Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1945/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 135
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77, art. 107
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 1945/15 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 lutego 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Waldemar Michaldo, Sędzia: WSA Inga Gołowska (spr.), Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski, Protokolant: sekr. sąd. Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2016 r., sprawy ze skargi A.K., na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 13 października 2015 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy, , uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 25 sierpnia 2015 r. tego samego organu.,


UZASADNIENIE

I.

Zaskarżoną decyzją z 13 października 2015r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział utrzymał w mocy decyzję własną z 25 sierpnia 2015r. o sygnaturze [...] o odmowie umorzenia A. K. należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność na ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy.

W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołano art. 138§1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013, poz. 267 ze zm.) w zw z art. 83 ust. 4 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. 2015r. poz. 121).

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Decyzją z 25 sierpnia 2015r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił A. K. umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność na ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy wraz z odsetkami i kosztami upomnienia, w łącznej kwocie 18.671,57 zł uznając, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki umorzenia określone w art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Pismem z 9 września 2015r. A. K. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku podniosła, że decyzja o odmowie umorzenia należności została wydana w oparciu o niewłaściwą podstawę prawną, bowiem oparta została o przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a nie o przepisy, które mają coś wspólnego z pomocą de minimis. Jednocześnie poinformowała, że trudna sytuacja finansowa powstała w 2010r., gdy straciła stałą pracę i była zmuszona wznowić prowadzenie, zawieszonej wcześniej, działalności gospodarczej. Zajęła się wówczas promowaniem kultury, wspierając młodych obiecujących artystów poprzez wydawanie ich płyt oraz organizację koncertów. Niestety z tej działalności A. K. osiągała dochody zbyt niskie, by opłacać wszelkie miesięczne obciążenia (w szczególności podstawowe koszty utrzymania, podatki i ustawowe składki ZUS).

A. K., jak podała w tym czasie zrealizowała następujące projekty:

- w 2010r. finałowy koncert internetowego plebiscytu "[...]", produkcja płyty zespołu [...] "[...]", realizacja kampanii promocyjnej pierwszej edycji [...] oraz realizacja kampanii promocyjnej OFF [...] (rok 2010 zamknięty dochodem w wysokości 14.785,89 zł);

- w 2011r. realizacja projektu "[...]" w ramach Programu Kulturalnego Polskiej Prezydencji w UE, realizacja kampanii promocyjnej OFF [...] 2011 oraz organizacja trasy koncertowej [...] promującej album "[...]" (rok 2011 zamknięty stratą w wysokości 11.004,31 zł);

- w 2012r. realizacja kampanii OFF [...] (rok 2012 zamknięty dochodem w wysokości 10.778,49 zł, który nie wystarczył na pokrycie straty z 2011r.);

- w 2013r. realizacja kampanii promocyjnej OFF [...] 2013 oraz impresariat artystyczny zespołu [...] (rok 2013 zamknięty dochodem w wysokości 34.891,08 zł);

Wszystkie powyższe dokonania - według oświadczenia strony - nie przyniosły zamierzonych efektów, czyli dochodów.

A. K. wskazała, że obecnie od 6 miesięcy osiąga stałe wpływy z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 4.400,00 zł netto, jednak miesięczny dochód pozwala na opłacenie jedynie podstawowych kosztów utrzymania, czyli czynszu za mieszkanie, opłat za prąd, gaz i telefon, spłatę kredytu, bieżące opłaty z tytułu podatków oraz składek. Nie wystarcza natomiast na spłatę zaległości w opłacaniu składek ZUS, które powstały przez ostatnie 4 lata. Z ww. dochodu strona opłaca: czynsz - 1.300,00 zł, gaz, prąd, woda - 150,00 zł, telefon i Internet - 190,00 zł, kredyt spłacany za 77 letniego ojca, którym się opiekuje - 581,00 zł, zadłużenie w B. - 200,00 zł, podatek dochodowy - 480,00 zł oraz składki bieżące - 1.034,08 zł. Razem opłaty wynosząc 3.935,08 zł. Dochód pozostający po zapłaceniu wszystkich miesięcznych obciążeń to 464,92 zł, które przeznacza na jedzenie. Nadto wskazała, że Zakład podnosi w decyzji, że jest ona współwłaścicielem nieruchomości, ale nie przytacza wyjaśnień strony dotyczących tego w jakich udziałach jest współwłaścicielem i że aby zbyć przedmiotowe nieruchomości niezbędna jest zgoda innych współwłaścicieli. Zatem zbycie nieruchomości będzie bardzo ciężkie.

Rozpoznając powyższy wniosek Zakład Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w K. doszedł do następujących ustaleń.

A. K. od 10.04.2001r. prowadzi z przerwami działalność gospodarczą, w zakresie nagrań dźwiękowych i muzycznych pod nazwą Agencja Artystyczna "[...]" A. K. W stosunku do strony prowadzone jest postępowanie egzekucyjne przez Dyrektora Oddziału ZUS w K. Przymusowym dochodzeniem objęte są składki na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy za okres od 11/2012r. do 5/2015r. na łączną kwotę 19.980,09 zł. Postępowanie egzekucyjne prowadzone jest również przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Tym postępowaniem objęte są składki na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy za okres od 06/2009r. do 10/2012r. na łączną kwotę 23.347,90 zł.

