Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 428/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 244 ust. 1 i 2, art. 245 ust. 1, art. 248, art. 257, art. 259, art. 261 ust. 2 pkt 2 i 3, art. 263 ust. 1, art. 264 ust. 1 i 2, art. 268 ust. 3, art. 315
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej
article: art. 4 ust. 2 i 5
journal: Dz.U. 1993 nr 4 poz 14
law: Ustawa z dnia 30 października 1992 r. o zmianie ustawy o wynalazczości i ustawy o Urzędzie Patentowym Rzeczypospolitej Polskiej.
article: art. 156, art. 157 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 7
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Cysek Sędziowie NSA Jan Bała Andrzej Kuba (spr.) Protokolant Grażyna Zboralska po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2008 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. P. N.V. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 31 maja 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 1468/06 w sprawie ze skargi J. P. N.V. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o udzieleniu prawa wyłącznego wytwarzania i sprzedaży produktu oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 31 maja 2007 r. o sygn. akt VI SA/Wa 1468/06 oddalił skargę J. P. N.V. B, B na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] maja 2006 r. nr [...], uchylającą decyzję tego organu z dnia [...] maja 2005 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w zakresie stwierdzenia nieważności decyzji o udzieleniu prawa wyłącznego wytwarzania i sprzedaży produktu.

Decyzją Urzędu Patentowego RP z dnia 16 lutego 1998 r. J. P. N.V. B, B uzyskała na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 października 1992 r. o zmianie ustawy o wynalazczości i Urzędzie Patentowym RP (Dz. U. z 1993 r. Nr 4, poz. 14, zwanej dalej ustawą nowelizującą) i art. 10−12 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (t.j.: Dz. U. z 1993 r. Nr 26, poz. 117, dalej powoływanej jako u.o.w.) prawo wyłącznego wytwarzania i sprzedaży produktu (farmaceutycznego) o nazwie "Nowy związek, 3-2-4-(6-fluoro-1,2-benzizoksazol-3-ilo) -1 - piperydynylo etylo-6,7,9,9 - tetrahydro-2-metylo-4H- pirydol 1,2- a- pirymidyn-4-onu".

Dnia [...] października 2003 r. A. P. sp. z o.o. wystąpiła do Prezesa Urzędu Patentowego o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 16 lutego 1998 r. Urząd Patentowy rozpatrzył sprawę w trybie spornym i decyzją z dnia [...] października 2004 r. umorzył postępowanie.

P. K. Z. F. S.A. pismem z dnia 30 września 2004 r. zgłosiła swój udział w sprawie, wskazując, że popiera wniosek z dnia [...] października 2003 r., złożony przez A. P. sp. z o.o., o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 16 lutego 1998 r. z powodu jej wydania z rażącym naruszeniem prawa poprzez udzielenie ochrony, mimo braku przesłanek z art. 4 ust. 3 pkt 1 ustawy nowelizującej. Pismo to Urząd Patentowy potraktował jako wniosek P. o stwierdzenie nieważności wskazanej decyzji i decyzją z dnia [...] maja 2005 r. odmówił wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności. Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 157 § 3 i art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. − Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 1980 r. Nr 9, poz. 26 ze zm., dalej powoływanej jako k.p.a.) w związku z art. 252 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. − Prawo własności przemysłowej (t.j.: Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117, zwanej dalej p.w.p.) oraz art. 32 ust. 1 u.o.w. w związku z art. 4 ust. 5 ustawy nowelizującej. W uzasadnieniu organ wskazał, że P. jako podmiot niebędący stroną postępowania zgłoszeniowego o ustanowienie prawa wyłącznego na rzecz J. nie ma prawa do korzystania z instytucji prawnych w celu weryfikacji decyzji zapadłej w tym postępowaniu i nie może uruchamiać nadzwyczajnych trybów weryfikacji decyzji administracyjnych dotkniętych wadami. Wniosek P. jest więc niedopuszczalny z przyczyn o charakterze podmiotowym, bowiem wniósł go podmiot niemający legitymacji do jego wniesienia. Decyzję wydał i podpisał ekspert Urzędu Patentowego i została ona doręczona pełnomocnikom P. i J..

