Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1038/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-07-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 76, art. 76a, art. 76b § 1, art. 77 § 1 pkt 3, art. 77 § 3 i 4, 77b, art. 79 § 2, art. 80
journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 134 § 1, art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rennert Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Protokolant: starszy sekretarz sądowy Agata Pasternak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lipca 2022 r. sprawy ze skargi O. S.A. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia 5 października 2021 r. [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 rok oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 14 czerwca 2021 r., Wójt Gminy B. odmówił [...] S.A. w W. (dalej: strona, Spółka, podatnik, skarżąca), stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 r.

W uzasadnieniu organ podatkowy stwierdził, że nie jest możliwe rozpatrzenie merytoryczne wniosku podatnika o zwrot wpłaconego w 2015 r. podatku za rok 2009, gdyż nie istnieje należność pieniężna, która mogłaby podlegać zwrotowi, ponieważ prawo do zwrotu nadpłaty wygasa po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin jej zwrotu.

Organ wyjaśnił, że w dniu 30 grudnia 2014 r. organ podatkowy wydał decyzję określającą wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości na rok 2009 od wartości budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej w wysokości 50.060,00 zł wraz z należnymi odsetkami wyliczonymi na dzień wymagalności zobowiązania podatkowego, do dnia wpłaty na rachunek bankowy Gminy B.. Podatnik pismem z dnia 15 stycznia 2015 r. złożył odwołanie od tej decyzji i decyzją z dnia 09 lutego 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję organu pierwszej instancji w mocy. Decyzję tę podatnik zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który wyrokiem z dnia 17 września 2015 r., sygn. akt I SA/Po 748/15 (wyrok prawomocny od dnia 13 listopada 2015 r.) uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium z dnia 09 lutego 2015 r. i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy B. z dnia 30 grudnia 2014 r. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2009 r. Wyrok doręczony został organowi podatkowemu w dniu 4 grudnia 2015 r.

Spółka pomimo toczącego się postępowania odwoławczego wykonując decyzję Wójta Gminy B. wpłaciła w dniu 19 lutego 2015 r. na rzecz Gminy kwotę 75.299,00 zł. Natomiast wnioskiem z dnia 17 maja 2021 r. zwróciła się do organu I instancji z prośbą o zwrot nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 r. wraz z oprocentowaniem powołując się na art. 72 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz.U. z 2021 r., poz. 1540 – dalej: "o.p.").

Mając powyższe na uwadze organ wskazał, że prawo do żądania stwierdzenia nadpłaty lub złożenia wniosku o zwrot nadpłaty wygasło 31 grudnia 2020 r. Żądanie stwierdzenia nadpłaty po upływie terminu przedawnienia powoduje wygaśnięcie prawa o stwierdzenie nadpłaty. Niestwierdzona prawnie nadpłata nie może być wymagalna. Ponadto wygaśnięcie prawa do żądania stwierdzenia nadpłaty powoduje, że nie jest możliwe dochodzenie zwrotu nadpłaty.

Na powyższą decyzję Spółka złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wnosząc o jej uchylenie.

Spółka stwierdziła, iż w związku z upływem terminu przedawnienia w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 r., obowiązuje deklaracja złożona przez Spółkę. Oznacza to, że kwota, jaka została zapłacona ponad to, co Spółka wskazała w deklaracji, stanowi nadpłacony podatek, gdyż deklaracja uzyskała walor "niepodważalności". Dlatego też organ podatkowy powinien dokonać zwrotu nadpłaty obejmującej dokonaną wpłatę wraz z odsetkami i oprocentowaniem. Spółka stwierdziła, że organ I instancji naruszył też art. 77 § 1 pkt 1 oraz 78 § 1 i § 3 o.p., poprzez brak określenia i zwrotu oprocentowania od nadpłaty za okres od dnia powstania nadpłaty, do dnia zwrotu nadpłaty.

Decyzją z dnia 5 października 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że należność podatkowa za 2009 r. uregulowana została w dniu 19 lutego 2015 r. Zgodnie zatem z art. 80 § 1 o.p. prawo do zwrotu nadpłaty wygasa po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin jej zwrotu. W ocenie SKO nie istnieje należność pieniężna podlegająca zwrotowi albowiem prawo do stwierdzenia nadpłaty i jej zwrotu wygasło w dniu 1 stycznia 2021 r. i w związku z tym na skutek wniosku o jej zwrot z dnia 17 maja 2021 r. nadpłata nie jest wymagalna. Z tego też powodu wszelkie podniesione argumenty pod adresem zaskarżonej decyzji nie są uprawnione.

