw do uwzględnienia skargi, ponieważ Sąd nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji istotnego naruszenia prawa materialnego, jak również takiego naruszenia prawa procesowego, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy.

W stanie prawnym aktualnym na dzień wydania decyzji ostatecznej stanowisko Kolegium uwzględniające zapatrywania prawne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2008r. sygn.akt II SA/Sz 682/08, co do interpretacji art. 8 w związku z art. 10 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości w zakresie, w jakim odnosi się do spraw wszczętych na podstawie ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości i niezakończonych decyzją ostateczną, jest trafne i w istocie rzeczy w sprawie obecnie poddanej kontroli sądu nie jest kwestionowane.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywanie przez użytkowników wieczystych prawo własności nieruchomości – osoby fizyczne będące w dniu 26 maja 1990r. oraz w dniu wejścia w życie (tj. [...]r.) ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne nabywają z mocy prawa własność tych nieruchomości z dniem, w którym decyzja, o której mowa w ust. 3, stała się ostateczna.

Stosownie do ust. 2 art. 1 tej ustawy prawo własności nieruchomości nabywają także osoby fizyczne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 1.

Z treści przytoczonych przepisów wynika, że ustawodawca, jako jeden z warunków skorzystania z przewidzianego w niej roszczenia przyjął zakres czasowy przysługiwania użytkowania wieczystego.

Warunkiem określonym w art. 1 ust. 1 ustawy nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości będących w użytkowaniu wieczystym czy też współużytkowaniu wieczystym było legitymowanie się przez daną osobę fizyczną prawem użytkowania wieczystego do nieruchomości w dniu [...]r., jak i w dacie wejścia w życie ustawy tj. [...]r.

W świetle art. 1 ust. 2 ustawy z uprawnienia tego skorzystać mogli także następcy prawni osób, o których mowa w art. 1 ust. 1 ustawy tj. osoba, która w uprawnienie tego użytkownika (współużytkownika) wieczystego weszła w drodze sukcesji uniwersalnej (np. dziedziczenia) lub sukcesji pod tytułem szczególnym tzw. sukcesji syngularnej (w drodze umowy).

W przypadku, gdy użytkownik wieczysty posiadał prawo użytkowania wieczystego w dniu 26 maja 1990r. i prawo to przed dniem 24 października 2001r. przeszło na następcę prawnego, to następca prawny był kontynuatorem tego prawa związanego z użytkowaniem wieczystym nieruchomości, to takiemu następcy prawnemu przysługiwało roszczenie z art. 1 ust. 1 cytowanej ustawy.

Z uwagi zatem na treść art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, organ miał obowiązek dokonania ustaleń odpowiadających prawdzie i zmierzających do wykazania, czy wnioskodawcy spełniają również przesłankę określoną w art. 1 ust. 1 i 2 ustawy.

W tym miejscu z uwagi na to, że sprawa była już przedmiotem trzykrotnego rozstrzygania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny , a wyrok tego Sądu z dnia 26 października 2005r. w sprawie II SA/Sz 1336/04 został uchylony przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 22 listopada 2006r. w sprawie I OSK 74/06, niezbędne jest rozważenie granic związania organów administracji publicznej i sądów orzekających w niniejszej sprawie ocenami prawnymi, i wskazaniami co do dalszego postępowania płynących z tych poszczególnych wyroków sądów.

Zgodnie bowiem z art. 153 P.p.s.a. – ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Wskazane w cytowanym przepisie związanie co do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania funkcjonuje tak długo, jak długo występuje orzekanie na podstawie niezmienionego stanu faktycznego i prawnego.

W niniejszej sprawie, Kolegium orzekało na podstawie stanu prawnego – ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, a zatem zgodnie z oceną prawną wyrażoną w wyroku WSA z dnia 19 listopada 2008r. (sygn.akt II SA/Sz 682/08).

Natomiast Kolegium, na podstawie przedłożonych akt ustaliło, że skarżący prawo użytkowania przedmiotowej nieruchomości nabyli na podstawie umowy zawartej w dniu [...]r. od osoby fizycznej – W. A., która z kolei to prawo użytkowania wieczystego nabyła od osoby prawnej ("U." Sp. z o.o. w K.) w dniu [...]r.