Decyzją z dnia [...] maja 2006 r. Urząd Patentowy, po rozpatrzeniu wniosku P. o ponowne rozpoznanie sprawy, uchylił decyzję z dnia [...] maja 2005 r. Jako podstawę prawną powołał art. 245 ust. 1 p.w.p. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 157 § 1 k.p.a. organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja została wydana przez ministra − minister. Kompetencje do załatwiania spraw indywidualnych z zakresu własności przemysłowej w drodze decyzji posiadają eksperci, zatem decyzje ekspertów są odpowiednikami decyzji ministra. Do postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o udzieleniu prawa wyłącznego wytwarzania i sprzedaży produktu mają zastosowanie przepisy k.p.a., w świetle których spółka P. jest stroną tego postępowania, gdyż ma interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a., wynikający z toczącego się procesu z powództwa J. przeciwko P. o naruszenie prawa wyłącznego. Podmiot, któremu postawiono zarzut naruszenia prawa, ma interes prawny w jego unieważnieniu.

Oddalając skargę, w której J. wniosła o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. w pierwszej kolejności ocenił właściwość organu powołanego do prowadzenia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej w sprawie udzielenia prawa wyłącznego na podstawie art. 4 ustawy nowelizującej. Sąd wskazał, że w sprawach z dziedziny własności przemysłowej organem centralnym administracji rządowej o pozycji równorzędnej z pozycją ministra jest Urząd Patentowy, a nie Prezes Urzędu Patentowego, który zgodnie z art. 263 ust. 1 p.w.p. kieruje Urzędem i reprezentuje go na zewnątrz, ale nie wydaje decyzji jako organ administracji. Uznać zatem należy, że zgodnie z art. 157 § 1 in fine i art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. decyzje w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydanych przez Urząd Patentowy jako organ centralny administracji rządowej (art. 259 p.w.p.) wydaje "ten organ", czyli Urząd Patentowy. Zgodnie z art. 261 ust. 2 pkt 2 p.w.p. w związku z art. 264 ust. 1 p.w.p. Urząd Patentowy wydaje decyzje w sprawach udzielania patentów poprzez swoich ekspertów. Eksperci mają – z mocy art. 252 p.w.p. w związku z art. 253 ust. 2 p.w.p. i w związku z art. 157 § 1 k.p.a. oraz art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. i art. 261 ust. 2 pkt 2 p.w.p. w związku z 264 ust. 1 p.w.p. − kompetencję do wydawania decyzji o stwierdzeniu nieważności tych decyzji, do których wydawania są uprawnieni. Kompetencja ta – zdaniem Sądu − nie wymaga szczególnego wymienienia w art. 261 ust. 2 pkt 2 p.w.p., gdyż wynika z wzajemnego powiązania powołanych przepisów k.p.a. i p.w.p. Sąd stanął na stanowisku, że do prawa uregulowanego w art. 4 ustawy zmieniającej, tj. prawa wyłącznego wytwarzania i sprzedaży środków farmaceutycznych, należało i nadal należy stosować odpowiednio przepisy normujące patenty. Procedury unieważniania decyzji w tych sprawach są więc takie same jak procedury unieważniania innych decyzji w sprawach udzielania patentu. W sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji o udzieleniu prawa wyłącznego do wytwarzania i sprzedaży produktu właściwy jest zatem ekspert Urzędu Patentowego.

W ocenie Sądu nieuzasadniony jest zarzut wadliwego powołania przez Urząd Patentowy − jako podstawy prawnej rozstrzygnięcia − art. 245 ust. 1 p.w.p. Sąd wskazał, że postępowanie administracyjne dotyczące nadzwyczajnej weryfikacji decyzji administracyjnych w sprawach z dziedziny własności przemysłowej toczy się na tych samych zasadach, co postępowanie prowadzone w tych sprawach w trybie zwykłym, z uwzględnieniem specyfiki trybu nadzwyczajnego. Skoro p.w.p. nie zawiera żadnych uregulowań szczególnych dla trybu nadzwyczajnego, należy stosować do niego odpowiednio przepisy k.p.a. Z zestawienia art. 253 ust. 2 p.w.p. i art. 252 p.w.p. wynika, że w sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji przepisy k.p.a. stosuje się odpowiednio i tylko w sprawach nieuregulowanych w p.w.p. Wobec powyższego art. 245 ust. 1 p.w.p., regulujący sposób rozstrzygnięcia sprawy przez Urząd Patentowy rozpatrujący sprawę ponownie, stosuje się także w sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji Urzędu Patentowego.

