Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 354/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2020-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 64e, art. 151a § 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 136, art. 138 § 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Ewa Partyka /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 czerwca 2020 r. sprawy ze sprzeciwu M. D. na decyzję Wojewody z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania z pobytu stałego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego M. D. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody [...] ( dalej: "Wojewoda", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...] uchylająca decyzję Wójta Gminy [...] ( dalej: "organ I instancji") z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] odmawiającą wymeldowania M.D. ( dalej: "sprzeciwiający się") z pobytu stałego [...] i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W podstawie prawnej decyzji powołano art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej: "k.p.a.") w związku z art. 35 oraz art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2019 r., poz. 1397 ze zm.; dalej: "u.o.e.l.").

Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu: w dniu 30 października 2019 r. S.P. zwrócił się do organu I instancji z wnioskiem o wymeldowanie z budynku pod adresem [...] M.D. i innych. Podał, że jest użytkownikiem wieczystym nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym pod adresem [...].

W stosunku do sprzeciwiającego się wydano decyzję z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] o odmowie wymeldowania z pobytu stałego spod adresu [...].

W odwołaniu od powyższej decyzji S.P. zarzucił naruszenie przepisów art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sprzeczność decyzji z prawem, słusznym interesem strony, brak uwzględniania całokształtu okoliczności sprawy, a także naruszenie art. 35 u.o.e.l. poprzez jego wadliwe zastosowanie i w konsekwencji uznanie, że M.D. nie opuścił stałego miejsca pobytu pod adresem, [...].

Podał, że wyżej wymieniony nie zamieszkuje w lokalu pod ww adresem. Od około roku mieszka ze swoją partnerką, z którą ma dziecko. Pracuje w [...] znajdującym się kilkaset kilometrów od [...], a jego kontakty z miejscowością rodzinną sprowadzają się do kilkukrotnych wizyt w ciągu roku i przechowywania tam części należących do niego przedmiotów.

Wojewoda przychylił się do postawianych w odwołaniu zarzutów i opisaną na wstępie decyzją uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Podstawą kasacyjnego rozstrzygnięcia organu II instancji było stwierdzenie naruszenia art. 80 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 7 k.p.a., poprzez:

- niewyjaśnienie komu i jakie prawo podmiotowe przysługuje do nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym pod adresem [...],

- niezapewnienie udziału w postępowaniu Staroście Powiatu [...] reprezentującego Skarb Państwa, będącego właścicielem działki, na której znajduje się lokal, którego dotyczy postępowanie,

- brak przeprowadzenia postępowania potwierdzającego przyjęcie, że sprzeciwiający się nie opuścił trwale swojego miejsca pobytu stałego w lokalu poprzez zadanie następujących pytań: kto ponosi opłaty za wodę, prąd i gaz za lokal pod adresem [...]? Czy M.D. ponosi opłaty za wodę, prąd i gaz wtedy, jak nie przebywa w tym lokalu? Kiedy M.D. przestał mieszkać w sposób ciągły w lokalu pod adresem [...]? W jakich konkretnie miesiącach M.D. bywał w wyżej wymienionym lokalu w 2018 r. i 2019 r.? Ile trwały wtedy te pobyty? Czy M.D. bywał w wyżej wymienionym lokalu sam, czy z inną osobą? Jeśli tak to z kim? Gdzie M.D. spędził większość czasu w 2018 r. i 2019 r. w [...] czy poza miejscem zamieszkania czyli w [...]? Jak nazywa się dziecko M.D.? Kiedy się urodziło i gdzie mieszka? Jakie osoby są według C.D. domownikami oraz sąsiadami lokalu pod adresem [...]?

W dalszej kolejności zarzucono również błędy proceduralne polegające na nieprawidłowym podpisaniu protokołu z dnia 3 grudnia 2019 r., wskazując, że fragment zawierający zeznanie M.D. nie został w ogóle podpisany, a także nieprawidłowości związane z przeprowadzeniem dowodu z oględzin lokalu pod adresem [...] w dniu 17 grudnia 2019 r. oraz zaniechanie przesłuchania większej liczby domowników i sąsiadów lokalu pod adresem [...].

