Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 834/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2017-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1 i art. 7
journal: Dz.U. 2014 poz 1204
law: Ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz sędzia WSA Jarosław Szulc Protokolant: asystent sędziego Katarzyna Chowańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2017 r. sprawy ze skargi J. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oddala skargę


UZASADNIENIE

I SA/Bd 834/17

UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2017 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w T. odmówił skarżącemu uwzględnienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w oparciu o tytuł wykonawczy z dnia

[...] października 2015 r. wystawiony przez [...] [...] S.A. z tytułu opłat abonamentowych.

Po rozpatrzeniu zażalenia skarżącego, postanowieniem z dnia 21 czerwca

2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ podał, że podstawowym środkiem prawnym przysługującym zobowiązanemu w postępowaniu egzekucyjnym są zarzuty. Przepis art. 33 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym

w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm.) zawiera zamknięty katalog okoliczności – wymienionych w pkt 1-10, które mogą być podstawą do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Organ przytoczył art. 34 § 1 oraz § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W przedmiotowej sprawie, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego działając jako organ egzekucyjny, pismem z dnia

[...] stycznia 2016 r. zwrócił się do wierzyciela, którym jest [...] [...] S.A. o zajęcie stanowiska w przedmiocie zarzutów, zgłoszonych przez skarżącego w piśmie z dnia [...] grudnia 2015 r.

W uzasadnieniu zajętego w formie postanowienia z dnia [...] marca 2016 r. stanowiska, przedstawione zostały ustalenia w zakresie zgłoszonego zarzutu nieistnienia obowiązku. Wierzyciel dochodzonej należności stwierdził, iż zgodnie

z ustawą o opłatach abonamentowych z dnia 21 kwietnia 2005 r. (Dz. U. z 2014 r., poz. 1204 ze zm.), obowiązek rejestracji odbiorników rtv, a następnie opłacania abonamentu radiowo-telewizyjnego wynika z przepisów prawa. Obowiązek uiszczenia opłat rozpoczyna się od następnego miesiąca po dokonaniu rejestracji i trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania lub do miesiąca następującego po miesiącu, w którym zgłoszono w placówce operatora wyznaczonego uprawnienia do zwolnienia z opłat. Wierzyciel wyjaśnił, iż w momencie wejścia w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. IX z 2007 r. Nr 187, poz. 1342) został skarżącemu przyporządkowany indywidualny numer identyfikacyjny abonenta [...] zastępujący dowód zarejestrowania w formie imiennej książeczki radiofonicznej. Na jego imię i nazwisko: J. Z., ul. [...] [...] T. została dokonana rejestracja odbiorników rtv i dokonywane były wpłaty (ostatnia wpłata dokonana w dniu [...] marca 2008 r. za okres od lipca do grudnia 2007 r.). Wierzyciel podkreślił, iż użytkownicy odbiorników rtv, którzy dokonali rejestracji odbiorników na podstawie przepisów wykonawczych wynikających z ustawy o radiofonii i telewizji z dnia 29 grudnia 1992 r. oraz wcześniejszych uregulowań prawnych, pozostali abonamentami zobowiązanymi do uiszczania opłat abonamentowych.

Ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, w ocenie wierzyciela, że o nadaniu indywidualnego numeru użytkownikowi zarejestrowanych odbiorników TV, skarżący został powiadomiony w wymaganym terminie, w dniu [...] lipca 2008 r., a [...] [...] S.A. nie odnotowała zwrotu przesyłki listowej zawierającej zawiadomienie, co pozwala zasadnie przyjąć, iż zostało ono przez skarżącego odebrane. Wierzyciel nie posiada również informacji, aby skarżący składał reklamację lub w jakiejkolwiek innej formie złożył w placówce [...] [...] zarzuty nieotrzymania zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, bądź wystąpił o przesłanie duplikatu tego zawiadomienia. Wskazano również, iż zgodnie § 5 ust. 2 powyższego rozporządzenia [...] [...] była zobowiązana wyłącznie do powiadomienia użytkowników o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, poprzez przesianie zawiadomienia w formie wzoru stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia. Powołany przepis mówi

o "powiadomieniu" i "przesłaniu" zawiadomienia, a zatem przesłanie przez [...] [...] zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej (bez potwierdzenia odbioru), na prawidłowy adres użytkownika czyniło zadość wymogom określonym we wskazanym wyżej przepisie rozporządzenia i było wystarczające, w tym stanie prawnym. Wierzyciel dodał, iż pisma kierowane do abonentów w formie "zawiadomienia" mają charakter informacyjny.

