Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1112/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-04-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 par. 1-2
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dominik Mączyński Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska Sędzia WSA Waldemar Inerowicz (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego w K., działając jako organ egzekucyjny, prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec P. B., na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K., Burmistrza A. i Wójta Gminy B.

Zawiadomieniem z dnia [...] marca 2014 r., nr [...], organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z tytułu zwrotu podatku akcyzowego u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank - w Urzędzie Gminy B.

W dniu [...] marca 2014 r. wpłynęło do organu egzekucyjnego pismo zobowiązanego, skierowane do Dyrektora Izby Skarbowej w P., zawierające skargę na czynności egzekucyjne wraz z wnioskiem o umorzenie czynności egzekucyjnej.

Dyrektor Izby Skarbowej w P. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...], oddalił skargę P. B. na czynności egzekucyjne. Jednocześnie organ odwoławczy zawiadomił stronę, że w przedmiocie wniosku o umorzenie czynności egzekucyjnej organem właściwym jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w K.

Pismem z dnia [...] maja 2014 r. organ egzekucyjny wezwał stronę do sprecyzowania wniosku w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, poprzez podanie, jaka przesłanka z art. 59 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm. - w skrócie: "u.p.e.a."), ma stanowić podstawę do umorzenia postępowania. W piśmie z dnia [...] czerwca 2014 r. zobowiązany wyjaśnił, że przedmiotem jego wniosku jest umorzenie postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie podniósł, że nie uznaje zajęcia wierzytelności dokonanego na wniosek wierzycieli, albowiem, jego zdaniem, istnieją wzajemne zobowiązania z tytułu prawomocnych wyroków wojewódzkiego sądu administracyjnego, które mogą być wzajemnie skompensowane.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. postanowieniem z dnia [...], nr [...], odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...].

W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji podniósł, że w sprawie nie ziściła się żadna z przesłanek do umorzenia postępowania egzekucyjnego, o których mowa w art. 59 § 1 i § 2 u.p.e.a. Wskazano, że wierzyciele zobowiązanego, w odpowiedzi na zapytanie organu egzekucyjnego, stwierdzili brak podstaw do umorzenia postępowania prowadzonego na podstawie w/w tytułów wykonawczych. Zaznaczono przy tym, że Burmistrz A. podkreślił, że objęte tytułami egzekucyjnymi decyzje ustalające wysokość podatku rolnego i podatku od nieruchomości za lata 2008-2013 są ostateczne i wykonalne. Wyjaśnił także, że wyroki WSA w Poznaniu zapadłe w sprawach o sygn. akt III SA/Po 435/10, III SA/Po 436/10, III SA/Po 432/10, III SA/Po 433/10, III SA/Po 434/10, uchyliły inne decyzje wydane przez Burmistrza A. i przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., tj. decyzje wydane w trybie wznowieniowym, a nie wymiarowym.

Organ I instancji podkreślił, że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje wtedy, gdy w jego toku zaistnieją przeszkody o charakterze trwałym, które powodują, że dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe lub niecelowe. Tymczasem w przypadku postępowania egzekucyjnego prowadzonego względem wnioskodawcy nie można mówić o bezskuteczności.

