Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 559/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2011-10-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art.10 par.1, art.73, art.77 par.1, art. 79, art.80, art. 81
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 7 ust.1
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Zofia Skrzynecka, Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Piskozub (spr.), sędzia WSA Wojciech Czajkowski, Protokolant pomocnik sekretarza Jolanta Piasecka, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 27 października 2011r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu jednolitej płatności obszarowej na rok 2008 oraz nałożenia sankcji wieloletnich. I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana, III. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego kwotę 200 zł (dwieście) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego


UZASADNIENIE

I SA/Ol 559/11

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]" Dyrektor "[...]" Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa po rozpatrzeniu odwołania E. S. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia "[...]" o odmowie przyznania płatności oraz nałożeniu sankcji wieloletnich.

Jak wynika z akt sprawy, wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 8 kwietnia 2010r. o sygn. akt I SA/Ol 691/09 uchylono zaskarżoną decyzję z dnia "[...]" oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji w przedmiocie odmowy przyznania jednolitej płatności obszarowej na rok 2008 oraz nałożenia sankcji wieloletnich.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ I instancji decyzją z dnia "[...]" odmówił przyznania E. S. płatności na rok 2008 z tytułu jednolitej płatności obszarowej (JPO) i nałożył sankcję w wysokości 637,90 zł, która będzie potrącana z przyznanej płatności, do której rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności.

W uzasadnieniu decyzji z dnia "[...]" organ l instancji wskazał, iż strona we wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych w 2008 roku, złożonym w dniu 18 marca 2008 roku w Biurze Powiatowym ARiMR, ubiegała się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej do powierzchni 3,58 ha.

W odniesieniu do żądania strony dotyczącego przyznania płatności JPO do powierzchni 3,58 ha, w związku ze stwierdzeniem różnicy pomiędzy powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną w kontroli na miejscu, która wynosiła 1,70 ha, płatność została odmówiona i nałożono sankcję. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią deklarowaną działek rolnych, a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli na miejscu, wyniosła ponad 50,00 %.

Organ podkreślił, iż pierwsza kontrola w gospodarstwie rolnym strony miała miejsce w dniu 19 września 2008 roku. W związku z faktem wniesienia odwołania od wyników ww. kontroli w dniu 26 marca 2009 roku przeprowadzona została ponowna kontrola, podczas której stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej oraz nieprzestrzeganie wymogów dobrej kultury rolnej.

Mając na uwadze wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 08 kwietnia 2010 r., organ I instancji przesłuchał świadków zawnioskowanych przez stronę, na okoliczność ustalenia użytkowania zadeklarowanych gruntów rolnych w roku 2008r. Świadek F. K. zeznał, że nie zna spornych gruntów rolnych i nie wykonywał na nich żadnych prac polowych. Z kolei S. Ł. podał, że jest jedynie w stanie stwierdzić w jakim stanie ww. grunty znajdowały się w roku 2009, albowiem wówczas wykonywał na nich prace polowe.

W dniu 24 stycznia 2011 roku w gospodarstwie rolnym strony przeprowadzona została ponowna kontrola, celem potwierdzenia faktu przeprowadzenia wcześniejszych kontroli na gruntach rolnych zadeklarowanych przez stronę w roku 2008. Producent rolny był obecny podczas wykonywania ww. czynności sprawdzających, które potwierdziły, że wcześniejsze kontrole z roku 2008 oraz 2009 przeprowadzone zostały na gruntach zadeklarowanych przez niego.

Mając na uwadze powyższe wydano rozstrzygnięcie w oparciu o wyniki z kontroli z dnia 26 marca 2009 roku, wskazując jednocześnie, iż świadkowie zawnioskowani przez stronę nie potwierdzili użytkowania przez stronę całej zadeklarowanej powierzchni.

Ponadto organ podkreślił, iż podczas rozpatrywania przedmiotowej sprawy nie wzięto pod uwagę powierzchni gruntów rolnych stwierdzonych podczas kontroli w roku 2011, albowiem nie odzwierciedlają one stanu z roku 2008.

