Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1054/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 § 1
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 2, art. 4, art. 6, art 33 8 ust. 4, akt 36 4 ust. 12 i 13
journal: Dz.U. 2016 poz 233
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia del.WSA Marek Krawczak (spr.) Protokolant Izabela Kołodziejczyk po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. L.-U. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 marca 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 2240/18 w sprawie ze skargi M. L.-U. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia Nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach 20-23 marca 2018 r. z dnia 31 sierpnia 2018 r. nr DZP-II-614-67/18 w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M. L.-U. na rzecz Komisji Egzaminacyjnej II stopnia Nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach 20-23 marca 2018 r. 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 14 marca 2019 r. (sygn. akt VI SA/Wa 2240/18) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej zwany "WSA"), działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 329 ze zm.; dalej zwanej "p.p.s.a."), oddalił skargę M.L.-U. (dalej: "Skarżąca") na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia Nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań (dalej: "Komisja II Stopnia" lub "Komisja Odwoławcza") od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach 20-23 marca 2018 r. z dnia 31 sierpnia 2018 r. w przedmiocie wyniku egzaminu radcowskiego.

WSA orzekał w następującym stanie sprawy.

Skarżąca w dniu 20 marca 2018 r. przystąpiła do egzaminu radcowskiego przed Komisją Egzaminacyjną Nr 5 do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2018 r. z siedzibą w Warszawie.

Uchwałą z dnia 26 kwietnia 2018 r. nr 31/5/2018 Komisja I stopnia stwierdziła, że zdająca uzyskała negatywny wynik z egzaminu radcowskiego. W uzasadnieniu tej uchwały stwierdzono, że w dniu 20 marca 2018 r. postanowieniem Przewodniczącej Komisji Egzaminacyjnej nr 5 do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2018 r. z siedzibą w Warszawie zdająca została wykluczona z egzaminu. Zgodnie z art. 338 ust. 4 w związku z art. 364 ust. 13 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 233 ze zm.), wykluczenie stanowi podstawę do wydania przez komisję egzaminacyjną uchwały o negatywnym wyniku egzaminu radcowskiego. Komisja Egzaminacyjna dokonała analizy obowiązującego stanu prawnego z punktu widzenia zakresu orzekania.

Komisja I stopnia wskazała, że wykonywanie zawodu radcy prawnego polega na świadczeniu pomocy prawnej, która ma na celu ochronę prawną interesów podmiotów, na których rzecz jest wykonywana (art. 2 i 4 ustawy o radcach prawnych). Zawód radcy prawnego może wykonywać osoba, która spełnia wymagania określone ustawą (art. 3 ust. 1 ustawy o radcach prawnych). Wśród nich ustawodawca przewidział zdanie egzaminu radcowskiego, który polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu, do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego (art. 36 ust. 1 ustawy o radcach prawnych).

Egzamin radcowski składa się z pięciu części pisemnych (art. 364 ust. 4 ustawy o radcach prawnych). Sprawdzenie, czy zdający jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego możliwe jest przy zachowaniu określnych warunków, w jakich powinien być przeprowadzony egzamin radcowski. W tym zakresie ustawodawca wskazał, że podczas egzaminu radcowskiego zdający nie może posiadać urządzeń służących do przekazu lub odbioru informacji (art. 364 ust. 11). Jednocześnie określił katalog dopuszczalnych materiałów, z których zdający może korzystać w czasie egzaminu, zaliczając do niego teksty aktów prawnych i komentarzy oraz orzecznictwa (art. 364 ust. 12). Katalog ten jest zamknięty, co oznacza, że korzystane przez zdającego z innych materiałów stanowiących źródło wiedzy lub informacji prawniczej, niż wymienione w art. 364 ust. 12 ustawy jest niedozwolone. Posługiwanie się przez zdającego niedozwolonymi materiałami lub urządzeniami, korzystanie z pomocy innej osoby, pomaganie pozostałym kandydatom lub zakłócanie w inny sposób przebieg egzaminu radcowskiego, skutkuje wykluczeniem zdającego z egzaminu radcowskiego przez przewodniczącego komisji egzaminacyjnej (art. 364 ust. 13 w zw. z art. 338 ust. 4). Wykluczenie to następuje w drodze postanowienia, które stanowi podstawę do wydania przez komisję egzaminacyjną uchwały o negatywnym wyniku z egzaminu radcowskiego (art. 364 ust. 13 w zw. z art. 338 ust. 5-6 ustawy o radcach prawnych).

Wykluczenie z egzaminu radcowskiego jest wykluczeniem z całości egzaminu, a nie z poszczególnych jego części. Nie ma więc znaczenia, na którym etapie egzaminu doszło do wykluczenia zdającego. W momencie wykluczenia zdającego z egzaminu kończy się jego udział w tym egzaminie, co oznacza, że taki zdający nie może być dopuszczony do kolejnych części egzaminu.

W uchwale z dnia 26 kwietnia 2018 r. Komisja I stopnia podkreśliła, że w przedmiotowej sprawie zdająca została wykluczona z egzaminu radcowskiego już pierwszego dnia, tj. 20 marca 2018 r. Na podstawie zebranych dowodów, w tym protokołu z przebiegu egzaminu radcowskiego, wyjaśnień skarżącej oraz przewodniczącej Komisji I stopnia, Komisja odwoławcza ustaliła następujący przebieg tego zdarzenia. Zdająca przystąpiła do rozwiązywania zadania z pierwszej części egzaminu radcowskiego, tj. zadania z zakresu prawa karnego, przy użyciu własnego sprzętu komputerowego o godz. 10:27, co wynika z zapisu w tzw. logach pracy, wygenerowanych przez aplikację do zdawania egzaminu (AZEP). Praca zdającej oznaczona była kodem nr 301. O godz. 11:31 aplikacja odnotowała zdarzenie polegające na opuszczeniu przez zdającą swojego stanowiska pracy. Jak wynika z treści protokołu z przebiegu egzaminu radcowskiego około godziny 11:55 członek Komisji Egzaminacyjnej - sędzia K.P. stwierdził na stanowisku zdającej (nr 5-263) otwarty "Zbiór Kamy - kodeks karny, kodeks postępowania karnego", zawierający odręczne zapiski w postaci dwóch wzorów apelacji. W tym czasie zdająca przebywała przy stanowisku komputerowym, przy którym spędziła ok. 30 minut. Około godziny 12:20 Przewodnicząca Komisji - sędzia M.M. oraz członkowie Komisji – K. P. i T. W. poprosili zdającą o powrót do stanowiska celem ustosunkowania się do ujawnionych materiałów. Zdająca w obecności wymienionych członków Komisji stwierdziła, że zapiski (pierwsza część niedozwolonych materiałów koniec kodeksu karnego, początek kodeksu postępowania karnego) sporządziła w trakcie trwania egzaminu, a po okazaniu zdającej dalszych ujawnionych materiałów (druga część niedozwolonych materiałów - po kodeksie wykroczeń) stwierdziła, że sporządziła je przed egzaminem. W związku z powyższym członkowie Komisji sporządzili najpierw kserokopie części "Zbioru karnego" zawierającej niedozwolone ich zdaniem zapisy (6 stron), a następnie po uzyskaniu zgody zdającej, dokonali zabezpieczenia następujących materiałów zdającej: oryginału "Zbioru Karnego - kodeks karny, kodeks postępowania karnego", oryginału odręcznych notatek zdającej (2 strony) oraz długopisu. Materiały te umieszczono w bezpiecznej kopercie, którą załączono do protokołu z przebiegu egzaminu. O godzinie 12:32 postanowieniem Przewodniczącej Komisji Egzaminacyjnej wydanym na podstawie art. 364 ust. 13 w zw. z art. 33 ust. 4 ustawy o radcach prawnych wykluczono zdającą z egzaminu radcowskiego.

Komisja II Stopnia uchwałą z dnia 31 sierpnia 2018 r. r., utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę odnośnie ustalenia negatywnego wyniku egzaminu Skarżącej.

Komisja Odwoławcza podkreśliła, zabezpieczenie opisanych materiałów zostało dokonane wyłącznie dla potrzeb prowadzonego w tej sprawie postępowania, a więc ma ono charakter tymczasowy.

Stwierdziła, że odręczne zapiski między rozdziałami dotyczącymi kodeksu karnego i kodeksu postępowania karnego, a także kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, stanowią wzory dwóch apelacji w sprawach karnych. Zapiski te wskazują na układ pisma procesowego jakim jest apelacja, podstawy prawne i możliwe zakresy zaskarżenia wyroku, podstawy prawne i sposób formułowania zarzutów apelacyjnych, wnioski apelacyjne, uzasadnienie i załączniki do apelacji. Komisja Odwoławcza nie zgodziła się ze Skarżącą, że treść ujawnionych zapisków stanowi powtórzenie sformułowań zawartych w treści przepisów kodeksowych lub że jest to skrót, czy też wyciąg zawartych w nim przepisów, z których korzystanie na egzaminie radcowskim jest w pełni dozwolone. Zapiski te, choć mają formę odręczną stanowią wzory apelacji, a zawarte w ujawnionych zapiskach alternatywne rozwiązania, np. cyt.: "Zaskarżam powyższy wyrok:

1) w całości na korzyść/na niekorzyść

2) w części orzeczenia o karze na korzyść/na niekorzyść

3) w części dotyczącej orzeczenia o środku karnym na korzyść/na niekorzyść

4) w części oddalającej powództwo cywilne

5) uzasadnienie wyroku na korzyść/na niekorzyść(...)

- wskazują na ich uniwersalny charakter i możliwość wykorzystania w różnych stanach faktycznych. Organ podkreślił, że ujawnione zapiski nie nawiązują do szczegółów zadania z prawa karnego, które było tego dnia rozwiązywane przez osoby przystępujące do egzaminu radcowskiego. Nie zasługują więc na wiarę wyjaśnienia skarżącej, że część tych zapisów powstała w trakcie egzaminu radcowskiego. Wyjaśnienia te są nieprzekonujące także z tego względu, że notatki dotyczące szczegółów zadania egzaminacyjnego skarżąca robiła na oddzielnych kartkach przeznaczonych do tego jako brudnopis (znajdują się one wśród zabezpieczonych materiałów).

Zdaniem organu, ujawnione u zadającej odręcznie zapisane wzory dwóch apelacji karnych, stanowią materiały niedozwolone w rozumieniu art. 338 ust. 4 w zw. z art. 364 ust. 12 i 13 ustawy o radcach prawnych.

Komisja II stopnia w całości podzieliła też stanowisko Komisji I stopnia, że okoliczności ujawnienia u zdającej niedozwolonych materiałów wskazują na korzystanie z nich w trakcie egzaminu radcowskiego. Jak wynika z protokołu z przebiegu egzaminu radcowskiego oraz wyjaśnień Przewodniczącej Komisji Egzaminacyjnej I stopnia książka pt. "Zbiór karny", w której znalazły się niedozwolone materiały znajdowała się na stoliku zdającej. Nie kwestionuje tego również sama zdająca. Według wyjaśnień członka Komisji książka ta była otwarta, czemu z kolei skarżąca zaprzecza w odwołaniu, podobnie jak zaprzecza, że korzystała z tej książki. Twierdzenia te są jednak sprzeczne z wyjaśnieniami skarżącej, że część zakwestionowanych zapisków (pierwsza część niedozwolonych materiałów - koniec kodeksu karnego, początek kodeksu postępowania karnego) sporządziła własnoręcznie w trakcie trwania egzaminu. Ustaleń Komisji I stopnia, że zdająca korzystała w czasie egzaminu z niedozwolonych materiałów nie podważa również fakt, że w chwili ich ujawnienia zdająca przebywała przy stanowisku komputerowym. Komisja II stopnia zauważyła, że według zapisów aplikacji AZP do rozwiązywania zadania z prawa karnego, zdająca rozpoczęła egzamin o godzinie 10:27 i do czasu udania się do stanowiska komputerowego, tj. do godz. 11:31 zajmowała miejsce przy stoliku, na którym ujawniona została omawiana książka. W tym też czasie powstał pierwszy zręb pracy zawierającej rozwiązanie zadania egzaminacyjnego. Książka z niedozwolonymi materiałami, jak wynika z zapewnienia Członka Komisji Egzaminacyjnej K. P., w momencie jej dostrzeżenia była otwarta, a więc zdająca musiała z niej korzystać.

