Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 24/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-06-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska (spr.), Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk, Andrzej Góraj, Protokolant Referent stażysta Małgorzata Ciach, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi U.R. na rozkaz personalny Komendanta [...] Policji z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym 1. uchyla zaskarżony rozkaz personalny oraz utrzymany nim w mocy rozkaz personalny z dnia [...] września 2013 r.; 2. stwierdza, że zaskarżony rozkaz personalny nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Komendanta [...] Policji na rzecz skarżącej U.R. kwotę 457 (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Komendant [...] Policji rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] października 2013 r na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 267) - po rozpatrzeniu odwołania U. R., [...] Wydziału do Spraw [...] Komendy Rejonowej Policji W. [...] od rozkazu personalnego Komendanta Rejonowego Policji W. [...] nr [...] z dnia [...] września 2013 r. w przedmiocie odmowy zaliczenia pracy w gospodarstwie rolnym do wysługi lat, utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny.

W uzasadnieniu rozkazu personalnego podał, że raportem z dnia [...] września 2012 r. [...] U. R. zwróciła się z prośbą do Komendanta Rejonowego Policji W. [...] o ponowne przeliczenie wysługi lat, od której uzależniony jest wzrost uposażenia z uwzględnieniem dotychczas nieudokumentowanego okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców oraz okresu studiów dziennych od dnia [...] października 2000 r. do dnia [...] czerwca 2005 r. Do raportu wymieniona dołączyła:

- zaświadczenie z Akademii Pedagogiki [...] im. [...] z dnia [...] grudnia 2005 r., w którym potwierdzono, iż U. R. w okresie od dnia [...] października 2000 r. do dnia [...] czerwca 2005 r. była studentką 5-letnich wyższych magisterskich studiów dziennych Wydziału [...], a pracę magisterską obroniła w dniu [...] czerwca 2005 roku;

- akty notarialne: Rep. [...] oraz Rep [...] potwierdzające przekazanie przez Państwa J. i S. R. darowizny nieruchomości rolnej na rzecz ich córki – B. R.;

- oświadczenie wnioskodawcy z dnia [...] sierpnia 2012 r. w sprawie braku dokumentów wskazujących, iż w okresie od dnia [...] października 1997 r. do dnia [...] września 2000 r. pracowała w gospodarstwie rolnym rodziców – J. i S. R. położonym w D. gm. W. o powierzchni 10,83 ha;

- oświadczenie z dnia [...] września 2012 r., z którego wynika, iż wymieniona w okresie od dnia [...] czerwca 1997 r. do dnia [...] kwietnia 2000 r. uczęszczała do Liceum Ogólnokształcącego im. [...] w R., szkoła była oddalona o około 16 km od miejsca zamieszkania, do liceum wymieniona dojeżdżała autobusem podmiejskim około 25 minut. Dodatkowo [...] U. R. oświadczyła, że krótki czas dojazdu do szkoły nie kolidował z wykonywaniem stałej pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, a prace, które wykonywała w czasie wolnym od nauki w szkole oraz w ferie i wakacie polegały na: zbiorze i sadzeniu warzyw sezonowych, pracy przy hodowli zwierząt, żniwach, wykopkach, siewie, sianokosach, konserwacji maszyn rolniczych i innych pracach wynikających z funkcjonowania gospodarstwa, na co poświęcała około 6-8 godzin dziennie;

- zaświadczenie nr [...] z [...] Liceum Ogólnokształcącego im. [...] w R. z dnia [...] czerwca 2012 r., w którym potwierdzono, iż U. R. była uczennicą tejże szkoły w okresie od dnia [...] czerwca 1997 r. do dnia [...] kwietnia 2000 r. świadectwo dojrzałości otrzymała dnia [...] maja 2000 r., a zajęcia prowadzone były w systemie dziennym czteroletnim;

- zaświadczenie ze Starostwa Powiatowego w R. z dnia [...] sierpnia 2012 r., z którego wynika, że Państwo J. i S. R. w latach 1980 - 2007 figurowali jako właściciele gospodarstwa rolnego o powierzchni 10,83 ha;

- zaświadczenie z Urzędu Gminy W. z dnia [...] sierpnia 2012 r., z którego wynika, iż Pani B. B. od dnia [...] grudnia 1991 r. jest zameldowana na pobyt stały pod adresem: D. [...] gm. W.;

- zaświadczenie z Urzędu Gminy W. z dnia [...] sierpnia 2012 r., z którego wynika, iż U. R. była zameldowana pod następującymi adresami: od dnia [...] października 1981 r. do dnia [...] sierpnia 2005 r. – D. [...] gm. W.; od dnia [...] sierpnia 2005 r. do dnia 20 lipca 2006 r. – O. [...] lok. [...], K. oraz od dnia [...] lipca 2006 r. - ponownie D. [...] gm. W.;

