Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 920/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 648  Sprawy z zakresu informacji publicznej i prawa prasowego
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c,  art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Walentek Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.) Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2015 r. sprawy ze skargi W.R. na decyzję Zarządu A S.A. w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie informacji publicznej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zarządu A S.A. w K. z dnia [...] nr [...]; 2) zasądza od Zarządu A S.A. w K. na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych (słownie: [...] złotych [...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 6 lipca 2015 r. radca prawny W.R. z Kancelarii Radców Prawnych i Adwokatów "[...]" Oddział w K. (dalej "skarżący") działając na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 782 ze zm. -dalej u.d.i.p.) zwrócił się do Prezesa Zarządu A S.A. w K. o udostępnienie informacji: jaką kwotę miesięczną netto, od 1 czerwca 2015 roku, przeznacza A S.A., na opłacenie stałej obsługi prawnej w ramach zawartych umów cywilnoprawnych.

Zarząd A w K. (dalej- "Zarząd A")-decyzją nr [...] z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 16 ust .1 u.d.i.p. w związku z art. 17 ust. 1 u.d.i.p. oraz art. 5 ust .2 u.d.i.p. w związku z art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (t.j. Dz. U. z 2003 r., Nr 153, poz. 1503- dalej "u.z.n.k.") oraz art.107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.- dalej "kpa") odmówił skarżącemu udostępnienia informacji publicznej.

W uzasadnieniu decyzji Zarząd A podał, że prawo do informacji publicznej nie ma charakteru absolutnego i podlega ograniczeniom, a stosownie do art. 61 ust. 2 Konstytucji RP ograniczenie prawa do informacji może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa. W ustawie o dostępie do informacji publicznej ograniczenie takie przewidziano w art. 5 ust. 2 , zgodnie z którym prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Wskazano, że obsługa prawna realizowana jest przez dwie kancelarie prawne na podstawie zawartych umów, a wniosek o udostępnienie informacji publicznej jest związany ściśle z treścią zawartych umów o obsługę prawną. Zarząd A wskazał, że zwrócił się do obu kancelarii prawnych, czy dane żądane przez wnioskodawcę nie stanowią ich tajemnicy jako tajemnicy przedsiębiorcy. Zgodnie ze stanowiskami obu kancelarii wszelkie informacje związane z wykonaniem umów stanowią dla nich wartość gospodarczą i objęte są klauzulą poufności jako tajemnicę przedsiębiorcy, a ich udostępnienie osobom lub podmiotom trzecim uważają za nieuprawnione.

Odmowa udostępnienia informacji publicznej z powołaniem się na tajemnicę przedsiębiorcy wymaga po pierwsze odniesienia się do legalnej definicji przedsiębiorstwa, następnie zbadania treści żądanej informacji w świetle przesłanek zamieszczonych w tej definicji, a dopiero w następstwie wykazanie, że zaistniały wszystkie wymienione w niej przesłanki niezbędne do wydania decyzji o odmowie dostępu do informacji publicznej na podstawie art. 5 ust. 2 u.d.p.i.

Dalej stwierdzono, że tajemnica przedsiębiorstwa została zdefiniowana w art. 11 ust. 4 u.z.n.k. jako nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności. Przywołano również wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 czerwca 2003 r., sygn. akt. IV CKN 211/01 wskazując, że informacja staje się "tajemnicą", kiedy przedsiębiorca przejawia wolę zachowania jako nierozpoznawalnej dla osób trzecich.

