Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1974/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha, Sędzia WSA - Dariusz Czarkowski (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 listopada 2020 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członków zarządu 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Rodziny i Polityki Społecznej na rzecz M. B. kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia .... września 2019 r. nr ..... Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej: "organ odwoławczy" "Minister"), po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez M. B. (dalej: "Skarżący", "Strona") utrzymał w mocy decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "organ I instancji", "Prezes Zarządu PFRON") z dnia ... lipca 2018 r., nr .... o orzeczeniu o odpowiedzialności M. B. jako byłego członka zarządu za zaległości: "HOTEL K." SPÓŁKA z o.o. z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych solidarnie z M. T. jako byłym członkiem zarządu, T. B. jako byłym prezesem zarządu oraz ze Spółką za okres od grudnia 2012 r. do kwietnia 2013 r.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.

W dniu 6 lipca 2018 r. organ I instancji orzekł o odpowiedzialności Strony jako byłego członka zarządu za zaległości: "HOTEL K." SPÓŁKA z o.o. z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych solidarnie z dwoma innymi byłymi członkami zarządu oraz ze Spółką za okres od grudnia 2012 r. do kwietnia 2013 r. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 22 ustawy z dnia 10 września 2015 roku o zmianie ustawy podatkowa i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 roku poz. 1649), zgodnie z którym do odpowiedzialności podatkowej osób trzecich z tytułu zaległości podatkowych powstałych przed 1 stycznia 2016 roku stosuje się przepisy ustawy Ordynacja podatkowa w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2016 roku. W uzasadnieniu wskazano, że na podstawie art. 107 § 1 Ordynacji podatkowej za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie. Zgodnie z treścią art. 107 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej osoby trzecie odpowiadają również za odsetki za zwłokę. W świetle zaś art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: 1) nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy; 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Treść § 2 tego artykułu wskazuje, że odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu. Organ wskazał, że odpowiedzialność solidarna o której mowa w art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, oznacza, że Fundusz może żądać zaspokojenia od wszystkich dłużników łącznie, kilku lub jednego. Dokonanie wpłaty przez któregokolwiek z nich zwalnia zaś pozostałych z tego obowiązku wobec PFRON.

Organ pierwszoinstancyjny ustalił, że Spółka złożyła deklaracje DEK-I-0:

-w dniu 2013-01-18 za okres 2012/12 na kwotę 6164,00 zł,

-w dniu 2013-02-20 za okres 2013/01 na kwotę 5892,00 zł,

-w dniu 2013-03-20 za okres 2013/02 na kwotę 5565,00 zł,

-w dniu 2013-04-23 za okres 2013/03 na kwotę 5490,00 zł,

-w dniu 2013-05-20 za okres 2013/04 na kwotę 4372,00 zł,

lecz nie dokonała wpłat na poczet należnych zobowiązań.

W dniu 10 grudnia 2014 r. wierzyciel - Bank ... skierował do Sądu Rejonowego .... wniosek o ogłoszeniu upadłości Spółki obejmującą likwidację majątku. W uzasadnieniu wierzyciel wskazał, iż dłużnik nie reguluje względem niego swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, a zaległości w spłacie pochodzą z okresu od dnia 31 grudnia 2013 r. Ponadto wierzyciel wskazał, iż dłużnik nie reguluje swoich wymagalnych zobowiązań również wobec innych wierzycieli w tym m.in. urzędu skarbowego, a na jego rachunkach bankowych ciążą liczne zajęcia komornicze.

Postanowieniem Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy z dnia 28 lipca 2016 r. X Wydział Gospodarczy dla spraw upadłościowych i restrukturyzacyjnych sygn. akt .... ogłoszono upadłość dłużnika "HOTEL K." SPÓŁKA z o.o. obejmującą likwidację majątku dłużnika.

