Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1358/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 1358/04 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 listopada 2006r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Urszula Zięba (spr), Sędziowie: WSA Stanisław Grzeszek, WSA Ewa Michna, Protokolant: Dominika Janik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2006r., sprawy ze skargi J. W., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 20 czerwca 2000r. nr [...], w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2000 rok, I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. określa, że powyższe decyzje nie mogą być wykonane do chwili uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 23,57 zł (dwadzieścia trzy złote 57/100).


UZASADNIENIE

Nakazem płatniczym z dnia [...] marca 2000 r. w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2000 wójt gminy m. zobowiązał J.W. do zapłaty 180.50 zł tytułem podatku rolnego i leśnego w związku z użytkowaniem przez podatnika 2/16 części udziału nieruchomości stanowiącej jednostkę rejestracyjną gruntu nr [...] uwidocznioną w ewidencji gruntów prowadzonej dla obrębu L.. W uzasadnieniu nakazu płatniczego powołano jedynie przepisy zastosowane w sprawie wraz ze wskazaniem miejsca ich publikacji.

Od wydanego nakazu płatniczego podatnik wniósł odwołanie podnosząc, że ani gruntu ani żadnego lasu nie posiada od kilku lat, gdyż wraz z żoną przekazał wszystkie nieruchomości rolne aktem darowizny córce A. W..

Decyzją z dnia 20 czerwca 2000 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podkreślił, że z dokumentacji wynika, iż podatnik jest współwłaścicielem w 2/16 nieruchomości składającej się z lasu, pastwisk, łąk i roli o ogólnej powierzchni 22,60 ha. Umową z dnia [...] listopada 1991 r. zawartą w Państwowym Biurze Notarialnym J.W. wraz z żoną – Z. W. przekazali w formie darowizny córce A. W. własność należących do nich nieruchomości rolnych. Wśród nich nie została wskazana nieruchomość z tytułu własności której został obliczony podatek. Organ odwoławczy wskazał również, iż – na podstawie art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 15 listopada 1994 roku o podatku rolnym /Dz.U. z 1993 roku nr 94 poz. 431 ze zm./w zw. z § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 10 września 1996 r. w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego /Dz.U. nr 112 poz. 539/ – jeżeli gospodarstwo rolne, las lub nieruchomość jest współwłasnością albo jest we współposiadaniu dwóch lub więcej osób fizycznych – osobą na którą wystawia się odrębny nakaz płatniczy jest którykolwiek ze współwłaścicieli. Nie zmienia to faktu, że obowiązek podatkowy ciąży na wszystkich współwłaścicielach.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Oddział Zamiejscowy w Krakowie J.W. podniósł, że nie pozostaje w posiadaniu nieruchomości objętej podatkiem wskazanym w nakazie płatniczym ani nie jest też tej nieruchomości właścicielem, wszystkie nieruchomości przekazał córce, która opłaca podatki. Podkreślił, iż w akcie notarialnym przekazał całą nieruchomość córce a organ podatkowy wydał nakaz opierając się na startej numeracji budynku nr 125 podczas gdy podatnik mieszka już w nowym budynku.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało swoje stanowisko oraz argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 3 listopada 2006 r. skarżący zakwestionował, iż jest współwłaścicielem wskazywanej przez organ nieruchomości a i stwierdził, że ten kto go wpisał do rejestru powinien go wypisać albo oddać we władanie należną część gruntu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Na wstępie rozważań nad zasadnością skargi należy podkreślić, iż rozpoznanie sprawy nastąpiło zgodnie z dyspozycją art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) stwierdzającego, że sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 Nr 153, poz. 1270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej z punktu widzenia legalności tj. z punktu widzenia zgodności zaskarżonych decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Zgodnie z dyspozycją art. 145 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 Nr 153, poz. 1270), Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, gdy naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz gdy sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Analizując legalność zaskarżonej przez podatnika decyzji Sąd stwierdził, iż prowadząc postępowanie podatkowe w niniejszej sprawie organy podatkowe naruszyły zarówno przepisy prawa materialnego jak również przepisy procedury w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 210 § 1 pkt. 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 1997 Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania decyzji przez organ drugiej instancji oraz przez organ pierwszej instancji, decyzja (identycznie nakaz płatniczy) powinna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. Pojęcie uzasadniania faktycznego i prawnego zostało zdefiniowane w § 4 cytowanego przepisu, zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ podatkowy uznał za udowodnione, dowodów którym dał wiarę oraz przyczyn dla których innym dowodom odmówił wiarygodności. Należy wskazać, iż uzasadnienie faktyczne powinno być zindywidualizowane. (por. w tej mierze A. Kabat w: S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz., Warszawa 2006, s. 650). Powołanie się w uzasadnieniu na same fakty dotyczące rodzaju sprawy prowadzi do wadliwości postępowania. W uzasadnieniu decyzji (nakazu płatniczego) powinny być wskazane skonkretyzowane okoliczności faktyczne ustalone przez organ podatkowy stanowiące podstawę do dokonania subsumpcji przepisów prawa, które to przepisy również powinny być wskazane. Jedynie spełnienie wskazanych przesłanek umożliwia podatnikowi zweryfikowanie stanowiska organu podatkowego i podjęcie obrony swych praw w toku postępowania odwoławczego. W przedmiotowej sprawie w uzasadnieniu nakazu płatniczego organ podatkowy nie wskazał żadnych okoliczności faktycznych stanowiących podstawę wydanego rozstrzygnięcia, ograniczając się wyłącznie do przytoczenia podstawy prawnej, to jest odpowiednich przepisów ustawy o podatku rolnym, podatku leśnym, oraz podatku od nieruchomości. Wskazanej wadliwości postępowania nie dostrzegł organ odwoławczy. Tym samym, wobec faktu naruszenia przepisów postępowania, mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy należało uchylić decyzję organu drugiej i pierwszej instancji.