Organ stwierdził, że wydana w tej sprawie uchwała Komisji I stopnia nie narusza przepisów prawa przywołanych w odwołaniu. W szczególności bezzasadny jest postawiony w różnych konfiguracjach zarzut naruszenia art. 338 ust. 4 i 6 oraz art. 364 ust. 12 i 13 ustawy o radcach. Poczynione w tej sprawie ustalenia wskazują że zdająca korzystała podczas pierwszego dnia egzaminu radcowskiego z niedozwolonych materiałów w postaci dwóch wzorów apelacji karnej. Spełnione zostały zatem przesłanki do wydania postanowienia o wykluczeniu zdającej z tego egzaminu. Bezzasadne są zarzuty skarżącej, że nie została ona wpuszczona na salę egzaminacyjną w kolejnych dniach przeprowadzania egzaminu albowiem wykluczenie z egzaminu radcowskiego jest wykluczeniem z całości egzaminu, a nie z poszczególnych jego część. Opisywane przez Skarżącą wydarzenia z kolejnych dni egzaminu radcowskiego nie rzutują ani na prawidłowość postanowienia o wykluczeniu zdającej z egzaminu, ani też na prawidłowość uchwały o uzyskaniu przez zdającą negatywnego wyniku z egzaminu, która jest tylko konsekwencją tego postanowienia. Wbrew zarzutom odwołania zaskarżona uchwała nie narusza też art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych. Przepis ten wskazuje na przesłankę dokonania wpisu na listę radców prawnych, czego ta sprawa nie dotyczy. W ocenie organu odwoławczego Komisja I stopnia, działając na postawie i w granicach prawa, podjęła czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Zebrała wyczerpujący materiał dowodowy i dokonała jego właściwej oceny, odpowiadającej zasadom logiki i doświadczenia życiowego. Sam fakt, że oceny tej dokonano w ciągu kilku minut, do czego zmuszają warunki egzaminacyjne, nie podważa jej prawidłowości. Nie zasługują także na uwzględnienie zarzuty skarżącej, że decyzja o jej wykluczeniu z egzaminu została podjęta bez uwzględniania jakichkolwiek wyjaśnień z jej strony. Jak wynika z treści protokołu z przebiegu egzaminu, skarżąca miała taką możliwość i z niej skorzystała, wyjaśniając Komisji skąd w należącym do niej "Zbiorze karnym" znalazły się odręczne zapiski, stanowiące wzory apelacji. Niezasadny jest również zarzut dotyczący naruszenia art. 73 k.p.a. poprzez uniemożliwienie odwołującej dostępu do protokołu z przebiegu egzaminu. Protokół z przebiegu egzaminu radcowskiego jest sporządzany po przeprowadzeniu wszystkich czynności egzaminacyjnych, w tym po sprawdzeniu i rozkodowaniu prac wszystkich zdających oraz po ustaleniu wyników egzaminu. Z tego powodu protokół ten nie mógł być udostępniony zdającej wcześniej. Zdająca uzyskała kopię tego protokołu w terminie późniejszym i skorzystała z możliwości ustosunkowania się do jego treści w piśmie z dnia 12 czerwca 2018 r., a zawarte w tym piśmie wyjaśnienia Komisji II stopnia wzięła pod uwagę rozpoznając niniejsza sprawę. Odnosząc się z kolei do zarzutu dotyczącego naruszenia ustawy o radcach prawnych oraz Zasad Kodeksu Etyki Radcowskiej przez Dziekana OIRP w Warszawie, organ stwierdził, że ustalenia dotyczące zachowywania się Dziekana OIRP w Warszawie podczas egzaminu radcowskiego leżą poza granicami niniejszej sprawy.

Na uchwałę Komisji II stopnia Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W odpowiedzi na skargę Komisja II Stopnia wniosła o jej oddalenie, powołując się na argumenty przedstawione w zaskarżonej uchwale.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie podzielił zarzutów skargi i skargę na mocy art. 151 p.p.s.a. oddalił.

Przypomniał, że szczegółowy tryb składania egzaminu radcowskiego został uregulowany w art. od 36 do 369 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. 2017 r. poz. 1257 ze zm.).

WSA wskazał, iż zgodnie z art. 364 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, egzamin radcowski polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do tego egzaminu (zdającego) do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. W myśl art. 364 ust. 11 ustawy o radcach prawnych podczas egzaminu radcowskiego zdający nie może posiadać urządzeń służących do przekazu lub odbioru informacji, natomiast zgodnie z art. 364 ust. 12 ustawy o radcach prawnych zdający może korzystać z tekstów aktów prawnych i komentarzy oraz orzecznictwa. Natomiast, jak stanowi art. 364 ust. 13 ustawy o radcach prawnych w związku z art. 338 ust. 4 ustawy o radcach prawnych, Przewodniczący Komisji Egzaminacyjnej wyklucza z egzaminu radcowskiego zdającego, który podczas egzaminu korzystał z pomocy innej osoby, posługiwał się niedozwolonymi materiałami lub urządzeniami, pomagał pozostałym egzaminowanym lub w inny sposób zakłócał przebieg egzaminu wstępnego.

Odwołał się do przepisu § 14 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie przeprowadzenia egzaminu radcowskiego, stanowiącego, iż w przypadku wykluczenia zdającego z egzaminu radcowskiego zostaje to odnotowane w protokole przebiegu egzaminu radcowskiego oraz na egzemplarzu zestawu pytań testowych i karcie odpowiedzi lub na egzemplarzu zadania i pracy zawierającej rozwiązanie zadania zdającego i stanowi podstawę do wydania uchwały o negatywnym wyniku egzaminu adwokackiego.

WSA uznał, iż istotą niniejszej sprawy jest odpowiedź na pytanie czy Skarżąca w trakcie egzaminu radcowskiego posiadała niedozwolone materiały i czy z materiałów tych korzystała.

Sąd I instancji zauważył, Skarżąca nie neguje faktu posiadania wzorów pism procesowych podczas egzaminu, wskazuje jednakże, iż ww. wzory nie są materiałami niedozwolonymi, a ponadto nie udowodniono jej, że z nich korzystała. Zdaniem Sądu I instancji, przepis art. 364 ust. 12 ustawy o radcach prawnych zawiera zamknięty katalog materiałów, z których zdający może korzystać podczas rozwiązywania zadań na egzaminie radcowskim. W katalogu tym znajdują się teksty aktów prawnych, komentarze oraz orzecznictwo. A contrario materiałami niedozwolonymi o których mowa w art. 338 ust. 4 ustawy o radcach prawnych są wszelkie pomoce i materiały spoza ww. katalogu, w tym wzory pism procesowych. Skarżąca jako osoba posiadająca wykształcenie prawnicze i przystępująca do egzaminu zawodowego, w zakres którego wchodzi również ustawa o radcach prawnych, powinna znać treść przepisów art. 338 ust. 4 oraz art. 364 ust. 12 i 13 tej ustawy.

Sąd I instancji podkreślił, że Przewodniczący Komisji Egzaminacyjnej poinformował wszystkich zdających (w tym Skarżącą) zarówno o zakresie możliwości korzystania z materiałów pomocniczych, jak i o sankcjach w wypadku korzystania z materiałów niedozwolonych, co potwierdzają zapisy protokołu z przebiegu egzaminu. Skarżąca nie zaprzeczyła, że Przewodniczący Komisji Egzaminacyjnej poinformował, że na egzaminie zabronione jest korzystanie m.in. z wzorów pism procesowych, do których - zdaniem WSA - bez wątpienia należy zaliczyć wzory apelacji. W świetle powyższego uznał, że Skarżąca miała pełną świadomość, iż korzystanie w trakcie egzaminu z wzorów pism procesowych jest zabronione i powoduje wykluczenie z egzaminu.

Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, że odręczne zapiski między rozdziałami kodeksu karnego i kodeksu postępowania karnego, a także kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, stanowiące wzory dwóch apelacji w sprawach karnych, zawierające alternatywne rozwiązania świadczące o możliwości wykorzystania w różnych stanach faktycznych, wskazujące układ pisma procesowego, podstawy prawne, możliwe zakresy zaskarżenia, sposób formułowania zarzutów apelacyjnych, wnioski apelacyjne, uzasadnienie i załączniki do apelacji, stanowią materiały niedozwolone podczas egzaminu radcowskiego. Powstaje pytanie, po co skarżącej w/w zapiski skoro nie zamierzała z nich skorzystać. Przy czym, odnosząc się do argumentacji zawartej w skardze, należy podkreślić, że przedmiotowe zapiski nie nawiązują do kazusu będącego przedmiotem egzaminu.

WSA zaznaczył, że skoro dozwolone jest korzystanie na egzaminie z tekstów aktów prawnych to trudno podzielić argumentację skarżącej, że odręcznie sporządzone notatki stanowią jedynie powtórzenie sformułowań zawartych w treści przepisów kodeksowych. Przy czym Skarżąca przyznała, że część notatek została sporządzona przed egzaminem.

Odnosząc się do twierdzeń skarżącej, iż nie skorzystała przy rozwiązaniu zadania karnego z posiadanych wzorów pism procesowych, WSA wskazał, że już samo posiadanie w trakcie egzaminu niedozwolonych materiałów umożliwiało skorzystanie z nich podczas rozwiązywania zadania z prawa karnego, co więcej książka w której znajdowały się sporne notatki, według oświadczenia członka Komisji była otwarta zatem zbędne jest przeprowadzanie dodatkowego postępowania wyjaśniającego. Bez znaczenia przy tym dla rozstrzygnięcia jest twierdzenie Skarżącej, że z notatek tych nie odniosła żadnych korzyści.

Zdaniem WSA, wykluczenie z egzaminu znalazło swoje odzwierciedlenie w treści uchwały I instancji od której Skarżąca złożyła odwołanie, w którym to odwołaniu zawarła obszerne zarzuty dotyczące wykluczenia z egzaminu radcowskiego. Komisja II stopnia w sposób szczegółowy przedstawiła argumentację dotyczącą podniesionych zarzutów oraz, w oparciu o przepisy prawne, omówiła stan faktyczny sprawy. Organ w uchwale opisał zaistniałą w toku egzaminu sytuację i dokonał jej oceny z punktu widzenia obowiązujących przepisów Rozstrzygnięcie oparte jest na przepisach prawa i szczegółowo uzasadnione, wyjaśnia także motywy i podstawy prawne. Organ szczegółowo rozpatrzył sprawę w toku odbytych posiedzeń, sporządzona została opinia dotycząca odwołania, która była przedmiotem analizy przez Komisję i poddana głosowaniu.