- zaświadczenie z Urzędu Gminy W. z dnia [...] sierpnia 2012 r., z którego wynika, iż Pan H. B. od dnia [...] sierpnia 1941 r. jest zameldowany na pobyt stały pod adresem: D. [...] gm. W.;

- zaświadczenie nr [...] z Urzędu Gminy W. z dnia [...] sierpnia 2012 r., w którym poinformowano, iż urząd nie prowadził ewidencji osób pracujących w gospodarstwie rolnym rodziców;

- zaświadczenie z KRUS z dnia [...] lipca 2012 r., w którym potwierdzono, że Pani J. R. podlegała w okresie od dnia [...] stycznia 1991 r. do dnia [...] grudnia 2007 r. ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy w zakresie emerytalno - rentowym oraz wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim jako rolnik;

- wypisy z rejestrów gruntów;

- zeznanie świadka H. B. z dnia [...] sierpnia 2012 r., z którego wynika, że wymieniona pracowała stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców – J. i S. R. położonym w miejscowości D. gm. W. o powierzchni 10,83 ha w okresie od dnia [...] października 1997 r. do dnia [...] września 2000 r.;

- zeznanie świadka B. B. z dnia [...] sierpnia 2012 r., z którego wynika, że wymieniona pracowała stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców – J. i S. R. położonym w miejscowości D. gm. W. o powierzchni 10,83 ha w okresie od dnia [...] października 1997 r. do dnia [...] września 2000 r.

W celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, Komendant Rejonowy Policji W. [...] pismem z dnia [...] maja 2013 r. wezwał [...] U. R. do uzupełnienia złożonych dokumentów o oświadczenie zawierające szczegółowe informacje o pracy w gospodarstwie rolnym rodziców.

Następnie pismem z dnia [...] maja 2013 r. wezwano świadka H. B. do uzupełnienia złożonych zeznań poprzez udzielenie pisemnej odpowiedzi na następujące pytania: czy we wskazanym okresie świadek pracował zawodowo czy też pracował we własnym gospodarstwie rolnym; w jakiej odległości grunty rolne i zabudowania gospodarcze, w których świadczyła pracę U. R. położone są w stosunku do miejsca zamieszkania świadka; jak często widywał U. R. podczas wykonywania prac w gospodarstwie rolnym rodziców w okresie od dnia [...] października 1997 r. do dnia [...] września 2000 r.; czy świadek widział, jakie prace i o jakich porach dnia wykonywała wymieniona; czy przed dniem [...] października 1997 r. również widywał U. R. wykonującą pracę w gospodarstwie rolnym; czy w wymienionym okresie świadek codziennie przebywał w miejscu położenia gospodarstwa rolnego, w którym świadczyła prace wymieniona.

Pismo podobnej treści wystosowano do drugiego świadka B. B.

Pismem z dnia [...] maja 2013 r. [...] U. R. odpowiedziała na zadane jej pytania, udzielając następujących odpowiedzi:

- w okresie od dnia [...] czerwca 1997 r. do dnia [...] kwietnia 2000 r. była uczennicą V Liceum Ogólnokształcącego im. [...] w R.; liceum było oddalone od miejsca zamieszkania o około 16 km; na zajęcia dojeżdżała autobusem podmiejskim około 25 minut; do szkoły uczęszczała w systemie dziennym i nigdy nie korzystała z internatu;

- zajęcia w szkole ponadpodstawowej rozpoczynały się najczęściej o godzinie 8:00, a kończyły o godzinie 13:20; zdarzało się natomiast też tak, iż rozpoczynały się o godzinie 7:10 a kończyły później niż o 13:20, jednak nie później niż o 15:00; rozpoczęcie i zakończenie zajęć wynikało z planu lekcji, więc zdarzały się dni, gdy w planie były tylko np. cztery godziny lekcyjne i wtedy kończyła wcześniej; w maturalnej klasie było stosunkowo mniej godzin lekcyjnych niż w klasach poprzednich;

- do lekcji przygotowywała się tylko i wyłącznie w czasie zajęć szkolnych, w drodze do szkoły i ze szkoły, bardzo rzadko w weekendy - nie dłużej niż 2 godziny dziennie; zdarzały się takie sytuacje, że czytała książki podczas wypasania krów;

- w ciągu roku w gospodarstwie było minimum: 10 krów dojnych, przynajmniej dwa cielaki, 2 buhaje, 4 konie i 1 źrebak, 20 sztuk trzody chlewnej, 40 sztuk kur i kaczek, 50 gęsi, 10 indyków i perliczek, dwa psy i dwa koty;

- zbiory upraw przeznaczone były zarówno na własny użytek jak i na sprzedaż: w gospodarstwie siano: żyto, pszenicę jarą i ozimą, jęczmień, owies, pszenżyto, mieszankę, wykę, koniczynę, kukurydzę, sadzono ziemniaki, buraki pastewne i brukiew, warzywa takie jak marchew, pietruszkę pory, selery, kalafiory, kapustę, paprykę, brokuły, fasolę szparagową, pomidory, ogórki, patisony, cukinię, brukselkę; w ogrodzie były jabłonie, grusze, śliwki, wiśnie, porzeczki - 300 krzaków;