W ocenie Zarządu A, żądana informacja nie może być udostępniona bowiem podlega ochronie jako tajemnica przedsiębiorstwa, strony umów o świadczenie obsługi prawnej dochowały niezbędnych starań, aby zachować w poufności treści zawartych umów o współpracy jak również wszelkich informacji związanych z ich wykonywaniem w tym dotyczących wysokości należnych im wynagrodzeń i zobowiązały A do nieudzielania osobom lub podmiotom trzecim jakichkolwiek danych wynikających z treści umów. Obie kancelarie przedłożyły stanowiska zgodnie z którymi wszelkie informacje związane z wykonaniem umów stanowią dla nich wartość gospodarczą i objęte są klauzulą poufności jako stanowiące tajemnicę przedsiębiorcy, a ich udostępnienie osobom lub podmiotom trzecim uznają za nieuprawnione. Uznano, że informacje te posiadają wartość gospodarczą dla tych przedsiębiorców - stron umów obsługi prawnej, co uprawnia do odmowy ich udostępnienia. Przedmiotowe dane posiadają wartość gospodarczą, o której mowa w art. 11 ust. 4 u.z.n.k., albowiem ich udostępnienie osobom trzecim mogłoby mieć negatywny wpływ na sytuację finansową stron umów oraz ich pozycję wobec konkurencji. Stwierdzono również, że nawet łączne zestawienie miesięcznych kosztów pomocy prawnej świadczonej dla A, posiada wartość gospodarczą dla podmiotów świadczących takie usługi. Osoba trzecia może bowiem na podstawie tych informacji wprost uzyskać dane co do cen oferowanych przez konkurencję i wykorzystać tą informację w celu prowadzenia własnej działalności, ze szkodą dla tych podmiotów. Podkreślono, że przedmiotem działalności podmiotów świadczących pomoc prawną jest świadczenie usług dla klientów, a ochrona informacji dotyczących zasad realizacji tych usług na rzecz każdego klienta, w tym. również cen tych usług ma niebagatelną wartość gospodarczą.

Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] r. o odmowie udostępnienia informacji publicznej zarzucając naruszenie przepisu prawa materialnego tj. art. 5 ust. 2 u.d.i.p. poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż informacja, która stanowiła przedmiot wniosku o udostępnienie informacji publicznej stanowi tajemnicę przedsiębiorstwa kontrahentów A, a w konsekwencji nie podlega udostępnieniu.

Zauważył, że skoro sama spółka przyznaje, iż obsługę prawną na jej rzecz sprawują dwie kancelarie, a przedmiotem wniosku jest kwota miesięczna netto jaką łącznie przeznacza A na opłacenie stałej obsługi prawnej w ramach zawartych umów cywilnoprawnych, to nie sposób przyjąć, iż ujawnienie takiej informacji powodowałoby ujawnienie tajemnicy przedsiębiorstwa, gdyż nie jest możliwe na podstawie tej informacji określić, ile mogłoby wynosić wynagrodzenie konkretnej kancelarii. Na potwierdzenie swego stanowiska skarżący wskazał na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2015 r. sygn. akt I OSK 796/14. Wskazując na powyższe skarżący zażądał udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Zarząd A doszedł do przekonania, ze decyzja z dnia [...] r. nr [...] odmawiająca udostępnienia informacji publicznej w zakresie przekazania informacji: jaką kwotę miesięczną netto, od 1 czerwca 2015 roku, przeznacza A S.A., na opłacenie stałej obsługi prawnej w ramach zawartych umów cywilnoprawnych, odpowiada prawu.

Stwierdził, że odmowa udostępnienia żądanej informacji publicznej nastąpiła z uwagi na zaistnienie przesłanki ograniczenia prawa do informacji publicznej, o której mowa w art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p. Wynika to z faktu nadania przedmiotowym informacjom klauzuli "tajemnicy przedsiębiorstwa" i jest zgodne z obowiązującymi przepisami z uwagi na zawarte w żądanej dokumentacji informacje posiadające wartość gospodarczą dla przedsiębiorców - stron umowy. Wbrew twierdzeniom skarżącego również zbiorcze zestawienie informacji co do kosztów miesięcznych obsługi prawnej świadczonej na podstawie umów cywilnoprawnych, jako informacja wynikająca z zawartych umów może być postrzegana jako tajemnica przedsiębiorców uzasadniająca ograniczenie prawa do informacji publicznej, z uwagi na jej gospodarczy charakter.

Odnosząc się do treści przywołanego w uzasadnieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Zarząd A wskazał, że sprawa będąca przedmiotem orzekania dotyczyła ochrony sfery prywatności, a wniosek o udostępnienie informacji kierowany był do organu administracji publicznej, który ma obowiązek informowania o wydatkowaniu przez organ administracji publicznej środków publicznych oraz danych dotyczących majątku publicznego. Zaakcentowano, że A S.A. jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej z uwagi na to, że wykonuje zadania publiczne.