Po rozpatrzeniu odwołania, zaskarżoną decyzją organ II instancji utrzymał w mocy decyzję z dnia "[...]". Wskazał, iż warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej określone zostały w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 170, poz. 1051 ze zm.), który to przepis prawa stanowi, że rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143b ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1782/2003, jeżeli:

1) na ten dzień posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr XX do rozporządzenia nr 1973/2004;

2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy. w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Organ odwoławczy podkreślił, iż pierwsza kontrola w gospodarstwie rolnym strony przeprowadzona została w dniu 19 września 2008 r. przez przedsiębiorstwo A. Zgodnie z protokołem z kontroli, wnioskodawca nie został powiadomiony o przeprowadzonej kontroli. Przeprowadzona kontrola na miejscu wykazała konieczność zastosowania odpowiednich kodów pokontrolnych:

• DR 10 - mówiący o tym, iż cała działka rolna nie była utrzymana w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 roku;

• DR 13+ - mówiący o tym, iż zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej;

• DR 33 - mówiący o tym, iż stwierdzono, że cała działka rolna nie jest gruntem rolnym;

W związku z faktem odwołania się przez stronę od wyników z przedmiotowej kontroli, w dniu 26 marca 2009 r. przedsiębiorstwo A. przeprowadziło powtórną kontrolę na miejscu. Kontrola odbyła się bez obecności producenta rolnego. Rekontrola wykazała rzeczywiście użytkowane grunty rolnicze oraz konieczność zastosowania odpowiednich kodów pokontrolnych (usuwając przy tym kody DR 10 i DR 33):

• DR 13+ - mówiący o tym, iż zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej w stosunku do działki A i B.

• DR 14 - mówiący o tym, iż norma DKR nie jest przestrzegana na działce konsekwencją tego błędu jest ewentualne naliczenie sankcji wynikających z nieprzestrzegania minimalnych norm w ramach dobrej kultury rolnej, w stosunku do działki A.

• DR 18 - mówiący o tym, że na całej działce stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej - wykluczona zostaje zadeklarowana powierzchnia działki rolnej oraz zostaną naliczone sankcje wynikające z przedeklarowania powierzchni, w stosunku do działki A.

Podczas kontroli na miejscu stwierdzono bowiem w stosunku do działki A powierzchnie 0,49 ha ( deklarowana powierzchnia 0,60), zaś w stosunku do działki B stwierdzono 1,21 ha ( deklarowana powierzchnia 2,49).

Uwzględniając wskazówki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie zawarte w wyroku z dnia 08 kwietnia 2010 r., w dniu 24 stycznia 2011 roku w gospodarstwie rolnym strony, w jej obecności, przeprowadzona została ponowna kontrola, celem potwierdzenia czy kontrola z dnia 26 marca 2009 roku miała miejsce na gruntach rolnych zadeklarowanych przez wnioskodawcę. Podczas ww. czynności kontrolnych wykonano nowe fotografie oraz szkice miejsc i kierunków ich wykonania. Jednocześnie ustalono powierzchnie gruntów rolnych w dniu przeprowadzania kontroli, po punktowym usunięciu pokrywy śnieżnej z kilkunastu miejsc na każdej działce rolnej.

Mając na uwadze wyniki i ustalenia z kontroli z dnia 24 stycznia 2011 roku organ uznał, że pomiary i fotografie wykonane w tych samych miejscach co podczas kontroli w latach 2009 i 2008 świadczą o fakcie przeprowadzenia wszystkich trzech kontroli na gruntach rolnych zadeklarowanych przez Wnioskodawcę, czemu sam nie zaprzeczył będąc obecnym podczas wykonywania przedmiotowych czynności w dniu 24 stycznia 2011 roku.

Organ II instancji podkreślił dodatkowo, że podczas rozpatrywania przedmiotowej sprawy nie mogły zostać wzięte pod uwagę powierzchnie zmierzone przez kontrolerów w roku 2011, albowiem nie potwierdzają one użytkowania z roku 2008, którego powierzchnia na przełomie lat się zwiększa.

W związku z powyższym organ odwoławczy uznał, że organ I instancji prawidłowo oparł swoje rozstrzygnięcie na danych z raportu z dnia 26 marca 2009 roku, z którego wynikało, iż powierzchnia kwalifikująca się do objęcia płatnością JPO w roku 2008 wynosi 1,70 ha.

Ponadto producent rolny, aby otrzymać płatność JPO, musi zadeklarować we wniosku te grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, które kwalifikują się do objęcia powyższą płatnością. Zgodnie bowiem z art. art. 7 ust. 1 pkt 2

ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia

bezpośredniego (Dz. U. Nr 170 poz. 1051 z 2008 r. ze zm.): rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu

31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne

wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143b ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1782/2003, jeżeli:

wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok

kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności.