Organ I instancji wskazał, że powyższe okoliczności faktyczne zgodnie z art. 70 § 3 O.p. powodują przerwanie biegu terminu przedawnienia zobowiązań. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu uprawomocnienia się postanowienia o zakończeniu lub umorzeniu postępowania upadłościowego. W dniu ... października 2017 r. postanowieniem wydanym w sprawie o sygn. akt .... umorzono w/w postępowanie upadłościowe. Sąd postanowił umorzyć postępowanie upadłościowe prowadzone wobec Spółki gdyż wierzyciel - Bank ... w wyznaczonym terminie nie złożył zaliczki na koszty postępowania w kwocie 294.660,00 zł. Jednocześnie Sąd wskazał, iż nawet gdyby nie wystąpiła ww. przesłanka zasadnym byłoby umorzenie postępowania z uwagi na fakt, iż majątek pozostały po wyłączeniu z niego przedmiotów majątkowych dłużnika obciążonych hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym, zestawem skarbowym lub hipoteką morską nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania. W tym zakresie organ również powołał się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia ... sierpnia 2011 r. sygn. akt ..., w świetle którego uznanie egzekucji za bezskuteczną może nastąpić także w przypadku, kiedy umorzono postępowanie upadłościowe z powodu braku środków na koszty postępowania.

Mając powyższe na uwadze w dniu ...utego 2018 r. Prezes Zarządu PFRON wszczął postępowanie wobec Skarżącego jako byłego członka zarządu, mające na celu ustalenie odpowiedzialności za zaległości "HOTEL K." SPÓŁKA z o.o. z tytułu wpłat na Fundusz solidarnie z M. T. jako byłym członkiem zarządu, T. B. jako byłym prezesem zarządu oraz Spółką za okres: 2012/12, 2013/01, 2013/02, 2013/03, 2013/04. W trakcie postępowania, w ocenie organu, Strona nie wykazała, że we właściwym czasie złożono wniosek o ogłoszenie upadłości ani nie przedstawiła dowodów potwierdzających, że nie ponosi winy za niezgłoszenie we właściwym czasie takiego wniosku ani wniosku o przeprowadzenie postępowania układowego. Nie wskazała również mienia Spółki z którego egzekucja mogła by umożliwić zaspokojenie zaległości w znacznej części. W ocenie organu I instancji ciężar udowodnienia tych przesłanek (zwalniających z odpowiedzialności za zaległości Spółki) spoczywał zgodnie z art. 116 § 1 pkt 1 i 2 na Stronie, co potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 października 2009 r. sygn. akt II FSK 642/2008, w którym wyraził pogląd, że ciężar dowodu w zakresie wystąpienia przesłanek wyłączających odpowiedzialność wynikającą z art. 116 Ordynacji podatkowej spoczywa na podmiocie potencjalnie odpowiedzialnym jako osoba trzecia. Organ podatkowy ma jedynie obowiązek umożliwienia Stronie wykazania zaistnienia jednej z negatywnych przesłanek odpowiedzialności osoby trzeciej.

W celu określenia "właściwego terminu" dotyczącego złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości uznano, że termin dwutygodniowy, zawarty w przepisach prawa upadłościowego, liczy się od dnia, w którym wystąpiła podstawa ogłoszenia upadłości, a więc dłużnik stał się niewypłacalny. Dniem tym jest dzień, w którym nastąpiło zaprzestanie wykonywania wymagalnych zobowiązań jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 sierpnia 2011 r., sygn. akt I FSK 1490/2010.

Wobec powyższego, decyzją z dnia ... lipca 2018 r., nr .... orzeczono o odpowiedzialności M. B. jako byłego członka zarządu za zaległości: "HOTEL K." SPÓŁKA z o.o. z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych solidarnie z M. T. jako byłym członkiem zarządu, T. B. jako byłym prezesem zarządu oraz ze Spółką za okres od grudnia 2012 r. do kwietnia 2013 r.

Spółka nie zgodziła się z powyższym rozstrzygnięciem i złożyła odwołanie.