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ II instancji nakazał:

- wyjaśnienie kwestii na jaki adres mają być wysyłane pisma do M.D., tak aby można mieć pewność, że są przez niego odbierane, bo choć stawiał się on na rozprawie, to w aktach brak było potwierdzenia doręczenia. W tym celu nakazał zwrócić się do C.D. i jego krewnych o podanie adresu, a w razie konieczności na podstawie art. 34 § 1 k.p.a. w związku z art. 184 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego - do Sądu Rejonowego w [...] III Wydziału Rodzinnego i Nieletnich z wnioskiem o ustanowienie kuratora,

- zapewnienie udziału w postępowaniu Staroście Powiatu [...] oraz przeprowadzenie dowodu z dokumentu wskazującego na to komu i jakie prawo podmiotowe przysługuje do nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym pod adresem [...],

- ponowne przeprowadzenie postępowanie dowodowego w tym przesłuchanie M.D., S.P. oraz domownika w spornym lokalu C.D., większej liczby domowników i sąsiadów lokalu, ( w przypadku S.P., ze względu na wskazany adres zamieszkania [...], nakazał wziąć pod uwagę możliwość skorzystania z pomocy prawnej udzielonej przez Wójta Gminy [...]), dołączenie do akt dokumentów sporządzonych na podstawie rejestru mieszkańców gminy [...], w tym wykazu dorosłych domowników lokalu pod adresem [...] i wykazu sąsiadów tego lokalu, oraz przeprowadzanie oględzin lokalu pod adresem [...] pod warunkiem zadeklarowania przez M.D. osobistego udziału.

We wniesionym do Sądu sprzeciwie M.D. zarzucił naruszenie:

- art 10 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie jego złożonej w toku postępowania administracyjnego odpowiedzi na odwołanie,

- art 138 § 2 k.p.a. poprzez bezpodstawne uchylenie decyzji organu I instancji.

Na tych podstawach wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. W jego ocenie nie było podstaw prawnych do uchylenia decyzji. Zarzucił przy tym nieprawidłowe, jego zdaniem, przyznanie przymiotu strony Staroście Powiatu [...], podnosząc, że w postępowaniu o wymeldowanie stroną jest wyłącznie osoba, której zameldowanie dotyczy.

W piśmie z dnia 24 marca 2020 r. organ wniósł o jego oddalenie. W odpowiedzi na postawione zarzuty wskazał, że na podstawie art 131 k.p.a. organ nie ma obowiązku informowania stron o możliwości zapoznania się z odwołaniem czy możliwości złożenia na nie odpowiedzi. Za nieuzasadniony uznał również zarzut naruszenia art 138 § 2 k.p.a. W jego ocenie organ I instancji popełnił tak wiele błędów, że zachodziła konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania. Udział w postępowaniu Starosty Powiatu [...] uzasadniał treścią uchwały NSA z dnia 5 grudnia 2011 r., sygn. akt II OPS 1/11, z której wynika, że osoba dysponująca tytułem prawnym do lokalu jest stroną w rozumieniu art 28 k.p.a. w postępowaniu administracyjnym o zameldowanie, bądź wymeldowanie osoby z lokalu prowadzonym na podstawie u.o.e.l. Uchwała ta, jak podkreślił, została wydana na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy, jednak stanowisko w niej zawarte nie utraciło na aktualności.