Sąd wskazał, że zgodnie z art. 245 ust. 1 p.w.p. Urząd Patentowy rozpoznający sprawę ponownie wydaje decyzję, w której albo utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję, albo uchyla ją w całości lub w części i rozstrzyga co do istoty sprawy. W sprawie zakończonej decyzją o odmowie wszczęcia postępowania "istotą sprawy" jest rozstrzygnięcie kwestii procesowej, czy postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji może być prowadzone. Jeśli decyzja o odmowie wszczęcia jest prawidłowa, po ponownym rozpoznaniu tej kwestii organ utrzymuje ją w mocy. Jeśli decyzja ta jest nieprawidłowa, organ uchyla decyzję o odmowie wszczęcia. Kodeks postępowania administracyjnego nie przewiduje aktu pozytywnego dotyczącego możliwości wszczęcia postępowania (decyzji / postanowienia o wszczęciu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji), zatem uchylenie decyzji o odmowie stanowi jednocześnie rozstrzygnięcie o istocie sprawy polegające na usunięciu przeszkody do prowadzenia postępowania. Organ prawidłowo zatem wydał decyzję o uchyleniu decyzji o odmowie wszczęcia postępowania.

W skardze kasacyjnej J. P. N.V. wniosła o uchylenie powyższego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w W. oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj.:

1) art. 7 Konstytucji RP, art. 259, art. 261 ust. 2 pkt 2 i 3, art. 263 ust. 1 w zw. z art. 264 ust. 1 p.w.p., art. 4 ustawy nowelizującej, polegające na uznaniu, że ekspert Urzędu Patentowego RP jest właściwy do wydania decyzji w sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji o udzieleniu prawa wyłącznego do wytwarzania i sprzedaży produktu,

2) art. 245 ust. 1 p.w.p. polegające na uznaniu tego przepisu za podstawę prawną wydania decyzji administracyjnej, o której mowa w pkt 1.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona wskazała, że stosownie do art. 259 p.w.p. centralnym organem administracji rządowej jest Urząd Patentowy RP, którym kieruje Prezes Urzędu Patentowego (art. 263 p.w.p.). Prezes ma status ministra w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 263 ust. 1 oraz art. 260 ust. 1 p.w.p. Stanowisko Sądu, że Prezes UP nie posiada uprawnień do wydawania decyzji administracyjnych w sprawach indywidualnych nie znajduje oparcia w przepisach prawa, ponieważ pomimo braku wpisania do ustawy obok kompetencji do wydawania decyzji merytorycznych − kompetencji do ich unieważniania, minister (jako organ) jest właściwy w takich sprawach na podstawie art. 157 § 1 k.p.a.

Kompetencje orzecznicze eksperta Urzędu Patentowego określone w art. 264 ust. 1 p.w.p. stanowią wyjątek od zasady, że kompetencje Urzędu Patentowego wykonuje jego Prezes. Na mocy tego przepisu szczególnego ekspert orzeka w sprawach wskazanych w art. 261 ust. 2 pkt 2 i 3 p.w.p. Przepis art. 264 ust. 1 p.w.p. ogranicza działalność orzeczniczą eksperta wyłącznie do kategorii spraw w nim wskazanych.

Decyzja, która stała się przedmiotem zaskarżonej decyzji Urzędu Patentowego RP w sprawie nieważności została wydana na podstawie art. 4 ustawy nowelizującej. Nie jest to zatem sprawa określona w art. 261 ust. 2 pkt 2 i 3 p.w.p., w której orzeka − na mocy art. 264 ust. 1 p.w.p. − ekspert Urzędu Patentowego. W związku z tym właściwym w sprawach nieważności decyzji wydanych na podstawie art. 4 ustawy nowelizującej jest jedynie Prezes UP na zasadzie umocowania do "reprezentowania Urzędu na zewnątrz", zawartej w art. 263 ust. 1 p.w.p. w zw. z art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a.

