Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1314/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-03-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędziowie: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska (spr.) WSA Piotr Fronc WSA Magda Froncisz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 marca 2022*r. sprawy ze skargi T. K., M. K., H. C., Z. C., J. K., R. K., A. K., K. K. i S. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] września 2021 r. , znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 12.04.2021 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 136 ust. 3, art. 142 i art. 216 u.g.n., Starosta [...] – po rozpoznaniu wniosku T. K., M. K., H. C., Z. C., J. K., R. K. i A. K. - orzekł o umorzeniu, jako bezprzedmiotowego, postępowania administracyjnego w sprawie o zwrot nieruchomości oznaczonej jako działki: nr [...], nr [...] i nr [...], poł. w obr. [...]. ewid. Ś. m. K..

W ww. decyzji organ I instancji stwierdził w oparciu o analizę treści ksiąg wieczystych i dokumentacji geodezyjno-kartograficznej, że działki: nr [...], nr [...] i nr [...], obr. [...]. ewid. Ś. m. K., których zwrotu żądają wnioskodawcy, nigdy nie były przedmiotem wywłaszczenia. Organ I instancji nie zgodził się ze stanowiskiem wnioskodawców, jakoby przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona decyzją Wojewody K. znak: [...] z dnia 17.03.1997 r. W przedmiotowej sprawie brak również dowodów na to, aby prawo własności działek: nr [...], nr [...] i nr [...], poł. w obr. [...] jedn. ewid. Ś. m. K., kiedykolwiek przysługiwało wnioskodawcom lub ich poprzednikom prawnym oraz aby utracili oni tytuł prawny - prawo własności - do rzeczonej nieruchomości wskutek wywłaszczenia. Objętej wnioskiem o zwrot nieruchomości, składającej się z działek: nr [...], nr [...] i nr [...], poł. w obr. [...]. ewid. Ś. m. K., nie przysługuje status nieruchomości wywłaszczonej, zatem nie podlega ona dyspozycji art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami ("u.g.n."), wobec czego organ I instancji umorzył postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie.

Odwołanie od tej decyzji wnieśli T. K. oraz M. K., H. C., Z. C., J. K., R. K. i A. K..

Wojewoda decyzją z dnia 20 września 2021 r., znak [...] Na podstawie art. 9a w związku z art. 142 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 1990 ze zm.) – dalej jako "u.g.n." oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W jej uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n., poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Pierwszą przesłanką warunkującą rozpatrzenie wniosku w trybie przepisów art. 136 i następne ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. jest ustalenie, że nieruchomość, o której zwrot stara się wnioskodawca, jest nieruchomością wywłaszczoną lub - stosownie do art. 216 ust. 1 u.g.n. nieruchomością przejętą lub nabytą na rzecz Skarbu Państwa na podstawie przepisów: art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. poz. 64 oraz z 1982 r. poz. 79), ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach (Dz. U. poz. 138, z 1961 r. poz. 47 i 159 oraz z 1972 r. poz. 192), ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. z 1969 r. poz. 216, z 1972 r. poz. 312 oraz z 1985 r. poz. 99), art. 22 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. poz. 159, z 1972 r. poz. 193 oraz z 1974 r. poz. 84), ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. poz. 192, z 1973 r. poz. 282 oraz z 1985 r. poz. 99) oraz nieruchomością wywłaszczoną na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, jak również należącą do gruntów wywłaszczonych na podstawie odrębnych przepisów w związku z potrzebami [...] Parku Narodowego; lub stosownie do art. 216 ust. 2 u.g.n., nieruchomością nabytą na rzecz Skarbu Państwa lub gminy na podstawie przepisów: art. 5 i art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli (Dz. U. poz. 240 oraz z 1957 r. poz. 172); art. 9 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. poz. 31); ustawy dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. poz. 127, z późn. zm.).