W skardze z dnia 9 listopada 2021 r. pełnomocnik Spółki zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie:

1. art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 o.p., gdyż zaskarżona decyzja nie zawiera prawidłowego uzasadnienia faktycznego i prawnego, co powoduje, że decyzja nie poddaje się kontroli instancyjnej;

2. art. 122 w zw. z art. 180 § 1, art. 187 § 1 oraz art. 191 o.p., poprzez brak przeprowadzenia postępowania dowodowego i należytej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, co miało wpływ na wydane rozstrzygniecie;

3. art. 72 § 1 pkt 1 w zw. z art. 79 § 2 w zw. z art. 80 § 1 o.p., poprzez odmowę zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 r. wraz z oprocentowaniem, podczas gdy brak było podstaw do wydania takiego rozstrzygnięcia i należało określić wysokość nadpłaty wraz z oprocentowaniem;

4. art. 77 § 1 pkt 1 oraz art. 78 § 1 i § 3 pkt 1 i 2 o.p., poprzez brak określenia i zwrotu oprocentowania od nadpłaty za okres od dnia powstania nadpłaty, do dnia zwrotu nadpłaty.

Mając powyższe na uwadze, strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zwrot kosztów postępowania, w tym zwrot kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc dotychczasowe argumenty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Istota sporu zaistniałego w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy organy podatkowe zasadnie odmówiły stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za rok 2009, w związku ze złożonym przez Spółkę pismem z dnia 17 maja 2021 r., w którym zawarto żądanie zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 r. wraz z oprocentowaniem.

Na wstępie należy stwierdzić, że przepisy regulujące zwrot nadpłaty, mimo że zawarte są w o.p., to mają charakter materialnoprawny. Jak słusznie bowiem wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 czerwca 2008 r. o sygn. akt I FSK 636/07: "Przepisy regulujące instytucję nadpłaty mają charakter materialnoprawny. (...) Skoro tak to w sytuacji, gdy ustawodawca dokonując zmiany przepisów o charakterze materialnoprawnym nie zamieszcza przepisów przejściowych, zastosowanie znajdą przepisy w brzmieniu obowiązującym w czasie, w którym powstały zdarzenia kształtujące określone stosunki prawne. Zarówno powstanie obowiązku podatkowego jak i uprawnienie do zwrotu nadpłaty wraz z należnym oprocentowaniem oceniać należy w tej sytuacji w oparciu o stan prawny istniejący w momencie powstania tych zdarzeń".

Zatem dla oceny zasad i terminu zwrotu nadpłaty stosować należy przepisy obowiązujące w dacie powstania nadpłaty, jeśli przepis przejściowy nie stanowi inaczej. W rozpatrywanej sprawie nadpłata powstała w dniu dokonania dobrowolnej wpłaty kwoty tytułem podatku od nieruchomości za 2009 r., tj. w dniu 19 lutego 2015 r. Nadmienić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 17 września 2015 r. o sygn. akt I SA/Po 748/15 wyeliminował z obrotu prawnego decyzję Wójta Gminy B., będącą podstawą tej wpłaty, jak również decyzję organu odwoławczego. Nadto Sąd umorzył postępowanie administracyjne. Wyrok ten wobec nie wniesienia skargi kasacyjnej uprawomocnił się z dniem 13 listopada 2015 r.

W pierwszej kolejności przywołać należy przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie, w brzmieniu obowiązującym do końca 2015 r.

Zgodnie z art. 77 § 1 o.p. nadpłata podlega zwrotowi w terminie:

1) 30 dni od dnia wydania decyzji o zmianie, uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji:

a) ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego,

b) określającej wysokość zobowiązania podatkowego,

c) o odpowiedzialności podatkowej płatnika lub inkasenta,

d) o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej lub spadkobiercy,

z zastrzeżeniem § 3;

2) 30 dni od dnia wydania decyzji stwierdzającej nadpłatę lub określającej wysokość nadpłaty;

3) 14 dni od dnia doręczenia organowi podatkowemu odpisu orzeczenia sądu administracyjnego, ze stwierdzeniem jego prawomocności, uchylającego decyzję organu podatkowego pierwszej instancji lub stwierdzającego jej nieważność, z zastrzeżeniem § 3;

4) 30 dni od dnia złożenia wniosku, o którym mowa w art. 74;

5) 3 miesięcy od dnia złożenia zeznania lub deklaracji, o których mowa w art. 73 § 2 pkt 1-3, z zastrzeżeniem § 2;

6) 2 miesięcy od dnia złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wraz ze:

a) skorygowanym zeznaniem (deklaracją) - w przypadkach, o których mowa w art. 75 § 3,

b) skorygowanym zeznaniem (deklaracją) i z umową spółki aktualną na dzień rozwiązania spółki - w przypadku, o którym mowa w art. 75 § 3a

- lecz nie wcześniej niż w terminie 3 miesięcy od dnia złożenia zeznania lub deklaracji, o których mowa w art. 73 § 2;

7) 30 dni od dnia złożenia deklaracji, o której mowa w art. 73 § 2 pkt 4.

