Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 79/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-07-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 32 ust 1
journal: Dz.U. 2007 nr 124 poz 859
law: Ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska, sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Katarzyna Tomiło-Nawrocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2015 r. sprawy ze skargi K. C. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej - oddala skargę -


UZASADNIENIE

I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] (dalej "zaskarżoną decyzją") Główny Inspektor Ochrony Środowiska (dalej "GIOŚ"), po rozpatrzeniu odwołania K. C. (dalej "skarżącej") od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej "WIOŚ") nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r., wymierzającej skarżącej jako odbiorcy odpadów przywiezionych nielegalnie – na podstawie art. 32 ust. 1 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 4 i art. 34 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. Nr 124, poz. 859 ze zm.) oraz w związku z art. 3 i art. 2 pkt 35 lit. a rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14.06.2006r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. UE L 190 z 12.07.2006r. ze zm.) - karę pieniężną w wysokości 120.000 zł orzekł w następujący sposób: (1). uchylił decyzję WIOŚ z dnia [...] grudnia 2010r. w części opisanej w punkcie 2 i 3, (2). w pozostałym zakresie decyzję WIOŚ z dnia [...] grudnia 2010 r. utrzymał w mocy.

II. Przebieg postępowania administracyjnego, poprzedzający wydanie przez GIOŚ zaskarżonej obecnie decyzji z [...] lipca 2014 r., przedstawia się w sposób następujący:

1. W dniu 31 marca 2008 r. w wyniku kontroli przeprowadzonych przez WIOŚ (Delegatura w B.) na posesjach skarżącej zam. w W. oraz na posesji R. M. w S., [...] S., stwierdzono fakt nielegalnego przemieszczenia uszkodzonych niekompletnych pojazdów z terenu W.

2. Pismem z dnia 14 kwietnia 2008 r. WIOŚ przekazał dokumentację przeprowadzonej kontroli Głównemu Inspektorowi Ochrony Środowiska.

3. Pismem z dnia 25 kwietnia 2008 r. GIOŚ zawiadomił skarżącą o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie dokonania nielegalnego wwozu do Polski odpadów w postaci uszkodzonych pojazdów i części samochodowych o kodach 16 01 04* oraz 16 01 99 o łącznej masie około 13Mg:

- DAEWOO, o numerze identyfikacyjny nadwozia: [...];

- CITROEN, o numerze identyfikacyjny nadwozia: [...];

- CITROEN, o numerze identyfikacyjny nadwozia: [...];

- CITROEN, o numerze identyfikacyjny nadwozia: [...];

- CITROEN, o numerze identyfikacyjny nadwozia: [...];

- RENAULT, o numerze identyfikacyjny nadwozia: [...];

- RENAULT, o numerze identyfikacyjny nadwozia: [...];

- RENAULT, o numerze identyfikacyjny nadwozia: [...];

- RENAULT, o numerze identyfikacyjny nadwozia: [...];

- RENAULT, o numerze identyfikacyjny nadwozia: [...];

- RENAULT, o numerze identyfikacyjny nadwozia: [...];

- RENAULT, o numerze identyfikacyjny nadwozia: BRAK DANYCH;

- RENAULT, o numerze identyfikacyjny nadwozia: [...],

- przez K. C. zam. w W.

4. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2008 r. znak: [...], wydanym na podstawie art.25 ust 1 pkt 2 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów GIOŚ wezwał skarżącą do oddania odpadów w postaci ww. uszkodzonych pojazdów i części samochodowych o kodach 16 01 04* oraz 16 01 99, do punkt zbierania pojazdów lub stacji demontażu.

5. W dniu 29 marca 2010 r. do GIOŚ wpłynął odpis prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w R., II Wydział Karny, z dnia [...] maja 2009 r., Sygn. Akt [...], orzekającego na podstawie art. 44 § 6 k.k. o przepadku na rzecz Skarbu Państwa dowodów rzeczowych w postaci ww. odpadów wymienionych w postanowieniu Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] czerwca 2008 r., znak [...]. Wobec powyższego, decyzją znak: [...] z dnia [...] kwietnia 2010r., Główny Inspektor Ochrony Środowiska umorzył postępowanie w sprawie określenia sposobu gospodarowania odpadami przywiezionymi nielegalnie.

6. Pismem z dnia 29 listopada 2010 r. znak [...] WIOŚ zawiadomił skarżącą o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjne w sprawie wymierzenia skarżącej, na podstawie art. 32 ust.1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, kary pieniężnej jako odbiorcy nielegalnie przemieszczonych odpadów w postaci:

- DAEWOO, o numerze identyfikacyjny nadwozia: [...];

- CITROEN, o numerze identyfikacyjny nadwozia: [...];

- CITROEN, o numerze identyfikacyjny nadwozia: [...];

- CITROEN, o numerze identyfikacyjny nadwozia: [...];

- CITROEN, o numerze identyfikacyjny nadwozia: [...];

- RENAULT, o numerze identyfikacyjny nadwozia: [...];

- RENAULT, o numerze identyfikacyjny nadwozia: [...];

- RENAULT, o numerze identyfikacyjny nadwozia: [...];

- RENAULT, o numerze identyfikacyjny nadwozia: [...];

- RENAULT, o numerze identyfikacyjny nadwozia: [...];

- RENAULT, o numerze identyfikacyjny nadwozia:[...];

- RENAULT, o numerze identyfikacyjny nadwozia: BRAK DANYCH;

- RENAULT, o numerze identyfikacyjny nadwozia: [...], przywiezionych nielegalnie bez dokonania zgłoszenia.

7. Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. WIOŚ wymierzył skarżącej, jako odbiorcy odpadów przywiezionych nielegalnie na terytorium Polski, karę pieniężną w wysokości 120.000 zł.

8. Pismem z dnia 13 stycznia 2011 r. skarżąca wniosła do GIOŚ, za pośrednictwem WIOŚ, odwołanie od decyzji WIOŚ z dnia [...] grudnia 2010 r., kwestionując legalność decyzji WIOŚ w kontekście braku wcześniejszego wydania w sprawie przez GIOŚ obligatoryjnej zdaniem skarżącej, decyzji przewidzianej w art.26 pkt 3 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.

III. Zaskarżoną obecnie decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. GIOŚ rozpoznał odwołanie skarżącej od decyzji WIOŚ, orzekając w sposób wskazany na wstępie.

Uzasadniając orzeczenie odwoławcze, GIOŚ wskazał w szczególności, co następuje:

1. W dniach 31 marca 2008 r. oraz 2 kwietnia 2008 r. WIOŚ przeprowadził kontrole posesji skarżącej oraz posesji R. M., udokumentowane protokołami kontroli odpowiednio Nr [...] oraz [...]. Analiza dokumentacji przeprowadzonych kontroli upoważnia do poczynienia następujących ustaleń:

(-) Ze sporządzonych w trakcie kontroli protokół z oględzin wynika, że na obu posesjach znajdowały się uszkodzone niekompletne pojazdy samochodowe w różnym stadium demontażu;

(-) Z protokołów kontroli wynika, iż skarżąca jest właścicielem i nabywcą 13 szt. uszkodzonych niekompletnych pojazdów od firmy R., 65 [...] L., (W.);

(-) W toku kontroli sporządzono również protokoły z przesłuchania do protokołów kontroli. Skarżąca zeznała do ww. protokołu, co następuje: "Części samochodowe zostały zakupione na użytek własny w celu remontu własnych pojazdów. Części samochodowe z terenu W. zostały przywiezione na teren posesji W. tirem przez obywatela pochodzenia [...]. Nie znam personaliów osobowych tego Pana." Ponadto skarżąca zeznała, że "Twierdzą, że nie kupowałam żadnych pojazdów a jedynie części samochodowe stąd nie musiałam mieć zezwolenia od Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska na trans graniczne przemieszczanie odpadów. Pan R. M. zeznał, że "Części samochodowe w takiej postaci jak w dniu oględzin zostały dostarczone w celu przechowania od Pani K. C. zam. W. ";

(-) Podczas obu kontroli wykonano dokumentację fotograficzną. Z przedmiotowej dokumentacji fotograficznej wynika, że pojazdy objęte postępowaniem to pojazdy poddane częściowemu demontażowi. W karoseriach przechowywane były części z demontowanych pojazdów (elementy tapicerki, drobne odpady metali żelaznych i nieżelaznych, elementy gumowe i plastikowe). W ww. pojazdach brak było niektórych elementów, tj. silników, skrzyń biegów, elementów zawieszenia, części blacharskich itp. Jak wynika z powyższych zeznań, przedmioty postępowania zdaniem Strony stanowią części samochodowe, a nie uszkodzone niekompletne pojazdy;

(-) Dla pojazdów nie przedstawiono dowodów rejestracyjnych pojazdów, a jedynie zbiorczą fakturę zakupu.

2. Zgodnie z art. 72 ust 1 pkt 1 i 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137, ze zm.), rejestracji pojazdu dokonuje się na podstawie, między innymi, dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany oraz na podstawie dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5 ww. ustawy. W rozpatrywanym przypadku żaden z pojazdów nie posiadał kompletu dokumentów umożliwiających po naprawie ich ponowną rejestrację, tym samym wykluczał możliwość wykorzystania takich pojazdów w sposób zgodny z ich pierwotnym przeznaczeniem. W związku z brakiem możliwości zarejestrowania przedmiotowych pojazdów na terytorium Polski, pojazdy te nie mogły być użytkowane zgodnie z ich pierwotnym przeznaczeniem. Przedmioty postępowania zostały zbyte na rzecz skarżącej, a poprzedni właściciel nie dokonał napraw i nie przekazał skarżącej dowodów rejestracyjnych uprawniających do rejestracji pojazdów na terenie Polski, co spowodowało, że pojazdy utraciły możliwość użytkowania ich zgodnie! z ich pierwotnym przeznaczeniem. Co więcej, przedmiotem transakcji udokumentowanej ww. zbiorczą fakturą były karoserie pojazdów, a więc nie pojazdy całe sprawne, nadające się do użytku, lecz części pojazdów wycofanych z eksploatacji i poddanych częściowemu demontażowi już na terenie W.