Organ zwrócił uwagę, że składając wniosek o przyznanie płatność

na rok 2008, strona musiała liczyć się z możliwością skontrolowania zadeklarowanych we wniosku działek rolnych. Zgodnie z art. 23 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008, kontrole na miejscu przeprowadzane są tak, aby skutecznie zweryfikować zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności. Celem przeprowadzonej kontroli na miejscu jest zapobieganie uzyskiwaniu płatności przez osoby, do powierzchni nieuprawnionych i prewencyjne zniechęcenie do ponownych prób nieuprawnionego pozyskiwania przedmiotowych płatności.

Strona składając wniosek o przyznanie płatności na rok 2008, musiała liczyć się z możliwością skontrolowania zadeklarowanych we wniosku działek rolnych. Zgodnie z art. 23 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008, kontrole na miejscu przeprowadzane są tak, aby skutecznie zweryfikować zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności. Celem przeprowadzonej kontroli na miejscu jest zapobieganie uzyskiwaniu płatności przez osoby, do powierzchni nieuprawnionych i prewencyjne zniechęcenie do ponownych prób nieuprawnionego pozyskiwania przedmiotowych płatności.

W ocenie organu, strona ubiegając się o przyznanie danych płatności i wypełniając wniosek o ich przyznanie powinna sama dokonać pomiarów gruntów rolnych, do których ubiega się o przyznanie płatności. W odniesieniu do kwestii sporządzenia wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2008 na podstawie danych z aktu notarialnego, bądź nakazu Urzędu Miasta M., na które strona powołała się, organ wyjaśnił, że powyższe dokumenty są przydatne przy wypełnieniu wniosku w zakresie podstawowych informacji z zakresu ewidencji gruntów i budynków. Powierzchnia działki rolnej, do której przysługują płatności bezpośrednie to powierzchnia działki ewidencyjnej, wykorzystywana do celów rolniczych (pod uprawy rolne). Oznacza to, że należy odliczyć od niej powierzchnie zadrzewione, zakrzaczone, drogi z wyjątkiem dróg technologicznych i dojazdowych do pól o nawierzchni gruntowej, powierzchnie zabudowane, wody, odłogi i inne powierzchnie przeznaczone na użytkowanie pozarolnicze. Wobec powyższego we wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2008, należało podać rzeczywistą powierzchnię działek rolnych, które nie zawsze pokrywają się z powierzchnią użytku gruntowego, uwidocznioną w akcie notarialnym, czy nakazie Urzędu Miasta.

Dodatkowo, producent rolny składając podpis na wniosku z dnia 18 marca 2008 r. oświadczył, iż znane mu są zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych tymże wnioskiem.

Zgodnie z art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia

29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz.U. L 345 z 20.11.2004, str. 1 ze zm.), jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50 %, rolnik jest wykluczany ponownie z przywileju uzyskania premii do kwoty, która odpowiada różnicy między areałem zadeklarowanym a wyznaczonym. Taka kwota jest odejmowana z wypłat pomocy, do której rolnik jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego w ciągu trzech lat kalendarzowych po upływie roku kalendarzowego, w którym wykryto tę różnicę.

Organ II instancji uznał, iż Kierownik Biura Powiatowego ARiMR

w sposób prawidłowy odmówił E. S. przyznania jednolitej płatności

obszarowej i nałożył sankcje trzyletnie.

Mając na uwadze wyniki przeprowadzonej kontroli na miejscu, stwierdzono

odnośnie działek zadeklarowanych do płatności JPO różnicę 1,88 ha pomiędzy powierzchnią deklarowaną we wniosku o płatność na rok 2008, a powierzchnią stwierdzoną.

Zgodnie z powyższym, powierzchnia stwierdzona podczas kontroli na miejscu,

klasyfikująca się do płatności JPO - wynosiła 1,70 ha, co w stosunku do powierzchni

deklarowanej (3,58 ha), dało procentową różnicę wynoszącą 110,59 %.

W opinii organu II instancji w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły również okoliczności do odstąpienia od zastosowania obniżek, w myśl art. 68 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str. 18, ze zm.). Strona dopuściła bowiem przy wypełnianiu przedmiotowego wniosku winy polegającej co najmniej na niedbalstwie.

