Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 715/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-08-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: uchylono postanowienie II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 18, art.59 par 2, art.64c par 1 pkt 1, art.64e par 1, par 2 pkt 1, pkt 2, par 3
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 6,  7,8,9,10,12, art. 14 par. 1, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3, art. 124 par. 2, art. 126, art. 138 par. 1 pkt 1 i pkt 2, art. 140, art.144
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 134, art. 145 par 1 lit c w zw z art. 135
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 715/16 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 sierpnia 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Inga Gołowska, Sędziowie: WSA Maja Chodacka, WSA Wiesław Kuśnierz (spr.), Protokolant st. sekretarz: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, w dniu 9 sierpnia 2016 r., sprawy ze skargi Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości w W., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 18 kwietnia 2016 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych, , , I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie, organu I instancji,, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej, koszty postępowania w kwocie 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem, złotych)., ,


UZASADNIENIE

Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego jako organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego A.F. na podstawie tytułów wykonawczych nr [...],[...],[...],[...] wystawionych przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości (dalej: P.A.R.P., Wierzyciel, Skarżąca) obejmujące niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym w kwocie: 1 325 500 zł. W wyniku stwierdzonej bezskuteczności egzekucji, organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 1 grudnia 2015 r. nr [...] umorzył postępowanie egzekucyjne, a postanowieniem również z dnia 1 grudnia 2015 r. nr [...] obciążył wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w wysokości 125 228,19 zł.

Wnioskiem z dnia 28 stycznia 2016 r. P.A.R.P. działając jako wierzyciel zwrócił się do organu egzekucyjnego o umorzenie kosztów egzekucyjnych w kwocie 125.228,19 zł. W uzasadnieniu wniosku Wierzyciel powołał się na art. 64e § 2 pkt 1 w zw. z art. 64 § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. 2014 r., poz 1619 ze zm., obecnie Dz.U. z 2016 r., poz. 599 ze zm., dalej: u.p.e.a) oraz art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. wskazując na możliwość umorzenia kosztów egzekucyjnych z uwagi na zaistniały w sprawie interes publiczny oraz wskazał na nieuzasadnione gospodarczo obciążenie wierzyciela kosztami egzekucyjnymi. Na poparcie swego stanowiska wierzyciel stwierdził, iż jest jednostką sektora finansów publicznych oraz nie podejmuje działań, których celem jest osiąganie zysków. Do wniosku dołączył jako dowody decyzje: z dnia 19 września 2013 r. nr [...] z dnia 27 lutego 2014 r. nr [...] oraz umowę [...]

Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 15 lutego 2016r., nr [...] wydanym na podstawie art. "64e § 1-3, § 2 pkt 2 , § 3 § 5" u.p.e.a. odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych

W uzasadnieniu wskazał, że Wierzyciel nie podał żadnych szczególnych przesłanek ani faktów przemawiających za odstąpieniem od obciążenia kosztami Wskazał, że umorzenie jest uprawnieniem organu egzekucyjnego, a nie obowiązkiem i pozostaje w sferze uznania administracyjnego, a organ bada czy zachodzą w sprawie okoliczności usprawiedliwiające wydanie pozytywnego rozstrzygnięcia dla strony. Następnie podniósł, że przedstawione we wniosku okoliczności uzasadniające zdaniem Wierzyciela uwolnienie go od obowiązku ponoszenia kosztów oraz status i jego funkcja społeczna nie przemawiają za przyznaniem ulgi.

Wierzyciel nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem złożył zażalenie Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:

- naruszenie art. 64e § 3 u.p.e.a poprzez jego niezastosowanie skutkujące orzeczeniem o istnieniu obowiązku uiszczenia kosztów egzekucyjnych w sytuacji, gdy wysokość kosztów, którymi został obciążony wierzyciel nie znajduje odzwierciedlenia w faktycznie poniesionych przez organ egzekucyjny nakładach, a obciążenie wierzyciela tymi kosztami jest gospodarczo nieuzasadnione,

- naruszenie art. 7, art 8, art. 9, i art. 77 § 1 w zw. z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., dalej: K.p.a.) oraz w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez fakt, iż organ egzekucyjny nie zebrał w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i nie oceniał sprawy na podstawie jej całokształtu, w tym również niewłaściwe zastosowanie przepisu postępowania egzekucyjnego tj. art. 64e § 2 pkt 1 i 2 u.p.e.a.

i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i orzeczenie o umorzeniu kosztów egzekucyjnych w całości.

Wierzyciel wniósł również o dopuszczenie jako dowodu umów: nr [...] i [...] oraz zestawienia tytułów wykonawczych wystawionych przez P.A.R.P. w 2016 r.

W uzasadnieniu zażalenia P.A.R.P podniosła, iż postępowanie w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych powinno być poprzedzone prawidłowo ustalonym stanem faktycznym. Organ egzekucyjny miał bowiem obowiązek zbadać i ocenić oraz prawidłowo zinterpretować pojęcie "interesu publicznego" na tle stanu faktycznego oraz ocenić czy obciążenie wierzyciela obowiązkiem zapłaty tych kosztów jest gospodarczo uzasadnione. Wierzyciel zarzucił iż organ nie wskazał dlaczego uznał, że nie wystąpiły przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych. Podniósł, że nie podejmuje działań, których celem jest osiągnięcie zysku, realizuje jedynie projekty i programy z udziałem środków europejskich jako jednostka sektora finansów publicznych. Środki pieniężne nie są zaś egzekwowane na rzecz P.A.R.P., lecz są odprowadzane do budżetu państwa.

Wierzyciel zarzucił również, iż wysłanie przez organ egzekucyjny pięciu zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych nie uzasadnia obciążania wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w kwocie 125.228,19 zł, bowiem nie są to rzeczywiste koszty, które poniósł organ egzekucyjny. Końcowo Wierzyciel wskazał, że uzasadniony jest zarzut naruszenia zasady praworządności, zasady pogłębiania zaufania do organów państwa oraz informowania.

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2016 r. nr [...] powołując się na przepisy art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 K.p.a oraz przepisy art. 17, art. 18 i art. 64e u.p.e.a. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia 15 lutego 2016 r.