Wojewoda stwierdził, że analiza akt sprawy, w tym wykazów zmian gruntowych: Nr ks. rob. [...] z 1983 r. oraz nr ks. rob. [...] z 2.06.1992 r. i wyrysu z mapy ewidencyjnej z 16.09.1997 r. Nr ks. rob. [...] prowadzi do wniosku, że działki: nr [...] i nr [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid. Ś. m. K., powstały z parceli l. kat. [...] o pow. 0,0086 ha P. C., objętej Lwh [...], natomiast działka nr [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid. Ś. m. K. powstała z parceli l. kat. [...] o pow. 0,0062 ha P. C.. Dane zawarte w operacie z 1992 r. przyjęto za operatem z 10.11.1969 r., w którym jako dotychczasowy właściciel wpisana była "[...]". W wypisach z rejestru gruntów z 1992 r. jako właściciela nowopowstałych działek: nr [...], nr [...] i nr [...] wskazano Skarb Państwa.

W wykazie zmian gruntowych z 1983 r., sporządzonym w ramach modernizacji operatu ewidencji gruntów wpisany był Skarb Państwa jako właściciel przedmiotowych parcel, a jako władający - D.Z.G.T. Jak wynika z informacji zawartej w piśmie Zarządu Dróg Miasta K. z dnia 3.12.2020 r. działki: nr [...], nr [...] i nr [...], obr. [...]. ewid. Ś. nie są zagospodarowane infrastrukturą drogową ulicy [...] i znajdują się poza pasem drogowym.

Oprócz ww. dokumentów, organ I instancji pozyskał z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, przed którym toczy się postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody K. znak: [...] z dnia 17.03.1997 r., ww. decyzję Wojewody K. z dnia 17.03.1997 r. oraz postanowienie Sądu Rejonowego dla K. - P. w K. sygn. akt. [...] z dnia 5.11.1997 r. orzekające o założeniu księgi wieczystej nr [...] dla nieruchomości położonych K. - Ś., obręb [...] złożonej z działek: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] i wpisaniu ich własności na rzecz Gminy K.. W uzasadnieniu tego postanowienia sąd wskazał, że "w/w działki powstały z pgr. [...] objętych lwh [...], który uległ zniszczeniu. Oznaczenia nieruchomości Sąd dokonał na podstawie wykazu zmian gruntowych z 2.06.1992 r. nr ks. rob. [...] i wyrysu z mapy ewidencyjnej z 16.09.1997 r. nr ks. rob. [...] Prawo własności Sąd ustalił na podstawie protokołu parcelowego Gminy P. C. oraz decyzji Wojewody K. z 17.03.1997 r. [...]"

Dlatego też Wojewoda podzielił stanowisko organu I instancji, że działki nr [...], nr [...] i nr [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid. Ś. m. K., powstałe z parcel: l. kat. [...] i l. kat. [...] P. C., nie były wywłaszczone ani nabyte bądź przejęte w trybie ustaw wymienionych w art. 216 u.g.n.

Organ odwoławczy podkreślił także, że wbrew twierdzeniom odwołujących się, decyzja Wojewody K. z 17.03.1997 r., wydana w trybie art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10.05.1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i pracownikach samorządowych, nie jest decyzją wywłaszczeniową. Organ administracji orzekający w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie może, wbrew treści dokumentów sporządzonych przez uprawnionych geodetów, sąd i inne organy, dokonywać sprzecznych ustaleń, że działki: nr [...], nr [...] i nr [...], poł. w obr[...], jedn. ewid. Ś. m. K. są częściami dawnych parcel: l. kat. [...],l. kat. [...],l. kat. [...] i l. kat. [...], objętych lwh [...] lwh [...], co podnoszą wnioskodawcy. Podkreślił też, że na jednej z map (karta 72) T. K. zaznaczył, że parcele l. kat. [...] i l. kat. [...] stanowiące dawny rów przydrożny, "zostały wywłaszczone dla wojska austriackiego, podczas zaboru austriackiego". Nadto stwierdził, że ze zgromadzonych dokumentów nie wynika, żeby stanowiły one uprzednio własność spadkodawców wnioskodawców niniejszego postępowania.

