Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 587/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 66 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1186
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
article: art. 7, 77 par. 1, 80, 84 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 106 par. 3, art. 182 par. 2, 184
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska - Rzepecka po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej E. L. i M. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Wr 263/20 w sprawie ze skargi E. L. i M. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i nałożenia obowiązku zamontowania drzwi wejściowych do lokalu mieszkalnego, w taki sposób aby skrzydło drzwi otwierało się do wewnątrz mieszkania oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, wyrokiem z 5 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Wr 263/20, oddalił skargę E. L. i M. G. (dalej jako Skarżący) na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i nałożenia obowiązku zamontowania drzwi wejściowych do lokalu mieszkalnego, w taki sposób aby skrzydło drzwi otwierało się do wewnątrz mieszkania.

Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

M. M. wystąpiła do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. (dalej "PINB") o interwencję w sprawie zagrożenia jakie stwarzają drzwi wejściowe do mieszkania nr [...] na parterze budynku przy ul. K. [...] w L., otwierające się jej zdaniem w niewłaściwym kierunku tj. na klatkę schodową stwarzając tym samym zagrożenie dla niej jako mieszkańca piętra i mieszkańców poddasza.

PINB decyzją z [...] września 2017 r. nr [...] umorzył postępowanie administracyjne w powyższej sprawie. Organ ustalił, że szerokość spocznika przed drzwiami wynosi 102 cm, a szerokość przejścia przy całkowicie otwartych na ścianę boczną klatki schodowej drzwiach to 91,5 cm. Wykucie otworu drzwiowego w tym miejscu było legalne z uwagi na wydaną w tym przedmiocie decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z [...] lipca 1993 r. nr [...](wykucie otworu drzwiowego na klatkę schodową i zamurowanie dotychczasowego wejścia do lokalu na parterze). Organ mając na uwadze regulacje dotyczące minimalnych szerokości dróg ewakuacyjnych, w tym parametrów klatki schodowej § 242 ust. 1, ust. 2 i ust. 4, § 68 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1422) uznał, że przepisy te nie mogą mieć zastosowania w sprawie bowiem odnoszą się do projektowanych obiektów budowlanych, zaś sprawa dotyczy drzwi w budynku już użytkowanym. Organ przywołał też treść § 16 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. z 2010 r. Nr 109, poz. 719), z którego wynika, że użytkowany budynek może zostać za zagrażający życiu ludzi, gdy występujące w nim warunki techniczne nie zapewniają możliwości ewakuacji ludzi. Podstawą dla powyższego stwierdzenia może być szerokość przejścia, dojścia lub wyjścia ewakuacyjnego albo biegu bądź spocznika klatki schodowej służącej ewakuacji, mniejsza o ponad jedną trzecią od określonej w przepisach techniczno-budowlanych. Mając powyższe na uwadze organ wskazał, że szerokość drogi ewakuacyjnej w przedmiotowym budynku pomniejszona o jedną trzecią względem przepisów technicznych wynosi 80 cm. Analogiczna dopuszczalna szerokość spocznika wynosiła 100 cm. Porównując stan istniejący z wymaganiami przepisów techniczno-budowlanych stwierdził, że drzwi wejściowe do lokalu mieszkalnego na parterze nie powodują zagrożenia bezpieczeństwa użytkowników ww. budynku. W tym stanie organ umorzył postępowanie na podstawie art. 105 K.p.a. uznając je za bezprzedmiotowe.

Po rozpoznaniu odwołania M. M. D. Wojewódzki Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. decyzją z [...] grudnia 2017 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wskazując na możliwe tryby prowadzenia postępowania przez organ nadzoru tj. art. 51 ust. 1 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 4 albo 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane uznał, że w okolicznościach sprawy nie doszło do naruszenia norm prawnych dającego podstawę do wydania decyzji w trybie ww. przepisów, nakazującej zmianę kierunku otwierania drzwi wejściowych do przedmiotowego lokalu mieszkalnego.

W wyniku rozpatrzenia skargi M. M. na ww. decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 4 września 2018 r., sygn., akt II SA/Wr 137/18 wyeliminował obie decyzje organów z obrotu prawnego stwierdzając, że umorzenie postępowania było co najmniej przedwczesne. Sąd stwierdził, że konkluzja organu I instancji o braku zagrożenia bezpieczeństwa dla użytkowników budynku przedmiotowymi drzwiami wejściowymi jest przedwczesna lub nawet błędna. Sąd mając na uwadze podniesioną przez skarżącą okoliczność, że usytuowanie drzwi do lokalu nr [...] jest niebezpieczne dla przechodzących obok z uwagi na zbyt wąską szerokość spocznika dla bezpiecznego dojścia do dalszej części schodów, stwierdził, że prowadzenie postępowania prze organ w trybie art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego nie było bezprzedmiotowe skoro nie zostało przez organy zbadane, czy obiekt jest użytkowany w sposób nie zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi w części wspólnej budynku (położenie drzwi wejściowych do lokalu powinno umożliwiać bezpieczne warunki poruszania się po klatce schodowej), wobec dokonania zmian w sposobie użytkowania obiektu w związku z osadzeniem drzwi do lokalu nr [...] w ten sposób, że otwierają się na zewnątrz klatki schodowej. Na marginesie Sąd wskazał, że skrzydło drzwiowe, otwierane w kierunku spocznika klatki schodowej można np. wyposażyć w samozamykacz lub ograniczniki szerokości otwarcia drzwi.

