Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1164/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie NSA Ewa Dzbeńska asesor WSA Maria Tarnowska Protokolant Piotr Kabała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2005 r. sprawy ze skargi Towarzystwa [...] T. K. i A. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2004 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego o odmowie ustanowienia własności czasowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

I SA/Wa 1164/04

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2003 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i - orzekając co do istoty sprawy - odmówiło stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] sierpnia 1953 r.. Nr [...].

W uzasadnieniu swego stanowiska Kolegium podniosło, iż będąca przedmiotem w/w orzeczenia nieruchomość położona w W. przy ul. [...] znajdowała się na obszarze objętym dekretem z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) i stanowiła własność Towarzystwa [...] T. K. i A. T.

Zgodnie z art. 7 ust. l i 2 dekretu dotychczasowi właściciele lub ich następcy prawni będący w posiadaniu gruntu byli uprawnieni w ciągu 6-ciu miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę do składania wniosków o przyznanie prawa własności czasowej za czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy. Gmina mogła uwzględnić wnioski, jeżeli korzystanie z gruntów przez dotychczasowych właścicieli dało się pogodzić z przeznaczeniem tych gruntów w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Wniosek taki został wniesiony przez dotychczasowych właścicieli.

Orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] sierpnia 1953 r. odmówiono jego uwzględnienia zaś w jego uzasadnieniu wskazano, iż odmowa przyznania prawa własności czasowej następuje ponieważ zgodnie z "opr." planem zagospodarowania przestrzennego teren ten jest przeznaczony pod użyteczność publiczną.

W lipcu 2002 r. prokurent Towarzystwa wniósł o stwierdzenie nieważności w/w orzeczenia Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia [...] marca 2003 r. nr [...] Kolegium stwierdziło, że orzeczenie to zostało wydane z naruszeniem prawa, jednakże nie można stwierdzić jego nieważności, ponieważ wywołało nieodwracalne skutki prawne. W uzasadnieniu wskazano w szczególności, że są nimi zniesienie faktycznego i prawnego istnienia nieruchomości przy ul. [...] i objęcie całego terenu granicami innych działek gruntu, które zostały sprzedane pod nowe zagospodarowanie. Na części działki znajduje się ul. [...].

Rażące naruszenie prawa przy wydawaniu w/w orzeczenia administracyjnego – w ocenie organu - nastąpiło natomiast ze względu na ogólne stwierdzenie, że teren działki przeznaczono na cele publiczne i stwierdzenia tego nie oparto na obowiązującym planie zabudowania.

Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zwrócił się prokurent Towarzystwa stwierdzając, że nie nastąpiły nieodwracalne skutki prawne.

Rozpatrując zatem sprawę w trybie przepisu art. 127§ 1 pkt 2 k.p.a. Kolegium podniosło, iż podstawę do wydania decyzji z 1953 r. stanowiły przepisy dekretu z dn. 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy a dokładnie art. 7 ust. 2 dekretu, który stanowił, że gmina powinna uwzględnić wniosek dotychczasowego właściciela, następcy prawnego lub osoby go reprezentującej dotyczący przyznania prawa wieczystej dzierżawy, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela dało się pogodzić z przeznaczeniem według planu zabudowania (obecnie – planu zagospodarowania przestrzennego), a jeżeli chodzi o osoby prawne - ponadto, gdy użytkowanie gruntu zgodnie z jego przeznaczeniem w myśl planu zabudowania nie pozostaje w sprzeczności z zadaniami ustawowymi lub statutowymi tej osoby prawnej. Chodziło zatem o obowiązujący plan zagospodarowania przestrzennego. W dacie wydania zaskarżonego orzeczenia administracyjnego z dnia. [...] sierpnia 1953 r. na przedmiotowym obszarze obowiązywał (od 19 stycznia 1949 r.) plan miejscowy nr [...] ([...]). W planie tym nieruchomość przy ul. [...] oznaczona była kolorem żółtym. Kolor żółty oznaczał tereny przeznaczone wyłącznie na drogi wraz z urządzeniami pomocniczymi. Odmowa oddania nieruchomości w użytkowanie wieczyste dotychczasowym właścicielom była zatem słuszna, aczkolwiek błędnie uzasadniona. W związku z powyższym – zdaniem organu - nie nastąpiło rażące naruszenie prawa, ponieważ istniały obiektywnie przepisy stanowiące podstawę wydania zaskarżonego orzeczenia zaś orzeczenie to nie powodowało skutków nie do przyjęcia z punktu widzenia praworządności.