Uzasadniając postanowienie Dyrektor wskazał, że procedura egzekucyjna w art. 64e § 2 u.p.e.a., wskazuje enumeratywnie konkretne przesłanki uzasadniające rezygnację organu egzekucyjnego z należnych kosztów egzekucyjnych. Nie ulega wątpliwości, że ustawodawca ściśle określił przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych. Katalog ich jest zamknięty. Następnie zacytował poszczególne przesłanki § 2 oraz § 3. Wskazał, że w przedmiotowej sprawie "motywem złożenia wniosku jak i następnie zażalenia przez PARP jest twierdzenie, że zaistniała przesłanka interesu publicznego, a obciążenie kosztami egzekucyjnymi jest gospodarczo nieuzasadnione". Wierzyciel powyższe twierdzenie wywiódł z faktu, iż jest jednostką sektora publicznego, a jego działalność nie ma na celu osiągania zysków. Podniesione okoliczności zakwalifikowano zatem do przesłanek o których mowa w art. 64e § 2 i § 3 u.p.e.a.

Organ podniósł, że pojęcie interesu publicznego to wartości wspólne dla całego społeczeństwa, takie jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a ponadto należy dążyć do wyeliminowania takich sytuacji, w których rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. Oceniając powyższą okoliczność oraz przenosząc ją na grunt niniejszej sprawy organ dostrzegł, iż ustawodawca kwestie ponoszenia kosztów egzekucyjnych uregulował w art. 64 - 66 u.p.e.a. Ustawa reguluje cały proces egzekucji od wszczęcia do zakończenia egzekucji wraz z kwestiami związanymi z ponoszeniem kosztów egzekucyjnych w sytuacji gdy koszty te nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego.

Organ podkreślił, że w sprawie wnioskowanego umorzenia kosztów egzekucyjnych nie jest decydującą okolicznością to, że jak wskazuje P.A.R.P., jest ona państwową osobą prawną, tym samym jednostką sektora finansów publicznych. Również wskazanie, iż przychody P.A.R.P. to dotacje celowe z budżetu państwa na realizację zadań celowych nie jest niczym szczególnym. Stwierdził, iż wierzyciel jest odrębną jednostką (nie ma znaczenia czy to "sektor państwowy"), toteż powoływanie się na argument, iż część jego budżetu pochodzi z budżetu państwa - nie oznacza, że jest zwolniony z ponoszenia naliczonych kosztów egzekucyjnych. Ustawodawca nie wyłączył bowiem w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji odpowiedzialności podmiotów publicznych za następstwa wszczęcia egzekucji. Gdyby taka sytuacja miała miejsce to organy administracji wystawiające tytuły wykonawcze generalnie byłyby wyłączone z ponoszenia kosztów egzekucyjnych, szczególnie w sytuacji gdy tych kosztów nie uzyskano od zobowiązanego. Należy również zwrócić uwagę na sytuację gdy organ publiczny jest głównym zobowiązanym względem innego publicznego organu, to jednak z tego faktu zwolnienie podmiotu zobowiązanego automatycznie nie następuje. W egzekucji administracyjnej co do zasady wierzyciel jest podmiotem publicznym, a mimo to ustawodawca przewidział obciążenie wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w określonych sytuacjach.

Następnie wskazał, że w orzecznictwie utrwalony jest pogląd, iż przy wykładni pojęciowej "interesu publicznego" należy uwzględnić wartości wspólne dla całego społeczeństwa. Przy ocenie tej okoliczności należy uwzględnić zasadność obciążenia całego społeczeństwa kosztami udzielonej pomocy, na tle sytuacji finansowej Państwa. Akceptacja zaś stanowiska wierzyciela, że za umorzeniem kosztów egzekucyjnych przemawia ważny interes publiczny prowadziłoby do przyjmowania realizacji tej przesłanki w każdej sprawie w sytuacji gdyby egzekwowane środki zasilały budżet Państwa za pośrednictwem innych organów publicznych czy jednostek publicznych. Doprowadzałoby to do umarzania kosztów egzekucyjnych względem tych podmiotów w każdej analogicznej sprawie, a zatem statuowałoby pozanormatywne nieobciążanie ich kosztami egzekucyjnymi

P.A.R.P. winien zatem jak każdy inny wierzyciel ponosić ryzyko obciążenia kosztami egzekucyjnymi nieściągniętymi od zobowiązanego. Ponadto wierzyciel kierując tytuły wykonawcze do egzekucji winien wskazać majątek zobowiązanego o którym posiada wiedzę, przez co i ocenić potencjalną skuteczność zmierzającego do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny otrzymując tytuły wykonawcze zobligowany jest wszcząć egzekucję administracyjną, a zatem doręczyć zobowiązanemu tytuł wykonawczy oraz zastosować środki egzekucyjne z którymi wiąże się naliczenie kosztów egzekucyjnych.

Podniósł również, że wskazany przepis z art. 64e u.p.e.a. stosuje się w sytuacjach wyjątkowych, gdyż wszelkie zwolnienia i ulgi w systemie prawa są wyjątkiem od zasady powszechności i równości podmiotów, a zakres swobodnego uznania organu podatkowego ograniczony został społecznie akceptowalnymi kryteriami słuszności. Umorzenie kosztów egzekucyjnych należy zatem do instytucji nadzwyczajnej i wyjątkowej.

Odnosząc się zarzutu dotyczącego naliczenia kosztów egzekucyjnych w kwocie 125 228,19 zł w związku z wysłaniem zawiadomień o zajęciu rachunków bankowych, Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że kwestionowanie zasadności obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w niniejszym postępowaniu nie znajduje uzasadnienia. Wierzyciel mógł ewentualne wątpliwości w powyższym zakresie zgłaszać poprzez złożenie zażalenia na postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia 1 grudnia 2016 r. o obciążeniu wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego. Na postanowienie to zażalenia Agencja nie złożyła, toteż nieuzasadnionym jest poszerzenie zakresu rozpatrywania niniejszej sprawy o prawidłowość obciążenia kosztami egzekucyjnymi.