Ponownie rozpoznając sprawę PINB w K., po uzupełnieniu postępowania dowodowego o oględziny z [...] lutego 2019 r., pismo M. M. z [...] lutego 2019 r. wskazujące na zagrożenie sposobem otwierania się drzwi – oświadczenie D. K. z [...] marca 2019 r., opinię Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w K. z [...] maja 2019 r. (użytkowany budynek nie zagraża zdrowiu i życiu ludzi bowiem nie wynika to z niespełnienia szerokości biegu schodów 91 i 92 cm i spocznika klatki schodowej 102 cm), pismo M. M. z [...] sierpnia 2019 r. gdzie kwestionuje ustalenia ww. opinii i wnosi o jej odrzucenie, na podstawie art. 66 ust 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r. poz. 1186, z późniejszymi zmianami) nakazał współwłaścicielom nieruchomości - M. M., E. L. i M. G. usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego budynku położonego w L. przy ul. K. [...], w terminie 8 miesięcy od dnia kiedy decyzja stanie się prawomocna w ten sposób, że należy do mieszkania zlokalizowanego na parterze budynku zamontować drzwi wejściowe wyposażone w naświetle o rozmiarach i parametrach umożliwiających osobie otwierającej drzwi od strony mieszkania ocenę tego co dzieje się na klatce schodowej; a drzwi wyposażyć w samozamykacz, co wykluczy możliwość ich gwałtownego otwarcia oraz ich pozostawania w pozycji półotwartej. Odwołując się do przepisów obowiązujących w czasie wykonania drzwi oraz obecnie wskazał, że położenie drzwi wejściowych do lokalu powinno umożliwiać bezpieczne warunki poruszania się po klatce schodowej. Legalność wykonanych robót budowlanych nie czyni niemożliwym usunięcia nieprawidłowości związanych ze stanem technicznym budynku – pod względem bezpieczeństwa użytkowania części wspólnych budynku. Sposób otwierania przedmiotowych drzwi wskazuje, że budynek jest użytkowany w sposób zagrażający zdrowiu ludzi.

Po rozpatrzeniu odwołań M. G. i E. L. oraz M. M. i uzupełnieniu materiału dowodowego przez organ I instancji poprzez wskazanie wymiarów przejścia z otwartymi drzwiami do lokalu nr [...] oraz pod kątem 45 stopni wraz z dokumentacją zdjęciową oraz szkicami sytuacyjnymi (protokół z oględzin z [...] grudnia 2019 r., z którego wynika, ze drzwi wejściowe do lokalu nr [...] otwierają się na bieg schodów, przy ich otwarciu pod kątem 45 stopni pozostaje przejście o szerokości 44 cm, przy pełnym zaś otwarciu 91 cm), D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., w związku z art. 66 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j.Dz.U.2019 poz.1186 ze zm.) uchylił decyzję organu pierwszej instancji w całości i orzekając o istocie sprawy nałożył na właścicieli lokalu nr [...] w budynku przy ul. K. [...] w L. E. L. i M. G., obowiązek zamontowania drzwi wejściowych do lokalu mieszkalnego nr [...] w taki sposób, aby skrzydło drzwi otwierało się do wewnątrz mieszkania, w terminie do 30 kwietnia 2020 r. Organ wskazał na sytuacje kiedy znajduje zastosowanie art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane (pkt 1 -4) i wówczas organ nakazuje usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości oraz wyznacza termin ich usunięcia. Przywołał § 239 ust. 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, który w katalogu zamkniętym wymienia przypadki kiedy dopuszcza się montaż drzwi otwierających się na zewnątrz lokalu. Organ zauważył, że taka możliwość jest uzależniona od zastosowania rozwiązań zapewniających spełnienie wymagań w zakresie ochrony przeciwpożarowej budynku zapewnienia możliwości ewakuacji ludzi z obiektu – w szczególności jeżeli lokalizacja i sposób otwierania drzwi może zawężać drogę ewakuacyjną lub ograniczyć dostęp do niej. Organ przywołał treść § 242 ust. 1 i 2 oraz ust. 4 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych.