Strona zarzuciła, że Sąd naruszył zasadę legalizmu wyrażoną w art. 7 Konstytucji RP, w sposób niedopuszczalny rozszerzając zakres kompetencji orzeczniczych eksperta, czyniąc go de facto piastunem funkcji organu (Urzędu Patentowego RP) we wszystkich sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych przed Urzędem. Czyni to bezcelową normę kompetencyjną zawartą w art. 264 ust. 1 p.w.p., w której precyzyjnie wskazano sprawy objęte właściwością eksperta. W ocenie spółki gdyby racjonalny prawodawca zamierzał w tak szeroki sposób wyznaczyć eksperta, jak wynika to z wyroku WSA w W., uczyniłby to wprost w ustawie.

Zdaniem strony, powierzanie ekspertowi dodatkowych funkcji na mocy art. 264 ust. 3 p.w.p. oraz upoważnianie do załatwiania spraw administracyjnych na podstawie art. 268a k.p.a. nie odnosi się do orzekania przez eksperta w sprawach indywidualnych przed Urzędem Patentowym RP, ponieważ jest to materia kompetencyjna regulowana bezpośrednio w art. 264 ust. 1 p.w.p. Przepis w art. 264 ust.1 p.w.p. ma charakter szczególny wobec art. 268a k.p.a. i wyłącza jego stosowanie.

Wnosząca skargę kasacyjną uzasadniając zarzut naruszenia art. 245 ust. 1 p.w.p. wskazała, że przepis ten znajduje się w Tytule VI, którego nazwa brzmi "Strona, pełnomocnicy, terminy, środki zaskarżenia oraz informacje o zgłoszeniu w postępowaniu zgłoszeniowym i rejestrowym", a zatem przepisy w nim zawarte, w tym również przepisy proceduralne, znajdują zastosowanie do nadzwyczajnych trybów postępowania, ale wyłącznie tych, które dotyczą decyzji ostatecznych wydanych w postępowaniu rejestrowym i zgłoszeniowym. Odmienności proceduralne − w stosunku do przepisów k.p.a. − zawarte w przepisie art. 245 ust. 1 p.w.p. nie odnoszą się do postępowań nadzwyczajnych określonych w k.p.a., mających na celu wzruszenie ostatecznych decyzji administracyjnych wydanych na podstawie art. 4 ustawy nowelizującej. W związku z tym przyjąć należy, że w tych sprawach brak jest w ogóle regulacji szczególnych w p.w.p. dotyczących decyzji Urzędu Patentowego RP w przedmiocie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Strona stwierdziła, że ze względu na znajdujące się w art. 252 p.w.p. odesłania do przepisów k.p.a., do treści rozstrzygnięcia w tej decyzji będzie miał zastosowanie jedynie przepis art. 138 k.p.a. Strona wskazała również na brak dostosowania przepisu art. 245 ust. 1 p.w.p. do specyfiki spraw indywidualnych dotyczących wzruszalności ostatecznych decyzji administracyjnych. W przypadku uchylenia decyzji przewiduje on jedynie wydanie rozstrzygnięcia reformacyjnego, dostosowane – zdaniem strony – jedynie do charakteru spraw określonych w Tytule VI p.w.p. Tymczasem art. 138 § 1 k.p.a. dodatkowo przewiduje umorzenie postępowania, a w przypadku uchylenia decyzji − umorzenie postępowania w I instancji.

Uczestnik postępowania − P. K. Z. F. S.A. − wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej w całości jako bezzasadnej. W uzasadnieniu wskazała, że art. 261 ust. 2 pkt 2 p.w.p. przyznaje ekspertowi kompetencje do orzekania w sprawach udzielania praw wyłącznych. Kompetencje ekspertów obejmują zatem także sprawy stwierdzenia nieważności decyzji udzielającej prawo. W ustawie brak natomiast podstaw do przypisania Prezesowi Urzędu Patentowego kompetencji do władczego rozstrzygania jakichkolwiek spraw indywidualnych. Proponowana przez skarżącą wykładnia, że sprawowana przez Prezesa Urzędu funkcja reprezentacji Urzędu na zewnątrz obejmuje także wydawanie decyzji administracyjnych w sprawach indywidualnych, stanowi niezgodne z Konstytucją domniemanie kompetencji orzeczniczej Prezesa.

