Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 365/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2014-07-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 135, art. 152, art. 134 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 41a ust. 1, art. 41 ust. 2
journal: Dz.U. 2008 nr 50 poz 291
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jednolity
article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 77 par. 1, art. 107 par. 1 i 3, art. 80, art. 7, art. 11
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grabowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 lipca 2014 r. sprawy ze skargi M.M. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności składkowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości.


UZASADNIENIE

Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego ("KRUS", "Kasa") decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] odmawiającą M. M. umorzenia zadłużenia za okres od IV kw. 2000 r. do II kw. 2013 r. w kwocie 32.849,80 zł, powstałego z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników.

W uzasadnieniu decyzji Prezes KRUS wskazał, że M. M. zwrócił się z wnioskiem z 5 grudnia 2013 r. o umorzenie zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek, motywując go trudną sytuacją finansową związaną z problemami zdrowotnymi jego oraz małżonki, brakiem możliwości podjęcia dodatkowej pracy zarobkowej. Wnioskodawca podniósł, że na poczet zaległości z tytułu składek prowadzone jest postępowanie egzekucyjne z rachunku bankowego, obejmującego środki pieniężne z dopłat bezpośrednich z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Dodatkowo strona wskazała na brak środków na zakup leków oraz środków higieny.

Organ decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. odmówił umorzenia należności. Wskazał na ustalenia protokołu wizytacji przeprowadzanej w dniu 10 grudnia 2013 r., podniósł, że nie zachodzą też okoliczności pozwalające orzec o całkowitej nieściągalności zadłużenia dającej podstawę do ich umorzenia.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zobowiązany powtórzył okoliczności podniesione w podaniu z dnia 5 grudnia 2013 r. Dodatkowo wskazał na naruszanie uprawnień pracowniczych przez byłego pracodawcę oraz wyrąb

i kradzież drzewa w lesie. Do wniosku dołączono dokumentację medyczną z leczenia szpitalnego z 1980 r. oraz z 1999 r., zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia

z 1999 r. oraz z 2004 r., wyniki badania specjalistycznego z 1999 r.

Rozpatrując wniosek Prezes KRUS wyjaśnił, że przy rozpatrzeniu sprawy wziął pod uwagę przepis art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r., nr 50, poz. 291) dalej "u.u.s.r., jak również badał, stosownie do art. 41 a ust. 2 u.u.s.r., czy zachodzą przesłanki pozwalające orzec o całkowitej nieściągalność zadłużenia.

Organ ustalił, że wnioskodawca prowadząc wspólnie z małżonką działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o powierzchni 6,39 ha fizycznego,

(1,32 ha przeliczeniowego użytków rolnych), podlegał z mocy ustawy ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresach szczegółowo wskazanych w decyzji. W dniu

10 maja 2013 r. wnioskodawca wydzierżawił część gruntów. Pozostawione

w użytkowaniu strony grunty stanowią obszar o powierzchni poniżej 1 ha przeliczeniowego.

Organ podniósł, że zobowiązany był systematycznie informowany

o narastającym zadłużeniu oraz o możliwości jego regulowania w formie układu ratalnego bądź odroczenia terminu płatności bieżącej składki, że korzystał z ulg w spłacie zaległości w formie układu ratalnego. Układ ratalny z 1995 r. został zrealizowany z dokonywanych potrąceń ze świadczeń z ubezpieczenia. W celu wyegzekwowania zaległości KRUS skierował do Urzędu Skarbowego do realizacji tytuły wykonawcze w 1999 r., w 2007 r., w 2012 r., oraz 2013 r., z których część została zrealizowana. Aktualnie pozostaje w realizacji tytuł wykonawczy z 2013 r., obejmujący należności składkowe za okres od IV kwartału 2000 r. do III kwartału 2004 r. W wyniku jego częściowej realizacji kwota zadłużenia uległa zmniejszeniu i według stanu na dzień 12 marca 2014 r. wynosi 26.627,40 zł. Dodatkowym dochodem w budżecie rodziny wnioskodawcy są otrzymywane dopłaty obszarowe z ARiMR, których celem jest wsparcie rozwoju gospodarstwa i poprawa jego dochodowości. Wysokość przyznanych płatności obszarowych za lata 2008- 2013 r. stanowiła łącznie kwotę 28.677,59 zł, a w 2014 r. – 5.842,77 zł. Środki pieniężne otrzymywane z ARiMR wpłacane są na rachunek bankowy, z którego prowadzona jest egzekucja.