Na tle zapisów ustawy o dostępie do informacji publicznej udostępnieniu podlegają wszelkie informacje o majątku publicznym, Skarbu Państwa i państwowych osób prawnych (art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. a u.d.i.p.), a także między innymi majątku jednostek samorządu terytorialnego oraz majątku osób prawnych samorządu terytorialnego (art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. c u.d.i.p.). Tak szeroki zakres prawa do informacji publicznej nie dotyczy jednak spółek z udziałem województwa. Zarząd A przywołał art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 596 ze zm.) wskazując, że A S.A. nie jest wojewódzką osobą prawną, a co za tym idzie jej majątek nie stanowi mienia województwa.

Jeżeli natomiast chodzi o udostępnianie informacji dotyczących majątku spółek handlowych, w których jednostki samorządu terytorialnego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów Kodeksu spółek handlowych, a taką spółką jest A S.A., to przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej ograniczają to prawo do informowania o dochodach i stratach takich spółek, a wniosek skarżącego o udostępnienie informacji publicznej wykraczał poza tak określony zakres prawa do informacji publicznej.

W podsumowaniu stwierdzono, że skoro A S.A. nie jest wojewódzką osobą prawną to majątek tej spółki nie stanowi majątku województwa, a tym samym informacje o sposobie wydatkowania środków z tego majątku, nie podlegają udostępnieniu w trybie dostępu do informacji publicznej poza informacjami o dochodach i stratach generowanych przez spółkę. Stwierdzono również, że kwestia dokonania kwalifikacji prawnej żądanych do udostępnienia informacji jako informacji publicznych bądź niemieszczących się w tym zakresie może budzić pewne wątpliwości, dbając o przejrzystość działań podejmowanych przez Spółkę uznano za celowe rozstrzygnięcie sprawy w drodze decyzji administracyjnej, która może być poddana kontroli sądów administracyjnych. Tym samym wobec zaistnienia przesłanki ograniczającej prawo do informacji publicznej, o której mowa w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. ze względu na tajemnicę przedsiębiorców, zasadnym było wydanie decyzji o odmowie udzielenia informacji publicznej we wskazanym zakresie.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, w której zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 138 § 1 ust. 1 i 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji wydanej w I instancji, co do której istniały przesłanki do jej uchylenia oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 6 ust. 1 pkt 5 lit e) u.d.i.p. poprzez jego błędną wykładnię i pominięcie, iż przedmiotem wniosku o udostępnienie informacji publicznej mogą być nie tylko informacje o dochodach i stratach spółek handlowych, w których podmioty, o których mowa art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. a-c, mają pozycję dominującą, ale także informacje o dysponowaniu tymi dochodami, pod którym to pojęciem mieszczą się także wydatki na stałą obsługę prawną ; art. 5 ust. 2 u.d.p.i. poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż informacja, która stanowi przedmiot wniosku o udostępnienie informacji publicznej stanowi tajemnicę przedsiębiorstwa kontrahentów Spółki, a w konsekwencji nie podlega udostępnieniu na podstawie tego przepisu oraz art. 2 ust. 1 u.d.i.p. w związku z art. 61 ust. 1 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie i pozbawienie skarżącego prawa do uzyskania informacji posiadającej przymiot informacji publicznej;

W związku z powyższymi zarzutami skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej zaskarżoną decyzję, zasądzenie od przeciwnika skargi na rzecz skarżącego kosztów postępowania oraz dopuszczenie dowodu z dokumentów załączonych do skargi, które to dokumenty mają istotne znaczenie przy ocenie, czy informacja będąca przedmiotem wniosku stanowi tajemnicę przedsiębiorcy.

