Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1202/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 13, art. 13g, art. 40c
journal: Dz.U. 2007 nr 19 poz 115
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
article: art. 64
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędziowie Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Paulina Paczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2010 r. sprawy ze skargi P. Sp. j. z siedzibą w S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2010 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.; dalej: K.p.a.), art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13g ust. 1, ust. la, ust. 1b pkt 1, ust. 2, art. 40c, art. 41 ust. 4, 5 i 6 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007r. Nr 19, poz. 115, z późn. zm.) oraz lp. 6 pkt 6 lit. d) i e), pkt 7 lit. d) i e) i lp. 9 pkt 5 lit. c) załącznika nr 2 do w/w ustawy, art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] o nałożeniu na stronę – P. Sp. Jawna, S. (dalej: przedsiębiorstwo), kary pieniężnej w wysokości [...] zł, utrzymano zaskarżoną decyzję w mocy.

Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło przekroczenie na drodze, na której dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 8 t, dopuszczalnego nacisku osi dla pojedynczej osi napędowej, dla potrójnej osi pojazdów silnikowych, przyczep i naczep, przy odległości pomiędzy osiami składowymi większej niż 1,3 m i nie większej niż 1,4 m oraz przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu członowego składającego się z dwuosiowego ciągnika siodłowego i trzyosiowej naczepy.

Powyższe ustalono podczas kontroli drogowej, która odbyła się w dniu [...] kwietnia 2008 r. w Złotowie, na drodze wojewódzkiej nr [...], na punkcie do ważenia pojazdów. Zatrzymano do kontroli drogowej pojazd członowy składający się z ciągnika siodłowego marki [...] o nr rejestracyjnym [...] oraz naczepy marki [...] o nr rejestracyjnym [...]. Kierujący pojazdem p. L. G. w momencie kontroli prowadził pojazd w krajowym transporcie drogowym rzeczy z ładunkiem tarcicy z S. do Ś. w imieniu przedsiębiorstwa. Na wyznaczonym legalizowanym miejscu do ważenia pojazdów na odcinku drogi wojewódzkiej nr [...] w Z. dokonano ważenia zatrzymanego pojazdu członowego z ładunkiem za pomocą przenośnych wag do pomiarów statycznych o numerach fabrycznych [...] i [...].

W dniu [...] czerwca 2008 r. organ I instancji wydał decyzję, którą nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości [...] złotych.

W wyniku rozpatrzenia odwołania wniesionego przez stronę organ odwoławczy dnia [...] października 2008 r. uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji decyzją z dnia [...] marca 2009 r. ponownie nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości [...] złotych.

Od powyższej decyzji strona ponownie się odwołała, w wyniku czego organ odwoławczy decyzją z dnia [...] września 2009 r. po raz drugi uchylił sprawę do ponownego rozpoznania.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. po raz kolejny nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości [...] złotych.

W odwołaniu od decyzji organu I instancji z dnia [...] marca 2009 r. strona wnosi o jej uchylenie i umorzenie postępowania ewentualnie o uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Skarżący zarzuca niewykonanie zaleceń organu odwoławczego oraz nieuwzględnienie wniosków dowodowych przedsiębiorcy. Skarżący twierdzi, że z dołączonej przez niego opinii rzeczoznawcy jednoznacznie wynika, że wyniki ważenia w dniu [...] kwietnia 2008 r. nie są wiarygodne.

Organ odwoławczy po analizie zgromadzonego materiału dowodowego oraz przepisów prawnych mających zastosowanie w sprawie, tj. art. 64 ust. 1 ustawy-Prawo o ruchu drogowym, art. 13g ust. 1 oraz ust. 1b pkt 1 ustawy o drogach publicznych, art. 40c oaz art. 41 ust. 4 i 5, powołanej ustawy uznał, że argumenty skarżącego nie zasługują na uwzględnienie.

Miejsce ważenia legitymuje się protokołem z pomiaru pochylenia terenu, z dnia [...] lutego 2008 r., który zatwierdza stanowisko do ważenia pojazdów. Pojazd został zważony przy pomocy nieautomatycznych wag przenośnych do pomiarów statycznych o nr fabrycznych [...] i [...]. Obie wagi legitymowały się w chwili kontroli ważnymi świadectwami legalizacji ponownej, wydanymi przez Prezesa Głównego Urzędu Miar do [...] marca 2010 r. Powyższe dokumenty zostały okazane kierowcy przed dokonaniem ważenia. Kierowca został również poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. Po dokonaniu pomiarów sporządzono protokół kontroli nr [...], który kierowca podpisał bez wnoszenia uwag. Pojazd zważono dwukrotnie, przyjęto wyniki korzystniejsze dla strony.