- codziennie w dni nauki szkolnej przed pójściem do szkoły przez około 1,5 godziny pracowała przy porannym obrządku, m.in.: doiła krowy, sypała sieczkę do toków, którą przenosiła ze stodoły, poiła konie, ubijała ziemniaki dla trzody chlewnej; od wiosny do jesieni wypędzała także gęsi na pastwisko. Po powrocie ze szkoły i zjedzeniu obiadu wykonywała różne prace związane z funkcjonowaniem gospodarstwa rolnego - pracowała przy żniwach, siewie zboża i warzyw; przygotowywała zboże do siewu oraz rośliny do rozsady; zboże po skoszeniu umieszczała w przystosowanych do tego skrzynkach i spichlerzach, młynkowała zboże; czyściła wykę na młynku; zwoziła zarówno słomę po bizonie jak również snopki po koszeniu snopowiązałką, którą obsługiwała w czasie prac polowych; pracowała przy młóceniu zboża zarówno bizonem jak i młockarnią oraz kukurydzy i robieniu z niej kiszonki; konno uprawiała pole, pracowała przy sianokosach, wykopkach oraz sadzeniu ziemniaków, buraków i innych uprawach. Codziennie po powrocie ze szkoły - najpóźniej o godzinie 16:00 rozpoczynała ponownie pracę w gospodarstwie rolnym rodziców - ścieliła słomę pod zwierzęta, doiła krowy, pracowała przy wieczornym obrządku, rżnęła sieczkę, wywoziła obornik, cięła słomę na podściółkę. Pracę w gospodarstwie kończyła najczęściej o godz. 21:30 - 22:00, czasem później. Wymieniona pracowała również przy zbiorze owoców oraz przygotowywaniu ich do sprzedaży; konserwowała maszyny rolnicze; pracowała przy pielęgnacji zasiewów i upraw; kroiła ziemniaki dla zwierząt; przygotowywała ospę; sypała paszę dla krów. W weekendy pracę rozpoczynała od wczesnych godzin porannych a kończyła wieczornym obrządkiem, a w okresie zimowym oprócz typowych prac w gospodarstwie darła pierze;

- nie korzystała ani w trakcie ferii ani wakacji z żadnych kolonii ani innych form wypoczynku, gdyż nie pozwalały na to obowiązki związane z pracą w gospodarstwie, a ze względu na chorobę taty - wszelkie obowiązki związane z prawidłowym funkcjonowaniem tego gospodarstwa spadły na nią i matkę. Podniosła ponadto, iż brat od 1997 roku studiował w Wojskowej Akademii Technicznej, natomiast młodsza siostra była zbyt młoda i nie mogła jeszcze pracować w gospodarstwie rolnym. W gospodarstwie pracowała natomiast starsza siostra. Dodatkowo, [...] U. R. oświadczyła, iż ze względu na konieczność pracy w gospodarstwie rolnym przeniosła się po pierwszej klasie do liceum położonego bliżej od miejsca zamieszkania.

Pismem z dnia [...] czerwca 2013 r. świadek H. B. poinformował, iż od 1997 roku jest na emeryturze, wcześniej pracował zarówno zawodowo jak i we własnym gospodarstwie rolnym, które prowadzi od 1963 roku; gospodarstwo rolne świadka położone było w bliskim sąsiedztwie gospodarstwa rolnego J. i S. R. (ok. 200 metrów), natomiast część gruntów sąsiadowało ze sobą; U. R. widywał podczas wykonywania prac w gospodarstwie rodziców w różnych porach dnia co najmniej kilka do kilkunastu razy dziennie, w zależności od charakteru prac w poszczególnych dniach i porach roku; wymieniona wykonywała wszystkie prace związane z prowadzeniem gospodarstwa - zarówno przy pracach polowych jak i pracach w zabudowie gospodarczej, przy żniwach, siewie, sadzeniu i wykopkach ziemniaków, buraków pastewnych, warzyw, sianokosach, zbieraniu owoców, uprawie pola, żywieniu zwierząt oraz ich codziennego obrządku, przy konserwacji i naprawie maszyn rolniczych oraz młóceniu i suszeniu zboża; świadek widywał wymienioną wykonującą prace w gospodarstwie rolnym także przed [...] października 1997 r. oraz codziennie przebywał w miejscu położenia gospodarstwa, w którym świadczyła pracę U. R.

Oświadczeniem z dnia [...] czerwca 2013 r. Pan I. B. - mąż kolejnego świadka – B. B. poinformował, że żona przebywa poza granicami kraju, będzie obecna w miejscu zamieszkania na przełomie października i listopada i w razie konieczności uzupełni swoje zeznania poprzez odpowiedzi na zadane przez organ pytania.