W uzasadnieniu skargi skarżący przypomniał stan faktyczny sprawy i wskazał na wewnętrzną sprzeczność występującą pomiędzy rozstrzygnięciem oraz uzasadnieniem zaskarżonej decyzji. Zauważył, wskazując na przepis art. 16 ust. 1 w związku z art. 14 ust 2 u.d.i.p., że wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej oznacza, iż adresat wniosku przyznaje, iż jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej oraz żądana informacja stanowi informację publiczną, ale istnieją negatywne przesłanki szczególne, których wystąpienie uniemożliwia udostępnienie informacji, pomimo że żądana informacja stanowi informację publiczną. W ocenie skarżącego informacja o miesięcznych wydatkach ponoszonych przez A S.A. stanowi informacje publiczną, której udostępnienie nie podlega ograniczeniom z uwagi na tajemnicę przedsiębiorstwa. Nadto stwierdził, że prawidłowa wykładnia art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. e u.d.i.p. pozwala na przyjęcie, iż podmioty w nim wskazane mają obowiązek udostępniania informacji nie tylko o dochodach i stratach takich spółek handlowych, ale także o dysponowaniu tymi dochodami, pod którym to pojęciem należy kwalifikować także wydatki poniesione na stałą obsługę prawną. Zapłata wynagrodzenia dla kontrahentów przeciwnika skargi za świadczone usługi, w tym usługi prawnicze, mieści się bowiem w zakresie "dysponowania dochodami" spółki. Skarżący zarzucił, że A S.A. nie wykazało, że przedmiot żądania skarżącego dotyczy informacji technicznej, technologicznej, organizacyjnej przedsiębiorstwa lub innej informacji posiadającej wartość gospodarczą. Wyjaśnił dalej, że zawarcie umowy o stałą obsługę prawną poprzedzało prowadzone przez przeciwnika skargi postępowanie na zadanie pn. "Świadczenie stałej i kompleksowej obsługi prawnej", które zostało zakończone bez wybrania którejkolwiek z ofert, a następnie A S.A. zawarła umowy o obsługę prawną z wolnej ręki, bez przeprowadzenia innego postępowania. W ocenie skarżącego nie można wynagrodzenia kancelarii, która świadczy obsługę prawną zakwalifikować jako tajemnicę przedsiębiorstwa, skoro kancelaria ta wzięła uprzednio udział w postępowaniu o udzielenie zamówienia na stałą obsługę prawną przeciwnika skargi o jawnym charakterze.

W odpowiedzi na skargę Zarząd A wniósł o jej oddalenie wskazując, że obydwie decyzje o odmowie udostępnienia żądanych informacji publicznych związane były z wystąpieniem przesłanki ograniczającej prawo do informacji publicznej w postaci tajemnicy przedsiębiorcy. Zaakcentował nadto, że sam udział w postępowaniu przetargowym w przedmiocie zlecenia świadczenia kompleksowej obsługi prawnej, które zostało zamknięte bez wybierania którejkolwiek z ofert nie może stanowić podstawy do twierdzenia, iż podmioty uczestniczące w tym postępowaniu nie chronią informacji dotyczących umów zawartych w innym trybie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle obowiązujących unormowań, w szczególności zgodnie z regulacją art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. sąd administracyjny, w zakresie swojej kognicji, orzeka między innymi w przedmiocie skarg na bezczynność organów administracji publicznej kontrolując postępowanie tych organów z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. W przypadku stwierdzenia naruszenia prawa Sąd władny jest wzruszyć zaskarżoną decyzję. Art. 145 P.p.s.a. określa, w jakich sytuacjach decyzje podlegają uchyleniu. Zgodnie z art. 134 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie orzeka przy tym co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, stanowiącego przedmiot postępowania administracyjnego.

Dokonując oceny zasadności skargi W.R. z Kancelarii Radców Prawnych i Adwokatów "[...]" Oddział w K. na decyzje Zarządu A S.A. w K. z dnia [...] r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję własną z dnia [...] r., nr [...] o odmowie udostępnienia informacji publicznej Sąd doszedł do przekonania, że zasługuje ona na uwzględnienie, aczkolwiek nie z całą zawartą w niej argumentacją można się zgodzić.

Zgodnie z art. 61 Konstytucji RP obywatel ma prawo do uzyskania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa.

Konkretyzację powyższej zasady stanowi ustawa o dostępie do informacji publicznej. Podstawowym zadaniem tej ustawy jest organizacja systemu społecznej kontroli działalności władz publicznych oraz innych podmiotów wykonujących zadania publiczne w taki sposób, aby obywatele mieli jak najszerszy dostęp do informacji posiadanych przez wskazane podmioty. Jest to realizacja konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego, jak również zasady jawności działań administracji publicznej. Stosownie do treści art. 1 ust. 1 ustawy każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie, przy czym prawo dostępu do informacji publicznej przysługuje każdemu obywatelowi (art. 2 ust. 1 u.d.i.p.). Do udostępnienia informacji publicznej obowiązane są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne (art. 4 ust. 1 u.d.i.p.).