Odnosząc się do podniesionych we wniosku argumentów zobowiązanego, organ stwierdził, że nie mogą one stanowić podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego, albowiem nie zostały one wymienione w art. 59 u.p.e.a. Ponadto organ podniósł, że kwestia wyroku WSA w Poznaniu o sygn. akt III SA/Po 434/10, była już przedmiotem wyjaśnień składanych stronie przy rozpatrywaniu jej podania o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], a rozstrzygniętych postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...]. Wówczas organ egzekucyjny wyjaśnił, iż w stosunku do tytułów wykonawczych o nr [...] i [...] z dnia [...] listopada 2009 r. oraz o nr [...] i [...] z dnia [...] lutego 2010 r., dotyczących podatku rolnego i podatku od nieruchomości za 2009 r., decyzja wymiarowa nr [...], będąca podstawą wystawienia tytułów wykonawczych, została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., a następnie uznana za zgodną z prawem przez WSA w Poznaniu, który wyrokiem z dnia 23 września 2009 r., sygn. akt III SA/Po 326/09, oddalił skargę podatnika. Jednocześnie wskazano, że na wniosek podatnika Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wznowiło postępowanie podatkowe, w wyniku którego decyzją z dnia [...] marca 2010 r., nr [...], odmówiło uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie wymiaru podatku. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ II instancji, a następnie uchylona przez WSA w Poznaniu wyrokiem z dnia 19 październik 2010 r., sygn. akt III SA/Po 434/10. Wskazano jednakże, że wyrok ten nie może być źródłem żądania umorzenia postępowania, albowiem wynika z niego jedynie obowiązek ponownego rozpatrzenia sprawy administracyjnej dotyczącej wznowionego postępowania podatkowego, a nie decyzji wymiarowej określającej wysokość podatku, która jest ostateczna, wykonalna i nigdy nie została uchylona. Ponadto podniesiono, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...], odmówiło uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie wymiaru podatku. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ II instancji, a następnie uznana za zgodną z prawem przez WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 26 czerwca 2012 r., sygn. akt I SA Po 742/11, oddalającym skargę podatnika.

Organ I instancji wskazał także, że zasądzona wyrokiem WSA w Poznaniu z dnia 10 maja 2005 r., sygn. akt I SA/Po 727/03, od Dyrektora Izby Skarbowej w P. na rzecz P. B. kwota [...] zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania, została stronie zwrócona w dniu [...] października 2005 r.

W zażaleniu z dnia [...] zobowiązany wniósł o uchylenie powyższego postanowienia. W uzasadnieniu zobowiązany powołał się na trudną sytuację finansową oraz możliwość kompensacji wzajemnych zobowiązań, powstałych na podstawie prawomocnego wyroku WSA w Poznaniu z dnia 10 maja 2005 r.

Dyrektor Izby Skarbowej w P. postanowieniem z dnia [...], nr [...], utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, że w sprawie nie wystąpiła żadna z enumeratywnie wymienionych w art. 59 u.p.e.a. przesłanek do umorzenie postępowania egzekucyjnego. W tym kontekście wskazano, że podnoszone przez stronę argumenty dotyczące utraty płynności finansowej, nieprawnego zamknięcia firmy oraz możliwości kompensaty wzajemnych zobowiązań nie mogą stanowić podstawy do umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Zaznaczono, że o bezskuteczności egzekucji nie może decydować subiektywne przekonanie strony, iż takowe podstawy zachodzą. Zwrócono również uwagę, że w przypadku podatnika nie można mówić o bezskuteczności postępowania egzekucyjnego, gdyż organ egzekucyjny dokonał szeregu skutecznych czynności egzekucyjnych, w tym m.in.: zajęć wierzytelności, zajęcia rachunku bankowego oraz wpisu hipoteki przymusowej.

Organ odwoławczy zaakcentował również, że zasądzona na rzecz zobowiązanego przez WSA w Poznaniu wyrokiem z dnia 10 maja 2005 r., kwota [...] zł została stronie zwrócona w dniu [...] października 2005 r., o czym organ egzekucyjny już wielokrotnie stronę informował. Odnosząc się natomiast do zaległości objętych tytułami wykonawczymi wystawionymi przez Burmistrza A. oraz Wójta Gminy B., organ II instancji w pełni podzielił ustalenia i rozważania dokonane w tym zakresie przez organ egzekucyjny w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślił przy tym, że żaden z wymienionych przez odwołującego się wyroków WSA w Poznaniu nie stanowi podstawy do umorzenia prowadzonego postępowania.

W skardze z dnia [...] złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu P. B. wniósł o "cofnięcie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w P. wraz z poprzedzającymi ją dokumentami i ponowne rozpatrzenie sprawy zgodnie z faktycznym stanem prawnym".