Komendant Rejonowy Policji W. [...] rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] września 2013 r. zaliczył wymienionej na dzień 10 września 2012 r. do okresu służby, od którego zależy nabycie prawa do nagrody jubileuszowej łącznie 11 lat, 4 miesiące i 25 dni, uwzględniając okres służby w Policji w wymiarze: 6 lat, 8 miesięcy i 16 dni, okres studiów w szkole wyższej w wymiarze: 4 lata, 8 miesięcy i 9 dni.

Następnie rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] września 2013 r. odmówił U. R. zaliczenia pracy w gospodarstwie rolnym do wysługi, od której zależy wzrost uposażenia zasadniczego. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, § 3 ust. 1, § 4 i § 5 ust. 1 rozporządzenia MSWiA z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. Nr 152, poz. 1732 ze zm.) oraz art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310 ze zm.).

W uzasadnieniu powyższego rozkazu personalnego organ I instancji wskazał, że same zeznania świadków nie mogą zostać uznane za wystarczający dowód potwierdzający, świadczenie stałej pracy w gospodarstwie rolnym, tym bardziej, że w aktach osobowych ww. brak jest jakichkolwiek informacji (zarówno w podaniu o przyjęcie do służby w Policji jak też w życiorysie) potwierdzających fakt pracy wymienionej w gospodarstwie rolnym rodziców.

Przedmiotową decyzję doręczono wymienionej w dniu [...] października 2013 r., potwierdziła własnoręcznym podpisem.

W dniu [...] października 2013 r. do Komendy Rejonowej Policji W. [...] wpłynęło odwołanie od powyższego rozkazu personalnego. W odwołaniu skarżąca zarzuciła przedmiotowej decyzji błędy w ustaleniach faktycznych, co wyczerpuje znamiona art. 7 i 77 § 1 kpa oraz dokonanie błędnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, co wyczerpuje znamiona art. 80 kpa oraz naruszenie przepisu art. 107 § 3 kpa. Podniosła ponadto, iż sprzecznym z zasadami logicznego rozumowania jest wymaganie od świadków aby w sposób szczegółowy przedstawili okoliczności jej pracy w gospodarstwie rolnym o nieprzerwanie mogli obserwować ją w czasie wykonywania tychże prac. Dodatkowo wskazała, że istota działań domownika, który nie prowadzi zawodowej działalności rolniczej na własny rachunek, sprowadza się do pomocy rolnikowi w prowadzeniu gospodarstwa, tj. wykonywania prac wskazanych mu przez prowadzącego gospodarstwo, leżących w zakresie jego decyzji gospodarczych.

Rozpatrując przedmiotową sprawę w postępowaniu odwoławczym, organ wskazał że zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.), wysokość uposażenia zasadniczego policjanta jest uzależniona od grupy zaszeregowania jego stanowiska służbowego oraz od posiadanej wysługi lat. Zgodnie natomiast z § 4 ust. 1 rozporządzenia MSWiA z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. z 2001 r. Nr 152, poz. 1732 ze zm.), wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej m.in. w art. 102 powołanej ustawy o Policji, do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu: uposażenia zasadniczego zalicza się: 1) okresy służby w Policji, 2) okresy służby w Urzędzie Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Biurze Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służbie Więziennej, 3) okresy traktowane jako równorzędne ze służbą, o której mowa w pkt 1 i 2, wymienione w art. 13 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin, 4) zakończone okresy zatrudnienia wykonywanego w pełnym wymiarze czasu pracy: wymiar czasu pracy podlega sumowaniu w przypadku równoczesnego wykonywania zatrudnienia u różnych pracodawców w wymiarze nie niższym niż połowa obowiązującego w danym zawodzie lub na danym stanowisku, 5) inne okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające stosunku służbowego.

Przepis § 5 ust. 1 cytowanego rozporządzenia stanowi, że dokumenty potwierdzające okresy zaliczane do wysługi lat, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 2 - 5, policjant jest obowiązany złożyć w komórce organizacyjnej jednostki Policji właściwej do spraw kadr.

W myśl § 5 ust. 2 powołanego rozporządzenia wysługę lat oraz poszczególne okresy składowe ustala się na dzień przyjęcia policjanta do służby, chyba że z przepisów odrębnych wynika inny termin zaliczenia danego okresu. Przepis ten stosuje się odpowiednio w przypadku zmiany wysługi lat w związku z zaliczeniem policjantowi dotychczas nieudokumentowanych okresów, o których mowa w § 5 ust. 1 (§ 5 ust. 3 rozporządzenia). Zatem, termin nabycia prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat oraz procentową jego wysokość określa się w decyzji ustalającej lub zmieniającej wysługę lat we wskazanym trybie, z uwzględnieniem przepisów o przedawnieniu (§ 5 ust. 4). Początkowa wysługa lat ustalana jest na dzień przyjęcia do służby. Z kolei procentowy wzrost uposażenia z tytułu zmiany wysługi ewentualnie przysługiwać będzie policjantowi od dnia złożenia całości dokumentów potwierdzających okresy zaliczane do wysługi Iat, ponieważ zmiana uposażenia następuje z dniem zaistnienia okoliczności uzasadniających zmianę (art. 106 ust. 1 ustawy o Policji).