Decyzją z dnia .... września 2019 r. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy w/w decyzję pierwszoinstancyjną.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w przedmiotowym stanie faktycznym do odpowiedzialności podatkowej osób trzecich mają zastosowanie zasady określone w art. 116 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym w okresie wskazanym w zaskarżonej decyzji. Stosownie do treści tych przepisów za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się w całości lub w części bezskuteczna, chyba, że członek zarządu wykaże, iż we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (postępowanie układowe) albo, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości bądź niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez jego winy, bądź też wskaże on mienie spółki z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Na podstawie dokumentów przedstawionych w przedmiotowej sprawie - uchwały nr 2 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki z dnia 8 listopada 2012 r. oraz rezygnacji z pełnienia funkcji prezesa zarządu z dnia 29 maja 2013 r., pełnego odpisu KRS nr ... - ustalono, iż Skarżący w okresie od 8 listopada 2012 r. do 29 maja 2013 r. sprawował funkcję członka zarządu w Spółce. W toku postępowania ustalono, że z wniosku wierzyciela ... S.A., Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy X Wydział Gospodarczy dla spraw upadłościowych i restrukturyzacyjnych postanowieniem z dnia ...lipca 2016 r. sygn. akt .... ogłosił upadłość Spółki. Postanowieniem Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy w Warszawie z dnia ... października 2017 r. sygn. akt ...., postępowanie upadłościowe Spółki zostało umorzone. Z uzasadnienia ww. postanowienia wynika, że Sąd ustalił, iż na stan masy upadłości Spółki (na dzień 7 września 2017 r.) składają się wyłącznie środki pieniężne w kwocie 1.314,33 zł. W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji wykazał zatem, że egzekucja z majątku Spółki okazała się bezskuteczna. Minister uznał iż organ I instancji prawidłowo przyjął, że w okresie, w którym Strona pełniła funkcję członka zarządu, podstawa do zgłoszenia wniosku o upadłość Spółki niewątpliwie istniała. Podstawę do zgłoszenia wniosku stanowiło bowiem zaprzestanie regulowania należności wobec PFRON. Pismem z dnia 10 października 2018 r. organ odwoławczy zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z zapytaniem czy w okresie od 12/2012 do 04/2014 Spółka posiadała zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Z odpowiedzi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych udzielonej w piśmie z dnia 23 października 2018 r. znak: ....., wynika iż na koncie płatnika figuruje zadłużenie za 12/2012, 2-4/2013, 6/2013-4/2014. Zatem organ odwoławczy podziela stanowisko organu I instancji, iż w niniejszej sprawie strona wniosek taki mogła zgłosić już na początku 2013 r., gdy pomimo ustawowego obowiązku dokonywania wpłat na PFRON, jak również wobec drugiego wierzyciela Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Spółka nie wywiązywano się z niego już od grudnia 2012 r. Organ odwoławczy, powołując się na wyroki sądowe, wskazał że ciężar wykazania przesłanek uwalniających członka zarządu od odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki spoczywa na Stronie. Skarżący, w ocenie organu, nie wykazał przesłanki wyłączającej odpowiedzialność członka zarządu, jaką jest wskazanie mienia Spółki, którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części - art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej. Wskazanie mienia przez członka zarządu uwalnia go od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki tylko wtedy, gdy jest to mienie konkretne i rzeczywiście istniejące oraz umożliwiające przeprowadzenie egzekucji zaległości podatkowych spółki "w znacznej części", co oznacza, że musi mieć egzekwowalną wartość spełniającą przesłankę "znaczności" w porównaniu z wysokością zaległości podatkowych spółki (wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2011 r., sygn. akt I FSK 39/11). Z Ksiąg Wieczystych prowadzonych dla nieruchomości wskazanych przez Stronę (KW nr (....),(....),(....)) wynika zaś, iż właścicielem nie jest Hotel K. Sp. z o.o. lecz ... Sp. z o.o. Brak było również podstaw do kwestionowania przez Stronę w postępowaniu w sprawie odpowiedzialności osób trzecich wysokości zobowiązań Spółki wynikających ze złożonych deklaracji DEK-I-0. Deklaracje zostały złożone terminowo w okresie sprawowania przez M. B. funkcji członka zarządu w Spółce. Odnosząc się do kwestii dotyczącej upoważnień do ich składania w imieniu Spółki, należy wskazać, iż organ I instancji w piśmie z dnia ... grudnia 2018 r. znak (....) wyjaśnił, iż otrzymał Zgłoszenie Administratora Pracodawcy z dnia 10 marca 2009 r. wystawioną przez Hotel K. Sp. z o.o. dla G.B., z podpisem Dyrektora Generalnego W.D. jako osoby umocowanej do reprezentowania pracodawcy. W ww. zgłoszeniu Dyrektor Generalny oświadczył, że akceptuje warunki korzystania z programu informatycznego e-PFRON oraz jest świadomy odpowiedzialności karnej za zeznanie nieprawdy lub zatajenie prawdy. Fundusz poinformowano również, że zgodnie z warunkami korzystania z programu informatycznego e-PFRON, zaakceptowanymi przez Hotel K. Sp. z o.o., G.B. w dniu 19 marca 2013 r. zarejestrowała nowego użytkownika pracodawcy K.M. i nadała jej uprawnienia administratora. Począwszy od okresu sprawozdawczego 02/2013 deklaracje DEK-I-0 były składane przez K.M.. Do ww. pisma Funduszu dołączono poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię Zgłoszenia Administratora Pracodawcy z podpisem Dyrektora Generalnego W.D. posługującego się pieczątką Spółki.