Wojewoda wyjaśnił, że postępowania w trybie przepisu art. 136 ust. 3 u.g.n. w związku z art. 216 u.g.n. nie dotyczą wywłaszczeń dokonywanych przez zaborców w XIX w., a na podstawie Traktatu z dnia 10 września 1919 r. z Saint-Germain-en-Laye (Dz. U. Nr 17/25 poz. 115) własność gruntu wywłaszczonego na rzecz Monarchii Austrowęgierskiej przeszła na rzecz Skarbu Państwa Polskiego. Nabycie przez Skarb Państwa nieruchomości w ten sposób również nie daje podstaw do zastosowania przepisów o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości.

W konsekwencji za prawidłowe uznał stanowisko organu I instancji, że postępowanie w sprawie o zwrot nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...], nr [...] i nr [...], w obr. [...]. ewid. Ś. m. K. - jako bezprzedmiotowe - musiało podlegać umorzeniu.

Opisaną wyżej decyzję zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie T. K., M. K., H. C., Z. C., J. K., R. K., A. K., K. K., S. K.. Skarżący podnieśli, że przedmiotem postępowania są fragmenty dawnych działek prywatnych nr [...], [...], [...] i [...], pochodzące z dawnych ksiąg wieczystych nr [...] P. C. i LWH [...], którym to fragmentom działek nadano przejściowe numery [...], [...], [...], aby po kolejnej zmianie ich numeracji nadać im nowe numery: [...] i przypisać tym działkom nieprawdziwy tytuł własności, rzekomo pochodzący ze zniszczonej księgi wieczystej [...] i przypisać tym działkom "nieprawdziwy tytuł własności, rzekomo pochodzący ze zniszczonej księgi wieczystej [...] i rzekomo z dawnych działek nr [...] i [...]". Działkom o nowych numerach [...] przypisano nieprawdziwy tytuł "własności Skarbu Państwa", aby następnie w wyniku wprowadzenia w błąd, zarówno Wojewody K., jak i sądu wieczystoksięgowego doprowadzić do przeniesienia tego rzekomego "tytułu własności Skarbu Państwa" na rzecz Gminy K..

Skarżący zaznaczyli, że "przedmiot materialny działek, którym nadano nowe numery [...] nie pochodził ze zniszczonej dawnej księgi wieczystej nr [...] [...], lecz z dawnych niezniszczonych ksiąg wieczystych [...] [...]

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r. poz. 491 z późn. zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Do dnia wyrokowania stan epidemii nie został odwołany. Zgodnie z przepisem art. 15zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.2021.2095 t.j. z dnia 2021.11.22) w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID -19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich, wojewódzkie sądy administracyjne przeprowadzają rozprawę wyłącznie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających prowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym, że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. W myśl art. 15zzs4 ust. 3 ustawy Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W rozpoznawanej sprawie strony postępowania zostały wezwane o podanie, czy wnoszą o przeprowadzenie rozprawy zdalnej, a jeżeli tak - to o wskazanie adresu elektronicznego na platformie ePUAP - w terminie 7 dni od dnia doręczenia - pod rygorem przyjęcia, że strona nie ma możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej. Pełnomocnik skarżących T. K. oraz skarżący J. K. wbrew temu pouczeniu podali jedynie adresy a-mail, a nie adresy elektroniczne na platformie ePUAP. Dlatego też zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.).

Zgodnie z treścią art. 145 § 1 p.p.s.a. w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a. Wskazać również należy, że zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy.

Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 9 lipca 2008 r., sygn. II OSK 795/07, LEX nr 483232).

Zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

Na wstępie wskazać należy, że wnioskiem z dnia 12 maja 2020 r., uzupełnionym 14 maja 2020 r. T. K. zwrócił się do Starosty Powiatowego w K. o zwrot "przywłaszczonych niezgodnie z prawem nieruchomości", "oznaczonych jako działki [...], [...] dzielnica K.-Ś., obręb [...], objętych księgą wieczystą Nr: Kw [...] podnosząc, że "wskutek wyrafinowanych manipulacji geodezyjnych i niedopuszczalnego przesunięcia granic, bez należytego powiadomienia właścicieli (...) Wojewoda decyzją komunalizacyjną z dnia 17 marca 1997 r. (...) przekazał te działki Gminie K., pomimo że nie należały do Skarbu Państwa, tylko stanowiły własność prywatną". Wnioskodawca wskazał również, że "potajemnie doszło do nielegalnego przywłaszczenia gruntów prywatnych pod pretekstem ustawy komunalizacyjnej, z całkowitym pominięciem procedury wywłaszczeniowej".