W wyniku ważenia oraz pomiarów pojazdu stwierdzono następujące naruszenia dopuszczalnych norm:

- nacisk 10,9271 na pojedynczej osi napędowej - przekroczenie o 2,927 t;

- nacisk 33,516 t na potrójnej osi - przekroczenie o 11,716 t;

- masa zespołu pojazdów 51,548 t - przekroczenie o 11,548 t;

- przewoźnik nie miał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Organ I instancji wyliczając karę pieniężną za przekroczenie dopuszczalnych parametrów pojazdu zastosował zapisy załącznika nr 2 do w/w ustawy:

Lp. 6: Lp. 6: Za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczony ruch pojazdów o naciskach osi do 8 t: -pkt 7 - dla pojedynczej osi napędowej pojazdów silnikowych o nacisku osi:

- lit. d) powyżej 9,01 do 9,5 t 1200 zł –

- lit. e) za każde rozpoczęte przekroczenie o 0,5 t powyżej 9,5 t dodatkowo 900 zł

- pkt 6 - dla potrójnej osi pojazdów silnikowych, przyczep i naczep, przy odległości pomiędzy osiami składowymi większej niż 1,3 mi nie większej niż 1,4 m o sumie nacisków osi:

-lit. d) powyżej 24,81 do 26,3 t 9000 zł

-lit. e) za każde rozpoczęte przekroczenie o 1,5 t powyżej 26,3 t dodatkowo 7000 zł

Lp. 9 Za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej:

-pkt 5 pojazdu członowego składającego się z dwuosiowego ciągnika siodłowego i trzyosiowej naczepy

- lit. c powyżej 50,0 t do 64,0 t: 1440 zł.

W niniejszej sprawie kara zatem wynosi:

- za przekroczenie nacisku dla pojedynczej osi napędowej: 3900 zł (1200+3x900)

- za przekroczenie nacisku dla potrójnej osi: 44000 zł (9000+5x7000)

- za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej: 1440 zł

razem: 49340 zł.

W ocenie organu odwoławczego nie ma podstaw do uznania, iż wyniki ważenia pojazdu, uzyskane podczas kontroli, która odbyła się dnia [...] kwietnia 2008 r. na miejscu do ważenia w Z., były niewiarygodne.

Kluczowym argumentem skarżącego podczas toczącego się postępowania był fakt staczania się pojazdu podczas kontroli innego pojazdu strony, która odbyła się dnia [...] maja 2008 r. Zdaniem skarżącego, było to dowodem na niespełnienie przez miejsce ważenia wymogów koniecznych do korzystania w tym miejscu z wag do pomiarów statycznych. Skarżący powoływał się również na opinie biegłych, które to, jego zdaniem, miały świadczyć o nieprawidłowo przeprowadzonej procedurze ważenia.

Przede wszystkim organ odwoławczy podkreślił, iż nieprawidłowości stwierdzone podczas kontroli dnia [...] maja 2008 r. nie mają żadnego związku z niniejszą sprawą. Podczas kontroli dnia [...] kwietnia 2008 r. nie stwierdzono staczania się pojazdu, kierowca nie wnosił jakichkolwiek uwag dotyczących procedury ważenia, nie miał zastrzeżeń co do prawidłowości danych zawartych w protokole kontroli.

Ponadto należy stwierdzić, iż czynności kontrolne mają charakter niepowtarzalny i nie da się ich odtworzyć. Jakiekolwiek czynności wykonane po kontroli nie mogą być podstawą do zmiany stanu faktycznego stwierdzonego w trakcie kontroli. Powoływanie się na staczanie się pojazdu z miejsca ważenia, które odbyło się półtora miesiąca później, nie może mieć znaczenia dla rozpatrywanej sprawy. Wszak przez ten czas mogło dojść do uszkodzenia nawierzchni miejsca ważenia, czy też mogły zajść inne okoliczności powodujące staczanie się pojazdu.

Podkreślić trzeba stanowczo, że wagi użyte w trakcie kontroli winny w dniu kontroli spełniać jedynie wymogi określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych. Takie wymogi zostały spełnione, co potwierdzają Świadectwa Legalizacji Ponownej wydane przez Prezesa Głównego Urzędu Miar.

Rozporządzenie to nie wprowadzało szczególnych warunków dla miejsca, na którym miało być wykonywane ważenie przy pomocy wag nieautomatycznych. Co więcej, w obowiązujących przepisach brak jest uregulowania procedury ważenia za pomocą wag nieautomatycznych przez organy kontrolne. Mimo to, w celu zapewnienia maksymalnej dokładności wyników, Inspekcja Transportu Drogowego korzysta wyłącznie z miejsc wypoziomowanych, odpowiednio zbadanych i zatwierdzonych przez odpowiednie organy. Tak też i było w niniejszej sprawie - miejsce przeprowadzenia ważenia w miejscowości Z. w chwili ważenia legitymowało się dokumentem zatwierdzającym, wydanym po przeprowadzeniu pomiarów, przez uprawnionego geodetę w dniu [...] lutego 2008 r. Dokonane przezeń pomiary wskazywały, że pomierzone spadki mieszczą się także w normie przewidzianej dla wag do pomiarów dynamicznych (pojazdów w ruchu), co oznacza, że na takim miejscu mogłyby również być dokonywane pomiary dynamiczne. W/w dokumenty legalizacyjne były okazane podczas kontroli drogowej kierowcy. Co więcej, kolejne pomiary przeprowadzone w dniach [...].07.2008 r., [...].05.2009 r. a także [...].01.2010 r. wykazały, iż miejsce ważenia spełnia wszystkie normy konieczne do korzystania na nim z wag do pomiarów statycznych.

Opinie biegłych przedstawione przez skarżącego, jak już wskazał to organ I instancji, nie mogą zostać uznane za wiarygodne - tym bardziej, że kolejne pomiary przeprowadzone na zlecenie zarządcy drogi wykazały, iż miejsce ważenia w Z. spełniało wszelkie wymagania dla wag do pomiarów statycznych.

