Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 21/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją uchwałę
Powołane przepisy: article: art. 64 ust. 4, 65 ust. 1, art. 66 ust. 1 pkt 4 lit. a i b
journal: Dz.U. 2009 nr 146 poz 1188
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.
article: art. 61 par. 2 i 3, 134, 135
journal: Dz.U. 2009 nr 26 poz 157
law: Ustawa z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury.
article: art. 30 par. 1 pkt 2, 45, 47, 51 par. 1
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: art. 10, 107 par. 3, 140
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Protokolant st. sekr. sąd. Paulina Paczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu na listę adwokatów 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] sierpnia 2010 r. oraz uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] maja 2010 r.; 2. stwierdza, że uchylona decyzja i uchylone uchwały nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego M. L. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] października 2010 r., Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") w związku z art. 68 ust. 6a oraz w związku z art. 65 ust. 1 i art. 66 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2009r. Nr 146, poz. 1188 z późn. zm., dalej: "p.o.a."), po rozpatrzeniu odwołania M. L. z dnia 25 sierpnia 2010 r. od uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej (dalej: Prezydium NRA) z dnia [...] sierpnia 2010 r., Nr [...], utrzymującej w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej (dalej: ORA) w [...] z dnia [...] maja 2010 r. Nr [...] o odmowie wpisu wnioskodawcy na listę adwokatów Izby Adwokackiej w [...], utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę Prezydium NRA.

Minister Sprawiedliwości uzasadnił to tym, że M. L. (nazywany dalej “skarżącym") w dniu 1 lutego 2010 r. złożył w Okręgowej Radzie Adwokackiej w [...] wniosek o wpis na listę adwokatów na podstawie art. 65 oraz art. 66 ust. 1 pkt 4 p.o.a.

Uchwałą z dnia [...] maja 2010 r. Okręgowa Rada Adwokacka w [...] odmówiła skarżącemu wpisu na listę adwokatów, uznając, iż skarżący nie spełnia przesłanek wymienionych w art. 66 ust. 1 pkt. 4 w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 20 lutego 2009 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy - Prawo o notariacie (Dz. U. z 2009 r. Nr 37, poz. 286), gdyż łącznie przepracował jedynie 33 miesiące i 26 dni. Okres ten jest niewystarczający, ponieważ Prawo o adwokaturze wymaga łącznego przepracowania 36 miesięcy. Okres pracy strony w Z. [...] w B. nie został zaliczony do okresu stażu uprawniającego do wpisu na listę adwokatów. W Z. skarżący bowiem pracuje jako doradca prawny, które to stanowisko, w myśl art. 66 ust. 1 pkt 4 p.o.a nie upoważnia do wpisu na listę adwokatów.

Okręgowa Rada Adwokacka w [...] nie podzieliła poglądu strony, iż okres 3 miesięcy pozostawania bez pracy na stanowisku asesora sądowego w Sądzie Rejonowym w [...] powinien podlegać zaliczeniu do stażu na stanowisku asesora sądowego, gdyż art. 66 ust. 1 pkt 4 p.o.a. mówi o zajmowaniu określonego stanowiska, a przez ten okres skarżący pozostawał bez pracy, nie zajmując go faktycznie.

Od powyższego rozstrzygnięcia skarżący złożył odwołanie do Prezydium NRA, które uchwałą z dnia [...] sierpnia 2010 r. utrzymało w mocy zaskarżoną uchwałę, podzielając argumentację organu I instancji. Ponownie podkreślono, że okres "zajmowania stanowiska" w myśl art. 66 ust. 1 pkt 4 p.o.a. odnosi się do faktycznego, a nie tylko formalnego czasu pozostawania na danym stanowisku i rzeczywistego wykonywania funkcji z nim związanych. Takie jest ratio legis ustawy, której celem było precyzyjne określenie wymogów "odpowiedniej praktyki", pozwalającej na samodzielne wykonywanie zawodu adwokata. Do tak rozumianej praktyki nie można zaliczyć samego pozostawania w stosunku pracy, bez pełnienia obowiązków z niego wynikających, a tym samym bez nabywania niezbędnego doświadczenia, a który to efekt wywołał wyrok Sądu, przywracający skarżącego do pracy.

Prezydium NRA zauważyło, że rozwiązania wynikające z art. 51 k.p. nie mogą znaleźć bezpośredniego zastosowania do sytuacji regulowanej treścią art. 66 ust. 1 pkt. 4 p.o.a., gdyż przepis wymaga wykładni zgodnej z celami ustawy.

Prezydium NRA odmówiło także racji skarżącemu, który oczekiwał odpowiedniego wydłużenia 5-letniego okresu poprzedzającego złożenie wniosku w sytuacji zatrudnienia na niepełnym etacie. Organ zauważył, że celem zakreślenia tylko 5-letniej cezury czasowej jest stworzenie gwarancji aktualności praktycznych kwalifikacji kandydata do zawodu adwokata i zminimalizowanie ryzyka, że uprawnienia zawodowe zyskają osoby dysponujące wiedzą i doświadczeniem sprzed wielu lat.

Wymóg "proporcjonalnego wydłużenia", o którym mowa w art. 66 ust. 4 p.o.a. dotyczy tylko okresów faktycznego wykonywania pracy. Nie dotyczy zaś wydłużenia okresu, w którym ta praca miałaby być wykonywana.

W ocenie Prezydium NRA, organ I instancji prawidłowo ustalił okres stażu skarżącego, uwzględniając wszystkie okresy zatrudnienia, począwszy od dnia 1 lutego 2005 r., stwierdzając, że okres ten nie wyniósł wymaganych 36 miesięcy.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2010 r. skarżący złożył odwołanie od uchwały Prezydium NRA do Ministra Sprawiedliwości, wnosząc o jej uchylenie i wpisanie go na listę adwokatów Izby Adwokackiej w [...], ewentualnie o uchylenie zaskarżonej uchwały i przekazanie sprawy Prezydium NRA do ponownego rozpoznania.

Minister Sprawiedliwości w powoływanej decyzji z dnia [...] października 2010r. potwierdził prawidłowość postępowania organów samorządu adwokackiego, iż skarżący nie spełniał przesłanek niezbędnych do wpisania na listę adwokatów w związku z brakiem ustawowo wymaganej 36 - miesięcznej praktyki w zawodzie prawniczym.

