Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 105/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 1982 nr 19 poz 147
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie WSA Dariusz Pirogowicz WSA Tomasz Szmydt (spr.) Protokolant referent stażysta Marcin Sieradzki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2017 r. sprawy ze skargi Gminy G. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej na rzecz Gminy G. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Gmina G. wniosła skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] listopada 2016 r. KKU nr [...] uchylającą w całości decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. [...] i odmawiającą stwierdzenia nabycia przez gminę G., z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r., nieodpłatnie prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa, położonej w granicach administracyjnych Miasta G., w obrębie ewidencyjnym K., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...].

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W związku z pismem Prezydenta Miasta G. nr [...] z dnia [...] października 2013 r. dotyczącym stwierdzenia nabycia przez Gminę G. z mocy prawa wyżej opisanej nieruchomości, Wojewoda [...] zawiadomieniem z 24 czerwca 2014 roku wszczął z urzędu postępowanie w sprawie uregulowania jej stanu prawnego.

Po przeanalizowaniu zgromadzonej w sprawie dokumentacji organ ustalił, że przedmiotowa nieruchomość, oznaczona w obrębie K. jako działki nr [...] stanowiła w dniu 27 maja 1990r. własność Skarbu Państwa, co potwierdza załączony do pisma Prezydenta Miasta G. odpis zwykły księgi wieczystej numer [...] z dnia [...] września 2014r. Aktualność treści księgi wieczystej zweryfikowano w portalu Podsystem Dostępu do Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych prowadzonym na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości. Nadal w księdze wieczystej w dziale II jako właściciel ujawniony jest Skarb Państwa w zarządzie G. z siedzibą w Z., na podstawie umowy sprzedaży Rep. A nr [...] z dnia [...] grudnia 1975r.

Organ wskazał, że z treści ww. aktu notarialnego wynika, że Państwo Polskie, w imieniu którego działały G. w Z., nabyło w drodze umowy sprzedaży prawo własności nieruchomości położonej w G. o powierzchni [...] z przeznaczeniem pod budowę stacji redukcyjno-pomiarowej przy ul. [...] w G. Umowa zawarta została w trybie art. 6 ustawy z dnia 15 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974r. Nr 10, poz. 64).

Z załączonego wypisu z rejestru gruntów, sporządzonego według stanu na dzień 27 maja 1990r. wynikało, że w tej dacie w ewidencji gruntów właścicielem działek nr [...] był Skarb Państwa – G. w Z., przy czym parcela nr [...] w dniu 27 maja 1990 r. oznaczona została użytkiem "RIVa" (grunty orne) a działka nr [...] symbolem użytku "B" (tereny mieszkaniowe). W załączonej dokumentacji znajduje się wykaz zmian danych potwierdzający zmianę numeru geodezyjnego działki nr [...] w wyniku modernizacji operatu ewidencji gruntów i budynków w 2005r. Nadal w ewidencji gruntów dla działek nr [...] widnieje Skarb Państwa - w zarządzie P. z siedzibą w W., co potwierdza wypis z rejestru gruntów sporządzony 30 września 2013r.

Obecnie w ewidencji gruntów działki nr [...] zostały oznaczone użytkiem "Ba" (tereny przemysłowe). Z akt sprawy wynika również, że działka nr [...] zabudowana jest budynkami niemieszkalnymi, z których jeden posadowiony jest częściowo na działkach przyległych nr [...]. Prezydent Miasta G. pismem z dnia 7 lipca 2014r. poinformował, że sąsiednie działki o numerach [...] stanowią własność miasta G.

Wnioskiem z dnia 18 czerwca 2013r. na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 201 Or. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.) P. S.A. jako następca prawny G. zwróciło się do Wojewody [...] o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie prawa użytkowania wieczystego przedmiotowych gruntów oraz prawa własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwową osobę prawną z dniem 5 grudnia 1990r. Z uwagi na fakt, że postępowanie komunalizacyjne, mające na celu ustalenie właściciela nieruchomości w dacie 27 maja 1990r., ma charakter zagadnienia wstępnego dla postępowania uwłaszczeniowego, postępowanie w sprawie uwłaszczenia ww. podmiotu zostało zawieszone.