Art. 6 u.d.i.p wymienia kategorie informacji publicznej, które na mocy ustawy podlegają udostępnieniu, przy czym z uwagi na treść art. 1 ust. 1 ustawy nie jest to katalog zamknięty.

Informacją publiczną w rozumieniu ustawy jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Zatem jest nią treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, treść wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych niezależnie, do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Ponadto – co należy szczególnie w niniejszej sprawie zaakcentować – informację publiczną stanowi treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej lub podmiotu niebędącego organem administracji publicznej związanych z nimi bądź w jakikolwiek sposób dotyczących ich i są nimi zarówno treść dokumentów bezpośrednio przez nie wytworzonych, jak i te, których używają przy realizacji przewidzianych prawem zadań nawet, jeżeli nie pochodzą wprost od nich. Niezależnie od powyższego, aby konkretna informacja posiadała walor informacji publicznej, to musi się odnosić do sfery faktów.

W rozpoznawanej sprawie podmiotem, do którego zwrócił się skarżący o udzielenie informacji publicznej był A S.A. w K.

A S.A. w K. jest spółką handlową, w których jednostki samorządu maja pozycję dominującą w rozumieniu przepisów Kodeksu spółek handlowych, wykonującą zadania publiczne.

Jak już wyżej zaznaczono, ustawa o dostępie do informacji publicznej w sposób kompleksowy reguluje kwestie związane z udostępnianiem tychże informacji. W przypadku skierowania wniosku o udzielenie informacji publicznej podmiot, do którego wniosek taki został skierowany, może dokonać następujących działań:

– udzielić informacji publicznej, gdy jest jej dysponentem i nie zachodzą okoliczności wyłączające możliwość jej udzielenia. Organ dokonuje tego w formie czynności materialno-technicznej;

– poinformować wnioskodawcę, że jego wniosek nie znajduje podstaw w przepisach ustawy o dostępie do informacji publicznej, gdyż żądanie nie dotyczy informacji mających charakter informacji publicznej lub też wskazać, że organ nie jest dysponentem informacji, o których udzielenie wnioskodawca się zwrócił bądź też poinformować stronę, że w sprawie obowiązuje inny tryb udzielania informacji, niż ten, w którym strona się zwróciła;

– odmówić udostępnienia informacji lub umorzyć postępowanie w sytuacji wskazanej w art. 14 ust. 2 u.d.i.p., stosownie do treści art. 16 u.d.i.p., czego dokonuje się w formie decyzji administracyjnej;

– można również odmówić udostępnienia informacji publicznej przetworzonej w związku z niespełnieniem warunku wskazanego w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.

Decyzja o odmowie udostępnienia informacji może zostać wydana jedynie wówczas, gdy został spełniony przedmiotowy zakres ustawy o dostępie do informacji publicznej, tzn. gdy żądana informacja jest informacją publiczną.

W rozpoznawanej sprawie Zarząd A wydał decyzję odmawiającą udostępnienia skarżącemu informacji publicznej w żądanym zakresie, stojąc na stanowisku, że odmowa udzielenia informacji publicznej nastąpiło wobec zaistnienia przesłanki, o której mowa w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy. Jednakże w decyzji z dnia [...] r. Zarząd A jednocześnie wyraził pogląd, że jest zobowiązany jedynie do informowania o dochodach i stratach spółki, a wniosek o udostępnienie informacji publicznej wykraczał poza tak określony zakres prawa do informacji. W decyzji z dnia [...] r. takie zapatrywanie zostało zawarte wprost, chociaż jednocześnie wskazano, że odmowa udostępnienia informacji publicznej nastąpiła ze względu na ochronę tajemnicy przedsiębiorcy. Sąd nie podziela w tym zakresie stanowiska A, bowiem zgodnie z art. 6 ust. 5e u.d.i.p. jako podmiot wykonujący zadania publiczne zobowiązana jest do udzielenia informacji publicznej o dochodach i stratach spółek handlowych, w których podmioty, o których mowa w lit. a-c, mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów Kodeksu spółek handlowych, oraz dysponowaniu tymi dochodami i sposobie pokrywania strat. Wobec powyższego A, jak słusznie zauważył skarżący zobowiązana jest do udzielenia informacji publicznej również o dysponowaniu dochodami i sposobie pokrywania strat.

W decyzji z dnia [...] r. wyrażono pogląd, że odmowa udzielenia informacji publicznej nastąpiło wobec zaistnienia przesłanki, o której mowa w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy.