Wydając decyzję organ wziął pod uwagę fakt, że zadłużenie powstało w wyniku wieloletniego nieopłacania przez wnioskodawcę składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Przebyte schorzenia, potwierdzone dokumentacją medyczną, nie są wystarczającą przesłanką do umorzenia należności, bowiem zadłużenie jest następstwem niewywiązywania się przez lata z obowiązku opłacania składek, przy tym sytuacja zdrowotna wnioskodawcy oraz pozostałych członków rodziny nie została udokumentowana. Prowadzona przez zobowiązanego wraz z małżonką działalność rolnicza na gruntach o powierzchni powyżej 6 ha fizycznych, pozwala uzyskiwać dochody umożliwiające zabezpieczenie jego potrzeb. Wydzierżawienie w maju 2013 r. części gruntów stanowiło więc wyzbycie się dodatkowego źródła dochodu. Dodatkowo na doinwestowanie gospodarstwa rolnego dłużnik pobierał dopłaty bezpośrednie z ARiMR i wielokrotnie udzielano mu ulg w spłacie zadłużenia w formie układu ratalnego. W ocenie organu wskazane natomiast przez wnioskodawcę wydatki są związane ze stałymi kosztami utrzymania gospodarstwa domowego i rolnego, nie mogą więc stanowić szczególnych okoliczności uzasadniających umorzenie zaległości. Takimi okolicznościami nie są też wyrąb i kradzież drzewa z lasu, ponadto zdarzenia te nie zostały udokumentowane i nie została przedstawiona wartość poniesionych strat z tego tytułu. Prezes KRUS stwierdził, że w gospodarstwie domowym i rolnym wnioskodawcy nie zaistniały zdarzenia losowe mające wpływ na trudności w regulowaniu składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Szacunkowa wartość posiadanych przez zobowiązanego użytków rolnych, według danych GUS wynosi około 99 tys. zł i stanowi majątek, z którego w przyszłości można dochodzić zaległości. W związku z tym nie można orzec trwałej nieściągalności zadłużenia. Wnioskodawca nie udokumentował też zaistnienia nowych okoliczności, mogących stanowić podstawę do zmiany decyzji z dnia [...] lutego 2014 r.

Prezes KRUS nie znalazł zatem okoliczności uzasadniających umorzenie zadłużenia i zmianę decyzji z dnia [...] lutego 2014 r.

Na powyższą decyzję Prezesa KRUS M. M. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wnosząc o umorzenie w całości zadłużenia z powodu bardzo trudnych warunków materialnych i bytowych.