Z powołanych wyżej regulacji wynika, że policjant ma możliwość zmiany wysługi w związku z zaliczeniem dotychczas nieudokumentowanych okresów, a może mieć to miejsce na przykład w sytuacji, gdy przy przyjęciu do służby funkcjonariusz nie dysponował dokumentami potwierdzającymi okresy podlegające wliczeniu do wysługi.

W przedmiotowej sprawie należy zauważyć, ze zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 5 cytowanego rozporządzenia MSWiA z dnia 6 grudnia 2001 r. do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się inne okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego.

Za odrębny przepis w rozumieniu cytowanego powyżej rozporządzenia uważa się ustawę z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310).

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 3 tej ustawy wliczeniu do stażu pracy podlegają przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin.

Istotnym zagadnieniem w rozpatrywanej sprawie jest więc ustalenie normatywnej treści pojęcia domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, z którym ustawodawca związał możliwość zaliczenia pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do ogólnego stażu pracy.

Od dnia 1 stycznia 1991 r. pod pojęciem domownika zgodnie z art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jednolity Dz. U. z 2008 r Nr 50, poz. 291) należy rozumieć osobę bliską rolnikowi, która ukończyła 16 lat (lit. a), pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie (lit. b), stale pracuje w gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy (lit. c).

Organ wskazał, że ocena przedstawionych przez wnioskodawcę dokumentów należy każdorazowo do pracodawcy, który stwierdza fakt spełnienia wymogów określonych w ustawie i podejmuje decyzję o zaliczeniu danego okresu do pracowniczego stażu pracy. Pracodawca może nie przyznać prawa do określonego świadczenia pracowniczego zwłaszcza, gdy dysponuje dowodami wskazującymi odmienny niż podany w zaświadczeniu stan faktyczny. W szczególności powinien dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego.

W ocenie organu odwoławczego Komendant Rejonowy Policji W. [...] w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy właściwie odmówił U. R. zaliczenia do wysługi lat, od której uzależniony jest wzrost uposażenia zasadniczego okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od dnia [...] października 1997 r. do dnia [...] września 2000 r., stwierdzając, iż brak jest w jego ocenie podstaw uznania wskazanego okresu pracy do wysługi lat, od której jest uzależniony wzrostu uposażenia zasadniczego.

Jak wynika z materiałów sprawy (zaświadczenie z [...] Liceum Ogólnokształcącego [...] w R. z dnia [...] czerwca 2012 r.) U. R.; w okresie od [...] czerwca 1997 r. do dnia [...] kwietnia 2000 r. była uczniem tejże szkoły.

Dojazd do szkoły ponadpodstawowej zajmował wymienionej 25 minut w jedną stronę, zajęcia trwały najczęściej 5 godzin i 20 minut dziennie. Zatem czas spędzony w szkole potrzebny na dojazd do niej zajmował wnioskodawcy około 6 godzin i 10 minut dziennie Nie sposób natomiast uznać za wiarygodne, że wymieniona przygotowywała się do zajęć szkolnych na tych zajęciach oraz w drodze do i ze szkoły. Samo uczestniczenie bowiem w zajęciach lekcyjnych jest na tyle absorbujące, że nie pozwala na wykonanie w tym samym czasie zadań domowych.

Trudno zatem uznać, iż spełnione zostało w tym przypadku kryterium stałej pracy w gospodarstwie rolnym, bowiem stałą pracą nie jest doraźna pomoc w wykonywaniu typowych obowiązków domowych, zwyczajowo wymaganych od dzieci jako członków rodziny rolnika (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2000 r., sygn. akt II Ul 535/00. OSNP 2001, nr 21, poz. 650).

Jednocześnie organ podkreślił, że nie oznacza to, że wymieniona nie pomagała rodzicom w prowadzeniu gospodarstwa. Pomoc ta jednak nie mogła mieć charakteru stałego, z uwagi na inne absorbujące zajęcie w tym czasie, jakim była nauka w szkole ponadpodstawowej. I to właśnie nauka w szkole i związane z nią obowiązki stanowiły w tym czasie główne zajęcie wnioskodawcy, nie zaś praca w gospodarstwie rolnym.

W aktach osobowych U. R. w dokumentacji związanej z przyjęciem do służby w Policji, a dotyczącej dotychczasowego życia wymienionej tj. podanie, ankieta osobowa i życiorys, brak jest informacji, jakoby pracowała stale w gospodarstwie rolnym.