Odnosząc się do kwestii różnicy miedzy obszarem zadeklarowanym a stwierdzonym podczas kontroli na miejscu organ podniósł, iż ww. różnica wynika ze stwierdzenia podczas kontroli w dniu 26 marca 2009 roku zaniechania prowadzenia działalności rolniczej oraz nieprzestrzegania wymogów dobrej kultury rolnej, wobec czego zastosowano kody DR18 oraz DR14. Jednocześnie usunięto kody DR10 oraz DR33 wskazane w pierwotnym raporcie z kontroli z dnia 19 września 2008 roku. Na części działki rolnej A oraz B stwierdzono zadrzewienia uniemożliwiające włączenie ich do powierzchni uprawnionej do dopłat i w związku z powyższym zastosowano kod DR13+.

Ponadto w raporcie z kontroli z dnia 26 marca 2009 roku w uwagach dla działki rolnej A inspektorzy terenowi podali, że na działce znajdują się ślady po wyciętych sosnach, co świadczy, iż cały ww. grunt nie był użytkowany. Powyższy stan przedstawiony został na fotografiach nr od 1 do 5.

W odniesieniu do działki rolnej B w piśmie z dnia 28 czerwca 2009 roku podano, że stwierdzono mniejszą jej powierzchnię w związku z występowaniem zadrzewień uniemożliwiających włączenie ich do powierzchni uprawnionej do dopłat.

Natomiast z zeznań świadków tj. S. Ł. i F. K. nie wynikało, aby całość gruntów rolnych zadeklarowanych przez Wnioskodawcę w roku 2008 utrzymywana była w dobrej kulturze rolnej i wykonywane na niej były prace polowe.

Podsumowując organ odwoławczy uznał, iż prawidłowo organ I instancji wydał zaskarżone rozstrzygnięcie w oparciu o dane z raportu z kontroli z dnia 26 marca 2009 roku. Podstawę rozstrzygnięcia nie mogły bowiem stanowić powierzchnie zmierzone w dniu 24 stycznia 2011 roku, albowiem z roku na rok obszary gruntów rolnych użytkowanych przez stronę były coraz większe (w marcu 2009 roku działka rolna B miała stwierdzoną powierzchnię 1,21 ha, a w styczniu 2011 roku już 1,97 ha; działka rolna A w marcu 2009 roku miała powierzchnię zmierzoną 0,49 ha, a w roku 2011 już 0,60 ha). Organ odwoławczy wyjaśnił, iż kontrola przeprowadzona w 2011r. miała na celu potwierdzenie przeprowadzenia poprzednich kontroli na gruntach rolnych strony i w granicach przez nią wskazanych.

Organ odmówił przeprowadzenia ponownej kontroli w gospodarstwie rolnym strony. Wskazał, iż wszystkie trzy kontrole przeprowadzone zostały na gruntach rolnych zadeklarowanych przez stronę w roku 2008 i żadna z nich nie potwierdziła poprawności deklaracji przedstawionej we wniosku.

Organ odwoławczy nie uwzględnił wniosku strony o przesłuchanie mieszkańców wsi na okoliczność potwierdzenia użytkowania przez niego wszystkich zadeklarowanych gruntów rolnych na 2008 r. utrzymywania ich w dobrej kulturze rolnej. Zaznaczył, iż dwóch zawnioskowanych wcześniej świadków nie potwierdziło ww. faktu, zaś zeznania kolejnych osób mogą jedynie potwierdzić fakt wykonywania prac polowych na zadeklarowanych gruntach, jednakże bez potwierdzenia dokładnych powierzchni.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Olsztynie Skarżący wniósł o uchylenie decyzji i wypłatę należności z tytułu ONW za rok 2008 i 2009, na podstawie raportu kontroli z dnia 24 stycznia 2011r., na której był obecny.

Skarżący wskazał, iż jeden ze świadków zmienił zeznania, ponieważ Skarżący nie korzysta z jego usług przy koszeniu i zbiorze siana.

Zdaniem Strony, świadkowie nie musieli znać wielkości działek, ważne jest natomiast, że wykonywali usługi w latach 2008 i 2009.

Skarżący zaznaczył, iż podawał wielkość działek zgodnie ze stanem rzeczywistym w wnioskach do ARiMR , potwierdzonych raportem kontroli z 24 stycznia 2011r.