Tym bardziej nie można uznać opinii dotyczącej nieprawidłowości podczas korzystania z wag typu [...]. Biegły odnosił się do nieprawidłowości stwierdzonych podczas kontroli z dnia [...] maja 2008 r. Tymczasem podczas rozpatrywanej kontroli w dniu [...] kwietnia 2008 r. nie stwierdzono staczania się pojazdu i nie był on ważony na włączonym hamulcu postojowym. Opinia ta nie jest użyteczna dla niniejszego postępowania.

Zdaniem organu odwoławczego nie było również potrzeby przeprowadzania dowodów, o które wnosił skarżący, gdyż wszelkie okoliczności niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy zostały już stwierdzone innymi dowodami.

W szczególności nie było potrzeby powoływania biegłego, który wypowiedziałby się na temat zmiany ciężaru drewna. Regulacje dotyczące dopuszczalnych nacisków na osie i innych dopuszczalnych parametrów pojazdów, czy też warunków technicznych pojazdów, mają wszak charakter uniwersalny. Obejmują zatem, co do zasady, wszystkich użytkowników dróg niezależnie od rodzaju przewożonego ładunku (oczywiście z dopuszczeniem pewnych, ściśle określonych wyjątków - np. pojazdów specjalnych, służących Siłom Zbrojnym, Policji czy Straży Granicznej). Przepisy transportowe i ruchu drogowego mają na celu zapewnienie optymalnych warunków bezpieczeństwa poruszania się po drogach publicznych wszystkim ich użytkownikom, nie zaś tylko określonej grupie zawodowych przewoźników. Inspekcja Transportu Drogowego powołana została właśnie po to, by w interesie tych użytkowników dróg działać.

Z punktu widzenia administracyjnego i fizycznego tona drewna waży tyle samo co tona piasku, czy węgla. Załadowany toną drewna pojazd waży zatem tyle co pojazd załadowany toną piasku, a nienormatywny pojazd, tak załadowany drewnem, jak i innym ładunkiem, czyni takie samo spustoszenie dróg. Poruszanie się pojazdów o wielokrotnie przekroczonych parametrach pojazdu, jak to miało w rozpatrywanej sprawie, stanowi poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa innych uczestników ruchu drogowego, dla których nie ma wszak znaczenia, czy jadący tą samą drogą przewoźnik przekraczający dopuszczalne normy dopuścił się naruszeń "celowo" czy też "nieświadomie". Zagrożenie kolizją drogową jest wszak w obu przypadkach jednakowe.

Jedynym skutecznym sposobem na określenie masy ładunku drewna jest jego zważenie przy pomocy odpowiednich wag. Wszelkie inne sposoby na ustalenie masy przewożonego ładunku nigdy nie będą stuprocentowo skuteczne. Jeśli, jak twierdzi skarżący, w warunkach leśnych nie jest to możliwe, to musi on brać pod uwagę ryzyko nałożenia na niego kary pieniężnej w przypadku naruszenia obowiązujących norm prawnych. Odpowiedzialność przewoźnika za popełnione naruszenia w zakresie dopuszczalnych norm jest nie do uniknięcia w obecnym systemie prawnym (projekt ustawy, o którym wspomina skarżący nie wszedł jeszcze w życie), a także jest nie do podważenia ze względów czysto racjonalnych. To przewoźnik przecież decyduje o wyborze trasy, czy zachowaniu się na drodze podczas wykonywania przewozu i musi on uwzględniać w swych rachubach bezpieczeństwo zarówno kierowcy, wykonującego transport jak i innych uczestników ruchu. Dlatego też, przewoźnik powinien tak konstruować relacje prawne ze swymi kontrahentami (załadowcami), by wykonanie danego zlecenia transportowego nie powodowało naruszenia obowiązujących przepisów i zagrożenia w ruchu drogowym.

Wypada podkreślić, że podmiot wykonujący przewóz drogowy zobowiązany jest do przestrzegania wyznaczonych przepisami prawa ograniczeń w zakresie dopuszczalnych nacisków osi niezależnie od rodzaju przewożonego ładunku. Zgodnie z art. 61 ustawy - Prawo o ruchu drogowym ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu. Ładunek na pojeździe umieszcza się w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogą. Zgodnie z cytowanym wyżej art. 64 ust. 1, już sam ruch pojazdu nienormatywnego po danej drodze publicznej wymaga zezwolenia. A zatem, przewoźnik przed rozpoczęciem przejazdu winien zbadać, czy pojazd odpowiada określonym normom. Jeśli przewoźnik ma trudności z takim rozmieszczeniem ładunku, który nie będzie powodował przekroczenie nacisków osi, winien rozważyć możliwość zmniejszenia ilości przewożonego towaru (choć jak pokazuje przypadek strony, nie jest to gwarancją zachowania normatywności pojazdu bez jego prawidłowego zważenia). Normy w zakresie dopuszczalnych parametrów pojazdu mają bowiem charakter bezwzględnie obowiązujący, a fakt ich naruszenia skutkuje koniecznością nałożenia kary pieniężnej.

Należy dodać, że stosownie do treści art. 15 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r., Nr 125, poz. 874 z późn. zm.), licencja na wykonywanie transportu drogowego może być cofnięta, jeżeli jej posiadacz rażąco lub wielokrotnie narusza przepisy w zakresie dopuszczalnej masy, nacisków osi lub wymiaru pojazdu.