Organ wskazał, że z dniem 1 września 2009 r. na mocy ustawy z dnia 5 września 2008 r. o komercjalizacji państwowego przedsiębiorstwa użyteczności publicznej "[...]" (Dz. U. Nr 180, poz. 1109) nastąpiło przekształcenie dotychczasowego przedsiębiorstwa państwowego w spółkę akcyjną o nazwie "[...] [...] Spółka Akcyjna", w której Skarb Państwa jest jedynym akcjonariuszem. Zgodnie z art. 2 ust. 2 tej ustawy, spółka wstąpiła we wszystkie stosunki prawne, których podmiotem była [...] [...], bez względu na charakter prawny tych stosunków, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. W tej kwestii wypowiedział się również Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 marca 2010 r. sygn. akt K 24/08, w uzasadnieniu którego stwierdzono, że mimo iż obowiązek uiszczania abonamentu nie należy do zakresu administracji rządowej, przepis art. 3 ustawy postępowaniu egzekucyjnym

w administracji nie stanowi przeszkody prowadzenia egzekucji administracyjnej opłat abonamentowych. [...] [...] S.A. jest wierzycielem i egzekucja nieuiszczonego abonamentu jest prawnie możliwa, gdyż ustawa o opłatach abonamentowych, jako lex specialis, ma pierwszeństwo przed przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym.

Według organu kwestia dotycząca niezgodności prawa polskiego z prawem europejskim, które w związku z art. 9 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej nie jest przestrzegane, nie może być przedmiotem zarzutu, gdyż zgodnie z art. 188 Konstytucji organem władnym do rozstrzygania powyższej kwestii jest Trybunał Konstytucyjny.

Odpowiadając na zarzut niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 29 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny po otrzymaniu wniosku wierzyciela

o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, obowiązany jest zbadać dopuszczalność egzekucji administracyjnej oraz poprawność formalną tytułu wykonawczego. W związku z faktem, iż Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego zbadał dopuszczalność egzekucji oraz wskazał, że przekazane przez [...] [...] S.A. tytuły wykonawcze spełniają wymogi określone w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym

w administracji, przedmiotowe tytuły wykonawcze zostały przyjęte do realizacji.

Dyrektor wskazał, że organ egzekucyjny działając w trybie art. 35 § 1 ustawy

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji postanowieniem z dnia 4 stycznia

2016 r. zawiesił przedmiotowe postępowanie do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonych zarzutów.

Ponadto zwrócił uwagę, iż zarzut przedawnienia należności został zgłoszony przez skarżącego w piśmie z dnia [...] kwietnia 2016 r., dopiero na etapie postępowania odwoławczego od postanowienia wierzyciela z dnia [...] marca 2016 r., a następnie

w zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] maja 2017 r. Podstawy wnoszenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym ustawodawca wskazał w art. 33

§ 1 pkt 1-10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zarzuty te są jednym ze sposobów weryfikacji czynności organów i może być wykorzystany wyłącznie na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, tj. w terminie 7 dni od doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego co oznacza, że nie mogą być one składane lub uzupełniane w późniejszym terminie.

Organ dodał, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie jest organem nadrzędnym nad wierzycielem i rozstrzyganie tej kwestii nie leży w jego właściwości.

