Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 3433/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-08-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Kara administracyjna
Ruch drogowy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję organu administracji
Powołane przepisy: article: art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 64 ust. 1 pkt 1, art. 64d ust. 1 i ust. 2 pkt 1, art. 140aa ust. 1 i ust. 4 pkt 2, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c)
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 106 § 3, art. 176, art. 188, art. 207 § 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas (spr.) Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędzia del. WSA Małgorzata Grzelak Protokolant asystent sędziego Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 czerwca 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 4179/14 w sprawie ze skargi P. J. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2014 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz P. J. kwotę 2475 (dwa tysiące czterysta siedemdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 czerwca 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 4179/14, oddalił skargę P. J. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2014 r. w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.

I

Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia:

W dniu [...] maja 2014 r. w miejscowości D. na ul. K. poddano kontroli czteroosiowy samochód ciężarowy marki VOLVO o nr rejestracyjnym [...], kierowany przez D. M., który w imieniu P. J., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą P. J. "K." [...], wykonywał krajowy transport drogowy rzeczy na podstawie licencji nr [...], poprzez przewóz ładunku sypkiego w postaci pospółki. Pojazd skierowano do punktu pomiaru masy i nacisków osi w miejscowości P. [...], droga krajowa nr [...], R.-T., prawa strona, a następnie zważono przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C o wskazanych numerach fabrycznych. Pomiary kontrolowanego pojazdu wykazały, że nacisk dla podwójnej osi napędowej wyniósł 29,6 tony, co stanowiło przekroczenie o 11,6 tony (przekroczenie o 64,4%) oraz, że rzeczywista masa całkowita pojazdu wynosi 45,85 tony, co stanowiło przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu o 13,85 tony (przekroczenie o 43,4%). Ponadto stwierdzono, że pomimo, iż przewoźnik na przejazd omawianego pojazdu powinien posiadać zezwolenie kategorii VII, kierowca nie okazał do kontroli żadnego zezwolenia. Przebieg kontroli utrwalono protokołem, którego kierowca pojazdu odmówił podpisania bez podania przyczyny. Kierowca uczestniczył w ważeniu pojazdu i wraz z kontrolującym odczytywał wyniki z wag, a następnie podpisał protokół z odczytania wyników ważenia. Kierowca złożył wniosek o ponowne ważenie pojazdu, które zostało przeprowadzone. Kierowca pojazdu złożył zeznania jako świadek i oświadczył, że w danym dniu, wykonując transport drogowy rzeczy, przewoził pospółkę z kopalni w P. do firmy H. w miejscowości S. J. Na wadze w firmie P. J. dostał kwit wagowy nr [...], a zlecenie przewozu otrzymał od spedytora firmy skarżącego. Kierowca oznajmił, że nie miał wpływu na ilość towaru, jaki miał wziąć, ponieważ towar ładował pracownik firmy skarżącego. Nadto trasę przejazdu ustaliła firma skarżącego, a więc nie miał również wpływu na jej wybór. Z przesłuchania świadka sporządzono protokół, do którego treści kierowca nie miał zastrzeżeń, jednakże odmówił jego podpisania bez podania przyczyny.

W piśmie z dnia [...] czerwca 2014 r. P. J. wskazał, że przedmiotowa kontrola w zakresie ważenia pojazdów została przeprowadzona z naruszeniem przepisów zawartych w zarządzeniu Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 16 listopada 2011 r. nr 50/2011, bowiem kierowca nie został zapoznany z procedurą ważenia oraz treścią instrukcji producenta wag. Ponadto nie zostały zastosowane wzory protokołów kontrolnych wskazane w rozporządzeniu Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 23 lipca 2013 r. w sprawie kontroli przewozu drogowego. Strona podniosła, że ważenia dokonano przy użyciu wag nieautomatycznych typu SAW 10C/II, którymi nie jest możliwe dokonywanie wyznaczenia masy pojazdu, czyli ważenia w zakresie dopuszczalnej masy całkowitej. Powołał się na pismo Głównego Urzędu Miar Biura Metrologii Prawnej z dnia 30 sierpnia 2012 r., z którego wynika, że wagi SAW 10C dopuszcza się jedynie do ważenia poszczególnych osi.

Decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na P. J. karę pieniężną w wysokości 15.000 zł za naruszenie zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym, dla którego wymagane jest zezwolenie kategorii VII, ładunków innych niż ładunek niepodzielny w pozostałych przypadkach. W uzasadnieniu organ podkreślił, że rzeczywisty nacisk dla podwójnej osi napędowej pojazdu silnikowego wyniósł 29,6 tony, co stanowi przekroczenie o 11,6 tony (przekroczenie o 64,4%). Ponadto stwierdzono, że rzeczywista masa całkowita pojazdu wynosi 45,85 tony, co stanowi przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu o 13,85 tony (przekroczenie o 43,4%). Za bezzasadne organ uznał twierdzenie, iż protokół kontroli jest niezgodny z obowiązującym wzorem. Kierowca przed rozpoczęciem ważenia został poinformowany o procesie kontroli wagi, a także wydano mu polecenia, jak ma się zachować w trakcie kontroli wagi pojazdu. Organ podniósł, że ustalenia zawarte w raporcie Najwyższej Izby Kontroli, dotyczące wag typu SAW 10C, nie stanowią źródła prawa powszechnie obowiązującego.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył P. J., podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz dodając, że organ I instancji błędnie oznaczył stronę postępowania poprzez wskazanie jej nieprawidłowego adresu. Strona skarżąca podniosła, że błędnie zakwalifikowano przewóz jako wykonywany bez zezwolenia kategorii VIl, ponieważ w niniejszej sprawie przewożony był towar w postaci piasku z ziemią, czyli sypki (podzielny), w związku z czym nie był to ładunek niepodzielny, dla którego właściwe są zezwolenia kategorii III-VII. Skarżący podniósł, że w niniejszej sprawie właściwe byłoby uzyskanie zezwolenia kategorii I, a tym samym nie można nałożyć kary za brak zezwolenia kategorii VII.

Ponadto strona wskazała na raport Najwyższej Izby Kontroli i pismo Międzynarodowej Organizacji Metrologicznej WELMEC w zakresie możliwości użycia wag typu SAW 10C do wyznaczania rzeczywistej masy całkowitej i nacisków osi wielokrotnych. Skarżący stwierdził, że nie jest możliwe za pomocą ww. typu wag dokonywanie wyznaczenia masy pojazdu, czyli ważenia w zakresie dopuszczalnej masy całkowitej.

Decyzją z dnia [...] października 2014 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję I instancji. Organ odwoławczy podkreślił, że z materiału dowodowego wynika, iż doszło do naruszenia obowiązku w zakresie posiadania zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Organ zaznaczył, że do kontroli zastosowano przenośne wagi do pomiarów statycznych typu SAW 10C, legitymujące się w dniu kontroli ważnymi świadectwami legalizacji ponownej, a kontrolę przeprowadzono w miejscu zatwierdzonym do tego typu czynności, legitymującym się protokołem z pomiaru pochylenia równości terenu na stanowisku ważenia pojazdów z dnia [...] lutego 2014 r. Zdaniem organu odwoławczego, możliwość zbadania całkowitej masy kontrolowanego pojazdu za pomocą wskazanych wag potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych.