Skarżący wskazał, że w latach 1984 r. – 2002 r. pracował w Z. w Ł. Zarzucił nieuczciwość pracodawcy, wykorzystywanie pracowników (m.in. niska pensja, brak urlopów, nadgodziny). Podniósł, że był zmuszony do ciężkiej pracy, bowiem miał na utrzymaniu żonę, która opiekowała się ojcem, u córki, która mając półtora roku uległa poparzeniu, zachodziła konieczność przeszczepu naskórka. W tym czasie skarżący nie miał pracy, co skutkowało narastaniem zadłużenia z tytułu nieopłacania składek. W 1995 r. skarżącemu urodziła się druga córka i zmarł ojciec. Żona, w związku ze śmiercią swoich rodziców przeszła załamanie nerwowe. Obecnie jest chora, nie może podjąć zatrudnienia. Problemy zdrowotne dotknęły również skarżącego, który ma chory żołądek, kręgosłup oraz choruje na boreliozę. Gospodarstwo po rodzicach wymaga "remontu". Środki z dopłat wpływające na konto zostały w całości zagarnięte. Wskazał na niezaspokojenie podstawowych potrzeb - najmłodsza córka chodzi często 4 km na piechotę do szkoły, ponieważ brakuje na bilet. Brakuje też na środki higieny, za ubiegły rok nie zapłacił za koszenie zboża oraz podatku leśnego. Potrzebne są jeszcze środki na chleb, obuwie, ubrania, części do maszyn i na remont budynków. Podniósł, że rocznie ponosi wydatki, za które nie otrzymuje żadnych zwrotów VAT, tj. wydatki na paliwo około 3 tys., opał około 2 tys., nawozy ok. 2,5 tys., środki ochrony roślin oraz wydatki na lekarstwa w wysokości ok. 300 zł miesięcznie. Dodatkowo skarżącemu kradzione jest drzewo z lasu. Jednak mimo zgłoszenia nic w tej sprawie nie jest robione

W odpowiedzi na skargę Prezes KRUS podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), określanej dalej jako ustawa p.p.s.a., sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W niniejszej sprawie Sąd stwierdził naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na treść wydanej decyzji, dlatego uznał że zaistniała przesłanka z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, co skutkuje koniecznością jej uchylenia.

Stosownie do unormowania art. 41 a ust. 1 u.u.s.r. organ może umorzyć w całości lub w części należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne na wniosek zainteresowanego, w przypadkach uzasadnionych jego ważnym interesem, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno rentowego i składkowego. Zapis powyższy oznacza, iż organ przy rozpatrywaniu sprawy i wydaniu rozstrzygnięcia korzysta ze swobody uznania administracyjnego, organ ma prawo wyboru rozstrzygnięcia, może zatem w przypadku stwierdzenia przesłanki ważnego interesu zobowiązanego, jego możliwości płatniczych uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia. Rozstrzygnięcie nie może mieć jednak charakteru dowolnego, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r.267 j.t.), powoływanej jako k.p.a.), wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego ( art. 77 § 1 k.p.a.) zaś decyzja winna spełniać wymogi określone w art. 107 § 1 k.p.a. Podkreślić należy, że organ działa w ramach uznania dopiero na etapie, gdy uzna, że w sprawie zachodzą przesłanki o których mowa w art. 41 a ust. 1 u.u.s.r., gdyż ocena w tym przedmiocie wykracza poza zakres uznania i jest kategorią obiektywną, wynikającą z ustalonego w sprawie stanu faktycznego. W przypadku decyzji uznaniowych jej uzasadnienie ma szczególne znaczenie dla oceny prawidłowości rozstrzygnięcia. Szczególnie negatywne rozstrzygnięcie dotyczące umorzenia należności powinno być przekonywująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i prawa, tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją.

Decyzje w przedmiocie ulg jako decyzje uznaniowe podlegają kontroli sądu administracyjnego w ograniczonym zakresie. Sąd nie może poddawać ocenie, czy dokonany przez organ administracji państwowej wybór jest słuszny, a zatem Sąd nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji administracyjnej, takie rozstrzygnięcie należy wyłącznie do organów administracyjnych. Decyzja uznaniowa w pełnym zakresie podlega natomiast badaniu, co do jej zgodności z przepisami proceduralnymi i ocenie czy organ podatkowy prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym decyzji o odmowie umorzenia zaległości podatkowych mają swoje uzasadnienie w zebranym w sprawie materiale dowodowym oraz, czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach, zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne (zob. wyrok NSA sygn. akt I SA/Gd 1507/00). Decyzja uznaniowa może być przez Sąd uchylona w przypadku stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa materialnego czy procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdy organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego.