W toku niniejszego postępowania w sprawie komunalizacji z mocy prawa pełnomocnik P. S.A. w W. przedłożył kserokopię umowy sprzedaży Rep. A nr [...] z dnia [...] grudnia 1975r. oraz kserokopię decyzji Urzędu Miejskiego w G. nr [...] z dnia [...] grudnia 1986r. dotyczącą dokonania aktualizacji ceny gruntów Skarbu Państwa położonych w G., pozostających w zarządzie i użytkowaniu G. w Z. W decyzji tej wymienione są m.in. działki nr [...], położone przy ul. [...] (archiwalne oznaczenie geodezyjne obecnych parcel). Powołując się na wymienione dokumenty, a w szczególności notarialną umowę sprzedaży z dnia [...] grudnia 1975r. stanowiącą podstawę wpisu tytułu własności w przywołanej księdze wieczystej, pełnomocnik P. S.A. poinformował, że przedmiotowe grunty w dniu 27 maja 1990r. pozostawały w zarządzie poprzednio przedsiębiorstwa państwowego P. w W., a obecnie następcy prawnego – P. S.A. w W. Podkreślił również, że wobec faktu, że przedmiotowa nieruchomość gruntowa pozostaje od momentu nabycia w 1975r. do chwili obecnej w wyłącznej dyspozycji państwowej osoby prawnej, nie zachodzą przesłanki uprawniające do wydania decyzji komunalizacyjnej.

Na marginesie organ wskazał, że uwłaszczenie ww. przedsiębiorstwa na przedmiotowej nieruchomości nie jest możliwe z uwagi na to, że opisany wyżej budynek jest położony jedynie częściowo na gruncie objętym wnioskiem złożonym w trybie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.), a potwierdzenie nabycia prawa własności budynku może nastąpić o ile budynek ten w całości zlokalizowany jest na tym gruncie.

Organ I instancji przyjął, że w niniejszym postępowaniu przedłożone przez przedstawiciela P. S.A. w W. dokumenty nie stanowią dowodu potwierdzającego ustanowienie prawa zarządu lub przekazania w użytkowanie przed dniem 27 maja 1990 r. ww. nieruchomości na rzecz PP P. S.A. w W. zgodnie z wówczas obowiązującymi przepisami. Bezpośrednio przed dniem 27 maja 1990r. przekazanie nieruchomości w zarząd państwowych jednostek organizacyjnych (np. przedsiębiorstw państwowych) następowało w drodze decyzji administracyjnej lub w przypadkach prawem przewidzianych, zgodnie z art. 38 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 22, poz. 99). Przy czym, art. 87 ust. 1 tejże ustawy stanowił, że grunty państwowe będące w dniu wejścia w życie ustawy (tj. 1 sierpnia 1985r.) w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych przechodzą w zarząd tych jednostek. Również obowiązująca do dnia 31 lipca 1985 r. ustawa z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159) przewidywała w art. 8, że przekazywanie terenów państwowych jednostkom państwowym i organizacjom społecznym w użytkowanie następuje w drodze decyzji właściwego do spraw gospodarki komunalnej i mieszkaniowej organu prezydium powiatowej (miejskiej miasta stanowiącego powiat lub wyłączonego z województwa) rady narodowej. Przepisy cyt. ustawy z dnia 14 lipca 1961 r., jak również przepisy uchylającej ją ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie przewidywały uzyskania przez państwową jednostkę organizacyjną tytułu prawnego do gruntu w postaci użytkowania, a od dnia 1 sierpnia 1985 r. - zarządu, w sposób dorozumiany, na co uwagę zwrócił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11 września 2007r., sygn. akt I OSK 450/07.

Organ zaznaczył że, zgodnie z oświadczeniem Prezydenta Miasta G. złożonym pismem nr [...] z [...] października 2013r., w zebranym materiale dowodowym dla nieruchomości położonej w G. na północ od ulicy [...] oznaczonej jako działki nr [....] brak jest decyzji potwierdzającej istnienie prawa zarządu/użytkowania na rzecz przedsiębiorstwa państwowego w dniu 27 maja 1990r.

Organ I instancji przyjął, że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt. 1 cytowanej na wstępie ustawy z dnia 10 maja 1990 roku, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego (z wyjątkiem mienia określonego w art. 11 i 12 ustawy), w dniu jej wejścia w życie — 27 maja 1990 roku, stało się z mocy prawa mieniem właściwej gminy. Z kolei zgodnie z art. 34 Kodeksu cywilnego, w brzmieniu obowiązującym w dniu 27 maja 1990r., w powiązaniu z ówczesnym brzmieniem art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989r., Nr 14, poz. 74), mieniem należącym do wyżej opisanych podmiotów były te prawa majątkowe Skarbu Państwa, które nie znajdowały się pod zarządem innych niż Państwo państwowych osób prawnych.