Zgodnie z przedłożonym do akt sprawy zeznaniami podatkowymi PIT-36 za lata 2012 - 2014 z prowadzonej działalności gospodarczej A. K. uzyskała przychód odpowiednio w kwotach: 99.734,37 zł, 166.200,98 zł oraz 25.488,74 zł (dochód: 10.318,49 zł, 34.891,08 zł oraz 3.038,21 zł). Ponadto w roku 2012 uzyskała przychód z praw autorskich, w kwocie 920,00 zł (dochód: 460,00 zł), natomiast w roku 2014 przychód z działalności wykonywanej osobiście, w wysokości 6.545,00 zł (dochód: 5.348,60 zł). Co więcej, za pierwsze półrocze 2015r. zgodnie z oświadczeniem z tytułu prowadzenia Agencji Artystycznej "[...]" uzyskała dochód w wysokości 9.008,52 zł, co daje średniomiesięcznie kwotę ok 1.500,00 zł. Natomiast zgodnie ze złożonym oświadczeniem o stanie rodzinnym i majątkowym uzyskuje dochód z innej działalności gospodarczej w wysokości 4.400,00 zł miesięcznie.

W kwestionariuszu osobowym strona wskazała, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Wydatki związane z utrzymaniem zostały określone na łączną kwotę 1.640,00 zł, natomiast na inne wydatki przeznaczana jest kwota 781,00 zł. Przedmiotowe wydatki zostały w sposób wyczerpujący udokumentowane i tak czynsz to kwota 1.300,00 zł, gaz 47.17 zł, na telefon oraz Internet strona przeznacza kwotę 136,60 zł, na telefon kwotę 46,57 zł oraz na energię elektryczną kwotę 40,95 zł, co daje łączną kwotę 1.571,29 zł. Ponadto strona odprowadza zaliczkę za wodę, odprowadzenie ścieków oraz wywóz odpadów w wysokości 200,00 zł.

Strona złożyła także oświadczenie, że spłaca kredyt za ojca R. K. w wysokości 581,66 zł, na co przedłożono harmonogram spłat (pozostała do spłaty kwota 6.479,26 zł) oraz kredyt w B. spłacany, w kwocie 200,00 zł. W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym strona podała, że posiada zobowiązania firmowe krótkoterminowe w wysokości 7.762,24 zł, zobowiązania firmowe długoterminowe w wysokości 86.604,34 zł i nie posiada zobowiązań prywatnych. Wg oświadczenia jest współwłaścicielką dwóch nieruchomości: nieruchomości położonej przy ul. [...] w K., o pow. 461 m2, zabudowanego budynkiem mieszkalnym o pow. 65,7 m2 - scheda spadkowa po zmarłej babci (udział 1/36) oraz nieruchomości położonej przy ul. [...] w K. - scheda spadkowa po zmarłej matce (udział 1/3). Według oświadczenia lokali tych nie można zbyć z uwagi na zamieszkiwanie w nich innych współwłaścicieli, a ponadto pierwsza nieruchomość jest w fatalnym stanie.

W dalszej kolejności organ wskazał, że stan faktyczny ustalony w sprawie został przeanalizowany i oceniony w oparciu o przesłanki warunkujące umorzenie należności, wynikające z art. 28 ust. 2 i 3 oraz art. 28 ust. 3 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych Organ przytoczył treść powyższych przepisów, zaznaczając, że zgodnie z art. 28 ust. 3a ww. ustawy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Organ zaznaczył, że to strona postępowania ma interes w udowodnieniu faktów, na które się powołuje, zaś ich ocena i właściwa kwalifikacja należy do organu rentowego. Podkreślono, że rozstrzygnięcie w zakresie umorzenia należności następuje w drodze tzw. "uznania administracyjnego". Oznacza to, iż rozstrzygnięcie w tym zakresie należy każdorazowo do organu rentowego, który podejmując decyzję w oparciu o posiadany materiał dowodowy w indywidualnej sprawie, może, ale nie musi umorzyć zaległości (uchwała SN z 6 maja 2004r. sygn. akt: II UZP 6/04).

Rozpoznając sprawę ponownie organ stwierdził że poprzednio wydana decyzja jest prawidłowa.

W oparciu o zebrany materiał dowodowy organ uznał, iż sytuacja w jakiej znajduje się A. K. nie wyczerpuje całości kryteriów niezbędnych do pozytywnego załatwienia wniosku na podstawie art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z art. 28 ust. 2 ww. ustawy należności z tytułu składek na ubezpieczenia mogą być umarzane przez Zakład tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tegoż artykułu. Stanowią one zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Organ zwrócił przy tym uwagę na różnicę pomiędzy decyzją obligatoryjną, a decyzją uznaniową, wskazując, że spełnienie przewidzianych przez prawo przesłanek w przypadku decyzji "obligatoryjnej" decyduje o treści rozstrzygnięcia, natomiast w przypadku decyzji uznaniowej jedynie o samej możliwości wydania decyzji w danym przedmiocie, jednakże treść tego rozstrzygnięcia pozostawiona jest do uznania organu.