Minister Sprawiedliwości wskazał, że z dokumentów dołączonych do wniosku o wpis na listę adwokatów wynikało, że skarżący w latach 1994 - 1999 ukończył studia wyższe na Uniwersytecie w [...], gdzie w dniu [...] czerwca 1999 r. uzyskał tytuł magistra prawa.

W latach 1999 - 2002 odbył etatową aplikację sędziowską, a następnie w dniach [...] oraz [...] kwietnia 2002 r. złożył z wynikiem pozytywnym egzamin sędziowski.

Od dnia [...] sierpnia 2002 r. do dnia [...] sierpnia 2006 r. skarżący był asesorem sądowym uprawnionym do wykonywania czynności sędziego w Sądzie Rejonowym w [...]. Z uwagi na toczące się wobec niego postępowanie dyscyplinarne Minister Sprawiedliwości nie przyznał mu uprawnień do wykonywania czynności sędziowskich na kolejny okres. Do dnia [...] października 2006 r. skarżący wykonywał czynności referendarza sądowego, po czym na skutek wypowiedzenia skarżącemu stosunku pracy, uległ on rozwiązaniu z dniem [...] października 2006 r.

Nadto, z załączonych do akt orzeczeń sądowych wynikało, że skarżący wystąpił z powództwem o uznanie powyższego wypowiedzenia za bezskuteczne.

Sąd Rejonowy - Sąd Pracy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w [...] wyrokiem z dnia [...] października 2006 r., sygn. akt [...] powództwo oddalił. Na skutek apelacji skarżącego, Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w [...] wyrokiem z dnia [...] października 2007 r., sygn. akt [...] zmienił zaskarżone orzeczenie w ten sposób, że przywrócił skarżącego do pracy na stanowisku asesora wykonującego czynności referendarza sądowego w [...] Sądu Rejonowego w [...] z siedzibą w [...] oraz zasądził na jego rzecz od Sądu Rejonowego w [...] kwotę 14.276,61 zł tytułem wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy, pod warunkiem jej podjęcia przez skarżącego.

W dniu [...] października 2007 r. skarżący ponownie podjął pracę na stanowisku asesora wykonującego czynności referendarza sądowego w Sądzie Rejonowym w [...]. Stanowisko to zajmował do dnia [...] sierpnia 2008 r., tj. do czasu rozwiązania z nim stosunku pracy,

W okresie od dnia [...] maja 2007 r. do dnia [...] października 2007 r. skarżący był zatrudniony w charakterze asystenta sędziego w Sądzie Apelacyjnym w [...], w wymiarze 1/2 etatu.

Natomiast od [...] lipca 2009 r. skarżący jest zatrudniony w Z. [...] w [...], na stanowisku doradcy prawnego, w wymiarze 1/4 etatu.

Minister Sprawiedliwości, dokonując analizy sytuacji prawnej skarżącego, wskazał, że ustawa z dnia 20 lutego 2009 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy - Prawo o notariacie zmieniła dotychczasową treść art. 66 ustawy - Prawo o adwokaturze. Zgodnie z aktualnym brzmieniem (nadanym powołaną ustawą z 20 lutego 2009 r.) art. 66 p.o.a. wymogu odbycia aplikacji adwokackiej i złożenia egzaminu adwokackiego nie stosuje się do osób, które po zdanym egzaminie sędziowskim lub prokuratorskim po dniu 1 stycznia 1991 r. oraz w okresie 5 lat przed złożeniem wniosku o wpis na listę adwokatów, łącznie przez okres co najmniej 3 lat:

a) zajmowały stanowisko asesora sądowego, asesora prokuratorskiego, referendarza sądowego, starszego referendarza sądowego, aplikanta sądowego, aplikanta prokuratorskiego, aplikanta sądowo - prokuratorskiego, asystenta sędziego, asystenta prokuratora lub

b) wykonywały wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej przez adwokata lub radcę prawnego na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej w kancelarii adwokackiej, zespole adwokackim, spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej o których mowa w art. 4a ust. 1 lub kancelarii radcy prawnego, spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej, o których mowa w art. 8 ust 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 123, poz. 1059 z późn. zm.).

Minister Sprawiedliwosci stwierdził, że skarżący, co prawda legitymuje się zdanym po [...] stycznia 1991 r. egzaminem sędziowskim, jednakże w okresie 5 lat przed złożeniem wniosku o wpis na listę adwokatów (czyli począwszy od dnia 1 lutego 2005 r.) nie zajmował przez okres co najmniej 3 lat stanowisk, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 4a p.o.a. Skarżący zajmował wymagane w/w przepisem stanowiska, lecz przez zbyt krótki okres czasu. Stanowisko asesora sądowego zajmował bowiem w okresach od dnia [...] lutego 2005 r. do dnia [...] października 2006r. (to jest przez 21 miesięcy) oraz od dnia [...] października 2007 r. do dnia [...] sierpnia 2008 r. (to jest przez 10 miesięcy i 2 dni). W okresie od dnia [...] listopada 2006 r. do dnia [...] maja 2007 r. skarżący nie świadczył pracy. Następnie od dnia [...]maja 2007 r. do dnia [...] października 2007 r. był zatrudniony na 1/2 etatu w charakterze asystenta sędziego, co stosownie do art. 66 ust. 4 p.o.a., podlega zaliczeniu w rozmiarze 2 miesięcy i 22 dni.

Jednocześnie Minister Sprawiedliwości za niesporne uznał, iż praca skarżącego w Z. [...], nie jest tym rodzajem zatrudnienia, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 4b p.o.a.

Organ przyjął, że skarżący zajmował wymagane przepisami ustawy stanowiska łącznie przez 33 miesiące i 24 dni.

Minister Sprawiedliwości podkreślił, że wiążący jest jedynie okres rzeczywistego wykonywania przez skarżącego czynności asesora sądowego oraz asystenta sędziego. Organ nie podzielił natomiast poglądu skarżącego, iż na skutek przywrócenia do pracy, zaliczeniu na jego rzecz winien podlegać również okres od dnia [...] listopada 2006 r. do dnia [...] maja 2007 r., kiedy to faktycznie nie świadczył pracy i nie wykonywał czynności asesora. Okoliczność, że skarżący na mocy wyroku Sądu Pracy został przywrócony do pracy i otrzymał wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy nie może przesądzać, w opinii Ministra Sprawiedliwosci, o potraktowaniu tego okresu czasu za równorzędny z okresem "zajmowania stanowiska asesora sądowego", o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 4 lit. a p.o.a.

