Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 964/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-03-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6361 Rejestr  zabytków
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 31 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Izabela Ostrowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 marca 2016 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia "[...]" w [...] na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lutego 2015 r. znak [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz punkt II postanowienia [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we [...] Nr [...] z dnia [...] listopada 2014 r. II. zasądza od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz Stowarzyszenia "[...]" w [...] kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez Stowarzyszenie "[...]" w [...] jest postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lutego 2015 r. znak: [...], utrzymujące w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] listopada 2014r.Nr [...] w części odmawiającej dopuszczenia Stowarzyszenia "[...]" w [...] do udziału w postępowaniu.

Pismem z dnia [...] września 2014 r. skarżące Stowarzyszenie zwróciło się do [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z wnioskiem o wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie wpisu do rejestru zabytków budynku mieszkalnego przy ul. [...] we [...] oraz o dopuszczenie Stowarzyszenia do udziału w tym postępowaniu. Żądania te sformułowano w oparciu o art. 31 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej: k.p.a.).

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r. Nr [...][...] Wojewódzki Konserwator Zabytków we [...], działając na podstawie art. 31 § 1 i 2 k.p.a., w pkt 1 – wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wpisu do rejestru zabytków nieruchomych budynku położonego przy ul. [...] we [...], w pkt 2 – odmówił dopuszczenia Stowarzyszenia "[...]" w [...] do udziału w ww. postępowaniu.

W uzasadnieniu orzeczenia, odnośnie pkt 1 wniosku Stowarzyszenia organ wskazał, iż budynek przy ul. [...] usytuowany jest na terenie historycznego układu urbanistycznego [...] i powstał przed 1945r. W konsekwencji organ przyjął, że istnieje cel społeczny we wszczęciu postępowania celem ustalenia czy ww. obiekt posiada wartości kwalifikujące go do objęcia ścisłą ochroną prawną poprzez wpis do rejestru zabytków.

Odnośnie pkt 2 rozpatrywanego wniosku Stowarzyszenia organ stwierdził natomiast, że nie zostały spełnione łącznie przesłanki uregulowane w art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a., a tym samym wniosek Stowarzyszenia o dopuszczenie do udziału w postępowaniu nie mógł być pozytywnie załatwiony. I tak, organ podał, iż zgodnie z ww. przepisem wskazane żądanie musi być uzasadnione celem statutowym organizacji społecznej, nadto – za uwzględnieniem żądania tej organizacji musi przemawiać interes społeczny. Uznał, że ta ostatnia przesłanka w sprawie nie wystąpiła. Organ stwierdził, iż organizacja nie wykazała, że posiada "kwalifikacje", tj. specjalistyczną wiedzę merytoryczną w zakresie historii architektury, która przemawiałaby za jej udziałem w postpowaniu.

Na powyższe postanowienie skarżące Stowarzyszenie wniosło zażalenie, przy czym jako przedmiot zaskarżenia wskazało wyłącznie pkt 2 tego postanowienia. Nie zgodziło się z oceną organu I instancji dokonaną w kontekście dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu.

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r., wskazanym na wstępie, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, po rozpatrzeniu zażalenia Stowarzyszenia "[...]" w [...], orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia w części dotyczącej odmowy dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu.

W uzasadnieniu postanowienia, organ odwoławczy wskazał na wstępie na treść art. 31 § 1 pkt 1 i 2 oraz § 2 tego artykułu k.p.a. Podał, że zgodnie z regulacją zawartą w tych przepisach, organizacja społeczna może wystąpić z żądaniem wszczęcia postępowania lub dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Są to przesłanki inicjatywy procesowej organizacji społecznej, które muszą wystąpić łącznie - cel statutowy organizacji społecznej jest jednym elementem legitymującym żądanie, drugim natomiast jest zgodność tego żądania z interesem społecznym. Rozpatrując wniosek organizacji społecznej, organy administracji muszą rozważać zarówno to, czy udział w postępowaniu znajduje uzasadnienie w postanowieniach statutu organizacji, jak i to, czy za tym udziałem, nawet gdy mieści się on w ramach działalności statutowej, przemawia interes społeczny (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2008 r., sygn. akt II OSK 264/07).