Końcowo organ uznał za niezasadne zarzuty zażalenia dotyczące naruszenia z art. 7, art. 8, art. 9 i art. 77 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Skarżący zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:

- art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a., poprzez przyjęcie, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych, o których mowa w tym przepisie,

- art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a., poprzez wydanie skarżonego postanowienia wyłącznie w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony przez organ I instancji, bez uwzględniania zarzutów i twierdzeń oraz materiału dowodowego przedłożonego przez Skarżącą w postępowaniu zażaleniowym, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

- art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 140 K.p.a., poprzez nie doniesienie się przez organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia do wszystkich zarzutów zgłoszonych przez Skarżącą w zażaleniu, podczas gdy rozpoznanie tych zarzutów miało istotne znaczenie dla oceny zasadności odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych Skarżącej,

- art. 10 § 1 K.p.a. w zw. z art. 81 K.p.a., poprzez uniemożliwienie skarżącej wypowiedzenie się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego,

- art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 144 K.p.a., poprzez utrzymanie w mocy wadliwego postanowienia organu I instancji zamiast orzeczenia na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. w zw. z art. 144 K.p.a. uchylenia postanowienia NUS w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, bądź też po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w trybie art. 136 K.p.a., uchylenia postanowienia NUS w całości i umorzenia postępowania I instancji, w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.

i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Uzasadniając zarzut naruszenia art. art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a., Skarżąca wskazała, iż P.A.R.P. to organ, którego celem jest m.in. przyczynianie się do racjonalności wydatkowania dotacji oraz wspomagania inicjatyw gospodarczych. Tym samym jej obowiązkiem jest również czuwać nad wydatkowaniem środków publicznych, w tym europejskich, egzekwując je od nierzetelnych beneficjentów udzielanej pomocy. Zgodnie z art. 6 § 1 u.p.e.a. Skarżąca ma oparty na normie prawnej, wynikającej z ww. przepisu, bezwzględny obowiązek podjęcia czynności zmierzających do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, zagrożony na wypadek niedopełnienia tego obowiązku zarzutem naruszenia dyscypliny finansów publicznych. Natomiast organ egzekucyjny z urzędu na podstawie art. 29 u.p.e.a. bada dopuszczalność wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

Ustawodawca w celu poprawy, jakości usług świadczonych przez administracje podatkową nałożył na organ egzekucyjny obowiązek zbadania z urzędu braku dopuszczalności egzekucji w wypadku, gdy organ egzekucyjny uprawdopodobni, iż nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne tj. w przypadku przypuszczenia, że stosowanie środków przymusu wobec zobowiązanego będzie nieskuteczne, co w ocenie ustawodawcy powinno zapobiec działaniom naczelników urzędów skarbowych i zwiększyć efektywność działań tych organów w innych sprawach, w których możliwe jest osiągnięcie celu egzekucji administracyjnej. Tym samym, twierdzenia ujęte w postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej jakoby to wierzyciel miał jedyną możliwość oceny skuteczności przyszłej egzekucji są zdaniem Skarżącej nieprawdziwe. Organ egzekucyjny, powinien występować przeciwko wszczynaniu postępowania egzekucyjnego, gdy realizacja obowiązku byłaby niemożliwa.

Skarżąca była zobligowana do zainicjowania odzyskiwania środków publicznych, natomiast organ egzekucyjny, który już na wstępie posiadał wiedzę o bezskuteczność innych egzekucji prowadzonych wobec zobowiązanego, nie wziął pod uwagę celowości prowadzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego i działał wbrew zasadzie, że w przypadku egzekwowania należności pieniężnych postępowanie egzekucyjne powinno doprowadzić, co do zasady do odzyskania należności od zobowiązanego, zatem majątek wierzyciela powinien ulec powiększeniu, a nie uszczupleniu. Organy egzekucyjne prowadzące postępowanie wiedziały, że dłużnik został wpisany do Rejestru Sadowego Dłużników Niewypłacalnych postanowieniem Sądu Rejonowego w K. z dnia 22 lipca 2014 r. tj. przed wystawieniem tytułu wykonawczego przez wierzyciela.

Organ egzekucyjny nie wziął pod uwagę przy prowadzeniu przedmiotowego postępowania egzekucyjnego czy rozstrzygnięcie o kosztach będzie zgodne z zasadami ogólnymi postępowania egzekucyjnego zawartymi w u.p.e.a., w szczególności zasadą celowości postępowania, tj. czy obciążenie wierzyciela opłatami za czynności, co, do których już przed ich podjęciem wiadomo, że nie doprowadzą do pokrycia kosztów egzekucyjnych. Wysokość opłaty w przedmiotowym postępowaniu jest dla wierzyciela sankcją za wszczęcie egzekucji, szczególnie biorąc pod uwagę, że organ egzekucyjny nałożył na wierzyciela koszty w wysokości 125 228,19 zł, wybierając środek egzekucyjny wymagający najmniejszego wysiłku i nakładu pracy. Działań organów egzekucyjnych w przedmiotowej sprawie, polegających na zajęciu rachunków bankowych niewypłacalnego dłużnika, nie można uznać za zmierzające do pogłębiania zaufania do organów państwa. Konsekwencją tych działań było nałożenie na wierzyciela obowiązku poniesienia kosztów postępowania egzekucyjnego, które w momencie jego wszczęcia nie mogło doprowadzić do wyegzekwowania jakichkolwiek należności. Koszty te pozostają całkowicie niewspółmierne w stosunku do rzeczywistych wydatków jakie poniósł organ egzekucyjny w toku egzekucji. Wobec tego obciążanie kosztami postępowania egzekucyjnego skarżącą godziło w ważny interes publiczny.

Na poparcie swojego stanowiska Skarżąca przywoła wyroki: NSA z dnia 25 lutego 2014 r. sygn. akt II FSK 687/12, WSA w Poznaniu z dnia 26 listopada 2014 r., sygn. akt I SA/Po 638/14, WSA w Gdańsku z dnia 5 marca 2013 r., I SA/Gd 1424/12, NSA z dnia 21stycznia 2011 r., sygn. akt II FSK 774/10.