Pisma te zostały zakwalifikowane przez organ jako wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. W dniu 25 maja 2020 r. Starosta Powiatowy, z powołaniem się na art.142 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, określającym organ oraz tryb orzekania w sprawach o zwrot wywłaszczonych nieruchomości, przekazał wniosek według właściwości Prezydentowi Miasta K.. Z kolei Wojewoda postanowieniem z dnia 16 lipca 2020 r., na podstawie art.142 ust.2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U.2020.65 t.j. ze zm.), wyznaczył Starostę K. do załatwienia sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

Przepis art. 136 ust. 1 u.g.n., zamieszczony w rozdziale 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zatytułowanym "Zwrot wywłaszczonych nieruchomości" wprowadza ustawowy zakaz używania wywłaszczonych nieruchomości na cel inny niż ten, na który nastąpiło wywłaszczenie. Zakaz ten zaliczany bywa do praw (roszczeń) o charakterze konstytucyjnym (por. np. wyrok WSA w Warszawie z 19.05.2011 r., I SA/Wa 2351/10, LEX nr 991679). Wykorzystanie wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel lub też niewykorzystanie nieruchomości na cel stanowiący powód wywłaszczenia w określonym czasie powoduje obowiązek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części).

Podkreślenia wymaga, że przepis ten odnosi się tylko do tych nieruchomości, które zostały wywłaszczone na podstawie indywidualnej decyzji administracyjnej o wywłaszczeniu, a więc przede wszystkim do tych, które zostały wywłaszczone w trybie przewidzianym w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r., jak również do tych, które wywłaszczono pod rządami obecnie obowiązującej Konstytucji RP na podstawie decyzji administracyjnych zgodnie z przepisami innych ustaw.

Zwrot nieruchomości następuje na podstawie decyzji administracyjnej, która ma szczególny charakter. Nie kreuje prawa własności, a jedynie powoduje przejście prawa własności na dotychczasowego właściciela lub jego następców prawnych, przywracając tylko stosunki prawnorzeczowe istniejące przed wydaniem decyzji o wywłaszczeniu (zawarciem umowy), czyli pełni funkcję restytucyjną. Następuje w niej jednak rozstrzygnięcie wielu kwestii o charakterze cywilnoprawnym, dotyczących praw rzeczowych do nieruchomości (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 28.06.2017 r., II SA/Rz 453/17, LEX nr 2333573). Ogólnie przyjmuje się, że roszczenie o zwrot nieruchomości to szczególnego rodzaju rzeczowe prawo podmiotowe, którego treścią jest żądanie zwrotu. Różni się ono od roszczenia windykacyjnego przewidzianego w art. 222 § 1 k.c., gdyż roszczenie windykacyjne przysługuje nieposiadającemu właścicielowi przeciwko posiadającemu niewłaścicielowi, zaś roszczenie o zwrot nieruchomości przysługuje (byłemu właścicielowi) w stosunku do aktualnego właściciela i samo zgłoszenie tego roszczenia nie podważa skutków wywłaszczenia (ewentualnie podważy je decyzja o zwrocie, powodująca zwrotne przeniesienie własności). Roszczenie o zwrot nieruchomości nie jest zależne od sposobu (formy) nabycia przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego nieruchomości na cele uzasadniające wywłaszczenie (por. wyrok WSA w Krakowie z 21.10.2015 r., II SA/Kr 897/15, LEX nr 1939349).

Zauważyć również należy, że przejście własności wywłaszczonej nieruchomości ze Skarbu Państwa na jednostkę samorządu terytorialnego w wyniku komunalizacji nie stanowi przeszkody dla zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Podsumowując, tryb orzekania o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości określony w rozdziale 6 cytowanej ustawy o gospodarce nieruchomościami, dotyczy jedynie nieruchomości wywłaszczonych, a nie przejętych bezprawnie, bez procedury wywłaszczeniowej, jak to podnosił wnioskodawca.

