Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1309/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Elżbieta Stebnicka Sędziowie NSA Wojciech Chróścielewski (spr.) Małgorzata Pocztarek Protokolant Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 5 października 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. S.A. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 maja 2005r. sygn. akt II SA/Ka 1651/03 w sprawie ze skargi P.S. A. w Warszawie oraz B. K. i T. K. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od P. S.A. w Warszawie na rzecz B. K. i T. K. solidarnie kwotę 120 zł (sto dwadzieścia) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 25 maja 2005 r., II SA/Ka 1651/03, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w pkt 1 oddalił skargę P. S.A. w W., w pkt 2 uchylił ze skargi B. K. i T. K. zaskarżoną decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji w części orzekającej o zwrocie odszkodowania, w pkt 3 orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w uchylonej części.

Jak wskazał Sąd w uzasadnieniu orzeczenia, skargi zostały wniesione przez P.S.A. reprezentowany przez I. w C. oraz B. K. i T. K. . P.S.A. zakwestionował w całości decyzję Wojewody Śląskiego, którą utrzymana została w mocy decyzja Prezydenta Miasta C. z dnia [...] orzekająca o zwrocie wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w C. przy ul. B. [...], oznaczonej jako działka 100/7 o pow. 0,1689 ha na rzecz B. K. i T. K. (po ½ części). Przedmiotowa nieruchomość przed wywłaszczeniem była współwłasnością J. i J. małżonków K. P. S.A. podniósł, że cel, na który została wywłaszczona nieruchomość został zrealizowany. Celem tym, jego zdaniem, była bowiem budowa budynku biurowego P. S.A. Aktualnie zaś na przeznaczonej do zwrotu nieruchomości znajduje się parking z dla interesantów P.

Drugą skargę na tą samą decyzję wnieśli B. K. i T. K. kwestionujący ustaloną w niej wysokość nakładów poczynionych na podlegającą zwrotowi nieruchomość. Wskazali oni, że utwardzenie 60% terenu działki płytami betonowymi będącymi aktualnie w złym stanie technicznym obniża, a nie zwiększa wartość zwracanej nieruchomości, stąd bezzasadne było obciążenie ich kwotą 20.200 zł za ich położenie. Podnoszą także, że brak podstaw obciążenia ich kwotą 3.100 zł za trzy znajdujące się na działce oświetleniowe słupy żelbetowe.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Śląski wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do skargi P. S.A. Wojewoda wskazał, że zgodnie z uzasadnieniem decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...] wywłaszczenie zostało dokonane pod budowę pawilonu handlowego, który to cel nie został zrealizowany. Podnoszone przez P. S.A. zastrzeżenia polegające na powołaniu się na zatwierdzony decyzją Urzędu Miejskiego w C. z dnia [...] plan realizacyjny budowy na tym terenie budynku biurowego P. typu "L." nie mogą być uwzględnione.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu swego wyroku podniósł, iż oddaleniu podlegała skarga P. S.A. z uwagi na jej bezzasadność. Skarżąca Spółka wniosek o wpis do księgi wieczystej prawa użytkowania wieczystego złożyła w Sądzie Rejonowym w Częstochowie w dniu 8 stycznia 1998 r. Decyzją z dnia [...] wydaną po wznowieniu postępowania uchylona została decyzja Wojewody C. stwierdzająca przejście z mocy prawa na rzecz P. S.A. użytkowania wieczystego działki nr [...] k.m. [...], w skład której wchodziła nieruchomość podlegająca zwrotowi. Tym samym w sprawie nie może znaleźć zastosowania art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. nr 46, poz. 543 ze zm.) - dalej u.g.n. Na uwzględnienie nie zasługuje także zarzut o braku wystąpienia w sprawie przesłanki decydującej o zwrocie nieruchomości. Z brzmienia art. 136 ust. 3 u.g.n. wynika, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie zaś z art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o i wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacja tego celu albo 2) utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel ten nie został zrealizowany. Jak wynika z decyzji Prezydenta Miasta Częstochowy z dnia [...] nr [...] przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona na wniosek Wojewódzkiej Dyrekcji Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w C. pod budowę pawilonu handlowego typu WSS "O.", a inwestycja ta nie została zrealizowana. Podniesiony przez P. S.A. argument, że celem wywłaszczenia była budowa budynku biurowego Inspektoratu P. nie znajduje więc oparcia w dokumentach zgromadzonych w sprawie. Z pisma Wojewódzkiej Dyrekcji Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w C. z dnia [...] znajdującego się w aktach sprawy wynika, że tylko część m.in. nieruchomości J. i J. K. była zgodnie z zatwierdzonym dnia [...] planem realizacyjnym konieczna dla budowy biurowca P. Podlegająca zwrotowi działka ma mniejszą o [...] m2 powierzchnię w stosunku do działki wywłaszczonej, co dowodzi wykorzystania tylko tej części pod budowę biurowca. Wobec uchylenia przez Wojewodę Śląskiego po wznowieniu postępowania decyzji Wojewody C. z dnia [...] w sprawie uwłaszczenia P. S.A. na nieruchomości oznaczonej jako działka [...] (w skład której wchodziła nieruchomość podlegająca zwrotowi) podmiot ten winien wykazać swój interes prawny uzasadniający udział w postępowaniu na prawach strony. Z tego powodu skarga P. S.A została oddalona.