Podsumowując argumentację dotyczącą naruszenia art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. Skarżąca wskazała, że stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki umorzenia kosztów, jest błędne. Wskazała ponadto, że do 30 kwietnia 2017 r. Rzeczpospolita Polska będzie zobowiązana do rozliczenia się przekazanych jej środków pochodzących z funduszy strukturalnych Unii Europejskiej. Zgodnie z art. 98 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r.(Dz. U. UE L z 31.07.2006 r. Nr 210 str. 25) Państwa Członkowskie mają obowiązek anulowania wkładu publicznego z funduszy strukturalnych w przypadku stwierdzenia pojedynczych nieprawidłowości w realizacji programów operacyjnych. Niemożność dochodzenia od beneficjentów umów o dofinansowanie nieprawidłowo wydatkowanych środków będzie skutkowała obciążeniem Budżetu Państwa w zakresie anulowanego wkładu.

Dodatkowo efektem bezskutecznej egzekucji będą koszty po stronie Skarżącej, które obciążają wszystkich podatników, mimo, iż nieściągalność środków dotyczy niezgodnych z prawem działań określonych podmiotów, które otrzymały środki pochodzące z Unii Europejskiej. Organ Odwoławczy poprzez utrzymanie w mocy postanowienia o odmowie umorzenia kosztów egzekucyjnych organu I instancji godzi w ważny interes publiczny, bowiem koszty postępowania egzekucyjnego faktycznie zostaną poniesione ze środków publicznych. Dodatkowo Skarżąca poinformowała organ odwoławczy, że na tego typu wydatki dysponuje tzw. Umową o pomocy technicznej. Są to środki pochodzące z Unii Europejskiej, z których finansowana jest bieżąca obsługa prawna Skarżącej w tym finansowanie kosztów sądowych związanych z odzyskiwaniem od beneficjentów kwot nienależnie wypłaconych w tym kosztów ponoszonych na etapie postępowania sądowego, w postępowaniu zabezpieczającym, nieprocesowym, upadłościowym, układowym i naprawczym jak i egzekucyjnym. Koszty egzekucyjne nałożone przez organ I instancji konsumują ok. 63% budżetu Skarżącej przeznaczonego w roku 2016 na działalność w zakresie odzyskiwania środków publicznych. W przypadku ich uiszczenia skarżąca będzie musiała ograniczy swoją działalność w zakresie odzyskiwania nieprawidłowo wypłaconego dofinansowania.

Uzasadniając zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania Skarżąca podniosła, iż załączyła szereg dowodów dla potrzeb postępowania zażaleniowego, które uzasadniały jej stanowisko w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych, organ odwoławczy w uzasadnieniu swojego postanowienia z dnia 18 kwietnia 2016 r w żaden sposób, nie odniósł się do ich treści przedmiotowych dowodów. Ograniczył się jedynie do wskazania, iż w przedmiotowej sprawie nie zaistniała przesłanka ważnego interesu publicznego, która uzasadniałaby umorzenie kosztów egzekucyjnych. Tym samym, nie można uznać, aby Dyrektor Izby Skarbowej w sposób wyczerpujący i wszechstronny zbadał materiał dowodowy zgromadzony w sprawie i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o umorzeniu lub odmowie umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego, które pokrywa wierzyciel. Swoją ocenę ograniczył de facto jedynie do materiału dowodowego zebranego przez organ I instancji, pomijając twierdzenia i zarzuty skarżącej zawarte w zażaleniu. Dyrektor Izby Skarbowej nie odniósł się w szczególności do podnoszonej przez Skarżącą w zażaleniu kwestii ograniczonej wartości środków pieniężnych przekazanych na pokrycie kosztów dochodzenia stwierdzonych nieprawidłowości. Okoliczność ta jest kluczowa z punktu widzenia ewentualnych przesłanek umorzenia, gdyż przy uwzględnieniu ilości wszczętych w 2016 roku przez Skarżącą postępowań egzekucyjnych, poniesienie przez nią kosztów egzekucyjnych doprowadzi do paraliżu bieżącej działalności Agencji w zakresie egzekwowania należności publicznych.

Konsekwencją powyższego zdaniem Skarżącej było naruszenie art. 107 § 3 K.p.a., poprzez pominięcie w uzasadnieniu postanowienia powodów, dla których uznał, że argumenty Skarżącej zawarte w zażaleniu nie mogą stanowić podstawy do umorzenia kosztów egzekucyjnych.

Odnosząc się do naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. w zw. z 81 K.p.a. Skarżąca wskazała, że była pozbawiona możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym przed wydaniem zaskarżonego postanowienia. Wskazała, że z przepisu tego wynika, że będzie on miał zastosowanie do wszystkich postępowań toczących się z uwzględnieniem przepisów K.p.a. niewyłączonych przepisami stosowanych w danej sprawie ustaw. Wobec tego organy egzekucyjne winny były w tym postępowaniu respektować wskazaną zasadę, a nieumożliwienie zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Końcowo Skarżąca podniosła, że, Dyrektor Izby Skarbowej wydał rozstrzygnięcie z dnia 18 kwietnia 2016 r. w sposób dowolny, bez uwzględnienia całokształtu okoliczności faktycznych w sprawie w świetle zaistnienia przesłanek uzasadniających umorzenie kosztów egzekucyjnych oraz naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Okoliczności sprawy zostały rozpatrzone w sposób powierzchowny. W ocenie Skarżącej Dyrektor Izby Skarbowej zniweczył skutki staranności strony skarżącej w dążeniu do ochrony swych praw i interesów. Skutkiem jego działania było naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 144 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwego postanowienia organu I instancji zamiast orzeczenia na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. w zw. z art. 144 K.p.a. uchylenia postanowienia NUS w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, bądź też po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w trybie art. 136 K.p.a., uchylenia postanowienia NUS w całości i umorzenia postępowania I instancji, w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Na podstawie art. 135 P.p.s.a. Sąd, podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.).

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Kontrolując zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej jak i poprzedzające postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z 15 lutego 2016 r. r., w oparciu o wyżej wskazane reguły, Sąd uznał, że naruszają one prawo w sposób powodujący konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego, a zatem skarga zasługuje na uwzględnienie.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do stwierdzenia czy organ egzekucyjny prawidłowo odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych obciążających Skarżącego jako wierzyciela.