Odnosząc się do poszczególnych podstaw prawnych mogących stanowić przesłankę do ewentualnego umorzenia należności składkowych, organ wskazał, że z ustaleń stanu faktycznego wynika, iż w chwili obecnej A. K. dalej prowadzi działalność gospodarczą tj. Agencję Artystyczną "[...]", w zakresie nagrań dźwiękowych i muzycznych. Zgodnie z załączonymi zeznaniami podatkowymi o wysokości osiągniętego dochodu za lata 2012-2014 ustalono, że z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej uzyskała przychód odpowiednio w kwotach 99.734,37 zł, 166.200,98 zł oraz 25.488,74 zł (dochód: 10.318,49 zł, 34.891,08 zł oraz 3.038,21 zł). Ponadto w roku 2012 uzyskała przychód z praw autorskich, w kwocie 920,00 zł (dochód: 460,00 zł), natomiast w roku 2014 przychód z działalności wykonywanej osobiście, w wysokości 6.545,00 zł (dochód: 5.348,60 zł).

Co więcej, w ocenie organu, argumentem przemawiającym za wysokim prawdopodobieństwem spłaty zadłużenia jest również wiek strony. Według organu jest ona osobą młodą, która dzięki własnemu zaangażowaniu, predyspozycjom zawodowym oraz posiadanym doświadczeniem jest w stanie spłacić powstałe zobowiązania tak składkowe, podatkowe jak i kredytowe z dochodów uzyskiwanych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem A. K. jest współwłaścicielką dwóch nieruchomości położonych w K. (w udziałach 1/36 oraz 1/3).

W ocenie organu wyżej wymienione nieruchomości mogą stanowić przedmiot zabezpieczenia hipotecznego należności z tytułu składek na ubezpieczenia wbrew twierdzeniom, że lokale te są niezbywalne bądź nie przedstawiają żadnej wartości. Zgodnie z art. 26 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych przysługuje hipoteka przymusowa na wszystkich nieruchomościach należących do dłużnika. Strona posiada zatem majątku, z którego może być przeprowadzona egzekucja celem zaspokojenia należności składkowych.

Analizując sytuację finansową i materialną Zakład wziął również pod uwagę to, że A. K. spłaca kredyt za ojca w wysokości 581,66 zł, na co przedłożono harmonogram spłat (pozostała do spłaty kwota 6.479,26 zł) oraz kredyt w B. spłacany, a także, że posiada zobowiązania firmowe krótkoterminowe w wysokości 7.762,24 zł, zobowiązania firmowe długoterminowe w wysokości 86.604,34 zł i nie posiada zobowiązań prywatnych. Zdaniem Zakładu okoliczność spłaty wyżej wymienionych zobowiązań nie może stanowić wystarczającej przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek, bowiem prowadziłoby to do uprzywilejowania innych wierzycieli kosztem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, natomiast należności składkowe ZUS, jak również należności z tytułu podatków jako należności publicznoprawne podlegają szczególnej ochronie. Organ zaznaczył, że zaległości figurujące na koncie A. K. zostały skierowane do przymusowego dochodzenia. Do tej pory organ prowadzący postępowanie egzekucyjne nie stwierdził całkowitego braku majątku, z którego możliwe byłoby prowadzenie egzekucji i na obecnym etapie postępowania nie można jednoznacznie stwierdzić, że w toku podejmowanych czynności egzekucyjnych nie uzyska się kwot przewyższających wydatki egzekucyjne, a jednocześnie wpływających na obniżenie zaległości składkowych. Nie wyczerpano więc przesłanki całkowitej nieściągalności.

W związku z powyższym, zdaniem organu brak jest podstaw zarówno formalnych, jak i merytorycznych dla podjęcia decyzji o umorzeniu ww. należności w oparciu o art. 28 ust. 2 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Wobec nie stwierdzenia przesłanki całkowitej nieściągalności, organ rozpatrzył złożony wniosek w oparciu o kolejną podstawę prawną, dającą możliwość umorzenia zadłużenia pomimo braku całkowitej nieściągalności tj. art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W tym kontekście organ stwierdził, że A. K. nie wykazała, że spłata zadłużenia pozbawi ją możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Aktualnie według oświadczenia za pierwsze półrocze 2015r. z tytułu prowadzenia Agencji Artystycznej [...] uzyskała dochód w wysokości 9.008,52 zł, co daje średniomiesięcznie kwotę ok 1.500,00 zł. Natomiast zgodnie ze złożonym oświadczeniem w oświadczeniu stanie rodzinnym i majątkowym uzyskuje dochód z innej działalności gospodarczej w wysokości 4.400,00 zł miesięcznie. Wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego zostały określone na łączną kwotę 1.640,00 zł, natomiast na inne wydatki przeznaczana jest kwota 781,00 zł.