Reasumując, wierzyciel – [...] [...] S.A. – po przeanalizowaniu akt zgromadzonych w sprawie nie znalazł przesłanek uprawniających do uznania zgłoszonych zarzutów na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji za uzasadnione i wystąpienia do organu egzekucyjnego

z wnioskiem o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w T. mając na względzie przepis art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie

z którym stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 powyższej ustawy jest dla organu egzekucyjnego wiążące, a ponadto samodzielnie oceniając zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej oraz niespełnienia wymogów określonych w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym

w administracji, zasadnie orzekł o odmowie uwzględnienia zgłoszonych zarzutów.

W świetle powyższego, Dyrektor stwierdził, że zaskarżone postanowienie zgodne jest

z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W skardze do tut. Sądu (mylnie nazwanej "zażaleniem") skarżący wniósł

o umorzenie lub zawieszenie postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu wskazał na niezgodność prowadzenia egzekucji z art. 9, 84 oraz 217 Konstytucji RP, ponieważ żadna ustawa nie wskazuje narzędzi do egzekwowania abonamentu od wszystkich,

a obciążenie, zgodnie z Konstytucją, ma dotyczyć każdego i nie do przyjęcia jest egzekwowanie tego obowiązku od nielicznej, około dziesięcioprocentowej grupy osób. Niedopuszczalne jest żądanie dokonywania powszechnych opłat publicznych, opłaty abonamentowej tylko od osób, które dobrowolnie ujawniły się jako osoby posiadające odbiorniki RTV i nie mogły mieć świadomości, że będzie kiedykolwiek dopuszczalna prawem sytuacja, w której brak takiej dobrowolnej deklaracji w praktyce zwalnia z opłat. Skarżący twierdzi, iż niedopuszczalne jest żądanie od niego uiszczenia opłaty abonamentowej od 2010 r., pomimo że opłaty dokonywał wcześniej od wielu lat, przy jednoczesnym braku takiego żądania od osób, które takich opłat nie wnosiły w ogóle,

a również korzystają z mediów publicznych. Przywołał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 maja 2010 r. sygn. akt K 24/08 oraz argumentację I. L. zawartą w piśmie z dnia [...] kwietnia 2015 r. skierowanym do M. O. – Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Ponadto podniósł,

iż w związku z rządowym projektem ustawy o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych, który umarza postępowania egzekucyjne prowadzone w zakresie zaległości z tytułu nieuiszczenia opłaty abonamentowej oraz opłat (art. 7 ustawy), konieczne jest odstąpienie od egzekwowania abonamentu nałożonego w obecnej formie i niedopuszczalne wydaje się dalsze prowadzenie egzekucji. Skarżący podtrzymał zarzut, w zakresie którego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził brak właściwości do jego rozstrzygania, a konkretnie brak zastosowania zasady dwuinstancyjności dla zażalenia wniesionego na postanowienie Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej. Podtrzymał stanowisko, że Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej nie wskazał organu drugiego stopnia, do którego należy złożyć zażalenie, wskazał natomiast art. 17 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z którego nie wynika, że do zażalenia w sprawie stosuje się przepis art. 127 § 3 k.p.a. Skarżący zażądał, aby jego zażalenie zostało skierowane do właściwego organu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia

z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga jest niezasadna, gdyż zarzuty wskazane w skardze nie zasługują na uznanie. To oznacza, że zaskarżone postanowienie nie może zostać wyeliminowane

z obrotu prawnego, bo zostało wydane zgodnie z obowiązującymi normami prawa.

Spór dotyczy zasadności prowadzonej egzekucji z tytułu nieziszczonych opłat abonamentowych RTV za okres od stycznia 2010 r. do lipca 2015 r.

Należy tu wskazać, że opłaty abonamentowe są należnościami, które wynikają wprost z przepisów prawa. Wysokość należności z tytułu niezapłaconego abonamentu została określona w art. 3 ust. 1 ustawy z 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1204; dalej "ustawa o opłatach abonamentowych").

Zgodnie z art. 3 ust. 2 tej ustawy, Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji do dnia 31 maja każdego roku ogłasza w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" stawki kwotowe opłat abonamentowych na następny rok kalendarzowy.