Powyższe dowodzi wystąpienia przesłanki "pozbycia się" w rozumieniu definicji pojęcia "odpad". Poprzedni właściciel, mając świadomość, iż przedmiotowe pojazdy nie mogą być użytkowane w sposób w jaki nakazuje ich przeznaczenie, pozbył się ich. Pozbycie się przedmiotowych pojazdów było więc umotywowane zmianą ich przeznaczenia, co oznacza, iż właściciel pojazdów pozbywał się czegoś co pojazdami było, a przestało nimi być wskutek zmiany ich przeznaczenia. Poprzedni posiadacz przedmiotowych pojazdów przekazał je na rzecz skarżącej, jako niekompletne karoserie o niskiej wartości. Według faktury zakupu, przedmiotem zakupu były elementy karoserii różnych marek pojazdów. W świetle powyższego uprawniony jest wniosek, że poprzedni właściciel ww. pojazdów, nie zbywał ich jako pojazdów nadających się do użytkowania zgodnie z ich pierwotnym przeznaczeniem, a jedynie jako źródło części zamiennych.

3. Decydujące znaczenie dla uznania danego przedmiotu za odpad ma nie tylko jego stan w momencie sprowadzenia na terytorium Polski, ale również wola jego poprzedniego posiadacza. W wyroku z dnia 18 grudnia 2007 r. w sprawie C-194/05 Europejski Trybunał Sprawiedliwości stwierdził, iż "zakwalifikowanie substancji lub przedmiotu jako odpadu w rozumieniu art. 1 lit. a dyrektywy 75/442 w sprawie odpadów, zmienionej dyrektywą 91/156, wynika przede wszystkim z zachowania posiadacza i ze znaczenia pojęcia "usuwać". Pojęcia te należy interpretować nie tylko w świetle celu dyrektywy, którym zgodnie z motywem trzecim jest ochrona zdrowia ludzi i środowiska przed szkodliwymi skutkami spowodowanymi przez zbieranie, transport, unieszkodliwianie, magazynowanie oraz składowanie odpadów, ale również w świetle art. 174 ust. 2 WE, który stanowi, że polityka Wspólnoty w dziedzinie środowiska naturalnego stawia sobie za cel wysoki poziom ochrony i że opiera się na zasadzie ostrożności oraz na zasadach działania zapobiegawczego. Wynika stąd, że pojęcia te, a co za tym idzie pojęcie "odpady" nie mogą być interpretowane w sposób zawężający. Fakt, że dana substancja jest rzeczywiście "odpadem" w rozumieniu art. 1 lit a dyrektywy 75/442 w sprawie odpadów, zmienionej dyrektywą 91/156, winien być potwierdzony w świetle wszystkich okoliczności, z uwzględnieniem celu tej dyrektywy i jej skuteczności, która nie może zostać podważona. Pewne okoliczności mogą zatem stanowić wskazówkę występowania działania polegającego na "usuwaniu", zamiaru "usunięcia" lub zobowiązania do "usunięcia" substancji lub przedmiotu w rozumieniu tego przepisu. [...] Jako że dyrektywa 75/442 w sprawie odpadów nie proponuje żadnego kryterium ujawnienia woli usunięcia substancji lub przedmiotów przez posiadacza, państwa członkowskie wobec braku przepisów wspólnotowych mają swobodę wyboru sposobu dowodzenia okoliczności zdefiniowanych w dyrektywach, których transpozycji dokonują, o ile nie podważa to skuteczności prawa wspólnotowego. Państwa członkowskie mogą zatem dla przykładu określić rożne kategorie odpadów, zwłaszcza w celu ułatwienia organizacji i kontroli gospodarki odpadami, przy czym obowiązki wynikające z dyrektywy lub innych przepisów prawa wspólnotowego dotyczących odpadów winny być przestrzegane, a kategorie ewentualnie wyłączone z zakresu stosowania aktów dokonujących transpozycji obowiązków wynikających z dyrektywy, są wyłączone zgodnie z jej art. 2 ust. 1."

Przywołana w ww. wyroku Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości dyrektywa 75/442 w sprawie odpadów, zmieniona dyrektywą 91/156, w chwili obecnej nie jest aktem obowiązującym. Obecnie zagadnienia związane z gospodarką odpadami reguluje dyrektywa z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylająca niektóre dyrektywy. Ww. dyrektywa została przyjęta z uwzględnieniem Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, a w szczególności jego art. 175 ust. 1, stanowiącym, że Rada decyduje o działaniu służącym osiągnięciu celów określonych w art. 174, które ma być podjęte przez Wspólnotę. Głównym celem dyrektywy z 2008 r. w sprawie odpadów jest zmniejszenie negatywnych skutków wytwarzania odpadów i gospodarowania nimi dla art. 175 ust. 1 WTi pojęcie "usuwać" także należy interpretować w świetle zapisu art. 174 ust. 2 WE. Zatem przytoczony wyżej wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości ma swoje zastosowanie także w odniesieniu do zapisów obecnie obowiązującej dyrektywy z 2008 r. w sprawie odpadów.