Mając na uwadze ustalenia poczynione przez organ I instancji organ odwoławczy stwierdził, że opinia Komendanta Straży Pożarnej w K. z [...] maja 2019 r., do której wykonania organ został zobligowany wyrokiem Sądu z 4 września 2018 r. (ustalenie wpływu wykonania drzwi wejściowych z klatki schodowej do mieszkania na parterze budynku otwieranych na zewnątrz na bezpieczeństwo użytkowania budynku), odnosi się wyłącznie do kwestii bezpieczeństwa pożarowego budynku, braku zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi w zakresie klatki schodowej stanowiącej drogę ewakuacyjną, brak w niej stanowiska w kwestii bezpieczeństwa pożarowego spowodowanego otwieraniem drzwi do lokalu nr [...] na zewnątrz tego lokalu.

Organ przytaczając rozważania NSA z wyroku z 26 czerwca 2018 r. sygn. II OSK 1880/16 w zakresie rozumienia § 236 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, § 239 ust. 1 i § 242 ust. 1 i 2 tego rozporządzenia przeniósł je na grunt niniejszej sprawy i uznał, że doszło do zmniejszenia wymaganej prawem szerokości drogi ewakuacyjnej w związku z montażem drzwi otwieranych na klatkę schodową. Wymagana szerokość 1,40 m zmniejszona została do 94,5 cm. Zaistniała sytuacja naruszała przepis art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2009 r. Nr 178, poz. 1380 z późn. zm.), w którym ustawodawca nałożył na właścicieli budynków obowiązek zapewnienia osobom przebywającym w budynku, obiekcie budowlanym lub na terenie, bezpieczeństwo i możliwość ewakuacji. Ustawodawca w § 4 ust. 1 pkt 16 rozporządzenia z dnia 7 czerwca 2010 r. Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 109, poz. 719), wprowadza zakaz lokalizowania w obiektach elementów wystroju wnętrz, instalacji i urządzeń w sposób zmniejszający wymiary drogi ewakuacyjnej poniżej wartości wymaganych w przepisach techniczno-budowlanych. W ocenie organu odwoławczego drzwi stanowią element zmniejszający wymiar drogi ewakuacyjnej poniżej wartości wymaganych w przepisach techniczno - budowlanych tj. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz. U 2019 poz. 1065). a mianowicie jego § 242 ust.1 i 2.

Podkreślono, że nałożone przez organ I instancji obowiązki, nie zmniejszają zagrożenia dla bezpieczeństwa osób przebywających w budynku, związanych ze zmniejszeniem dróg ewakuacyjnych. Organ wskazał, iż montaż urządzenia samoczynnie zamykającego drzwi w lokalu nr [...] oraz naświetla nie spowoduje zwiększenia bezpieczeństwa ewakuacji na zewnątrz budynku. Przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego potwierdziło, iż klatka schodowa jest bardzo wąska, a otwieranie drzwi na spocznik schodów stanowi bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia i życia osób poruszających się nią. Drzwi otwierają się na ścianę, maksymalnie pod kontem 90 stopni, wtedy szerokość przejścia wynosi 91 cm, natomiast drzwi otwarte pod kątem 45 stopni ograniczają przejście do 44 centymetrów. Montaż urządzenia samozamykającego, spowoduje wyłącznie automatyczne zamykanie, nie zwiększy bezpieczeństwa ich otwierania. Zgodnie z art. 61 Prawa budowlanego na właścicielu ciąży obowiązek bezpiecznego użytkowania obiektu w tym w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa pożarowego, z tego względu, obowiązek zmiany sposobu otwierania drzwi w lokalu nr [...] powinien zostać nałożony wyłącznie na właścicieli tegoż lokalu.

Skarżący wnieśli skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, zarzucając jej naruszenie prawa materialnego poprzez niezastosowanie uzasadnienia prawnego decyzji do zacytowania oraz przytoczenia fragmentów uzasadnienia z wyroku NSA sygn. akt II OSK 1880/16, który został wydany w oparciu o całkowicie odmienny stan faktyczny, nie dający się przełożyć w drodze analogii na rozpoznawaną sprawę.

W uzasadnieniu skargi zarzucono organowi naruszenie szeregu przepisów materialnych i procesowych, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Między innymi zarzucono naruszenie § 16 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 rozporządzenia MSWiA z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (dalej: rozporządzeniem p.poż) poprzez jego pominięcie, co skutkowało niewłaściwym zastosowaniem art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Organ dokonał błędnej wykładni § 242 ust. 1 i 2 oraz ust. 4 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, § 4 ust. 1 pkt 16 rozporządzenia p.poż., § 239 ust. 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Naruszenie przepisów prawa procesowego dotyczyło naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a.

Organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wskazanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2019 r., poz.2325 ze zm., dalej P.p.s.a.), oddalił skargę.

Na wstępie Sąd wyjaśnił jakie są ustawowe przesłanki wydania decyzji przez organ na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo budowlane, który był podstawą prawną wydania zaskarżonej decyzji. Sąd zwrócił uwagę na charakter związany decyzji wydawanej na tej podstawie. Zaznaczył, że adresatem decyzji wydanej na podstawie art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, jest podmiot wskazany w art. 61, czyli w rozpoznawanym przypadku właściciel lokalu, do którego przynależą drzwi wiodące na klatkę schodową.

W ocenie Sądu I instancji, zakres nałożonych w zaskarżonej decyzji obowiązków znajdował uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym, w szczególności trafnie organy uznały, że aktualny sposób otwierania drzwi wejściowych do lokalu nr [...] stanowi zagrożenie zdrowotne i nie odpowiada wymogom normatywnym odpowiedniego zabezpieczenia pożarowego budynku przy ul. K. [...]. Sąd podkreślił fakt, że jeden ze współwłaścicieli lokalu, w złożonym do sądu oświadczeniu z dnia 2 marca 2020 r. oświadczył, że "wychodząc z mieszkania nr [...] trąciłem/uderzyłem skrzydłem drzwiowym osobę stojąca pod drzwiami lub wchodzącą na wyższe kondygnacje budynku nie więcej niż 5 razy- od 1993 r.".

Zdaniem Sądu, stan faktyczny sprawy został ustalony, zgodnie z wymogami z art. 77 § 1 K.p.a.. Wszystkie istotne w sprawie kwestie zostały ustalone w sposób nie budzący wątpliwości i w zasadzie był niesporny. Zasadnie też organy uznały, że stwierdzone fakty odpowiadają hipotezie normy zawartej w przepisie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy. Prawidłowo także w sprawie niniejszej określono adresatów obowiązków. Trafnie organ odwoławczy stwierdził, że wykonanie robót budowlanych związanych z konkretnym lokalem, pozostaje w wyłącznej gestii właściciela tego lokalu.

W ocenie Sądu, legalności kwestionowanych decyzji nie podważał fakt, że w aktach administracyjnych znajduje się decyzja z dnia [...] lipca 1993 r., nr [...] o pozwoleniu na budowę, bowiem dokument ten wskazuje jedynie, że inwestor uzyskał zgodę organu administracji architektoniczno-budowlanej na "wykucie otworu drzwiowego do lokalu mieszkalnego na klatkę schodową w budynku nr [...], przy ul. K. oraz zamurowanie otworu drzwiowego będącego dotychczas wejściem do lokalu mieszkalnego", przy czym w podstawie prawnej tej decyzji przywołano art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 24 października 1993 r. Prawo budowlane (Dz. U. nr 38 poz. 229), natomiast, wobec braku projektu budowlanego zamierzenia nie sposób ustalić innych wymogów planowanej inwestycji.

Sąd zauważył, że art. 66 ustawy Prawo budowlane obowiązującej obecnie został umieszczony w rozdziale 6 zatytułowanym "Utrzymanie obiektów budowlanych". Wobec tego Sąd zauważył, że w wyroku z dnia 27 czerwca 2017 r. (VII SA/Wa 1808/16), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że art. 66 ust. 1 pkt 2 p.b. ma charakter imperatywny, co znaczy że nakłada na organ administracji bezwzględny obowiązek nakazania usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości; celem art. 66 p.b. jest, aby jego stosowanie prowadziło do zapewnienia właściwego, bezpiecznego stanu technicznego istniejących obiektów budowlanych oraz użytkowania ich w sposób niezagrażający wskazanym w ustawie dobrom chronionym. W związku z regulacją mającą spełnić powyższy cel nie mają znaczenia okoliczności, które doprowadziły do sytuacji spełniających przesłanki określone w tym artykule. Orzekający w sprawie na podstawie tej regulacji organ nadzoru budowlanego nie ma więc uprawnień do badania przyczyn powstania nieodpowiedniego stanu technicznego budynku. Nie może badać również, kto ponosi odpowiedzialność za stwierdzony stan. Nałożenie obowiązku usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w żadnym razie nie jest powiązane z przyczynami powodującymi powstanie przesłanek zastosowania nakazu. Na zastosowanie nakazu nie wpływa też okoliczność, czy i w jakim stopniu adresat decyzji jest winny powstania przesłanek zobowiązujących organ nadzoru budowlanego do wszczęcia postępowania i zakończenia go odpowiednim nakazem".