Nawiązując do argumentacji Zarządu A zasadnym jest wskazanie, że wydatkowanie środków publicznych w drodze umowy cywilnoprawnej jest powszechną praktyką. Istnienie umowy cywilnej nie zmienia jednak faktu, że w jej ramach następuje dysponowanie dochodami. Zawarte przez A umowy cywilnoprawne są tylko jedną z form dysponowania dochodami A.

Zgodnie z art. 5 ust. 2 zd. 1 u.d.i.p., prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy.

Zgodnie ze stanowiskiem prezentowanym w judykaturze NSA, przepisy określające tryb dostępu do informacji powinny być interpretowane w taki sposób, aby gwarantować obywatelom i innym osobom i jednostkom szerokie uprawnienia w tym zakresie, a wszelkie wyjątki winny być rozumiane wąsko (por. wyrok NSA z 21 lipca 2011 r., I OSK 678/11, publ. https://cbois.nsa.gov.pl).

Odmowa udostępnienia informacji publicznej z powołaniem się na tajemnicę przedsiębiorcy wymaga po pierwsze odniesienia się do definicji legalnej tajemnicy przedsiębiorstwa, następnie zbadania treści żądanej informacji w świetle przesłanek zamieszczonych w tej definicji, a dopiero w następstwie tego wykazanie, że zaistniały wszystkie wymienione w niej przesłanki, niezbędne dla wydania decyzji o odmowie dostępu do informacji publicznej na podstawie powyższego przepisu.

W celu usystematyzowania problematyki ochrony określonych informacji (wiedzy) zasadnym jest odwołanie się do następującej klasyfikacji – 1) wiedza w pełni dostępna, 2) wiedza jawna chroniona, która została ujawniona publicznie, objęta jest ochroną prawną na podstawie określonych przepisów, 3) wiedza niedostępna, która objęta może być ochroną z tytułu tajemnicy przedsiębiorstwa (por. W. Kotarba, Ochrona wiedzy w Polsce, Warszawa 2005 r., str. 9). Dane informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 11 ust. 4 u.z.n.k., jeżeli spełnione zostały łącznie trzy przesłanki – 1) są to informacje o charakterze technicznym, technologicznym, organizacyjnym przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, 2) są to informacje poufne, tzn. nie zostały ujawnione do wiadomości publicznej, 3) przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania poufności takich informacji. Brak spełnienia choćby jednej z nich dyskwalifikuje daną informację jako tajemnicę przedsiębiorstwa (por. M. Filipek, Zaświadczenie z KRK jako tajemnica przedsiębiorstwa, Zam. Publ. 2010/9/20-23). Tajemnica przedsiębiorstwa stanowi wyjątek od zasady jawności postępowania w sprawie i jako taka nie może być interpretowana w sposób rozszerzający.

Tajemnicę przedsiębiorcy wyprowadza się z tajemnicy przedsiębiorstwa i pojęcia te w zasadzie pokrywają się zakresowo, choć tajemnica przedsiębiorcy w niektórych sytuacjach może być rozumiana szerzej. Tajemnicę przedsiębiorcy stanowią więc informacje znane jedynie określonemu kręgowi osób i związane z prowadzoną przez przedsiębiorcę działalnością, wobec których podjął on wystarczające środki ochrony w celu zachowania ich poufności (nie jest wymagana przesłanka gospodarczej wartości informacji jak przy tajemnicy przedsiębiorstwa).

Na tajemnicę przedsiębiorcy składają się dwa elementy: materialny (np. szczegółowy opis, stosowanych technologii, urządzeń) oraz formalny – wola utajnienia danych informacji (por. wyrok NSA z 5 kwietnia 2013 r., I OSK 193/13, publ. https://cbois.nsa.gov.pl).

W rozpoznawanej sprawie A wyraziła wolę utajnienia żądanych przez skarżącego informacji.

Jak podano w zaskarżonej decyzji odmowa udostępnienia żądanej informacji publicznej nastąpiła z uwagi na zaistnienie przesłanki ograniczenia prawa do informacji publicznej, o której mowa w art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p. Wynika to z faktu nadania przedmiotowym informacjom klauzuli "tajemnicy przedsiębiorstwa" i jest zgodne z obowiązującymi przepisami z uwagi na zawarte w żądanej dokumentacji informacje posiadające wartość gospodarczą dla kancelarii prawnych - stron umowy.