Stan faktyczny w przedmiotowej sprawie jest bezsporny Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego działający jako organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 1 grudnia 2015 r. z uwagi na bezskuteczność egzekucji (bezskuteczność egzekucji w rozumieniu u.p.e.a. oznacza sytuację, gdy organ egzekucyjny stwierdzi, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne - art. 59 § 2 u.p.e.a.) umorzył postepowanie egzekucyjne wszczęte wobec A.F. na podstawie 5 tytułów wykonawczych z dnia 5 września 2014 r. wystawionych przez PARP.

Jednocześnie organ egzekucyjny na podstawie postanowienia z dnia 1 grudnia 2015 r., obciążył wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych w łącznej wysokości 125 228,19 zł, (stosownie do art. 64c § 1 pkt 1 u.p.e.a., wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 4b oraz art. 64e § 4a). Orzeczenie to jest prawomocne.

Skarżąca w złożonym do organu egzekucyjnego wniosku z dnia 28 stycznia 2016 r. o umorzenie części kosztów egzekucyjnych wymierzonych powyższym postanowieniem wskazała jako podstawie prawną swojego żądania przepisy art. 64e § 2 pkt 1 u.p.e.a. w związku z art. 64e § 3 u.p.e.a oraz 64 § 2 pkt 2 u.p.e.a.

Zgodnie z art. 64e § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne.

Z kolei w myśl art. 64e § 2 u.p.e.a., koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli:

1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej;

2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny;

3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne.

Ustawodawca wskazał także, w art. 64e § 3 u.p.e.a., że koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnych mogą być umorzone w przypadkach określonych w § 2 pkt 1, jeżeli obciążenie wierzyciela obowiązkiem uiszczenia tych kosztów byłoby gospodarczo nieuzasadnione.

Podkreślić trzeba też, że powołane przepisy stanowią wyczerpującą i kompletną regulację w zakresie umorzenia kosztów egzekucyjnych Z wymienionych przepisów wynika, że rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych ma charakter uznaniowy. Świadczy o tym przede wszystkim użycie w art. 64e § 1 u.p.e.a. określenia "może umorzyć", jak również, to że przesłanki umorzenia odnoszą się ponadto do pojęć precyzyjnie niezdefiniowanych, takich jak: "ważny interes publiczny", "znaczny uszczerbek", "niewspółmierne wydatki" czy też "gospodarczo nieuzasadnione". Konstrukcja uznania administracyjnego oznacza, że stwierdzenie przez organ egzekucyjny w sprawie istnienia określonych przesłanek może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia uwzględniającego wniosek strony.

W takiej sytuacji rozstrzygnięcie, co do umorzenia kosztów egzekucyjnych znajduje się wyłącznie w gestii organu egzekucyjnego, który może umorzyć powstałe koszty egzekucyjne. Tego rodzaju konstrukcja uznania administracyjnego nie może jednak oznaczać pełnej dowolności w tym zakresie organu egzekucyjnego. Uznanie administracyjne nie wyraża się w swobodzie oceny w danym stanie faktycznym sprawy okoliczności odpowiadających przesłankom umorzenia, ale w możliwości negatywnego dla zobowiązanego orzeczenia, nawet przy ustaleniu istnienia przesłanek umorzenia. Wobec tego, sama odmowa umorzenia kosztów egzekucyjnych nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca ( wyrok WSA w Krakowie z dnia 30 czerwca 2006 r., sygn. akt I SA/Kr 7/04, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 7 października 2008 r., sygn. akt I SA/Gd 387/08, publ. CBOSA) ).

Należy też podkreślić, że umorzenie kosztów egzekucyjnych jest określonym przywilejem o charakterze finansowym, wobec czego strona wnosząca o uzyskanie takiej ulgi winna dołożyć należytej staranności procesowej i przejawiać odpowiednią inicjatywę dowodową w celu wykazania odpowiednich okoliczności faktycznych, od których istnienia zależałoby umorzenie kosztów egzekucyjnych (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 24 kwietnia 2013 r., sygn. akt. I SA/Kr 203/13, publ. CBOSA).

Sądowa kontrola legalności rozstrzygnięć wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona, co oznacza, że sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, gdyż jak wskazano powyżej jest to wyłączna kompetencja organu. Kontrola ta sprowadza się przede wszystkim do oceny, czy organy egzekucyjne prawidłowo przeprowadziły postępowanie, a w szczególności, czy zgromadziły wystarczający materiał dowodowy do rozstrzygnięcia sprawy, przeanalizowały wszystkie okoliczności mogące mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia o uwzględnieniu lub odmowie uwzględnienia wniosku, czy wyciągnięte wnioski mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym i czy dokonana ocena mieściła się w ustawowych granicach (czy organ egzekucyjny, a także organ wyższego stopnia, prawidłowo zinterpretował pojęcia niezdefiniowane (niedookreślone) na tle stanu faktycznego w konkretnej sprawie), czy wreszcie uzasadnienie rozstrzygnięcia zawiera wszystkie wymagane prawem elementy.

W związku z powyższym w pierwszej kolejności należy wskazać, na przepis art. 18 u.p.e.a.

Stosownie do tego przepisu, "Jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego". Odpowiednie stosowanie przepisów innej ustawy oznacza, że w zależności od specyfiki konkretnej sytuacji, przedmiotu uregulowania i obszaru ewentualnego zastosowania, może wchodzić w rachubę stosowanie pełne, stosowanie z odpowiednimi modyfikacjami, bądź niestosowanie w ogóle określonych przepisów, do których odpowiedniego zastosowania odesłano. Jak wskazano powyżej podstawą prawną kontrolowanych rozstrzygnięć są przepisy art. 64e § 1, § 2 pkt 2 i § 3 u.p.e.a., zatem podstawę faktyczną do podjęcia tych rozstrzygnięć stanowi prawidłowo wyjaśniony stan faktyczny związany z przesłankami umorzenia wynikającymi z tych przepisów. Aby podjąć skutecznie takie rozstrzygniecie niezbędne jest przeprowadzenie stosownego postępowania co do ustalenia istnienia przesłanek i w związku z tym w niniejszej sprawie znajdą zastosowanie przepisy K.p.a. dotyczące między innymi postepowania dowodowego.