Z kolei art. 2 ust. 1 i 3 ustawy o opłatach abonamentowych stanowi, że na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży obowiązek uiszczania abonamentu, powstający z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika. W myśl art. 3 ust. 4 ww. ustawy, opłatę abonamentową uiszcza się z góry do 25 dnia miesiąca, za który opłata jest należna i może też być ona uiszczona z góry za cały rok albo za wybrane miesiące. Tym samym pierwsza wpłata staje się wymagalna z upływem 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika, a kolejne wpłaty stają się wymagalne z upływem 25 dnia kolejnych miesięcy.

Stąd w przypadku ustalenia, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu, określenie w ustawie wysokości należności z tytułu abonamentu oraz terminu płatności, pozwala na stwierdzenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek.

Stosownie zaś do art. 7 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych, do opłat abonamentowych stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

w zakresie egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym.

Obowiązek uiszczania opłat abonamentowych powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego i trwa do czasu ich wyrejestrowania lub dopełnienia

w placówce pocztowej formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych.

Z ustawy abonamentowej wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Stwierdzenie zatem, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu, pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek podatkowych (wyrok WSA w Gliwicach z 10 października 2015 r., sygn. akt: I SA/Gl 518/14).

Podkreślić należy, że obowiązek uiszczenia takiej opłaty powstaje więc z mocy samej ustawy, bez wezwania i jest realizowany w terminach i w wysokości określonej tą ustawą (porównaj wyrok NSA z 10 października 2015 r., sygn. akt: II GSK 1818/14). Odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne dla celów pobierania abonamentu podlegają

(z pewnymi wyjątkami) zarejestrowaniu w placówkach operatora wyznaczonego, którym w okolicznościach niniejszej sprawy jest [...] [...], co wynika z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej.

Szczegóły procesu rejestracji odbiorników normuje obecnie rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676).

Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w T. prowadzi wobec majątku skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez wierzyciela [...] [...] SA z dnia [...] października 2015 r. o numerze [...] obejmującego należności z tytułu opłat abonamentowych za okres od stycznia 2010 r. do lipca 2015 r. w należności głównej [...] zł.

W dniu [...] grudnia 2015 r. wszczęto egzekucję administracyjną, doręczając stronie odpis tytułu wykonawczego. Postępowanie to wszczęto z uwagi na brak reakcji skarżącego na doręczone w dniu [...] sierpnia 2015 r. upomnienie określające wysokość zadłużenia.

Skarga nie może zostać uwzględniona, gdyż zarzuty wskazane w skardze nie zasługują na uwzględnienie. To oznacza, że zaskarżone postanowienie DIAS nie może zostać wyeliminowane z obrotu prawnego, gdyż zostało wydane zgodnie

z obowiązującymi normami prawa.

Słusznie organ wskazał na stosowanie do zaległości w opłatach ustawy

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz na właściwość Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej [...] [...] S.A. Na mocy ustawy z [...] września 2008 r.

o komercjalizacji państwowego przedsiębiorstwa użyteczności publicznej "[...] [...]" nastąpiło przekształcenie ww. przedsiębiorstwa w spółkę akcyjną "[...] [...] SPÓŁKA AKCYJNA", w której Skarb Państwa jest jedynym akcjonariuszem. Zgodnie z art. 2 ust. 2 ww. ustawy spółka wstąpiła we wszystkie prawa i obowiązki stosunki prawne dotychczasowego podmiotu.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 marca 2010 r. K 24/08 stwierdził, że pomimo iż obowiązek uiszczania abonamentu nie należy do zakresu administracji rządowej, przepis art. 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie stanowi przeszkody prowadzenia egzekucji administracyjnej opłat abonamentowych.

[...] [...] S.A. jest tu wierzycielem i egzekucja nieuiszczoego abonamentu jest prawnie możliwa, gdyż ustawa o opłatach abonamentowych jako lex specialis ma pierwszeństwo przed przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym.