Nie jest zasadne twierdzenie podatnika jakoby sam fakt przekazania przez niego gospodarstwa rolnego zwalniał go od obowiązku uiszczania danin publicznoprawnych, wobec faktu, że jak to słusznie podkreślił organ podatkowy aktem darowizny nie była objęta nieruchomość stanowiąca podstawę wymierzonego J. W. podatku, który widnieje w ewidencji gruntów jako współwładający nieruchomością oznaczoną nr [...]. W kwestii oznaczania zakresu zobowiązania podatkowego, zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. 1989 Nr 30, poz. 163 z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym w roku 2000, podstawą były dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Stąd odwołanie się organów podatkowych do tego rodzaju ewidencji jako zbioru danych stanowiącego podstawę oznaczania obowiązków podatkowych było całkowicie zasadne i trafne. Ponadto w świetle art. 22 i 23 wskazanej ustawy osoby, organy, sądy i kancelarie notarialne przesyłają odpowiedniemu organowi prowadzącemu ewidencję dokumenty uzasadniające dokonanie w niej stosownych zmian danych. Organy podatkowe nie są uprawnione do dokonywania zmian w ewidencji gruntów i wypowiadania się w przedmiocie prawa własności gospodarstwa rolnego podatnika (tak wyrok NSA o/Warszawa III S.A. 346/2002, niepublikowany; wyrok NSA o/Warszawa z dnia 29 grudnia 1993 r., III S.A. 747/1993, niepublikowany). Tym samym podstawę do obliczania wymiaru podatku rolnego stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków (por. w tej mierze wyrok NSA o/Warszawa z dnia 8 maja 2002 r., III S.A. 2466/01, niepublikowany). We wskazanym zakresie stanowisko organu podatkowego należy uznać za w pełni zasadne i odpowiadające prawu.

Jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 10 września 1996 r. w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego (Dz. U. 1996 Nr 112, poz. 539) w zw. z art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (tekst jedn. Dz. U. 1993 Nr 94, poz. 431 z późn. zm.). Wskazany przepis rozporządzenia Ministra Finansów, wydanego na podstawie upoważniania zawartego w art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych (Dz. U. 1993 r. Nr 108, poz. 486 z późn. zm.) stwierdzał, że jeżeli gospodarstwo rolne, las lub nieruchomość jest współwłasnością albo jest we współposiadaniu dwóch lub więcej osób fizycznych – osobą, na którą wystawia się odrębny nakaz płatniczy, prowadzi rachunkowość, wystawia tytuły wykonawcze w postępowaniu i z którą załatwia się inne sprawy ze skutkiem dla pozostałych osób, jest którykolwiek ze współwłaścicieli. W niniejszej sprawie organ podatkowy i organ odwoławczy uznały, iż skoro z rejestru gruntów prowadzonego dla gruntu nr [...] w obrębie ewidencyjnym L. jednostki ewidencyjnej M.wynika, iż użytkownikiem 2/16 części gruntu jest J.W. istnieją podstawy do obciążenia go obowiązkiem uiszczenia podatku rolnego za 2000 r.

Należy jednak podkreślić, iż zgodnie z art. 343 § 2 pkt. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 1997 r. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.), która weszła w życie w dniu 1 stycznia 1998 r., w mocy pozostały do czasu zastąpienia ich nowymi przepisami, jednak nie dłużej niż przez 2 lata od dnia wejście w życie ustawy – ordynacja podatkowa przepisy wykonawcze wydane na podstawie uchylonej ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Tym samym wskazane rozporządzenie Ministra Finansów obowiązywało do dnia 1 stycznia 2000 r., czyli terminu dwóch lat od dnia wejścia w życie ustawy – Ordynacja podatkowa. Po wskazanej dacie przedmiotowy akt wykonawczy ex lege stracił moc obowiązującą. Opierając swoje rozstrzygnięcie na przepisie nieobowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji organ drugiej instancji dopuścił się (tak J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Warszawa 2004, s. 211) naruszenia przepisów prawa materialnego, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.)

Nakaz płatniczy został wydany w dniu 23 marca 2000 r. a więc w dacie w której nie obowiązywał już przytoczony akt normatywny, wskazujący zasady odpowiedzialności podatników będących współwłaścicielami, bądź współposiadaczami nieruchomości rolnej. Unormowania dotyczące łącznych zobowiązań pieniężnych z tytułu podatku rolnego ciążącego na współwłaścicielach lub współposiadaczach, przewidujące możliwość wystawienia nakazu płatniczego na któregokolwiek z zobowiązanych, zostały wprowadzone ponownie w randze normy ustawowej jako art. 6c ustawy o podatku rolnym, który wszedł w życie dopiero z dniem 1 stycznia 2003 r.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną i na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł w pkt. I sentencji o uchyleniu zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji.

Działając w oparciu o art. 152 ustawy z ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) Sąd w pkt. II sentencji określił, iż decyzje te nie mogą być wykonane do chwili uprawomocnienia się wyroku.

Zgodnie z art. 200 ustawy z ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji skarżącemu przysługuje od organu który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw w tym wpisu od skargi. W świetle art. 205 § 1 wskazanej ustawy do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście zalicza się sumę kosztów przejazdów. Mając powyższe na uwadze Sąd zasądził w pkt. III sentencji od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania w kwocie 23,57 zł na którą to kwotę składają się uiszczony przez podatnika wpis oraz zwrot kosztów dojazdu do sądu.