Z powyższych ustaleń wynika więc, że W. A. nie posiadała prawa użytkownika wieczystego w dacie [...]r., zatem niewątpliwie skarżący nie są również następcami prawnymi użytkownika wieczystego posiadającego to prawo w dacie [...]r.

Konsekwencją takich ustaleń było stwierdzenie przez Kolegium, że skarżący nie spełnili przesłanki z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy, prowadzące do wydania decyzji negatywnej.

Podkreślenia wymaga, że związanie organów administracji publicznej i sądów wynikające z art. 153 P.p.s.a. nie obejmuje ustaleń faktycznych. Jeśli zatem w toku kolejnego rozpatrzenia sprawy ujawnia się fakty, które uzasadniają poczynienie ustaleń odmiennych od dotychczasowych lub gdy przy kolejnym rozpatrzeniu sprawy okaże się, że dotychczasowe ustalenia istotnej okoliczności było błędne, to organ nie tylko jest uprawniony, ale też zobligowany do poczynienia ustaleń odpowiadających prawdzie.

Tak też postąpiło Kolegium w niniejszej sprawie wydając decyzję z dnia [...]r.

Kolegium trafnie bowiem dostrzegło, że dotychczas zarówno w decyzjach organów administracji publicznej rozpatrujących wniosek skarżących z dnia[...]r., jak i w wyrokach sądów obu instancji, przyjmowano założenie, że skarżący są następcami prawnymi użytkownika wieczystego posiadającego to prawo w dacie [...]r.

W wyroku z dnia 3 października 2001r. w sprawie SA/Sz 298/2000 Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy stwierdził "że skarżący domagają się przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, które istotnie nabyli po dniu [...]r. (umowa sprzedaży akt notarialny z dnia [...]r.) od W. A. będącej użytkownikiem wieczystym tej nieruchomości od [...]r.", jednakże wyrok ten nie był przedmiotem kontroli Sądu wyższej instancji.

Umknęło to uwadze organów i sądów orzekających w późniejszym terminie. Naczelny Sąd Administracyjny, w wyroku z dnia 22 listopada 2006r. w sprawie I OSK 74/06 założył, że "skoro poprzednik prawny skarżących w dniu [...]r. był użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości, natomiast sami skarżący byli jej użytkownikami wieczystymi w dniu [...]r., to tym samym przysługuje im, na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z 26 lipca 2001r., roszczenie o nabycie z mocy prawa własności tej nieruchomości", co powielił WSA w wyroku z dnia 18 kwietnia 2007r. w sprawie II SA/Sz 123/07 przyjmując, że poprzednik prawny skarżących w dniu [...]r. był użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości.

Tymczasem, co trafnie ustaliło Kolegium w obecnie zaskarżonej decyzji, poprzednik prawny skarżących nie był użytkownikiem wieczystym w dacie [...] roku. Z dokładnie ustalonego w zaskarżonej decyzji stanu faktycznego sprawy wynika bowiem, że w dniu [...]r. użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości był podmiot nie będący osobą fizyczną tj. "U." Sp. z o.o. w K. Spółka ta jako inny niż osoba fizyczna, podmiot prawa nie należała do kręgu podmiotów uprawnionych, objętych zakresem podmiotowym omawianej ustawy. Kolejnym użytkownikiem wieczystym była W. A., która nabyła przedmiotową nieruchomość w dniu [...]r. Tak więc W. A., jako poprzednik prawny skarżących po pierwsze, nie była użytkownikiem wieczystym nieruchomości w dniu [...]r. a po drugie, jej poprzednik prawny – jako osoba prawna, a nie osoba fizyczna nie nabył z dniem [...]r. uprawnienia, o którym mowa w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001r.

W takiej sytuacji, Kolegium nie mogło wydać innej decyzji merytorycznej niż decyzja odmawiającej nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości. Rozstrzygnięcie, które wbrew oczywistym faktom orzekałoby o nieodpłatnym nabyciu prawa własności nieruchomości naruszałoby zasadę praworządności wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP i art. 6 kpa.

Z tych względów, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.