Na podstawie art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (zasada swobodnej oceny dowodów - art. 80 K.p.a.). Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest związany ściśle z przyjętą zasadą swobodnej oceny dowodów. Swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny, tj.: po pierwsze - opierać się na materiale dowodowym. Po drugie - ocena powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego. Po trzecie - organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości poszczególnych dowodów dla toczącej się sprawy. Po czwarte wyciągnięte wnioski muszą mieć uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym i po piąte dokonana ocena musi mieścić się w ustawowych granicach. W przypadku postępowania w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych powyższe przekłada się na prawidłową interpretację przez organy pojęć niezdefiniowanych (niedookreślonych) na tle stanu faktycznego w konkretnej sprawie.

Organ może odmówić wiary określonym dowodom, jednakże dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej ich oceny.

W końcu ustalenia i oceny powinny znaleźć wyraz w uzasadnieniu postanowienia. Wynika to z przepisu art. 124 § 2 K.p.a, który stanowi, że postanowienie na które służy zażalenie (jak w niniejszej sprawie) powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. Z kolei na podstawie art. 126 K.p.a. i w związku z art. 18 u.p.e.a. do postanowień stosuje się przepis art. 107 § 3 K.p.a.

Zgodnie z treścią art. 107 § 3 K.p.a. decyzja powinna zawierać uzasadnienie faktyczne, zawierające wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, oraz uzasadnienie prawne, czyli wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Jak słusznie wskazał NSA w wyroku z dnia 15 grudnia 1995 r. (sygn. SA/Lu 2479/94, publ. LEX nr 27106) jednym z istotnych czynników wpływających na umocnienie praworządności w administracji jest obowiązek organów administracyjnych należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierowały się te organy w toku załatwiania spraw. Motywy te powinny znaleźć swój wyraz także w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, bowiem strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji. Bez zachowania tego elementu decyzji, strony nie mają możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem - zarówno w odwołaniu, jak też w skardze do Sądu. Niezależnie od powyższego, uzasadnienie stanowi jeden z warunków sine qua non skutecznej kontroli decyzji administracyjnych przez sąd administracyjny. Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma zatem nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie stron postępowania do organów administracyjnych.

Obowiązek szczególnie starannego uzasadnienia rozstrzygnięcia ma bardzo istotne znaczenie w sytuacji, gdy organ podejmuje negatywne rozstrzygnięcie dla zobowiązanego.

W rozpoznawanej sprawie w pierwszej kolejności należy wyeksponować, że organy w istocie nie odniosły się i rozważyły powołanego we wniosku jako podstawy żądania umorzenia kosztów egzekucyjnych przepisu art. 64e § 3 u.p.e.a., przy czym należy zauważyć, że bez znaczenia jest, że w tym zakresie uzasadnienie wniosku jest bardzo ograniczone, (gdyby organ miał wątpliwości co do uzasadnienia wniosku powinien to w trakcie postępowania wyjaśnić).

Przepis ten został jedynie wskazany w podstawie prawnej postanowienia organu I instancji, co w świetle art. 107 § 3 K.p.a. nakazywało wyjaśnienie jego znaczenia dla podjętego rozstrzygnięcia. Nie czyniąc tego Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego naruszył ww. przepis postępowania.

Z kolei Dyrektor Izby Skarbowej w podstawie prawnej powołał się ogólnie na art. 64e u.p.e.a (nie wskazując konkretnych jednostek redakcyjnych na podstawie których orzekał) i również w uzasadnieniu nie wyjaśnił podstawy prawnej swojego rozstrzygnięcia, gdyż trudno w świetle art. 107 § 3 K.p.a., uznać za wyjaśnienie podstawy prawnej przytoczenie wyłącznie treści tego przepisu. W ocenie Sądu uzasadnienie prawne decyzji nie może polegać wyłącznie na zacytowaniu w uzasadnieniu treści przepisu (artykułu czy paragrafu), lecz powinno zawierać umotywowaną ocenę stanu faktycznego w świetle zastosowanego przepisu prawa, oraz wskazać, jaki zachodzi związek między tą oceną, a treścią rozstrzygnięcia.

W kontekście nierozważenia przez organy przesłanki z § 3 art. 64e u.p.e.a. należy wskazać, że w u.p.e.a. brak jest określenia, co ustawodawca rozumiał ustanawiając tę przesłankę umorzenia, wymagając dla uwolnienia wierzyciela od obowiązku ponoszenia kosztów egzekucyjnych, aby obciążenie obowiązkiem uiszczenia tych kosztów było "gospodarczo nieuzasadnione". Rozważenie tej przesłanki, zdaniem Sądu wymaga w pierwszej kolejności szczegółowego odniesienia się do sytuacji finansowej wierzyciela. Ocena sytuacji finansowej powinna być dokonana poprzez rozważenie, czy wierzyciel znajduje się w takiej sytuacji finansowej, która uniemożliwia mu zapłatę należności, a jej wyegzekwowanie może doprowadzić do trudnych do odwrócenia skutków. Przykładem takich skutków w niniejszej sprawie mogą być (wskazywane w zażaleniu i powtórzone w skardze) okoliczności dotyczące wyczerpania środków (dotacji) w planie finansowym Agencji na rok 2016, przeznaczonych na odzyskiwanie nienależnie wypłaconych środków w ramach podstawowej działalności Skarżącej. Organ II instancji takiej oceny nie dokonał.

Rację ma zatem Skarżąca podnosząc w skardze, że organ II instancji w żaden sposób nie odniósł się do przedłożonych przez stronę dowodów dotyczących sytuacji finansowej Agencji.

Trzeba również zauważyć, że ta nieprawidłowość dotyczy również organu I instancji, gdyż z kolei organ ten nie ustosunkował się w uzasadnieniu do dowodów przedłożonych łącznie z wnioskiem z dnia 28 stycznia 2016 r., co zresztą zostało podniesione w zażaleniu, a organ II instancji nie odniósł się do tych zarzutów.

Na marginesie należy również zauważyć, że organ I instancji w podstawie prawnej postanowienia nie powołał żądnych przepisów K.p.a., a przecież w istocie działał na ich podstawie.