Sąd uznał, że na uwzględnienie zasługuje z kolei skarga B. K. i T. K. kwestionująca zaskarżoną decyzję w części orzekającej o zwrocie odszkodowania. Odszkodowanie to obejmowało zwrot zwaloryzowanego odszkodowania wypłaconego za wywłaszczony grunt w kwocie [...] zł oraz wartość nakładów poczynionych na nieruchomość po jej wywłaszczeniu w kwocie [...] zł. Wartość wskazanych nakładów ustalona została na podstawie operatu szacunkowego, zgodnie, z którym obejmowały one utwardzenie powierzchni działki płytami betonowymi, podłączenie jej do sieci wodociągowej, zamontowanie urządzeń służących do oświetlenia i odwodnienia terenu działki. Sąd podzielił zarzuty skarżących, że nie wszystkie wymienione w operacie nakłady poniesione przez P. S.A. i uwzględnione przez rzeczoznawcę majątkowego miały wpływ na podniesienie wartości podlegającej zwrotowi nieruchomości.

W skardze kasacyjnej P. S.A. w W., zaskarżył wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w części dotyczącej jego punktu 1, wnosząc o jego uchylenie w części zaskarżonej i uchylenie decyzji Wojewody Śląskiego z dnia [...] Wyrokowi temu zarzucono:

- naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 156 pkt 3 k.p.a., polegające na oparciu zaskarżonego orzeczenia na decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...] określającej jako cel wywłaszczenia działki [...]1 (obręb C. nr mapy [...]) - budowa pawilonu handlowego typu O. dla WSS S., w sytuacji, gdy wcześniejszą decyzją Prezydent Miasta C. w dniu [...] [...], działkę tą przeznaczyła pod realizację budynku biurowego P., a decyzja ta nigdy nie została uchylona i zmieniona a budynek biurowy P. faktycznie został na tej działce wybudowany;.

- naruszeniu przepisów prawa materialnego - art. 7 k.p.a., polegające na oparciu orzeczenia na decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...] w sytuacji, gdy wcześniejsza decyzja Prezydenta Miasta C. z dnia [...] nie została uchylona ani zmieniona, a powołanie się przez Sąd na pismo Wojewódzkiej Dyrekcji Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w C. z dnia [...], w którym to piśmie osoby wywłaszczone zostały poinformowane o fakcie wykorzystania tylko części nieruchomości pod budowę budynku biurowego P. nie jest zmianą decyzji w rozumieniu art. 155 k.p.a.

Jak podniesiono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej w dniu [...] P. stał się użytkownikiem nieruchomości położonej w C. przy ul. J. na mocy decyzji Prezydenta Miasta C. nr decyzji [...] W skład w przekazywanej w użytkowanie nieruchomości wchodziła m.in. działka [...] Działka ta stanowiła przed wywłaszczeniem własność małżonków J. i J. K., którzy zostali wywłaszczeni za stosownym odszkodowaniem, a wywłaszczenie to nastąpiło z zamiarem przeznaczenia nieruchomości pod budowę budynku biurowego P. wraz z konieczną dla tego typu obiektu infrastrukturą, jaką jest parking (zgodnie z planem realizacji inwestycji). Fakt ten wynika jednoznacznie z treści uzasadnienia decyzji, w którym Prezydent Miasta C. stwierdził, że decyzją z dnia [...] nr [...] nieruchomość ta była wywłaszczona na rzecz P. w C. z celem budowy budynku biurowego. W dacie wydawania decyzji o przekazaniu terenu w użytkowanie tj. w 1984 r. decyzja z dnia [...] była decyzją prawomocną - o czym świadczy fakt, że Prezydent powołał się właśnie na nią. Brak jest dowodów na to, by po dacie 19 marca 1976 r. decyzja ta była uchylona lub zmieniona.

Zdaniem skarżącego żadnego wpływu na moc prawną decyzji z dnia [...] nie może mieć pismo Wojewódzkiej Dyrekcji Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w C. z dnia [...] informujące małżonków J. i J. K., o tym, że tylko część ich nieruchomości zgodnie z planem realizacyjnym zatwierdzonym w dniu 19 maja 1976 r. została przeznaczona pod budowę budynku biurowego P.. Pismo to nie mogło rodzić żadnych skutków prawnych dla osób wywłaszczonych, chociażby z tego powodu, że w konsekwencji "zbędna część nieruchomości" nie została małżonkom K. zwrócona, a w tej sprawie Prezydent nie wydał decyzji uchylającej decyzję z dnia [...] zwracającej niewykorzystaną nieruchomość ich byłym właścicielom, a wreszcie, że małżonkowie K. uzyskali za całą wywłaszczoną nieruchomość należne odszkodowanie.