5. Mając na uwadze wyżej przywołany wyrok, a także wyżej przywołane dowody i okoliczności, w przedmiotowej sprawie przedmioty postępowania wypełniają definicję odpadu zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. z 2010 r. Nr 185, poz. 1243 ze zm.), obowiązującej w dacie przemieszczenia, według której "odpady oznaczają każdą substancję lub przedmiot należący do jednej z kategorii, określonych w załączniku nr 1 do ustawy, których posiadacz pozbywa się, zamierza pozbyć się lub do ich pozbycia się jest obowiązany". Wyżej przedstawiony status przedmiotowych pojazdów stanowi podstawę do zakwalifikowania przedmiotów postępowania do kategorii Q2 - "produkty nieodpowiadające wymaganiom jakościowym". Nadto, brak możliwości użytkowania przedmiotowych pojazdów zgodnie z ich pierwotnym przeznaczeniem daje podstawę do zakwalifikowania ich do kategorii Q6 - "przedmioty lub ich części nienadające się do użytku (np. usunięte baterie, zużyte katalizatory itp.)". określonych w załączniku nr 1 do ww. ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach. Mając na uwadze powyższe, a także wyżej opisane okoliczności pozbycia się, stwierdzić należy, że omawiane pojazdy stanowił odpady także w rozumieniu ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach. W świetle powyższego stwierdzić należy, że [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska, decyzją znak: DBP.DI.4210-72/10 z dnia 29 grudnia 2010r., prawidłowo ocenił, że przedmioty postępowania wypełniają ww. definicję odpadu, obowiązującą w dacie ich przemieszczenia i wydania ww. decyzji.

6. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut odwołania w kwestii naruszenia przez WIOŚ art. 26 pkt 3 w związku z art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, mającego prowadzić do wadliwego wydania decyzji w przedmiocie kary przy braku kompleksowo przeprowadzonej procedury oraz zakończeniu postępowania umorzeniem postępowania. Podkreślenia wymaga, że przedmiotem prowadzonego przez WIOŚ postępowania było nałożenie kary pieniężnej w trybie art. 32 ust.1, nie zaś określenie sposobu gospodarowania odpadami sprowadzonymi nielegalnie, której to kwestii dotyczą art.25 i 26 ustawy . W myśl art.25 ust.1 pkt 2 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, organem kompetentnym w sprawie określenia sposobu gospodarowania odpadami sprowadzanymi nielegalnie jest Główny Inspektor Ochrony Środowiska, a nie Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska. Postępowanie takie zostało przez GIOŚ przeprowadzone. W toku tego postępowania wydano postanowienie w trybie art.25 ust.1 pkt 2 ww. ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, na które skarżącej nie przysługiwało zażalenie. Podkreślić należy, że w następstwie zapadnięcia prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w R., orzekającego przepadek na rzecz Skarbu Państwa dowodów rzeczowych w postaci ww. odpadów wymienionych w postanowieniu Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] czerwca 2008 r., znak [...], postępowanie w sprawie określenia sposobu gospodarowania ww. odpadami stało się bezprzedmiotowe. Z tej przyczyny decyzją znak: [...], GIOŚ umorzył postępowanie w tym przedmiocie, na podstawie art.105 k.p.a.

7. Międzynarodowe przemieszczenie przedmiotowych odpadów w sposób legalny wymagało zastosowania procedury uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody właściwych zainteresowanych organów na podstawie art. 3 rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006.

Zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. Nr 112, poz. 1206), odpady zużytych pojazdów klasyfikuje się pod kodem 16 01 04* - zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy lub pod kodem 16 01 06 - "zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy niezawierające cieczy i innych niebezpiecznych elementów". Natomiast znajdujące się w pojazdach przechowywane części samochodowe sklasyfikowano pod kodem 16 01 99, tj. "inne niewymienione odpady". Zgodnie z załączoną do materiału dowodowego dokumentacją fotograficzną pojazdy będące przedmiotem postępowania, posiadały m.in., amortyzatory, przewody paliwowe, zbiorniki na płyny eksploatacyjne i z tej przyczyny należy stwierdzić, że odpady w postaci przedmiotowych pojazdów posiadały właściwości niebezpieczne, zatem powinny być sklasyfikowane pod kodem 16 01 04*. Należy zaznaczyć, że odpady o kodzie 16 01 04* jak również o kodzie 16 01 99 nie są sklasyfikowane pod żadnym kodem w załączniku III, IÜB, IV i IVA. Z tego względu międzynarodowe przemieszczenie odpadów w postaci ww. pojazdów oraz części samochodowych do Polski winno się odbyć w zastosowaniem procedury uprzedniego pisemnego zgłoszenia i uzyskania zgody właściwych organów. Przywołując treść art. 2 pkt 35 lit. a w/w rozporządzenia, w myśl którego przemieszczenie odpadów dokonane bez zgłoszenia go wszystkim zainteresowanym właściwym organom, zgadnie z tym rozporządzeniem, stanowi nielegalne przemieszczenie, transport przedmiotowych odpadów na terytorium Polski nosi znamiona nielegalnego międzynarodowego przemieszczenia odpadów.