Organ zwrócił uwagę, że nie można uznać za dostateczny dowód zeznań świadków, którzy podczas przesłuchania w dniu [...] sierpnia 2012 r. potwierdzili, że U. R. pracowała stale w gospodarstwie rolnym rodziców. Po pierwsze, podczas zeznań oboje wskazali jako prace wykonywane przez wymienioną prace przy żniwach, wykopkach, sianokosach oraz żywieniu zwierząt. Wszystkie, prace poza karmieniem zwierząt gospodarskich, to prace sezonowe wykonywane tylko i wyłącznie przez kilka tygodni w roku, natomiast samo karmienie zwierząt trudno uznać za wykonywanie stałej pracy w gospodarstwie rolnym. Następnie pismem z dnia [...] czerwca 2013 r. świadek H. B. wskazał cały szereg prac wykonywanych przez wymienioną. Nie sposób zatem wytłumaczyć, że świadek rok wcześniej dość ogólnikowo wskazał prace wykonywane przez wymienioną, a po upływie roku potrafi wskazać te prace już stosunkowo precyzyjnie.

Odnosząc się do zarzutu strony naruszenia art. 7 oraz art. 77 § 1 kpa stwierdzić należy, iż organ I instancji podjął w przedmiotowej sprawie wszelkie czynności zmierzające do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W świetle powyższych okoliczności organ stwierdził, że U. R. nie mogła wykonywać pracy w gospodarstwie rolnym stosownie do potrzeb tego gospodarstwa i w czasie rzeczywiście istotnym dla prowadzących gospodarstwo. Wymieniona mogła jedynie świadczyć pomoc i to tylko i wyłącznie wówczas, gdy nie przebywała w szkole, nie przygotowywała się do zajęć szkolnych i egzaminu dojrzałości i egzaminów na studia.

W konkluzji organ podkreślił, że brak jest podstaw do przyznania U. R. prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za wskazany okres pracy w gospodarstwie rolnym.

Powyższy rozkaz personalny stał się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżąca wskazany rozkaz personalny zaskarżyła w całości wskazując, że:

1) przedmiotowy rozkaz personalny jest niezgodny z prawem. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

- art. 7, art. 77 § 1, oraz art. 80 k.p.a., poprzez zaniechania dotyczące zebrania wszystkich dowodów, niepełnym rozpatrzeniu zebranych dowodów oraz ich dowolnej ocenie, co doprowadziło organ do błędnych ustaleń faktycznych;

- art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, poprzez jego niezastosowanie (tj. nie przesłuchanie świadków);

- art. 79 § 1 k.p.a. poprzez niezawiadomienie jej o terminie przesłuchania świadków;

- art. 79 § 2 k.p.a. poprzez pozbawianie jej możliwości aktywnego udziału w postępowaniu;

- art. 67 § 2 pkt 2 k.p.a. poprzez nie sporządzenie protokołu z przesłuchania świadków;

- art. 10 § 1 k.p.a. poprzez pozbawienie jej możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego;

- art. 81 k.p.a. poprzez wydanie decyzji na podstawie dowodów, co do których nie miała możliwości wypowiedzenia się;

2) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to:

- art. 106 ust. 1 i art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, poprzez stwierdzenie, że "procentowy wzrost uposażenia z tytułu zmiany usługi ewentualnie przysługiwać będzie policjantowi od dnia złożenia całości dokumentów potwierdzających okresy zaliczane do wysługi lat ponieważ zmiana uposażenia następuje z dniem zaistnienia okoliczności uzasadniających tę zmianę (art. 106 ust. 1 ustawy o Policji)" [str. 5, trzeci akapit od dołu uzasadnienia zaskarżonej decyzji], podczas gdy prawidłowa interpretacja art. 106 ust. 1 i art. 107 ust. 1 przedmiotowej ustawy wskazuje, że procentowy wzrost uposażenia z tytułu zmiany wysługi ewentualnie przysługuje policjantowi także za czas przed złożeniem całości dokumentów potwierdzających okresy zaliczane do wysługi lat (w zakresie w jakim świadczenia nie przedawniły się);

- art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy powinien być zastosowany;

- art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników poprzez błędną wykładnię słów "stale pracuje w gospodarstwie rolnym".

Wniosła o uchylenie rozkazu personalnego nr [...] z dnia [...] października 2013 r. wydanego przez Komendanta [...] Policji (w całości) oraz rozkazu personalnego Komendanta Rejonowego Policji W. [...] nr [...] z dnia [...] września 2013 r. (w całości) oraz o zasądzenie kosztów.

W uzasadnieniu skargi podkreśliła między innymi, że podstawą decyzji powinny być wszystkie dowody zebrane w sprawie oraz wszystkie okoliczności, które były istotne dla jej rozpatrzenia. Zgromadzony materiał powinien zostać oceniony zgodnie z zasadami logiki oraz wiedzą i doświadczeniem życiowym. W niniejszej sprawie tak się nie stało.