W takiej sytuacji pozostaje do rozstrzygnięcia kwestia, czy odmawiając Skarżącej umorzenia kosztów egzekucyjnych związanych z bezskuteczną egzekucją należności pieniężnych, organ egzekucyjny należycie ocenił drugą przesłankę, na którą powołał się Skarżący we wniosku z dnia 28 stycznia 2016 r., tj przesłankę ważnego interesu publicznego wynikającą z przepisu art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że rozumienie powyższego pojęcia było wielokrotnie przedmiotem rozważań sądów administracyjnych. Jak podkreślił NSA w wyroku z dnia 21 kwietnia 2010 r., sygn. akt II FSK 2111/08, (publ. CBOSA) pojęcie interesu publicznego należy rozumieć jako respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania administracji publicznej itp. Pojęcie interesu publicznego nie ma więc stałego zakresu i wymaga każdorazowo dokonania oceny skutków rozstrzygnięć prawnych z punktu widzenia respektowania wartości, które kryć się mogą pod pojęciem interesu publicznego. Dodatkowo określenie, iż tak rozumiany interes publiczny ma być "ważny" oznacza taki, od którego wiele zależy, mający dużą wagę, duże znaczenie, znaczący, doniosły, cenny (por. Nowy słownik języka polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2002 r., s. 1111). Określenie to zatem wymaga dodatkowo wykazania, iż ustalenie istnienia tej przesłanki musi mieć szczególnie doniosłe znaczenie z uwagi na wartości respektowane przez ogół społeczeństwa.

W rozpatrywanej sprawie organy administracji prawidłowo wyjaśniły pojęcie "ważnego interesu publicznego", jednak nie w pełni pojęcie to odniosły do sytuacji Skarżącej, gdyż również w kontekście tej przesłanki nie zostały ocenione wszystkie dowody przedłożone przez Skarżącą i w tym zakresie postanowienia organów wymykają się z pod kontroli Sądu.

Sąd podziela stanowisko organów, że status Skarżącej nie mógł zostać uznany za wystarczający do stwierdzenia, że w sprawie spełniona została przesłanka "ważnego interesu publicznego" pozwalająca na umorzenie w całości przypadających na rzecz organu egzekucyjnego kosztów egzekucyjnych. Zasadnie organy podniosły, że ustawodawca nie wprowadził ani przedmiotowych, ani podmiotowych zwolnień lub innych regulacji, które zdjęłyby z Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości obowiązek ponoszenia kosztów egzekucji. W tym zakresie pozycja Skarżącej nie różni się od pozycji innych wierzycieli. Okoliczność, że status ten nie został uwzględniony przez organy orzekające jako przesłanka umorzenia kosztów egzekucyjnych nie stanowi naruszenia art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. (por. wyrok NSA dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt II FSK 319/08, publ. CBOSA).

Sąd uznał za bezprzedmiotowe zarzuty skargi, których celem było wykazanie, że organ egzekucyjny powinien przed wszczęciem egzekucji powinien przeprowadzić kalkulację, czy zastosowanie określonego środka egzekucyjnego doprowadzi do wyegzekwowania należności objętej tytułem wykonawczym, jak również zarzuty dotyczące braku proporcji między wysokością kosztów a faktycznymi czynnościami egzekucyjnymi dokonywanymi przez organ (wybranie przez organ egzekucyjny środka egzekucyjnego wymagającego "najmniejszego wysiłku i nakładu pracy"). W przedmiotowym postępowaniu organ egzekucyjny był zobowiązany wyłącznie do oceny istnienia przesłanek uzasadniających umorzenie kosztów, a nie do jednoczesnego rozważania zasadności ich wysokości, gdyż kwestia ta stanowiła przedmiot odrębnego postępowania zakończonego prawomocnie (postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z 1 grudnia 2015 r. , nr [...].) Kwestie podnoszone przez Skarżącą, nie podlegają w ogóle badaniu w postępowaniu dotyczącym umorzenia kosztów prowadzonym przez organy egzekucyjne i słusznie organ II instancji podkreślił to w uzasadnieniu.

Należy również jeszcze raz podkreślić, że stosownie do art. 134 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy administracyjnej tj. w tym wypadku w sprawie odmowy umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego. Natomiast podniesione w skardze wskazane wyżej zarzuty, odnoszą się do zasadności ustalenia kwoty tych kosztów i obciążenia nimi wierzyciela. Nie mieszczą się więc w zakresie kontroli sprawowanej przez Sąd w ramach rozstrzyganej sprawy.

W związku z powyższym powołany w skardze wyrok NSA z dnia 25 lutego 2014 r., sygn. akt II FSK 687/12, w którym sąd uznał za niezasadne pobieranie opłat egzekucyjnych "za czynności, co do których przed ich podjęciem można stwierdzić, że nie doprowadzą one do przymusowego wyegzekwowania należności w kwocie przewyższającej wydatki egzekucyjne", nie może znaleźć zastosowania w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych gdyż, zapadł on w innym stanie faktycznym i prawnym tj. w ramach sądowej kontroli rozstrzygnięcia w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego. Również powołany w skardze nieprawomocny wyrok WSA w Poznaniu z dnia 26 listopada 2014 r. I SA/Po 638/14 odnosi się do postępowania w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi.

Odnosząc się zaś do zarzutu skargi dotyczącego naruszenia art. 10 K.p.a. należy zaznaczyć, że postępowanie w zakresie umorzenia kosztów egzekucyjnych stanowi niejako postępowanie wpadkowe w postępowaniu egzekucyjnym, jest więc w pewnym sensie częścią tego postępowania. Jednakże jego cele różnią się zasadniczo od celów samej egzekucji. O ile specyfika postępowania egzekucyjnego polega przede wszystkim na przymusowym jego charakterze, a także szybkości i skuteczności wykonania określonych prawem obowiązków, to postępowanie w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych zmierza do ewentualnego zastosowania względem zobowiązanego swoistej ulgi, a nie do szybkiego i skutecznego zaspokojenia wierzyciela poprzez wyegzekwowanie od dłużnika wierzytelności, której istnienie i wymagalność zostały uprzednio ustalone w stosownych procedurach postępowania orzekającego.