Zdaniem spółki, wykładnia systemowa Tytułu VI oraz zawartych w nim przepisów dowodzi, że przepisy te stosuje się także do innych niż w nim wymienione postępowań indywidualnych prowadzonych przed Urzędem Patentowym. Potwierdzeniem tego jest chociażby fakt umiejscowienia w tym tytule regulacji na temat postępowań o wznowieniu i stwierdzeniu nieważności decyzji patentu, dodatkowego prawa ochronnego, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji (art. 253 ust. 2).

Spółka wskazała, że skoro przepisy k.p.a. znajdują zastosowanie wyłącznie w sprawach nieuregulowanych w p.w.p., to istnienie w tej ustawie regulacji dotyczących rozstrzygania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przesądza o tym, że prawidłowe jest wydanie decyzji w oparciu o art. 245 p.w.p.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do przepisu art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania.

W niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania przewidziane w art. 183 § 2 p.p.s.a.

Związanie Sądu granicami skargi kasacyjnej oznacza, że Sąd (poza przesłankami nieważności) nie może zajmować się podstawami kasacyjnymi i zarzutami, które nie zostały przez skarżącego powołane w skardze kasacyjnej.

Skarga kasacyjna oparta została na podstawie − naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), a konkretnie art. 7 Konstytucji RP, art. 259, art. 261 ust. 2 pkt 2 i 3, art. 263 ust. 1 w zw. z art. 264 ust. 1 oraz art. 245 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. − Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.), zwaną dalej p.w.p., a ponadto art. 4 ustawy z dnia 30 października 1992 r. o zmianie ustawy o wynalazczości i ustawy o Urzędzie Patentowym Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1993 r. Nr 4, poz. 14), zwanej dalej ustawą nowelizującą, polegające na uznaniu, że ekspert Urzędu Patentowego RP jest właściwy w sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji o udzielenie prawa wyłącznego do wytwarzania i sprzedaży produktu oraz że art. 245 ust. 1 p.w.p. stanowi podstawę prawną tej decyzji.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe zarzuty nie zasługują na uwzględnienie, gdyż cytowane wyżej przepisy ustawy − Prawo własności przemysłowej zostały prawidłowo zastosowane względem stwierdzenia nieważności decyzji wydanej na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy nowelizującej.

W świetle przepisu art. 4 ust. 5 ustawy nowelizującej do uzyskania i wykonywania prawa, o którym mowa w ust. 2, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o wynalazczości. Natomiast obecnie do spraw dotyczących prawa wyłącznego wytwarzania i sprzedaży produktów uregulowanego w art. 4 ust. 2 ustawy nowelizującej, a w tym przypadku do trybu nadzwyczajnego wzruszenia tego rodzaju decyzji, stosuje się przepisy proceduralne zawarte w ustawie − Prawo własności przemysłowej i w sprawach nieuregulowanych w p.w.p. odpowiednio przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (art. 315 p.w.p.).

Należy podzielić stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wyrażone również w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 10 lutego 2006 r. sygn. akt III CSK 112/05, iż jeżeli zgodnie z regułami intertemporalnymi rozgraniczającymi zastosowanie ustawy o wynalazczości i Prawa własności przemysłowej należy stosować przepisy Prawa własności przemysłowej, przepisy te powinny znaleźć zastosowanie również w odniesieniu do prawa wyłącznego przyznanego na podstawie art. 4 ustawy nowelizującej.

Niewątpliwie to z przepisu art. 315 p.w.p. należy wywieść normę intertemporalną nakazującą do oceny skutków zdarzeń, które nastąpiły po wejściu w życie Prawa własności przemysłowej (22 sierpnia 2001 r.), stosować przepisy tej ustawy, a już nigdy nie było kwestionowane również przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną, że należy stosować aktualnie obowiązujące przepisy proceduralne.