Skargę na powyższą decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pełnomocnik Spółki, zarzucając wydanej decyzji naruszenie przepisów postępowania, m.in. poprzez nieuwzględnienie wniosków skarżącego, zmierzających do obiektywnego wyjaśnienia sprawy; tym samym pozbawienia strony prawa do obrony i naruszenia jego interesu prawnego. W związku z powyższym pełnomocnik wniósł o:

- przeprowadzenie dowodu z akt sprawy o sygn. VI SA/Wa 588/09 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie,

- uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania,

- zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania,

- rozpoznanie sprawy także podczas nieobecności strony skarżącej.

W uzasadnieniu strona skarżąca podniosła, że stan faktyczny oraz postępowanie organu w tej sprawie jest identyczny jak w prawomocnie rozpatrzonej przez WSA w Warszawie, powołanej pod pkt. 3 skargi.

W ocenie strony, istotnym dokumentem - dowodem w niniejszej sprawie jest także decyzja [...] z dnia [...].10.2008 r. Głównego Inspektora Transportu Drogowego.

Na stronie 3 uzasadnienia powołanej decyzji z dnia [...] października 2008 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego między innymi stwierdził: "Dowody przedstawione przez stronę winny wiec zostać przeanalizowane a wnioski zgłoszone w pkt 2 odwołania, jak nadesłanie instrukcji wagi i powołanie uprawnionych biegłych rozważone. Podkreślić należy, że w myśl art. 75 § 1 K.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Postępowanie wyjaśniające powinno być prowadzone z uwzględnieniem treści przepisów art. 76-80 Kpa."

Wykonanie powyższej decyzji przez Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego przedstawiało się następująco:

- pismem z dnia [...].10.2008 r. [...]WITD zwrócił się do p. L. K. C. Sp. z o.o.: "w nawiązaniu do ostatnich konsultacji dotyczących prawidłowego funkcjonowania wag etc... o sporządzenie pisemnej opinii, czy brak zamontowania kabla w wagach typu [...] (bez określenia nr identyfikującego) wpływa na prawidłowy wynik ważenia".

"Ostatnie konsultacje" zaowocowały udzieleniem oczekiwanej przez [...]WITD "opinii" z dnia [...].10.2008 r. wydanej przez p. L. K. Prezesa Zarządu C.

Istota tej "opinii" tkwi w tym, że strona skarżąca dysponuje odpisem instrukcji obsługi wag [...], uzyskanej z firmy kierowanej przez p. L. K. C., która to instrukcja zawiera odmienne stwierdzenia niż "opinia" Prezesa Zarządu tej firmy.

Z tej przyczyny, w ocenie skarżącego, [...]WITD nie wykonał zaleceń wynikających z treści decyzji [...] Głównego Inspektora Transportu Drogowego w Warszawie z dnia [...].10.2008 r.

Pikanterii całej sprawy dodaje fakt, że podczas obecności w dniu [...].01.2009 r. w siedzibie Głównego Inspektora Transportu Drogowego sprawy, pełnomocnik skarżącego dowiedział się o przeprowadzeniu w dniu [...].07.2008 r., (bez powiadamiania jego o terminie tej czynności wykonanych w tajemnicy przed skarżącym) przez tego samego geodetę inż. A. M., którego pomiary wykonane w dniu [...].02.2008 r. były i są podważane przez skarżącego. W dniu tym organ wydał pełnomocnikowi odpis kolejnego pomiaru stanowiska ważenia pojazdów.

W zaskarżonej decyzji organ kolejny raz nie uznał za przedstawione przez skarżącego opinie biegłych jako niewiarygodne.

Według organu, "ponadto rzeczoznawca samochodowy nie ma kompetencji do wydawania opinii w zakresie spełniania przez teren wymogów geodezyjnych". Powyższe stanowisko, organ pomija milczeniem całą treść opinii mgr inż. K. W., a mianowicie odnoszącą się do miejsca i sposobu kontrolnego ważenia pojazdów przy użyciu nieatomatycznej wagi przenośnej.

Skarżący ubolewa kolejny raz nad faktem, że zarówno organ I instancji oraz II nie sprawdzili w KRS-ie przedmiotu działalności firmy: "R." Spółka z o.o. w P. Gdyby to uczynili, zapewne pod takimi twierdzeniami by się nie podpisali.

W związku z podniesionym przez organ zarzutem, "iż nieprawidłowości stwierdzone podczas kontroli dnia [...].05.2008 r. nie mają żadnego związku z niniejszą sprawą. Podczas kontroli dnia [...].04.2008 r. nie stwierdzono staczania się pojazdu, kierowca nie wnosił jakichkolwiek uwag dotyczących procedury ważenia, nie miał zastrzeżeń co do prawidłowości danych zawartych w protokole kontroli" skarżący zauważył, co następuje:

- treść oświadczenia kierowcy dotyczący tego ważenia w dniu [...].04.2008 r. (w załączeniu)

- brak pouczenia o możliwości odmowy podpisania protokołu przez kierowcę L. G.,

- zastraszenie, brak kulturalnego zachowania ze strony kontrolującego inspektora, czego osobiście doświadczył pełnomocnik skarżącej podczas kolejnej kontroli ważenia pojazdu w dniu [...].05 2008 r.