Wobec tego, że w niniejszym postępowaniu nie było dokumentów potwierdzających, aby przedmiotowa nieruchomość Skarbu Państwa w dniu 27 maja 1990r. obciążona była prawem zarządu na rzecz innych niż Państwo państwowych osób prawnych oraz aby podlegała wyłączeniu z komunalizacji stosownie do art. 11 i 12 cytowanej na wstępie ustawy z dnia 10 maja 1990 roku, organ uznał, że należała ona do podmiotów wyszczególnionych w jej art. 5 ust. 1 pkt 1.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł pełnomocnik P. S.A. W obszernym odwołaniu od decyzji zarzucał brak wszechstronnego rozpatrzenia sprawy oraz rn.in. niezasadne, w ocenie odwołującego się, nieuwzględnienie danych wynikających z zapisów ewidencji gruntów i budynków oraz treści ksiąg wieczystych.

Po rozpatrzeniu odwołania oraz akt sprawy Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa stwierdziła, iż z akt sprawy wynika, że umowa sprzedaży [...] stanowiła, według stanu prawnego na dzień 27 maja 1990 r., podstawę wpisu zarządu poprzednika prawnego P. S.A. do księgi wieczystej. Stan ten występuje nadal.

Organ odwoławczy konkludował, iż zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2013 r. poz. 70, ze zm.), księgi wieczyste prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości. Przepis art. 3 ust. 1 tej ustawy stanowi zaś, że domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Co istotne, zgodnie z art. 7 rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych nie działa przeciwko: prawom obciążającym nieruchomość z mocy ustawy, niezależnie od wpisu; prawu dożywocia; służebnościom ustanowionym na podstawie decyzji właściwego organu administracji państwowej; służebnościom drogi koniecznej albo ustanowionym w związku z przekroczeniem granicy przy wznoszeniu budynku lub innego urządzenia; służebnościom przesyłu. Wyłączenie to nie znajduje zastosowania do komunalizacji z mocy prawa w trybie przepisów ustawy - Przepisy wprowadzające (...).

Ocena podstawy wpisania do księgi wieczystej prawa zarządu poprzednika prawnego P. S.A. podlegała ocenie sądu wieczysto-księgowego. W niniejszym postępowaniu prowadzonym na gruncie ustawy - Przepisy wprowadzające (...) organ administracji publicznej nie jest władny dokonać odmiennej oceny stanu prawnego nieruchomości, niż to wynika z treści księgi wieczystej na dzień 27 maja 1990 r.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. KKU nr [...] uchyliła więc w całości decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. [...] i odmówiła stwierdzenia nabycia przez gminę G., z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r., nieodpłatnie prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa, położonej w granicach administracyjnych Miasta G., w obrębie ewidencyjnym K., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr[...].

Gmina G. wniosła skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] listopada 2016 r. KKU nr [...].

Zaskarżonej decyzji zarzucała naruszenie:

1) przepisów postępowania, a to:

- art. 7 w związku z art. 77 k.p.a. poprzez nieprawidłową ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i błąd w ustaleniach faktycznych poprzez uznanie, że przedmiotowa nieruchomość nie pozostawała w zarządzie terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, a poprzednikowi prawnemu P. S.A. w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.) przysługiwało prawo zarządu przedmiotową nieruchomością,

- art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i uchylenie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. w sytuacji, w której nie było podstaw do jego zastosowania, co miało wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do niezasadnej zmiany prawidłowej decyzji organu I instancji;

2) przepisów prawa materialnego, a to:

- art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.) poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że przedmiotowa nieruchomość nie podlega komunalizacji,

- art. 10 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1961 r. Nr 32, poz. 159) poprzez jego niezastosowanie w zakresie przyjęcia w sposób dorozumiany prawa zarządu po stronie poprzednika prawnego P. S.A.,

- art. 3 oraz art. 5-7 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie do przedmiotowego stanu faktycznego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając zaskarżoną decyzję z uwzględnieniem powyższych kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że podlega ona uchyleniu.

Na wstępie należy nadmienić, że zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, istnienia zarządu nie można domniemywać (np. wyrok NSA z dnia 5 listopada 1999 r., sygn. akt I SA 2240/98, LEX nr 47368; wyrok NSA z dnia 2 lutego 2006 r., sygn. akt I OSK 1295/05, LEX nr 194864). Istotne jest również, że decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd powinna określać jej położenie, powierzchnię, mieć załączoną mapę sytuacyjną oraz wskazywać sposób i cel korzystania z niej (uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 września 1993 r., sygn. akt III CZP 81/93, OSNC z 1994r. Nr 2, poz. 27).