Skarżący uważa, że budowa na działce [...] parkingu. jednoznacznie świadczy o tym, że spełniony został cel wywłaszczenia nieruchomości, a to stoi na przeszkodzie by działka ta została zwrócona ich byłym właścicielom - zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n. w związku z art. 137 u.g.n. Parking usytuowany na działce nr [...], był zaprojektowany w planie realizacyjnym inwestycji i zgodnie z nim faktycznie wybudowany. Skarżący uważa, że w takim stanie prawnym wydana w dniu [...] decyzja Prezydenta Miasta C. o przeznaczeniu nieruchomości pod budowę pawilonu handlowego typu O.dla potrzeb WSS S., nie może rodzić żadnych skutków prawnych, gdyż była wydana w czasie, gdy wcześniejsza decyzja przeznaczająca nieruchomość na inny cel pod budowę budynku biurowego P. nie została uchylona czy zmieniona, a wręcz przeciwnie potwierdzona zatwierdzeniem w dniu 19 maja 1976 r. planu realizacyjnego budowy budynku P. Skarżący uważa, że decyzja z [...] zgodnie z art. 156 pkt 3 k.p.a. jest nieważna, gdyż dotyczyła ona sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Pośrednim dowodem przemawiającym za tym, że celem wywłaszczenia działki 43/1 była budowa budynku biurowego P. wraz z parkingiem a nie budowa pawilonu handlowego dla potrzeb WSS Społem jest także i to, że pawilon handlowy faktycznie został wybudowany na działce 26/4 - w tym samym czasie co budynek P. i nigdy w planie zagospodarowania nie był projektowany na działce [...].

W odpowiedzi na skargę kasacyjną B. K. i T. K. wnieśli o oddalenie tej skargi oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm. ) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach : 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędna wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jedynie pod uwagę nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem skarżącego – uchybił Sąd, uzasadnienia ich naruszenia a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wskazania dodatkowo, że wytknięte naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Kasacja nie odpowiadająca tym wymogom pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na to, że skarga kasacyjna jest bardzo sformalizowanym środkiem prawnym jest obwarowana przymusem adwokacko – radcowskim ( art. 175 § 1 –3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ). Opiera się on na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze odpowiedni poziom merytoryczny i formalny .

Skarga kasacyjna wniesiona w przedmiotowej sprawie przez pełnomocnika P. S.A. w Warszawie powyższych wymogów przewidzianych dla tego rodzaju środka zaskarżenia nie spełnia. Stawiając w niej zarzuty, jak określono to w tej skardze: "naruszenia prawa materialnego", nie wskazano czy skarżący upatruje ich przez błędną wykładnię, czy też niewłaściwe zastosowanie.

Wniesiona skarga kasacyjna oparta została o zarzut naruszenia prawa materialnego - art. 156 pkt 3 k.p.a. i art. 7 k.p.a. Zarzuty skargi kasacyjnej w zakresie, w jakim zostały oparte o zarzut naruszenia przepisów k.p.a. należy uznać za chybione. Nie dość bowiem, że kwestia dopuszczalności oparcia skargi kasacyjnej na zarzucie naruszenia przepisów postępowania – w postaci naruszenia przepisów k.p.a. wywołuje kontrowersje w doktrynie i orzecznictwie sądowym, to zarzut naruszenia tych przepisów jest chybiony. Nie można bowiem przepisów k.p.a. określać i traktować jako przepisy prawa materialnego, skoro w sposób oczywisty są to przepisy o charakterze procesowym. Ponadto przepisy k.p.a. nie zawierają takiej jednostki systematycznej jak wskazano w skardze kasacyjnej - art. 156 pkt 3, bowiem artykuł ten dzieli się na paragrafy, a dopiero § 1 podzielony jest na punkty. Naczelny Sąd Administracyjny związany granicami skargi kasacyjnej nie może zaś domniemywać woli składającego taką skargę.

Dodać należy, iż argument podniesiony w skardze kasacyjnej, iż decyzja Prezydenta Miasta C. z dnia [...] o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości nie może rodzić żadnych skutków prawnych i jest nieważna, gdyż była wydana w czasie, gdy wcześniejsza decyzja przeznaczająca nieruchomość na inny cel pod budowę budynku biurowego P. nie została uchylona czy zmieniona - jest chybiony. Zgodnie bowiem z art. 16 § 1 k.p.a. wyrażającym zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych - decyzji ostateczna przysługuje domniemanie legalności i prawidłowości, które obowiązuje tak długo, dopóki, ewentualnie, decyzja nie zostanie wyeliminowana w obrotu prawnego w przypadkach przewidzianych w k.p.a. lub w przepisach szczególnych. Decyzja Prezydenta Miasta C. z dnia [...] nie została zaś dotychczas wyeliminowana z obrotu prawnego w nadzwyczajnym trybie postępowania. Decyzja ta zatem jest ważna i wywołuje skutki prawne. Tak więc, także i z tego względu zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. w zakresie odnoszącym sie do zasady prawdy obiektywnej jest całkowicie chybiony.

Mając powyższe na uwadze podniesione wyżej względy Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił skargę kasacyjną oddalić. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 tej samej ustawy.