Odnośnie zarzutów w zakresie błędnego zakwalifikowania kategorii zezwolenia GITD stwierdził, że ustalając tę kategorię organ kieruje się wymiarami, masą, naciskami osi pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I-VII oraz drogi, po których pojazdy te mogą się poruszać. Przy kwalifikacji kategorii zezwolenia bez znaczenia jest okoliczność podzielności ładunku, bowiem stosownie do art. 140ab ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.r.d.), w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2 za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P. J. powtórzył zarzuty i argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji I instancji. Dodatkowo skarżący wskazał, że kierowca kontrolowanego pojazdu nie podpisując protokołu był świadomy, że waga SAW 10 II C nie może być użyta do określenia całkowitej masy pojazdu. Skarżący stwierdził, że dochował należytej staranności w zakresie realizacji wszystkich czynności podczas przewozu, w związku z czym w sprawie niniejszej powinien mieć zastosowanie art. 149 aa ust. 4 p.r.d.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wyrokiem z dnia 22 czerwca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.

Sąd I instancji podkreślił, że skoro do pomiarów nacisków osi kontrolowanego zespołu pojazdów użyto przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C/II, zasadne jest wskazanie, iż miejsce, w którym przeprowadzano pomiary, nie musiało podlegać ocenie pod kątem spełniania warunków zawartych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych. Ponadto WSA stwierdził, że brak jest regulacji prawnej ważenia za pomocą wag nieautomatycznych przez organy kontrolne, jednakże brak tej procedury nie czyni dokonanych pomiarów nieważnymi. Pomimo braku stosownych procedur, inspektorzy dokonując czynności kontrolnych, w celu zapewnienia maksymalnej dokładności wyników, korzystają wyłącznie z miejsc wypoziomowanych, odpowiednio zbadanych i zatwierdzonych przez właściwe organy. Sąd wskazał, że miejsce przeprowadzenia spornego ważenia legitymowało się dokumentem zatwierdzającym, a pomiary zawarte w treści tego dokumentu wskazują, iż pomierzone spadki mieszczą się w normie, przewidzianej również dla wag do pomiarów dynamicznych (do ważenia pojazdów w ruchu). Zdaniem Sądu, brak regulacji prawnej odnośnie procedury ważenia pojazdów przy zastosowaniu przenośnych wag do pomiarów statycznych powoduje, że inspektorzy, wykonując pomiary, zasadnie stosują się do wytycznych zawartych w instrukcjach wag dołączonych przez ich producentów. Obie wagi użyte podczas kontroli legitymowały się ważnym świadectwem ponownej legalizacji. Ze Świadectwa Homologacji UE Nr D98-09-08, dołączonego do instrukcji wag SAW 10C wynika, że wagi te są zgodne z wymaganiami dyrektywy nr 90/384/EWG (obecnie zastąpionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2009/23/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wag nieautomatycznych), wdrożonej do prawa polskiego rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 23), którego przepisy stosuje się od dnia akcesji Polski do UE. Zgodnie z § 2 pkt 2 tego rozporządzenia jego przepisy stosuje się do wag nieautomatycznych służących do określania masy będącej podstawą obliczania (...) kar (...) lub podobnych typów opłat. W związku z powyższym zdaniem WSA, za pomocą wag użytych w trakcie kontroli organ mógł ustalić masę całkowitą kontrolowanego pojazdu (DMC). Sąd wskazał, że art. 1 ust. 2 lit. a) pkt 2 w zw. z załącznikiem I "wymogi metrologiczne" Ip. 2.1 dyrektywy nr 90/384/EWG dopuszczają wagi o dokładności llll do ważenia wykorzystywanego dla ustalenia masy do obliczania kary. Również art. 1 ust. 2 lit. a) pkt ii i załącznik I do dyrektywy 2009/23/WE przewidują wykorzystywanie wag nieautomatycznych o dokładności llll do tego celu.