W związku z powyższym, Skarżący wniósł o nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności i zwrot wszelkich kosztów związanych ze skargą do ARiMR.

W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Na wstępie zasadnym jest wskazanie, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) "Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej". "Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej" (art. 1 § 2 cyt. ustawy).

Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji/postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).

Skarga okazała się uzasadniona, a to z tej przyczyny, że zaskarżone postanowienie narusza prawo w sposób uzasadniający wyeliminowanie go z obrotu prawnego.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie byłą decyzja organu odwoławczego z dnia "[...]" którą utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Istotną okolicznością w badanej sprawie był także fakt, że sprawa była już oceniana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, który wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2010 roku, sygn. akt I SA/Ol 691/09, uchylił poprzednie 2 decyzje Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" oraz poprzedzające je decyzje organu i instancji w przedmiocie odmowy przyznania jednolitej płatności obszarowej i odmowy przyznania płatności ONW i nałożenia sankcji wieloletnich.

Uchylając decyzje odwoławcze, Sąd stwierdził, że organy nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, pominęły wnioski skarżącego o przeprowadzenie kontroli na miejscu w jego obecności – zgłaszane kilkukrotnie w toku całego postępowania – i nie odniosły się w żaden sposób do wnioskowanych przez niego dowodów. Stwierdzone naruszenia przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tylko prawidłowo ustalony stan faktyczny pozwala bowiem na prawidłowe zastosowanie prawa materialnego, przystającego do tego stanu.

Dopiero po dokonaniu kontroli na miejscu spornych działek w obecności producenta rolnego, jednoznacznym wyjaśnieniu, że kontrolowane działki rolne należą do skarżącego i wyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego możliwe będzie podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku skarżącego z dnia 18 marca 2008r. o przyznanie płatności.

W badanej sprawie - poza stwierdzonymi szeregu uchybień proceduralnych w ponownie prowadzonym postępowaniu administracyjnym, zakończonym wydaniem decyzji z dnia "[...]", najistotniejsze jest nie uwzględnienie - przy ponownym orzekaniu przez organy - orzeczenia sądu, które już w sprawie zapadło i które zawierało pogląd prawny (zacytowany w całości we wcześniejszej części niniejszego uzasadnienia), którego organ nie uwzględnił.

W tym miejscu zasadne jest wskazanie, że wyrok WSA w Olsztynie z dnia 8 kwietnia 2010 r. nie został zaskarżony przez żadną ze stron, a skoro tak, to przysługuje mu przymiot prawomocności. Stwierdzenie to jest o tyle istotne, że zgodnie z art. 170 ppsa "Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby". Wskazany przepis dotyczy prawomocności materialnej orzeczenia, która polega na związaniu tym orzeczeniem określonych podmiotów. Podmiotami tymi są przede wszystkim strony postępowania oraz sąd, który wydał orzeczenie, a także inne sądy i inne organy państwowe. Ratio legis art. 170 ppsa polega na tym, że gwarantuje zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy.

Moc wiążąca orzeczenie określona w art. 170 uppsa w odniesieniu do organów administracyjnych, a także sądów oznacza, że podmioty te muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Dlatego też w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana.

Skoro Organ odwoławczy nie skorzystał z prawa wniesienia skargi kasacyjnej, to związany był poglądem prawnym zawartym w prawomocnym wyroku. Związanie to dotyczy także składu orzekającego w niniejszej sprawie, a to oznacza, że kwestii tej, Sąd nie mógł rozstrzygnąć inaczej czy w odmienny sposób niż wynika to z prawomocnego orzeczenia.

Oceniając legalność zaskarżonej decyzji uwzględnić należało także treść art. 153 ppsa - zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ, którego działania lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Związanie sądu oceną prawną oznacza, że orzeczenie sądu wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Ocena prawna wynika nie tylko z sentencji orzeczenia, ale również z jego uzasadnienia (wyrok NSA z dnia 27 sierpnia 2004 r. FSK 349/2004).

Przepis art. 153 ppsa ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Związanie wynikające z tego przepisu przestaje obowiązywać jedynie w przypadku zmiany stanu prawnego lub zmiany stanu faktycznego (wyrok NSA z dnia 23 października 1998 r. I SA 1663/96), co w niniejszym przypadku nie miało miejsca.