Dlatego też, skoro w odniesieniu do wnioskowanych do zwrotu działek nie zostały wydane decyzje wywłaszczeniowe, postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości było bezprzedmiotowe, czego konsekwencją było wydanie decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego na podstawie art.105 § 1 k.p.a. Stosownie do tego przepisu, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

W piśmiennictwie przyjmuje się, że przedmiotem ogólnego postępowania administracyjnego jest sprawa administracyjna w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a. Tak więc postępowanie administracyjne jest bezprzedmiotowe, gdy sprawa, która miała być załatwiona w drodze decyzji nie miała charakteru sprawy administracyjnej jeszcze przed datą wszczęcia postępowania albo utraciła charakter sprawy administracyjnej w toku postępowania administracyjnego. W pierwszym wypadku postępowanie jest bezprzedmiotowe, ponieważ przyczyna bezprzedmiotowości została wykryta w toku postępowania, w drugim natomiast dlatego, że przyczyna bezprzedmiotowości pojawiła się po wszczęciu postępowania, a przed jego zakończeniem.

Przenosząc dotychczasowe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, ocenić należy, że konstatacja organu, że wnioskowane do zwrotu działki nie były wywłaszczone ani nabyte bądź przejęte w trybie ustaw wymienionych w art. 216 u.g.n., co doprowadziło organ do stwierdzenia bezprzedmiotowości postępowania zwrotowego, jest zgodna z zebranym przez organ materiałem dowodowym.

Sąd podziela również stanowisko organu, że decyzja komunalizacyjna Wojewody K. z 17.03.1997 r. nie jest decyzją wywłaszczeniową, warunkującą orzeczenie o zwrocie.

Ustosunkowując się do zarzutów skarżących stwierdzić należy, że z dokumentów (kserokopie przedstawione przez skarżącego) znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy nie wynika, aby działki o numerach[...], których zwrotu się domagali, mającym odpowiadać poprzedniej numeracji: [...], [...] i [...] - stanowiły fragmenty dawnych działek nr [...], [...] i [...] wpisanych w wykazach hipotecznych lwh [...] i lwh [...], które nie zostały wywłaszczone na rzecz wojska austriackiego.

Z kserokopii ksiąg gruntowych wynika, że w wykazie hipotecznym [...] wpisano m. in. parcele budowlane: [...], l.kat. [...] l.kat. [...] (budynek mieszkalny przy ul. [...]) i l.kat.[...] oraz l.kat.[...] - rola, l.kat.[...] - pastwisko, l.kat.[...] - pastwisko, l.kat.[...] - rola. W wykazie hipotecznym lwh [...] w dniu 12.10.1887 r. odnotowano, że z parceli [...] część [...], zaś z parceli [...] część w przestrzeni [...]o zostały zajęte w drodze wywłaszczenia pod fortyfikacje.

Część parceli l.kat.[...] w rozmiarze 57o, oznaczoną l.kat.[...], wydzielono do osobnego ciała hipotecznego – lwh [...] w dniu 24.09.1889 r.

Część parceli z parceli gruntowej [...], oznaczoną l.kat [...], wydzielono do osobnego ciała hipotecznego – lwh [...] w dniu 11.10.1889 r.

W dniu 23.05.1890 r. odnotowano, że z posiadłości objętej lwh [...], z parceli [...] i [...], części [...] i [...] oznaczone, w obszarze [...] odpisano i dołączono do lwh [...].

W dniu 16.03. 1895 r. z części parceli [...], część nową - [...] wydzielono do osobnego ciała hipotecznego - lwh 28 82 (k.146 a.a).

W dniu 27.04.1912 r. w wykazie hipotecznym lwh [...] odnotowano, że parcele gruntowe [...] i [...] zamienione zostały na parcelę gruntową l. kat. [...] ogród i parcelę budowlaną l.kat.164. Parcele l.kat. [...] i l.kat[...] otrzymały nowe oznaczenie - działka [...] obr[...], która w dniu 28.03.1979 r. (na podstawie wykazu zmian gruntowych dnia 24 lutego 1975 r. – [...]) z lwh [...] została przeniesiona do kw [...] (k.144 a.a.).

