Postanowienie NSA, sygn. akt II OSK 1931/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ: Rada Gminy
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 58 § 1 pkt 6, art. 183 § 1,2, art. 185 § 1, art. 203 pkt 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 101, art. 101 a ust. 1
journal: Dz.U. 2001 nr 142 poz 1591
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 o samorządzie gminnym - tekst jednolity
article: art. 10 ust. 2 i 3, art. 14 ust. 7
journal: Dz.U. 2003 nr 80 poz 717
law: Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
article: art. 48, art. 51, art. 52, art. 53
journal: Dz.U. 2005 nr 228 poz 1947
law: Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze - tekst jednolity
Teza: Gminę z mocy art. 53 ust. 1 w związku z art. 48 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2005 r., Nr 228, poz 1947, ze zm.) obciąża zarówno obowiązek sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu górniczego jak i zmiany (aktualizacji) obowiązującego na danym terenie miejscowego planu w razie utworzenia terenu górniczego na obszarze tej gminy.

Jeśli z mocy art. 53 ust. 1 w związku z art. 48 ustawy z dnia  4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2005 r., Nr. 228, poz. 1947, ze zm.) na określonej gminie spoczywa obowiązek sporządzenia (aktualizacji) miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu górniczego, to tym samym na gminie tej ciąży obowiazek wykonania czynności nakazanych prawem, o jakich mowa w art. 101 a ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 ze zm.).

TEZY

Gminę z mocy art. 53 ust. 1 w związku z art. 48 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2005 r., Nr 228, poz 1947, ze zm.) obciąża zarówno obowiązek sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu górniczego jak i zmiany (aktualizacji) obowiązującego na danym terenie miejscowego planu w razie utworzenia terenu górniczego na obszarze tej gminy.

Jeśli z mocy art. 53 ust. 1 w związku z art. 48 ustawy z dnia  4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2005 r., Nr. 228, poz. 1947, ze zm.) na określonej gminie spoczywa obowiązek sporządzenia (aktualizacji) miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu górniczego, to tym samym na gminie tej ciąży obowiazek wykonania czynności nakazanych prawem, o jakich mowa w art. 101 a ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 ze zm.).


SENTENCJA

POSTANOWIENIE Dnia 5 marca 2010 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Gliniecki Sędziowie Sędzia NSA Anna Łuczaj (spr.) Sędzia del. NSA Małgorzata Dałkowska – Szary Protokolant Marta Romanowska po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. C. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 września 2009 r. sygn. akt II SAB/Gd 38/09 w sprawie ze skargi A. C. na bezczynność Rady Gminy w K. w przedmiocie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego postanawia: 1) uchylić zaskarżone postanowienie, 2) zasądzić od Gminy K. na rzecz A. C. kwotę 300 (słownie: trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 21 września 2009 r., sygn. akt II SAB/Gd 38/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku – na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) – odrzucił skargę A. C. na bezczynność Rady Miejskiej w K.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podał, iż A. C. zarzucił Radzie Gminy w K. bezczynność twierdząc, że narusza ona jego interes prawny, ponieważ wbrew przepisowi art. 48 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2005 r., Nr 228, poz. 1947, ze zm.) nie przystąpiono do zmiany dotychczas obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obrębu geodezyjnego G., zatwierdzonego uchwałą Rady Gminy K. z dnia [...] listopada 2005 r., Nr [...] w części działek [...] i [...], z uwagi na udokumentowane na tym obszarze złoża kopalin.

W odpowiedzi na skargę Rada Gminy K. wniosła o jej odrzucenie i zasądzenie kosztów postępowania. Rada wskazała, że z wyjątkiem przepisów szczególnych nakładających na gminę obowiązek sporządzenia lub zmiany planu, wyłącznie gmina posiada inicjatywę w zakresie możliwości dokonania zmiany w planie miejscowym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził, iż art. 101 a ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) przewiduje odpowiednie stosowanie art. 101 ustawy, gdy organ gminy nie wykonuje czynności nakazanych prawem albo przez podejmowane czynności prawne lub faktyczne narusza prawa osób trzecich. A zatem, wniesienie skargi na bezczynność organu gminy do sądu administracyjnego, w trybie i na zasadach określonych w art. 101a ustawy o samorządzie gminnym może dotyczyć wyłącznie niewykonywania czynności nakazanych prawem.