WSA podniósł, że ważenie kontrolowanego pojazdu odbyło się z zachowaniem procedury określonej w instrukcji obsługi przeznaczonej dla wag SAW/Seria II. Ponieważ w ramach konfiguracji dwóch wag (jednej pary) przy pomiarach obciążenia osi nie zamieszczono ograniczenia co do liczby osi, które mogą być poddane takiemu ważeniu, nie ma zdaniem Sądu, przeszkód do przeprowadzenia w tej konfiguracji pomiaru nacisków osi wielokrotnej, złożonej z pięciu osi składowych, w jaką wyposażony był kontrolowany pojazd. Natomiast konfigurację użytkowania wag w grupach od 4 do 6 przewidziano w przypadku dokonywania pomiarów obciążenia grupowego osi lub pomiarów wagi netto pojazdów dwu- lub trzyosiowych podczas jednej procedury pomiaru wagi. Aby zapobiec błędom w pomiarach spowodowanym tarciem spoczynkowym zawieszenia kół, producent wag SAW/ Seria II (w uwagach do pkt 2.4 instrukcji) zalecił jednoczesny pomiar dla wszystkich kół w zamocowanej części pojazdu przy zastosowaniu odpowiedniej liczby połączonych wag. Wskazał też, że jeżeli niemożliwe jest jednoczesne zważenie kół mostów dwu- lub trzyosiowych, należy zrównoważyć różnicę wysokości przy pomocy płyt pomocniczych. Z podkładek można jednak zrezygnować, jeżeli istnieją odpowiednie wgłębienia w nawierzchni w miejscu przeprowadzania pomiarów, w których można umieścić wagę SAW. Z treści pkt 2.4 instrukcji wynika zatem, że dopuszczalne jest także dokonywanie pomiarów nacisków osi (bez ograniczeń co do liczby osi) za pomocą jednej pary wag.

Sąd wskazał ponadto, że w pkt 5.1 załącznika do Świadectwa Homologacji (Warunki lokalizacji) wskazano m.in., iż powierzchnia wagi pomostowej w obszarze osi (3 m z przodu i z tyłu wagi) musi znajdować się w tej samej płaszczyźnie co podłoże, szczególnie podczas ważenia pojazdów wieloosiowych, a w razie potrzeby należy użyć podkładek wyrównujących. Zapis ten oznacza brak ograniczeń zastosowania wag typu nieautomatycznego do pomiaru obciążenia (nacisku) kół i osi pojazdu determinowanych ilością osi. W oparciu o przepisy przywołanych dyrektyw, instrukcji, Świadectwa Homologacji Sąd I instancji stwierdził, że nie ma ograniczenia możliwości pomiaru nacisku osi jedną parą wag tylko do osi wielokrotnych, składających się maksymalnie z trzech osi składowych. W ocenie Sądu, jedną parą wag typu SAW można więc określić naciski osi wielokrotnych pojazdu wieloosiowego, składających się z więcej niż trzech osi składowych oraz masę całkowitą takiego pojazdu.

Wskazując zaś na treść § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia WSA podał, że oś wielokrotna to zespół złożony z dwóch lub więcej osi składowych, bez określenia maksymalnej liczby osi.

Mając na uwadze powyższe regulacje, Sąd uznał, że zastosowane przez organ w czynnościach kontrolnych wagi typu SAW 10C/II mogły służyć do pomiarów nacisków osi skontrolowanego pojazdu i określenia jego masy całkowitej, a zatem nie ma istotnych zastrzeżeń do procedury ważenia. Zdaniem WSA, sporna kontrola, w której dokonano ważenia zespołu pojazdów, została przeprowadzona sposób prawidłowy, bowiem pomiarów dokonano za pomocą wag przenośnych do pomiarów statycznych, posiadających legalizację Okręgowego Urzędu Miar w Poznaniu. Przed rozpoczęciem czynności kontrolnych kierowca miał możliwość sprawdzenia zgodności numerów fabrycznych wagi ze świadectwami legalizacji, został zapoznany z instrukcją ważenia, zaś odczytu wskazań dokonano w jego obecności. Ponadto miejsce, w którym dokonano kontroli, legitymuje się odpowiednim dokumentem potwierdzającym spełnienie wszelkich warunków koniecznych do wykonywania pomiarów nacisków na osi.