Organ wskazał następnie, że pojęcie interesu społecznego w rozumieniu jakim występuje w art. 31 § 1 k.p.a., jest pojęciem nieostrym, stwarzającym trudności interpretacyjne, mogące doprowadzić niekiedy do skrajności w zbyt zawężającej lub nazbyt rozszerzającej wykładni tego pojęcia przez organy administracji publicznej. Pojęcie to nie zostało zdefiniowane przez ustawodawcę, zatem w każdej sprawie indywidualnej podlega ono wykładni organu, do którego zostało skierowane żądanie oparte na przepisie art. 31 § 1 Kodeksu. W związku z tym organizacja społeczna występująca z takim żądaniem, powinna starać się w każdej sprawie wykazać, że za wszczęciem postępowania z urzędu bądź za dopuszczeniem jej do udziału w postępowaniu przemawia interes społeczny. Dopuszczenie do udziału w postępowaniu podmiotu, który nie broni własnego interesu prawnego, zmienia układ praw procesowych strony, przyznając te prawa też innemu podmiotowi. Przy ustalaniu spełnienia przesłanek z art. 31 k.p.a. przez organizację społeczną nie jest więc dopuszczalna wykładnia rozszerzająca. Nadto, nie jest też dopuszczalna taka wykładnia art. 31 § 1, zgodnie z którą organ administracji publicznej byłby niejako automatycznie zobligowany do uwzględnienia żądania organizacji społecznej z tych tylko powodów, że jest ona formalnie organizacją społeczną, której żądanie jest uzasadnione celami statutowymi, bez badania czy przemawia za tym interes społeczny. Taka wykładnia byłaby sprzeczna z ratio legis cytowanego przepisu, gdyż zawężałaby zakres kompetencji organu określonych w § 2 tego przepisu.

Organ dostrzegł przy tym, że poglądy takie były wielokrotnie już wyrażane w orzecznictwie sądów administracyjnych. Wskazał również na wyrok WSA w Warszawie o sygn. akt VII SA/Wa 437/14, w którym to -jak podał- Sąd stwierdził, że "udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym nie może służyć partykularnym interesom samej organizacji społecznej, jak również nie może prowadzić do naruszenia sfery prywatności stron postępowania poprzez nadmierne poszerzenie kręgu jego uczestników (...). Konsekwentnie organizacja społeczna powinna być dopuszczona do udziału w postępowaniu, gdy będzie się to przyczyniało do lepszego wypełnienia przez postępowanie administracyjne jego funkcji. (...) to organizacja społeczna powinna uprawdopodobnić (...), że przyczyni się aktywnie do lepszego wypełnienia przez postępowanie administracyjne jego celów. Organizacja ubiegająca się o dopuszczenie do udziału w postępowaniu winna wykazać - konkretnie i szczegółowo - interes społeczny w tym postępowaniu, a także wskazać jak realnie jest w stanie bronić interesu społecznego. Organizacja społeczna powinna więc wykazać, jakie posiada "kwalifikacje" do występowania w danej konkretnej sprawie. Musi bowiem istnieć merytoryczne powiązanie pomiędzy przedmiotem sprawy a osiągnięciami, specjalizacją działania, a nie tylko celami tej organizacji. (...) za udziałem organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym interes społeczny będzie przemawiał tylko wtedy, gdy będzie ona dysponowała wiedzą merytoryczną w kwestiach objętych swoimi celami statutowymi, ale i rozeznaniem w sprawie, w której ma uczestniczyć." Organ podkreślił jednocześnie, że kwalifikacji ani specjalizacji działania organizacji społecznej nie można utożsamiać z kwalifikacjami, jakie powinien posiadać wyspecjalizowany organ administracji publicznej. Niemniej jednak, organizacja taka powinna wykazać, że posiada choćby pewien zasób wiedzy specjalistycznej o przedmiocie postępowania, na poziomie, który pozwoli jej na rzeczywiste przyczynienie się do ulepszenia postępowania, a tym samym - realną obronę interesu społecznego. Nie może to być zatem wiedza wyłącznie na poziomie przeciętnym, "takim jaką posiadają wszyscy". Nie ma przy tym znaczenia, z jakich źródeł ta wiedza pochodzi, nie ma przeszkód by wynikała ona nie z ukończonych studiów, a np. wyłącznie z zainteresowań pozazawodowych i doświadczeń życiowych członków Stowarzyszenia. Posiadanie takiej wiedzy powinno wynikać z kierowanych do organu właściwego wniosków i innych pism w danej sprawie.

Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy organ odwoławczy stwierdził, że z akt postępowania wynika, iż Stowarzyszenie "[...]" jest organizacją społeczną, a ochrona zabytków należy do jego zadań statutowych. Jednakże wnioskujące Stowarzyszenie nie uprawdopodobniło, że interes społeczny przemawia za jego udziałem w postępowaniu w sprawie wpisu do rejestru zabytków budynku położonego we [...] przy ul. [...]. We wniosku o wszczęcie postępowania Stowarzyszenie, poza zgłoszeniem żądania w tym zakresie, w ogóle nie odniosło się do tej kwestii. Pomimo iż jego członkowie posiadają, jak wynika z innych spraw prowadzonych przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, wiedzę w zakresie kulturoznawstwa i historii sztuki, a także prawa, Stowarzyszenie nie wykazało, że posiada rozeznanie w tej konkretnej sprawie, które uzasadniałoby stwierdzenie, że udział Stowarzyszenia w niniejszym postępowaniu leży w interesie społecznym. Uzasadniając wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie wpisu do rejestru zabytków, Stowarzyszenie wskazało na okoliczności o charakterze ogólnym, podane do publicznej wiadomości lub dostępne powszechnie. Stowarzyszenie, korzystając z wiedzy i wykształcenia posiadanych przez jego członków, nie wskazało choćby w ogólnym zarysie, na czym polegają wartości przedmiotowego budynku, także w swoim zażaleniu. Stowarzyszenie zatem nie uprawdopodobniło, iż przyczyni się aktywnie do lepszego wypełnienia przez postępowanie administracyjne jego celów.

W skardze na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, skarżące Stowarzyszenie wniosło o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości zarzucając naruszenie przepisów postępowania a to poprzez nieuwzględnienie wiedzy merytorycznej Stowarzyszenie w kwestiach objętych swoimi celami statutowymi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).

W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia wystąpiły, wobec czego skargę należało uwzględnić.

Przypomnieć należy, iż Sąd kontrolował w niniejszej sprawie postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lutego 2015 r. znak: [...], utrzymujące w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków Nr [...] z dnia [...] listopada 2014 r. w zaskarżonej części, dotyczącej odmowy dopuszczenia Stowarzyszenia "[...]" w [...] do udziału w postępowaniu. Orzeczenia te zapadły w związku z żądaniem skarżącego Stowarzyszenia, które w piśmie z dnia [...] września 2014 r. wystąpiło w trybie art. 31 § 1 k.p.a. o wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie wpisu do rejestru zabytków budynku przy ul. [...] we [...] oraz o dopuszczenie do udziału w tym postępowaniu. Powodem wydania wskazanych postanowień, rozstrzygających (w zaskarżonej części) w oparciu o art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. w sposób negatywny dla skarżącego Stowarzyszenia było uznanie, iż za jego udziałem w postępowaniu nie przemawia interes społecznych.

W ocenie Sądu, wskazanych postanowień (w zakresie zaskarżonym, dotyczącym odmowy dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu), w okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy nie sposób uznać za prawidłowe już tylko z tej przyczyny, że pozostają one w sprzeczności z treścią art. 31 k.p.a., niezależnie od tego, czy oceny przesłanki "interesu społecznego", o której mowa w tym przepisie dokonano w sposób właściwy i uprawniony.

Rozwijając powyższe wskazać trzeba, że zgodnie z art. 31 § 1 k.p.a. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem:

1) wszczęcia postępowania,

2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu,

jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny.

Zgodnie natomiast z § 2 art. 31 kpa, organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu. Na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania lub dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji społecznej służy zażalenie.

W doktrynie, w kontekście przytoczonych regulacji prawnych, zauważa się, iż inicjatywa procesowa organizacji społecznej w sprawie dotyczącej innej osoby może przybrać postać: żądania tylko wszczęcia postępowania; żądania wszczęcia oraz dopuszczenia do udziału w nim; albo - żądania dopuszczenia do udziału w postępowaniu już toczącym się w każdej instancji i w każdym trybie (v. J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania Administracyjnego, Komentarz, wyd. 12 C. H. Beck, str. 214). Zdaniem innych komentatorów, z ww. unormowań wynika prawo organizacji społecznej do żądania wszczęcia postępowania lub dopuszczenia jej do udziału w (toczącym się) postępowaniu dotyczącym innej osoby. Wówczas to, podkreśla się także, że "(...) organizacja społeczna, która domaga się wszczęcia postępowania, nie musi żądać jednocześnie dopuszczenia jej do udziału w tym postępowaniu. W wypadku bowiem, gdy żądanie wszczęcia postępowania zostanie uznane przez organ administracji publicznej za zasadne, organizacja społeczna uczestniczy w tym postępowaniu na prawach strony. Do uznania organizacji społecznej należy zaś, czy będzie uczestniczyła w postępowaniu wszczętym na jej żądanie. (v. A. Wróbel, Komentarz z 2015 r., Lex/el. do art. 31 k.p.a.).