Z jednym stwierdzeniem organu pełnomocnik skarżącej się zgadza, a mianowicie, że czynności kontrolne mają charakter niepowtarzalny i nie da się ich odtworzyć.

To ostatnie stwierdzenie, w odczuciu skarżącej, legło u podstaw do podjęcia przez podległych organowi pracowników, w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego, decyzji o utajnionym "remoncie - modernizacji" miejsca ważenia pojazdów w Z. Celem tego działania było, nie tylko w odczuciu pełnomocnika skarżących, karygodne zatarcie dowodów nieudolnego postępowania [...]WITD. Czynność ta, jak wynika z załączonych do akt pism, miała miejsce w dniach [...] kwietnia 2009 r.

Potwierdzeniem tego stanowiska są przekazane organowi zdjęcia, jak i dwie płytki DVD, w tym jedna z nagranym na miejscu ważenia filmem, które załączono do skargi.

W świetle dotychczasowego stanowiska skarżącej, jak i przedstawionej dokumentacji, zaproponowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przez organ dyskusję nad "toną drewna, piasku, czy węgla" nie zajmuję stanowiska, bowiem przypomina mi to pseudo dyskusję nad "wyższością świąt wielkanocnych nad świętami Bożego Narodzenia".

Na koniec pełnomocnik zasygnalizował o bałaganie administracyjnym organu. Otóż po otrzymaniu w dniu [...].04.2010 r. zaskarżonej decyzji, w dniu [...].04.2010 r. otrzymał on kolejne pismo z dnia [...].04.2010 r. o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy, "ze względu na skomplikowany charakter sprawy, nie później niż do dnia [...].06.2010 r." Rzecz w tym, że sprawa skarżącego dotycząca dnia [...].05.2008 r. została prawomocnym wyrokiem WSA rozstrzygnięta, a innych spraw oprócz niniejszej nie prowadzono przeciwko skarżącemu.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o oddalenie skargi.

Podtrzymując na użytek niniejszej odpowiedzi na skargę stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz biorąc pod uwagę treść skargi, organ uznał za nietrafny zarzut pełnomocnika strony skarżącej, iż organ I instancji w swoim rozstrzygnięciu nie uwzględnił zaleceń zawartych w treści decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...].10.2008 r. Organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji ponownie rozpatrzył materiał dowodowy zgromadzony w sprawie i zastosował się do zaleceń organu odwoławczego wydając rozstrzygniecie.

Odnosząc się do zarzutów pełnomocnika strony skarżącej dotyczących opinii z dnia 08.10.2008 r. p. L. K. - Prezesa Zarządu C., która zyskała aprobatę organu I instancji, pomimo odmiennego zdania strony skarżącej, organ podkreślił, że zgodnie z brzmieniem art.75 § 1 K.p.a. "Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodami mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny". Mając na względzie brzmienie powyższego przepisu organ I instancji w treści decyzji z dnia [...].03.2009 r. wskazał przyczynę niewłączenia w poczet wiarygodnych dowodów opinii technicznej przeprowadzonej przez rzeczoznawcę z zakresu techniki samochodowej, ruchu drogowego, maszyn i urządzeń.

Nietrafne są twierdzenia pełnomocnika strony skarżącej wsparte oświadczeniami kierowcy p. L. G. z dnia [...].06.2008 r., iż w dniu kontroli podczas ważenia osi pojazdów wagi nie były ze sobą połączone przewodem, a odczyty dokonano z każdej wagi oddzielnie. Ponadto kontrolujący nakazali kierowcy zaciągnąć hamulec postojowy i pozostawić pojazd na biegu. W tym miejscu wskazać należy, że przebieg postępowania kontrolnego przeprowadzonego przez organ I instancji znalazł swój wyraz w protokole kontroli z dnia [...].04.2008r. nr [...]., zaś uwagi dotyczące przebiegu kontroli są subiektywnym odczuciem kierowcy.

Na wskazanie zasługuje fakt, że dołączone do skargi oświadczenie kierowcy p. L. G. opatrzone jest datą [...].06.2008 r., stąd też zostało złożone w odstępstwie czasowym od dnia kontroli i przyjąć należy, że sporządzone zostało na użytek niniejszego postępowania. Zarzuty co do sposobu przeprowadzenia kontroli strona mogła zawrzeć w skardze przysługującej jej na podstawie art.227 K.p.a, a nie czekać z ujawnieniem tych okoliczności do chwili obecnej.

Podnieść należy, że w przedmiotowej sprawie nie doszło, jak twierdzi pełnomocnik strony skarżącej, do "decyzji o utajnionym remoncie-modernizacji" miejsca ważenia pojazdów w Złotowie oraz nie miało miejsca "karygodne zatarcie dowodów nieudolnego postępowania [...] Wojewódzki Inspektora Transportu Drogowego" w dniach [...]-10.04.2009 r. Organ odwoławczy zauważa, że działanie organów obu instancji opierało się na przepisach prawnych i nie miało cech zacierania dowodów postępowania.