Po przeprowadzeniu wnikliwej analizy przedmiotowej sprawy organ doszedł do przekonania, że sytuacja materialna A. K. jest ciężka, niemniej jednak w opinii organu sama zobowiązana nie postrzega jej bardzo źle, bowiem nie korzysta z pomocy społecznej, ani innych form pomocy ze strony państwa.

Organ stwierdził, że biorąc pod uwagę posiadane informacje nie jest w stanie określić, czy sytuacja w której znajduje się strona stwarza zagrożenie pozbawienia możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, co stanowi jedną z przesłanek przemawiających za umorzeniem. Zaznaczono, że strona nie wykazuje również zaległości w bieżącym utrzymaniu, co świadczyłoby o skrajnie trudnej sytuacji materialnej. Organ nie kwestionuje, że jednorazowa wpłata należności wraz z odsetkami może okazać się niemożliwa, nic nie stoi jednak na przeszkodzie, aby przystąpić do dobrowolnego i sukcesywnego regulowania zaległych składek wobec ZUS w ramach umowy o rozłożeniu spłaty zadłużenia na raty dostosowane do możliwości płatniczych.

W dalszej kolejności organ zauważył, że A. K. nie wykazała, aby poniosła straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić ją możliwości dalszego prowadzenia działalności. Nie przedstawiono bowiem żadnych dokumentów na potwierdzenie zaistnienia ww. zdarzeń. Nadto nie wykazała także, aby sytuacja zdrowotna uniemożliwiła jej dokonanie zapłaty składek wraz z należnymi odsetkami, a zapłata należności z tytułu składek spowodowała zagrożenie dla jej egzystencji. Rozpatrując kwestię interesu publicznego, organ zauważył, że opłacanie składek ma na celu zapewnienie uprawnionemu bieżącej ochrony ubezpieczeniowej, a w przyszłości wypłatę świadczeń emerytalno-rentowych oraz zagwarantowanie bezpłatnej opieki zdrowotnej płatnikowi jak i pracownikom, których zatrudnia. To właśnie ze środków finansowych pochodzących z opłaconych składek Zakład Ubezpieczeń Społecznych finansuje wypłacanie świadczeń. Umorzenie należności mogłoby powodować uszczuplenie środków przeznaczonych na zapewnienie opieki zdrowotnej, a co za tym idzie uszczuplenie środków przeznaczonych na wypłatę pozostałych świadczeń, a zatem oznaczałoby to, że nie jest zapewnione bezpieczeństwo socjalne społeczeństwa, jak również w z zakresie ochrony zdrowia. W konsekwencji, aby ten cel osiągnąć składki muszą być wpłacane w sposób ciągły. Nadto organ zauważył, że każdorazowe umorzenie należności z tytułu składek bez wyraźnego uzasadnienia powoduje uprzywilejowane traktowanie jednych płatników w stosunku do innych. Z drugiej strony interes publiczny (ogólnospołeczny) należy rozumieć również jako ograniczenie jego ewentualnych wydatków, jak np. zasiłki dla bezrobotnych czy pomoc z opieki społecznej.

Końcowo organ odniósł się do argumentów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, tj. że w latach 2010 - 2013 A. K. realizowała liczne projekty (które szczegółowo omówiła we wniosku, wskazując na ich organizację, artystów z nimi związanych), a które nie przyniosły zamierzonych efektów, czyli dochodów. Argumenty te, w ocenie organu, nie mogą mieć wpływu na przedmiotową sprawę, gdyż działalność gospodarcza jest aktywnością profesjonalną, a ryzyko związane z jej realizacją ciąży na przedsiębiorcy, który jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą ponosi odpowiedzialność za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek ZUS. Organ nie bada przyczyn, które spowodowały powstanie długu, ale bierze pod uwagę fakt istniejących zaległości, za powstanie których odpowiada przedsiębiorca. Odnośnie zarzutu, że decyzja o odmowie umorzenia należności z 25.08.2015r. została wydana w oparciu o niewłaściwą podstawę prawną, bowiem nie związaną z "pomocą de minimis", organ wyjaśnił, że rozpatrując wniosek o umorzenie należności nie ma innej możliwości jak tylko wydać decyzją opartą na art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 ust. 1, ust. 2, ust. 3, ust. 3a, ust. 4 i art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Przepisy dotyczące "pomocy de minimis" natomiast znajdą zastosowanie dopiero w przypadku zaistnienia przesłanek przemawiających za umorzeniem należności. Fakt umorzenia przedmiotowych zaległości świadczyłby o uzyskaniu przez A. K. pomocy w ramach "pomocy de minimis". Natomiast w sytuacji kiedy organ nie stwierdził zaistnienia przesłanek określonych w przedmiotowych przepisach nie ma możliwości zastosowania przepisów dot. "pomocy de minimis".