Sąd podkreślił, iż zgodnie z art. 14 ust. 7 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717, ze zm.) plan miejscowy sporządza się obowiązkowo, jeżeli wymagają tego przepisy odrębne. Inicjatywa podjęcia przez radę gminy uchwały o przystąpieniu do sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego należy do rady lub wójta (burmistrza, prezydenta miasta) (art. 14 ust. 1 i 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym), natomiast wyjątki w postaci sporządzenia planu obowiązkowego wynikają z innych ustaw. Stosownie do treści art. 48 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2005 r., Nr 228, poz. 1947, ze zm.), udokumentowane złoża kopalin oraz udokumentowane wody podziemne, w granicach projektowanych stref ochronnych ujęć oraz obszarów ochronnych zbiorników wód podziemnych, uwzględnia się w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego. Z treści tego przepisu, zdaniem Sądu, nie wynika obowiązek zmiany obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, gdyż ustawa nie rozstrzyga w jakim terminie należy dostosować istniejące plany. Skoro więc Rada Gminy w K. nie przewiduje w najbliższym czasie aktualizacji obowiązującego planu na wskazanym wyżej terenie, to brak jest prawnej możliwości przymuszenia jej do tego na podstawie art. 48 ustawy Prawo geologiczne i górnicze w związku z art. 101a ustawy o samorządzie gminnym. Sąd wskazał, iż taki obowiązek wynika z art. 53 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze, co pozwalałoby stwierdzić, w związku z art. 14 ust. 7 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, że radę gminy obciążałaby powinność wszczęcia procedury planistycznej w odniesieniu do terenu górniczego niezwłocznie po utworzeniu takiego terenu, tj. bezpośrednio po dacie ostateczności decyzji koncesyjnej. Jednak art. 53 dotyczy planów nowych, uchwalanych na nowo w związku z zamierzonym wydobywaniem kopalin, z czego nie wynika jednoznaczny obowiązek dostosowania planu już uchwalonego i obowiązującego do sytuacji wynikającej z wydanej później decyzji koncesyjnej.

W ocenie Sądu organem wyłącznie właściwym i posiadającym inicjatywę do podjęcia uchwały o przystąpieniu do zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w której określa się granice obszaru objętego projektem planu, jest Rada Gminy w Kościerzynie, a skoro uchwalenie planu miejscowego dla danego terenu nie jest obowiązkowe, to w sprawie nie ma zastosowania art. 101a ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Nadto Sąd wskazał, iż w okolicznościach niniejszej sprawy nie ma możliwości – na podstawie art. 149 p.p.s.a. - zobowiązania Rady Gminy Kościerzyna do podjęcia czynności (uchwał) zmierzających do rozpoczęcia procedury planistycznej w celu zmiany planu, skoro przedmiotowa zmiana obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie jest obowiązkowa, w rozumieniu art. 14 ust. 7 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w związku z art. 48 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze.

Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł A. C., reprezentowany przez adwokata Ł. K. Postanowienie zaskarżono w całości, zarzucając:

a) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 58 § 1 pkt 6 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez uznanie, iż wniesienie skargi było w przedmiotowej sprawie (z innych przyczyn) niedopuszczalne, które to naruszenie miało istotny wynik na wynik sprawy, tj. doprowadziło do odrzucenia skargi i które to naruszenie miało związek z:

b) naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 101a ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym w związku z art. 48 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze w związku z art. 72 ust. 1 pkt. 2 ustawy - Prawo ochrony środowiska, które to naruszenie polegało na błędnym przyjęciu, iż art. 48 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze oraz art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo ochrony środowiska nie przewidują dla Rady Gminy w K. skonkretyzowanego ustawowego obowiązku aktualizacji miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obrębu geodezyjnego G. poprzez uwzględnienie udokumentowanego złoża kopaliny w tym planie, a nadto, iż z przepisów tych nie wynika obowiązek niezwłocznego wszczęcia procedury planistycznej, co w konsekwencji uniemożliwia zastosowanie w przedmiotowej sprawie art. 101a ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym i uniemożliwia zobowiązanie Rady Gminy w trybie art. 149 p.p.s.a.;

c) z ostrożności zarzucono także naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 10 ust. 3 w związku z art. 10 ust. 2 pkt 8 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez uznanie, iż w przedmiotowej sprawie nie istniał obowiązek przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a w zasadzie jego aktualizacji, w sytuacji, gdy art. 48 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze taki obowiązek przewiduje poprzez konieczność uwzględnienia w planie udokumentowanego złoża kopaliny w obszarze jej występowania.