Sąd wskazał, że w dacie uzyskania przez inwestora zgody na montaż drzwi wejściowych do mieszkania na parterze budynku otwierających się na spocznik klatki schodowej obowiązywało rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 3 listopada 1992 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków i innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 92 poz. 460 ze zm.). Nie ma wątpliwości, na podstawie ustalonego stanu faktycznego, że podczas otwarcia drzwi mieszkania skarżących następuje utrudnienie ewakuacji z mieszkań położonych wyżej, jak i korzystania z drogi ewakuacyjnej na klatce schodowej. Sytuacja taka narusza wymogi przepisu § 2 ust. 3 wskazanego rozporządzenia. Naruszany został także przepis art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. Nr 81 poz. 352 ze zm.).

Zdaniem Sądu, w zaistniałym stanie faktycznym kompetentne organy, na podstawie art. 66 ust. 3 Prawa budowlanego orzekły usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości i wskazały sposób realizacji tego obowiązku. Określony w decyzji organu II instancji obowiązek zamontowania drzwi wejściowych do lokalu mieszkalnego nr [...] w taki sposób, aby skrzydło drzwi otwierało się do wewnątrz mieszkania, w terminie do 30 kwietnia 2020 r. pozwoli w sposób bezkolizyjny i chroniący zdrowie użytkowników budynku wyeliminować zaistniałe zagrożenie.

Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd uznał, że nie doszło do naruszenia przywołanych w niej przepisów prawa materialnego w sposób w nich wskazany. Sąd zauważył, że z osnowy decyzji wynika, wbrew skardze, że organy obu instancji wydały je na podstawie przywołanego przepisu ustawy, a nie przytoczonych w skardze przepisów rozporządzeń. Jedynie w uzasadnieniu odniosły się do przywołanych unormowań dla poparcia swojego stanowiska. Nadto, zdaniem Sądu, nie naruszyły także organy przepisów postępowania wskazanych w skardze (tj.: art. 7, art. 77 § 1, 80 i 107§ 3 K.p.a.). Według Sądu, organ uznał, że sposób otwierania drzwi do lokalu stwarza niebezpieczeństwo w użytkowaniu budynku, a nie odniósł tego wyłącznie do kwestii ppoż. Zdaniem Sądu, uzasadnienie decyzji nie narusza art. 107 § 3 K.p.a. Kwestie finansowe, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych nie mogły mieć wpływu na decyzje wydawane w trybie art. 66 ustawy Prawo budowlane.

Skarżący wnieśli skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości zarzucając mu naruszenie prawa materialnego tj.:

I. art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, w zw. z § 2 ust. 1 i § 207 ust. 2 oraz § 242 ust. 1, 2 i 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w zw. z § 16 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 4) ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej, poprzez niezastosowanie § 16 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 rozporządzenia w sprawie ochrony przeciwpożarowej i § 2 ust. 1 i § 207 ust. 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych i w konsekwencji błędną wykładnię § 242 ust. 1 , 2 i 4 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych i art. 4 ust. 1 pkt 4) ustawy o ochronie przeciwpożarowej, polegającą na przyjęciu, że obiekt budowlany nie spełnia warunków przeciwpożarowych dotyczących szerokości drogi ewakuacyjnej i nie zapewnia się osobom przebywającym w budynku bezpieczeństwa i możliwości ewakuacji, co skutkowało uznaniem, że obiekt jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego.

II. Zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, skarżący kasacyjnie wskazali na naruszenie:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 84 ust. 1 K.p.a. poprzez nie zwrócenie się o opinię biegłego w sprawie ustalenia prawidłowości parametrów drogi ewakuacyjnej oraz sposobu otwierania się drzwi na drogę ewakuacyjna pod kątem bezpieczeństwa, skutkujące błędnym przyjęciem, że sposób otwierania drzwi wejściowych do lokalu stanowi zagrożenie dla życia lub zdrowia, a w konsekwencji oddaleniem skargi strony;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 §1 i 80 K.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny opinii Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej, skutkujące błędnym przyjęciem, że w budynku nie została zachowana odpowiednia szerokość drogi ewakuacyjnej, a w konsekwencji przyjęcie, że sposób użytkowania budynku zagraża życiu lub zdrowiu, a w konsekwencji oddaleniem skargi strony;

3) art. 106 § 3 i 5 P.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zebranego materiału dowodowego w zakresie złożonych oświadczeń dotyczących trącenia drzwiami, skutkujące błędnym przyjęciem, że sposób otwierania drzwi wejściowych do lokalu stanowi zagrożenie zdrowia, a w konsekwencji oddaleniem skargi strony.

Na podstawie tak sformułowanych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Skarżący zrzekli się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawili argumentację, która w ich ocenie, uzasadnia postawione w niej zarzuty.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej "P.p.s.a."), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

NSA rozpatrywał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a. bowiem skarżący kasacyjnie zrzekli się rozpoznania powyższej skargi na rozprawie, a strona przeciwna w przewidzianym do tego terminie nie wniosła o przeprowadzenie rozprawy.