W ocenie Ministra Sprawiedliwości, nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skarżącego naruszenia przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 51 § 1 zd. 1 k.p., gdyż nie ma on bezpośredniego zastosowania do sytuacji regulowanej treścią art. 66 ust. 1 pkt 4 lit. a p.o.a.

Skarżący został mianowany asesorem sądowym dnia [...] sierpnia 2002 r. Stosunek pracy asesora sądowego miał charakter terminowy, zaś asesura miała na celu sprawdzenie jego przydatności do bycia w przyszłości sędzią.

W okresie zajmowania stanowiska asesora przez skarżącego, obowiązywała ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 z późn. zm., dalej: "u.s.p.").

Zgodnie z art. 5 k.p. jeżeli stosunek pracy określonej kategorii pracowników regulują przepisy szczególne, przepisy Kodeksu pracy stosuje się w zakresie nieuregulowanym tymi przepisami. W odniesieniu do osób mianowanych, w Kodeksie pracy jest jedynie jeden przepis, a mianowicie art. 76 k.p, który stanowi, że stosunek pracy nawiązuje się na podstawie mianowania w przypadkach określonych odrębnymi przepisami.

Minister Sprawiedliwości zauważył, że mianowanie asesora sądowego oraz zwolnienie go nie są typowymi czynnościami z zakresu prawa pracy. Zastrzeżono bowiem dla nich formę decyzji. Mianowanie jest aktem administracyjnym. W orzecznictwie odmiennie traktuje się sytuacje, gdy skutkiem mianowania jest powstanie stosunku służbowego o charakterze administracyjnym (np. w policji, wojsku) oraz gdy mianowanie powoduje powstanie służbowego stosunku pracy (np. w razie zatrudnienia w prokuraturze, wymiarze sprawiedliwości). W tej drugiej sytuacji mianowanie jest również aktem prawa pracy (czynnością prawną z zakresu prawa pracy). Ustanie stosunku pracy z mianowania powodują zasadniczo czynności prawne i zdarzenia tego samego rodzaju, jakie stanowią przyczyny ustania stosunków pracy opartych na umowach o pracę. Rozwiązanie stosunku pracy z pracownikiem mianowanym może nastąpić w drodze wypowiedzenia (jak to miało miejsce wobec wnioskodawcy), bez wypowiedzenia i na mocy porozumienia stron. W przypadkach wyraźnie określonych w odpowiednich przepisach stosunki pracy z mianowania wygasają (rozwiązują się "z mocy prawa").

Minister Sprawiedliwości odwołał się do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2007 r., sygn. I PZP 3/07, która - wprawdzie wydana w nieco odmiennym stanie faktycznym – ale podlegająca zastosowaniu w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu Sąd Najwyższy stwierdził, że odwołanie ze stanowiska asesora sądowego jest zawsze prawnie skuteczne - niezależnie od przyczyn i bez względu na dochowanie wymagań formalnych. Zwolnienie asesora sądowego ze stanowiska służbowego po uprzednim wypowiedzeniu jest co do zasady (art. 5 k.p.) - równoznaczne z wypowiedzeniem umowy o pracę. Wadliwie zwolnionemu asesorowi przysługują natomiast roszczenia z kodeksu pracy.

Odwołanie skarżącego ze stanowiska asesora, choć wadliwe, było skuteczne. Za okres pozostawania bez pracy skarżącemu przyznano wynagrodzenie, lecz nie jest to równoznaczne z uznaniem, że w tym czasie "zajmował" on stanowisko asesora sądowego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 4 lit. a p.o.a.

Zgodnie z założeniami do ustawy z dnia 20 lutego 2009 r., nowelizacja powyższa miała na celu wyeliminowanie zastrzeżeń Trybunału Konstytucyjnego, dotyczących dopuszczenia do wykonywania zawodu adwokata lub radcy prawnego osób, które nie posiadają praktyki prawniczej oraz zmiany zawodu prawniczego, która mogła się odbywać na zasadzie automatyzmu, utrudniającego sprawowanie pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu przez samorząd.

Minister Sprawiedliwości podkreślił, iż w spornym okresie skarżący nie wykonywał obowiązków orzeczniczych, ani też czynności referendarza sądowego. Nie nabywał więc praktycznego doświadczenia prawniczego niezbędnego do wykonywania zawodu adwokata.

Minister Sprawiedliwości w pełni podzielił pogląd Prezydium NRA, iż wymóg "proporcjonalnego wydłużenia" z art. 66 ust. 4 p.o.a. dotyczy tylko okresów wykonywania pracy, nie zaś jednoczesnego wydłużenia okresu, w którym ta praca miałaby być wykonywana.

Zdaniem Ministra, nieuprawnione jest twierdzenie skarżącego, aby istniały podstawy do proporcjonalnego wydłużenia wymaganej praktyki, w przypadku jej wykonywania w niepełnym wymiarze, ponad 5-letni okres przed złożeniem wniosku o wpis, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 4 p.o.a. Z literalnego brzmienia tego przepisu jednoznacznie wynika, iż 3 - letni okres praktyki musi przypadać na okres ostatnich 5 lat przed złożeniem wniosku o wpis. W ocenie organu, brak jest podstaw do zastosowania rozszerzającej wykładni tego uregulowania.

Minister podkreślił, że nie ma przeszkód, aby zsumować udokumentowane wymiary cząstkowe etatów, w sytuacji, gdy kandydat w danym 5 letnim okresie, poprzedzającym złożenie wniosku, pracował na cząstkowych etatach. Taka sytuacja nie zachodziła jednak w niniejszej sprawie.

Organ jako niezasadny uznał również zarzut naruszenia art. 2 i art. 32 Konstytucji RP.

Organ nie podzielił stanowiska skarżącego, iż osoby świadczące pracę w niepełnym wymiarze czasu pracy są z góry dyskwalifikowane (dyskryminowane).