Wskazała na wybiórczą i nielogiczną ocenę pisemnych zeznań i wyjaśnień świadków.

Nieprawidłowe wnioski dotyczące również uczęszczania do szkoły ponadpodstawowej.

Dokonana ocena, że "nauka w szkole ponadpodstawowej oraz związane z nią obowiązki wymagane od uczniów, wykluczają stałą pracę w gospodarstwie rolnym" jest niezgodna z wiedzą i doświadczeniem życiowym. Wielokrotnie wypowiadały się na ten temat orzecznictwo i doktryna:

Wskazała, że organ wyprowadził nieprawidłowe wnioski dotyczące określenia czasu potrzebnego na naukę.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powołując argumenty jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Oznacza to, iż sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z obowiązującymi przepisami prawa.

Rozpatrywana pod tym kątem skarga U. R. zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 101 ust.1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j. Dz. U. z 2011r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.) wysokość uposażenia zasadniczego policjanta jest uzależniona od grupy zaszeregowania jego stanowiska służbowego oraz od posiadanej wysługi lat.

Stosownie zaś do § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. Nr 152, poz. 1732 ze zm.) do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się inne okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego. Niewątpliwie takim odrębnym przepisem jest art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310), zgodnie z którym do stażu pracy wlicza się pracownikowi przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin.

Skoro zatem skarżąca wniosła o ustalenie procentowego wzrostu uposażenia zasadniczego poprzez zaliczenie do wysługi lat okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym od dnia 1 października 2000 r. do dnia 9 czerwca 2005 r., to dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy należy ocenić, czy spełnia on wszystkie przesłanki do uznania go za domownika w rozumieniu ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2013 r., poz. 1403). Zgodnie z art. 6 pkt 2 cytowanej powyżej ustawy przez domownika należy rozumieć osobę bliską rolnikowi, która:

a) ukończyła 16 lat,

b) pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie,

c) stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy.

Organ dokonując oceny zebranego materiału dowodowego w sprawie uznał, że skarżąca nie spełnia wszystkich powyższych warunków wskazanych w cytowanym art. 6 pkt 2, ponieważ nie można było uznać, iż stale pracował on w gospodarstwie rolnym rodziców z uwagi na jednoczesne pobieranie nauki. Zdaniem organu "o stałości pracy" nie przemawiały też zebrane w sprawie dowody, tj. m.in. zeznania świadków i wyjaśnienia skarżącej.

W ocenie Sądu powyższa ocena organu nie jest prawidłowa. Komendant badając niniejszą sprawę dokonał zawężającej wykładni pojęcia domownik, akcentując przede wszystkim niemożność stałego przebywania skarżącego w gospodarstwie rolnym rodziców z uwagi na pobieranie nauki, czym niewątpliwie naruszył art. 6 pkt 2 cytowanej ustawy, a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy.