Zarzut niewłaściwości organu do rozpoznania niniejszej sprawy zatem powinien być rozpatrzony w świetle obowiązujących przepisów w chwili rozpatrywania tej sprawy, czyli Prawa własności przemysłowej, a konkretnie art. 261 ust. 2 pkt 2 i 3 p.w.p. Należy stwierdzić, że zgodnie z powołanymi wyżej przepisami do zadań Urzędu Patentowego należy między innymi orzekanie w sprawie udzielania patentów na wynalazki i rozstrzyganie spraw w postępowaniu spornym w zakresie określonym ustawą.

Prawidłowa wykładnia przepisu art. 261 ust. 2 pkt 2 p.w.p. odnosząca się do orzekania w sprawach udzielania patentów prowadzi do wniosku, że obejmuje ono również orzekanie w trybach nadzwyczajnych na podstawie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w sprawach wzruszenia ostatecznych decyzji o udzielenie patentu, w tym również stwierdzenia nieważności tych decyzji na podstawie art. 156 i 157 k.p.a.

Dodatkowym argumentem przemawiającym za właściwością Urzędu Patentowego w niniejszej spawie jest wykładnia przepisu art. 157 § 1 k.p.a., który miał niewątpliwie również zastosowanie w niniejszej sprawie, a z którego wynika, że gdy decyzja podlegająca stwierdzeniu nieważności wydana została przez naczelny organ administracji państwowej, to właściwy jest ten organ.

Status, struktura procesowa i sposób orzekania przez Urząd Patentowy zostały uregulowane w przepisach ustawy Prawo własności przemysłowej, a w szczególności art. 264 ust. 1 p.w.p.

Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 264 ust. 1 p.w.p. orzekanie w sprawach, o których mowa w art. 261 ust. 2 pkt 2 i 3 należy do osób posiadających uprawnienia określone w art. 268 ust. 3 powołanych przez Prezesa Urzędu Patentowego (ekspertów). W sprawach tych ekspert orzeka jednoosobowo, chyba że przewidziane jest orzekanie w większym składzie ekspertów.

Zatem zarzut, że podpisanie kwestionowanych decyzji administracyjnych przez eksperta Urzędu Patentowego, które zgodnie z powołanymi wyżej przepisami p.w.p., działającego w imieniu Urzędu Patentowego − organu posiadającego kompetencje do wydawania tego rodzaju decyzji, stanowiło naruszenie prawa materialnego, a konkretnie art. 263 i 264 , należało uznać za nietrafny.

Nikt inny bowiem z pracowników Urzędu Patentowego poza ekspertem Urzędu Patentowego, a w tym również Prezes Urzędu Patentowego, nie jest władny do orzekania w sprawach, o których mowa w art. 261 ust. 2 pkt 2 i 3 p.w.p., a także w trybach nadzwyczajnych dotyczących tych spraw, w których miałyby zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (w tym przypadku stwierdzenie nieważności decyzji o udzieleniu prawa na podstawie art. 156 i 157 k.p.a.).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przepis art. 261 ust. 2 pkt 2 i 3 ma zastosowanie poprzez art. 4 ust. 2 i 5 ustawy nowelizującej i art. 315 p.w.p. do przedmiotowej decyzji, która była objęta postępowaniem administracyjnym o stwierdzenie nieważności i względem której wydano zaskarżoną decyzję uchylającą decyzję o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 16 lutego 1998 r. o udzieleniu prawa wyłącznego wytwarzania i sprzedaży produktu.

Skoro przepis art. 261 ust. 2 pkt 2 i 3 p.w.p. należało zastosować w niniejszej sprawie, to w konsekwencji w tej sprawie miały również zastosowanie przepisy art. 264 ust. 1 i art. 244 ust. 1 i 2 i art. 245 ust. 1 p.w.p.

Natomiast nie mógł mieć zastosowania w tej sprawie przepis art. 263 p.w.p., gdyż reguluje on jedynie funkcje i rolę Prezesa Urzędu Patentowego oraz reprezentowanie Urzędu przez niego na zewnątrz, przy czym przepis ten wyraźnie wyłącza możliwość reprezentowania Urzędu Patentowego przez Prezesa w sprawach uregulowanych w przepisie art. 264 ust. 2 p.w.p., czyli w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawach, o których mowa w art. 248 i 257 p.w.p. W tych sprawach Urząd Patentowy reprezentuje ekspert Urzędu Patentowego.