Za nieskuteczny uznano także zarzut dotyczący naruszenia przepisów postępowania, a w szczególności art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 140 k.p.a., poprzez brak ustosunkowania się przez Prezydium NRA do zarzutu naruszenia

art. 10 § 1 k.p.a. i treści § 21 "Regulaminu organizacji i funkcjonowania okręgowych rad adwokackich", którego pkt 4 stanowi, iż "przed rozpoznaniem wniosku o wpis na listę dziekan lub inni wyznaczeni adwokaci przeprowadzają z zainteresowanym rozmowę. Dziekan zwraca się do okręgowej rady adwokackiej właściwej dla miejsca zamieszkania lub dotychczasowej aktywności zawodowej zainteresowanego z prośbą o informacje dotyczące zainteresowanego, chyba że przeprowadzenie tych czynności uznaje za zbędne".

Z powyższego uregulowania wynika, że przeprowadzenie rozmowy z kandydatem nie ma charakteru bezwzględnie obowiązującego. Dziekan może bowiem uznać przeprowadzenie takiej rozmowy za zbędne w świetle okoliczności konkretnej sprawy. W rozpatrywanej sprawie, od początku okoliczności faktyczne nie budziły wątpliwości, gdyż były w całości poparte dokumentami przedstawionymi przez skarżącego. Nie zachodziła zatem potrzeba wyjaśniania wątpliwości, czy też uzupełniania materiału i zgłaszania przez zainteresowanego dalszych wniosków dowodowych. Sam skarżący również nie powołuje się na żadne nowe dokumenty i nie żąda uzupełnienia postępowania dowodowego.

Pismem z dnia [...] listopada 2010 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na cytowaną decyzję Ministra sprawiedliwości.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

a) naruszenie przepisów prawa materialnego:

- art. 51 § 1 zd. 1 k.p. poprzez jego niezastosowanie i w efekcie niedoliczenie przez Ministra Sprawiedliwości, a wcześniej przez organy samorządu adwokackiego do okresu pozostawania na stanowisku asesora sądowego okresu pracy, za który na mocy wyroku sądu powszechnego przywracającego do pracy, przyznano skarżącemu wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy,

- art. 66 ust. 4 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 4 p.o.a. poprzez jego niezastosowanie, a tym samym nieprawidłowe uznanie, że zawarte w art. 66 ust. 4 ustawy określenie "okresy, o których mowa w ust. 1 pkt 4 i 5" odnosi się jedynie do wymaganego okresu 3 lat zajmowania odpowiedniego stanowiska,

- art. 32 Konstytucji RP, gdyż według stanowiska Ministra Sprawiedliwości, osoby zatrudnione w wymiarze 1/2 etatu nigdy nie spełnią warunku nałożonego przez ustawę, ponieważ w okresie pięciu lat nie jest możliwe przepracowanie 3 lat, a maksymalnie 2,5 roku, co równocześnie prowadzi do naruszenia art. 2 Konstytucji RP, w kontekście którego niedopuszczalne jest nakładanie jakichkolwiek obciążeń na obywatela, związanych z nieprecyzyjnym przepisem prawa; w konsekwencji stanowisko zajęte przez Ministra Sprawiedliwości, który wbrew przepisowi nie wydłużył proporcjonalnie okresów, z których liczy się okres zatrudnienia, co z kolei prowadzi do wniosku, że osoby wykazujące się nie małą praktyką zawodową są przez niego dyskwalifikowane;

b) naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 140 k.p.a. poprzez usankcjonowanie nieustosunkowania się przez Prezydium NRA do zarzutu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z § 21 pkt 4 zd. 1 "Regulaminu organizacji i funkcjonowania okręgowych rad adwokackich" poprzez nieprzeprowadzenie ze skarżącym, przed podjęciem uchwały, rozmowy a tym samym uniemożliwienie mu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonego żądania a także uniemożliwienie mu złożenia kolejnych wniosków dowodowych.

W uzasadnieniu skargi skarżący podał, że w dacie pierwszego rozwiązania stosunku pracy asesora sądowego (z dnia [...] października 2006 r.) staż pracy skarżącego na tym stanowisku wynosił 4 lata i 3 miesiące. Prawomocnym wyrokiem Sądu Pracy skarżący został przywrócony do pracy na poprzednich warunkach oraz zasądzono na jego rzecz wynagrodzenie za 3 miesiące pozostawania bez pracy. Ten trzymiesięczny okres powinien podlegać doliczeniu do stażu pracy na stanowisku asesora sądowego. Wynika to z art. 51 § 1 k.p., zgodnie z którym pracownikowi, który podjął pracę w wyniku przywrócenia do pracy, wlicza się do okresu zatrudnienia okres pozostawania bez pracy, za który przyznano wynagrodzenie. Natomiast okresu pozostawania bez pracy, za który nie przyznano wynagrodzenia, nie uważa się za przerwę w zatrudnieniu, pociągającą za sobą utratę uprawnień uzależnionych od nieprzerwanego zatrudnienia (art. 51 § 1 zdanie drugie k.p.). Zatem z chwilą dokonania zaliczenia okresu pozostawania bez pracy u dotychczasowego pracodawcy, (gdyż przywrócenie do pracy następuje u niego), pracownik legitymuje się łącznym okresem zatrudnienia składającym się z okresu rzeczywistego zatrudnienia oraz okresu pozostawania bez pracy (za który przyznano wynagrodzenie), a które to okresy ustawodawca utożsamia w zakresie uprawnień pracowniczych.

Wskazując na uzasadnienie stanowiska Ministra Sprawiedliwości oraz Prezydium NRA dotyczące relacji pomiędzy art. 51 § 1 k.p. a sytuacją regulowaną treścią art. 66 ust. 1 pkt 4 lit. a p.o.a., skarżący nie podzielił stanowiska organów, gdyż ustawa – Prawo o adwokaturze nie wprowadziła sobie tylko właściwych kryteriów oceny pracy byłego asesora sądowego, w tym dotyczących zagadnień związanych ze stosunkiem pracy. "Cel ustawy" nie może przekreślać prawidłowości oceny stosunku pracy asesora także przez pryzmat przepisów pracowniczych, dotyczących tej grupy zawodowej.

Zdaniem skarżącego, wykładnia zaprezentowana w zaskarżonej decyzji przez Ministra Sprawiedliwości i uznanie, że stosunek pracy asesora nie podlega modyfikacjom wynikającym z art. 51 k.p., prowadzi do oceny że asesorowie są w państwowej służbie cywilnej (szeroko rozumianej) jedyną kategorią pracowników, którzy uczestniczyli bezpośrednio lub pośrednio w sprawowaniu władzy publicznej i jednocześnie nie podlegają powszechnej regulacji prawa pracy, gdy chodzi o obowiązek doliczenia do okresu zatrudnienia czasu, za który przyznano wynagrodzenie. Nie ulega wątpliwości, że ustawodawca, ustanawiając omawianą regulację, nie chciał osiągnąć takiego skutku.