Dokonując analizy zaskarżonej decyzji z uwzględnieniem wskazanych wymogów należy uznać, iż proces decyzyjny organu został przeprowadzony wadliwie, gdyż nie spełnił powyższych wymagań. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie był niepełny, organ nie podjął niezbędnych czynności celem zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego.

Skarżący wnioskując o umorzenie zaległości powoływał się na trudną sytuację materialną. Sytuacja materialna rolnika i wynikająca z niej niemożność opłacania składek może, uzasadniać istnienie przesłanki ważnego interesu zobowiązanego. Zatem obowiązkiem organu wynikającym z art. 77 § 1 k.p.a. było wyjaśnienie sytuacji materialnej i życiowej skarżącego, ustalenie osób z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, dochodów oraz koniecznych wydatków tak dla jego egzystencji, jak i osób prowadzących z nim wspólne gospodarstwo domowe. Nie wystarczy wskazać źródło utrzymania, lecz konieczne jest ustalenie relacji pomiędzy wysokością należności a dochodem, pomniejszonym o wydatki konieczne dla egzystencji konkretnego zobowiązanego i jego rodziny pozostającej z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Ważny interes w umorzeniu składek ze względu na trudną sytuację ubezpieczonego istnieje bowiem wtedy, gdy pomiędzy obowiązkiem zapłaty należności i jego sytuacją materialną istnieje związek tego rodzaju, że wykonanie obowiązku zapłaty składek mogłoby spowodować niemożność zaspokojenia przez zobowiązanego i jego bliskich podstawnych potrzeb życiowych.

Dokonując ustaleń odnośnie sytuacji materialnej skarżącego, organ jako źródło dochodu wskazał przychody z gospodarstwa rolnego o powierzchni 6,39 ha (1,32 ha przeliczeniowe), zasiłek rodzinny otrzymywany z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej oraz dopłaty bezpośrednie otrzymywane z ARiMR, których wysokość w 2014 r. wynosiła 5.842,77 zł. W ocenie organu wielkość gospodarstwa pozwala skarżącemu na uzyskiwanie dochodów umożliwiających zabezpieczenie jego potrzeb materialnych i finansowych, zaś wydzierżawienie przez niego części gruntów oznacza, że pozbył się dodatkowego źródła dochodu. Z kolei dopłaty są w ocenie organu wsparciem rozwoju gospodarstwa w celu poprawy jego dochodowości. Podnieść należy, że organ wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 77 § 1 k.p.a., nie dokonał ustaleń w zakresie przychodowości gospodarstwa. Ocenę, że gospodarstwo daje możliwość uzyskania dochodów zabezpieczających potrzeby zobowiązanego wyprowadził z powierzchni gospodarstwa. Niewątpliwie obszar posiadanego gospodarstwa jest wielkością, która ma wpływ na wysokość uzyskiwanych przychodów, ale nie jest to czynnik jedyny. Istotne znaczenie dla wysokości przychodów ma klasa gruntu, charakter użytków rolnych, rodzaj upraw, wyposażenie gospodarstwa w sprzęt rolniczy, liczba pracujących w nim osób. Zauważyć należy, że w protokole wizytacji sporządzonym w dniu 10 grudnia 2013 r. skarżący określił wielkość rocznego przychodu na kwotę 1500 zł. Oświadczenia skarżącego, co do uzyskiwanej przychodowości, organ nie poddał ocenie. Wobec powyższego należy stwierdzić, że wyprowadzony wniosek o możliwości uzyskiwania dochodów zabezpieczających potrzeby materialne i finansowe jak i ocena faktu wydzierżawienia części gruntu, jest ocena dowolną, dokonaną z naruszeniem art. 80 k.p.a. Dokonując ustaleń, że pobierane przez zobowiązanego dopłaty bezpośrednie są wsparciem rozwoju gospodarstwa w celu poprawy jego dochodowości, organ pomija fakt, że z rachunku bankowego prowadzona jest egzekucja i jak sam ustala w uzasadnieniu decyzji kwota zadłużenia zmniejszyła się do kwoty 26.627,40 zł w okresie od daty złożenia wniosku - 9 grudnia 2013 r. do dnia 12 marca 2014 r. Zestawienie tych wielkości wskazuje, że kwota dopłat niemal w całości została wyegzekwowana na poczet należności składkowych, a nie została przeznaczona na zwiększenie dochodowości gospodarstwa.