Sąd orzekając w niniejszej sprawie przychyla się do tej ostatniej z przywołanych koncepcji zauważając, iż treść art. 31 § 1 Kodeksu daje podstawę organizacji społecznej do sformułowania dwóch odrębnych żądań, przysługujących w istocie w zależności od stanu sprawy. Uprawnienie z art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. o dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu w danej sprawie istnieje tylko wówczas, jeżeli postępowanie to jest w toku. Instytucja ta nie funkcjonuje bowiem samodzielnie, abstrakcyjnie w oderwaniu od konkretnej sprawy. W przypadku zatem, gdy nie toczy się postępowanie w sprawie "innej osoby", a do jego wszczęcia władny jest organ z urzędu, organizacja społeczna może skorzystać z przepisu art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a. i wnieść o wszczęcie postępowania z urzędu na tej podstawie. Uwzględnienie jej żądania w takim przypadku daje jej zaś prawo udziału w postępowaniu na prawach strony, bez dodatkowego rozstrzygania organu w tej kwestii. O tym bowiem przesądza sam fakt uwzględnienia jej żądania sformułowanego na podstawie art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a.

Przy czym, w ocenie Sadu, niezależnie od tego, za którą z ww. koncepcji należałoby się opowiedzieć, to zawsze określone w omawianym przepisie art. 31 Kodeksu, możliwości działania organizacji społecznej w postępowaniu uzależnione są od łącznego wystąpienia następujących przesłanek: a) postępowanie administracyjne nie dotyczy praw i obowiązków organizacji społecznej, lecz praw i obowiązków "innej osoby", czyli strony (stron) tego postępowania, b) jest to uzasadnione celami statutowymi organizacji społecznej, c) przemawia za tym interes społeczny. Niezależnie więc od treści żądania sformułowanego przez organizację społeczną na podstawie art. 31 § 1 k.p.a. (i przyjęcia jednej z dwóch ww. koncepcji), pozytywne jego rozpatrzenie będzie za każdym razem uzależnione od oceny, czy wystąpiły wskazane przesłanki. Z tego wynika, iż zarówno żądanie wszczęcia postępowania, czy - żądanie wszczęcia i zarazem dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu, będzie uzależnione od dokonania oceny w tym samym zakresie, tj. w zakresie celu statutowego i interesu społecznego. To z kolei prowadzi do wniosku, iż analizowane przepisy nie pozwalają organowi administracji publicznej, orzekającemu w związku z żądaniem organizacji społecznej, na wszczęcie z urzędu postępowania w oparciu o art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a., a jednocześnie na rozstrzygnięcie o odmowie dopuszczenia tej organizacji do udziału w postępowaniu. Skoro bowiem organ uznał, że wystąpiły przesłanki z art. 31 § 1 uzasadniające uwzględnienie żądania organizacji społecznej dotyczącego wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego, to jednocześnie (w tym samym, czy odrębnym akcie administracyjnym) nie może on stwierdzić, że te same przesłanki analizowane w kontekście art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. nie mają miejsca. Stanowiłoby to wyraz niekonsekwencji w działaniu organu i braku logiki, i co istotne – prowadziłoby do naruszenia zasad ogólnych Kodeksu, w tym zasady pogłębiania zaufania wyrażonej w art. 8. Przesłanki te w jednym i drugim przypadku odnoszą się do tej samej materii, w związku z tym samym przedmiotem sprawy, a wobec tego nie mogą być różnie oceniane.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać trzeba, iż skarżące Stowarzyszenie wystąpiło przede wszystkim z żądaniem wszczęcia postępowania, w sprawie, która mogła być wszczęta z urzędu, tj. o wpis do rejestru zabytków nieruchomych. Organ I instancji uwzględnił to żądanie, uznając, iż przesłanki z art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a. zostały spełnione. W krótkim w tej materii uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] listopada 2014 r. wyraźnie przedstawił ocenę, jakiej dokonał w związku z ww. żądaniem skarżącego w oparciu o przepis art. 31. Wskazał m. in., iż za wszczęciem z wniosku Stowarzyszenia, z urzędu postępowania we wskazanym trybie przemawiał cel społeczny, a tym samym ustalenie, czy obiekt, którego dotyczy żądanie posiada wartości kwalifikujące go do objęcia ochroną konserwatorską. Z tego powodu w pkt 1 postanowienia orzekł o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wpisu do rejestru zabytków nieruchomych budynku przy ul. [...] we [...].