W wykazach hipotecznych lwh [...] i lwh [...] po dokonaniu wyżej opisanych czynności, nie zostały ujawnione parcele katastralne [...], [...] i [...].

Z wykazów zmian gruntowych wykonanych w 1992 r. (karty 127, 123 i 118 akt administracyjnych) wynika natomiast, że w lwh [...] – Warownie K. - wpisano parcelę gruntową [...] o powierzchni 46 m2, która zmieniła oznaczenie na działki nr [...] o pow. 17 m2 i [...] o pow.22 m2, obręb duży [...] numer jednostki rejestrowej [...], parcelę gruntową [...] o powierzchni 62 m2, numer jednostki rejestrowej 39, która zmieniła oznaczenie na działkę nr [...] o pow. 56 m2 oraz parcelę gruntową [...] o pow. 86 m2, która zmieniła oznaczenie na działkę numer [...] o pow. 30 m2, numer jednostki rejestrowej [...] oraz działkę nr [...] o pow.49 m2, numer jednostki rejestrowej [...]. Oznacza to, że działki nr [...] i [...] powstały z parcel gruntowych l.kat. [...], [...] i [...], które wpisane były w lwh [...] – [...]

W aktach administracyjnych oraz w aktach sądowych znajduje się przedłożona przez T. K. reprodukcja mapy (wg skarżącego z drugiej połowy XIX w.), na której zaznaczono działki zabudowane domami przy ul. [...]: nr [...] z przyległą działką [...], nr [...] z przyległą działką [...], nr [...] z przyległą działką [...]. Z mapy tej wynika, że granice pomiędzy działkami [...] i [...] oraz [...] i [...] przebiegają w oddaleniu od ścian domów.

Na mapie z 1969 r. działki zabudowane domami są oznaczone numerami [...],[...] i [...]. Odpowiednio, pomiędzy tymi domami a ul. [...] znajdują się działki nr [...], [...] i [...]. Jak wielokrotnie zwracał uwagę skarżący, na mapie tej granica między tymi działkami przebiega po ścianie domów. Wątpliwości również budzi dlaczego opisane wyżej wykazy zmian gruntowych odwołują się do numeracji parcel gruntowych z wykazów hipotecznych, pomijając numerację działek z 1969 r.

W aktach brak jest dowodów wskazujących na okoliczności i chwilę zmiany oznaczenia działek l.kat. [...], [...], [...], [...], [...] i [...] na działki [...],[...], [...], [...], [...] i [...].

Nie jest udokumentowana przedstawiona wyżej zmiana w przebiegu granicy pasów działek oddzielających ul. [...] od domów przy niej usytuowanych nr [...] [...] (pierwotnie w oddaleniu od ścian domów, następnie w linii tych ścian).

Stanowczo jednakże należy podkreślić, że przedmiotem postępowania administracyjnego są sprawy indywidualne z zakresu prawa administracyjnego, a sprawy z zakresu prawa cywilnego, ubezpieczeń społecznych i prawa pracy tylko wtedy, gdy zostały przekazane na drogę postępowania administracyjnego przepisem ustawy. Skarżący żądali uregulowania przez organ administracji spraw własnościowych. Co do zasady kwestie te są domeną prawa cywilnego, a nie prawa administracyjnego. Jak zostało wyżej wyjaśnione jedynie sprawy z zakresu zwrotu wywłaszczonych nieruchomości podlegają kompetencjom organów administracji.

Organy prawidłowo uznały, że działki nr [...], nr [...] i nr [...], poł. w obr[...], jedn. ewid. Ś. m. K., powstałe z parcel: l. kat. [...] i l. kat. [...] P. C., nie były wywłaszczone ani nabyte bądź przejęte w trybie ustaw wymienionych w art. 216 u.g.n. W związku z tym, ponieważ wszczęto postępowanie w sprawie, która nie jest sprawą administracyjną, prawidłowe było umorzenie postępowania.

Roszczenia skarżących winny być dochodzone przed sądem cywilnym.

Dlatego też, na podstawie art.151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.