Reasumując Minister wskazał, że w trakcie postępowania Strona nie wykazała zatem, że we właściwym czasie złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości ani nie przedstawiła dowodów potwierdzających, że nie ponosi winy w niezgłoszeniu we właściwym czasie takiego wniosku ani wniosku o przeprowadzenie postępowania układowego. Nie wskazała również mienia Spółki, z którego egzekucja mogła by umożliwić zaspokojenie zaległości w znacznej części.

W skardze na powyższą decyzję, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Spółka zarzuciła naruszenie:

-art. 116 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie polegające na uznaniu, iż:

a) istnieje jakakolwiek zaległość podatkowa Spółki Hotel K. sp. z o.o. z tytułu wpłat na PFRON,

b) do dnia złożenia przez Stronę rezygnacji z funkcji w zarządzie Spółki, istniały przesłanki do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki,

c) w sposób zawiniony Skarżący nie złożył wniosku o upadłość Spółki,

d) egzekucja prowadzona co do całości majątku spółki okazała się bezskuteczna, w sytuacji gdy nie była prowadzona żadna egzekucja przedmiotowych należności,

e) istnieje jakikolwiek związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy jakimkolwiek działaniem lub zaniechaniem Strony, a faktem nieuzyskania przez PFRON hipotetycznej należności, na którą się powołuje, w sytuacji gdy zarówno w datach, które wskazuje PFRON jako hipotetyczne daty jej powstania, jak i w dacie złożenia przez Skarżącego rezygnacji z funkcji w zarządzie Spółki, Spółka dysponowała majątkiem, z którego można było w pełni zaspokoić zobowiązania podatkowe;

-art. 210 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa w zw. z art. 235 ustawy Ordynacja Podatkowa poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu decyzji organu II instancji do całości zarzutów i stanowiska Skarżącego zawartego w odwołaniu oraz późniejszych pismach, w szczególności co do niewykazania w żaden sposób:

a) istnienia oraz wysokości przedmiotowego zobowiązania, które nie zostało stwierdzone żadną decyzją, nie było też przedmiotem egzekucji oraz, pomimo zgłoszenia, nie zostało także ujawnione na liście wierzytelności Spółki w toku postępowania upadłościowego,

b) umocowania osób przesyłających deklaracje dot. składek na rzecz PFRON, w tym także niewykazania umocowania W.D. do działania w imieniu Spółki (sam fakt posiadania pieczątki w żaden sposób tego umocowania nie potwierdza).

W oparciu o tak sformułowane zarzuty, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji oraz o umorzenie postępowania, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi II instancji.

W odpowiedzi na skargę Minister podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz wniósł o oddalenie skargi.

W dniu 28 października 2020 r. do tutejszego Sądu wpłynęło pismo będące zgłoszeniem pełnomocnika Skarżącego. W piśmie tym zawarł wniosek o wyznaczenie kolejnego terminu rozprawy i nierozpoznawanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, zwana dalej "ppsa"), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 ppsa.