§ 2. W przypadku skorygowania deklaracji:

1) w trybie określonym w art. 274 § 1 pkt 1 - nadpłata podlega zwrotowi w terminie 3 miesięcy od dnia upływu terminu do wniesienia sprzeciwu;

2) przez podatnika - nadpłata podlega zwrotowi w terminie 3 miesięcy od dnia jej skorygowania.

§ 3. W przypadku uchylenia decyzji, o której mowa w § 1 pkt 1 lit. a-d, lub stwierdzenia jej nieważności, jeżeli następnie, w terminie 3 miesięcy od dnia uchylenia lub stwierdzenia nieważności przez organ podatkowy lub od dnia doręczenia organowi podatkowemu odpisu orzeczenia sądu administracyjnego ze stwierdzeniem jego prawomocności, uchylającego decyzję lub stwierdzającego jej nieważność, zostanie wydana decyzja w tej samej sprawie, nadpłata, którą stanowi różnica między podatkiem wpłaconym a podatkiem wynikającym z tej decyzji, podlega zwrotowi w terminie 30 dni od dnia wydania nowej decyzji.

§ 4. W przypadku niewydania nowej decyzji w terminie, o którym mowa w § 3, nadpłata stanowiąca kwotę wpłaconą na podstawie decyzji uchylonej lub decyzji, której nieważność stwierdzono, podlega zwrotowi bez zbędnej zwłoki.

W niniejszym przypadku wskazać należy na art. 77 § 1 pkt 3 o.p. Przepis ten wymaga, aby nadpłata została zwrócona w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi podatkowemu odpisu orzeczenia sądu administracyjnego, ze stwierdzeniem jego prawomocności, uchylającego decyzję organu podatkowego pierwszej instancji lub stwierdzającego jej nieważność. W terminie tym organ podatkowy zobowiązany jest zwrócić nadpłatę, jeżeli postępowanie w sprawie zostało umorzone. Jeżeli natomiast po uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności postępowanie jest dalej prowadzone, termin zwrotu nadpłaty może się wydłużyć. Będzie tak wówczas, gdy organ podatkowy wyda w terminie 3 miesięcy od uchylenia lub stwierdzenia nieważności lub od dnia doręczenia organowi podatkowemu odpisu prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego nową decyzję w tej samej sprawie (art. 77 § 3 o.p.). Nadpłata, będąca różnicą pomiędzy tym, co wpłacił podatnik, a tym, co wynika z nowej decyzji, podlega zwrotowi w terminie 30 dni od dnia wydania nowej decyzji (Etel, Leonard. Art. 77. W: Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. V. LEX, 2013). W przypadku niewydania nowej decyzji w terminie 3 miesięcy, nadpłata stanowiąca kwotę wpłaconą na podstawie decyzji uchylonej lub decyzji, której nieważność stwierdzono, podlega zwrotowi bez zbędnej zwłoki (art. 77 § 4 o.p.).