Powołany przepis w sposób jednoznaczny wyznacza kierunek postępowania sądu pierwszej instancji, który nie posiada już, na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego swobody w zakresie wykładni prawa. Zasada ta obowiązuje także organ orzekający, który będąc związany wykładnią prawa w sprawie nie może odstąpić ani od oceny prawnej, ani też od wskazań co do dalszego postępowania.

Reasumując, podkreślić należy, że obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, ciąży na organie administracyjnym i na sądzie ponownie rozpatrującym tą samą sprawę, gdyż zgodnie z art. 170 ppsa, ocena prawna wyrażona w prawomocnym orzeczeniu wiąże sąd, który je wydał, a także strony i inne sądy oraz organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

W badanej sprawie Sąd uznał, że organ orzekający w sprawie nie uwzględnił oceny prawnej zawartej w wyroku z dnia 8 kwietnia 2010 r., uchybiając tym samym art. 153 i 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Organ - nie podzielając poglądu zawartego w ww. wyroku - mógł skorzystać z prawa złożenia skargi kasacyjnej. Nie czyniąc tego de facto zaakceptował pogląd prawny wyrażony w tym wyroku, z uzasadnienia, którego w sposób nie budzący wątpliwości wynikało, że to Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR winien przeprowadzić kontrolę na miejscu z udziałem skarżącego E. S.

W stanie faktycznym sprawy po wyroku z dnia 8.04.2010 roku, w dniu 24 stycznia 2011 roku przeprowadzona kontrolę na miejscu z udziałem Skarżącego. Jednakże organ rozstrzygając sprawę oparł się na wynikach kontroli z dnia 26 marca 2009 roku, wskazując w uzasadnieniu decyzji, że powierzchnia gruntów stwierdzona podczas kontroli w 2011 roku, nie potwierdziła stanu z 2008 roku.

Ponadto organ w drodze pomocy prawnej przesłuchał w charakterze świadków S. Ł. i F. K. Przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków, nastąpiło bez obecnośći E.S. W tych okolicznościach naruszono przepis art.79 Kpa, zgodnie z którym strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodów ze świadków na 7 dni przed terminem (§1), a nadto strona ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom oraz składać wyjaśnienia ( §2).

Ponadto zgodnie z art.81 Kpa, okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów.

W sytuacji kiedy organ oparł swoje ustalenia na zeznaniach świadków, przesłuchanych z naruszeniem art.79 i 81 Kpa, to okoliczności tej nie można było uznać za udowodnioną

Ustalenie zatem stanu faktycznego w tym zakresie tj. użytkowania gruntów w 2008 roku, wielkości użytków gruntów stwierdzonych w czasie kontroli w stosunku do wielkości deklarowanej przez Skarżącego w decyzji z dnia "[...]", zostało dokonane niezgodnie z przepisami Kpa oraz niezgodnie z wykładnią prawa zawartą w uzasadnieniu wyroku, jednakże wywiodło w tym zakresie błędny wniosek, że skarżący przedeklarował wnioskowane do płatności grunt o 110 %, dlatego pozbawiono go płatności i nałożono sankcje wieloletnie.

W ocenie składu orzekającego taki wniosek był nieuprawniony, a to z tej przyczyny, że Sąd wyraźnie wskazał, że to Organy ARiMR nie dokonało prawidłowej oceny wniosku do przyznania prawa płatności na 2008 rok.

Uwzględniając stanowisko Sądu wyrażone w wyroku z dnia 8 kwietnia 2010 r., a także uwzględniając zasady procesowe z art.10§1, art.73, art.77§1, art.,79, art. 80 i 81 Kpa, należy stanowczo stwierdzić, iż w zaskarżonym orzeczeniu organ odwoławczy naruszył zasady procedury przy ustalaniu stanu faktycznego, co skutkowało błędna oceną merytoryczna zebranego materiału dowodowego.

Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy przede wszystkim wykona wyrok tut. Sądu z dnia 8.04.2010 roku, sygn. akt I SA/Ol 691/10, a więc ustali fakty, o których była mowa wyżej a mających znaczenie dla ustalenia prawa do płatności za 2008 rok i wykona zalecenia proceduralne niniejszego wyroku, a następnie - rozstrzygnie sprawę merytorycznie.

Z uwagi na naruszenia prawa wskazane powyżej, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.