Mając na uwadze ww. kryteria kontroli sądowej stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu.

W dniu 29 października 2020 r. w związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy obszarem czerwonym, mając na względzie zarządzenie nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w Naczelnym Sądzie Administracyjnych działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażeniu wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy obszarem czerwonym oraz zarządzenie nr 21 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2020 r. w sprawie wdrożenia w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażeniem wirusem SARS-Cov-2 ustalonych w Zarządzeniu nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. o odwołaniu rozpraw i kontynuowaniu działalności orzeczniczej Sądu w trybie rozpoznawania spraw na posiedzeniach niejawnych sprawa niniejsza została przez Przewodniczącego Wydziału skierowana na posiedzenie niejawne w trybie art. 15zzs (4) ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374)

Odnosząc się do ram prawnych należy wskazać, że w świetle art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych do wpłat, o których mowa w art. 21 ust. 1, stosuje się odpowiednio, przepisy Ordynacji podatkowej, z tym że uprawnienia organów podatkowych określone w tej ustawie przysługują Prezesowi Zarządu Funduszu. Zgodnie z art. 22 ustawy z dnia 10 września 2015 roku o zmianie ustawy- Ordynacja podatkowa i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 roku poz. 1649) do odpowiedzialności podatkowej osób trzecich z tytułu zaległości podatkowych powstałych przed 1 stycznia 2016 roku stosuje się przepisy ustawy Ordynacja podatkowa w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2016 roku. W świetle zaś art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:

1) nie wykazał, że:

a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo

b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy;

2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Treść § 2 stanowi, że odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.

W niniejszej sprawie spór przede wszystkim dotyczy istnienia zaległości, które mają wynikać ze złożenia deklaracji DEK-I-0:

-w dniu 18 stycznia 2013 r. za okres 2012/12 na kwotę 6164,00 zł,

-w dniu 20 lutego 2013 r. za okres 2013/01 na kwotę 5892,00 zł,

-w dniu 20 marca 2013 r. za okres 2013/02 na kwotę 5565,00 zł,

-w dniu 23 kwietnia 2013 r. za okres 2013/03 na kwotę 5490,00 zł,

-w dniu 20 maja 2013 r. za okres 2013/04 na kwotę 4372,00 zł.

Należy wskazać, że powyższe zaległości Spółki nie wynikają z wcześniej wydanych decyzji, a właśnie z deklaracji. Tym samym, wbrew ocenie Ministra zawartej w odpowiedzi na skargę, Sąd uznaje, że dopuszczalne w niniejszym postępowaniu jest kwestionowanie istnienia przedmiotowych zaległości. W tym miejscu należy bowiem zaakcentować, iż decyzje określające zobowiązanie (tzw. decyzje wymiarowe), w przeciwieństwie do złożonych deklaracji, korzystają z wynikającej z art. 128 O.p. zasady domniemania legalności. Decyzje nadto wiążą erga omnes. Domniemanie ich legalności oznacza, że są one ważne i powinny być wykonywane dopóty, dopóki nie zostaną zmienione, uchylone lub nie zostanie stwierdzona ich nieważność przez właściwy organ i z zachowaniem przepisanego trybu postępowania. Sąd zatem w pełni popiera stanowisko, zgodnie z którym niedopuszczalne jest negowanie istnienia zobowiązania wynikającego z decyzji określającej w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności osób trzecich. Odmienna sytuacja jest w przypadku, gdy zobowiązanie wynika ze złożonych deklaracji, nie wywołujących choćby skutku erga omnes. Nie można również pominąć okoliczności, że decyzje podlegają ocenie sądowej. Nietrudno sobie wyobrazić sytuacji, iż deklaracje zostaną złożone przez osobę w żaden sposób niezwiązaną z danym płatnikiem. Czy wówczas przenosząc odpowiedzialność za zaległości na osoby trzecie niedopuszczalne jest podnoszenie przez te osoby zarzutów w stosunku do istnienia owych zaległości wynikających z przedmiotowych deklaracji. W ocenie Sądu brak możliwości negowania tych zaległości byłby naruszeniem prawa.