Reasumując, Sąd I instancji podzielił stanowisko Komisji odwoławczej, że ujawnione u skarżącej odręcznie zapisane wzory dwóch apelacji karnych, stanowią materiały niedozwolone w rozumieniu art. 338 ust. 4 w zw. z art. 364 ust. 12 i 13 ustawy o radcach prawnych, a samo ich posiadanie w trakcie egzaminu umożliwiało skorzystanie z nich podczas rozwiązywania zadania z prawa karnego, co z kolei uzasadniało wykluczenie skarżącej z egzaminu. Natomiast konsekwencją wykluczenia z egzaminu jest podjęcie przez komisję uchwały o negatywnym wyniku z egzaminu zawodowego.

Od wyroku powyższego skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła Skarżąca. Zaskarżyła go w całości. Orzeczeniu zarzuciła nie rozstrzygnięcie o uznaniu decyzji Komisji Egzaminacyjnej z dnia 20 marca 2018 r. o wykluczeniu Skarżącej z egzaminu radcowskiego za akt administracyjny nieistniejący, względnie o stwierdzenie jego nieważności oraz orzeczenie o obowiązku wykreślenia z protokołu fragmentu "z powodu posiadania materiałów niedozwolonych" zawartego w pkt. 2 protokołu.

Jednocześnie powyżej zaskarżonemu wyrokowi Skarżąca zarzuciła

1. art. 338 ust. 4 w zw. z art. 364 ust 13 ustawy o radcach prawnych poprzez błędne przyjęcie przez członków komisji egzaminacyjnej, że Skarżąca dopuściła się naruszenia w/w przepisów, co skutkowało wykluczeniem jej przez Przewodniczącego Komisji z egzaminu radcowskiego - i finalnie doprowadziło do wydania negatywnej uchwały o wyniku egzaminu - w sytuacji kiedy Skarżąca podczas egzaminu ani nie korzystała z pomocy innej osoby, jak też nie posługiwała się niedozwolonymi materiałami lub urządzeniami nie pomagała pozostałym zdającym, ani też w żaden inny sposób nie zakłócała przebiegu egzaminu.

W tym zakresie Skarżąca podkreśliła, iż z powyższych przepisów jednoznacznie wynika, że tylko korzystanie i posługiwanie się przez kandydata niedozwolonymi materiałami upoważnia przewodniczącego komisji kwalifikacyjnej do wykluczenia kandydata z egzaminu, a następnie do podjęcia przez komisję kwalifikacyjną uchwały o negatywnym wyniku z egzaminu (orzeczenie NSA z dnia 25 października 2016 r, sygn. akt II GSK 595/15) Ponadto samo posiadanie niedozwolonych materiałów (w przeciwieństwie do urządzeń służących do przekazu lub odbioru informacji) nie jest zakazane i nie upoważnia do wykluczenia kandydata z egzaminu radcowskiego, a tym samym nie sposób podzielić pogląd, iż takie posiadanie niedozwolonych materiałów uprawnia do "sankcji’ dalej idących, a mianowicie do wykluczenia z egzaminu radcowskiego, a co za tym idzie do wydania negatywnej uchwały o wyniku egzaminu radcowskiego, z uwagi na brak spełnienia przesłanki "nieskazitelności charakteru".

Nadmieniła przy tym, na co zresztą wyraźnie zwracał uwagę Naczelny Sąd Administracyjny nawet jednorazowe zachowanie może podważyć wiarygodność oraz nieskazitelny charakter osoby, od której cech tych właściwa ustawa wymaga. - Rzecz jednak w tym, że to jednorazowe zachowanie powinno być ocenione w całokształcie okoliczności sprawy. W sytuacji zaś, gdy to jednorazowe zachowanie nie stanowi przestępstwa, wykroczenia ani też w inny sposób nie jest przez ustawodawcę sankcjonowane, a jedynie stanowi pewną "rysę" w zakresie uczciwości i moralnego zachowania, to nie może powodować tak daleko idących skutków w postaci wykluczenia możliwości wykonywania zawodu radcy prawnego;

2. naruszenie przepisów prawa procesowego, a mianowicie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku w sposób niepełny, który de facto uniemożliwia pełną weryfikację (zarówno pozytywną, jak też negatywną) stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w szczególności co do kwestii zbadania i ustalenia czy w sprawie nastąpiło naruszenie art. 364 ust. 13 w związku z art. 338 ust. 4 ustawy o radcach prawnych, skutkujące wykluczeniem zdającej z egzaminu radcowskiego, bowiem przy wydawaniu swojego rozstrzygnięcia Sąd I instancji pominął w ogóle wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2016 r., sygn. akt II GSK 595/15, na który skarżąca powołała się w treści skargi. Tym samym WSA, w tym zakresie, de facto nie odniósł się do omawianego zarzutu zgłoszonego przez stronę skarżącą;

3. rażące naruszenie art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych, w którym wskazano, że na listę radców prawnych może być wpisana osoba, która jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego.

W tym miejscu wskazania wymaga, że ustawodawca w tym obszarze posłużył się zwrotami niedookreślonymi. Nie oznacza to jednak dowolności w ocenie stanu faktycznego, gdyż nie ulega wątpliwości, że im bardziej niedookreślone są przesłanki podjęcia decyzji, tym bardziej szczegółowe, pełne i przekonywujące musi być uzasadnienie powodów podjęcia przez organ stosujący prawo danego rozumienia określonego pojęcia. Organ stosujący prawo jest zobowiązany do udowodnienia poprawności przyjętego przez siebie rozumienia danego pojęcia i przedstawienia argumentów przemawiających za przyjęciem określonego rozumowania. Poprawność rozumowania organu stosującego prawo podlega pełnej kontroli, zarówno w postępowaniu instancyjnym (zasadność i legalność), jak i w zakresie kontroli legalności w postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. uzasadnienie wyroku TK z dnia 7 maja 2002 r., sygn. SK 20/00).

W mniejszej sprawie bezsporne jest, że Skarżąca nie korzystała ani też nie usiłowała skorzystać z posiadanych w kodeksie notatek, uznanych wadliwie przez komisję za materiały niedozwolone tzw. "ściągi" i zakwalifikowane przez komisję egzaminacyjną jako "odręcznie napisane wzory apelacji", co potwierdza przedstawiony w odwołaniu skarżącej opis przebiegu całego zdarzenia, które miało miejsce podczas egzaminu radcowskiego z prawa karnego, a które skutkowało podjęciem przez organ I stopnia niezasadnej decyzji o wykluczeniu Skarżącej z egzaminu radcowskiego oraz przez organ II stopnia niezasadnej decyzji o utrzymaniu orzeczenia organu I stopnia w mocy i w konsekwencji oddaleniu skargi skarżącej przez Sąd I instancji, który oparł się w swoim rozstrzygnięciu, jedynie na okolicznościach przedstawionych przez Komisję Egzaminacyjną I i II stopnia i odniósł do literalnego brzmienia przepisów ustawy o radcach prawnych;

4. rażące naruszenie przez organ I i II stopnia a następnie przez Sąd I instancji art. 338 ust. 4 i 6 w zw. z art. 364 ust. 13 ustawy o radcach prawnych i błędne przyjęcie, że posiadane przez Skarżącą notatki odręczne w kodeksie stanowią materiał niedozwolony i uznanie ich przez organ I i II stopnia oraz przez Sąd I instancji, jako odręcznie napisane wzory apelacji", w sytuacji gdy ich treść stanowi powtórzenie sformułowań zawartych w treści przepisów kodeksowych, z których korzystanie na egzaminie radcowskim jest w pełni dozwolone, jak też prawidłowa kwalifikacja zapisów w kodeksie może prowadzić co najwyżej do wniosku, że jest to skrót - wyciąg zawartych tam przepisów, i tym samym skarżąca uważa, że nie stanowią one w żadnym razie wzorów apelacji, stąd w ocenie skarżącej uznanie powyższych notatek przez organ I i II i stopnia, a w ślad za nimi przez Sąd I instancji "za odręcznie napisane wzory apelacji" jest zdecydowanie za daleko idące i nieuzasadnione. W ocenie Skarżącej, podjęcie przez organ I stopnia, a następnie przez organ II stopnia utrzymującej w mocy uchwałę organu I stopnia, a w konsekwencji również przez Sąd I instancji - uchwały o wykluczeniu skarżącej z egzaminu było pochopne, przedwczesne, niesłuszne i nie przemyślane oraz krzywdzące dla Skarżącej, bowiem bezpodstawnie została pozbawiona możliwości zdawania egzaminu radcowskiego, co w konsekwencji doprowadziło do wydania skarżonej uchwały, a następnie oddalenia skargi Skarżącej przez Sąd I instancji;

5. rażące naruszenie art. 338 ust. 4 i 6 w zw. z art. 364 ust. 13 ustawy o radcach prawnych poprzez błędne przyjęcie, że posiadane przez Skarżącą notatki odręczne w kodeksie stanowią materiał niedozwolony i uznanie ich jako odręcznie napisanych wzorów apelacji, w sytuacji, gdy ich treść stanowi powtórzenie sformułowań zawartych w treści przepisów kodeksowych, z których korzystanie na egzaminie radcowski jest w pełni dozwolone. Stąd, w ocenie Skarżącej, uznanie powyższych notatek "za odręcznie napisane wzory apelacji" jest zdecydowanie za daleko idące i nieuzasadnione. Zwroty zawarte w notatkach znajdujących się w kodeksie Skarżącej zostały przytoczone również w treści uchwały Komisji Egzaminacyjnej II stopni, a następnie w wyroku Sądu I instancji i brzmiały one: "Zaskarżam powyższy wyrok: a) w całości na korzyść/na niekorzyść., b) w części orzeczenia o karze na korzyść/na niekorzyść - c) w części dotyczącej orzeczenia o środku karnym na korzyść/na niekorzyść...d) w części oddalającej powództwo cywilne e) uzasadnienie wyroku na korzyść/na niekorzyść.

Podstawowa nawet analiza omawianych okoliczności prowadzi do wniosku, że stanowisko organu l stopnia a za nim organu II stopnia, a w konsekwencji również Sądu I instancji - w tym zakresie jest absurdalne - a prawidłowa analiza omawianych zapisów zawartych w kodeksie winna prowadzić do wniosku, że są to wyłącznie skróty kodeksowe oraz skróty myślowe, a tym samym nie sposób uznać ich za wzór apelacji, z którego korzystanie na egzaminie radcowskim jest niedozwolone.

Szczególnego zaznaczenia wymaga, że identyczne zapisy znajdują się zarówno w treści przepisów kodeksowych, jak i w wielu wyrokach i orzeczeniach znajdujących się w systemie informacji prawnej LEX czy Legalis, z którego korzystanie na egzaminie radcowskim jest w pełni dozwolone. Na poparcie powyższego Skarżąca wskazuje na następujące orzeczenia znajdujące się w ogólnodostępnej informacji prawnej dostępnej na egzaminie i wnosi o dopuszczenie dowodu z tych materiałów, w celu wykazania niezasadności twierdzeń organu I i II stopnia oraz Sądu I instancji, co do kwalifikowania materiałów znajdujących się w kodeksie skarżącej:

a) Wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku - II Wydział Karny z dnia 24 stycznia 2013 r; sygn. akt II AKa239/12,

b) Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach - II Wydział Kamy z dnia 7 lutego 2018 r., sygn. akt II AKa 233/17,

c) Wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie - II Wydział Karny z dnia 20 listopada 2017 r., sygn. akr II AKa 60/17,

d) Wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu- II Wydział Kamy z dnia 20 stycznia 2011 r., sygn. akt II AKa 379/10,

e) Wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu- II Wvdział Karny z dnia 27 kwietnia 2016 r., sygn. akt II AKa 90/16.