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 lutego 2013r., sygn. akt I OSK 1697/11 dokonał wykładni pojęcia "należące do". W opinii NSA pojęcie "należenia" mienia jest pojęciem normatywnym i wiąże się z regulacją zawartą w art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w brzmieniu obowiązującym na dzień wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...), w myśl, którego, terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste, a więc w tej sytuacji należały do organu administracji państwowej. Skoro zatem, w myśl art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w brzmieniu obowiązującym na dzień 27 maja 1990 r., terenowy organ administracji państwowej, sprawując zarząd gruntu, który nie został oddany w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste, mógł powierzyć sprawowanie zarządu takiego gruntu, utworzonemu w tym celu przedsiębiorstwu bądź innej państwowej jednostce organizacyjnej, oznaczało to, że organ ten był uprawniony do tego gruntu. Jeśli zatem organ mógł, w taki władczy sposób, zadysponować wspomnianym gruntem, to w sensie normatywnym, należało przyjąć, że grunt ten "należał do" terenowego organu administracji państwowej. Gospodarka gruntami i wywłaszczanie nieruchomości należały do właściwości rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej (art. 3 ust. 1 o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości). Z kolei w ust. 2 art. 3 ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości stanowiła, że ilekroć w ustawie jest mowa o radach narodowych lub terenowych organach administracji państwowej bez bliższego określenia, rozumie się przez to rady narodowe stopnia podstawowego lub terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego o właściwości szczególnej do spraw geodezji i gospodarki gruntami.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie rozpoznającym niniejsza sprawę podziela te poglądy i nie znajduje powodów dla odstąpienia od tej linii orzeczniczej.

Wracając do stanu faktycznego sprawy, z akt nie wynika ażeby, w formie prawem przewidzianej, przedmiotowa nieruchomość została oddana w zarząd lub użytkowanie na rzecz poprzednika prawnego P. S.A., a tylko wówczas nieruchomość ta nie należałaby do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. W toku niniejszego postępowania w sprawie komunalizacji z mocy prawa pełnomocnik P. S.A. w W. przedłożył kserokopię umowy sprzedaży [...] oraz kserokopię decyzji Urzędu Miejskiego w G. nr [...] dotyczącą dokonania aktualizacji ceny gruntów Skarbu Państwa położonych w G., pozostających w zarządzie i użytkowaniu G. w Z. W decyzji tej wymienione są m.in. działki nr[...], położone przy ul. [...] (archiwalne oznaczenie geodezyjne obecnych parcel). Powołując się na wymienione dokumenty, a w szczególności notarialną umowę sprzedaży z dnia [...] grudnia 1975r. stanowiącą podstawę wpisu tytułu własności w przywołanej księdze wieczystej, pełnomocnik P. S.A. poinformował, że przedmiotowe grunty w dniu 27 maja 1990r. pozostawały w zarządzie poprzednio przedsiębiorstwa państwowego P. w W., a obecnie następcy prawnego – P. S.A. w W. Podkreślił również, że przedmiotowa nieruchomość gruntowa pozostaje od momentu nabycia w 1975r. do chwili obecnej w wyłącznej dyspozycji państwowej osoby prawnej.

Odnosząc się do umowy z dnia [...] grudnia 1975r. należy podkreślić, że zgodnie z jej treścią nabycie nastąpiło na rzecz Państwa Polskiego przy czy w nawiasie zostało zaznaczone G. w Z.

W ocenie Sądu ww. umowa nie jest równoznaczna z ustanowieniem prawa zarządu (użytkowania) na rzecz poprzednika prawnego P. S.A. Obowiązująca do dnia 31 lipca 1985 r., ustawa z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159) przewidywała w art. 8, że przekazywanie terenów państwowych jednostkom państwowym i organizacjom społecznym w użytkowanie następuje w drodze decyzji właściwego do spraw gospodarki komunalnej i mieszkaniowej organu prezydium powiatowej (miejskiej miasta stanowiącego powiat lub wyłączonego z województwa) rady narodowej. Przepisy cyt. ustawy z dnia 14 lipca 1961 r., nie przewidywały uzyskania przez państwową jednostkę organizacyjną tytułu prawnego do gruntu w postaci użytkowania na podstawie umowy. Dopiero przepisy art.38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. w brzmieniu pierwotnym stanowiły, iż zarząd nieruchomościami państwowymi mógł powstać również na podstawie umowy o nabyciu nieruchomości (tak też NSA w wyroku z dnia 3 stycznia 2013r., I OSK 1417/11). W dacie sporządzenia aktu notarialnego[...] obowiązywały przepisy ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami miastach i osiedlach (Dz. U. z 1961 r. Nr 32, poz. 159), według których prawo użytkowania ustanawiane było w drodze decyzji organu administracji państwowej stopnia podstawowego o oddaniu nieruchomości w użytkowanie (art. 8 ust. 1 ustawy). Ze stanu faktycznego sprawy wynika, że poprzednik prawny P. S.A. takiej decyzji nie uzyskał. Przedstawiona umowa nie mogła zatem być podstawą uzyskania prawa zarządu.