Orzecznictwo sądowe podkreśla, że charakter pracy domownika w gospodarstwie rolnym nie może być utożsamiany z charakterem pracy rolnika w takim gospodarstwie. Domownik nie prowadzi zawodowej działalności rolniczej na własny rachunek, lecz wyłącznie pomaga rolnikowi w prowadzeniu takiej działalności, zatem nie musi on pracować w takim samym wymiarze godzinowym jak rolnik i może pozwolić sobie na jednoczesne kształcenie się. Na takie rozumienie charakteru pracy domownika wskazuje rozróżnienie przez ustawodawcę w art. 6 pkt 1 i 2 powołanej ustawy definicji rolnika i domownika. Gdyby bowiem zamiarem ustawodawcy było jednakowe traktowanie nakładu pracy domownika i rolnika oraz ich wkładu w rozwój gospodarstwa rolnego, to z pewnością nie wprowadzałby takiego rozróżnienia. Nie można zatem przyjmować, że skoro osoba, mająca status domownika, realnie pomagając rolnikowi w prowadzeniu gospodarstwa rolnego, jednocześnie pobiera naukę w szkole, to jej praca w tym gospodarstwie nie ma z tego powodu charakteru stałego. Ocena taka musi być dokonywana w odniesieniu do konkretnych okoliczności faktycznych (por. wyrok NSA z dnia 3 kwietnia 2014 r. sygn. akt I OSK 172/13 niepubl., wyrok NSA z dnia 5 marca 2014 r. sygn. akt I OSK 234/13, WSA w Warszawie z dnia 9 kwietnia 2014 r. sygn. akt II SA/Wa 56/14, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Również Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 4 października 2006 r., sygn. akt II UK 42/2006 (publ. OSNP 2007/19-20/292) wskazał na potrzebę odstąpienia od rozumienia "stałości pracy w gospodarstwie rolnym" jako nieustannego, przez cały czas, ciągłego, wykonywania prac w gospodarstwie. Podkreślił, że mając na względzie cel i funkcje omawianej ustawy, ustanowienie obowiązku ubezpieczenia społecznego domownika dotyczy osób niebędących posiadaczami gospodarstwa rolnego, a powiązanych z gospodarstwem rolnym tylko szczególnym stosunkiem cechującym domownika. Nieodzowne jest zatem sięgnięcie do specjalnego znaczenia jego roli w społeczno-gospodarczych stosunkach wiejskich, której specyfikę uwypukla porównanie określenia domownika w art. 6 pkt 2 i definicji rolnika sformułowanej w art. 6 pkt 1 ustawy. Zestawienie tych przepisów pokazuje, że istota działań domownika, który nie prowadzi zawodowej działalności rolniczej na własny rachunek, sprowadza się do pomocy rolnikowi w prowadzeniu gospodarstwa, czyli do wykonywania prac wskazanych przez prowadzącego gospodarstwo, leżących w zakresie jego decyzji gospodarczych. Mając to na względzie, należy zaaprobować stanowisko, że wystarczające dla uznania pracy domownika w gospodarstwie rolnym za stałą jest wykonywanie w jej przebiegu wszystkich zabiegów agrotechnicznych związanych z prowadzoną produkcją w rozmiarze dyktowanym potrzebami i terminami tych prac oraz używaniem ułatwiającego te prace sprzętu. Stanowisko to nawiązuje do wyroku z dnia 21 kwietnia 1998 r., sygn. akt II UKN 3/98 (niepublikowanego), w którym Sąd Najwyższy przyjął, że praca domownika w gospodarstwie rolnym, wykonywana w wymiarze czasu stosownym do prawidłowego jego funkcjonowania, zgodnie z jego strukturą, przy uwzględnieniu jego obszaru oraz ilości pracujących w nim osób, jest pracą stałą.

W ocenie Sądu niezrozumiałym jest też sposób, w jaki organ dokonuje w sprawie oceny zgromadzonych dowodów. W tym zakresie zarzuty skarżącej są zasadne. Dla przykładu, organ z jednej strony podważa wartość dowodową zeznań świadków, wskazując na ich niewiarygodność, niejednoznaczność i niespójność, a z drugiej strony właśnie z tych zeznań wywodzi, że skarżąca nie pracowała stale w gospodarstwie rolnym rodziców. Zdaniem Sądu, skoro organ doszedł do przekonania, że zeznania świadków nie mają wartości dowodowej, to nie można z nich wywodzić żadnych okoliczności – ani na korzyść, ani też na niekorzyść skarżącego. Dalej organ odmawia mocy dowodowej oświadczeniom skarżącej, co do częstotliwości i jakości wykonywanych prac, a z drugiej strony posługuje się sobie tylko znaną miarą – przeliczając wielkość i charakter gospodarstwa oraz ilość posiadanych zwierząt gospodarskich przez ilość osób zamieszkujących w tymże gospodarstwie i wskazując, że powyższe prowadzi do wniosku, iż praca skarżącego nie miała istotnego znaczenia dla prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa rodziców. Zdaniem Sądu, jak najbardziej realne są twierdzenia skarżącej, że wykonywała ona prace w gospodarstwie po powrocie ze szkoły i w czasie wolnym od zajęć, tj. w soboty, święta, ferie i wakacje. O ile bowiem prace przy obrządku zwierząt gospodarskich są cykliczne i w zasadzie nie można ich przenieść w czasie, o tyle prace polowe, czy też przygotowywanie opału na zimę należą do zajęć, które można przynajmniej w ograniczonym zakresie zaplanować, np. na czas wakacji, ferii lub wolnego weekendu.

Powyższe uchybienia, dowodzą, w ocenie Sądu, że Komendant [...] Policji rozpoznając sprawę naruszył art. 80 kpa. Niewątpliwie organ dokonał wielu czynności by zebrać obszerny materiał dowodowy, jednak sposób jego oceny, przeczy zasadzie swobodnej oceny dowodów, która polega nie tylko na przypisaniu wiarygodności i mocy dowodom według własnego przekonania, ale też na wszechstronnym rozważeniu zebranego materiału (por. A. Wróbel "Komentarz aktualizowany do art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego" [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel "Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.00.98.1071)", publ. LEX nr 165107).

Konkludując, zarówno rozkaz personalny z dnia [...] września 2013 r., jak i utrzymujący go w mocy rozkaz z [...] października 2013 r., zawierają wady prawne, które skutkują ich uchyleniem. Dlatego też organ ponownie rozpoznając sprawę weźmie pod uwagę powyższe wytyczne Sądu dotyczące wykładni art. 6 ust 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników i ugruntowanego stanowiska orzecznictwa w tym zakresie, jak i też wytyczne dotyczące oceny zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c w zw. z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.