W związku z zarzutami co do niekonstytucyjności ustaw, znajdujących zastosowanie w sprawie z prawem europejskim i zarzutami co do naruszenia art. 9 art. 84 czy z art. 217 słusznie organ uznał, że nie ma uprawnień co do stwierdzenia niekonstytucyjności zastosowanych przepisów.

Decydujące znaczenie w sprawie ma ustawa z dnia 16 czerwca 1966 r.

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jak wynika z akt sprawy skarżący wykorzystał wszystkie możliwe środki zaskarżenia. W terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego zgłosił zarzuty pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. co do nieistnienia obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych, braku upomnienia czy w końcu niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów z art. 27 upea.

Jak wynika z art. 34 cyt. ustawy zarzuty złożone przez stronę nie mogły być rozpatrzone bez wyrażenia stanowiska przez [...] [...] SA. – Wierzyciela, który postanowieniem z [...] marca 2016 r. uznał zarzuty strony za nieuprawnione. Zażalenie strony nie odniosło rezultatu gdyż postanowieniem z [...] kwietnia 2016 r. wierzyciel utrzymał w mocy poprzednie postanowienie.

Jak wskazano wyżej skarżący z mocy prawa był zobowiązany do opłacania abonamentu zgodnie z rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 25 września

2007 r. w sprawie warunków rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych. Bezsporne jest również to, że w dniu [...] lipca 2008 r. został zawiadomiony o nadaniu numeru identyfikacyjnego. Ustalono, że skarżącemu został przyporządkowany indywidualny numer identyfikacyjny [...] na nazwisko J. Z. ul. [...] [...] T..

Informacja o nadaniu numeru została nadana zwykłym listem. Nie było wymogu powiadomienia za poświadczeniem odbioru ww. zawiadomienia. Prawidłowość tego postępowania potwierdził WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 15 października 2014 r.

sygn. akt I SA/GL 518/14. Pismo to mogło posiadać faksymile (mechaniczne odtworzenie podpisu) osoby upoważnionej (vide: WSA w Gliwicach wyrok z dnia 3 czerwca 2016 r. sygn. akt I SA/GL 990/15).

Skarżący, jako główny zarzut podniósł brak doręczenia upomnienia, co naruszało art. 15 § 1 cyt. ustawy, gdy tymczasem jak organ podał, w aktach sprawy znajduje się upomnienie informujące o zaległościach na koncie i wzywające do zapłaty, które zostało skutecznie doręczone stronie. Brak uregulowania należności spowodował, iż wierzyciel [...] [...] S.A. wystawiła tytuł wykonawczy i przekazała go do realizacji Naczelnikowi Pierwszego Urzędu Skarbowego w T.. Jak wskazał organ,

ww. upomnienie zawierało wszystkie obowiązujące dane, zgodnie z § 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 20 maja 2014 r. w sprawie trybu postępowania wierzycieli należności pieniężnych przy podejmowaniu czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych (Dz. U. z 2014 poz. 656). To oznacza, ze zarzut nieistnienia obowiązku jak i braku upomnienia jest w opinii Sądu niezasadny.

Należy zauważyć, że w myśl art. 33 pkt 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym – także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Na postanowienie

w sprawie stanowiska wierzyciela przysługuje zażalenie (§ 2).

Na gruncie rozpatrywanej sprawy oznacza to, że organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela o zarejestrowaniu o odbiorników RTV i o istnieniu obowiązku uiszczania opłat abonamentowych.

Organ egzekucyjny nie jest więc uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia podstaw do uwzględnienia zarzutów i badania w tym trybie stanowiska wierzyciela. Organ egzekucyjny nie może wnikać w merytoryczną zasadność stwierdzenia obowiązku będącego przedmiotem egzekucji, skoro w tym zakresie sprawa może być przedmiotem analizy w odrębnym postępowaniu wskutek wniesionego zażalenia na stanowisko wierzyciela.