6. rażące naruszenie art. 338 ust. 4 ustawy o radcach prawnych poprzez błędne uznanie, że odwołująca posługiwała się niedozwolonymi materiałami, w sytuacji gdy nie miało to miejsca i w konsekwencji bezpodstawne podjęcie decyzji o wykluczeniu odwołującej z egzaminu oraz w konsekwencji niezasadne wydanie uchwały o negatywnym wyniku z egzaminu i niezasadne utrzymanie tej uchwały przez organ II stopnia, a następnie oddalenie skargi skarżącej przez Sąd I instancji;

7. rażące naruszenie art. 338 ust. 4 w zw. z art. 364 ust. 12 i 13 ustawy 1982 roku o radcach prawnych poprzez uznanie notatek sporządzonych i posiadanych przez odwołująca w kodeksie za materiał niedozwolony jako "odręcznie napisane wzory apelacji", w sytuacji gdy w informacji znajdującej się w piśmie Przewodniczącego Komisji Egzaminacyjnej z dnia 2 marca 2018 r. o materiałach, z których można korzystać podczas egzaminu radcowskiego wyraźnie wskazano, że nie stanowią komentarza w rozumieniu wskazanego przepisu art. 364 ust. 12 ustawy o radcach prawnych np. monografie, artykuły, podręczniki, wzory pism procesowych, orzeczeń i umów, w związku z tym nie można z nich korzystać podczas egzaminu;

8. W katalogu tym nie ma natomiast informacji, iż zapiski czy notatki własne znajdujące się w kodeksie stanowią materii niedozwolony, w związku z czym uznać należy, że decyzja o wykluczeniu odwołującej z egzaminu radcowskiego a następnie wydanie uchwały o negatywnym wyniku z egzaminu radcowskiego przez organ I stopnia i podtrzymanie powyższej uchwały w mocy przez organ II stopnia, a w konsekwencji oddalenie skargi Skarżącej przez Sąd I instancji - były sprzeczne z obowiązującym prawem, a tym samym były bezpodstawne i krzywdzące dla odwołującej, bowiem została ona pozbawiona możliwości zdawania egzaminu radcowskiego, pomimo, iż nie wystąpiły przesłanki faktyczne, dające komisji podstawę do tak daleko idącego działania. Również Sąd I instancji bezpodstawnie rozszerzył literalne brzmienie przepisu art. 338 ust. 4 oraz art. 364 ust. 12 i 13 ustawy o radcach prawnych uznając, że materiałami niedozwolonymi, o których mowa w/w przepisach są wszelkie pomoce i materiały spoza ww. katalogu niedozwolonych materiałów, w tym wzory pism procesowych. Taka interpretacja przepisów ze strony Sądu jest daleko idącą i nie uzasadniona w żadnym zakresie, w szczególności w świetle aktualnego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 października 2016 r., sygn. akt II GSK 595/15);

9. rażące naruszenie przez komisję egzaminacyjną I i II stopnia, a następnie przez Sąd I instancji art. 364 ust. 12 ustawy o radcach prawnych poprzez dowolne, nieobiektywne i nieumocowane w obowiązujących przepisach uznanie, że posiadane przez odwołującą notatki w kodeksie stanowiły materii niedozwolony "odręcznie napisane wzory apelacji", w sytuacji kiedy z samej treści tych notatek i i użytych w nich zwrotów wprost wynika, że sformułowania się tam znajdujące są sformułowaniami znajdującymi się w treści przepisów kodeksowych i nie stanowią żadnych wzorów pism procesowych, monografii, umów, artykułów, podręczników, orzeczeń. Zdaniem odwołującej decyzja komisji I stopnia o wykluczeniu odwołującej z egzaminu, a następnie utrzymanie uchwały o wykluczeniu Skarżącej z egzaminu przez organ II stopnia, a w konsekwencji oddalenie skargi skarżącej przez Sąd I instancji była pochopna, przedwczesna, niesłuszna i krzywdząca, bowiem w konsekwencji doprowadziła do pozbawienia odwołującej możliwości dalszego zdawania egzaminu radcowskiego i skutkowała wydaniem negatywnej uchwały o wyniku egzaminu;

10. rażące naruszenie przez komisję egzaminacyjną I i II stopnia, a następnie przez Sąd I instancji art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez sprzeniewierzenie się zasadzie prawdy obiektywnej, niezebranie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz dokonanie arbitralnej i dowolnej oceny zebranego materiału dowodowego, o czym świadczy zachowanie członków organu I i II stopnia, a następnie Sądu I instancji, którzy uznali odręczne zapiski znajdujące się w kodeksie karnym odwołującej za "odręcznie napisane wzory apelacji" i na tej podstawie w ciągu kilku minut podjęli decyzję o wykluczeniu odwołującej z egzaminu radcowskiego, bez uwzględniania jakichkolwiek wyjaśnień ze strony odwołującej, co miało istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, albowiem skutkowało to pominięciem części istotnego materiału w procesie decyzji, czego również, w ocenie Skarżącej, dopuścił się Sąd I instancji, który jednocześnie w swojej argumentacji sam dopuścił się sprzeczności uznając, że odręczne zapiski między rozdziałami Kodeksu Karnego skarżącej stanowiły wzory dwóch apelacji w sprawach karnych, które stanowią materiał niedozwolony podczas egzaminu radcowskiego, a następnie stwierdził, że "odnosząc się do argumentacji zawartej w skardze, należy podkreślić, że przedmiotowe zapiski nie nawiązują do kazusu będącego przedmiotem egzaminu". Dlatego też, w ocenie Skarżącej, ustalenia Sądu I instancji w tym zakresie, że sformułowania zawarte w kodeksie skarżącej, stanowią wzór apelacji i są materiałem niedozwolonym na egzaminie radcowskim są daleko idące, przedwczesne i nieuzasadnione (uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, strona 26 akapit 15)

11. rażące naruszenie art. 77 k.p.a. poprzez zaprzeczenie faktom, które miało miejsce podczas egzaminu radcowskiego, a więc wskazanie w piśmie Przewodniczącej Komisji nr 5 z dnia 23 kwietnia 2018 r. skierowanym do odwołującej, że oryginał "Kodeksu Karnego - kodeks kamy, kodeks postępowania karnego" zawierającego odręcznie napisane wzory apelacji, oryginał odręcznych notatek (2 strony) oraz długopis odwołującej zostały zatrzymane przez członków komisji w celach dowodowych za wyraźną zgodą odwołującej, w sytuacji, gdy zdarzenie to miało inny przebieg tj. odwołująca została po prostu poinformowana przez członków komisji, że jej kodeks, długopis i notatki muszą być zatrzymane w celach dowodowych przez komisję, a następnie czynność ta została zrealizowana przez członków komisji, pomimo że odwołująca nie wyraziła na to zgody, co w konsekwencji skutkowało tym, że komisja ograniczyła możliwość odniesienia się przez skarżącą do faktycznej zawartości notatek znajdujących się w kodeksie, jak też komisja - pomimo dwukrotnych wniosków odwołującej - nie wydała jej oryginałów ani odpisów tych materiałów, co samoistnie potwierdza, że działanie organu I stopnia zmierzało do utrudnienia a wręcz uniemożliwienia łożenia przez odwołującą wszelkich zarzutów w sprawie, a którą to okoliczność organ II stopnia niemal w całości pominięte i nie uwzględnił w ramach własnego rozstrzygnięcia, a Sąd I instancji, w ogóle się do tej okoliczności nie odniósł, całkowicie ją pomijając w swoim rozstrzygnięciu;

12. rażące naruszenie art. 73 k.p.a. poprzez uniemożliwienie odwołującej dostępu do protokołu z przebiegu egzaminu, pomimo, iż odwołująca złożyła w tym zakresie stosowne wnioski, co w ocenie odwołującej było celowym działaniem organu I stopnia zmierzającym do uniemożliwienia i utrudnienia Skarżącej ustosunkowanie się do twierdzeń członków komisji zawartych w tym protokole, a dotyczących opisu przebiegu zdarzenia będącego podstawą wykluczenia odwołującej z egzaminu radcowskiego, która to okoliczność zdaniem Skarżącej potwierdza, że przebieg zdarzenia jaki miał miejsce na egzaminie jest zgodny z twierdzeniami odwołującej w tym zakresie, albowiem co najmniej zastanawiające jest w tym kontekście, podjęcie przez komisję takiego a nie innego toku działań w tym nie podjęcie czynności zmierzających do jak najszybszego wydania protokołów egzaminacyjnych odwołującej, pomimo złożenia w tym zakresie dwukrotnie stosownych wniosków i uzyskania przez odwołującą wcześniejszego zapewnienia Przewodniczącej, że przedmiotowe protokoły zostaną wydane odwołującej niezwłocznie I po ogłoszeniu wyników egzaminu radcowskiego, i że odwołująca nie musi w tym i zakresie składać już żadnych innych Wniosków - co zdaniem skarżącej nie pozostało bez wpływu na rzetelność i prawidłowość uchwał wydanych przez organ I i II stopnia, a następnie orzeczenia przez Sąd I instancji;

13. rażące naruszenie art. 338 ust. 4 w zw. z art. 36 ust. 13 oraz w związku z art. 338 ust. 5 i ust. 6 i w zw. z art. 364 ust. 13 ustawy o radcach prawnych polegające na ich niewłaściwym zastosowaniu przy konstruowaniu materialnoprawego wzorca kontroli rozstrzygnięcia Komisji Egzaminacyjnej I Stopnia, poprzez uznanie, że odwołująca posiadała materiały niedozwolone "odręcznie napisane wzory apelacji" zasadnym było wydanie przez Przewodniczącą Komisji Egzaminacyjnej nr 5 w dniu 20 marca 2018 r. postanowienia o wykluczeniu odwołującej z egzaminu radcowskiego, (co w konsekwencji doprowadziło do wydania negatywnej uchwały o wyniku egzaminu radcowskiego) podczas gdy (i) przy nawet ewentualnym zakwalifikowaniu odręcznych notatek znajdujących się w kodeksie odwołującej jako "odręcznie napisanych wzorów apelacji", to jest jako materiału niedozwolonego, samo jego posiadanie nie stanowiło podstaw do wykluczenia z egzaminu radcowskiego, a wobec faktu, że odwołująca nie posługiwała się niedozwolonymi materiałami, nie zaistniał stan faktyczny uprawniający do wykluczenia odwołującej z egzaminu radcowskiego, i żaden przepis ustawy o radcach prawnych nie uprawniał Przewodniczącego Komisji Egzaminacyjnej nr 5, do wydania postanowienia w przedmiocie wykluczenia odwołującej z egzaminu radcowskiego, która to okoliczność miała istotny wpływ na treść uchwał wydanych przez organ I i II stopnia, a następnie oddalenia skargi przez Sąd I instancji, albowiem prawidłowe i obiektywne rozważenie tej kwestii winno doprowadzić do umożliwienia skarżącej kontynuowanie zdawania I egzaminu - a w obecnej sytuacji uwzględnienie tych okoliczności winno doprowadzić do I zmiany uchwał organu I i II stopnia, a w konsekwencji do uwzględnienia skargi Skarżącej;

14. rażące naruszenie art. 338 ust. 4 ustawy o radcach prawnych dotyczącego posługiwania się materiałami niedozwolonymi podczas egzaminu radcowskiego poprzez zastosowanie w/w przepisu wprost, do innego stanu faktycznego, niż ten który miał miejsce podczas egzaminu radcowskiego tj. do sytuacji, w której de facto nie miało miejsca posługiwanie się przez odwołująca materiałami niedozwolonymi. Zaznaczenia wymaga, że okoliczności faktyczne nie potwierdzają zdarzenia w postaci posługiwania się przez Skarżącą materiałami niedozwolonymi, co zostało szerzej opisane przez odwołującą w uzasadnieniu odwołania. Nadmienić należy, że powyższe wadliwe ustalenie skutkowało ostatecznie nieuzasadnionym wykluczeniem skarżącej z egzaminu i niezasadnym wydaniem uchwały o negatywnym wyniku z egzaminu radcowskiego przez organ I stopnia, a następnie wydaniem przez organ II stopnia uchwały utrzymującej w mocy uchwałę organu I stopnia, a w konsekwencji nie uzasadnionym oddaleniem skargi skarżącej przez Sąd i Instancji;