Odpowiednio do art. 2 ust. 1 pkt 4 w/w ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, przez odbiorcę odpadów sprowadzonych nielegalnie rozumie się każdą osobę fizyczną, prawną lub jednostkę organizacyjną, do której zostały przemieszczone nielegalnie odpady; (...) Z analizy dokumentów sprawy, a w szczególności protokołu kontroli oraz dokumentu zakupu, wynika, iż skarżąca jest odbiorcą przedmiotowych odpadów.

8. Z uwagi na nielegalny charakter stwierdzonego międzynarodowego przemieszczenia odpadów, w przedmiotowej sprawie ma zastosowanie art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, który obliguje wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska do nałożenia na odbiorcę odpadów przywiezionych nielegalnie bez dokonania zgłoszenia, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości od 50.000 do 300.000 zł.

9. Ustalając wysokość kary należy zastosować kryteria określone w art. 34 w/w ustawy, tj. należy uwzględnić w szczególności ilość, rodzaj i charakter odpadów, w tym możliwość zagrożeń dla ludzi i środowiska powodowanych przez te odpady oraz okoliczności uprzedniego naruszenia przepisów ustawy i rozporządzenia Nr 1013/2006. Zaskarżoną decyzją [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska ustalił karę w wysokości 120.000 zł, a uzasadniając tę wysokość wyjaśnił, iż kierował się treścią art. 34 ww. ustawy. Organ uwzględnił ilość odpadów, (tj. trzynaście uszkodzonych pojazdów) o kodzie 16 01 04 (tj. o niebezpiecznym charakterze) oraz części samochodowych o kodzie 16 01 99, a także nie stwierdzenie, aby odpady spowodowały zanieczyszczenie środowiska oraz fakt braku uprzedniego naruszenia przez Skarżącą przepisów ustawy i rozporządzenia Nr 1013/2006. Powyższe spowodowało wymierzenie kary w podwyższonej wysokości tj. 120.000 zł. Kierując się kryteriami określonymi w art. 34 ww. ustawy, tj. ilością przedmiotowych odpadów (trzynaście uszkodzonych pojazdów), ich niebezpieczny charakter, niestwierdzenie, aby odpady spowodowały zanieczyszczenie środowiska, a tym samym brak wystąpienia zagrożeń dla ludzi i środowiska powodowanych przez ww. odpady oraz brak uprzedniego naruszenia przez skarżąca przepisów ustawy i rozporządzenia Nr 1013/2006, jest podstawą do tego, aby na skarżącą, jako odbiorcę nielegalnie przywiezionych odpadów nałożyć karę pieniężną w wysokości 120.000 zł. Biorąc pod uwagę wyżej przytoczone przesłanki oraz fakt, że minimalna wysokość kary, nałożona nawet przy ilości jednego pojazdu będącego odpadem, wynosi 50.000 zł, należy stwierdzić, iż wysokość kary ustalona przez organ I instancji w wysokości 120.000 zł w odniesieniu do odpadów w postaci 13 szt. pojazdów, stanowiących odpady niebezpieczne, nie jest dla Strony krzywdząca.

11. W zaskarżonej decyzji [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska nie przywołał art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. Przepis ten, jako podstawa prawna wskazująca prawidłowo ustalonego odbiorcę odpadu w przedmiotowej sprawie, winien być przywołany przez organ w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji.

12. W punkcie 2 sentencji swojej decyzji WIOŚ wadliwie wskazał skarżącej rachunek bankowy, na który winien dokonać wpłaty kary pieniężnej, a także ustalił termin dokonania tej wpłaty, tj. 14 dni od dnia, w którym zaskarżona decyzja stanie się ostateczna. Ponadto w punkcie 3. wskazano, że po upływie tego terminu ( określonego w punkcie 2) kara pieniężna podlega ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Stwierdzić należy, że przepisy regulujące kwestię wymierzenia kar z tytułu nielegalnego przemieszczania odpadów, nie przewidują podstawy prawnej do zamieszczania w decyzjach rozstrzygnięć, o których mowa powyżej. Z tej racji rozstrzygnięcia te należało wyeliminować z obrotu prawnego, a postępowanie administracyjne w tym przedmiocie umorzyć.

13. [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska, przed wydaniem zaskarżonej decyzji, nie powiadomił strony o zgromadzeniu materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z nim oraz o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału w trybie art. 10 w/w ustawy. Należy jednak zaznaczyć, że naruszenie to zostało przez organ II instancji usunięte, gdyż pismem znak: [...] z dnia [...] kwietnia 2014r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska poinformował stronę o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym w przedmiotowej sprawie w trybie art. 10 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Ww. pismo zostało doręczone Stronie za zwrotnym potwierdzeniem odbioru dnia 23 kwietnia 2014 r. strona nie skorzystała z ww. uprawnienia.

14. Ponadto uchybienie organu I instancji w postaci wskazania w sentencji decyzji punktów odnośnie terminu i rachunku bankowego oraz informacji o trybie ściągania kary, nie narusza przepisów postępowania w stopniu wymagającym wyeliminowania ww. decyzji z obrotu prawnego.