Zgodnie z treścią art. 193 P.p.s.a. zdanie drugie uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego oddalającego skargę kasacyjną ogranicza się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna wniesiona przez E. L. i M. G. nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Skarżący kasacyjnie kwestionują stanowisko Sądu I instancji, że w okolicznościach sprawy organ nadzoru budowlanego postąpił zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane i nałożył na nich jako współwłaścicieli lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku przy ul. K. [...] w Lądku - Zdroju, którego drzwi otwierają się na zewnątrz tj. na klatkę schodową obowiązek zamontowania drzwi wejściowych do tego lokalu w taki sposób aby skrzydło drzwi otwierało się do wewnątrz mieszkania. Skarżący kasacyjnie kwestionują, że obecny sposób otwierania się drzwi wejściowych na zewnątrz nie stanowi zagrożenia dla bezpieczeństwa i życia ludzi a zatem zastosowanie nakazów z art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane nie miało podstaw.

Naczelny Sąd Administracyjny, wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, stwierdza, że Sąd I instancji, uznając rozstrzygnięcie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z [...] lutego 2020 r. za prawidłowe i oddalając skargę, postąpił prawidłowo.

Nakaz usunięcia nieprawidłowości stwierdzonych w użytkowanym obiekcie budowlanym wynika z art. 66 ust. 1 ustawy Prawa budowlanego i podstawa do jego ustanowienia są sytuacje wymienione enumeratywnie w tym przepisie. W okolicznościach niniejszej sprawy organ uznał, że wystąpiła sytuacja z pkt 2 tego artykułu tj. że obiekt budowlany jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku.

O zagrożeniu bezpieczeństwa i zdrowia ludzi świadczyło to, że otwierające się na zewnątrz drzwi wpływały istotnie na szerokość dostępnej dla pozostałych mieszkańców budynku lub jego użytkowników drogi ewakuacyjnej prowadzącej schodami z położonych na pierze i poddaszu lokali mieszkalnych. Ten stan rzeczy prawnie należy zakwalifikować jako zagrożenie bezpieczeństwa pożarowego bowiem ograniczenie szerokości drogi ewakuacyjnej zgodnie z art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej w wersji obowiązującej w chwili wykonania tych drzwi w 1993 r. oraz art. 4 ust. 1 pkt 4 tej ustawy w wersji obowiązującej w chwili orzekania przez organy, stanowi o niedochowaniu przez właściciela lokalu obowiązku zapewnienia ochrony pożarowej poprzez zapewnienie osobom przebywającym w budynku, obiekcie budowlanym lub na terenie, bezpieczeństwo i możliwość ewakuacji. Także § 16 ust 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów stwierdza, że użytkowany budynek istniejący uznaje się za zagrażający życiu ludzi, gdy występujące w nim warunki techniczne nie zapewniają możliwości ewakuacji ludzi. Niespełnienie warunków technicznych, które miałyby zapewniać możliwość ewakuacji zgodnie z § 16 ust 2 pkt 1 może stanowić szerokość przejścia, dojścia lub wyjścia ewakuacyjnego albo biegu bądź spocznika klatki schodowej służącej ewakuacji, mniejsza o ponad jedną trzecią od określonej w przepisach techniczno-budowlanych. Zgodnie z powyższym należało ustalić jakie warunki techniczne obowiązują obecnie dla szerokości przejścia, dojścia lub wyjścia ewakuacyjnego albo biegu bądź spocznika klatki schodowej służącej ewakuacji. Należało zatem prześledzić przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019 r., poz. 1065). O szerokości dróg ewakuacyjnych traktuje § 242 tego rozporządzenia. Zgodnie z jego § 242 ust. 1 szerokość poziomych dróg ewakuacyjnych należy obliczać proporcjonalnie do liczby osób mogących przebywać jednocześnie na danej kondygnacji budynku, przyjmując co najmniej 0,6 m na 100 osób, lecz nie mniej niż 1,4 m. Dopuszcza się zmniejszenie szerokości poziomej drogi ewakuacyjnej do 1,2 m, jeżeli jest ona przeznaczona do ewakuacji nie więcej niż 20 osób (ust. 2). Wysokość drogi ewakuacyjnej powinna wynosić co najmniej 2,2 m, natomiast wysokość lokalnego obniżenia 2 m, przy czym długość obniżonego odcinka drogi nie może być większa niż 1,5 m na każdym odcinku drogi ewakuacyjnej o długości 10 m (ust. 3). Skrzydła drzwi stanowiących wyjście na drogę ewakuacyjną nie mogą, po ich całkowitym otwarciu, zmniejszać wymaganej szerokości tej drogi. Wymagania nie stosuje się do drzwi wyposażonych w urządzenia samoczynnie je zamykające (ust. 4).