Zgodnie z art. 79 § 2 o.p., prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty oraz wniosku o zwrot nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, chyba że ustawy podatkowe przewidują inny tryb zwrotu podatku. Przepis ten (tj. art. 79 o.p.), zgodnie z art. 76b § 1 o.p., podobnie jak przepisy art. 76, 76a, 77b i art. 80 o.p. stosuje się odpowiednio do zwrotu podatku. W szczególności, co ma znaczenie w tej sprawie, zgodnie z art. 80 o.p. prawo do zwrotu nadpłaty (zwrotu podatku) wygasa po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin zwrotu (§1), przy czym złożenie wniosku o stwierdzenie nadpłaty (o zwrot podatku), lub zaliczenie jej na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych przerywa bieg terminu do zwrotu nadpłaty (zwrotu podatku). W przepisie art. 80 o.p. określony został termin, z upływem którego wygasa przysługujące podatnikowi (także innym podmiotom uprawnionym) prawo do zwrotu nadpłaty (zwrotu podatku). Nadpłata najpierw musi powstać, następnie musi upłynąć termin jej zwrotu, po czym licząc od końca roku, w którym upłynął termin jej zwrotu, rozpoczyna bieg pięcioletni termin, po upływie którego wygasa prawo do zwrotu nadpłaty. Skutkiem upływu tego terminu jest wygaśnięcie prawa podatnika do domagania się zwrotu nadpłaty (zwrotu podatku), a także zaliczenia na poczet zaległości oraz bieżących i przyszłych zobowiązań podatkowych. Skutki wygaśnięcia prawa do zwrotu nadpłaty (zwrotu podatku) są takie same jak w przypadku przedawnienia zobowiązania podatkowego, z tym że uprawnionym w tym przypadku jest podatnik. Jest to termin materialnoprawny, który nie może być odroczony ani też przedłużony (zob. Leonard Etel Komentarz aktualizowany do art. 80 Ordynacji podatkowej, LEX).

Z ustaleń organów podatkowych wynika, że podatnik uiścił podatek od nieruchomości za 2009 r. w kwocie ustalonej w decyzji z 30 grudnia 2014 r., utrzymanej w następnie w mocy decyzją z dnia 9 lutego 2015 r., które zostały uchylone wyrokiem WSA w Poznaniu z 17 września 2015 r. Prawomocny odpis wyroku wpłynął do organu podatkowego w dniu 4 grudnia 2015 r. Wniosek o zwrot nadpłaty został złożony dopiero 17 maja 2021 r., a strona nie przedstawiła żadnych dowodów wskazujących na to, że wniosek został złożony wcześniej.

Zatem w sytuacji, gdy zobowiązanie podatkowe zostało określone w ostatecznej decyzji organu podatkowego, która została następnie wyeliminowana z obrotu prawnego, to wówczas nadpłata zwracana jest podatnikowi z urzędu w terminie wskazanym w art. 77 o.p. W niniejszej sprawie winno to nastąpić w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi podatkowemu prawomocnego wyroku WSA w Poznaniu z dnia 17 września 2015 r. Zwrot nadpłaty w tego typu przypadkach, jak słusznie zauważyła skarżąca, przybiera postać czynności materialno-technicznej, która najczęściej polega na przelaniu/przekazaniu określonej kwoty na konto podatnika. Oznacza to, że zgodnie z cytowanym wcześniej art. 80 § 1 o.p. prawo do zwrotu nadpłaty wygasło z końcem 2020 r., czyli po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin jej zwrotu. Prawo to nie zostało przerwane, bowiem nie było żadnych zdarzeń opisanych w art. 80 § 3 o.p. Zaistnienie takich zdarzeń nie wynika z materiału zgromadzonego w aktach sprawy, ani nie wskazuje na nie skarżąca. Upływ tego terminu z dniem 31 grudnia 2020 r. oznacza, że prawo to wygasło i nie ma możliwości zwrotu nadpłaty. Skoro termin określony w art. 80 § 1 o.p. ma charakter materialnoprawny, to organ podatkowy uwzględnia go z urzędu.

Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdza, że organy prawidłowo odmówiły stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 r. Okoliczność, że zwrot nadpłaty, w określonych przypadkach, nie wymaga wydania decyzji, w tym stwierdzającej nadpłatę, nie oznacza, że strona, której zwrot ten się należy, ma jedynie oczekiwać na ten zwrot, bez podejmowania jakichkolwiek, w tym przewidzianych prawem, czynności. Natomiast brak zwrotu nadpłaty w sytuacji, gdy obowiązek jej zwrotu w ustawowym terminie wynika wprost z przepisu prawa, stanowi o bezczynności organu podatkowego wówczas, gdy uprawniona do takiej nadpłaty strona domagała się dokonania tej czynności, składając odpowiedniej treści wniosek (o zwrot nadpłaty). W sytuacji, gdy wniosek taki zostaje złożony organ podatkowy bądź zwraca nadpłatę (czynność materialno-techniczna), bądź wydaje w jej sprawie stosowne orzeczenie.

Sąd dostrzega, że wniosek Spółki obejmuje nie tylko żądanie zwrotu nadpłaty, ale również wypłaty jej oprocentowania. Jednak Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm. - dalej: "p.p.s.a."). Będąc więc związanym granicami wyznaczonymi przez zaskarżoną decyzję, która odnosi się wyłącznie do nadpłaty, Sąd nie był uprawniony do wypowiedzenia się w kwestii jej oprocentowania.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.