IV. Skarżąca wniosła do Sądu skargę na decyzję GIOŚ, zarzucając orzeczeniu odwoławczemu, co następuje:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art.3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz.U. z 2001 r. nr 62, poz.628 z późn. zm.) poprzez jego niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, że sprowadzone przez skarżącą części samochodowe stanowią odpad w rozumieniu w/w przepisu pomimo tego, że w okolicznościach sprawy w żaden sposób nie można było przyjąć, że poprzedni właściciel tych przedmiotów, sprowadzonych przez skarżącą pozbył się ich z uwagi na niemożność korzystania z niech zgodnie z dotychczasowym przeznaczeniem;

2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art.7, 10, 77 i 80 k.p.a. poprzez zupełnie dowolną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, zaniechanie wyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy oraz pozbawienie strony aktywnego udziału w postępowaniu poprzez zaniechanie umożliwienia skarżącej wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji na temat zgromadzonego materiału dowodowego i ewentualnego zgłoszenia wniosków dowodowych, co istotnie wpłynęło na wynik sprawy.

Uzasadniając zarzuty skargi, skarżąca wskazała w szczególności, co następuje:

1. Niezależnie od zarzutów przytoczonych podnieść należy, że zobowiązanie do zapłaty pieniężnej uległo przedawnieniu. Stosownie bowiem do art.79d ust.5 ustawy o odpadach w sprawach dotyczących kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej, w tym również przepisy dotyczące przedawnienia zobowiązań podatkowych. Zgodnie zaś z art.68 ust.1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 1997 r. nr 137, poz.926 z późn. zm.) "zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art.21 § 1 pkt 2, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy". W tym kontekście należy wskazać, że decyzja w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej została wydana w dniu 29 grudnia 2007 r. i doręczona skarżącej w dniu 31 grudnia 2010 r., jednakże na skutek odwołania wniesionego przez skarżącą nie uzyskała waloru ostateczności. Ostateczna decyzja GIOŚ została w związku z tym wydana po upływie terminu określonego w art.68 ust.1 Ordynacji podatkowej.

2. W postępowaniu przed WIOŚ doszło do rażącego naruszenia art.10 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organ umożliwienia skarżącej wypowiedzenia się na temat zebranego materiału dowodowego oraz złożenia ewentualnych wniosków dowodowych.

3. W zaskarżonej decyzji nie przedstawiono uzasadnionych argumentów na rzecz tezy, że zabezpieczone w toku kontroli przedmiotu spełniają kryteria odpadów w rozumieniu art.3 ust.1 ustawy o odpadach.

V. W odpowiedzi na skargę GIOŚ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

VI. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269; dalej "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi na orzeczenie organu administracji publicznej jest dopuszczalne tylko w razie stwierdzenia naruszeń prawa wymienionych w art.145 § 1 p.p.s.a.

W świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Naruszeń, które mogłyby stanowić podstawę do zastosowania w niniejszej sprawie środków, o których mowa powyżej, Sąd nie stwierdził.

VII. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2014 r. prowadzi do następujących wniosków:

1. Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w którym w drugiej instancji orzekł zaskarżoną decyzją GIOŚ było wymierzenie skarżącej kary pieniężnej na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, zgodnie z którym Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska (a w drugiej instancji GIOŚ) nakłada na odbiorcę odpadów przywiezionych nielegalnie bez dokonania zgłoszenia, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości od 50.000 do 300.000 zł. Na podstawie przywołanego przepisu WIOŚ wymierzył skarżącej karę pieniężną w wysokości 120.000 zł, a decyzję tę utrzymał w tym zakresie w mocy GIOŚ. W ocenie Sądu rozstrzygnięcie GIOŚ jest prawidłowe (zarówno w części utrzymującej decyzję WIOŚ w mocy, jak i w pozostałej części, tj. części uchylającej decyzje WIOŚ w niewielkim zakresie i umarzającej postępowanie administracyjne w tej części).

2. Najdalej idący zarzut skargi dotyczy kwestii przedawnienia się w niniejszej sprawie możliwości wymierzenia skarżącej przedmiotowej kary. Nie ulega bowiem wątpliwości, że uwzględnienie przez Sąd zasadności tego zarzutu wywołałoby konieczność uwzględnienia skargi z uwagi na wystąpienie przesłanki do umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie wymierzenia kary. Skarga wywodzi zatem, że stosownie do art.79d ust.5 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, noszącego tytuł "Zobowiązania podatkowe", a zatem również zawarte tam przepisy o przedawnieniu zobowiązań podatkowych (art.68 – 71 Ordynacji). W konsekwencji powyższego skarga podnosi, że w sprawie wystąpiła sytuacja, o której mowa w art.68 § 1 Ordynacji, w myśl którego to przepisu zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. W ocenie skargi o przekroczeniu w sprawie trzyletniego okresu, o którym mowa w art.68 § 1 Ordynacji świadczy fakt, że już po upływie takiego okresu, liczonego od dnia doręczenia skarżącej decyzji organu I instancji (decyzja WIOŚ z dnia [...] grudnia 2010 r., doręczona skarżącej w dniu 31 grudnia 2010 r.), zapadło w niniejszej sprawie ostateczne orzeczenie odwoławcze GIOŚ z dnia [...] lipca 2014 r., wydane w wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącej od decyzji WIOŚ z dnia [...] grudnia 2010 r. Skarżąca stoi zatem na stanowisku, że ostateczne orzeczenie w przedmiocie kary, tj. decyzja GIOŚ z dnia [...] lipca 2014 r., zapadła (i została doręczona) po upływie przewidzianego w art.68 § 1 Ordynacji terminu przedawnienia zobowiązania, a tym samym orzekanie przez tę decyzję w przedmiocie wymierzenia kary było prawnie niedopuszczalne.