Strona w powyższym zakresie wskazuje, że deklaracje zostały złożone w sposób nieprawidłowy w zakresie reprezentacji. Organ odwoławczy podjął próbę wyjaśnienia tych nieprawidłowości i w toku postępowania ustalił, iż w/w deklaracje zostały złożone terminowo w okresie sprawowania przez M. B. funkcji członka zarządu w Spółce. Odnosząc się zaś do kwestii dotyczącej upoważnień do ich składania w imieniu Spółki, należy wskazać, iż organ I instancji w piśmie z dnia ... grudnia 2018 r. znak (....)wyjaśnił, iż otrzymał Zgłoszenie Administratora Pracodawcy z dnia 10 marca 2009 r. wystawioną przez Hotel K. Sp. z o.o. dla G.B., z podpisem Dyrektora Generalnego W.D. jako osoby umocowanej do reprezentowania pracodawcy. W ww. zgłoszeniu Dyrektor Generalny oświadczył, że akceptuje warunki korzystania z programu informatycznego e-PFRON oraz jest świadomy odpowiedzialności karnej za zeznanie nieprawdy lub zatajenie prawdy. Fundusz poinformował również, że zgodnie z warunkami korzystania z programu informatycznego e-PFRON, zaakceptowanymi przez Hotel K. Sp. z o.o., G.B. w dniu 19 marca 2013 r. zarejestrowała nowego użytkownika pracodawcy K.M. i nadała jej uprawnienia administratora. W aktach postępowania brak jest jednak warunków korzystania z programu informatycznego e-PFRON. Począwszy od okresu sprawozdawczego 02/2013 deklaracje DEK-I-0 były składane przez K.M. Do ww. pisma Funduszu dołączono poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię Zgłoszenia Administratora Pracodawcy z podpisem Dyrektora Generalnego W.D. posługującego się pieczątką Spółki. W aktach brakuje jednak upoważnienia do reprezentacji płatnika przez Dyrektora Generalnego W.D.. Słusznie Skarżący wskazuje, że taki dokument nie może zostać zastąpiony przez posłużenie się pieczątka firmową. Przede wszystkim nie jest znany zakres umocowania do działania w imieniu Spółki przez W.D.. Minister w swoich decyzjach całkowicie pomija ten aspekt. Z treści uzasadnienia rozstrzygnięcia nie wynika również czy w ocenie Ministra posłużenie się pieczątką firmową może świadczyć o uprawnieniu do działania w imieniu płatnika w zakresie zgłoszenia Administratora Pracodawcy i ewentualnie na jakiej podstawie prawnej. Mając na uwadze, iż począwszy od okresu sprawozdawczego 02/2013 deklaracje DEK-I-0 były składane przez K.M. nie zostało również wyjaśnione posiadanie upoważnienia do zgłoszenia tej osoby przez G.B., która w dniu 19 marca 2013 r. zarejestrowała nowego użytkownika pracodawcy (K.M.) i nadała jej uprawnienia administratora.

W ocenie Sądu organy zaś w sposób prawidłowy wykazały bezskuteczność egzekucji. Sąd bowiem uznaje, iż stwierdzenie przedmiotowej bezskuteczności nie wymaga uprzedniego prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Organy władne są wykazać za pomocą wszelkich dowodów potwierdzających fakt niemożności zaspokojenia całości bądź części publicznoprawnych roszczeń Skarbu Państwa. Wymóg formalnego stwierdzenia bezskuteczności egzekucji administracyjnej nie znajduje przy tym jakiegokolwiek umocowania w treści obowiązującego prawa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2007 r., wydany w sprawie o sygn. akt I FSK 508/06, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2013 r., wydany w sprawie o sygn. akt I FSK 62/13) Tym samym ustalenie w niniejszej sprawie przez organy z jednej strony, że postanowieniem Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy w Warszawie z dnia ... października 2017 r. sygn. akt ..., postępowanie upadłościowe Spółki zostało umorzone, a nadto ustalenie z drugiej strony, co wynika z uzasadnienia ww. postanowienia, iż na stan masy upadłości Spółki (na dzień ... września 2017 r.) składają się wyłącznie środki pieniężne w kwocie 1.314,33 zł jest wystarczającą przesłanką do uznania bezskuteczności egzekucji.