Podkreślić należy, że przepisy powyższe miały zastosowanie w niniejszej sprawie bowiem ograniczenie szerokości drogi ewakuacyjnej stanowi stan zagrożenia życia ludzi a w tym zakresie § 207 ust. 2 dopuszcza stosowanie norm tego rozporządzenia (Przepisy rozporządzenia dotyczące bezpieczeństwa pożarowego, wymiarów schodów, o których mowa w § 68 ust. 1 i 2, a także oświetlenia awaryjnego, o którym mowa w § 181, stosuje się, z uwzględnieniem § 2 ust. 2, również do użytkowanych budynków istniejących, które na podstawie przepisów odrębnych uznaje się za zagrażające życiu ludzi).

Z ustaleń PINB w K. poczynionych w trakcie oględzin lokalu nr [...] w budynku przy ul. K. [...] z dnia [...] grudnia 2019 r., wynika, że szerokość spocznika schodów wynosi od strony wejścia do budynku 102 cm a od strony schodów prowadzących na piętro 94,5 cm. Jest to stan przy zamkniętych drzwiach lokalu nr [...]. Zatem gdyby uznać, że drzwi lokalu pozostają cały czas zamknięte to normy dotyczące szerokości drogi ewakuacyjnej z pietra i poddasza będą zachowane. Drzwi nie ograniczałyby szerokości drogi ewakuacyjnej poniżej 1/3 przewidzianej w tym rozporządzeniu czyli 80 cm przyjmując szerokość drogi ewakuacyjnej 1,2 według ust. 2 bo na wyższych kondygnacjach analizowanego budynku przebywa nie więcej niż 20 osób. Jednak taki stan jest nierealny kiedy w budynku wybucha np. pożar. Droga ewakuacji z lokalu nr [...] jest zapewniona bowiem po otwarciu w całości drzwi wejściowych szerokość drogi ewakuacyjnej z tego lokalu wynosi 91 cm. Taki stan został przeanalizowany w opinii Komendanta Powiatowego PSP w K. [...] maja 2019 r., który wówczas stwierdził, że z uwagi na szerokość dróg ewakuacyjnych (szerokość spocznika schodów) budynek nie zagraża życiu ludzi.

Niemniej jednak Komendant PSP w K. nie wyjaśnił kwestii spornej w tej sprawie, a mianowicie szerokości dróg ewakuacyjnych przy drzwiach otwieranych na zewnątrz a nie otwartych w całości. Otwarcie w całości było badane dla stwierdzenia szerokości drogi ewakuacyjnej prowadzącej z lokalu nr [...] jednak w sprawie niniejszej kwestię sporną stanowiło to, że drzwi wejściowe do lokalu nr [...] podczas ich otwierania na zewnątrz powodują zagrożenie albowiem dochodzi wówczas do istotnego ograniczenia szerokości dostępnej i wymaganej przepisami przeciwpożarowymi drogi ewakuacyjnej z wyższych kondygnacji tego budynku. Słusznie zatem organ odwoławczy zlecił przeprowadzenie oględzin PINB w K. jak wygląda zachowanie norm szerokości dróg ewakuacyjnych przy otwarciu drzwi lokalu nr [...] przy 45 stopniach bowiem wówczas drzwi te ograniczają dostępną szerokość drogi ewakuacyjnej i są najdalej ustawione względem osi ich ruch na zewnątrz klatki schodowej. Z protokołu oględzin z [...] grudnia 2019 r. wynika, że szerokość drogi ewakuacyjnej z piętra i poddasza przy drzwiach otwartych pod kątem 45 stopni wynosiła 58 cm, a w położeniu na wysokości barierki schodów prowadzących na piętro już tylko 44 cm. Powyższe wskazuje, że ewidentnie fakt otwierania się drzwi lokalu nr [...] na zewnątrz prowadzi do zmniejszenia się przewidzianej przepisami technicznymi szerokości drogi ewakuacyjnej ponad 1/3, co stanowi zgodnie z § 16 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 rozporządzenia w sprawie ochrony przeciwpożarowej zagrożenie dla życia ludzi. W konsekwencji dochodzi też do naruszenia art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej w wersji obowiązującej w chwili wykonania tych drzwi w 1993 r. oraz art. 4 ust. 1 pkt 4 tej ustawy w wersji obowiązującej w chwili orzekania przez organy. Wobec powyższego Sąd I instancji wbrew zarzutom skargi kasacyjnej nie dopuścił się niewłaściwej wykładni przepisów wymienionych w zarzucie nr I. Prawidłowo Sąd uznał, że w stanie faktycznym ustalonym prawidłowo przez organy podczas otwarcia drzwi mieszkania dochodzi do utrudnienia ewakuacji z mieszkań położonych wyżej. Zatem zachodziła sytuacja, o której mówi art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego (obiekt budowlany jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi) i stosownie do tego przepisu organ nakazał usunięcie stwierdzonej nieprawidłowości poprzez zamontowanie drzwi wejściowych do lokalu mieszkalnego nr [...] w taki sposób by otwierały się do wewnątrz mieszkania. Niewątpliwie takie rozwiązanie pozwoli uniknąć niebezpieczeństwa związanego z ograniczaniem drogi ewakuacyjnej prowadzącej z wyższych kondygnacji.

