Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 858/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2017-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 110c par. 2 i 4
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: aer. 32
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kruppik- Świetlicka (spr.) Sędzia WSA Teresa Liwacz Protokolant: Referent- stażysta Katarzyna Gołda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2017 r. sprawy ze skargi T. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne. oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2016 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego

we [...] oddalił skargę skarżącej na czynności egzekucyjne zajęcia nieruchomości położonej w L. przy ul. [...]. Oceniając prawidłowość zaskarżonej czynności, organ egzekucyjny stwierdził, iż jest ona prawidłowa

i odpowiada wymogom art. 110c ustawy z dnia [...] czerwca 1966 r.

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 599 ze zm., dalej jako u.p.e.a.), a środek egzekucyjny mieści się w katalogu środków wyszczególnionych w art. 1 pkt 12 lit. a) tej ustawy.

Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, postanowieniem z dnia [...] września 2016 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu organ podał, że materialnoprawną podstawę zaskarżonego postanowienia stanowi przepis art. 54 § 1 u.p.e.a. Stosownie do treści tego przepisu zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Organ zaznaczył, że skarga przysługuje jedynie na czynności typu wykonawczego, nie przysługuje natomiast na czynności procesowe, polegające na wydawaniu aktów administracyjnych, w ramach których organ egzekucyjny rozstrzyga o prawach

i obowiązkach uczestników postępowania. Organ egzekucyjny dokonuje zatem oceny czynności egzekucyjnej badając, czy w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego wypełnił dyspozycje wynikające z przepisów regulujących procedurę zastosowania tego środka.

Organ podał, że z akt sprawy wynika, iż zgodnie z art. 7 § 1 u.p.e.a. został zastosowany jeden ze środków egzekucyjnych przewidzianych w art. 1a pkt 12 lit. a) tej ustawy, tj. egzekucja z nieruchomości. Stosując ten środek organ egzekucyjny podjął czynności zgodnie z procedurą określoną w art. 110c ustawy. Nie zmienia to faktu,

iż skoro w dniu [...] października 2012 r. skarżąca ustanowiła pełnomocnika

w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, to od tego dnia organ egzekucyjny ma obowiązek zapewnić jemu udział w prowadzonym postępowaniu. W związku z tym,

że zajęcie nieruchomości polegające na wezwaniu dłużnika do uiszczenia należności

w określonym przez przepis prawa terminie jest jednym ze środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, wezwanie do uiszczenia należności nastąpiło za pośrednictwem pełnomocnika, który jest uczestnikiem postępowania na prawach strony na mocy udzielonego przez skarżącą upoważnienia. Trudno zatem organowi zgodzić się ze stanowiskiem doradcy podatkowego, że doszło do naruszenia powołanego wyżej art. 110c § 2 ustawy.

W ocenie organu zaskarżona czynność została przeprowadzona prawidłowo, w związku z tym brak jest podstaw do jej uchylenia.

Niezależnie od powyższego, zgodnie z art. 110c § 4 powołanej ustawy, zajęcie nieruchomości jest dokonane z chwilą doręczenia zobowiązanemu wezwania, o którym mowa w § 2, z tym że dla zobowiązanego, któremu nie doręczono wezwania, jak też

w stosunku do osób trzecich, nieruchomość jest zajęta z chwilą dokonania wpisu

w księdze wieczystej lub złożenia wniosku organu egzekucyjnego do zbioru dokumentów. Natomiast w myśl § 5 niniejszego przepisu, dla każdego, kto wiedział

o wszczęciu egzekucji, skutki zajęcia powstają z chwilą, gdy o wszczęciu egzekucji powziął wiadomość, chociażby wezwanie nie zostało jeszcze zobowiązanemu wysłane w księdze wieczystej nie był jeszcze dokonany. Zatem niedoręczenie zobowiązanemu wezwania do zapłaty należności wywołuje skutki nie co do samej skuteczności zajęcia nieruchomości, lecz w zakresie momentu, z którym zajęcie to następuje.

Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, wnosząc o uchylenie powyższego postanowienia i wstrzymanie czynności egzekucyjnych. Postanowieniu zarzuciła naruszenie:

art. 110c § 2 u.p.e.a. poprzez nieskierowanie wezwania do zapłaty bezpośrednio do zobowiązanego;

art. 110c § 4 u.p.e.a. poprzez niewskazanie momentu, z którym zajęcie nieruchomości następuje;

art. 32 k.p.a. ponieważ wezwanie do zapłaty pod rygorem przystąpienia do wyceny nieruchomości, wymaga osobistego działania skarżącej, na co wskazuje udzielone pełnomocnictwo pełnomocnikowi.