Rację należy również przyznać Ministrowi, że Skarżący nie wykazał przesłanki wyłączającej odpowiedzialność członka zarządu, jaką jest wskazanie mienia Spółki, którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż z treści ksiąg wieczystych o numerach KW nr (....),(....),(....)wynika, że prawo własności nieruchomości przysługuje G. Sp. z o.o., a nie Spółce. Tym samym zarzuty Strony w tym zakresie są nieuzasadnione.

W tym miejscu należy wskazać, że Sąd w składzie niniejszym podziela pogląd, zawarty w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 2020 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II FSK 1353/18 dotyczącym ciężaru dowodu w zakresie wykazania przesłanek zwalniających z odpowiedzialności uregulowanej w art. 116 O.p. W powyższym rozstrzygnięciu NSA orzekł, że artykuł 116 § 1 O.p. wskazuje wyraźnie, że ciężar dowodu spoczywa na członku zarządu, o czym świadczy zwrot "chyba, że członek zarządu wykaże, że...". Wobec tak wyraźnego brzmienia przepisu nieuprawnione jest interpretowanie art. 187 § 1 o.p. w kierunku nakładania na organ obowiązku działania z urzędu w celu wykazania okoliczności egzoneracyjnych członka zarządu. Innymi słowy na organach spoczywa ciężar wykazania przesłanek pozytywnych przewidzianych w powyższej normie prawnej, tj. pełnienie funkcji członka zarządu w badanym okresie oraz bezskuteczność egzekucji z majątku spółki. Zakresem ustawowym nie jest zaś objęty obowiązek wykazania przesłanek negatywnych - prowadzących do uwolnienia członka zarządu od odpowiedzialności w świetle tej regulacji. Skarżący w toku postępowania nie przedstawił argumentów pozwalających na zastosowanie przesłanek egzoneracyjnych. Tym samym zarzut Strony w zakresie choćby błędnego uznania przez organy zawinionego niezłożenia wniosku o ogłoszenia upadłości nie znajduje uzasadnienia.

Mając powyższe na względzie w ocenie Sądu w sprawie organ naruszył przepisy postępowania, tj. art. 122, art. 124 , art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p. w zw. z art. 116 § 1 O.p. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając ponownie sprawę, organ ustali zakres umocowania do działania w imieniu Spółki przez W.D., a przede wszystkim czy powyższy zakres pozwalał mu na dokonanie Zgłoszenia Administratora Pracodawcy w dniu 10 marca 2009 r. dotyczącego G.B., a nadto wyjaśni czy G.B. była upoważniona do zgłoszenia K.M. w dniu 19 marca 2013 r. jako nowego użytkownika pracodawcy i skutecznie nadała jej uprawnienia administratora. Powyższe znajdzie swoje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji, tym samym organ przesądzi o istnieniu zaległości, które wynikać mają ze złożonych deklaracji.

Końcowo odnosząc się do wniosku o przeprowadzenie rozprawy należy wskazać, że rozpatrzenie sprawy na posiedzeniu niejawnym zostało oparte o art. 15zzs (4) ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374). W świetle tego przepisu Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Zgoda Strony na rozpoznanie w tym trybie zatem nie jest konieczna. Przeprowadzenie posiedzenia niejawnego w tym przypadku jest uzależnione od uznania, że rozprawa mogłaby wywołać nadmierne zagrożenie dla życia i zdrowia osób w niej uczestniczących. Mając na uwadze, że Miasto Stołeczne Warszawa, będące siedzibą tutejszego Sądu, zostało objęte tzw. obszarem czerwonym przesłanka powyższa została spełniona.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję (punkt 1 wyroku).

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 ppsa w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015r., poz. 1800 ze zm.), gdyż Skarżący był reprezentowany przed Sądem przez adwokata (punkt 2 wyroku). Wskazana w tym punkcie kwota 697 zł stanowi sumę: kwoty uiszczonego wpisu od skargi w wysokości 200 zł, kwoty kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego w wysokości 480 zł oraz opłaty od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.