Chybiony jest również zarzut pełnomocnika strony o "bałaganie administracyjnym organu" i kierowaniu pism do pełnomocnika strony skarżącej w sytuacji, gdy sprawa była rozstrzygana przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie. Pismo organu I instancji z dnia [...] czerwca 2010 r. dotyczyło kontroli drogowej przeprowadzonej w dniu [...] maja 2008 r. i jest konsekwencją wypełnienia wskazówek co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku WSA w Warszawie z dnia 16 października 2009 r., sygn. akt VI Sa/Wa 588/09.

W związku z odpowiedzią na skargę strona skarżąca przedstawiła pismo procesowe zawierające polemikę z tezami zawartymi w odpowiedzi organu odwoławczego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.; zwaną dalej p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2010 r., utrzymującą w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2009 r. o nałożeniu na stronę – P. Sp. Jawna, S., kary pieniężnej w wysokości [...] zł. Zaskarżoną decyzję podjęto po wielokrotnym uchylaniu decyzji organu I instancji.

Zaskarżonej decyzji zarzucono "... naruszenie przepisów postępowania, m.in. poprzez nieuwzględnienie wniosków skarżącego, zmierzających do obiektywnego wyjaśnienia sprawy; tym samym pozbawienia strony prawa do obrony i naruszenia jego interesu prawnego."

Nie ulega wątpliwości, że nałożona kara pieniężna jest bardzo wysoka. Trzeba jednakże zauważyć, że kary stosowane w przypadku naruszenia przepisów regulujących sprawy transportu drogowego, a zwłaszcza przewozy pojazdami przeładowanymi, szczególnie niszczącymi drogi, (przejazdy pojazdami ponadnormatywnymi) są szczególnie dotkliwe. W tym przypadku ustawa o drogach publicznych, stanowiąca podstawę nakładania takich kar, nie wprowadza żadnych ograniczeń (inaczej niż w przypadku kar nakładanych na podstawie ustawy o transporcie drogowym). Dotkliwość tę pogłębia też charakter wydawanych w tych sprawach decyzji, mających z założenia charakter decyzji związanych, nie pozostawiających organowi administracji żadnych "luzów interpretacyjnych", żadnej możliwości uznania. Wiąże się z tym ustalona w jednolity sposób, sztywna wysokość kar, które są nakładane w zasadzie niezależnie od winy przedsiębiorcy i nie podlegają miarkowaniu. Stąd w tym postępowaniu tak istotne znaczenie ma ścisłe ustalenie stanu faktycznego, który ma stanowić przesłankę do nałożenia kary; w istocie przede wszystkim (jeśli nie wyłącznie) na tym, wstępnym etapie postępowania przedsiębiorca ma wpływ na ewentualne nałożenie kary.

Jednocześnie trzeba zauważyć (co potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych), że znaczna część kar z tytułu przeładowania pojazdów jest nakładana na pojazdy wywożące drewno z lasów (w rozpatrywanej sprawie – tarcicę sosnową), z zasady poruszające się po drogach lokalnych, dopuszczających niskie obciążenie osi pojazdów. Przedsiębiorcy wykonujący tego rodzaju działalność nie tylko nie mają możliwości wyboru innej drogi, ale i zważenia ładunku oraz załadowanego pojazdu, lecz posługują się przy załadunku różnego rodzaju tabelami (np. sporządzanymi przez PGL Lasy Państwowe), określającymi wagę ładowanego drewna. Z zasady podane w tych tabelach wartości nie odzwierciedlają rzeczywistej wagi ładunku, gdyż waga drewna jest w znacznej mierze zależna od warunków atmosferycznych (co zresztą podniósł pełnomocnik skarżącego). Dostrzegając te uwarunkowania należy jednak zauważyć, że z punktu widzenia przepisów ustawy o drogach publicznych nie mają one istotnego znaczenia. W przypadku kontroli polegającej m.in. na ważeniu pojazdu rozstrzygające znaczenie mają wyniki tego ważenia – tak w odniesieniu do stwierdzenia nacisku osi pojazdu na drogę, jak i dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu. W tym zakresie, w przypadku przekroczenia dopuszczalnych norm, wspomniana ustawa nie przewiduje żadnych okoliczności łagodzących. Tak też się rzecz miała w rozpatrywanej sprawie.

W rozpatrywanej sprawie strona skarżąca odwołała się przede wszystkim do wyroku WSA w Warszawie z dnia 16 października 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 588/09, którym uchylono zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2009 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego. Powyższe decyzje wydano na podstawie wyników kontroli z dnia [...] maja 2008 r. (decyzje zaskarżone obecnie – na podstawie wyników kontroli z dnia [...] kwietnia 2008 r.). W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podniosła, że stan faktyczny oraz postępowanie organu w obecnie rozpatrywanej sprawie są identyczne jak w sprawie prawomocnie rozpatrzonej przez WSA w Warszawie w powołanym wyżej wyroku. Podobieństwo to miałoby prowadzić – jak można sądzić – do wydania w rozpatrywanej sprawie takiego samego wyroku, tj. uchylającego zaskarżone decyzje.

W ocenie Sądu są to jednak, mimo oczywistych podobieństw, dwie różne sprawy.