W argumentacji skargi skarżący stwierdził, iż Urząd Skarbowy w K. nie dopełnił swojego obowiązku dotyczącego weryfikacji poprawności różnych dokumentów, w tym m.in. wyroku WSA w Poznaniu z dnia 5 maja 2005 r. oraz innych wyroków tego Sądu dotyczących decyzji wydanych przez Burmistrza A. i Wójta Gminy B. w przedmiocie podatku od nieruchomości i podatku rolnego. Organ egzekucyjny, w opinii skarżącego, ma wobec niego zaległości płatnicze, co jest potwierdzone prawomocnymi wyrokami WSA w Poznaniu, jednak nie podejmuje żadnych działań w celu dokonania ich kompensaty. Powyższe doprowadziło skarżącego do przekonania, że jego interes prawny został naruszony.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w P. podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym akcie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W toku sądowej kontroli zaskarżonego postanowienia, przeprowadzonej na podstawie kryterium zgodności z prawem, w kontekście zarzutów i treści skargi, kluczową i najistotniejszą sporną kwestią w niniejszej sprawie, jest ocena zasadności stanowiska organu egzekucyjnego w kwestii odmowy umorzenia prowadzonego względem skarżącego postępowania egzekucyjnego.

Na wstępie należy zaznaczyć, że procedura ustanowiona w u.p.e.a., co do zasady, nie służy ustaleniu bądź określeniu obowiązków zobowiązanego, a przymusowemu wykonaniu tych obowiązków w drodze egzekucji. Postępowanie egzekucyjne jest szczególnym typem postępowania administracyjnego, mającego własne instytucje procesowe i środki zaskarżenia. Zgodnie z art. 18 u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. - w skrócie: "k.p.a.") mają odpowiednie zastosowanie, co oznacza, że zakres ich stosowania uzależniony jest od konkretnej kwestii powstałej w toku postępowania egzekucyjnego i w sytuacji, która nie jest wprost, bądź odmiennie uregulowana w ustawie egzekucyjnej (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 9 maja 2013 r., sygn. akt I SA/Ol 152/13, LEX nr 1323412). Podkreślić też należy, że w postępowaniu tym, przy pewnej ochronie praw zobowiązanego, dominuje jednak interes wierzyciela.

Istotą umorzenia postępowania egzekucyjnego jest przerwanie postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Celem tej instytucji jest zakończenie postępowania egzekucyjnego, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku, wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza więc, że nie jest realizowany jego cel. Zaznaczyć także należy, że umorzenie wiąże się z trwałymi przeszkodami uniemożliwiającymi jego dalsze prowadzenie i może nastąpić w każdym jego stadium.

Umorzenie postępowania egzekucyjnego może być obligatoryjne lub fakultatywne. W pierwszym przypadku musi się ziścić którakolwiek z przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 59 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem postępowanie egzekucyjne umarza się:

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Przesłanki do fakultatywnego umorzenia postępowania egzekucyjnego zostały natomiast określone w art. 59 § 2 u.p.e.a. W myśl tego przepisu postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. W przypadkach, o których mowa w art. 59 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 3 u.p.e.a.).

Należy także zaznaczyć, że umorzenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić na wniosek wierzyciela, z urzędu, a także na skutek inicjatywy zobowiązanego. W związku z tym należy wskazać, że organ egzekucyjny umarza postępowanie egzekucyjne, jeśli uzyska informację z jakiegokolwiek źródła o przyczynach uzasadniających umorzenie. Wystąpienie przesłanek stanowiących podstawę umorzenia postępowania obliguje zawsze do takiego zakończenia postępowania egzekucyjnego, bez względu na to czy zostaną one stwierdzone z urzędu, czy też wyjdą na jaw w wyniku zgłoszonych zarzutów, czy wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego (por. wyrok NSA z dnia 18 czerwca 1999 r., sygn. akt III SA 7105/98, LEX nr 46237).