Ustalenia dotyczące wydatków organ I instancji, co utrzymując decyzję zaakceptował Prezes KRUS przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, oparł na oświadczeniu zobowiązanego przyjmując, że są to wydatki na energię elektryczną 2000 zł rocznie, nawozy, środki ochrony roślin – 4000 zł, koszty zakupu leków w związku ze schorzeniami żony i skarżącego. Zestawienie tych wydatków jednoznacznie wskazuje, że nie obejmują wydatków koniecznych dla egzystencji czteroosobowej rodziny pozostającej we wspólnym gospodarstwie – kosztów wyżywienia, opału, środków czystości, kosztów związanych z nauką dziecka, podatków. Należy zauważyć, że jakkolwiek ponoszenie wydatków związanych ze stałymi kosztami utrzymania gospodarstwa domowego nie stanowi szczególnej okoliczności przesądzającej o umorzeniu należności, to ustalenie ich wysokości jest niezbędne dla ustalenia możliwości płatniczych zobowiązanego, w przypadku powoływania się przez niego na trudną sytuację materialną. Z protokołu wizytacji wynika też, że córka zobowiązanego jest uczennicą. Koszty związane z nauką dzieci pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, stanowią wydatki które mogą mieć wpływ na ocenę zdolności płatniczej zobowiązanego, lecz – mimo, że okoliczność ta wynika z materiału dowodowego sprawy - pozostała poza ustaleniami i oceną organu. Jakkolwiek postępowanie w sprawie umorzenia należności jest inicjowane wnioskiem zobowiązanego i w jego interesie leży podanie do wiadomości organów rozpatrujących wniosek wszystkich faktów przemawiających za zrezygnowaniem z należności, to organy nie są zwolnione w sytuacji, kiedy dane przedstawione przez wnioskującego są niekompletne, od podjęcia działań zmierzających do ustalenia okoliczności istotnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Inwencja do dokonania ustaleń w zakresie sytuacji materialnej, rodzinnej skarżącego, winna być wykazana przez organ szczególnie w sytuacji, gdy skarżący powołuje się na okoliczności mogące mieć wpływ na jego sytuację materialną.

Brak wyjaśnienia przez organ wskazanych okoliczności związanych z faktycznymi dochodami zobowiązanego oraz koniecznymi wydatkami oznacza, że organ nie dokonał ustaleń i nie rozpatrzył całego zebranego materiału dowodowego, czym naruszył przepis art. 7, art. 77 § 1 k.p.a, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dopiero prawidłowe ustalenie stanu faktycznego - ustalenie dochodów i wydatków, pozwala organowi ocenić, czy sytuacja materialna i życiowa skarżącego pozwala i w jakim zakresie na zapłatę należności. Wskazać należy, że wynikający z art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego nakazuje odnieść się do wszystkich zgromadzonych dowodów i wyjaśnić dlaczego organ odmawia im wiary. Nie jest spełnieniem reguł wynikających z art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., przemilczenie treści niektórych dowodów wynikających z akt sprawy. Dla ustalenia wysokości przychodów organ dysponował powierzchnią gospodarstwa oraz równorzędnym, co do mocy dowodowej, oświadczeniem zobowiązanego, co do wysokości przychodów jakie rocznie z gospodarstwa osiąga. Ocena organu, że gospodarstwo daje zobowiązanemu możliwość uzyskania dochodów zabezpieczających potrzeby materialne i finansowe, bez wyjaśnienia przyczyn dla których organ pominął oświadczenie zobowiązanego narusza wskazane przepisy art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Podobnie ocena roli otrzymywanych dopłat bezpośrednich – jako wsparcia rozwoju gospodarstwa - bez rozważenia niespornej okoliczności objęcia wpływów z dopłat egzekucją z rachunku bankowego. Ocena dowodów winna wynikać z analizy wszystkich dowodów, nie sposób, więc przyjąć za prawidłową, oceny wybiórczej.