W oparciu o powyższe zarzuty kasacyjne A. C. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zakwestionowano pogląd Sądu, że z art. 48 ustawy – Prawo geologiczne i górnicze nie wynika obowiązek zmiany obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i to w zasadzie tylko dlatego, iż ustawa nie rozstrzyga w jakim terminie należy dostosować istniejące plany do wymagań przewidzianych w art. 48 tej ustawy. Zdaniem skarżącego, w art. 48 ustawy chodzi zarówno o konieczność uwzględnienia złóż kopalin w przygotowywanym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, jak również konieczność uwzględnienia złóż w miejscowym planie, który już obowiązuje. Obowiązek uwzględniania złóż kopalin w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego wynika także z art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo ochrony środowiska. Nadto treść art. 10 ust. 1 pkt 11 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, który wskazuje, iż "W studium uwzględnia się uwarunkowania wynikające w szczególności z (...) 11) występowania udokumentowanych złóż kopalin oraz zasobów wód podziemnych". Przepis ten jest o tyle istotny, że zgodnie z art. 15 ust. 1 tej ustawy wójt ma obowiązek sporządzić projekt planu miejscowego zgodnie z ustaleniami studium, a na podstawie art. 20 warunkiem uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest uprzednie stwierdzenie przez radę jego zgodności ze studium.

Skarżący podkreślił, że skoro z art. 53 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze wynika powinność wszczęcia procedury planistycznej w odniesieniu do terenu górniczego niezwłocznie po utworzeniu takiego terenu, mimo braku wskazania terminu, w jakim miałoby dojść do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, to niezrozumiałym jest dlaczego uwzględnienie udokumentowanych złóż kopalin w miejscowym planie nie miałoby także nastąpić niezwłocznie w oparciu o art. 48 ustawy, w którym ustawodawca także expressis verbis takiego terminu nie wyraził. Skarżący wskazał, że jeśli uchwalenie planu miejscowego jest obowiązkowe na podstawie przepisów odrębnych, to obowiązek przystąpienia do sporządzenia planu miejscowego powstaje po upływie 3 miesięcy od dnia ustanowienia tego obowiązku, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej - art. 10 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Uzasadniony jest argument, iż art. 48 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze taki obowiązek tworzy w odniesieniu do terenów, na których znajdują się udokumentowane złoża kopalin. Skonkretyzowanie takiego obowiązku następuję z chwilą udokumentowania złoża kopaliny zgodnie z przepisami Prawa geologicznego i górniczego.

Zdaniem skarżącego bezczynność Rady Gminy K. w zakresie nieuwzględnienia złóż kopalin na gruncie należącym skarżącego jest ograniczeniem prawa jego własności, albowiem w zasadzie wyklucza na przyszłość możliwość ubiegania się przez skarżącego o uzyskanie koncesji na wydobycie tych kopalin. Skarżący zaznaczył, że zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w sytuacji, gdy nie istnieje nadrzędny interes publiczny, to uwzględnia się m.in. walory ekonomiczne przestrzeni oraz prawo własności.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Rady Gminy K. wniosła o jej oddalenie. Rady Gminy w całości zgodziła się z rozstrzygnięciem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku i zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia argumentacją, zarówno w zakresie postaw prawnych, jak i faktycznych postanowienia. Skoro uchwalenie planu miejscowego dla danego terenu nie jest obowiązkowe, to w sprawie nie ma zastosowania art. 101a ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.

Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie zawiera usprawiedliwione podstawy zaskarżenia.

Stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę jeżeli z innych przyczyn (tj. innych niż wskazane w pkt 1 – 5 ) wniesienie skargi jest niedopuszczalne.

Zgodnie z art. 101 a ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 ze zm.) – dalej u.s.g. - przepisy art. 101 stosuje się odpowiednio, gdy organ gminy nie wykonuje czynności nakazanych prawem albo przez podejmowane czynności prawne lub faktyczne narusza prawa osób trzecich. W przypadkach, o których mowa w ust. 1, sąd administracyjny może nakazać organowi nadzoru wykonanie niezbędnych czynności na rzecz skarżącego, na koszt i ryzyko gminy (art. 101 a ust. 2).

Odpowiednie stosowanie art. 101 ustawy o samorządzie gminnym przesądza o tym, że prawo wniesienia skargi z art. 101 a tej ustawy będzie miał każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie z powodu niepodejmowania uchwały lub zarządzenia zostały naruszone. A zatem, skargę z art. 101 a ustawy o samorządzie gminnym może wnieść osoba, której z mocy prawa przysługuje uprawnienie do żądania określonego działania organu gminy, odpowiadającego obowiązkowi tego organu. Wniesienie skargi na bezczynność z art. 101a ustawy jest skuteczne, gdy zaskarżona bezczynność organu gminy dotyczy czynności z zakresu administracji publicznej, narusza interes prawny lub uprawnienie danej osoby i zostanie poprzedzona wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa.

Wniesienie skargi na bezczynność w trybie art. 101 a ustawy – na co zasadnie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji – może dotyczyć wyłącznie niewykonywania przez organ czynności nakazanych prawem. Wychodząc z tego prawidłowego założenia Sąd pierwszej instancji doszedł jednak do błędnego wniosku, że skarga wniesiona przez A. C. jest niedopuszczalna. U podstaw późniejszego błędnego rozumowania Sądu pierwszej instancji legło niedostateczne rozważenie powiązania art. 53 z art. 48 Prawa geologicznego i górniczego, jak też powiązania przepisów tej ustawy z przepisami ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

Z treści skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wynika, że A. C. bezczynności Rady Gminy w K. upatruje w tym, że nie przystąpiono do dokonania zmiany obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego obrębu geodezyjnego G., zatwierdzonego uchwałą Rady Gminy K. z dnia [...] listopada 2005 r., Nr [...] w części działek [...] i [...] mimo, że znajdują się na tym obszarze udokumentowane złoża kopaliny.

Podkreślić należy, iż co do zasady, sporządzanie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego ma fakultatywny charakter. Jest to wyrazem samodzielności gminy i przysługującego jej władztwa planistycznego. W takim przypadku wyłączona jest możliwość wnoszenia przez zainteresowanych skargi w trybie art. 101a ust. 1 u.s.g., tj. skargi na niewykonanie takich czynności jak nieuchwalenie planu lub niewprowadzenie zmian w planie obowiązującym na terenie danej gminy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 sierpnia 1996 r., II SA/Wr 280/96, OSP 1998/5/103). Taki wniosek wypływa z brzmienia art. 14 ust. 7 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717, ze zm.). Jednocześnie jednak przepis ten odsyła do "przepisów odrębnych" dla ustalenia przypadków, kiedy sporządzenie i uchwalenie planu miejscowego jest obowiązkowe.

Przepis art. 14 ust. 7 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717, ze zm.) jednoznacznie stanowi, iż plan miejscowy sporządza się obowiązkowo, jeżeli wymagają tego przepisy odrębne. Takimi przepisami odrębnymi są m.in. przepisy ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze ( Dz. U. z 2005 r., Nr 228, poz. 1947, ze zm.).

I tak, według przepisu art. 48 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2005 r., Nr 228, poz. 1947, ze zm.) udokumentowane złoża kopalin oraz udokumentowane wody podziemne, w granicach projektowanych stref ochronnych ujęć oraz obszarów ochronnych zbiorników wód podziemnych, uwzględnia się w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego.

W myśl art. 53 ust. 1 Prawa geologicznego i górniczego dla terenu górniczego sporządza się miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego w trybie określonym odrębnymi przepisami, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Koszty sporządzenia projektu takiego planu ponosi przedsiębiorca – ust. 4.