15. rażące naruszenie art. 364 ust. 13 w zw. z art. 338 ust. 4 ustawy o radcach prawnych w oparciu o § 13 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie egzaminu radcowskiego poprzez bezpodstawne podjęcie przez Komisję Egzaminacyjną nr 5 postanowienia o wykluczeniu zdającej z egzaminu radcowskiego w sytuacji, gdy brak było podstaw faktycznych i prawnych do podjęcia takiej decyzji przez komisję egzaminacyjną, bowiem odwołująca nie posługiwania się materiałami niedozwolonymi, a w/w przepis art. 338 ust. 4 wyraźnie wskazuje, że przewodniczący komisji wyklucza z egzaminu radcowskiego kandydata, który podczas egzaminu posługiwał się niedozwolonymi materiałami - co ostatecznie doprowadziło do niezasadnego wydania uchwały o negatywnym wyniku z egzaminu radcowskiego przez organ I stopnia, a następnie wydaniem przez organ II stopnia uchwały utrzymującej w mocy uchwałę organu I stopnia, a w konsekwencji oddaleniem skargi skarżącej przez Sąd I instancji;

16. rażące naruszenie art. 338 ust 4 ustawy o radcach prawnych poprzez niezasadne uznanie, przez komisję egzaminacyjną, iż odwołująca posiadała materiały niedozwolone, względnie zakwalifikowane przez komisję jako "odręcznie napisane wzory apelacji", w sytuacji gdy podstawą wykluczenia z egzaminu radcowskiego jest posługiwanie się materiałami niedozwolonymi, a nie ich posiadanie, co w konsekwencji doprowadziło do wykluczenia odwołującej z egzaminu radcowskiego, a w dalszej kolejności doprowadziło do wydania uchwały o negatywnym wyniku egzaminu radcowskiego, pomimo iż materiały znajdujące się w kodeksie odwołującej nie mają waloru materiałów niedozwolonych, a co więcej odwołująca z materiałów tych nie korzystała, którą to okoliczność w zakresie badania sprawy w całości pominął organ I stopnia, jak też organ II stopnia, a w konsekwencji Sąd I instancji, który w ślad za organem I i II stopnia uznał posiadane materiały za materiał niedozwolony i odnosząc się tylko do literalnego brzmienia przepisów ustawy o radcach prawnych, stwierdził, że podjęcie decyzji o wykluczeniu zdającej z egzaminu radcowskiego przez organ I stopnia, a następnie podtrzymanie tej uchwały w mocy przez organ II stopnia było właściwe i w związku z tym oddalił skargę skarżącej jako bezzasadną;

17. rażące naruszenie art. 338 ust. 4 w zw. z art. 364 ust. 13 ustawy o radcach prawnych przez stwierdzenie, że Skarżąca posiadała w trakcie egzaminu materiały niedozwolone i przez brak wskazania podstawy prawnej, na podstawie której posiadane przez skarżącą materiały w świetle ustawy Komisja Egzaminacyjna uznała za niedozwolone, którą to okoliczność w zakresie badania sprawy w całości pominął organ I stopnia, jak też organ II stopnia, a w konsekwencji również Sąd I instancji - co ostatecznie doprowadziło do niezasadnego wydania uchwały o negatywnym wyniku z egzaminu radcowskiego przez organ I stopnia, a następnie wydaniem przez organ II stopnia uchwały utrzymującej w mocy uchwałę organu I stopnia, a w konsekwencji oddaleniem skargi skarżącej przez Sąd I instancji.

W tym miejscu wskazania wymaga, że ustawa o radcach prawnych w ogóle nie posługuje się pojęciem niedozwolonych materiałów w zakresie dotyczącym egzaminu radcowskiego. Art. 364 ust. 12 wskazuje otwarty katalog pomocy, z których zdający może korzystać w trakcie egzaminu radcowskiego, natomiast elementy, jakich nie może posiadać obejmuje ust 11, w którym nie znajdują się wzory pism procesowych. Organ I i II stopnia w zaskarżonych uchwałach, jak też Komisja w protokole z egzaminu radcowskiego nie wskazuje żadnej normy prawnej, na podstawie której wzory pism procesowych można uznać za niedozwolone materiały na egzaminie radcowskim. Zdaniem Skarżącej za słusznością powyższego poglądu przemawia również sposób uregulowania niniejszej kwestii w egzaminie wstępnym na aplikację (art. 338 ust. 3 ustawy o radcach prawnych). Tam przeciwnie do egzaminu radcowskiego, katalog niedozwolonych materiałów został ujęty negatywnie i jest katalogiem otwartym ("oraz innej pomocy"). Stąd też rozstrzygnięcie Sądu I instancji o oddaleniu skargi skarżącej z powodu posiadania na egzaminie materiałów niedozwolonych, do których Sąd I instancji zaliczył także wszelkie inne pomoce i materiały spoza katalogu zawartego w art. 364 ust. 4 ustawy o radcach prawnych, w tym wzory pism procesowych należy uznać za zbyt daleko idące i nieuzasadnione.

18. rażące naruszenie art. 338 ust. 4 w zw. z art. 364 ust. 13 ustawy o radcach prawnych poprzez stwierdzenie, że skarżąca korzystna z niedozwolonych materiałów, w sytuacji gdy w żaden sposób korzystanie z wzorów pism nie zostało jej udowodnione. Zarówno komisja I, jak i II stopnia, a następnie Sąd I instancji oparli się w tym zakresie tylko i wyłącznie na jednostronnej, arbitralnej relacji jednego z członków komisji, nie potwierdzając tych okoliczności przez jakiegokolwiek innego członka komisji. Przez około 1 godzinę od rozpoczęcia egzaminu do wykluczenia z niego skarżącej żaden członek Komisji nie stwierdził korzystania przez zdającą z zakwestionowanych materiałów. Również okoliczność, jakoby skarżąca korzystała z notatek znajdujących się w jej kodeksie, a uznanych przez członków komisji za materiał niedozwolony nie jest prawdziwa, a zarazem niedorzeczna i sprzeczna z logiką i zasadami doświadczenia życiowego, tym bardziej, że jak wyraźnie i wprost wynika z protokołu z przebiegu egzaminu radcowskiego z części pierwszej z zakresu prawa karnego materiały jak to określono w w/w protokole "ujawnione przez jednego z członków komisji w trakcie trwania egzaminu" zostały ujawnione pod nieobecność skarżącej przy jej stoliku egzaminacyjnym, Skarżąca znajdowała się bowiem w tym czasie przy stolikach komputerowych z systemem lex. Ponadto skoro posiadane i sporządzone przez skarżącą notatki uznane przez członków komisji za niedozwolony materiał znajdował się, jak wskazała przewodniczącą komisji w protokole z przebiegu egzaminu na stole skarżącej w otwartym i leżącym tam kodeksie i zostały ujawnione przez członka komisji pod nieobecność skarżącej przy stoliku egzaminacyjnym to niedorzecznym jest, aby skarżąca celowo pozostawiła otwarty kodeks na stoliku egzaminacyjnym z notatkami, rzekomo uznanymi za "materiał niedozwolony", aby doprowadzić do sytuacji wykluczenia jej z egzaminu radcowskiego. Ponadto kodeks pozostawiony przez Skarżącą na stoliku egzaminacyjnym nie był otwarty na notatkach tylko na przepisach prawnych, z których skarżąca miała prawo korzystać w trakcie egzaminu. Dodać należy, że od momentu rozpoczęcia egzaminu do chwili wykluczenia skarżącej z egzaminu radcowskiego minęło ok. 1 godziny z czego ok. 30-40 min. Skarżąca spędziła przy stanowisku komputerowym z systemem Lex i przed jej wykluczeniem zdążyła sporządzić jedynie "główkę" apelacji, nie sposób jest więc uznać, że miałaby czas na jakiekolwiek skorzystanie z notatek, których większość i tak sporządziła w trakcie egzaminu i które miałyby stanowić dla niej jakąkolwiek pomoc do sporządzenia "główki apelacji". Dlatego też w ocenie skarżącej twierdzenie przez jednego członka komisji, nie potwierdzone żadnymi dowodami, że Skarżąca korzystała z notatek stanowiących rzekomo "materiał niedozwolony" stanowi w ocenie skarżącej poczynione przez tego członka obserwacje jako niewiarygodne, a zarazem krzywdzące dla skarżącej. Aby udowodnić korzystanie przez skarżącą z omawianych materiałów okoliczność ta winna być potwierdzona w sposób bezsporny. W tym przypadku organy I i II stopnia, a w ślad za nimi Sąd I instancji pominęły, że trzeba było zbadać czy Skarżąca z tych materiałów faktycznie korzystała, skoro jak sama przyznała część z nich sporządziła w trakcie trwania egzaminu, której to okoliczności żaden z członków komisji zakwestionować nie móg. Tymczasem jak już wyżej wskazano Skarżąca przed wykluczeniem jej z części karnej egzaminu zdążyła jedynie sporządzić "główkę apelacji", wobec czego porównując treść zakwestionowanych wzorów oraz pracy skarżącej wynika jednoznacznie, że Skarżąca nie korzystała z tychże pomocy przy rozwiązywaniu zadania. Podsumowując, Skarżąca nie odniosła jakichkolwiek korzyści ze sporządzonych i posiadanych notatek, uznanych wadliwie za "materiał niedozwolony". Ponadto zakwestionowane materiały nie sposób uznać za "wzory apelacji", bowiem takich nie stanowią, a zawierają jedynie ogólne zwroty myślowe używane przy sporządzaniu apelacji. Powyższe wskazuje, także na naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez sprzeniewierzenie się zasadzie prawdy obiektywnej, niezebranie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz dokonanie arbitralnej i dowolnej oceny zebranego materiału dowodowego;

19. rażące naruszenie § 10 ust 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie przeprowadzenia egzaminu radcowskiego (Dz. U. nr 163, poz. 1302 ze zm.) przez rozkodowanie jednostki pracy, a nie prac wszystkich zdających łącznie. Zdaniem Skarżącej, w świetle tego przepisu dopuszczalne jest tylko i wyłącznie rozkodowanie wszystkich prac, niezależnie od jakichkolwiek okoliczności. Tymczasem w dniu 20 marca 2018 r. podczas egzaminu została rozkodowana tylko jedna praca, co wprost wynika nawet z samego protokołu z przebiegu egzaminu radcowskiego, gdzie zostało wyraźnie wskazane, że członkowie komisji ustalili, że osobą wykluczoną z egzaminu jest M.L. – U. - co, zdaniem Skarżącej, nie pozostało bez wpływu na rzetelność i prawidłowość uchwał wydanych przez organ I i II stopnia, a w konsekwencji nie zbadania powyższej okoliczności przez Sąd I instancji i odcienia skargi skarżącej.