Powyższa decyzja stała się z kolei przedmiotem skargi prokurenta Spółki do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżący zakwestionował zasadność odnoszenia wniosku o ustanowienie własności czasowej do planu nr [...], gdyż dekret, który stanowił o tej instytucji wszedł w życie w 1945 r. Ponadto w piśmie uzupełniającym skargę zarzucono organowi przewlekłość postępowania a przez to orzekanie w warunkach mało korzystnych dla wnioskodawcy postanowień planu zabudowy.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę – pod względem zgodności z prawem – zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Kontrola Sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

W rozpatrywanej sprawie kontrola legalności zaskarżonej decyzji była praktycznie niemożliwa ze względu na to, że akta administracyjne nie zawierały ani decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2003 r., ani dowodów jej doręczenia stronom, ani też wniosku skarżącej Spółki o ponowne rozpatrzenie sprawy. Powyższe braki uniemożliwiają dokonanie przez Sąd oceny czy zaskarżona decyzja została wydana prawidłowo pod względem formalnym.

Odnosząc się zaś do jej treści należy podnieść, iż zapadła ona m. in. na zasadzie przepisu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. odnoszącego się do postępowania odwoławczego. Zatem miał w stosunku do niej zastosowanie przepis art. 139 k.p.a. zawierający zakaz reformationis in peius. Z zakazu tego organ odwoławczy jest zwolniony jedynie w sytuacji, gdy zaskarżona przez stronę decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny.

Choć decyzja Kolegium z dnia [...] maja 2004 r., zapadła na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez wnioskującą Spółkę, uchyliła decyzję tego samego organu stwierdzającą, że orzeczenie administracyjne z 1953 r. zapadło z naruszeniem prawa i odmówiła stwierdzenia nieważności tegoż orzeczenia, organ - orzekając na niekorzyść wnioskującej - w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia nie wykazał, że w przedmiotowej sprawie było dopuszczalne złamanie zakazu przewidzianego w przepisie art. 139 k.p.a.

Wprawdzie zarzut zawarty w skardze a odnoszący się do planu zagospodarowania przestrzennego nie był trafny, gdyż planem właściwym będącym podstawą do wydania decyzji w sprawie tzw. wniosku dekretowego jest plan obowiązujący w dacie orzekania, należy jednak stwierdzić, że zaskarżona decyzja w niedostatecznym stopniu zbadała możliwość zasadności tego wniosku.

Wg planu z 1949 r. przywołanego w decyzji, przedmiotowa nieruchomość przeznaczona była na drogi z urządzeniami pomocniczymi a szczegóły rozwiązania komunikacji na tym terenie miały być określone dopiero w planie następnym.

Zatem do zbadania zasadności wniosku konieczne byłoby ustalenie treści planu zagospodarowania przestrzennego oraz wyjaśnienie terminu "urządzenia pomocnicze". Ponadto należało by zbadać, czy w świetle tak określonego planu byłoby możliwe uwzględnienie wniosku osoby prawnej z uwagi na jej statutowe zadania (art. 7 ust. 2 dekretu).

Powyższe okoliczności są jednak okolicznościami istotnymi przede wszystkim dla postępowania w sprawie o ustanowienie prawa własności czasowej a nie w postępowaniu nadzorczym w stosunku do orzeczenia odmawiającego tego prawa.

W przedmiotowej sprawie natomiast odnosi się wrażenie, że organ rozpoznał sprawę tak jakby orzekał w postępowaniu zwyczajnym, badając zasadność wniosku dekretowego. Kwestie natomiast istotne dla postępowania nadzwyczajnego jakim jest postępowanie o stwierdzenie nieważności orzeczenia zeszły na plan dalszy.

Wskazać także należy, że choć w niniejszym postępowaniu brała udział na prawach strony spółka "[...]" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. w aktach sprawy brak jakichkolwiek dokumentów przemawiających za jej interesem prawnym do uczestniczenia w tym postępowaniu i brak ten również winien zostać uzupełniony.

Biorąc zatem powyższe pod uwagę Sąd – z mocy przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – orzekł jak w sentencji.