W pozostałym zakresie organ powtórzył argumentację, która stanowiła podstawę wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do analizy, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy, przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie zaś z art. 64e P.p.s.a. (obowiązującym o dnia 01.06.2017 r.), rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji kasacyjnej, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., a więc decyzji organu odwoławczego uchylającej w całości decyzję organu I instancji i przekazującej mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Ograniczony zakresu kontroli decyzji objętej sprzeciwem jest zatem szczególną cechą odróżniającą postępowanie zainicjowane wniesieniem sprzeciwu od zwykłego postępowania skargowego, w którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rola sądu administracyjnego kontrolującego decyzję o charakterze kasacyjnym sprowadza się jedynie do analizy przyczyn, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z unormowania przewidzianego w przepisie art. 138 § 2 k.p.a. Nie jest zatem władny odnosić się do meritum sprawy.

Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 lutego 2012 r., sygn. akt II GSK 9/11 (wskazywane orzeczenia dostępne na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) decyzja kasacyjna, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. jest typowym rozstrzygnięciem procesowym, nie przesądza zatem o istocie sprawy administracyjnej. Konsekwencją powyższego jest stwierdzenie, że dokonując oceny prawidłowości zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. sąd nie może dokonywać ocen o charakterze przesądzającym dla sposobu zakończenia sprawy, kontroluje natomiast ziszczenie się w sprawie przesłanek do wyjątkowego odstąpienia przez organ odwoławczy od obowiązku ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Z tego też powodu Sąd w niniejszej sprawie nie może przesądzić o zasadności żądań strony skarżącej.

Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Wydanie przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej jest zatem dopuszczalne jedynie wówczas, gdy zostaną spełnione następujące przesłanki: po pierwsze gdy organ odwoławczy stwierdzi, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, po drugie, gdy organ ten uzna, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Samo stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania, jakkolwiek jest konieczną przesłanką uchylenia zaskarżonej decyzji, nie jest jednak przesłanką wystarczającą. Niezbędne jest bowiem dodatkowo wykazanie, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie (por. wyrok NSA z 4 listopada 2014r., sygn. II OSK 2279/13 - CBOSA).

Zwrot normatywny "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie" ma charakter ocenny. W orzecznictwie przyjmuje się, że stwierdzenie to jest równoznaczne z nieprzeprowadzeniem przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co z kolei uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA dnia 24.04.2014 r., sygn. akt II OSK 2846/12, CBOSA). Przepis art. 136 k.p.a. umożliwia bowiem przeprowadzenie przez organ odwoławczy dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecenie jego przeprowadzenia organowi, który wydał decyzję. Jeżeli zatem zachodzi potrzeba uzupełnienia postępowania wyjaśniającego, to w pierwszej kolejności organ odwoławczy powinien zastosować art. 136 k.p.a., a nie "automatycznie" przekazywać sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wydanie decyzji kasatoryjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, jest bowiem wyjątkiem od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej przez organ odwoławczy.

Określenie "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie" jest określeniem wymagającym każdorazowo interpretacji na tle okoliczności faktycznych konkretnej sprawy. W szczególności można stwierdzić, że odnosi się on do nieprzeprowadzenia przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co - zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego - uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 10.01.2018 r., sygn. akt II SA/Po 855/17, CBOSA). Organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną, gdy organ I instancji przy rozpatrywaniu sprawy nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego lub naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to niekwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ drugiej instancji (por. wyrok NSA z dnia 14.02.2017r., sygn. akt II OSK 1386/15, dostępny w CBOSA).

Dokonując kontroli decyzji kasacyjnej Sąd ocenia zatem, czy organ odwoławczy nie przekroczył swoich uprawnień określonych w art. 138 § 2 k.p.a. W przypadku zaś uznania, że uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy nie wynikało z przyczyn wymienionych w tym przepisie, sąd jest władny uwzględnić sprzeciw i decyzję uchylić. Jeżeli natomiast sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, podlega oddaleniu (por. art. 151a § 1 i 2 P.p.s.a.).

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie 1 sędziego na podstawie art. 64d § 1 P.p.s.a.

W ocenie Sądu Wojewoda nie wykazał w swej decyzji przesłanek z art. 138 § 2 k.p.a. w związku z art. 136 k.p.a.

