Wyrok NSA oz. w Rzeszowie, sygn. akt SA/Rz 1985/00
NSA oz. w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2002-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Powołane przepisy: article: art. 56
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz. 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
article: art. 141 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz. 1071
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 9 października 2000 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Skoro postanowienie organu I instancji ma charakter dowodowy, nie przysługuje na nie - w świetle art. 141 par. 1 Kpa - zażalenie. Również przepis art. 56 ustawy z dnia 24 października 1974 r. -  Prawo budowlane /Dz.U. nr 38 poz. 229 ze zm./ nie przewiduje możliwości wniesienia zażalenia na to postanowienie zobowiązujące inwestora do wyjaśnienia kwestii technicznych, niezbędnych dla prawidłowego zakwalifikowania stanu faktycznego pod względem prawnym.

TEZY

Skoro postanowienie organu I instancji ma charakter dowodowy, nie przysługuje na nie - w świetle art. 141 par. 1 Kpa - zażalenie. Również przepis art. 56 ustawy z dnia 24 października 1974 r. -  Prawo budowlane /Dz.U. nr 38 poz. 229 ze zm./ nie przewiduje możliwości wniesienia zażalenia na to postanowienie zobowiązujące inwestora do wyjaśnienia kwestii technicznych, niezbędnych dla prawidłowego zakwalifikowania stanu faktycznego pod względem prawnym.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu na rozprawie sprawy ze skargi Jana N. na decyzję (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rz. z dnia 19 września 2000 r., (...) w przedmiocie zobowiązania do złożenia dokumentów stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia, (...).


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 19 września 2000 r., (...), (...) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Rz. na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego /t.j. Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26 ze zm./ po rozpatrzeniu zażalenia Jana N. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. z dnia 10 lipca 2000 r., (...) w przedmiocie zobowiązania do dostarczenia dokumentów w terminie do końca września 2000 r.

- uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej terminu dostarczenia dokumentów i ustalił nowy termin wykonania obowiązku do 31 grudnia 2000 r., a w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu postanowienia podano, że na wniosek Eugenii P. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. przeprowadził postępowanie, w wyniku którego wydał zaskarżone postanowienie.

Jan N. wystąpił z wnioskiem z dnia 16 sierpnia 2000 r. o wstrzymanie na podstawie art. 159 par. 1 w zw. z art. 156 par. 1 pkt 1 Kpa wykonalności postanowienia PINB w T. z dnia 11 lutego 2000 r. oraz postanowienia z dnia 10 lipca 2000 r.

Organ uznał, że skoro decyzją z dnia 6 czerwca 2000 r. (...) stwierdził nieważność postanowienia PINB z dnia 11 lutego 2000 r., (...) wniosek w zakresie postanowienia z dnia 6 czerwca 2000 r. jest bezprzedmiotowy.

Postanowienie z dnia 10 lipca 2000 r. nie jest ostateczne a tryb zwykły postępowania administracyjnego nie został wyczerpany, dlatego wniosek J. N. został potraktowany jako zażalenie na to postanowienie. Jednocześnie zaznaczono, iż nie zachodzi prawdopodobieństwo, że postanowienie PINB w T. z dnia 10 lipca 2000 r. jest wydane z naruszeniem przepisów o właściwości /art. 156 par. 1 pkt 1/.

W trakcie postępowania organ I instancji ustalił, że na działce Jana N. w T. istnieje wybudowany samowolnie budynek gospodarczy murowany, kryty dachówką usytuowany w odległości 1,45 m od granicy działki. Ściana od strony działki sąsiada jest bez otworów okiennych i drzwiowych.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. nałożył na Jana N. obowiązek dostarczenia określonych opracowań umożliwiając mu tym samym legalizację popełnionej samowoli. Ponieważ obiekt został wybudowany samowolnie w czasie obowiązywania przepisów ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 38 poz. 229 ze zm./ PINB postąpił prawidłowo. Analiza akt sprawy wykazała, że postanowienie organu I instancji jest zgodne z art. 56 prawa budowlanego z 1974 r. i ma za zadanie zgromadzić właściwy i pełny materiał dowodowy, który wykaże zgodność istniejącego obiektu z przepisami lub wskaże co należy wykonać celem doprowadzenia go do stanu zgodnego z prawem.

Powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżył Jan N. domagając się stwierdzenia jego nieważności ewentualnie uchylenia go.

W uzasadnieniu skargi zarzucono, że wydane przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. postanowienia z dnia 11 lutego 2000 r., (...) oraz z dnia 10 lipca 2000 r., (...) uwidaczniają błędy w interpretacji przepisów Prawa budowlanego i chęć ich wyinterpretowania na jego niekorzyść.

Postanowienie z dnia 11 lutego 2000 r. zostało unieważnione z urzędu przez (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rz. decyzją z dnia 6 czerwca 2000 r., (...) w związku z naruszeniem art. 156 par. 1 pkt 1 Kpa. Od powyższego postanowienia żadna z zainteresowanych stron nie złożyła odwołania co świadczyło o przyznaniu się PINB w T. do popełnionego błędu.