Proces rozumowania organu, oraz argumenty przemawiające za przyjęciem określonej oceny winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji (art. 107§ 3 k.p.a.), tak by adresat, a nadto sąd dokonujący kontroli legalności aktu, miał możliwość zapoznania się nie tylko ze stwierdzeniami organu, ale również z analizą, jaką organ przeprowadził w stosunku do każdego z dowodów i przyczyn, dla których niektóre dowody zostały uznane za wiarygodne, a innym odmówiono wiarygodności. Należy wskazać kryteria, jakimi kierowano się uznając jedną okoliczność za udowodnioną, a inną - nie. Brak w uzasadnieniu zaskarżanej decyzji jak i decyzji ją poprzedzającej ustaleń oraz rozważenia wszystkich okoliczności związanych z sytuacją materialną zobowiązanego stanowi naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Została też naruszona zasada przekonywania określona w art. 11 k.p.a.

Zgodnie z unormowaniem art. 41 a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r. przesłanką umorzenia należności jest także stan finansów funduszów emerytalno rentowego i składkowego. Dla oceny, czy rozpatrywany przypadek jest uzasadniony organ winien brać pod uwagę z jednej strony ważny interes osoby zobowiązanej a z drugiej stan finansów funduszów i podejmując decyzje wyważyć wskazane interesy. Prymat interesu społecznego nie może być uznany za decydujący i zwalniający organ od dokonania ustaleń w zakresie przesłanki ważnego interesu zobowiązanego.

Należy też podnieść, że postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem zobowiązanego. Podstawę rozpatrzenia wniosku stanowi przepis art. 41a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r. Przesłanka całkowitej nieściągalności należności może stanowić dla organu podstawę umorzenia należności z urzędu (art. 41 ust 2 u.s.r.), z tym, że brak trwałej nieściągalności nie może być podstawą do odmowy umorzenia w postępowaniu prowadzonym na wniosek zainteresowanego.

W związku z wnioskiem zawartym w skardze o umorzenie należności należy wyjaśnić, że decyzja administracyjna wydawana w przedmiocie umorzenia należności ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. O uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzyga organ administracji i rozstrzygnięcie, co do umorzenia przedmiotowych należności, należy do wyłącznej kompetencji organu. Sąd nie stosuje prawa materialnego a tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa może wyeliminować zaskarżoną decyzję z obrotu prawnego. Z powyższych względów wniosek w tym zakresie nie może być przedmiotem rozstrzygnięcia przez Sąd.

Stosownie do art. 135 ustawy p.p.s.a. Sąd stosuje środki przewidziane ustawą w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W niniejszej sprawie decyzję z dnia [...] lutego 2014 r. podjęto także z naruszeniem prawa, które nie może być konwalidowane w postępowaniu przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Działanie takie naruszałoby bowiem zasadę dwuinstancyjności postępowania. W związku z powyższym, uchylenie w postępowaniu sądowym decyzji z dnia [...] lutego 2014 r. jest niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Ponownie rozstrzygając sprawę organy przeprowadzą postępowanie w celu ustalenia sytuacji materialnej zobowiązanego, z uwzględnieniem dochodów oraz wydatków, rozważą wszechstronnie zebrany materiał i dokonają oceny możliwości płatniczych skarżącego oraz przesłanki stanu finansów funduszów emerytalno rentowego i składkowego przedstawiając wynik w uzasadnieniu decyzji spełniającej wymogi z art. 107 § 3 k.p.a.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c., 135 oraz art. 152 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.