20. rażące naruszenie art. 364 ustawy o radcach prawnych w zw. z art. 338 ustawy o radcach prawnych poprzez nie orzeczenie o wykluczeniu z egzaminu radcowskiego w formie postanowienia oraz art. 364 ustawy o radcach prawnych w zw. z art. 338 ustawy o radcach prawnych przez uznanie, że od orzeczenia o wykluczeniu z egzaminu radcowskiego nie służy zażalenie. Skarżąca wskazuje, że przebieg egzaminu I radcowskiego został unormowany w art. 364 ustawy o radcach prawnych, jednakże brak tam jakiegokolwiek odniesienia się do formy i kwestii zaskarżalności rozstrzygnięcia o wykluczeniu z egzaminu radcowskiego. Ponadto przepis ten odsyła jedynie do ustępów 1, 2, 4 art. 338 który wyznacza ramy egzaminu wstępnego na aplikację radcowską, że ustawodawca celowo nie odsyła do pominiętego art. 338 ust. 5 ustawy o radcach prawnych.

Norma ta przewiduje, że wykluczenie z egzaminu wstępnego na aplikację następuje w drodze postanowienia, na które nie służy zażalenie. Przepis ten nie ma zastosowania do egzaminu radcowskiego, więc z przeciwieństwa niewątpliwym jest, że rozstrzygnięcie o wykluczeniu z egzaminu radcowskiego zapada w formie zaskarżalnego postanowienia. Dodatkowym argumentem przemawiającym za postanowieniem, jako rodzajem rozstrzygnięcia o wykluczeniu z egzaminu radcowskiego jest także norma ogólna zawarta w art. 123 § 1 k.p.a., która stanowi wprost, że w toku postępowania organ administracji publicznej wydaje postanowienie. W związku z tym naruszono także art. 125 § 1 k.p.a., poprzez niewydanie postanowienia o wykluczeniu z egzaminu radcowskiego w formie pisemnej. Przewodnicząca ustnie przekazała Skarżącej jedynie informację o postanowieniu o wykluczeniu z egzaminu i po przeprowadzeniu czynności technicznych (wydruk i pokwitowanie odbioru pracy) wyprosiła ją z Sali. Skarżąca nie otrzymała żadnego pisemnego postanowienia bądź innego rozstrzygnięcia, tym bardziej nie poproszono jej o podpisanie jakiegokolwiek protokołu, notatki, bądź adnotacji - co zdaniem skarżącej nie pozostało bez wpływu na rzetelność i prawidłowość uchwał wydanych przez organ I i II stopnia, a w konsekwencji winno zostać zbadane i rozpatrzone przez Sąd I instancji;

21. rażące naruszenie art. 124 § 1 k.p.a. poprzez nieoznaczenie strony w rozstrzygnięciu o wykluczeniu z egzaminu radcowskiego, bowiem zgodnie z tym przepisem postanowienie powinno zawierać m.in. oznaczenie strony. W przypadku osób fizycznych jest to po prostu imię i nazwisko. Tymczasem Przewodnicząca Komisji w dniu 20 marca 2018 r., wykluczając skarżącą z egzaminu nie oznaczyła strony w taki sposób, ograniczyła się jedynie do stwierdzenia: "wykluczam Panią z egzaminu radcowskiego". Tym samym Przewodnicząca w dniu 20 marca 2018 roku nie wykluczyła Skarżącej z imienia i nazwiska, lecz wyłącznie "kod" co przesądza nawet w ogóle o braku możliwości wydania prawidłowego postanowienia o wykluczeniu skarżącej na tym etapie postępowania dotyczącego przeprowadzenia egzaminu radcowskiego. Powyższe wskazuje, także na naruszenie art. 124 § 2 k.p.a. przez nieujęcie w rozstrzygnięciu o wykluczeniu z egzaminu radcowskiego uzasadnienia faktycznego i prawnego, która to okoliczność została w całości pominięta przez organ I i II stopnia, a następnie przez Sąd I instancji i nie pozostała bez wpływu na rzetelność i prawidłowość uchwał wydanych przez organ I i II stopnia oraz orzeczenia Sądu I instancji.

22. rażące naruszenie art. 338 ust. 4 w zw. z art. 36⁴ ust. 13 ustawy o radcach prawnych poprzez niedorzeczne, sprzeczne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego uznanie przez komisję egzaminacyjną II stopnia, a w ślad za nią przez Sąd I instancji, że skoro ujawnione w kodeksie skarżącej zapiski nie nawiązują do szczegółów zadania z prawa karnego, które było tego dnia rozwiązywane przez osoby przystępujące do egzaminu radcowskiego, to znaczy to że nie zasługują na wiarę twierdzenia, że Skarżąca część tych zapisków robiła w trakcie egzaminu, a część na oddzielnych kartkach przeznaczonych do tego jako brudnopis w sytuacji, gdy jak już wyżej wskazano sama Komisja Egzaminacyjna II stopnia stwierdziła, że posiadane przez skarżącą zapiski stanowią sformułowania ogólne dotyczące apelacji, które można znaleźć zarówno w kodeksie, jak i w systemie informacji prawnej LEX - co zdaniem Skarżącej nie pozostało bez wpływu na rzetelność i prawidłowość uchwał wydanych przez organ I i II stopnia, a w konsekwencji skutkowało oddaleniem skargi skarżącej przez Sąd I instancji,

23. rażące naruszenie art. 338 ust. 4 w zw. z art. 364 ust. 13 ustawy o radcach prawnych, poprzez uznanie przez komisję egzaminacyjną II stopnia w ślad za komisją egzaminacyjną I stopnia, a w ślad za nimi przez Sąd I instancji, że skoro niedozwolone materiały, jak nazwano zwroty myślowe zawarte w kodeksie skarżącej zostały ujawnione przez jednego z członków komisji na stoliku skarżącej podczas jej nieobecności to wprost wynika z tej okoliczności, że Skarżąca korzystna z posiadanych zapisków w trakcie egzaminu. Przy czym bez znaczenia dla Skarżącej ma okoliczność na którą powołują się obie komisje oraz Sąd I instancji - czy kodeks, w którym znajdowały się notatki Skarżącej był otwarty czy zamknięty w momencie jego znalezienia przez członka komisji, skoro znajdowały się w nim przepisy prawne, z których skarżąca miała prawo korzystać i korzystała w trakcie egzaminu radcowskiego. Ponadto członek komisji musiał celowo podejść i przeglądać kodeks skarżącej pod jej nieobecność ponieważ brak innych okoliczności uzasadniających takie a nie inne zachowanie członka komisji. Powyższa okoliczność, jakoby skarżąca miała odnieść jakąkolwiek korzyść z posiadanych zapisków nie została wykazana przez żadnego z członków komisji dlatego tak niedorzecznym i absurdalnym jest dla skarżącej fakt, że pozostali członkowie komisji jednostronnie i nieobiektywnie podjęli decyzję o wykluczeniu skarżącej z egzaminu radcowskiego. W ocenie skarżącej takie postępowanie członków komisji egzaminacyjnej było dla niej krzywdzące i niesprawiedliwe jak też nie pozostało bez wpływu na rzetelność i prawidłowość uchwał wydanych przez organ I i II stopnia, a w konsekwencji nie zostało również zbadane i rozpatrzone przez Sąd I instancji, który oddalił ostatecznie skargę skarżącej.

24. rażące naruszenie art. 338 ust. 4 w zw. z art. 364 ust. 13 ustawy o radcach prawnych poprzez sprzeczne z zasadami logiki, doświadczenia życiowego a jednocześnie oparte na jednostronnej i arbitralnej relacji jednego członka komisji uznanie zarówno przez pozostałych członków komisji I stopnia oraz członków organu II stopnia, a następnie przez Sąd I instancji, że skoro egzamin radcowski rozpoczął się o godz. 10:27 a skarżąca do stolika z system informacji prawnej lex udała się dopiero o godzinie 11:30 i w tym czasie zdążyła sporządzić jak to określił organ II stopnia "pierwszy zręb pracy zawierającej rozwiązanie zadania egzaminacyjnego", którym to zrębem w rzeczywistości było jedynie sporządzenie tzw. "główki apelacji", bowiem więcej skarżąca nie zdolna sporządzić z uwagi na wykluczenie jej z egzaminu i uznanie na tej podstawie, że skoro minęła godzina od rozpoczęcia i udania się przez skarżącą do stanowiska z LEX - em, a książka z zapiskami pozostawiona na jej stoliku egzaminacyjnym była otwarta - to jednoznacznie świadczy to o tym, że skarżąca musiała korzystać ze znajdujących się tam notatek. Stwierdzenie to jest w ocenie skarżącej absurdalne i niedorzeczne. Jednocześnie oczywistym jest, że Skarżąca korzystała z kodeksu, który został jej odebrany, gdyż znajdują się w nim przepisy potrzebne do ich wskazania w rozwiązywanym zadaniu egzaminacyjnym i które są w pełni dozwolone do ich czytania korzystania i przeglądania czy nawet przytaczania ich treści w przygotowywanym zadaniu egzaminacyjnym, tym bardziej skoro część notatek zostało sporządzonych przez skarżącą w trakcie egzaminu to wiadomym jest, że skróty myślowe znajdując się w kodeksie karnym skarżącej też zostały przez nią sporządzone w trakcie egzaminu - która to okoliczność została w całości pominięta przez organ I i II stopnia oraz przez Sąd I instancji i nie pozostała bez wpływu na rzetelność i prawidłowość uchwał wydanych przez organ I i II stopnia oraz wyroku Sądu I instancji.

25. rażące naruszenie art. 73 k.p.a. poprzez uniemożliwienie skarżącej na wcześniejszym etapie, o czym była mowa już wyżej, dostępu do protokołu z przebiegu egzaminu, który to protokół jak wskazuje sama Komisja Egzaminacyjna II stopnia jest sporządzany po przeprowadzeniu wszystkich czynności egzaminacyjnych w tym po sprawdzeniu i rozkodowaniu prac wszystkich zdających oraz po ustaleniu wyników egzaminu, w i sytuacji gdy praca Skarżącej została rozkodowana w momencie jej wykluczenia z j egzaminu, co wprost wynika z protokołu egzaminacyjnego, a więc wbrew przepisom prawa - która to okoliczność została w całości pominięta przez organ I i II stopnia i przez Sąd I instancji i nie pozostała bez wpływu na rzetelność i prawidłowość uchwał wydanych przez organ I i II stopnia oraz wyroku Sądu I instancji;

26. rażące naruszenie art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez uznanie przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia, że Skarżąca zaprzecza w swoich zarzutach i twierdzeniach przebiegowi zdarzenia będącego podstawą wykluczenia Skarżącej z egzaminu radcowskiego, którego opis znajduje się w protokole egzaminacyjnym, a dotyczy poszczególnych czynności podjętych przez członków komisji egzaminacyjnej po odebraniu skarżącej jej kodeksu z notatkami. W ocenie Skarżącej, członkowie Komisji Egzaminacyjnej II stopnia nie zapoznali się dokładnie z opisem zdarzenia przedstawionym w odwołaniu przez Skarżącą, bowiem opis tego zdarzenia jest podobny do jego opisu znajdującego się w protokole egzaminacyjnym a dotyczącego samego schematu zachowań członków komisji i Skarżącej po odebraniu jej kodeksu i notatek wraz z długopisem. Skarżąca wskazała podobnie, że po zabraniu jej kodeksu i poproszeniu jej do stolika komisji została poinformowana o znalezionych tam notatkach i o tym, że kodeks zostanie jej zatrzymany, po czym nakazano jej udanie się do jej stolika egzaminacyjnego w celu oczekiwania na decyzję komisji co do dalszego zdawania przez skarżącą egzaminu radcowskiego z części karnej, po czym po ok. 2-3 min Przewodnicząca komisji podeszła do Skarżącej i poprosiła o podejście do stolika komisji celem poinformowania Skarżącej o jej wykluczeniu z egzaminu. Tym samym Skarżąca nie rozumie kwestionowanych w tym zakresie przez Komisję II stopnia twierdzeń Skarżącej, co do przebiegu całego zdarzenia, stąd uważa ze członkowie Komisji Egzaminacyjnej II stopnia nie zapoznali się wnikliwie z jej odwołaniem. Tym bardziej, że na koniec członkowie Komisji Egzaminacyjnej II stopnia wskazują, że okoliczność ta i tak była bez większego znaczenia, podczas gdy okoliczność ta miała istotne znaczenie w świetle czynności podjętych wobec Skarżącej w trakcie egzaminu i która to okoliczność pozostała bez wpływu na rzetelność i prawidłowość uchwał wydanych przez organ I i II stopnia, a w konsekwencji doprowadziła do oddalenia skargi skarżącej przez Sąd I instancji, który pominął tę okoliczność w ogóle w swoim rozstrzygnięciu.