Uwzględniając całokształt sytuacji materialnej organ stwierdził, że A. K. nie wykazała w toku postępowania, ażeby sytuacja losowa, materialna bądź zdrowotna uniemożliwiała dokonanie spłaty zadłużenia. Rozważając zasadność umorzenia pod kątem zaistnienia przesłanek z art. 28 ust. 3a ustawy, organ uznał w świetle zebranego materiału dowodowego, że sytuacja strony nie przemawia za pozytywnym rozpatrzeniem wniosku. W osądzie organu, nie ma żadnych podstaw do stwierdzenia zagrożenia bytu, ani zagrożenia dla zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych A. K.

II.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie A. K. zarzuciła:

1.naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mającego wpływ na wynik sprawy tj.: art. 7, art. 77§1 oraz art. 107§3 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie skutkujące niewyjaśnieniem stanu faktycznego w sposób należyty oraz niezałatwieniem sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, przeprowadzeniem postępowania dowodowego w sposób wybiórczy, a nie wszechstronny oraz wyciągnięcie z materiału dowodowego wniosków sprzecznych z zasadami doświadczenia życiowego, w efekcie czego wydana została zaskarżona decyzja;

2.naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci:

art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z §3 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące utrzymaniem w mocy decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. z 25 sierpnia 2015r., a tym samym odmową umorzenia składek z tytułu ubezpieczeń społecznych, mimo iż opłacenie przez skarżącą składek na ubezpieczenie społeczne pozbawiłoby skarżącą i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, a więc spełnione zostały przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, a nadto za umorzeniem składek przemawiają zasady słuszności.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

Skarżąca uważa, że wykazała, iż jej sytuacja materialna uzasadnia umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, przedstawiając na powyższą okoliczność szereg dowodów (w tym szczególności umowę najmu mieszkania oraz dowody wpłat za czynsz, opłacone rachunki za prąd, gaz, oraz Internet, dowody wpłat rat kredytu za 77-letniego ojca, dowody spłaty zadłużenia w B.). Dowody te uzasadniają zdaniem skarżącej zastosowanie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z §3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Skarżąca podniosła, że z uzasadnienia decyzji wynika, że Prezes ZUS nie rozpatrzył powyższych dowodów należycie, albowiem:

- ze złożonych dokumentów odnośnie dochodów Prezes ZUS wywnioskował, że za I półrocze 2015 r. skarżąca osiągnęła dochód z tytułu prowadzenia Agencji Artystycznej [...] w wysokości 9.008.52 zł, co daje średniomiesięcznie kwotę ok. 1.500,00 zł. Natomiast zgodnie ze złożonym oświadczeniem o stanie rodzinnym i majątkowym skarżąca uzyskuje dochód z innej działalności gospodarczej w wysokości 4.400,00 zł. miesięcznie.

W tym miejscu skarżąca oświadczyła, że nie prowadzi dodatkowej działalności gospodarczej i wszystkie osiągane przez nią dochody są udokumentowane w księgach Agencji Artystycznej [...] (potwierdzają to również dokumenty zgłoszeniowe złożone do ZUS - ZUA i ZZA). Prezes ZUS niewłaściwie zinterpretował poszczególne pozycje oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym, z którego powinien był wywnioskować, że:

na dzień złożenia oświadczenia, czyli 12.07.2015 r., dochód skarżącej narastająco od początku 2015 r. z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej wyniósł 9.008, 52 zł.,

natomiast 4.400,00 zł są to stałe przychody, które skarżąca uzyskuje miesięcznie z prowadzenia ww. działalności Agencji Artystycznej [...], dzięki zleceniu pozyskanemu w marcu 2015r. i które są co miesiąc pomniejszane o koszty uzyskania przychodów, przez co faktyczny dochód miesięczny jest znacznie niższy. Kwota 4.400,00 zł pomniejszona o koszty uzyskania przychodów jest wliczona w pozycji prezentującej dochód narastająco za I półrocze 2015r., czyli 9.008,52 zł.

Skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem organu, że nie wykazała, iż spłata zadłużenia pozbawi ją możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. W tym kontekście wskazała, że po zapłaceniu rachunków oraz rat kredytu, na wyżywienie pozostaje jej kwota 333,63 zł, z której nie jest w stanie spłacić zadłużenia z tytułu składek ZUS. W dalszej kolejności skarżąca opisała projekty, które realizowała w ramach prowadzonej działalności. Zaznaczyła, że w 2014r. pozostawała bez pracy, co przyczyniło się do wzrostu zadłużenia wobec ZUS i urzędu skarbowego. Wskazała, że w tym czasie pracowała nad organizacją dwóch dużych imprez, które jednak zostały odwołane z powodu wycofania się instytucji finansujących.