Odnosząc się do tej argumentacji stwierdzić należy, że wbrew twierdzeniom skargi przepisy ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, tj. przepisy ustawy na podstawie której wymierzono karę w niniejszej sprawie, nie zawierają odesłania do przepisów działu III Ordynacji podatkowej, a w tym do przepisów o przedawnieniu zobowiązań podatkowych. Odesłanie, na które powołuje się skarga, zostało zamieszczone w innej ustawie, tj. ustawie o odpadach (art.79d ust.5 tej ustawy) i wprawdzie dotyczy ono kar pieniężnych, niemniej tylko i wyłącznie kar pieniężnych wymierzanych na podstawie ustawy o odpadach (art.79b i 79c ustawy). Art.1 ust.2 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów zawiera generalną klauzulę, że przepisy tej ustawy nie naruszają postanowień ustawy o odpadach, niemniej zbyt daleko idącym byłoby w tej sytuacji wywodzenie, że z klauzuli tej wynika nakaz stosowania do kar pieniężnych, wymierzanych na podstawie ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów odesłania do przepisów Ordynacji podatkowej, zawartego w ustawie o odpadach i odnoszącego się do kar pieniężnych, wymierzanych na podstawie tej ustawy. W świetle powyższych okoliczności zróżnicowanie zasad wymierzania kar pieniężnych na gruncie ustawy o odpadach oraz ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów należy uznać za świadomy zabieg ustawodawcy.

3. Wbrew twierdzeniom skargi zgromadzony w sprawie i szczegółowo przeanalizowany przez organy materiał dowodowy nie pozostawia wątpliwości co do tego, że przemieszczone transgranicznie przedmioty, które ujawniono w toku czynności kontrolnych stanowią odpady. Sąd w całości podziela ocenę tego zakresu sprawy dokonaną przez GIOŚ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2013r. poz. 21 ze zm.), przez odpady rozumie się "każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Z definicji odpadu zawartej w ww. przepisie wynika zatem, że odpadem jest każda substancja lub przedmiot należący do jednej z kategorii określonych w załączniku nr 1 do ustawy, których posiadacz pozbywa się, zamierza pozbyć lub do ich pozbycia się jest zobowiązany. Definicja ta została przyjęta z innego aktu prawnego- dyrektywy ramowej Parlamentu Europejskiego i Rady 2006/12/WE z 5 kwietnia 2006 r. w sprawie odpadów. Zgodnie z art. 1 ust. 1 lit. a) tej dyrektywy odpady oznaczają wszelkie substancje lub przedmioty należące do kategorii oznaczonych w załączniku nr 1, które ich posiadacz usuwa, zamierza usunąć lub ma obowiązek usunąć. Do tej definicji odsyła także rozporządzenie (WE) nr 1013/2006 (art. 2 pkt 1 tego rozporządzenia). Natomiast w świetle definicji odpadu zawartej w Konwencji Bazylejskiej odpady to substancje lub przedmioty, które są usuwane lub których usuwanie zamierza się przeprowadzić albo których usuwanie jest wymagane z mocy przepisów prawa krajowego.

Z powołanych przepisów wynika, że niezbędnym warunkiem uznania danego przedmiotu za odpad jest, aby posiadacz wyzbywał się jego lub zamierzał się wyzbyć. Zarówno prawo krajowe jak i wspólnotowe nie definiuje pojęcia "pozbywania się" ("usuwania"). Niemniej jednak zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowym i poglądami doktryny prawniczej "pozbycie" oznacza zmianę sposobu użytkowania danego przedmiotu, niezgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem (tak m.in. wyrok NSA z 9 stycznia 2009 r., sygn.. akt II OSK 960/08). Z "pozbyciem się" mamy także do czynienia wówczas, gdy posiadacz przedmiotu nie znajduje dla niego żadnego zastosowania (por. W. Radecki: Ustawa o odpadach. Komentarz. Warszawa 2008 r., s. 81). Z kolei WSA w Warszawie w wyroku z dnia 26 maja 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 174/08 stwierdził, że: "w kontekście kwalifikacji przedmiotu jako odpadu chodzi raczej o brak użyteczności zgodnie z dotychczasowym przeznaczeniem, co – jak wskazuje doświadczenie życiowe – może mieć charakter względny/subiektywny (rzecz nieużyteczna dla jednej osoby może pozostać przydatna dla innej osoby)".