Plan, o którym mowa w ust. 1, powinien zapewniać integrację wszelkich działań podejmowanych w granicach terenu górniczego w celu wykonania uprawnień określonych w koncesji, zapewnienia bezpieczeństwa powszechnego i ochrony środowiska, w tym obiektów budowlanych – ust. 2. W szczególności plan ten może określić obiekty lub obszary, dla których wyznacza się filar ochronny, w granicach którego, ze względu na ochronę oznaczonych dóbr, wydobywanie kopalin nie może być prowadzone albo może być dozwolone tylko w sposób zapewniający ochronę tych dóbr – ust. 3. Jeżeli przewidywane szkodliwe wpływy na środowisko będą nieznaczne, rada gminy może podjąć uchwałę o odstąpieniu od sporządzenia planu (art. 53 ust. 6 ustawy ).

A zatem, przepis art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze ( Dz. U. z 2005 r., Nr 228, poz. 1947, ze zm.) nakłada na gminę obowiązek sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu górniczego. Obowiązek ten ma charakter bezwzględny, toteż sporządzenie planu dla terenów górniczych jest obligatoryjne (por. uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 marca 2005 r., sygn. K 22/04, OTK-A 2005/3/27). Terenem górniczym – w rozumieniu tej ustawy - jest przestrzeń objęta przewidywanymi szkodliwymi wpływami robót górniczych zakładu górniczego – art. 6 pkt 9 Prawa geologicznego i górniczego.

Przepisy art. 53 Prawa geologicznego i górniczego korespondują z art. 48 tej ustawy jak i z przepisami ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717, ze zm.), dalej u.z.p., w tym art. 10 ust. 1 pkt 11 nakazującym uwzględniać w studium uwarunkowania wynikające z występowania udokumentowanych złóż kopalin oraz zasobów wód podziemnych i ust. 2 pkt 8 nakazującym określać obszary, dla których obowiązkowe jest sporządzenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego na podstawie przepisów odrębnych. Także przepis art. 15 ust. 2 pkt 7 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przewiduje, iż w planie miejscowym określa się obowiązkowo granice i sposoby zagospodarowania terenów lub obiektów podlegających ochronie, ustalonych na podstawie odrębnych przepisów, w tym terenów górniczych (...).

Obowiązek przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w przypadku, o którym mowa w art. 10 ust. 2 pkt 8 (obszary, dla których obowiązkowe jest sporządzenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego na podstawie przepisów odrębnych), powstaje po upływie 3 miesięcy od dnia ustanowienia tego obowiązku - art. 10 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

Z powyższych względów nie można się zgodzić stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że art. 53 Prawa geologicznego i górniczego dotyczy planów nowych, a nie wynika z niego jednoznaczny obowiązek dostosowania planu już uchwalonego i obowiązującego do sytuacji wynikającej z wydanej później decyzji koncesyjnej.

Jak już wyżej wskazano przepis art. 53 Prawa geologicznego i górniczego należy interpretować łącznie z art. 48 tej ustawy stanowiącym, iż udokumentowane złoża kopalin oraz udokumentowane wody podziemne, w granicach projektowanych stref ochronnych ujęć oraz obszarów ochronnych zbiorników wód podziemnych, uwzględnia się w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego.

Dla każdej kopaliny wyznacza się obszar górniczy - jest nim jest przestrzeń, w granicach której przedsiębiorca jest uprawniony do wydobywania kopaliny oraz prowadzenia robót górniczych związanych z wykonywaniem koncesji (art. 6 pkt 8 Prawa geologicznego i górniczego), a podstawą wyznaczenia obszaru górniczego jest dokumentacja geologiczna i projekt zagospodarowania złoża (art. 51 Prawa geologicznego i górniczego). Rejestr obszarów górniczych prowadzi minister właściwy do spraw środowiska (art. 52 ust. 1 Prawa geologicznego i górniczego). Obszar górniczy podlega z urzędu wpisowi do rejestru obszarów górniczych, nie później niż w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja koncesyjna ustanawiająca ten obszar stała się ostateczna (§ 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 10 grudnia 2001 r. w sprawie rejestru obszarów górniczych – Dz. U. Nr 148, poz. 1660). O dokonaniu rejestracji obszaru górniczego zawiadamia się przedsiębiorcę, który uzyskał koncesję obejmującą dany obszar, właściwe miejscowo organy koncesyjne i nadzoru górniczego oraz wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, a do tego zawiadomienia dołącza się mapę obszaru górniczego oraz terenu górniczego - § 10 powołanego wyżej rozporządzenia.