Prawidłowa wykładnia, uwzględniająca brzmienie art. 51 k.p. powinna prowadzić do wniosku, że w okresie 5 lat przed dniem złożenia wniosku skarżący przez okres 3 lat zajmował stanowiska asesora sądowego i asystenta sędziego, oczywiście przy uwzględnieniu okresu 3 miesięcy za które przyznano wynagrodzenie w wyroku przywracającym do pracy oraz faktu, że na stanowisku asystenta skarżący zatrudniony był na 1/2 etatu.

Skarżący zakwestionował stanowisko Ministra Sprawiedliwości, który przeciwstawił sobie pojęcie "zajmowanie stanowiska" z "zatrudnieniem", uznając, że okres "zajmowania stanowiska" odnosi się do faktycznego, a nie tylko formalnego czasu pozostawania na danym stanowisku i rzeczywistego wykonywania funkcji z nim związanych. Skarżacy odwołał się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 października 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 1247/09, w którym Sąd stwierdził, że sformułowanie “zajmował stanowisko" oznacza zatrudnienie w charakterze: asesora, referendarza czy asysytenta sędziego. Nie ma natomiast w tym przepisie mowy o wykonywaniu faktycznym czynności asesora, referendarza czy asystenta sędziego.

Zdaniem skarżącego, rozważania Ministra Sprawiedliwości nie uwzględniają prawnych regulacji stosunku pracy asesora sądowego i wychodzą z błędnego założenia, że stosunek pracy asesora zawsze był związany z pełnieniem jakichkolwiek obowiązków, w tym orzeczniczych.

Skarżący podał, że powierzenie asesorowi sądowemu pełnienia czynności sędziowskich było na podstawie u.s.p. wyłącznie w kompetencji Ministra Sprawiedliwości. Ustawa ta nie wprowadzała żadnych przesłanek o charakterze materialnoprawnym, które uzależniałyby wydanie aktu upoważnienia od wystąpienia określonych okoliczności. Była to zatem czynność prawna z zakresu administracji sądowej o charakterze uznaniowym. Minister na podstawie przyjętych przez siebie kryteriów oceniał potrzebę jego wydania i mógł - pomimo mianowania określonej osoby asesorem sądowym - nie powierzyć tej osobie pełnienia czynności sędziowskich. Osoba taka wówczas upoważniona była do wykonywania czynności referendarza sądowego, jakkolwiek wcale tych czynności wykonywać nie musiała.

Dopuszczalna zatem była sytuacja, w której mianowany asesor sądowy nie wykonywał żadnych czynności orzeczniczych. Ustawa – Prawo o ustroju sądów powszechnych nie określała w sposób generalny i jednolity zadań i kompetencji asesorów sądowych. Według uregulowań u.s.p. skarżący podzielił asesorów sądowych na :

- tych, którym powierzono pełnienie funkcji sędziowskich w sądzie rejonowym;

- tych, którzy z mocy ustawy upoważnieni byli do wykonywania czynności referendarza sądowego i faktycznie wykonywali te czynności,

- tych, którzy z mocy ustawy upoważnieni byli do wykonywania czynności referendarza sądowego i nie wykonywali tych czynności.

Postawienie przez Ministra Sprawiedliwości znaku równości pomiędzy "zajmowaniem stanowiska" a "faktycznym zajmowaniem stanowiska" kłóciłoby się zatem, w ocenie strony, z unormowaniami dotyczącymi stosunku pracy asesora sądowego. Za każdym bowiem razem ORA musiałaby badać okresy, w których były asesor faktycznie wykonywał czynności z zakresu wymiaru sprawiedliwości, a nie okresy, w którym zajmował stanowisko asesora.

W ocenie skarżącego, przeciwko interpretacji przyjętej przez Ministra Sprawiedliwości przemawia także wykładnia językowa przepisu. Przedmiotowy przepis nie odwołuje się, bowiem do faktu "wykonywania" obowiązków, a jedynie do "zajmowania stanowiska", a tego typu określenie całkowicie abstrahuje od sposobu i okoliczności faktycznego wykonywania powierzonych zadań.

Podkreślił, że pojęć tych nie odróżnia również ustawodawca. Przepis art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. a - odnośnie "referendarza sądowego, starszego referendarza sądowego, aplikanta sądowego, aplikanta prokuratorskiego, aplikanta sądowo-prokuratorskiego, asystenta sędziego, asystenta prokuratora" - mówi o zajmowaniu stanowiska, ale już w ust. 2 pkt 2 art. 66 - w odniesieniu do tych samych stanowisk stanowi o zatrudnieniu.

Wymiennie omawianymi pojęciami posługuje się ustawodawca także w ustawie - Prawo o ustroju sądów powszechnych, w tym w art. 61 § 2.

Ustalając znaczenie treści określenia "okresy, o których mowa w ust. 1 pkt 4", zawartego w art. 66 ust. 4 ustawy, należy – w przekonaiu skarżącego - przede wszystkim zastosować instrumenty wykładni językowej (gramatycznej), która ma pierwszeństwo przed innymi wykładniami, w tym wykładnią systemową i funkcjonalną. Otóż, analiza semantyczna wskazanego przepisu pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że odnosi się on do całości regulacji dotyczącej art. 66 ust. 1 pkt 4 ustawy (a zatem, że dotyczy, zarówno okresu 3-letniego, jak i 5-letniego), nie wyłącza bowiem ani w sposób wyraźny, ani dorozumiany żadnej części z zakresu swojej regulacji.

Dokonując wykładni pojęcia "okresy, o których mowa w ust. 1 i 5" zawartego w art. 66 ust. 4 p.o.a. należy na pierwszym miejscu rozważyć jego treść w świetle dyrektyw wykładni językowo - logicznej. Prawo o adwokaturze nie definiuje tego zwrotu. Trudności interpretacyjne dotyczą przede wszystkim treści zwrotu "okresy". Może on być rozumiany jako odnoszący się jedynie do samego zatrudnienia u danego pracodawcy w danym charakterze, ale może on być interpretowany również jako obejmujący także wymagany okres czasu na samo złożenie wniosku. Obydwie interpretacje mieszczą się w potocznym rozumieniu terminu "okres" jako "przedział czasu", "czas trwania czegoś". Może ono bowiem oznaczać zarówno samo zatrudnienie (zajmowanie określonego stanowiska), jak i czas na złożenie wniosku o wpis na listę adwokatów.