Rzeczywiście stan faktyczny sprawy powinien być ustalony z wykorzystaniem reguł wynikających z powołanych przez Wojewodę przepisów art. 7, 77 1 i 80 k.p.a. Nie oznacza to jednak potrzeby mnożenia dowodów w sytuacji, gdy okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy zostały dostatecznie wyjaśnione.

W uzasadnieniu swej decyzji, według Sądu, organ odwoławczy nie podważył skutecznie wiarygodności przesłuchanego w sprawie świadka ani zeznań i wyjaśnień strony, której dotyczył wniosek właściciela o wymeldowanie. Skarżący w swoich zeznaniach podkreślał bowiem, że nie mieszka w spornym lokalu wyłącznie z tego powodu, że gdzie indziej znalazł pracę, ale że szuka pracy tutaj, z tym że trudno ją na miejscu znaleźć. Pracuje w [...], [...], "w zależności gdzie go firma, w której jest aktualnie zatrudniony wyśle". Mieszka albo u swej partnerki (od roku) albo u kolegi, w zależności od tego gdzie pracuje. Podkreślał, że chce wrócić w rodzinne strony i ponieważ nie ma innego mieszkania to ma zamiar tam mieszkać, ma tam swoje rzeczy osobiste, telewizor. Z powyższym korespondują zeznania świadka C.D., które są spójne z zeznaniami strony skarżącej. W zasadzie potwierdzają je wyniki oględzin. Organ odwoławczy wylicza tymczasem pytania, których nie zadano świadkowi i stronie, nawet nie uzasadniając dlaczego uważa, że okoliczności objęte tymi pytaniami są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Trudno bowiem pojąć jakie znaczenie w przedstawionym stanie faktycznym dla wyniku postępowania mogą mieć takie okoliczności jak:

- jak nazywa się dziecko skarżącego?

- kiedy się urodziło i gdzie mieszka?

- czy skarżący bywał w tym lokalu sam czy z innymi osobami?

- jakie osoby są według ojca skarżącego domownikami i sąsiadami lokalu pod adresem [...]?

- w jakich konkretnie miesiącach skarżący bywał w tym lokalu w 2018 i 2019 r.?

- kto ponosi opłaty za wodę, prąd i gaz związane z tym lokalem?

Jeśli chodzi o ww opłaty to kwestia rozliczeń między osobami zamieszkującymi w lokalu w zależności od konkretnych okoliczności nie zawsze przecież musi przesądzać o tym czy osoba faktycznie w lokalu zamieszkuje a jeśli go opuściła, to czy istotnie z zamiarem ulokowania centrum swych spraw życiowych gdzie indziej, czy też jest to tylko sytuacja przejściowa (jak wyjazd za granicę w celach zarobkowych), bo ma zamiar tam powrócić.

Oczywiście Sąd nie przesądza, jakie powinno być ostateczne rozstrzygnięcie w tej konkretnej sprawie, ale bez skutecznego podważenia wiarygodności przeprowadzonych w sprawie dowodów, na których oparł swe rozstrzygnięcie organu I instancji niezrozumiały jest zarzut, że "nie zostało przeprowadzone postępowanie dowodowe, które dowodziłoby zgodnie z prawem, że M.D. nie opuścił trwale swojego miejsca pobytu stałego w lokalu pod adresem (...)." W jaki sposób ma pomóc w rzetelnym wyjaśnieniu sprawy choćby pytanie – jak nazywa się dziecko skarżącego, skoro przyznał on, że ma on ze swoją partnerką dziecko - pozostaje zagadką. Organ tego nie wyjaśnił. Lakoniczne zeznania można przecież uzupełnić w postępowaniu odwoławczym, a jeśli były one "nieprzekonujące" to należało wydać decyzję reformatoryjną.