Zdaniem NSA, Sąd nie naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 84 § 1 K.p.a. gdy nie wystąpił o opinie biegłego celem ustalenia prawidłowości parametrów drogi ewakuacyjnej. Sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego sprawy a bada jedynie zgodność z prawem ustaleń stanu faktycznego dokonanych przez organy. Sąd I instancji słusznie nie dopatrzył się w tym zakresie uchybień organów bowiem stan faktyczny został ustalony w sposób wyczerpujący, nie budził wątpliwości co do jego wiarygodności i był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia. Za nieuzasadnione należy uznać oczekiwanie skarżących kasacyjnie by organy, będąc organami wyspecjalizowanymi w kwestii oceny zachowania norm Prawa budowlanego w tak błahej kwestii jak ustalenie szerokości drogi ewakuacyjnej sięgały po opinię biegłego. Takie ustalenia organu nie wymagały wiadomości specjalnych, którymi nie dysponował organ a tylko wtedy występuje konieczność pozyskania opinii biegłego z art. 84 § 1 K.p.a.

Sąd I instancji nie dokonał też zarzucanej mu dowolnej oceny opinii Komendanta Powiatowego PSP w K. z [...] maja 2019 r. Z analizy treści tej opinii wynika jednoznacznie, że nie miała ona wartości dowodowej dla istotnej w tej sprawie kwestii wpływu otwierania drzwi wejściowych lokalu nr [...] na zewnątrz klatki schodowej na szerokość drogi ewakuacyjnej dostępnej dla osób korzystających z budynku na wyższych kondygnacjach. Komendant przeanalizował jedynie zachowanie szerokości drogi ewakuacyjnej dla lokalu nr [...] o czym świadczy, że uwzględnił fakt otwarcia tych drzwi w całości na szerokość drogi ewakuacyjnej prowadzącej z tego lokalu. Gdyby poddał ocenie wpływ otwarcia tych drzwi na drogę ewakuacyjną z piętra i poddasza organ nie mógłby go pominąć. Tak sformułowana opinia nie była przydatna dla rozstrzygnięcia istotnej w sprawie kwestii otwierania drzwi na zewnątrz na drogę ewakuacyjną z położonych wyżej kondygnacji a zatem nie stanowiła wiarygodnego dowodu odnośnie do istotnych w sprawie okoliczności. Pomijając jej ustalenia organ postąpił zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.

W ocenie NSA, Sąd I instancji dopuszczając dowód z oświadczenia skarżącego kasacyjnie M. G. nie naruszył art. 106 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 K.p.c. Dowód taki nie doprowadził do znacznego przedłużenia postępowania sądowego a ponadto był pomocny dla wyjaśnienia okoliczności wpływu otwierania drzwi lokalu nr [...] na bezpieczeństwo użytkowników budynku. Sąd chciał jedynie ustalić, czy zagrażające życiu i zdrowi sytuacje związane z otwieraniem się drzwi na zewnątrz miały miejsce i to zostało ustalone tym oświadczeniem. Skarżący kasacyjnie potwierdził, że od 1993 r. osoba stojąca pod drzwiami lub wchodząca na wyższe kondygnacje została przez niego potrącona/uderzona skrzydłem drzwi nie więcej niż 5 razy od 1993 r. Wiarygodność tego dowodu nie rodzi wątpliwości skoro składa go skarżący w sprawie, w której ma interes prawny. Nie ma znaczenia, że potrąconą zawsze była uczestniczka postępowania skoro nie chodziło o ustalenie kto kogo potrącił ale o to, że takie zdarzenia występowały. Skutki takich zdarzeń też nie miały wpływu na rozstrzygnięcie Sądu bowiem Sąd nie badał zakresu poszkodowania uderzonej osoby. Fakt, że można te sytuacje kwalifikować jako nieszczęśliwe zbiegi okoliczności nie podważa tego, że poprzez otwieranie się drzwi na zewnątrz dochodzi do ograniczenia szerokości drogi ewakuacyjnej dla osób poruszających się po spoczniku schodów, a to w sytuacji zagrożenia np. pożarem może realnie wpłynąć na bezpieczeństwo ewakuacji osób przebywających w budynku.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 182 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.