Podstawę materialną decyzji z zakresu transportu drogowego stanowi z założenia ustalenie stanu faktycznego, dokonanego w wyniku przeprowadzonej kontroli na drodze (najczęściej). Z przeprowadzonych czynności kontrolnych sporządzany jest następnie protokół, który kontrolowany może podpisać bądź odmówić jego podpisania; kontrolowany może również wnieść do protokołu kontroli swoje zastrzeżenia. Protokół kontroli, będący podstawowym dowodem w sprawie, jest sporządzony przez organ kontrolny, ale przy współudziale kontrolowanego, z zapewnieniem możliwości przedstawienia przez kontrolowanego własnej wersji zdarzeń. Protokół kontroli jest w rozumieniu art. 76 § 1 K.p.a. dokumentem urzędowym. Dokument ten, sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Zgodnie z art. 74 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym protokół kontroli sporządza się tak, aby z niego wynikało, kto, kiedy, gdzie i jakich czynności dokonał, kto i w jakim charakterze był przy tym obecny, co i w jaki sposób w wyniku tych czynności ustalono i jakie uwagi zgłosiły obecne osoby. Art. 74 ust. 2 ustawy o transporcie drogowym przewiduje również możliwość odmowy podpisania protokołu przez kontrolowanego, z czego skontrolowany kierowca nie skorzystał, nie wnosząc jednocześnie żadnych uwag i zastrzeżeń do protokołu kontroli. Wobec tego, w ocenie organu odwoławczego, nie sposób przyjąć za wiarygodne twierdzenia strony, iż miały miejsca błędy i uchybienia podczas przedmiotowej kontroli.

Jak wynika z akt sprawy – i co potwierdza organ odwoławczy - w protokole kontroli z dnia [...] kwietnia 2008 r. zamieszczone zostały prawidłowe dane kontrolowanego pojazdu, kierowcy oraz przewoźnika, jak również wyniki ważenia pojazdu. Protokół kontroli wraz z wynikami ważenia został wręczony kontrolowanemu kierowcy, zaś jego kopia przesłana skarżącemu wraz z zawiadomieniem o wszczęciu postępowania administracyjnego (z dnia 16 kwietnia 2008 r.), które skarżący otrzymał w dniu [...] kwietnia 2008 r. Na tym etapie strona miała pełną możliwość uczestniczenia w postępowaniu, składania wyjaśnień, przedstawiania dowodów. W przedmiotowej sprawie strona skorzystała z takiej możliwości i umocowała w sprawie pełnomocnika, który podjął stosowne działania.

W rozpatrywanej sprawie protokół kontroli z dnia [...] kwietnia 2008 r. zawiera, obok wyników ważenia, następujące uwagi kontrolującego: "Kierowca Pan L. G. był przy ważeniu zespołu pojazdu oraz widział wyniki pomiaru wagi. Podczas kontroli pojazdu zostały okazane kierowcy świadectwa legalizacji wagi oraz protokół z pomiaru równości terenu na stanowisku kontroli pojazdów. W związku ze stwierdzonymi naruszeniami dotyczącymi przekroczenia nacisku osi napędowej pojazdu ciągnącego o 2,927 t, przekroczenie nacisku zespołu osi naczepy o 11,716 t oraz przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów o 11,458 t zostanie wszczęte postępowanie administracyjne wobec przewoźnika, o czym strona zostanie poinformowana odrębnym pismem. Nakazano przeładowanie pojazdu." Kierowca podpisał ten protokół bez uwag ("Brak uwag").

Jak podkreśla się w orzecznictwie (por. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 maja 2004 r., sygn. akt II SA 4151/02, LEX nr 148941) znaczenia dowodowego protokołu kontroli nie sposób przecenić, gdyż obrazuje on stan faktyczny, który później nie sposób jest już odtworzyć.

Oczywiście, nie oznacza to, że skarżący nie ma pełni praw w toczącym się następnie postępowaniu administracyjnym. Odnosząc się do zarzutów dotyczących protokołu z zatrzymania i kontroli pojazdu należy wskazać, iż ustawa o transporcie drogowym reguluje postępowanie kontrolne w przepisach art. 68-74, które mają charakter szczególny (specyficzny) wobec odpowiednich przepisów K.p.a., do których zresztą ustawa w sposób generalny nie odsyła. Czynności kontrolne i cała procedura postępowania mają bowiem charakter uproszczony, gdyż zasadnicza część postępowania z założenia odbywa się na drodze, czy w jej okolicach, co już ogranicza udział w postępowaniu strony, której pojazd został poddany kontroli, czy udział ewentualnego pełnomocnika. Również większość czynności kontrolnych wykonywanych na drodze, zwłaszcza polegających na ważeniu pojazdu w celu sprawdzenia, czy nie zostały przekroczone dopuszczalne parametry pojazdu przewożącego ładunek, mają charakter czynności jednorazowej, niepowtarzalnej.

W aktach sprawy znajdują się, obok protokółu kontroli z dnia 16 kwietnia 2008 r., następujące materiały, mające podstawowe z znaczenie w sprawie:

- kopia "Protokółu z pomiaru równości terenu na stanowisku kontroli pojazdów" sporządzona dnia [...] lutego 2008 r., w wyniku przeprowadzenia pomiaru w dniu 26 lutego 2008 r.; z powyższego protokółu wynika, że zarówno spadki terenu (mierzone w %), jak i równość terenu (mierzona w cm), mieściły się w dopuszczalnych granicach; w protokóle, stanowiącym dokument urzędowy, ustalono datę ważności pomiaru na 6 miesięcy, a zatem nie ulega wątpliwości, że był on ważny w dniu kontroli, tj. dnia [...] kwietnia 2008 r.;

- kopie dwóch świadectw legalizacji ponownej wag nieautomatycznych elektronicznych przenośnych, o odpowiednich numerach i legalizacji ważnej do dnia [...] marca 2010 r., których użyto do ważenia kontrolowanego pojazdu.