W kontekście poczynionych powyżej rozważań i powołanych przepisów u.p.e.a., Sąd stwierdza, że skarga jest bezzasadna. Przede wszystkim zaakcentować należy, że skarżący zarówno w skardze, jak i wcześniej na etapie postępowania egzekucyjnego, nie podniósł żadnych zarzutów, które wskazywałyby na wadliwość zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w P. i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. Warto także podkreślić, że również w argumentacji wniosku inicjującego przedmiotowe postępowanie, skarżący nie wskazał żadnej z enumeratywnie wymienionych w art. 59 u.p.e.a. przesłanek umorzenia postępowania, albowiem nie można uznać za taką utraty płynności finansowej, nieprawnego zamknięcia jego firmy oraz możliwości kompensaty wzajemnych zobowiązań z tytułu prawomocnego wyroku WSA w Poznaniu z dnia 5 maja 2005 r. Na tych samych podstawach podatnik oparł także zażalenie. Z kolei w skardze, jako przesłankę uzasadniającą umorzenie postępowania wskazał brak zweryfikowania przez organ egzekucyjny poprawności różnych dokumentów, w tym m.in. wyroku WSA w Poznaniu z dnia 5 maja 2005 r. oraz innych wyroków tego Sądu dotyczących decyzji wydanych przez Burmistrza A. i Wójta Gminy B. w przedmiocie podatku od nieruchomości i podatku rolnego, a także możliwość kompensaty wzajemnych zobowiązań. Zestawiając treść powyższych pism i podniesione w nich argumenty z treścią przepisów art. 59 u.p.e.a., należy jednoznacznie stwierdzić, że nie dotyczą one niniejszego postępowania, którego przedmiotem jest zasadność odmowy umorzenia postepowania egzekucyjnego prowadzonego w stosunku do skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K., Burmistrza A. i Wójta Gminy B.

Mając na względzie powyższe, Sąd uznaje za prawidłowe stanowisko organów, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek skutkująca umorzeniem postępowania egzekucyjnego w stosunku do skarżącego, zaś sam skarżący ani nie wskazał tych przesłanek, ani się na nie nie powołał. Słusznie także organ odwoławczy za chybiony uznał argument skarżącego odnoszący się do możliwości dokonania kompensaty wzajemnych zobowiązań, albowiem przepis art. 59 u.p.e.a. nie przewiduje takiej możliwości. Ponadto zaznaczono, że zasądzona na rzecz P. B. przez WSA w Poznaniu wyrokiem z dnia 10 maja 2005 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Po 727/03, kwota [...] zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania, została stronie zwrócona w dniu [...] października 2005 r., a o tym fakcie skarżący był już (w toku licznych postępowań) wielokrotnie informowany przez organ egzekucyjny. Z kolei w zakresie zaległości objętych tytułami wykonawczymi wystawionymi przez Burmistrza A. oraz Wójta Gminy B., organ II instancji prawidłowo w pełni podzielił ustalenia i rozważania poczynione przez organ egzekucyjny w postanowieniu z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...], z których jednoznacznie wynika, iż decyzje wymiarowe w zakresie podatku od nieruchomości i podatku rolnego objęte tytułami egzekucyjnymi, na mocy których organ egzekucyjny prowadzi kwestionowane przez stronę postępowanie egzekucyjne, są ostateczne, wykonalne i nigdy nie zostały uchylone. W tym kontekście słusznie stwierdzono, że żaden z wymienionych przez skarżącego wyroków WSA w Poznaniu nie stanowił podstawy do umorzenia prowadzonego postępowania.

Sąd stwierdza ponadto, że organy obu instancji prawidłowo uznały, iż w sprawie nie ziściła się również przesłanka z art. 59 § 2 u.p.e.a., warunkująca fakultatywne umorzenie postępowania, albowiem w trakcie postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny dokonał skutecznej czynności egzekucyjnej, tj. zajęcia wierzytelności z tytułu zwrotu podatku akcyzowego u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank - w Urzędzie Gminy B., a to bezsprzecznie oznacza, że w przypadku prowadzonego względem skarżącego postępowania egzekucyjnego nie można mówić o bezskuteczności.

W podsumowaniu dokonanej kontroli Sąd stwierdza, że zaskarżone postanowienia odpowiadają prawu, albowiem przy ich wydaniu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i procesowego, które mogłyby lub miały istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd nie znalazł podstaw do przeprowadzenia dowodów z kopii dokumentów złożonych przez skarżącego do akt podczas rozprawy, wobec stwierdzenia braku przesłanki "istotnych wątpliwości", których wyjaśnienie byłoby niezbędne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy (art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a.")).

W tym stanie rzeczy, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 P.p.s.a.