Nie można jednak uznać, aby w zaskarżonej decyzji została należycie rozważona tajemnica przedsiębiorcy w sensie materialnym. Ogólnikowe twierdzenia w tym względzie nie mogą zastąpić merytorycznego uzasadnienia decyzji.

Należy bowiem zauważyć, że wniosek skarżącego sformułowany jest w sposób bardzo ogólny, nieprecyzyjny i nie odnosi się bezpośrednio do treści umów zawartych z dwiema kancelariami. Zarząd A zwrócił się do obu kancelarii prawnych, czy dane żądane przez wnioskodawcę nie stanowią ich tajemnicy jako tajemnicy przedsiębiorcy. Po uzyskaniu odpowiedzi A apriorycznie przyjęła założenie, że informacje żądane przez skarżącego stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa, a następnie podjął próbę uargumentowania takiego poglądu. Tymczasem Zarząd A, odmawiając udostępnienia informacji publicznej, powinien był wykazać, że żądana informacja samodzielnie stanowi tajemnicę przedsiębiorstwa. W tym celu Zarząd A powinien wykazać, że dane zażądane przez skarżącego zawierają jakieś informacje wrażliwe z punktu widzenia działalności spółki, albo że ujawnienie każdego z dokumentów wskazanych we wniosku może narazić spółkę na poniesienie szkody

Tajemnica przedsiębiorcy, jak każda tajemnica ustawowo chroniona, ma charakter obiektywny. Zatem dla wykazania, że wnioskowane przez skarżącego informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorcy i dlatego nie mogą zostać ujawnione, nie wystarczy odwołanie się do stanowisk kancelarii świadczących obsługę prawną na podstawie zawartych umów. Chęć generalnego utajnienia wszystkich umów jest niczym nieuzasadniona i sprzeczna z obowiązującymi przepisami. Nałożenie takiej klauzuli wymaga każdorazowo odniesienia się do konkretnych zapisów umowy, tak aby możliwe było dokonanie oceny, czy rzeczywiście tajemnica przedsiębiorcy występuje.

Zauważyć jednak należy, że skarżący nie żądał udostępnienia umów, lecz informacji jaką kwotę miesięczną netto, od 1 czerwca 2015 roku, przeznacza A S.A., na opłacenie stałej obsługi prawnej w ramach zawartych umów cywilnoprawnych. Odmawiając udostępnienia wnioskowanych informacji i odwołując się do tajemnicy przedsiębiorcy, Zarząd A nie wskazał w jakim aspekcie tajemnicę tę należałoby oceniać w stosunku do tejże informacji. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż w uzasadnieniu decyzji nie wskazano na konkretne ryzyka związane z udostępnieniem wnioskowanej informacji. W postępowaniu administracyjnym wydanie prawidłowej decyzji w każdym przypadku powinno poprzedzać dokładne ustalenie stanu faktycznego istniejącego w sprawie, stosownie do art. 7 i 77 § 1 K.p.a. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (art. 7 k.p.a.).

Takich kroków zaś w niniejszej sprawie nie podjęto.

Brak wyczerpującego uzasadnienia decyzji nie pozwala uznać prawidłowości samego rozstrzygnięcia, a przedstawiony w nim powód odmowy udostępnienia informacji publicznej czyni nieweryfikowalnym, poddając przez to w wątpliwość istnienie w niniejszej sprawie jakiejkolwiek tajemnicy.

Rozpoznając ponownie sprawę Zarząd A, mając na względzie wszystkie powyższe uwagi, winien dokonać ponownej oceny wnioskowanej informacji pod kątem wypełnienia przez nią kryteriów umożliwiających zaliczenie jej do tajemnicy przedsiębiorcy. Możliwa bowiem musi być weryfikacja prawidłowości stanowiska odnośnie do charakteru (statusu) żądanych informacji.

Zarząd A powinien również zweryfikować zakres żądania skarżącego, który ewentualnie winien zostać objęty decyzją, w tym znaczeniu, że w decyzji należy odnosić się tylko do tej informacji, której dotyczy odmowa.

Mając wszystkie powyższe względy na uwadze Sąd, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie o zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł w myśl art. 200 P.p.s.a.