Jeszcze przed wydaniem decyzji przez organ I instancji skarżący zakwestionował prawidłowość wytyczenia miejsca ważenia, jak i wyników ważenia – przy użyciu przedmiotowych wag.

Odnosząc się do powyższych zarzutów organ I instancji stwierdził w uzasadnieniu decyzji, co następuje:

"Pełnomocnik strony przedstawił również opinię rzeczoznawcy, który wydał opinię techniczną na niepełnym materiale dowodowym (powołuje się tylko na jedną wagę nr fabryczny [...]) oraz na podstawie opinii geodety G. F. W opinii, rzeczoznawca K. W. podnosi, że maksymalne obciążenie wagi przenośnej wynosi 10000 kg w związku z czym wyniki ważenia osi powyżej 11 000 kg zostały wykonane z naruszeniem zasad maksymalnego obciążenia wagi. Opinia rzeczoznawcy została wydana błędnie prawdopodobnie z braku posiadania wiedzy na temat ważenia pojazdów wagami przenośnymi. Zgodnie z procedurą ważenie wagami przenośnymi odbywa się zawsze na dwóch wagach przenośnych (każda waga pod jedno koło na oś pojazdu) Zgodnie z tabliczką znamionową wagi, której zdjęcie strona przedstawiła w materiale dowodowym, maksymalne obciążenie wagi na jedno koło wynosi 10 000 kg a na oś 20 000 kg. Ważenie pojazdu odbyło się dwoma wagami przenośnymi o nr fabrycznych [...] i [...] o łącznym obciążeniu na oś pojazdu 20 000 kg. Stwierdzenie, że wyniki ważenia osi przekraczające 11000 kg są niezgodne z zasadami maksymalnego obciążenia wagi są nieprawdziwe. Rzeczoznawca podnosi również w opinii , że teren wyznaczony do pomiarów jest nierówny opierając się na wynikach geodety G. F. i może to powodować wypaczenie wyniku pomiarów. Organ opiera się na dokumentach o dopuszczeniu miejsca do ważenia otrzymanym od zarządcy dróg na terenie którego znajduje się miejsce do ważenia.

W dniu kontroli tj. [...] kwietnia 2008 r. przedstawiciel strony był na miejscu kontroli i nie podnosił nieprawidłowości co do miejsca ważenia."

Powyższej opinii rzeczoznawcy przeciwstawiono opinię innego rzeczoznawcy, itp.

Rozstrzyganie kolejnych kwestii merytorycznych, związanych z procesem stwierdzenia nienormatywności pojazdu wykracza poza kognicję Sądu. Wojewódzki sąd administracyjny z zasady nie przeprowadza postępowania dowodowego, nie pretenduje też do znajomości problematyki merytorycznej w materii tu omawianej. Sąd przypomina również, że przedmiotem jego oceny była legalność wydanych w sprawie decyzji, a więc aktów władzy, nie zaś ocena opinii biegłych, stanowiących z założenia akty wiedzy.

Dla Sądu istotne znaczenie mają natomiast powołane wyżej, urzędowe dokumenty, z których wynika, że postępowanie w rozpatrywanej sprawie zostało przeprowadzone prawidłowo, tzn. zgodnie z przepisami prawa.

Sąd podziela też ocenę organu, iż wnioski dowodowe strony skarżącej nie dotyczyły okoliczności mających istotne znaczenie dla sprawy i mogły w związku z tym zostać pominięte.

Przede wszystkim zaś Sąd nie ma żadnych podstaw do zakwestionowania oceny organu odwoławczego, iż nieprawidłowości stwierdzone podczas kontroli dnia 29 maja 2008 r. nie mają żadnego związku z niniejszą sprawą. Podczas kontroli dnia 16 kwietnia 2008 r. nie stwierdzono staczania się pojazdu, kierowca nie wnosił jakichkolwiek uwag dotyczących procedury ważenia, nie miał zastrzeżeń co do prawidłowości danych zawartych w protokole kontroli.

Ponadto organ ten zasadnie stwierdził, iż czynności kontrolne mają charakter niepowtarzalny i nie da się ich odtworzyć. Jakiekolwiek czynności wykonane po kontroli nie mogą być podstawą do zmiany stanu faktycznego stwierdzonego w trakcie kontroli. Powoływanie się na staczanie się pojazdu z miejsca ważenia, które odbyło się półtora miesiąca później, nie może mieć znaczenia dla rozpatrywanej sprawy. Wszak przez ten czas mogło dojść do uszkodzenia nawierzchni miejsca ważenia, czy też mogły zajść inne okoliczności powodujące staczanie się pojazdu. Jak już Sąd podkreślał, są to – mimo daleko posuniętych podobieństw – dwie odrębne sprawy, oparte o inne – mimo sugestii strony skarżącej – stany faktyczne.

Sąd zgadza się z powyższą oceną organu odwoławczego, nie zgadza się natomiast z sugestiami, których przecież nie udowodniono, że o wynikach kontroli zaważył jeszcze inne, pozamerytoryczne względy.

Ponadto oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.u. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.