Podniosła, że obecnie osiąga dochody pozwalające na zabezpieczenie podstawowych potrzeb życiowych, ale nie jest w stanie wygospodarować nadwyżki środków pozwalającej na spłatę zaległości. Zaznaczyła, że od marca 2015 r. osiągnęła stan, gdy zaległości podatkowe już nie rosną i pozostają na stałym poziomie. Dzieje się tak, gdyż z osiąganych dochodów jest w stanie płacić bieżące podatki oraz składki na ubezpieczenie społeczne. Po opłaceniu podatków i składek resztę środków przeznacza na potrzeby życiowe zapewniające byt na podstawowym poziomie. Wskazała, że nie pozostają jej żadne oszczędności, które mogłaby przeznaczyć na zaległe składki. Skarżąca uważa, że spłata składek wraz z odsetkami i kosztami upomnień zagroziłaby jej egzystencji i pozbawiła całkowicie środków do życia. Zauważyła, że zakładając, iż utrzyma dochody na obecnym poziomie (4.400 zł miesięcznie) oraz biorąc pod uwagę, że przy tym poziomie dochodów byłaby w stanie przeznaczyć na spłatę zaległości podatkowych około 200-3000 zł miesięcznie, spłata kwoty 90.664,31 zł wraz z odsetkami w wysokości 24.893,80 zł zajmie jej 32 lata. W przypadku odmowy udzielenia ulgi spłata zajmie jej natomiast 37 lat, co oznacza, ze skarżąca będzie wtedy w wieku 82 lat.

Skarżąca podniosła także, że organ w swojej decyzji pominął okoliczności udzielania pomocy de minimis. Zaznaczyła, że rozumie argument Prezesa ZUS, że odpowiedzialność i ryzyko związane z prowadzeniem działalności gospodarczej spoczywa tylko na przedsiębiorcy, jednakże zauważyła, że w obrocie gospodarczym jedni przedsiębiorcy doskonale radzą sobie w warunkach konkurencyjnego rynku, a innym trzeba pomóc. Odnośnie posiadanych udziałów w nieruchomościach skarżąca wskazała, że nieruchomości te są niezbywalne, w jednym przypadku z uwagi na brak porozumienia z pozostałymi współwłaścicielami, w drugim z uwagi na to, że w lokalu zamieszkuje ojciec skarżącej (który z uwagi na swój podeszły wiek nie przeprowadzi się do innego miejsca).

Odpowiadając na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

III.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Na wstępie należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na mocy przepisu §1 pkt 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 28 sierpnia 2008r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania ministra właściwego do spraw finansów publicznych, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. Nr 163, poz. 1016).

Art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) stanowi, że kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3§2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm. dalej-p.p.s.a.) sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145§1 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności orzeczenia.

Mając powyższe na uwadze, a także okoliczność, że zgodnie z art. 134§1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonej decyzji niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa w sposób powodujący konieczność jej wyeliminowania z porządku prawnego, a skarga jest zasadna.

Ocenie w niniejszej sprawie podlegała trafność decyzji organu o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w kontekście złożenia przez skarżącą wniosku o udzielenie jej pomocy de minimis.

W pierwszej kolejności należy wskazać, iż Zakład nie wywiązał się należycie z obowiązku powtórnego rozpatrzenia podania (wniosku) skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy. Istotą postępowania odwoławczego (tu odpowiednio: postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) jest ponowne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy, a w szczególności ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podniesionych w środku odwoławczym (por. wyrok WSA z 18.08.2010 r., sygn. akt: IV SA/Wa 622/10, CBOSA). Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się tylko do kontroli decyzji wydanej uprzednio i odnieść się do argumentów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, lecz zobowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę.

Zgodnie natomiast z art. 107§1 Kodeksu postępowania administracyjnego decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne, zaś stosownie do postanowień § 3 tego artykułu, uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.

Uzasadnienie faktyczne i prawne jest zatem jednym z niezbędnych elementów decyzji. Proces rozumowania organu, wnioski dotyczące oceny dowodów oraz argumenty przemawiające za przyjęciem określonej opinii, winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, tak by adresat, a nadto sąd dokonujący kontroli legalności aktu, miał możliwość zapoznania się nie tylko ze stwierdzeniem organu, ale również z analizą, jaką organ przeprowadził. Sądy administracyjne wielokrotnie wskazywały na wagę uzasadnienia decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny na przykład w wyroku z 28 czerwca 2001r. sygn. akt: III SA 1627/00 (LEX nr 83712) stwierdził, iż "jednym z istotnych warunków wpływających na umocnienie praworządności w administracji - jest obowiązek organów administracyjnych należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierowały się te organy w toku załatwienia spraw. Motywy te powinny znaleźć swój wyraz także w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, bowiem strony mają prawo znać argumenty i przesłanki ich podejmowania. Bez zachowania tego elementu decyzji, strony nie mają możliwości obrony słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem zarówno w odwołaniu, jak też w skardze do Sądu. Niezależnie od powyższego - uzasadnienie stanowi jeden z warunków sine qua non skutecznej kontroli decyzji administracyjnej. Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma - zdaniem Sądu - nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracyjnych."