27. rażące naruszenie art. 338 ust. 4 w zw. z art. 364 ust. 12 i 13 ustawy o radcach prawnych poprzez błędne przyjęcie przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia, a następnie przez Sąd I instancji, że zawarte w kodeksie skarżącej odręczne zapiski miedzy rozdziałami kodeksu stanowią "dwa wzory apelacji" w sprawach karnych, bowiem ich układ wskazuje na układ pisma procesowego jakim jest apelacja oraz błędne uznanie, że ich uniwersalny charakter wskazuje na możliwość wykorzystania ich w różnych stanach faktycznych, co jest w ocenie skarżącej absurdalne i niedorzeczne, tym bardziej że jak już wyżej wskazano w systemie informacji prawnej Lex dostępne są setki orzeczeń zawierające w swojej treści przytoczenia całych schematów apelacji wraz z ich sformułowaniami, zarzutami i uzasadnieniem, z których każdy zdający ma prawo dowoli korzystać w trakcie egzaminu radcowskiego. Na powyższą okoliczność, co już wcześniej wskazano skarżąca wskazała przykładowe orzeczenia znajdujące się w ogólnodostępnej informacji prawnej - która to okoliczność została w całości pominięta przez organ I i II stopnia i przez Sąd I instancji i nie pozostała bez wpływu na rzetelność i prawidłowość uchwał wydanych przez organ I i II stopnia oraz wyrok Sądu I instancji;

28. rażące naruszenie art. 338 ust. 4 w zw. z art. 364 ust. 12 i 13 ustawy o radcach prawnych poprzez błędne uznanie zarówno przez Komisję Egzaminacyjną I stopnia, jak i komisję Egzaminacyjną II stopnia, a następnie przez Sąd I instancji, że notatki sporządzone i posiadane przez skarżącą w kodeksie są materiałem niedozwolonym, bowiem stanowić mają dwa odręcznie napisane wzory apelacji", które nie mieszczą się w katalogu materiałów dozwolonych na podstawie pisma przewodniczącej Komisji Egzaminacyjnej z dnia 2 marca 2018 r., w sytuacji gdy są to zapiski i notatki własne skarżącej, które nie mieszczą się w katalogu materiałów niedozwolonych, w związku z czym nie sposób je za taki materiał uznać - która to okoliczność została nieprawidłowo zakwalifikowana przez organ I i II stopnia oraz przez Sąd I instancji i nie pozostała bez wpływu na rzetelność i prawidłowość uchwał wydanych przez organ I i II stopnia oraz wyrok Sądu I instancji;

29. rażące naruszenie art. 77 k.p.a. poprzez zaprzeczenie istotnym faktom mającym miejsce podczas egzaminu radcowskiego, a polegającym na wskazaniu, zarówno przez członków komisji egzaminacyjnej I stopnia, jak też następcze przyjęcie bezsprzecznie przez komisję egzaminacyjną II stopnia, a następnie przez Sąd I instancji że skarżąca dobrowolnie i za wyraźną zgodą pozwoliła na zatrzymanie jej kodeksu, notatek i długopisu w celach dowodowych przez członków komisji, w sytuacji, gdy skarżąca tak naprawdę nie miała możliwości odebrania tych materiałów od członków komisji, ponieważ wprost i wyraźnie została poinformowana przez członków komisji, że zostaną one zatrzymane w celach dowodowych - która to okoliczność została w całości nieprawidłowo zaprezentowana przez organ I i II stopnia i pominięta przez Sąd I instancji i nie pozostała bez wpływu na rzetelność i prawidłowość uchwał wydanych przez organ I i II stopnia oraz wyrok Sądu I instancji.

30. rażące naruszenie art. 73 k.p.a. poprzez celowe przedłużanie przez członków Komisji udostępnienia Skarżącej wglądu do protokołu z przebiegu egzaminu, o czym była mowa już wyżej, aby utrudnić Skarżącej możliwość odniesienia się do przedstawionego tam przebiegu zdarzenia oraz ustosunkowania się do twierdzeń i zarzutów członków komisji w odwołaniu skarżącej. W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, że Skarżąca po odebraniu uchwały o wyniku egzaminu radcowskiego miała dwa tygodnie na wniesienie odwołania od niej i w tym czasie dwukrotnie zwracała się z wnioskiem o udostępnienie jej fotokopii protokołów z przebiegu egzaminu i wnioski jej w tym zakresie były na tyle długo rozpatrywane, aby protokół z przebiegu egzaminu udostępnić skarżącej dopiero po złożeniu przez nią odwołania, aby wcześniej nie mogła zapoznać się z ich treścią, stąd też Skarżąca zmuszona była wnieść następczo pismo stanowiące uzupełnienie odwołania, bowiem dopiero to wówczas uzyskała fotokopie przedmiotowych protokołów i w piśmie uzupełniającym mogła się do nich odnieść - która to okoliczność została w całości pominięta przez organ I i II stopnia, jak też przez Sąd I instancji i nie pozostała bez wpływu na rzetelność i prawidłowość uchwał wydanych przez organ I i II stopnia oraz wyrok Sądu I instancji;

31. rażące naruszenie art. 338 ust. 4 ustawy o radcach prawnych poprzez bezpodstawne uznanie zarówno przez Komisję Egzaminacyjną I stopnia, jak i Komisję Egzaminacyjną U stopnia, a następnie przez Sąd I instancji, że skarżąca posiadała materiały niedozwolone określone, jako "odręcznie napisane wzory apelacji", w sytuacji gdy jak już wyżej wskazano podstawą do wykluczenia z egzaminu radcowskiego jest posługiwanie się materiałami niedozwolonymi, a nie ich posiadanie, co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego wykluczenia skarżącej z egzaminu radcowskiego, a dalej idąc doprowadziło do błędnego wydania uchwały o negatywnym wyniku egzaminu, która to uchwała została utrzymana w mocy przez organ II stopnia, a następnie skutkowała oddaleniem skargi przez Sąd I instancji, który uznał, za zbędne przeprowadzanie dodatkowego postępowania wyjaśniającego w tym zakresie;

32. rażące naruszenie ustawy o radcach prawnych i Zasad Kodeksu Etyki Radcowskiej przez Dziekana OIRP, który zagroził słownie skarżącej, mówiąc, że "za takie postępowanie może nigdy nie uzyskać wpisu na listę radców prawnych", które to słowa Pana Dziekana zostały sformułowane przez Przewodniczącą Komisji Egzaminacyjnej I stopnia, jako rzekome poinformowanie Skarżącej, że zachowała się w sposób nieetyczny, posiadając materiały niedozwolone na egzaminie radcowskim, które to postępowanie godzi w zasadę "nieskazitelnego charakteru", który powinien posiadać każdy radca prawny, a następnie uznanie przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia, że zachowanie Dziekana leży poza granicami mniejszej sprawy, co w ocenie skarżącej oznacza, że osoby pełniące wyższe funkcje w Izbie Radcowskiej, są uprawnione do wyrażania swoich opinii czy zdań w dowolny sposób i bez konsekwencji - która to okoliczność została w całości pominięta przez organ I i II stopnia, a następnie przez Sąd I instancji, który uznał tę okoliczność, za nie mającą istotnego znaczenia w sprawie i nie pozostała bez wpływu na rzetelność i prawidłowość uchwał wydanych przez organ I i II stopnia oraz wyrok Sądu I instancji. W ocenie Skarżącej zachowanie Dziekana stanowiło groźbę i stanowiło dla Skarżącej jednoznaczną informację, że w tym okręgu egzaminu radcowskiego więcej nie zda.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od Skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ wyrok Sądu I instancji odpowiada prawu.

W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje wynikająca z art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami i granicami zaskarżenia, wskazanymi w skardze kasacyjnej. Przytoczone w tym środku prawnym przyczyny wadliwości kwestionowanego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Sąd drugiej instancji. Do podjęcia działań z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie w sytuacjach określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w sprawie nie występują.

Skarga kasacyjna w rozpoznawanej sprawie została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 p.p.s.a., a komplementarny charakter zarzutów kasacyjnych uzasadnia łączne ich rozpoznanie.

Spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem uchwały Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach 20-23 marca 2018 r. stwierdził, że zaskarżona uchwała - którą utrzymano w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej ustalającą uzyskanie przez stronę negatywnego wyniku egzaminu radcowskiego w związku z wykluczeniem jej z egzaminu radcowskiego, w związku ze stwierdzeniem, że ujawnione u Skarżącej odręcznie zapisane wzory dwóch apelacji karnych, stanowią materiały niedozwolone w rozumieniu art. 338 ust. 4 w zw. z art. 364 ust. 12 i 13 ustawy o radcach prawnych - nie narusza prawa, co skutkowało oddaleniem skargi strony na tą uchwałę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Ocenę zasadności zarzutów kasacyjnych, zmierzających do wykazania niezgodnego z prawem działania Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości, które zdaniem strony skarżącej nie zostało dostrzeżone w toku kontroli legalności zaskarżonej uchwały albo wadliwie zaakceptowane, jako prawidłowe, przez co miało dojść do naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa procesowego oraz prawa materialnego, stanowiących wzorce kontroli zgodności z prawem tej uchwały, trzeba poprzedzić koniecznymi w rozpatrywanej sprawie - a to zważywszy na jej przedmiot - uwagami wprowadzającymi. W tym zwłaszcza uwagami zorientowanymi na ogólne oraz szczegółowe cele kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu radcy prawego w relacji do istoty oraz funkcji tego zawodu, którego wykonywanie polega na świadczeniu pomocy prawnej, mającej na celu ochronę interesów prawnych podmiotów, na rzecz których jest wykonywana (art. 2 w związku z art. 4 i art. 6 ustawy o radcach prawnych), a w tym kontekście uwagami odwołującymi się do aksjologicznych założeń ustawy normującej wykonywanie tego zawodu.

W punkcie wyjścia trzeba więc przede wszystkim podkreślić, że celem aplikacji radcowskiej jest przygotowanie aplikanta do należytego i samodzielnego wykonywania zawodu radcy prawnego, w szczególności wykształcenie umiejętności z zakresu zastępstwa procesowego, sporządzania pism, umów i opinii prawnych oraz przyswojenie zasad wykonywania zawodu (art. 32 ust. 1 ustawy o radcach prawnych), zaś proces szkolenia aplikanta wieńczony jest egzaminem radcowskim, który w korespondencji do celów samej aplikacji polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu radcowskiego do - co szczególnie należy zaakcentować - samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego (art. 364 ust. 1 przywołanej ustawy), a zasady tego egzaminu oraz warunki, od spełnienia których uzależniony jest jego pozytywny wynik również zostały szczegółowo określone przez ustawodawcę.

Uwzględniając ten fakt, wskazać należy, iż zgodnie z art. 364 ust. 12 ustawy o radcach prawnych, w trakcie egzaminu radcowskiego zdający może korzystać z tekstów aktów prawnych i komentarzy oraz orzecznictwa.