Za oczywistą omyłkę pisarską WSA uznał błędne oznaczenie skarżącego w decyzji I instancji poprzez użycie niewłaściwego adresu. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru tej decyzji wynika zaś, że doręczono ją skarżącemu do rąk własnych, a zatem omyłka ta nie skutkowała wadliwością decyzji.

W odniesieniu do zarzutu błędnego zakwalifikowania kategorii wymaganego zezwolenia za prawidłowe Sąd I instancji uznał, że kara pieniężna w przedmiotowej sprawie winna być nałożona jak za brak zezwolenia kategorii VII, na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 p.r.d. Jeżeli bowiem nie jest możliwe ustalenie kategorii zezwolenia od I do VI, to kwalifikacja stwierdzonego naruszenia jest dokonywana w oparciu o zezwolenie kategorii VII. Zezwolenie na tę kategorię wydaje się, gdy przekroczono wielkości dopuszczalnych odstępstw określonych w zezwoleniach kategorii I-VI. Ponadto Sąd wskazał, że z treści art. 140ab ust. 2 p.r.d. wynika, iż przy kwalifikowaniu naruszeń związanych z ustaleniem braku właściwej kategorii zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym, którym przewożony jest ładunek podzielny, prawna niemożność uzyskania zezwolenia kategorii III-VII nie ma znaczenia. Ustawodawca przyjął, że w takiej sytuacji nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.

Sąd stwierdził, że skarżący nie wykazał okoliczności uzasadniających uwolnienie go od odpowiedzialności za powstałe naruszenie, bowiem nie można uznać, że dochował on należytej staranności w realizacji czynności związanych ze spornym przejazdem. Z art. 140aa ust. 4 pkt 1 lit. a) i b) p.r.d. wynika reguła, zgodnie z którą podmiot wykonujący przejazd ponosi odpowiedzialność za przejazd pojazdem nienormatywnym, a odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny.

WSA podniósł również, że w kontrolowanym postępowaniu nie naruszono również zasad postępowania administracyjnego, w szczególności wynikających z art. 7, art. 8 oraz art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.; powoływanej dalej jako: k.p.a.).

II

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł P. J., zaskarżając orzeczenie w całości oraz domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 2 pkt 35a w związku z art. 64 ust. 1 pkt 1, art. 140aa ust. 1, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c) p.r.d., polegającym na niezasadnym i wadliwym przyjęciu że przekroczenie nacisku podwójnej osi pojazdu skutkuje uznaniem pojazdu za nienormatywny;

2. przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., polegające na nieprzeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego w odniesieniu do warunków wykonania pomiaru masy całkowitej określonych w świadectwie legalizacji przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C, pomimo iż organ administracyjny I instancji, jak i II instancji nie zebrał materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, a nadto Sąd I instancji nawet na podstawie dotychczas zgromadzonego materiału dowodowego nie dokonał jego wszechstronnej oceny w celu stwierdzenia czy naruszono przepisy prawa przez organy administracji i czy miało ono wpływ na wynik sprawy;

3. prawa materialnego, tj. art. 6 k.p.a. w zw. z art. 7 Konstytucji RP przez ich niezastosowanie polegające na bezpodstawnym (niemającym oparcia w przepisach prawa) przyjęciu sposobu interpretacji wyników pomiaru nacisku osi i masy całkowitej.

Szczegółową argumentację na poparcie zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, chociaż niektóre tylko jej zarzuty są uzasadnione.

Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za uzasadniony zarzut naruszenia przepisów postępowania w zakresie dotyczącym ustalenia okoliczności faktycznych, stanowiących podstawę uznania, że wnoszący skargę kasacyjną dopuścił się przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu o 13,85 tony. Ustalenia te poczyniono bowiem na podstawie zsumowania pomiarów nacisku na poszczególne osie pojazdu, dokonanych za pomocą dwóch wag służących do pomiarów statycznych, mimo że, zdaniem kasatora, te wagi nie są przeznaczone do ważenia całego pojazdu. Organ odwoławczy, wypowiadając się w tej kwestii, stwierdził, że z instrukcji wag SAW 10C/II wynika, iż waga może być wykorzystywana m.in. w celu pomiaru ciężaru samochodów ciężarowych. Sąd I instancji podzielił to stanowisko, kwitując go stwierdzeniem, że przyjęty sposób ważenia całego pojazdu (dmc) polegający na algebraicznym zsumowaniu wyników pomiarów poszczególnych osi (z uwzględnieniem pomniejszeń) jest prawidłowy. Zarówno organy, jak i Sąd I instancji nie powołały się na konkretne treści instrukcji, które dawałyby podstawę do takich stwierdzeń, a pogląd ten budzi wątpliwości także biorąc pod uwagę treść świadectwa ich homologacji.

W orzecznictwie ponadto podkreśla się, że przyjęta metoda ważenia całego pojazdu drogą sumowania pomiarów cząstkowych, dotyczących nacisku na poszczególne jego osie, może budzić wątpliwości w świetle ogólnie dostępnej wiedzy z zakresu fizyki, która podpowiada, że masa całkowita pewnego układu fizycznego stanowi sumę masy jego elementów (części) pod warunkiem, że te części nie oddziaływają na siebie wzajemnie (tzw. masa addytywna – zob. wyrok NSA z dnia 21 marca 2017 r., sygn. akt II GSK 2276/15 oraz II GSK 1891/15, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Tym samym należy również uznać za uzasadnione zarzuty procesowe dotyczące naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., w zakresie, w jakim przyjęto, że wykonujący przewóz pojazdem nienormatywnym przekroczył dopuszczalną masę całkowitą pojazdu o 43,4%, co uzasadniało wymierzenie kary na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c) p.r.d., w wymiarze 15.000 zł.

Kwestia ustalenia w niniejszej sprawie ewentualnego przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu ma podstawowe znaczenie w świetle brzemienia art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d. Przepis ten stanowi bowiem, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli "rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu w przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna". W niniejszej sprawie nie ma wątpliwości, że podczas spornego przejazdu przewożony był materiał sypki tzw. pospółka, a zatem z punktu widzenie okoliczności wyłączających odpowiedzialność podmiotu wykonującego przejazd pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenie właściwe ustalenie ewentualnego przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu decyduje o kwestii nałożenia kary.

NSA nie podziela natomiast pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej. W szczególności nie jest uzasadniony zarzut błędnego przyporządkowania stwierdzonych naruszeń wymaganiom związanym z zezwoleniem na przejazd pojazdem nienormatywnym kategorii VII. Jednym z tych naruszeń było przekroczenie dopuszczalnego nacisku na oś podwójną pojazdu o 64,4%. Ze względu na to właśnie przekroczenie (parametr pojazdu), pojazd nie kwalifikuje się do zezwolenia kat. VI (wymagania dotyczące zezwolenia tej kategorii określa lp.6 załącznika nr 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym). Przepis art. 64d ust. 1 ustawy stanowi natomiast, że zezwolenie kat. VII wydaje się dla pojazdu, którego ruch, ze względu na jego wymiary, masę lub naciski osi, nie jest możliwy na podstawie zezwoleń kategorii I-VI. Przepis art. 64d ust. 2 pkt 1 nie dopuszcza, co prawda wydawania zezwoleń kat. VII na przejazd pojazdu nienormatywnego, przewożącego ładunek podzielny. Ale art. 140aa ust. 1 ustawy przewiduje nałożenie kary zarówno za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez wymaganego zezwolenia, jak za przejazd takich pojazdów niezgodnie z warunkami określonymi dla odpowiedniego zezwolenia. W rozpoznawanej sprawie organy błędnie więc określiły delikt jako brak zezwolenia kategorii VII, ponieważ, tak jak powiedziano, w przypadku przejazdu pojazdem nienormatywnym, kwalifikującym się do zezwolenia kat. VII przewożącym ładunek podzielny zezwolenia kat. VII nie wydaje się. Uchybienie to nie miało jednak istotnego wpływu na wynik sprawy, jako że, co oczywiste, przejazd takim pojazdem nienormatywnym podlega również karze, na takich zasadach, jak przejazd pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia kat. VII (zob. wyrok NSA z 21 marca 2017 r., II GSK 1891/15, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela również zarzutu art. 106 § 3 p.p.s.a. Dopuszczenie nowego dowodu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu. Nawet w sytuacji, gdy dowód taki był oferowany przez stronę w postępowaniu sądowym, to jego nieprzeprowadzenie przez sąd nie może być oceniane jako naruszenie przepisu postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 982/06, niepublikowany, treść (w:) System Informacji Prawnej LEX nr 354691). Kwestionowanie w skardze kasacyjnej ustaleń faktycznych, do czego sprowadzała się omawiana podstawa kasacji, nie może być dokonywane w oparciu o zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 9 marca 2007 r., sygn. akt I OSK 1026/06, niepublikowanego, treść (w:) System Informacji Prawnej LEX nr 322261; Bogusław Dauter (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi", Kantor Zakamycze 2006, s. 244-245). Ustalenia faktyczne można podważyć podnosząc zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 25 listopada 2004 r., sygn. akt FSK 1290/04, ONSA i wsa 2005/5/95), co zresztą kasator uczynił i zarzut braku wszechstronnej oceny w toku postępowania sądowego zebranego przez organ materiału dowodowego został uwzględniony.