Skoro przepis art. 48 Prawa geologicznego i górniczego nakazuje uwzględniać udokumentowane złoża kopalin w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego, a art. 53 ust. 1 Prawa geologicznego i górniczego nakłada na gminę obowiązek sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu górniczego na koszt przedsiębiorcy (art. 53 ust. 4 tej ustawy), to tym samym gminę z mocy art. 53 ust. 1 w związku z art. 48 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2005 r., Nr 228, poz. 1947, ze zm.) obciąża zarówno obowiązek sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu górniczego jak i zmiany (aktualizacji) obowiązującego na danym terenie miejscowego planu w razie utworzenia terenu górniczego na obszarze tej gminy. Koszty aktualizacji miejscowego planu, podobnie jak koszty sporządzenia planu, ponosi przedsiębiorca. Z obowiązkiem sporządzenia (aktualizacji) miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu górniczego nie można jednak utożsamiać obowiązku ukształtowania postanowień planu miejscowego w taki sposób, aby umożliwić eksploatację złoża kopaliny – ta kwestia podlega uznaniu rady gminy jako organu uchwalającego plan miejscowy.

W tym miejscu należy także zwrócić uwagę na zagadnienia dotyczące aktualności studium i planów miejscowych. Stosownie do art. 32 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wójt, burmistrz albo prezydent miasta - w celu oceny aktualności studium i planów miejscowych - dokonuje analizy zmian w zagospodarowaniu przestrzennym gminy, ocenia postępy w opracowywaniu planów miejscowych i opracowuje wieloletnie programy ich sporządzania (...). Z mocy zaś art. 32 ust. 2 u.z.p. rada gminy podejmuje uchwałę w sprawie aktualności studium i planów miejscowych, a w przypadku uznania ich za nieaktualne, w całości lub w części, podejmuje działania, o których mowa w art. 27, przy czym przy podejmowaniu takiej uchwały rada gminy bierze pod uwagę w szczególności zgodność studium albo planu miejscowego z wymogami wynikającymi z przepisów art. 10 ust. 1 i 2, art. 15 oraz art. 16 ust. 1 u.z.p., o których wyżej była mowa.

Jednocześnie zauważyć należy, iż ustawodawca przewiduje możliwość "uwolnienia" się gminy od powyższego obowiązku, jednakże pod ściśle określonymi ustawowo warunkami. A mianowicie, przepis art. 53 ust. 6 Prawa geologicznego i górniczego pozwala radzie gminy na odstąpienie od sporządzenia planu, o którym mowa w ust. 1, jeśli przewidywane szkodliwe wpływy na środowisko będą nieznaczne. W takim jednak przypadku rada gminy winna podjąć uchwałę o odstąpieniu od sporządzenia takiego planu. Odstąpienie od powinności sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu górniczego jest wyjątkiem, a wyjątki nie podlegają wykładni rozszerzającej. Uchwała rady gminy podjęta w przedmiocie odstąpienia od sporządzenia planu określonego w art. 53 Prawa geologicznego i górniczego podlega kontroli na zasadach określonych w art. 101 u.s.g.

Konkludując, jeśli z mocy art. 53 ust. 1 w związku z art. 48 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2005 r., Nr 228, poz. 1947, ze zm.) na określonej gminie spoczywa obowiązek sporządzenia (aktualizacji) miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu górniczego, to tym samym na gminie tej ciąży obowiązek wykonania czynności nakazanych prawem, o jakich mowa w art. 101 a ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 ze zm.). W takim przypadku nie zachodzi podstawa do uznania skargi wniesionej w trybie art. 101 a ust. 1 u.s.g. za niedopuszczalną w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.

Z powyższych względów usprawiedliwiony jest zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w art. 101a ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 48 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.