Odnosząc się do decyzji Urzędu Miejskiego w G. nr [...] dotyczącej dokonania aktualizacji ceny gruntów Skarbu Państwa, położonych w G. należy wskazać, że również taka decyzja nie może stanowić podstawy ustalenia prawa zarządu, chyba, że z jej treści wynika, iż odnosi się do decyzji wcześniejszej taki zarząd (użytkowanie) ustalającej, która np. nie zachowała się w archiwach. Decyzja z dnia [...] grudnia 1986r. nie nawiązuje do wcześniejszej decyzji w przedmiocie przyznania prawa zarządu (użytkowania), należy więc domniemywać, że decyzja taka nie została wydana.

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2013 r. poz. 70, ze zm.) domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Natomiast, zgodnie z art. 7 rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych nie działa przeciwko: prawom obciążającym nieruchomość z mocy ustawy, niezależnie od wpisu; prawu dożywocia; służebnościom ustanowionym na podstawie decyzji właściwego organu administracji państwowej; służebnościom drogi koniecznej albo ustanowionym w związku z przekroczeniem granicy przy wznoszeniu budynku lub innego urządzenia; służebnościom przesyłu. Wyłączenie to nie znajduje zastosowania do komunalizacji z mocy prawa w trybie przepisów ustawy - Przepisy wprowadzające (...). Organ odwoławczy uznał zatem, że ocena podstawy wpisania do księgi wieczystej prawa zarządu poprzednika prawnego P. S.A. podlegała ocenie sądu wieczysto-księgowego. W niniejszym postępowaniu prowadzonym na gruncie ustawy - Przepisy wprowadzające (...) organ administracji publicznej nie jest władny dokonać odmiennej oceny stanu prawnego nieruchomości, niż to wynika z treści księgi wieczystej na dzień 27 maja 1990 r.

Wykładnia przedstawiona przez organ odwoławczy jest błędna. Należy podzielić stanowisko skarżącej, iż zgodnie z pierwotnym brzmieniem art. 128 ustawy k.c. "zarząd" był jedyną formą władania gruntami państwowymi przez państwowe osoby prawne.

W dziale II księgi wieczystej ujawniającym jako właściciela Skarb Państwa wpisywano państwową osobę prawną wykonującą uprawnienia płynące z własności państwowej z podaniem nazwy i siedziby. Wynikało to z treści art. 128 k.c. w jego pierwotnym brzmieniu, statuującej zasadę jednolitego funduszu własności państwowej, zgodnie z którą podmiotem wszelkich praw majątkowych wchodzących w skład mienia państwowego było samo Państwo nie zaś inne państwowe osoby prawne. Tak rozumiane i ujawnione w księdze wieczystej "prawo zarządu" nie ma żadnych cech prawa podmiotowego i nie może być utożsamiane z ograniczonym prawem rzeczowym ustanawianym na podstawie przepisów kodeksu cywilnego.

Podzielić zatem należy stanowisko skarżącej, iż art. 3, 5, 6 i 7 ustawy o księgach wieczystych nie mają zastosowania do prawa zarządu ujawnionego w księdze wieczystej na rzecz przedsiębiorstwa państwowego przed dniem 31 stycznia 1989 r. na podstawie obowiązującej przed tą datą zasadą jednolitej własności państwowej. Przede wszystkim z tego względu, iż nie jest to prawo podmiotowe, tylko do takich praw ma zastosowanie art. 3 ustawy o księgach wieczystych. Organ administracji nie jest zatem związany treścią takiego wpisu.

W świetle powyższego, Sąd uznał, że skoro poprzednikowi prawnemu P. S.A. nie przysługiwał tytuł prawny do spornej nieruchomości, to nieruchomość ta należała, w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy, do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego i podlegała komunalizacji z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. Wykładnia przepisów przedstawiona przez organ I instancji była więc prawidłowa i słuszna.

Organ odwoławczy naruszył przy tym przepisy prawa materialnego w postaci art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U., Nr 32, poz. 191 ze zm.), co miało wpływ na wynika sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy p.p.s.a.). Naruszenie prawa materialnego skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji, przy czym przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy będzie związany oceną prawną przedstawioną przez Sąd (art. 153 p.p.s.a.)

Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.