W uzasadnieniu skarżąca podała, że na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego we [...] organ egzekucyjny przesłał pismo o zajęcie nieruchomości na adres pełnomocnika. W ocenie skarżącej powyższe czynności organu zostały dokonane z naruszeniem przepisów prawa ze względu na to, że wezwanie do zapłaty na podstawie art. 110c § 2 u.p.e.a. – które zawiera przesłane zajęcie nieruchomości – kierowane musi być bezpośrednio do osoby zobowiązanej, a nie jej pełnomocnika. Skarżąca wskazała, że niezależnie od przyznania prawa do działania przez pełnomocnika, art. 32 k.p.a. wyłącza takie działanie z uwagi na szczególny charakter określonej czynności, który może wynikać

z przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Charakter taki ma wezwanie zobowiązanego do zapłaty należności. Skoro bowiem to zobowiązanego obciąża obowiązek uiszczenia należności, to jemu należy doręczyć wezwanie do jego spełnienia. Skarżąca podała, że w myśl zaś art. 32 k.p.a, strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania, a przy dokonywaniu czynności egzekucyjnych udział zobowiązanego jest niezbędny, ponieważ czynności te skierowane są bezpośrednio do jego majątku. W postępowaniu egzekucyjnym pełnomocnik może reprezentować zobowiązanego w zakresie środków zaskarżenia i wydawanych rozstrzygnięć administracyjnych, co zostało uczynione. Skoro jednak zgodnie z art. 110c § 2 u.p.e.a. zajęcie nieruchomości następuje przez wezwanie zobowiązanego, aby w terminie 14 dni zapłacił egzekwowaną należność, to wezwanie nie może być skierowane do pełnomocnika, gdyż w postępowaniu egzekucyjnym obowiązek dochodzony jest wyłącznie od zobowiązanego. Pełnomocnik nie może być wezwany do uregulowania należności ciążących na zobowiązanych. Niezapłacenie należności w terminie skutkuje bowiem przystąpieniem przez organ egzekucyjny do opisu i oszacowania nieruchomości. Wysłanie zawiadomienia o jej zajęciu oraz wezwania do zapłaty zawarte w przedmiotowym zawiadomieniu pełnomocnikowi, z pominięciem zobowiązanej, prowadzi do niekorzystnego dla zobowiązanej skrócenia terminu zapłaty należności. Na potwierdzenie swojej argumentacji skarżąca przywołała orzecznictwo administracyjne. Dalej skarżąca podniosła, że w przedmiotowym postanowieniu organ nadzoru nie wskazał na podstawę prawną odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego i nie odniósł się do złożonego wniosku o wstrzymanie czynności egzekucyjnych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje :

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej w dalszej części "p.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia,

że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale

i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów należy stwierdzić, iż skarga nie zasługuje na uwzględnianie, albowiem

w ocenie Sądu zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] września 2016 r. nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym konieczność wyeliminowania

go z obrotu prawnego.

Spór w sprawie dotyczy oceny, czy organy egzekucyjne prawidłowo dokonały czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia nieruchomości.

Stan faktyczny będący podstawa rozstrzygnięcia przedstawia się następująco:

Naczelnik Urzędu Skarbowego we [...] prowadzi wobec strony postępowanie egzekucyjne z jej majątku na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] kwietnia 2010 r. Nr [...] obejmującego należności z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od niektórych przychodów za rok 2007 w kwocie [...]zł.

Odpis tytułu doręczono stronie w dniu [...] kwietnia 2010 r. wraz z zawiadomieniem z [...] kwietnia 2010 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w [...] Bank [...] w W..

Wezwaniem z dnia [...] czerwca 2016 r. organ dokonał zajęcia nieruchomości położonej w L. ul. [...], KW prowadzona przez SR we [...] [...], wzywając stronę do zapłaty w terminie 14 dni od doręczenia wezwania należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu nieopłacenia w terminie

i kosztami egzekucyjnymi pod rygorem – opisu i oszacowania wartości tej nieruchomości.

Naczelnik US we [...] przesłał do Sądu Rejonowego we [...] do Wydziału Ksiąg wieczystych wniosek z dnia [...] czerwca 2016 r. o dokonanie wpisu

o wszczęciu egzekucji z ww. nieruchomości. W dniu [...] lipca 2016 r. skarżąca przez pełnomocnika doradcę podatkowego E. K. złożyła skargę na czynności egzekucyjne wskazując, iż doręczenie zajęcia nieruchomości pełnomocnikowi zamiast jej zostało dokonane z naruszeniem art. 110 c § 2 ustawy

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji gdyż zajęcie winno być kierowane bezpośrednio do osoby zobowiązanej. Strona powołała się na art. 32 k.p.a. wskazując, iż pełnomocnik działa we wszystkich sprawach oprócz tych czynności, które wymagają osobistego wykonania przez zobowiązaną.

Organ I instancji oddalił skargę uznając ją za niezasadną wskazując,

iż zastosowany środek egzekucyjny został dokonany zgodnie z art. 110 c § 1- 6 u.p.e.a.

Zażalenie zostało postanowieniem z dnia [...] września 2016r. nieuwzględnione przez Dyrektora Izby Skarbowej.

W skardze strona powtórzyła zarzuty z zażalenia o naruszeniu art. 110 c § 2 i § 4 poprzez niewskazanie momentu, od którego zajęcie następuje oraz naruszenie art. 32 k.p.a., gdyż jej zdaniem wezwanie to wymagało osobistego jej działania, a nadto skróciło termin ewentualnej zapłaty.