W przypadku, gdy organ podatkowy działa w ramach uznania administracyjnego (czyli tak jak w niniejszej sprawie, o czym niżej), szczególnie istotne znaczenie, obok wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokonania właściwej jego oceny, ma prawidłowa, spójna i logiczna argumentacja uzasadniająca podjęte rozstrzygnięcie. Z tego punktu widzenia uzasadnienie decyzji powinno odnosić się do okoliczności występującej w danej sprawie, a nie powielać schematy, które pasują do wszystkich rozpatrywanych spraw, niezależnie od występujących w nich stanów faktycznych. Powyższe wymogi dotyczą w szczególnym stopniu rozstrzygnięć negatywnych, które powinny być przekonująco i jasno uzasadnione, tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały w należyty sposób rozważone i ocenione, a wydana decyzja jest ich logiczną konsekwencją.

Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja nie spełnia standardów określonych powyżej wskazanymi przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ Zakład w treści uzasadnienia ograniczył się wyłącznie do kontroli decyzji uprzednio wydanej przez organ, nie rozpatrzył natomiast całej sprawy merytorycznie, czego konsekwencją jest wadliwe uzasadnienie zaskarżonej decyzji.

Co znamienne i co wymaga szczególnego podkreślenia, organ w decyzji z 25 sierpnia 2015r. w ogóle nie odniósł się do kwestii udzielenia wnioskowanej ulgi poprzez pryzmat regulacji pomocy de minimis, natomiast w zaskarżonej decyzji skonstatowano jedynie, że pomoc taka się nie należy. Myśl ta nie została w żadnej mierze rozwinięta .

Jak wynika bowiem z uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ wprawdzie bardzo szczegółowo przywołał przepisy prawa znajdujące zastosowanie w sprawie i ocenił w świetle tych przepisów działania dokonane przez Zakład w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem o umorzenie należności. Brak natomiast w treści decyzji własnej oceny sprawy w ramach ponownie prowadzonego postępowania zainicjowanego wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem tej części wniosku, która dotyczyła pomocy de minimis. Innymi słowy organ ponownie rozpoznając sprawę nie kontroluje i ocenia dotychczasowych działań Zakładu, tylko ponownie przeprowadza postępowanie w sprawie i ponownie ją rozstrzyga merytorycznie.

Już ta okoliczność powoduje konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji, jednakże Sąd rozpoznający sprawę zwraca także uwagę na dalsze naruszenia przepisów postępowania.

Zgodnie z treścią art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności.

Jak wynika z ust. 3 tego przepisu, całkowita nieściągalność, zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z 28 lutego 2003r. Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję albo gdy 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Powyższe wyliczenie stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności.

Z powołanej treści przepisu art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wynika, że należności z tytułu składek mogą być umarzane, na jego podstawie, wyłącznie w wymienionych w ust. 3 wypadkach całkowitej nieściągalności. Co do zasady, sytuacja życiowa i rodzinna dłużnika nie ma zatem żadnego znaczenia przy podejmowaniu decyzji o umorzeniu na podstawie art. 28 ust. 1, 2 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Jednakże w art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przewidziano możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ustanawia wyjątek od powyższej reguły i przewiduje możliwość umorzenia należności z tytułu składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Wyjątek ten jest ustawowo ograniczony do jednej tylko grupy zobowiązanych i jednej kategorii zadłużenia tj. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek. Chodzi o składki na ubezpieczenie społeczne małych przedsiębiorców, którzy sami płacą składki za swoje ubezpieczenie i są jednocześnie płatnikami i ubezpieczonymi. To właśnie te należności tej grupy dłużników mogą być umarzane mimo braku całkowitej nieściągalności, z uwagi na ważny interes osoby zobowiązanej, czyli z uwagi na konieczność ochrony małych i słabych ekonomicznie podmiotów gospodarczych.

Dotyczy to jednakże wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (definicję ustawową płatnika składek zawiera art. 4 pkt 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych określone zostały w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Wskazanymi w tym akcie przesłankami umożliwiającymi umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są okoliczności związane z wykazaniem przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny (w tej części przepis podlega wykładni ścisłej, tj. ani rozszerzającej ani zawężającej, zgodnie z zasadą exceptiones non sunt extendandae). Wypełniając upoważnienie ustawowe, Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wskazał przykładowe stany faktyczne, w których może nastąpić umorzenia zaległości. Zgodnie z tym rozporządzeniem, możliwość umorzenia należności istnieje np.: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) w przypadku poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności oraz w razie 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Sąd zwraca uwagę, że wyliczenie to nie stanowi zamkniętego katalogu przypadków uzasadniających umorzenie zaległości z innej przyczyny niż całkowita nieściągalność, a jedynie przykładowe wskazanie różnych kategorii stanów faktycznych, które z całą pewnością mieszczą się w tej przesłance.

Zgodnie z regulacją przewidzianą w powołanych przepisach decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy.