Problematykę definicji odpadów poruszają także liczne orzeczenia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. W wyroku z dnia 22 marca 1990 r. (C-359/88) Trybunał orzekł, że substancje i przedmioty zdolne do powtórnego wykorzystania mogą być odpadem. Z kolei w połączonych sprawach C-418/97 i C-419/97 Trybunał orzekł, że przedmiot poddawany procesom odzysku jest odpadem (wyrok ETS z dnia 15 czerwca 2000 r. Lex nr 82853). W wyroku z dnia 15 stycznia 2004 r. w sprawie C-235/02 (ECR 2004/1B/I-01005) ETS stwierdził, że pojęcie odpadu nie wyłącza substancji i przedmiotów, które nadają się do dalszego gospodarczego wykorzystania. Zdaniem ETS odpadami są także materiały podlegające ponownemu gospodarczemu wykorzystaniu, będące przedmiotem transakcji lub wymienione na listach handlowych nawet, gdy zostaną poddane procesom dezaktywacyjnym mającym na celu unieszkodliwienie potencjalnych zagrożeń (wyrok ETS z dnia 25 czerwca 1997 r. w połączonych sprawach C-304/94, C-330/94, C-342/94, C-224/95 – publ. ECR 1997/6/I-03561). W sprawie C 129/96 Trybunał podał, że odpadem jest również substancja bezpośrednio lub pośrednio stanowiąca integralną część procesu produkcji.

Należy w tym miejscu ponownie podkreślić, że odpad powstaje wówczas, gdy faktycznie władający przedmiotem nie znajduje dla niego dalszego zastosowania i wyzbywa się niego. Zatem możliwość odzysku odpadu nie wpływa na ocenę określonego towaru jako odpadu. Innymi słowy – nie pozbawia właściwości odpadu możliwość zagospodarowania odpadu przez odzysk. W konsekwencji przydatność określonego towaru do dalszego wykorzystania po jego naprawie, czy też jego wartość rynkowa nie pozbawia go charakteru odpadu, skoro kwalifikacja do kategorii odpadów jest następstwem, woli lub konieczności wyzbycia się przez pierwotnego posiadacza.

4. Nietrafne jest stanowisko skarżącej, podnoszone na etapie postępowania administracyjnego (niepowtórzone w skardze), że przeszkodą do wymierzenia skarżącej przedmiotowej kary pieniężnej miałby być brak uprzedniego wydania w sprawie decyzji przewidzianej w art.26 pkt 3 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, w myśl którego to przepisu po bezskutecznym upływie terminu wskazanego w postanowieniu, o którym mowa w art. 25 ust. 1 GIOŚ, w drodze decyzji określa sposób gospodarowania tymi odpadami na terenie kraju - jeżeli za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów odpowiedzialność ponosi odbiorca odpadów sprowadzonych nielegalnie na teren kraju. Niezależnie od wykazanego przez GIOŚ braku przesłanek do wydania takiej decyzji (w następstwie orzeczenia przez sąd karny, w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, o przepadku na rzecz Skarbu Państwa dowodów rzeczowych w postaci odpadów wymienionych w postanowieniu GIOŚ z dnia [...] czerwca 2008 r., znak [...], w dalszej konsekwencji czego postępowanie administracyjne w przedmiocie zagospodarowania odpadów zostało umorzone), stwierdzić należy, że przesłanką do wymierzenia kary za nielegalne transgraniczne przemieszczenie odpadów jest sam fakt ujawnienia takiego przemieszczenia, nie zaś fakt wykonania, czy też niewykonania przez odbiorcę odpadów obowiązków związanych z zagospodarowaniem zakwestionowanych odpadów. Obie te kwestie nie wpływają na siebie w tym zakresie.

5. Zasadnie ocenił GIOŚ, że bezsprzeczne zaniechanie przez WIOŚ, tj. organ I instancji, powiadomienia skarżącej, przed wydaniem decyzji z dnia [...] grudnia 2010 r., o: 1) zgromadzeniu w sprawie materiału dowodowego, 2) możliwości zapoznania się z tym materiałem, 3) przysługującej skarżącej możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału, nie stanowi przesłanki upoważniającej do uznania, że strona została pozbawiona udziału w sprawie. W szczególności strona nie wykazała, że wystąpienie tego uchybienia w postępowaniu przed organem I instancji, pozbawiło ją możliwości żądania przeprowadzenia czynności dowodowej, która miałaby istotne znaczenie w punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy. Podkreślenia wymaga, że strona wyłożyła swoje stanowisko w sprawie w odwołaniu od decyzji WIOŚ z dnia [...] grudnia 2010 r. Jednocześnie przed wydaniem decyzji odwoławczej GIOŚ dopełnił obowiązków, wynikających art.10 k.p.a. W tej sytuacji brak jest podstaw do przyjęcia, że uchybienie zaistniałe na etapie postępowania przed organem I instancji winno skutkować uchyleniem przez Sąd obu decyzji.

W świetle powyższych okoliczności skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw, w następstwie czego podlega oddaleniu.

Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.151 p.p.s.a.