Sąd podkreśla, że nie ilość lecz jakość przeprowadzonych dowodów jest istotna. Wskazując więc pytania jakie jeszcze powinno się zadać przesłuchanym w sprawie osobom należy bezsprzecznie wykazać, dlaczego organ odwoławczy uważa, że dotychczasowe zeznania nie są wiarygodne lub dlaczego nie mogły one być podstawą konkretnych ustaleń. O wydaniu decyzji kasacyjnej nie mógł też przesądzać wskazany w jej uzasadnieniu mankament w postaci braku podpisu skarżącego pod złożonymi przez niego zeznaniami. Skarżący jako strona ostatecznie przecież podpisał protokół, więc jeśli miałby jakieś zastrzeżenia do treści swych zaprotokołowanych zeznań to mógłby je zakwestionować przed podpisaniem protokołu. Tego jednak nie uczynił.

Z kolei podważanie wyników przeprowadzonych oględzin lokalu mieszkalnego w sytuacji, gdy potwierdzają one to co zeznali świadek i strona, a nadto przypisywanie temu dowodowi w tych okolicznościach "drugorzędnego znaczenia" jest co najmniej wątpliwe.

W ocenie Sądu podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji nie dawało także stwierdzenie przez organ II instancji w oparciu o wydruki z księgi wieczystej nr [...], że właścicielem zabudowanej działki jest Skarb Państwa a użytkownikiem wieczystym S.P. Zauważyć trzeba, że wniosek o wymeldowanie dotyczył konkretnego lokalu mieszkalnego znajdującego się w budynku. Zgodnie zaś z art. 235 § 1 w zw. z art. 46 § 1 Kodeksu cywilnego budynek znajdujący się na działce oddanej w wieczyste użytkowanie stanowi odrębną od gruntu nieruchomość, która jest własnością wieczystego użytkownika.

W stanie faktycznym sprawy, wobec treści wpisów we wskazanej przez Wojewodę księdze wieczystej z których także jasno wynika, że budynek stanowi odrębną nieruchomość, absolutnie brak było jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia, że właściciela pozbawiono udziału postępowaniu. Skarb Państwa nie jest bowiem właścicielem budynku, w którym znajduje się lokal mieszkalny, którego dotyczył wniosek o wymeldowanie m.in. skarżącego. Właścicielem tego budynku (o ile znajduje się on na wskazanej we wniosku działce) jest S.P., co także wynika z wpisów w księdze wieczystej. Z tych względów nawet stwierdzenie przez Wojewodę, że Skarb Państwa jest właścicielem gruntu, na którym znajduje się budynek, nie uprawniał do wydania decyzji kasacyjnej.