Zarówno bowiem doktryna, jak i orzecznictwo wykluczają stosowanie art. 10 K.p.a. w postępowaniu egzekucyjnym właśnie z uwagi na tę specyfikę egzekucji. Postępowanie egzekucyjne toczy się bowiem w celu realizacji stwierdzonego już obowiązku i musi zmierzać do jak najszybszego zaspokojenia wierzyciela. Stąd uznaje się, że tak postawione postępowaniu egzekucyjnemu cele determinują zakres inkorporacji zasad ogólnych postępowania administracyjnego (art. 6 - 16 K.p.a.), w tym też zasady czynnego udziału stron w postępowaniu przewidzianej w art. 10 K.p.a. do podstępowania egzekucyjnego. W praktyce oznacza to, że treść cytowanego powyżej art. 18 u.p.e.a., należy rozumieć w ten sposób, że tylko niektóre zasady postępowania administracyjnego można przenieść na grunt postępowania egzekucyjnego nie zmieniając ich brzmienia, inne należy stosować odpowiednio, jeszcze innych nie stosuje się w ogóle. W oparciu o powyższe podnosi się więc, że w postępowaniu egzekucyjnym stosuje się odpowiednio następujące zasady: wynikającą z art. 6 K.p.a. zasadę praworządności, wynikającą z art. 7 K.p.a. zasadę prawdy obiektywnej, określoną w art. 8 K.p.a. zasadę zaufania, zasadę udzielania informacji (art. 9 K.p.a.), zasadę przekonywania (art. 11 K.p.a.), zasadę szybkości i prostoty postępowania (art. 12. K.p.a.) oraz zasadę pisemnego załatwienia sprawy (art. 14 § 1 K.p.a.). W postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie znajduje natomiast zastosowania określona w art. 10 K.p.a. zasada czynnego udziału strony w postępowaniu (por.: D. Jankowiak w Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Oficyna Wydawnicza "Unimex", Wrocław 2005, s. 184-185, M. Szubiakowski, Zasady ogólne administracyjnego postępowania egzekucyjnego, (System egzekucji administracyjnej, C.H. Beck 2004, s. 119 i nast.), R. Hauser, A. Skoczylas, Odpowiednie stosowanie Kodeksu postępowania administracyjnego w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (System egzekucji administracyjnej, C.H. Beck 2004, s. 204 i nast.), wyrok NSA z dnia 13 października 2005 r., sygn. akt I FSK 157/05, wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2005 r., sygn. akt III SA 3483/03, publ. CBOSA).

Jak to jednak wyżej wykazano postępowanie w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych, jakkolwiek związane z postępowaniem egzekucyjnym, niesie ze sobą zupełnie inne cele. Chodzi w nim o zbadanie przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych i ewentualne zastosowanie względem zobowiązanego ulgi. Przy czym należy zaznaczyć, że toczące się postępowanie dotyczące umorzenia kosztów egzekucyjnych nie stoi na przeszkodzie możliwości ich równoległego ściągania od zobowiązanego.

W związku z powyższym zasadne są zarzuty Skarżącej, zmierzające do wykazania, że w postępowaniu w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych należy stosować art. 10 K.p.a.

Organy egzekucyjne niewątpliwie więc naruszyły zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu wynikającą z art. 10 K.p.a. przez zaniechanie jej zawiadomienia przed wydaniem rozstrzygnięcia o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, tym samym błędne jest stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej zawarte w odpowiedzi na skargę, że takiego obowiązku nie nakłada przepis art. 10 § 1 K.p.a.

Przypomnieć jednak również należy, iż w orzecznictwie sądowym istnieje ugruntowany pogląd, że zarzut naruszenia postanowień art. 10 § 1 K.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego oraz możliwości wypowiedzenia się, co do tego i składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Na stronie stawiającej zarzut spoczywa zatem ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy (por.m.in. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 575/10; wyrok NSA z dnia 12 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1279/09, czy też uchwała siedmiu sędziów z dnia 25 kwietnia 2005 r., FPS 6/2004, publ. CBOSA).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, że Skarżąca nie wskazała w skardze żadnych czynności, których mogłaby dokonać przed organami egzekucyjnym, gdyby została zawiadomiona o zebraniu materiału dowodowego oraz możliwości wypowiedzenia się co do tego i składania wniosków, dlatego też, gdyby nie inne naruszenia przepisów, zarzut ten nie byłby podstawą uchylenia postanowienia.

Za niezrozumiały Sąd uznał zarzut Skarżącej dotyczący naruszenia art. 138 § 1 K.p.a. poprzez nieuchylenie "postanowienia NUS w całości i umorzenia postępowania I instancji, w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.". Sąd wyjaśnia, że takie rozstrzygnięcie umarzające postępowanie pozbawiałoby stronę możliwości rozpoznania wniosku.

Podsumowując, zasadne okazały się zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez Dyrektora Izby Skarbowej art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 w związku z art. 140 K.p.a.

Ponadto Sąd z urzędu stwierdził również naruszenie przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 w związku z art. 140 K.p.a. a w związku z tym zasadny okazał się również zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organ II instancji, przepisu art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 144 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwego postanowienia organu I instancji.

W związku z powyższym, uznając, iż zaskarżone postanowienie jak i utrzymane nim w mocy postępowanie organu I instancji naruszają przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Ponownie rozpoznając sprawę organ winien wyeliminować wskazane wyżej nieprawidłowości. W szczególności organ w sposób wyczerpujący zbierze i rozpatrzy zebrany materiał dowodowy z uwzględnieniem wskazań zawartych w niniejszym uzasadnieniu, sporządzi uzasadnienie postanowienia odpowiadające przepisom prawa, w którym odniesie się do wszystkich przesłanek umorzenia wskazanych we wniosku przez Skarżącą.

O kosztach postępowania orzeczono, na podstawie:

- art. 200 w związku z art. 205 § 2 oraz art. 209 P.p.s.a.,

- § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 221, poz. 2193, ze zm.),

- § 14 ust. 1 pkt c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. r. w sprawie opłat za radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz.1804).

Na kwotę kosztów składają się: wpis sądowy w wysokości 100 zł, opłata od pełnomocnictwa procesowego w wysokości 17 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika - adwokata w wysokości 480 zł.

Wynagrodzenie pełnomocnika jest adekwatne do nakładu pracy.