Gdyby przyjąć za uprawnione twierdzenie strony wnoszącej skargę kasacyjną, że zaskarżona decyzja powinna być podpisana przez Prezesa Urzędu Patentowego jako reprezentanta Urzędu Patentowego, a nie eksperta, to doprowadziłoby to do paradoksalnej sytuacji, że Prezes Urzędu Patentowego podpisuje decyzję administracyjną w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o udzieleniu prawa z zakresu własności przemysłowej, a nie może zgodnie z przepisami art. 263 ust. 1 i art. 264 ust. 2 p.w.p. reprezentować Urzędu Patentowego w postępowaniu przed Naczelnym Sadem Administracyjnym (również Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we wszystkich sprawach, na które służy skarga do tego Sądu).

Należy podkreślić, że status eksperta Urzędu Patentowego w zakresie orzekania w sprawach objętych przepisami art. 261 ust. 2 pkt 2 i 3 p.w.p. został uregulowany w przepisach ustawy Prawo własności przemysłowej w Rozdziale 2 − pod tytułem Aplikacja ekspercka. Uprawnienia i obowiązki eksperta.

Z powyższych rozważań wynika, że kompetencje orzecznicze w zakresie praw z zakresu własności przemysłowej uregulowanych w ustawie − Prawo własności przemysłowej przyznane zostały ekspertom Urzędu Patentowego, a nie Prezesowi Urzędu Patentowego, którego kompetencje kierowania i administrowania Urzędem Patentowym określa przepis art. 263 ust. 1 p.w.p.

W tych warunkach nie może być mowy o naruszeniu przepisu art. 7 Konstytucji RP, który stanowi zasadę działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa, gdyż Urząd Patentowy podejmując zaskarżoną decyzję poprzez eksperta Urzędu Patentowego wydał ją na podstawie prawa i w granicach prawa omawianych wyżej przepisów ustawy Prawo własności przemysłowej.

Nietrafny jest również zarzut naruszenia przez Sąd przepisu art. 245 ust. 1 p.w.p., polegający na uznaniu tego przepisu za podstawę prawną zaskarżonej decyzji, albowiem przepis ten, regulujący sposób rozstrzygania w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy − w przypadku uchylenia decyzji w całości, przewiduje rozstrzygnięcie co do istoty sprawy, to jednakże w sytuacji gdy w wyniku ponownego rozpoznania sprawy na podstawie art. 245 ust. 1 p.w.p. uchylono decyzję o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej to wystarczyło tylko uchylenie tej decyzji, co w konsekwencji nakładało na organ obowiązek rozpoznania sprawy merytorycznie i wydania decyzji rozstrzygającej co do istoty sprawy.

Organ orzekający, w wyniku ponownego rozpoznania na podstawie art. 245 ust. 1 p.w.p., uchylając decyzję odmawiającą wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, nie naruszył przepisu art. 245 ust. 1 p.w.p., bowiem gdyby rozstrzygnął jednocześnie sprawę co do istoty sprawy pozbawiłby stronę do możliwości dwukrotnego rozpoznania sprawy co do istoty sprawy.

Gdyby nawet uznać za stroną skarżącą, że przepis art. 245 § 1 p.w.p. nie ma zastosowania do trybów nadzwyczajnych wzruszenia ostatecznej decyzji, a w szczególności postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o udzieleniu prawa prowadzonego na podstawie art. 156 i 157 k.p.a., to stosując względem decyzji wydanej na podstawie art. 157 § 3 k.p.a. przepisy art. 127 § 3 i art. 138 § 2 k.p.a. przedmiotowe rozstrzygnięcie odpowiada prawu.

Powyższe uchybienie niewątpliwie nie miałoby wpływu na wynik sprawy.

Jednakże Naczelny Sąd Administracyjny uważa, że przepis art. 245 § 1 p.w.p. nie został w niniejszej sprawie naruszony w takim stopniu, aby mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw na podstawie art. 184 p.p.s.a.