W świetle powyższego i wobec treści uzasadnienia decyzji, od której został złożony sprzeciw, w ocenie Sądu organ odwoławczy nie wykazał, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygniecie i wykracza poza możliwości procesowe tego organu. Należy jeszcze raz przypomnieć, że wystąpienie przesłanek wynikających z art. 138 § 2 k.p.a. zawsze trzeba stosować w zestawieniu z przepisem art. 136 § 1 k.p.a. dotyczącym właśnie uzupełnienia postępowania dowodowego w postępowaniu odwoławczym. Z kolei przepis art. 136 § 2 k.p.a. pozwala na przeprowadzenie pod pewnymi warunkami postępowania dowodowego nawet w wypadku stwierdzenia wystąpienia przesłanki uzasadniających co do zasady wydanie decyzji kasacyjnej. Jak wcześniej wskazano Wojewoda ocenił jedynie dowód z oględzin mieszkania arbitralnie nadając mu drugorzędne znaczenie, nie podważył przy tym skutecznie wiarygodności zeznań świadka i strony, które korelowały z tym dowodem. Wskazał tylko, że nie są one przekonujące i że są lakoniczne. Nakazał też organowi I instancji poszukiwanie innych dowodów nie precyzując przy tym, poza wątpliwymi pod względem istotności przynajmniej niektórymi pytaniami, których nie zadano przesłuchiwanym osobom, jakie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy nie zostały wyjaśnione dotychczas przeprowadzonymi dowodami. Wojewoda nakazał też ustalenie komu przysługuje prawo do zabudowanej nieruchomości w sytuacji, gdy takim dowodem już dysponował i do tego wyciągnął z niego błędne wnioski. Wątpliwe także w konkretnej sytuacji procesowej, gdy skarżący nie zgłaszał w tym zakresie żadnych zarzutów, stawił się na wyznaczoną rozprawę administracyjną, podczas której został też przesłuchany, są wywody związane z koniecznością zażądania od ojca skarżącego adresu zamieszkania (mimo, że skarżący zeznawał, że pracuje tam gdzie go firma skieruje i w związku z tym mieszka w różnych miejscach) i nakazanie w razie niepodania tego adresu podjęcia działań w celu ustanowienia kuratora do reprezentowania nieobecnej strony. Sąd zauważa, że pouczenie o skutkach niepowiadomienia o zmianie decyzji zostało doręczone skarżącemu w taki sam sposób jak wezwanie na rozprawę – do rąk dorosłego domownika – C.D. i okoliczność ta nie była kwestionowana przez stronę. W taki sam sposób doręczono skarżącemu decyzję Wojewody i pozwoliło to stronie złożyć w terminie sprzeciw i wykonać terminowo inne czynności procesowe. Skoro korespondencja wysyłana do skarżącego na adres lokalu, którego dotyczy sprawa w postępowaniu administracyjnym (jak i sądowym) docierała do niego bez problemu, pomijając inne okoliczności można ten adres traktować jako adres "do doręczeń albo podjąć czynności i we własnym zakresie wyjaśnić tę kwestię". W okolicznościach sprawy istnieją podstawy do przyjęcia, że strona została pouczona o konieczności zawiadomienia organów o zmianie adresu, pod który ma być doręczona korespondencja. Oczywiście strona może podać inny adres, pod którym przebywa choćby tymczasowo, jednakże w kontrolowanej sprawie w aktualnej sytuacji nie ma żadnych podstaw do podejmowania działań mających na celu ustalenie kuratora dla osoby, która jak dotychczas - bierze czynny udział w postępowaniu. Skoro dotychczas przesyłane do strony pisma docierały, to nie może ona na późniejszym etapie podnosić zarzutu, że nie otrzymała pouczenia o skutkach niezawiadomienia organu o zmianie adresu tj. że w razie zaniedbania tego obowiązku doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem będzie uważane za skuteczne.

Sąd jeszcze raz podkreśla, że niniejszym wyrokiem absolutnie nie przesądza jakie powinno być rozstrzygnięcie organu odwoławczego. Przyczyną uwzględnienia sprzeciwu jest wyłącznie niewykazanie przez Wojewodę przesłanek do uchylenia decyzji Wójta przewidzianych w art. 138 § 2 k.p.a. w kontekście braku możliwości przeprowadzenia postępowania uzupełniającego w ramach art. 136 k.p.a. W świetle znajdujących się w aktach sprawy wydruków treści księgi wieczystej, według których wyłącznym właścicielem odrębnej nieruchomości – tj. budynku, w którym znajduje się lokal mieszkalny, którego dotyczy postępowanie, jest wieczysty użytkownik nieruchomości gruntowej, na której ten budynek jest posadowiony. Nie jest więc zasadne stanowisko, że właścicielowi nie zapewniono udziału w postępowaniu. Faktycznie to właściciel złożył przecież wniosek o wymeldowanie skarżącego i bierze on udział w postępowaniu, jego pełnomocnik złożył odwołanie od decyzji itd.