Za niezasadne należy również uznać zarzuty naruszenia art. 6 k.p.a. w zw. z art. 7 Konstytucji RP przez ich niezastosowanie. Powyższe zarzuty nie mogły zostać rozważone i uwzględnione przez Naczelny Sąd Administracyjny, gdyż wbrew wymogowi z art. 176 p.p.s.a. nie zostały przez autora skargi kasacyjnej jakkolwiek uzasadnione, a ich niejasne sformułowanie nie pozwala na precyzyjne odczytanie intencji skarżącego, co w konsekwencji czyni je nieczytelnymi dla Sądu kontrolującego zaskarżone orzeczenie.

Jak wynika z powyższego w toku postępowania organy dopuściły się naruszenia przepisów postępowania – art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpatrując sprawę organy winny prawidłowo odczytać treść przepisów k.p.a., które zostały naruszone i ustalić w sposób prawidłowy, pełny i rzetelny, czy podczas ważenia pojazdu dokonanego w przy użyciu przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C/II wagi te były użyte zgodnie z konkretnie wskazanymi punktami instrukcji obsługi oraz świadectwa homologacji, a co za tym idzie czy pomiar ten może być w ogólne uznany za przeprowadzony zgodnie z przepisami prawa i wiarygodny. Wszystkie ustalenia winny znaleźć odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Ponadto organ odniesie się do kwestii możliwości zastosowania w tej sprawie art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d. Dopiero bowiem na takim etapie może zostać podjęta prawidłowa decyzja w przedmiocie ewentualnej odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz naruszający przepisy prawa.

Mając to wszystko na względzie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że uzasadnione jest uchylenie zaskarżonego wyroku oraz zaskarżonej decyzji.

Kierując się przedstawionymi względami, Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, na podstawie art. 188 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

O zwrocie kosztów postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 200 w związku z art. 193 p.p.s.a. w związku z art. 207 § 2 p.p.s.a. Przepis art. 207 § 2 p.p.s.a. pozwala na miarkowanie kosztów, więc odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości lub części w przypadkach szczególnie uzasadnionych. Biorąc pod uwagę charakter rozpoznawanej sprawy i jedynie częściowe uwzględnienie zarzutów skargi kasacyjnej oraz to, że skarga kasacyjna zawierała w istocie tożsame zarzuty, jak skarga wniesiona do sądu pierwszej instancji, NSA uznał, że zastosowanie wspomnianego przepisu jest uzasadnione.