W pkt 2 sentencji tego postanowienia – orzekł natomiast o odmowie dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w tym postępowaniu, uznając, że przesłanki z art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. nie wystąpiły. Tego rodzaju rozstrzygnięcie jest w ocenie Sądu wewnętrznie sprzeczne. Te same przesłanki, co do tego samego Stowarzyszenia i przedmiotu sprawy, nie mogą bowiem z jednej strony uzasadniać uwzględnienia żądania sformułowanego w trybie art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a., a jednocześnie sprzeciwiać się uwzględnieniu żądania sformułowanego w oparciu o pkt 2 art. 31 § 1. Nie ma przy tym żadnych wątpliwości z czyjej inicjatywy i na jakiej podstawie doszło do wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie. Nie ma też wątpliwości, że to wyłącznie na skutek działań Stowarzyszenia organ zajął się sprawą. Nie można w konsekwencji stwierdzić, że skarżące Stowarzyszenie (w takim przypadku) nie ma możliwości uczestniczenia w uruchomionym na jego żądanie postępowaniu.

Z tych też przyczyn za konieczne Sąd uznał uwzględnienie skargi, i uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia go poprzedzającego w zakresie pkt 2. Sąd nie podziela bowiem takiego stanowiska, iż wszczęcie postępowania na wniosek , choć z urzędu ,organizacji nie przesądza o jej udziale w tym postępowaniu. Przy czym Sąd nie ma wątpliwości, iż żądanie wszczęcia postępowania oraz żądanie dopuszczenia od udziału w postępowaniu stanowią dwa odrębne uprawnienia organizacji społecznej. Niemniej raz jeszcze dostrzega, iż każde z nich przysługuje w innym stanie sprawy, to pierwsze – gdy w konkretnej sprawie postępowanie nie toczy się. Wówczas żądanie organizacji społecznej winno być sformułowane wyłącznie na podstawie art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a., a uwzględnienie tego żądania przesądza jednocześnie o prawach organizacji w tym postępowaniu. W takim też przypadku, nie ma podstaw do formułowania żądania w oparciu o art. 31 § 1 pkt 2 Kodeksu (bo żadne postępowanie na tym etapie, w dacie wniesienia tego żądania, nie ma miejsca), a jeśli takie żądanie (wyłącznie z ostrożności procesowej wnioskodawcy) zostało zgłoszone – nie ma podstaw do tego, aby zostało załatwione negatywnie dla wnoszącego. Innymi słowy, wszczęcie postępowania na wniosek organizacji społecznej stanowi jednocześnie o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu (bez względu na to, czy osobne rozstrzygnięcie tej treści zapadnie, czy też nie).

Zajmując taki pogląd i kierując się wskazaną interpretację przepisów art. 31 Kodeksu, Sąd nie mógł więc za prawidłowe uznać orzeczenie organu I instancji (podtrzymane w części przez organ II instancji), rozstrzygające o wszczęciu postępowania z wniosku organizacji i jednocześnie – o odmowie dopuszczenia jej do udziału w tym postępowaniu. Te też powody zaważyły na treści wyroku Sądu w niniejszej sprawie.

Orzekając ponownie w sprawie organ I instancji winien uwzględnić powyższe uwagi Sądu, tak co do konieczności rozstrzygania w sprawie w kontekście art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a., jak i co do uprawnień skarżącej organizacji w tym postępowaniu. Winien też mieć na uwadze, że postępowanie niniejsze nie stało się bezprzedmiotowe, a to na skutek zakończenia postępowania głównego (na którą to okoliczność wskazało w piśmie procesowym Stowarzyszenie). Sąd podziela bowiem w całości pogląd wyrażony w tej materii przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 października 2013 r. o sygn. akt II OSK 1217/12 (Lex nr 1455418). W wyroku tym Sąd Naczelny wskazał, iż "W sytuacji złożenia przez organizację społeczną wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu na podstawie art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a., uprawnienie tej organizacji do dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu na prawach strony (art. 31 § 3 k.p.a.) nie wygasa wskutek wydania decyzji kończącej to postępowanie nawet wówczas, gdy nabyła ona cechę formalnej ostateczności wobec niewniesienia odwołania. Wniosek ten nadal podlega merytorycznemu rozpatrzeniu, a w razie pozytywnego jego załatwienia decyzja ta traci powyższą cechę i podlega doręczeniu tej organizacji stosownie do art. 109 § 1 w zw. z art. 31 § 3 k.p.a."

W tej sytuacji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.