Rozpatrując ponownie sprawę Wojewoda rzetelnie oceni cały zebrany dotychczas materiał dowodowy, w tym także jego wiarygodność. Powinien też mieć na uwadze, że właściciel budynku – jak wynika z akt sprawy został prawidłowo wezwany na rozprawę administracyjną, na którą się nie stawił nie usprawiedliwiając swej nieobecności i nie wnosząc o dodatkowy termin przesłuchania. Był on prawidłowo reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, który także nie składał jakichkolwiek wniosków w tym zakresie. Dowód zaś z przesłuchania strony w myśl art. 86 k.p.a. ma charakter posiłkowy. Na stronę, która nie chce zeznawać – w tych charakterze albo nie stawiła się na wezwanie organu na rozprawę bez usprawiedliwienia nie można nałożyć sankcji, o których mowa w art. 88 § 1 k.p.a. (zob. G. Łaszczyca [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz tom 1 - teza 4 komentarza do art. 88 Lex 2010).

W sytuacji gdy organ odwoławczy ma możliwość skorzystania z art. 136 k.p.a., braki dowodowe postępowania pierwszej instancji nie mogą co do zasady stanowić podstawy do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Dopiero w razie bezspornego wykazania, że przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego na podstawie art. 136 k.p.a. prowadziłoby w istocie do konieczności zastąpienia w całości organu pierwszej instancji albo przeprowadzenia po raz pierwszy postępowania dowodowego w znacznej części, zastosowanie kompetencji kasatoryjnej w świetle przesłanek z art. 138 § 2 k.p.a. może być uznane za uzasadnione. Nie jest zatem wystarczające ustalenie organu odwoławczego, że w postępowaniu przed organem pierwszej instancji doszło do określonych naruszeń prawa procesowego. Konieczne jest bowiem przy tym ścisłe wykazanie, że naruszenia te dotyczą nie tylko istotnych okoliczności prawnych lub faktycznych sprawy, których ustalenie warunkuje prawidłowe zastosowanie normy prawa materialnego, lecz także, że organ odwoławczy nie jest w stanie sanować powyższych uchybień lub uzupełnić materiał dowodowy na podstawie art. 136 k.p.a. bez naruszenia zasady dwuinstancyjności. Brak precyzyjnego i przekonującego wykazania powyższych przesłanek oraz wydanie decyzji kasatoryjnej są równoznaczne z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a. Należy również przypomnieć, że wydanie decyzji kasatoryjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji jest wyjątkiem od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, a zatem niedopuszczalna jest wykładnia rozszerzająca art. 138 § 2 k.p.a. Podkreślić bowiem należy, że organ odwoławczy, w przeciwieństwie do sądu administracyjnego, jest organem merytorycznie rozstrzygającym sprawę.

Po analizie zebranych w sprawie dowodów i ich ocenie Wojewoda, w zależności od wyników powyższego, podejmie inicjatywę dowodową w ramach postępowania odwoławczego i rozstrzygnie merytorycznie sprawę albo wyda inną decyzję wykazując przy tym przesłanki jej wydania.

Odnosząc się do zarzutu sprzeciwu, że naruszono art. 10 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie jego odpowiedzi na odwołanie, Sąd zauważa, że już samo złożenie takiego pisma było wyrazem zapewnienia stronie udziału w postępowaniu. Ww pismo nie było dowodem w sprawie lecz jedynie stanowiskiem strony. Pomijając czy oczywiście wszystkie okoliczności w nim podniesione mogły mieć jakiekolwiek znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, skarżący nie precyzuje na czym miałoby polegać owo nieuwzględnienie tego pisma. Zaskarżona decyzja nie była decyzją merytoryczną, nie rozstrzygnięto nią sprawy, postępowanie administracyjne nie zostało zakończone więc tym bardziej na tym etapie brak podstaw do uznania, że w istocie naruszono art. 10 §1 k.p.a. Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji jasno zaś wynikało, że organowi ww pismo było znane.

Mając na uwadze wcześniej wskazane okoliczności Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 151a § 1 P.p.s.a.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie ar. 200 w zw. z art. 210 § 2 P.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącego kwotę odpowiadającą uiszczonemu przez skarżącego wpisowi od sprzeciwu.