Spór zatem sprowadza się do oceny skutków braku przesłania wezwania

o zajęciu bezpośrednio stronie i czy do oceny zasadności twierdzenia strony, ze brak ten wywołuje skutki w postaci wyeliminowania zajęcia przedmiotowej nieruchomości

i konieczność wstrzymania czynności egzekucyjnych.

Nie ulega wątpliwości, iż zastosowanie zajęcia nieruchomości jest jednym ze śródków przewidzianych w cyt. ustawie i wskazanym w art. 1 a pkt 12 lit. a) i zajęcie to uregulowane jest w art. 110 c.

Zgodnie z art. 110 c par. 2 ww. ustawy zajęcie to następuje poprzez wezwanie zobowiązanego, aby w terminie 14 dni od doręczenia wezwania uregulował należność wraz z odsetkami pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania nieruchomości. Zobowiązanemu doręcza się to wezwanie i tytuł wykonawczy w przypadku, gdy nie było takiego doręczenia w terminie wcześniejszym. Istotnie wezwanie to zostało przesłane skarżącej na adres pełnomocnika E.. K..

W opinii skarżącej to wezwanie powinno być skierowane bezpośrednio do niej,

a nie do jej pełnomocnika, gdyż zapłata wymaga jej osobistego działania. W opinii Sądu osobiste działanie dotyczy takich czynności jak zeznanie w charakterze świadka czy sprawdzanie tożsamości.

Skoro strona ustanowiła pełnomocnika, to on powinien działać na prawach strony i ją reprezentować. Jak uznano w orzecznictwie, działanie pełnomocnika nie może ograniczać się wyłącznie do składania środków zaskarżenia skoro działa na prawach strony.

Wbrew stanowisku strony to, że nie doręczono jej wezwania, wywołuje skutek

w postaci określenia terminu zajęcia nieruchomości, a nie wyeliminowania w ogóle tego zajęcia, jak chce tego strona. To oznacza, że niedoręczenie wezwania wywołuje skutki nie co do skuteczności zajęcia nieruchomości, a jedynie co do momentu, w którym to zajęcie następuje.

Zgodnie z art. 110 § 4 zajęcie nieruchomości jest, jak trafnie wskazał organ, dokonane z chwilą doręczenia zobowiązanemu wezwania, a dla zobowiązanego, któremu tego wezwania nie doręczono bezpośrednio, jak też w stosunku do osób trzecich, nieruchomość ta jest zajęta z chwilą dokonania wpisu do KW lub złożenia wniosku organu do zbioru dokumentów. Zgodnie natomiast z § 5 art. 110 c dla każdego, który wiedział o wszczęciu egzekucji, skutki zajęcia powstają z chwilą, gdy poweźmie

o tym wiadomość, chociażby wezwanie nie zostało jeszcze zobowiązanemu wysłane.

Przedmiotowe wezwanie doręczono pełnomocnikowi strony w dniu [...] czerwca 2016 r. Organ podał, ze skarżąca na podstawie udzielonego w dniu [...] października 2012 r. upoważniła doradcę podatkowego do reprezentowania jej jako strony

w postępowaniu egzekucyjnym do wszelkich czynności, które nie wymagają jej osobistego działania. Od tego momentu organ zobligowany był doręczać pełnomocnikowi wszelkie pisma procesowe i zapewnić udział w postępowaniu taki, jak stronie tego postępowania. Organ zatem informował pełnomocnika o wszystkich czynnościach egzekucyjnych, o obowiązkach strony jak i jej prawach w zakresie środków zaskarżenia. Art. 18 u.p.e.a. stanowi, że jeżeli przepisy ustawy egzekucyjnej nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Art. 18 u.p.e.a. stanowi zatem podstawę do stosowania w postępowaniu egzekucyjnym przepisów ww. Kodeksu

i doręczania mu pism zgodnie z art. 32 oraz art. 40 § 2 k.p.a. To posiłkowe stosowanie k.p.a. w dotychczasowych poglądach doktryny i orzecznictwa w zakresie m.in. ustanawiania pełnomocnika i jego uczestnictwa w tym postępowaniu, czego nie reguluje ustawa egzekucyjna, nie budziło wątpliwości. Wobec tego z przepisów art. 32 i art. 40 § 2 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. wyprowadzić należy wniosek co do możliwości pełnej reprezentacji zobowiązanego przez pełnomocnika w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Zatem rola pełnomocnika ustanowionego przez zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym nie ogranicza się wyłącznie do wnoszenia w jego imieniu środków zaskarżenia. Pełnomocnik powinien być również adresatem pism kierowanych przez organ egzekucyjny do zobowiązanego – w tym odpisów zawiadomień o zastosowanych środkach egzekucyjnych.

Organ nie dopatrzył się okoliczności faktycznych i prawnych przemawiających za wstrzymaniem postępowania egzekucyjnego. Z powyższym stanowiskiem Sąd się zgadza.

Mając powyższe na względzie Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 cyt. ustawy

E. Kruppik – Świetlicka L. Kleczkowski T. Liwacz