Również wskazanie w art. 66 ust. 1 pkt 4 lit. a p.o.a. - w kontekście rozważanego zwrotu - pozwala na stwierdzenie, że chodzi o "zajmowanie stanowiska" u określonego pracodawcy rozumiane - zdaniem skarżącego – jako miejsce zatrudnienia w znaczeniu ogólnym, z pominięciem ewentualnych przerw w tym zatrudnieniu.

Skarżący, ustalając znaczenie terminu "okresy, o których mowa w ust. 1 pkt 4" zawartego w art. 66 ust. 4 p.o.a., odwołał się również do zasad wykładni celowosciowej. Powołał się na stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, który kwestionując rozwiązanie dotyczące osób posiadających zdany egzamin sędziowski stwierdził, że "mankamentem art. 66 ust. 1 pkt. 2 ustawy znowelizowanej jest brak ustawowego wymogu jakiegokolwiek stażu zawodowego, a nadto - nieokreślenie maksymalnego okresu, jaki upłynął od momentu złożenia - przez ubiegającego się o wpis na listę adwokatów - innego niż adwokacki egzaminu prawniczego. Dopuszcza to ubieganie się o wpis na listę adwokatów przez osoby, które uzyskały przed wielu laty dyplom ukończenia wyższych studiów prawniczych i odbyły inną niż adwokacka aplikację w całkowicie odmiennym systemie prawnym, bez jakiejkolwiek weryfikacji znajomości aktualnie obowiązującego prawa. Nadto umożliwia dostęp do zawodu adwokata osobom bez jakiegokolwiek praktycznego doświadczenia prawniczego, w tym - profilującej umiejętności praktyczne aplikacji zakończonej egzaminem. Sytuacja ta stwarza niebezpieczeństwo nienależytego wykonywania zawodu. W tym zatem zakresie, jako nieodpowiadająca wymogom art. 17 ust. 1 Konstytucji, winna być poddana przez ustawodawcę stosownej modyfikacji".

Stosując się do zaleceń Trybunału Konstytucyjnego, ustawodawca dokonał modyfikacji przepisów ustawy i wprowadził okres 5 - letni na wykonywanie praktyki w okresie poprzedzającym złożenie wniosku.

W przekonaniu skarżącego odniesienie "stosunkowego wydłużenia" jedynie do okresu wymaganego stażu, z pominięciem jednoczesnego proporcjonalnego wydłużenia okresu 5 - letniego pozbawiłoby możliwości ubiegania się o wpis na listę adwokatów osoby zatrudnione na 1/2 etatu. Przy przyjęciu, że osoba taka zatrudniona byłaby na 1/2 etatu przez okres 3 lat, to okres ten - właśnie zgodnie z brzmieniem art. 66 ust. 4 ustawy - ulegałby proporcjonalnemu wydłużeniu do 6 lat zajmowania stanowiska. Nawet, gdyby osoba zatrudniona na 1/2 etatu złożyłaby wniosek o wpis na listę adwokatów nadal pozostając w zatrudnieniu, to wniosek i tak nigdy nie mógłby zostać uwzględniony, bowiem okres 6 lat pracy nie mieściłby się (co oczywiste) w okresie 5-letnim.

Skarżący rozwadze Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pozostawił ocenę, czy w sprawie zaistniała przesłanka nieważności postępowania wskutek pozbawiania strony możności działania poprzez nieprzeprowadzenie, przed podjęciem uchwały, obligatoryjnej rozmowy ze skarżącym, a tym samym uniemożliwienie mu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonego żądania, a tym samym naruszenie art. 10 k.p.a.

W ocenie skarżącego, nieuprawnione wydaje się stanowisko Ministra Sprawiedliwości, że przeprowadzenie rozmowy z kandydatem nie ma charakteru bezwzględnie obowiązującego z uwagi na to, że dziekan może uznać je za zbędne w świetle okoliczności sprawy. Skarżący podkreślił, że w zd. 1 § 21 pkt 1 Regulaminu nie przewidziano żadnego odstępstwa od przeprowadzenia rozmowy. Zaniechanie przeprowadzenia czynności dotyczy tylko zwrócenia się przez dziekana o informacje dotyczące zainteresowanego (zd. 2 § 21 pkt 4 Regulaminu).

W związku z powyższym, skarżący uznał, że organ pozbawił go możności udziału w części postępowania dowodowego, co stanowiło istotne naruszenie przepisów o postępowaniu dowodowym, przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Ponadto Sąd, w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując oceny zasadności skargi wniesionej przez M. L. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2010 r., Sąd doszedł do przekonania, że skarga ta zasługuje na uwzględnienie.

W ocenie organów poszczególnych instancji nie budziło wątpliwości, iż M. L. spełniał wymagania stawiane przez art. 65 ust. 1 p.o.a. kandydatom na adwokata.

Głównym powodem odmowy wpisu skarżącego na listę adwokatów, w ocenie Ministra Sprawiedliwości i organów samorządu adwokackiego było niespełnienie przez zainteresowanego kryteriów wymaganych przez art. 66 ust. 1 pkt 4 lit. a) i b) oraz ust. 4 p.o.a.

Przepis art. 66 ust. 1 pkt 4 p.o.a. stanowi, że wymogu odbycia aplikacji adwokackiej i złożenia egzaminu adwokackiego nie stosuje się do osób, które zdały egzamin sędziowski lub prokuratorski po dniu 1 stycznia 1991 r. oraz w okresie 5 lat przed złożeniem wniosku o wpis na listę adwokatów, łącznie przez okres co najmniej 3 lat:

a) zajmowały stanowisko asesora sądowego, asesora prokuratorskiego, referendarza sądowego, starszego referendarza sądowego, aplikanta sądowego, aplikanta prokuratorskiego, aplikanta sądowo-prokuratorskiego, asystenta sędziego, asystenta prokuratora lub

b) wykonywały wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej przez adwokata lub radcę prawnego na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej w kancelarii adwokackiej, zespole adwokackim, spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej, o których mowa w art. 4a ust. 1, lub kancelarii radcy prawnego, spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej, o których mowa w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059, z późn. zm.).