Mimo tego PINB w T. postanowieniem z dnia 10 lipca 2000 r., (...) żąda od niego przedłożenia takiej samej dokumentacji budowlanej i ekspertyz na podstawie art. 56 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane, która została przez (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rz. decyzją z dnia 19 września 2000 r., (...) uchylona w części terminu wykonania żądanej dokumentacji.

Skarżący uważa, że żądanie dokumentacji określonej w postanowieniu PINB w T. jest nadinterpretacją przepisu art. 56 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. gdyż nie zaistniało naruszenie art. 5 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 6 tej ustawy wobec Eugenii P. donoszącej o dokonanej rzekomo w roku 1946 samowoli budowlanej. Sąsiadująca z nim Eugenia P. posiada oddzielne gospodarstwo z indywidualnym dojazdem do drogi publicznej, indywidualne ujęcie wody ze studni kopanej i obecnie z wodociągu gminnego, oddzielny punkt kanalizacyjny, energii elektrycznej i cieplnej, dostęp do środków łączności i dopływu światła dziennego oraz nie doznaje z powodu budowli hałasu, wibracji, zakłóceń elektrycznych, zanieczyszczenia powietrza, wody lub gleby. Dlatego złożony przez nią wniosek do PINB w T. w wyniku którego wydano wiele sprzecznych ze sobą postanowień administracyjnych nie powstał z przyczyn merytorycznych wyszczególnionych w art. 5 ust. 2 prawa budowlanego z 1974 r., tylko w wyniku sąsiedzkiego donosu, w związku z czym jest bezzasadny.

Wymóg odtworzenia dokumentacji i sporządzenia nowych ekspertyz jest kosztowny i przekracza możliwości finansowe skarżącego.

W odpowiedzi na skargę (...) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Rz. wniósł o jej oddalenie z przyczyn, które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do przepisu art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, Sąd sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, przy czym z mocy art. 51 ustawy nie jest związany granicami skargi.

Nie wdając się w merytoryczną ocenę zaskarżonego postanowienia stwierdzić należy, że z uwagi na naruszenie przez nie przepisów prawa w obiegu prawnym ostać ono się nie może.

W sprawie niniejszej zaskarżone postanowienie i utrzymane przez nie w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. są to postanowienia dowodowe, wydane na podstawie art. 56 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 38 poz. 229 ze zm./ w związku z art. 75 i art. 77 par. 1 Kpa. Działania organu administracji przewidziane w art. 56 prawa budowlanego podejmowane w toku postępowania w sprawie wybudowania obiektu niezgodnie z przepisami mają charakter dowodowy, gdyż ich celem jest wyjaśnienie kwestii technicznych, dla prawidłowego zakwalifikowania stanu faktycznego pod względem prawnym. O takim charakterze czynności wymienionych w art. 56 prawa budowlanego świadczy zwłaszcza treść jego ust. 3, wedle którego - w razie niedostarczenia w wyznaczonym terminie przez zobowiązanego właściciela, inwestora lub zarządcy obiektu budowlanego żądanych ekspertyz technicznych lub w razie dostarczenia ekspertyz, które niedostatecznie wyjaśniają sprawę będącą przedmiotem ekspertyzy, organ prowadzący sprawę może zlecić wykonanie tych ekspertyz na koszt tych podmiotów.

W analizowanej sprawie zaskarżony akt administracyjny i utrzymany nim w mocy akt organu I instancji nakładają na inwestora obowiązek złożenia w zakreślonym terminie inwentaryzacji powykonawczej i ekspertyzy stanu technicznego potwierdzającej przydatność do użytkowania budynku gospodarczego z przybudówką na działce nr 1080/1 położonej w T. oraz protokołu badań i sprawdzeń instalacji elektrycznej. Wskazane dokumenty dopiero stanowić będą podstawę do wyboru merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy dokonanej rozbudowy, to jest wydania decyzji na podstawie bądź art. 40 prawa budowlanego, bądź art. 37 ust. 1 pkt 2 tejże ustawy. Akty te zatem mają charakter postanowień dowodowych.

Skoro postanowienie organu I instancji ma charakter dowodowy, nie przysługuje na nie - w świetle art. 141 par. 1 Kpa - zażalenie. Również przepis art. 56 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. nie przewiduje możliwości wniesienia zażalenia na to postanowienie.

Ponieważ organ II instancji rozpatrzył zażalenie na postanowienie od którego ten środek zaskarżenia nie przysługuje stwierdzić należy, że orzeczenie zostało wydane bez podstawy prawnej, przez co zachodzi przyczyna nieważności określona art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa, co powoduje konieczność stwierdzenia - na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ nieważności aktu wydanego przez (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rz.

O kosztach orzekł Sąd po myśli art. 55 ust. 1 ustawy o NSA.