Postępowanie w przedmiocie umorzenia składek z tytułu ubezpieczeń toczy się zgodnie z zasadami procedury przewidzianej w Kodeksie postępowania administracyjnego. Uznaniowy charakter decyzji nie zwalnia organu od przestrzegania zasad postępowania dowodowego i należytego uzasadniania swojego stanowiska w oparciu o prawidłowo zebrane dowody tj. m.in. stosowania ww. art. 7 i 8 oraz art. 77 k.p.a. Doktryna podkreśla, że organ administracji jest zobowiązany do realizacji zadań wskazanych przez ustawodawcę, tak jak tego obiektywnie wymaga ustawodawca, a nie tak, jak te zadania powinny być realizowane zdaniem organu (Jakimowicz, Wojciech. Zewnętrzne granice uznania administracyjnego. Państwo i Prawo, 2010, nr 5. s. 42-54.). Innymi słowy, uznanie administracyjne nie oznacza dowolności zarówno w wykładni przepisów prawa jak i stosowaniu zasad postępowania dowodowego, które poprzedza taka wykładnię (tylko prawidłowo zinterpretowany stan faktyczny pozwoli na dokonanie prawidłowej subsumpcji do sformułowanej w drodze wykładni normy prawnej). Fakt, iż decyzja w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy, nie oznacza dowolności organu w tym zakresie. Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki i powinien dać temu wyraz w sposób jasny i zrozumiały dla strony w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia". Dopiero w ten sposób przeprowadzona, gruntowna analiza stanu faktycznego sprawy, stanowi materiał, będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym. Szczególnie trzeba o tym pamiętać wtedy, kiedy organ ma pozbawić obywatela pewnych praw, nałożyć na niego obowiązek, ewentualnie tak, jak w przypadku rozpoznawanej sprawy, ma odmówić obywatelowi możliwości skorzystania z prawem przewidzianych uprawnień (por. wyrok NSA z 20 marca 2007r., sygn. akt: II GSK 345/06).

Sąd podziela stanowisko ZUS, iż umorzenie zaległych składek jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie trudnych, gdy ze względu na znikome źródło dochodów, stan zdrowia i inne względy społeczne jest realnie niemożliwe wywiązywanie się przez płatnika z zobowiązań wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych". Stanowiska tego organ nie odniósł w żaden sposób do sytuacji skarżącej i podnoszonych przez nią okoliczności. Bez wątpienia w niniejszym postępowaniu to skarżąca ma obowiązek przedstawić swoją sytuację życiową, majątkową, finansową i zdrowotną, jeżeli jednak to uczyni (jak w niniejszej sprawie), a organ ma uzasadnione wątpliwości co do wiarygodności, czy kompletności złożonych wyjaśnień, to powinien wezwać stronę o złożenie stosownych wyjaśnień, czy dodatkowych dowodów.

Skarżąca rzetelnie i dość obszernie zobrazowała swoją sytuację życiową, materialną oraz zawodową, akcentując, że to właśnie sfera jej aktywności zawodowej, jej specyfika powinna być brana pod uwagę przy udzielaniu pomocy de minimis. Organ skupił się jedynie na fakcie, że skarżący posiada możliwości zarobkowe i ma nieruchomości, nie odnosząc w pełni do jego potrzeb związanych z sytuacją życiową i specyfiką pracy zawodowej.

Jak już wyżej wspomniano decyzja w przedmiocie umorzenia zadłużenia wobec ZUS z tytułu składek jest decyzją uznaniową, sam fakt spełnienia przesłanki daje Zakładowi możliwość umorzenia zadłużenia, nie stwarza jednak takiego obowiązku. Sąd podkreśla jednak, że wydając decyzję w przedmiocie umorzenia należności organ orzekający winien wziąć pod uwagę fakt, że ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności po spełnieniu określonych przesłanek, odmowa umorzenia nie może więc być traktowana jako zasada postępowania przy rozstrzyganiu tego typu spraw. Takie rozumowanie byłoby sprzeczne ze społeczną funkcją instytucji prawnej możliwości umorzenia zadłużenia posiadanego wobec ZUS.

Organ odmawiając umorzenia składek przy wniosku pomocowym de minimis, jest zobligowany do przedstawienia solidnie umotywowanego stanowiska przemawiającego za odmową umorzenia składek. Skwitowanie stwierdzeniem, w zaskarżonej decyzji, że pomoc się nie należy jest niewystarczające.

Sąd kontrolujący zaskarżoną decyzję zauważa, że nie sposób dostrzec czy organ w ogóle wziął pod uwagę przepisy odnoszące się do pomocy dla przedsiębiorców mimo, że skarżąca wypełniła i złożyła stosowny formularz i jakie znaczenie dla sprawy miał ten formularz. Czy istotnie wnosił on coś do sprawy czy też nie. Organ zaniechał oceny tego materiału dowodowego.

Rozpoznając sprawę ponownie Prezes ZUS weźmie pod uwagę przedstawione wyżej stanowisko Sądu.

Podstawą uchylenia decyzji z 25 sierpnia 2015r. był art. 135 p.p.s.a., który stanowi, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Skoro także powyższe orzeczenie zostało wydane z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów prawa procesowego, jego uchylenie stało się konieczne.

W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.