Trafnie przy tym w judykaturze wskazuje się, że zobowiązany, który w drodze przysługujących mu odrębnych środków prawnych nie zdołał podważyć wiążącej organy egzekucyjne merytorycznej oceny wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów egzekucyjnych, nie może żądać ponownej kontroli wypowiedzi wierzyciela w ramach postępowania w przedmiocie postanowienia organu egzekucyjnego o odmowie uwzględnienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne.

Prawomocne postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela wyklucza rozważanie zasadności zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 pkt 1-5 u.p.e.a.

w sprawie dotyczącej postanowienia organu egzekucyjnego (por. wyrok NSA z dnia

5 kwietnia 2016 r., II FSK 1659/14).

Prawem materialnym regulującym obowiązki związane z posiadaniem odbiorników RTV jest aktualnie ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1204). Wskazać należy, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08 wydanym na gruncie powyższej ustawy stwierdził, że "zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczenia abonamentu, powstający z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika". Odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne, dla celów pobierania abonamentu, podlegają (z pewnymi wyjątkami nie mającymi znaczenia dla rozstrzygnięcia) zarejestrowaniu w placówkach operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe, co wynika z art. 5 ust. 1 ustawy

o opłatach abonamentowych.

Szczegóły procesu rejestracji odbiornika normuje obecnie rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 1 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1676).

Przepis art. 7 ustawy o opłatach abonamentowych zawiera postanowienia, których celem jest umożliwienie kontroli wywiązywania się z obowiązku rejestracji odbiorników i uiszczania abonamentu. Kontrolę tę sprawuje, operator wyznaczony

w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe, a nadzór nad jej działaniami sprawuje minister właściwy do spraw łączności (ust. 1 i 2). Nieuiszczone opłaty abonamentowe oraz opłaty karne są egzekwowane w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym (art. 7 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych). Ustawodawca przesądził też, że w razie opóźnień w uiszczaniu abonamentu naliczane będą odsetki w wysokości jak dla zaległości podatkowych

w rozumieniu Ordynacji podatkowej (art. 7 ust. 4 ustawy o opłatach abonamentowych).

Trybunał Konstytucyjny w powyższym wyroku uznał, że ustalanie wysokości należnego abonamentu, czy to w drodze samoobliczenia (gdy abonent sam ustala kwotę, którą winien uiścić na rachunek COF za jeden albo kilka miesięcy), czy też

w trybie pozaprocesowym przez kierownika COF jest czynnością materialno-techniczną dotyczącą obowiązku wynikającego wprost z przepisu prawa, a zatem tryb decyzyjny nie jest konieczny. W tej sytuacji brak decyzji administracyjnej nie stanowi przeszkody w przeprowadzeniu egzekucji administracyjnej abonamentu. Z ustawy wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Innymi słowy, stwierdzenie, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek. Nie nastręcza to obecnie problemów, ponieważ każdy zarejestrowany użytkownik wpłaca należność na konto bankowe (nawet jeśli czyni to w pocztowym "okienku"), w którego numerze zakodowany jest jego indywidualny numer identyfikacyjny.

Należy zauważyć, że po raz pierwszy opłaty "za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych" zostały ustawowo usankcjonowane mocą art. 2 (1) ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do Spraw Radia i Telewizji "Polskie Radio i Telewizja" (Dz. U. Nr 54, poz. 307), dodanego do niej z dniem 1 marca 1985 r., a ich wysokość była kształtowana przez Komitet w porozumieniu z Ministrem do Spraw Cen i ogłaszana w wielokrotnie zmienianym zarządzeniu przewodniczącego Komitetu

z dnia 31 października 1985 r. w sprawie opłat za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (M. P. Nr 41, poz. 264 ze zm.).

W dniu 1 marca 1993 r. weszła w życie ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r.

o radiofonii i telewizji (Dz. U. Nr 7, poz. 34 ze zm.). Przepisy tej ustawy regulowały problematykę opłat abonamentowych (art. 48) oraz obowiązek rejestracji odbiorników (art. 49). Ustawodawca połączył w niej obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych

z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338), posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy między innymi o zaprzestaniu używania odbiornika.