Zdaniem organów rozpoznających sprawę skarżący nie wykonywał przez okres co najmniej 36 miesięcy (łącznie) przed złożeniem wniosku czynności asesora sądowego (czy to orzeczniczych, czy też referendarza sądowego) oraz asystenta sędziego. Minister zaliczył skarżącemu do praktyki wymaganej przez art. 66 ust. 1 pkt 4 p.o.a. okres 33 miesięcy i 24 dni. Nie uwzględnił natomiast okresu 3 miesięcy, za który przyznano skarżącemu prawo do wynagrodzenia na mocy wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w [...] z dnia [...] października 2007 r., sygn. akt [...].

Z tym stanowiskiem skład orzekający nie może się zgodzić.

Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia Sądu Okręgowego w [...] w wyroku z dnia [...] września 2008 r., sygn. akt

[...] stwierdził, że z uregulowań wówczas obowiązującego art. 134 u.s.p. (z dniem 4 marca 2009 r. przepis ten został uchylony na mocy art. 60 pkt 12 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury - Dz. U. Nr 26, poz. 157) wynikało, że stosunek pracy asesora sądowego był stosunkiem pracy z mianowania. Na podstawie art. 134 u.s.p., Minister Sprawiedliwości mógł mianować asesorem sądowym osobę, która ukończyła aplikację sądową lub prokuratorską i zdała egzamin sędziowski lub prokuratorski i spełniała warunki określone w art. 61 § 1 pkt 1-4 u.s.p. (§ 1). Mianowanie asesorem sądowym nie było jednak dopuszczalne, jeżeli od zdania egzaminu sędziowskiego lub prokuratorskiego upłynął okres dłuższy niż pięć lat, chyba że osoba ta zajmowała stanowisko lub wykonywała pracę albo zawód, o których mowa w art. 61 § 2 i 3 u.s.p., przez okres co najmniej trzech lat po zdaniu egzaminu (§ 2). Można było mianować asesorem sądowym także tego, kto spełniał wymagania określone w art. 61 § 2 i 3 u.s.p. (§ 3). Minister Sprawiedliwości mógł zwolnić asesora sądowego, po uprzednim wypowiedzeniu, za zgodą kolegium sądu okręgowego (§ 5).

Stosunek służbowy asesora sądowego miał charakter bezterminowy, co wynikało z art. 134 i 135 u.s.p. Przepis art. 135 u.s.p., również uchylony na mocy

art. 60 pkt 12 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury w § 1 stanowił, iż Minister Sprawiedliwości może, za zgodą kolegium sądu okręgowego, powierzyć asesorowi sądowemu pełnienie czynności sędziowskich w sądzie rejonowym na czas określony, nieprzekraczający czterech lat. Możliwe było przedłużenie tego okresu do ukończenia przez asesora sądowego

29 lat, a także do czasu zakończenia postępowania, o którym mowa w art. 58 § 4-6. Z kolei w § 3 mówił, że asesor sądowy, któremu nie powierzono pełnienia czynności sędziowskich,był upoważniony do wykonywania czynności referendarza sądowego.

W konsekwencji ustanie stosunku pracy asesora sądowego następowało w wyniku wypowiedzenia w rozumieniu art. 30 § 1 pkt 2 k.p.

Jednocześnie Sąd Najwyższy podkreślił, że stosunek pracy asesora sądowego podlegał szczególnej ochronie z mocy art. 134 § 5 p.u.s.p., tj. ochronie ponad standardy wynikające z powszechnej ochrony trwałości stosunku pracy.

Argumentację tę podtrzymał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 maja 2010 r., sygn. akt I PK 213/09 (LEX 602204), który jak wynika z uzasadnienia dotyczył także skarżącego, a który nie został włączony do materiału dowodowego. Konsekwencją akceptacji powyższego stanowiska było wskazanie przez Sąd Najwyższy, że asesorowi sądowemu należy podać konkretną przyczynę wypowiedzenia stosunku pracy (art. 30 § 4 k.p. w zw. z art. 45 k.p.), do pracy należy przywrócić na poprzednich warunkach (art. 45 § 1 k.p.), zasądzić pełne wynagrodzenie za okres pozostawania bez pracy (art. 47 k.p.).

Przenosząc powyższe stanowiska Sądu Najwyższego na grunt niniejszej sprawy, skoro do asesora sądowego, którego stosunek pracy pozostawał szczególnie chroniony, stosowało się powołane uregulowania Kodeksu pracy dotyczące uprawnień pracownika w razie nieuzasadnionego lub niezgodnego z prawem wypowiedzenia umowy o pracę przez pracodawcę, to brak było podstaw do wyłączenia w omawianej sytuacji stosowania art. 51 k.p., w tym jego § 1. Przepis

art. 51 § 1 k.p. stanowi, że pracownikowi, który podjął pracę w wyniku przywrócenia do pracy, wlicza się do okresu zatrudnienia okres pozostawania bez pracy, za który przyznano wynagrodzenie. Okresu pozostawania bez pracy, za który nie przyznano wynagrodzenia, nie uważa się za przerwę w zatrudnieniu, pociągającą za sobą utratę uprawnień uzależnionych od nieprzerwanego zatrudnienia.

Kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie ma art. 51 § 1 zd. pierwsze k.p.

Z uregulowania tego wynika, że część okresu pozostawania bez pracy (za którą przyznano wynagrodzenie), po podjęciu pracy w wyniku przywrócenia do pracy, wlicza się do okresu zatrudnienia czyli wlicza się do stażu pracy u danego pracodawcy, tak jakby pracownik był w tym czasie zatrudniony (tak: NSA w wyroku z dnia 14 października 1998 r., sygn. akt II SA 1170/98, LEX 41884, SN w uzasadnieniu wyroku z dnia 17 września 2008 r., sygn. akt I PK 1/08, LEX 558191, Komentarz do art. 51 kodeksu pracy, [w:] R. Celeda, E. Chmielek-Łubińska, L. Florek, G. Goździewicz, A. Hintz, A. Kijowski, Ł. Pisarczyk, J. Skoczyński, B. Wagner, T. Zieliński, Kodeks pracy. Komentarz, LEX, 2009, wyd. V.). Skład orzekający podziela powyższy pogląd.