W rozpoznawanej sprawie prawidłowo Sąd I instancji uznał, że odręczne zapiski między rozdziałami kodeksu karnego i kodeksu postępowania karnego, a także kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, stanowiące wzory dwóch apelacji w sprawach karnych, zawierające alternatywne rozwiązania świadczące o możliwości wykorzystania w różnych stanach faktycznych, wskazujące układ pisma procesowego, podstawy prawne, możliwe zakresy zaskarżenia, sposób formułowania zarzutów apelacyjnych, wnioski apelacyjne, uzasadnienie i załączniki do apelacji, stanowią materiały niedozwolone podczas egzaminu radcowskiego.

Niewątpliwie przepis art. 364 ust. 12 ustawy o radcach prawnych zawiera zamknięty katalog materiałów, z których zdający może korzystać podczas rozwiązywania zadań na egzaminie radcowskim. W katalogu tym znajdują się teksty aktów prawnych, komentarze oraz orzecznictwo. W związku z powyższym należy podkreślić, że Sąd I instancji trafnie podniósł, iż a contrario materiałami niedozwolonymi o których mowa w art. 338 ust. 4 ustawy o radcach prawnych są wszelkie pomoce i materiały spoza ww. katalogu, w tym wzory pism procesowych.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela argumentację WSA, iż okoliczności ujawnienia u Skarżącej niedozwolonych materiałów wskazują na korzystanie z nich przez nią w trakcie egzaminu radcowskiego. Jak wynika z protokołu z przebiegu egzaminu radcowskiego oraz wyjaśnień Przewodniczącej Komisji Egzaminacyjnej książka pt. "Zbiór kamy", w której znalazły się niedozwolone materiały znajdowała się na stoliku zdającej. Nie kwestionuje tego również sama Skarżąca. Według wyjaśnień członka Komisji książka ta była otwarta. Poczynione zatem ustalenia wskazują, że Skarżąca korzystała podczas pierwszego dnia egzaminu radcowskiego z niedozwolonych materiałów w postaci wzorów apelacji karnej. Spełnione zostały zatem przesłanki do wydania postanowienia o wykluczeniu Skarżącej z tego egzaminu.

Podstawą prawną wykluczenia Skarżącej z egzaminu był art. 338 ust. 4 ustawy o radcach prawnych, zgodnie z którym przewodniczący komisji kwalifikacyjnej wyklucza z egzaminu wstępnego kandydata, który podczas egzaminu wstępnego korzystał z pomocy innej osoby, posługiwał się niedozwolonymi materiałami lub urządzeniami, pomagał pozostałym kandydatom lub w inny sposób zakłócał przebieg egzaminu wstępnego. Postanowienie o wykluczeniu stanowi podstawę do wydania przez komisję kwalifikacyjną uchwały o negatywnym wyniku z egzaminu wstępnego (art. 338 ust. 6 ustawy o radcach prawnych).

Przytoczone przepisy regulują postępowanie w trakcie egzaminu wstępnego na aplikację radcowską. Mają one jednak odpowiednie zastosowanie do egzaminu radcowskiego na podstawie art. 364 ust. 13 ustawy o radcach prawnych

Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej postanowienie o wykluczeniu wydane w stosunku do Skarżącej mogło prawidłowo ją identyfikować, nawet jeśli Przewodnicząca Egzaminacyjnej I użyła zwrotów grzecznościowych ogłaszając je Skarżącej, nie doszło zatem do naruszenia art. 124 k.p.a. Nie mają również istotnego znaczenia okoliczności ogłoszenia Skarżącej ww. postanowienia, czy to przy jej stoliku egzaminacyjnym, czy też przy stoliku komisji egzaminacyjnej.

Należy zgodzić się również z Sądem I instancji, że Komisja odwoławcza odniosła się do całości zarzutów zawartych w odwołaniu i uzasadniła swoje stanowisko zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. W kontrolowanej sprawie Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że przeprowadzone przez organ postępowanie wznowieniowe nie naruszało przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., bowiem organ poddał ocenie zebrany w sprawie materiał dowodowy zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, a dokonana ocena nie miała cech dowolności. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej Sąd I instancji odniósł się również do argumentów Skarżącej. Ocena Sądu w tym zakresie była prawidłowa i znajduje potwierdzenie w materiałach zgromadzonych w aktach sprawy.

Zdaniem składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji nie miał podstaw by w tej konkretnej sprawie stwierdzić naruszenie przez organ prawa strony do wglądu do akt jak i prawa do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów - i to w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak stanowi art. 145 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Zgodnie z art. 73 § 2 k.p.a. strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Zasadnie organ wskazał, iż protokół z przebiegu egzaminu radcowskiego jest sporządzany po przeprowadzeniu wszystkich czynności egzaminacyjnych, w tym po sprawdzeniu i rozkodowaniu prac wszystkich zdających oraz po ustaleniu wyników egzaminu. Z tego powodu protokół ten nie mógł być udostępniony Skarżącej wcześniej. Skarżąca kopię tego protokołu uzyskała w terminie późniejszym i skorzystała z możliwości ustosunkowania się do jego treści, a zawarte w tym piśmie wyjaśnienia Komisji II stopnia wzięła pod uwagę rozpoznając odwołanie.

Za całkowicie nieuzasadniony uznać należy zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. zawarty w punkcie 2 petitum skargi kasacyjnej. Należy zauważyć i przypomnieć że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. określa niezbędne elementy konstrukcyjne uzasadnienia wyroku, do których zalicza się zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Zdanie drugie tego przepisu dotyczy sytuacji, gdy w wyniku uwzględnienia skargi, sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji i przewiduje, że uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Jak wynika z powyższego, uzasadnienie wyroku stanowi integralną część rozstrzygnięcia sądowego, realizując istotne, przypisane mu funkcje, a mianowicie funkcję perswazyjną oraz funkcję kontroli trafności wydanego rozstrzygnięcia. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego, w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że uniemożliwia kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku, bądź czyni ją wyłącznie iluzoryczną (vide wyrok NSA z dnia 12 października 2010 r., sygn. II OSK 1620/10).

Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. wprowadza m.in. wymóg zawarcia w uzasadnieniu wyroku "zwięzłego przedstawienia stanu sprawy". Ta część uzasadnienia wyroku powinna obejmować kwestie, które są niezbędne do wyczerpującego podania pozostałych zagadnień stanowiących, w myśl art. 141 § 4 p.p.s.a., kolejne elementy uzasadnienia wyroku, tj. zwłaszcza podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia. Obowiązek zwięzłego przedstawienia stanu sprawy, o którym mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a., obejmuje nie tylko przytoczenie ustaleń faktycznych, ale także ich ocenę pod względem zgodności z prawem. Uzasadnienie orzeczenia nie może bowiem sprowadzać się jedynie do rekapitulacji przebiegu postępowania.

Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wymogom przewidzianym w art. 141 § 4 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawił stan sprawy, istotę zarzutów skargi, wskazał podstawę prawną wyroku, dokonał oceny zarzucanego w skardze naruszenia prawa przez organ i wyjaśnił przyczyny podjętego rozstrzygnięcia. Sąd wyjaśnił, dlaczego w niniejszej sprawie uznał, że nie doszło do naruszenia prawa przy rozpoznawaniu sprawy, a w konsekwencji dlaczego skarga nie została uwzględniona. To zaś, że WSA "przy wydawaniu swojego pominął w ogóle wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 października 2016 roku, sygn. akt II GSK 595/15, na który skarżąca powołała się w treści skargi", nie miało istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, ponieważ ocena WSA odnośnie do tego zarzutu wynika jasno z całokształtu uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Nie ulega wątpliwości, że zgodnie art. 141 § 1 pkt 4 p.p.s.a. jednym z elementów uzasadnienia orzeczenia sądu jest przytoczenie zarzutów skargi, a z tego z kolei wywodzi się obowiązek sądu odniesienia się do tych zarzutów. Nie oznacza to jednak, że wypełniając go sąd ma zawsze obowiązek odnieść się do każdego z argumentów, mających w ocenie strony świadczyć o zasadności zarzutu (por. wyrok NSA z 6 lutego 2018 r., sygn. akt II GSK 3102/17). Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami zawartymi w skardze. Wystarczy, gdy z wywodów sądu wynika, dlaczego w jego ocenie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze, co w rozpoznawanej sprawie miało miejsce. Nawet zaś wówczas, gdyby sąd nie odniósł się do zarzutów skargi, to dla uznania skuteczności zarzutu naruszenia w tym zakresie art. 141 § 4 p.p.s.a. niezbędne byłoby wykazanie wpływu, i to istotnego, na wynik sprawy, co wynika z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Tego zaś skarżąca kasacyjnie w tej sprawie nie wykazała.

Z tego powodu zarzut Skarżącej o braku dostatecznej kontroli zaskarżonej decyzji poprzez nieodniesienie się Sądu do wszystkich zarzutów skargi, nie jest zatem usprawiedliwiony.

Należy także stwierdzić, że wbrew zarzutowi kasacyjnemu zawartemu w punkcie 3 petitum skargi kasacyjnej Sąd I instancji nie naruszył art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych, gdyż ani nie dokonał wykładni, ani nie stosował ww. przepisu prawa, w którym wskazano, że na listę radców prawnych może być wpisana osoba, która jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Zatem zarzut kasacyjny nie mógł więc zostać uwzględniony przez NSA. Ponadto, słusznie organ zauważył w zaskarżonej uchwale, że ww. przepis wskazuje na przesłankę dokonania wpisu na listę radców prawnych, czego ta sprawa nie dotyczy.

Nie był również zasadny wniosek dowodowy zawarty w pkt. 5 petitum skargi kasacyjnej odnoszący się do dowodów z wyroków i orzeczeń znajdujących się w systemie informacji prawnej LEX czy Legalis. W postępowaniu przed sądem administracyjnym postępowanie dowodowe może być prowadzone tylko jako postępowanie uzupełniające. Przy czym dokonywanie przez ten sąd ustaleń faktycznych jest dopuszczalne w zakresie uzasadnionym celami postępowania przed sądem administracyjnym i powinno umożliwiać sądowi dokonywanie ustaleń, które będą stanowiły podstawę oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Sąd administracyjny nie może natomiast dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzyganiu sprawy załatwionej w postępowaniu administracyjnym (vide: K. Sobieralski, Z problematyki postępowania rozpoznawczego przed sądem administracyjnym, ST 2002/7-8, s. 51; A. Hanusz, Dowód z dokumentu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, PiP 2009/2, s. 44; K. Radzikowski, Orzekanie przez sąd administracyjny na podstawie akt sprawy, ZNSA 2009/2, s. 55). Oznacza to, że przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. nie służy zarówno zwalczaniu ustaleń faktycznych poczynionych w postępowaniu administracyjnym, z którymi strona się nie zgadza, jak i przeprowadzaniu dowodów, których przeprowadzenia zaniechano w toku postępowania administracyjnego, zastępując w tym zakresie organy.

Podniesione w skardze kasacyjnej kwestie dotyczące naruszenia ustawy o radcach prawnych oraz Zasad Kodeksu Etyki Radcowskiej przez Dziekana OIRP w Warszawie, jak również zachowywania się Dziekana OIRP w Warszawie podczas egzaminu radcowskiego, co słusznie stwierdził Sąd I instancji, dotyczą materii pozostającej poza granicami niniejszej sprawy.

Mając powyższe na uwadze należy uznać, że skoro podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania i prawa materialnego były niezasadne, skarga kasacyjna podlegała oddaleniu. Z tego powodu NSA orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a.