Z powyższego wynika, że zarejestrowanie odbiornika, tak jak to miało miejsce

w niniejszej sprawie – bez jego późniejszego wyrejestrowania – stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z ustawy obowiązku uiszczania opłat za jego używanie (aktualnie jest to opłata abonamentowa), który podlega egzekwowaniu

w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym.

Reasumując, obowiązek ponoszenia opłat za używanie odbiorników RTV ciąży na osobie od momentu ich zarejestrowania. Tak ukształtowany obowiązek wynikający

z tejże rejestracji utraciłby swój byt prawny, gdyby doszło do wyrejestrowania odbiorników. W razie zaś ich niewyrejestrowania obowiązek ten istnieje przez cały czas.

Ponadto, jeszcze raz należy podkreślić, że w prawomocnym postanowieniu

Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej [...] [...] S. A. potwierdził fakt istnienia

w stosunku do skarżącego obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. Zauważyć należy, że postanowienie to jest dokumentem urzędowym. W myśl art. 76 § 1 k.p.a. dokumenty urzędowe sporządzone w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy państwowej w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Przepis ten stosuje się odpowiednio do dokumentów urzędowych sporządzanych przez organy jednostek organizacyjnych lub podmioty, w zakresie poruczonych im z mocy prawa lub porozumienia spraw wymienionych w art. 1 pkt 1 i 4 (art. 76 § 2). W przepisie tym zostały ustanowione dwa domniemania: prawdziwości (autentyczności) i zgodności z prawdą dokumentu urzędowego. Te drugie domniemanie oznacza, że treść dokumentu jest zgodna

z rzeczywistością. Wprawdzie art. 76 § 3 k.p.a. dopuszcza możliwość przeprowadzenia dowodu przeciwko dokumentom urzędowym, jednakże takich dowodów skarżący nie przedstawił. Trudno za takie uznać powyższe wyjaśnienia.

Dodać trzeba, że w myśl art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Z kolei art. 15 § 5 u.p.e.a. upoważnia Ministra właściwego do spraw finansów publicznych do określenia w drodze rozporządzenia, należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia. W § 13 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z Nr 137, poz. 1541 ze zm.) wskazano, że w przypadkach, gdy zobowiązany ma ustawowy obowiązek obliczenia lub uiszczenia należności pieniężnej bez wezwania, z wyjątkiem przypadków, o których mowa w art. 3a ustawy (nieistotnych w niniejszej sprawie), postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia.

W rezultacie, w rozpatrywanej sprawie wierzyciel nie miał obowiązku doręczenia upomnienia. Jeśli zatem [...] kierowała do strony jakiekolwiek pisma informujące

o zaległościach, to czyniła to wykraczając ponad wymogi nałożone na nią przez obowiązujące ówcześnie przepisy.

Organ egzekucyjny wydając zaskarżone postanowienie dysponował ostatecznym stanowiskiem wierzyciela w sprawie złożonych zarzutów. Zasadnie więc Naczelnik uznał, iż jest umocowany do wydania w tej sprawie postanowienia o odmowie uwzględnienia zarzutów. W skardze strona wniosła także o umorzenie bądź zawieszenie prowadzonej egzekucji. Sąd nie ma jednak takich kompetencji. Uprawnienia do wstrzymywania czynności egzekucyjnych, umarzania bądź zawieszania postępowania egzekucyjnego posiada jedynie organ egzekucyjny. Sąd może jedynie na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu administracyjnego. Jednakże w rozpatrywanej sprawie, nawet gdyby żądanie strony potraktować jako wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia,

to i tak Sąd musiałby ten wniosek oddalić, gdyż przedmiotem ochrony tymczasowej mogą być wyłącznie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania, a tym samym takie, które wywołują skutki materialnoprawne. Przymiotu takiego przypisać nie można postanowieniu wydanemu w następstwie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym (por. postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2013 r., II FZ 1128/13).

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.

J. Szulc E. Kruppik-Świetlicka H. Adamczewska-Wasilewicz