Konsekwencją powyższego stanowiska jest przyjęcie, że do okresu zajmowania stanowiska asesora sądowego, asesora prokuratorskiego, referendarza sądowego, starszego referendarza sądowego, aplikanta sądowego, aplikanta prokuratorskiego, aplikanta sądowo-prokuratorskiego, asystenta sędziego, asystenta prokuratora, o których mówi art. 66 ust. 1 pkt 4 lit. a) p.o.a. należy wliczać okres, o którym mówi art. 51 § 1 zd. pierwsze k.p.

Powołany art. 66 ust. 1 pkt 4 lit. a) p.o.a. mówi o zajmowaniu stanowiska, a nie o faktycznym wykonywaniu czynności na stanowiskach w nim wymienionych. Po pierwsze tak zawężająca wykładnia art. 66 ust. 1 pkt 4 lit. a) p.o.a. jest nieuprawniona, skoro wobec asesorów sądowych ta sama ustawa wymaga w art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. a) – zajmowania stanowiska, a w ust. 2 pkt 2 – zatrudnienia na stanowisku czyli nie wymaga wykonywania czynności, choć wobec innych kategorii osób stawia w art. 66 wymagania wykonywania czynności. Ponadto w odniesieniu do sytuacji określonej w art. 51 § 1 zd. pierwsze k.p. byłaby argumentacja organów nieuprawniona, skoro osobom z pozostałych grup pracowniczych przysługuje uprawnienie z art. 51 § 1 zd. pierwsze k.p. Jednocześnie podzielenie stanowiska organów administracyjnych spowodowałoby, że na gruncie art. 61 u.s.p. określającego warunki dla kandydatów ubiegających się o stanowisko sędziego sądu rejonowego, wystarczałoby samo zatrudnienie danej osoby w rozumieniu Kodeksu pracy, skoro jedynie w odniesieniu do adwokatów, radców prawnych i notariuszy wymaga się wykonywania zawodu przez wskazany okres czasu, a co do pozostałych kategorii kandydatów stawia się wymóg zajmowania stanowiska bądź pracy. Ponadto odmienne rozumienie tych samych pojęć na gruncie Prawa o adwokaturze i Prawa o ustroju sądów powszechnych powodowałoby nierówne traktowanie, niczym nieuzasadnione kandydatów do obu zawodów – stawiające ostrzejsze wymagania wobec ubiegających się o wpis na listę adwokatów. Brak jest przy tym podstaw, aby pojęcia: "zajmowania stanowiska, pracy" interpretować w oderwaniu od przepisów Kodeksu pracy.

Natomiast nie można podzielić poglądu skarżącego co do błędnej interpretacji przez Ministra Sprawiedliwości art. 66 ust. 4 p.o.a. W kwestii identycznej, obowiązującej na gruncie ustawy o radcach prawnych wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 26 maja 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 494/10. Skład orzekający popiera przedstawioną w nim argumentację. Ponadto interpretacja art. 66 ust. 4 p.o.a., zaprezentowana przez skarżącego, prowadziłaby do zniweczenia celu noweli z dnia 20 lutego 2009 r., aby kandydaci na adwokatów legitymowali się odpowiednio wysokim poziomem wiedzy w dziedzinie nauk prawnych oraz posiadali praktykę zawodową w innych zawodach prawniczych. Właśnie takie jest założenie art. 64 ust. 4 p.o.a., aby osoba pretendująca do zawodu adwokata w określonym przez ustawę okresie czasu wykazała się rzeczywistą aktywnością zawodową, pozwalającą na przyjęcie, że jest prawidłowo przygotowana do wykonywania tego zawodu, bez konieczności zdawania adwokackiego egzaminu zawodowego.

W kontekście powyższego nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 32 i 2 Konstytucji RP. Nowela z 20 lutego 2009 r. (druk sejmowy VI.953) była wykonaniem zaleceń wyroków Trybunału Konstytucyjnego z dnia: 19 kwietnia 2006 r., sygn. akt K 6/06, 8 listopada 2006 r., sygn. akt K 30/06, 26 marca 2008 r., sygn. akt K 4/07. W ocenie sądu uregulowanie art. 66 ust. 4 p.o.a. jest precyzyjne. Nadto skarżący nie wziął pod uwagę możliwości pracy w niepełnym wymiarze w tym samym okresie w więcej niż jednym miejscu.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., należy zauważyć, iż Minister Sprawiedliwości w zaskarżonej decyzji odniósł się do zarzutów skarżącego. Choćby z tego powodu zarzut jest nieuzasadniony. Sąd co do zasady podzielił stanowisko Ministra, iż wystąpiło naruszenie § 21 Regulaminu organizacji i funkcjonowania rad adwokackich", ale nie w stopniu, aby miało wpływ na wynik postępowania. Należy zauważyć, że przepisy Regulaminu są przepisami samorządowymi, skierowanymi do członków samorządu adwokackiego. Jednakże, jak w przypadku § 21 powołanego Regulaminu ma służyć zagwarantowaniu realizacji zasady wynikającej z art. 10 k.p.a. W tej sytuacji, skoro taki zapis znalazł się w Regulaminie, to powinien być przestrzegany przez organy samorządu adwokackiego, tym bardziej, że Naczelna Rada Adwokacka, uchwalając omawiany Regulamin na podstawie art. 58 pkt 12 lit. c) p.o.a., uznała za niezbędne wprowadzenie takiego zapisu. Z przepisu § 21 pkt 4 zd. 1 Regulaminu wynika, że rozmowy powinny być przeprowadzane z każdym kandydatem. Jednakże nieprzeprowadzenie rozmowy ze skarżącym nie miało wpływu na wynik sprawy, gdyż wnioskodawca był informowany przez ORA o podejmowanych czynnościach i brał aktywny udział w postępowaniu pierwszoinstancyjnym (pismo skarżącego z dnia [...] kwietnia 2010 r.). W dwufazowym postępowaniu odwoławczym nie były przeprowadzane żadne czynności wyjaśniające, a skarżący skorzystał z przysługującego prawa do odwołania.

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ weźmie pod uwagę zaprezentowaną przez sąd wykładnię art. 66 ust. 1 pkt 4 p.o.a. w zw. z art. 51 § 1 zd. pierwsze k.p. i oceni w tym kontekście spełnianie przez skarżącego kryteriów niezbędnych do wpisu na listę adwokatów.

Z powyższych względów na mocy art. 145 § 1 pkt 1lit. a) p.p.s.a., art. 152 i art. 200 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.