Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1035/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Sulimierski (spr.), Sędziowie NSA Rafał Batorowicz, Joanna Kabat-Rembelska, Protokolant Agnieszka Romaniuk, po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2005 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 15 lutego 2005 r. sygn. akt I SA/Bd 690/04 w sprawie ze skargi S. N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Toruniu z dnia 20 października 2003 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 15 lutego 2005 r., sygn. akt I SA/Bd 690/04, oddalił skargę S. N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Toruniu z dnia 20 października 2003 r., nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe.

Sąd oparł się na następującym stanie faktycznym sprawy. Zgłoszeniem celnym SAD nr [...] z dnia 28 sierpnia 2000 r. Naczelnik Urzędu Celnego w Toruniu objął procedurą dopuszczenia do obrotu samochód osobowy marki VOLVO S 70 D, nr nadwozia [...], rok produkcji 2000, wobec którego do wymiaru cła zastosowano obniżoną stawkę celną, określoną dla towarów pochodzących z krajów Unii Europejskiej na podstawie dołączonej do zgłoszenia deklaracji eksportera zawartej na fakturze nr 2000/83 z dnia 24 sierpnia 2000 r.

Mając na uwadze art. 83 §1 Kodeksu celnego, w celu upewnienia się co do prawidłowości danych zadeklarowanych w ww. zgłoszeniu celnym - faktura nr 2000/83 z dnia 24 sierpnia 2000 r. stanowiąca załącznik do tego zgłoszenia, została przekazana belgijskiej administracji celnej, w celu dokonania jej weryfikacji w siedzibie sprzedającego, to znaczy w firmie [...]

Weryfikacja w przedmiotowej sprawie ujawniła, że na fakturze zaksięgowanej u sprzedającego nie było poświadczenia o pochodzeniu towaru, natomiast wartość towaru była zgodna z zadeklarowaną w zgłoszeniu celnym.

Opierając się na treści przekazanych przez belgijską administrację celną dokumentów, Naczelnik Urzędu Celnego w Toruniu uznał przedmiotowe zgłoszenie celne za nieprawidłowe i decyzją z dnia 19 marca 2003 r. nr [...] określił kwotę wynikającą z długu celnego z zastosowaniem autonomicznej stawki celnej, określonej dla towarów klasyfikowanych do pozycji 8703 Taryfy celnej, a w jej ramach do kodu PCN 8703 32 90 1.

Dyrektor Izby Celnej w Toruniu, po rozpoznaniu odwołania strony, decyzją nr [...] z dnia 20 października 2003 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy wskazał, że przyczyną wszczęcia postępowania był fakt ujawnienia przez belgijską administrację celną w siedzibie eksportera faktury, która - choć potwierdziła wartość transakcyjną zadeklarowaną przez stronę - nie posiadała deklaracji o pochodzeniu, zgodnie z postanowieniami Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego i stanowiła niezbędny warunek udzielenia importowanemu towarowi preferencji celnych.

W skardze na tę decyzję S. N. wniósł o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania.

Wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2004 r., sygn. akt SA/Bd 3337/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę S. N.. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z postanowienia Prokuratury Rejonowej we Włocławku umarzającego prowadzone przeciwko skarżącemu dochodzenie o popełnieniu przestępstwa fałszowania faktury zakupu samochodu, Sąd stwierdził, że co do zasady zobowiązania z tytułu ceł mają charakter publiczno-prawny i powstają niezależnie od stopnia zawinienia stron. Powyższe oznacza, że umorzenie dochodzenia prowadzonego przeciwko skarżącemu odnośnie zarzutu popełnienia przestępstwa fałszerstwa faktury nie jest równoznaczne z uznaniem, że organ celny dokonał w zaskarżonej decyzji wymiaru cła od przedmiotowego samochodu z naruszeniem prawa według niewłaściwych stawek celnych.

Sąd wskazał, że z okoliczności sprawy wynika, iż skarżący wnosząc o zastosowanie preferencyjnej stawki celnej od importowanego samochodu przedłożył fakturę zakupu z adnotacją, że przedmiotowy samochód pochodzi z kraju UE. Natomiast w wyniku przeprowadzonej weryfikacji świadectwa pochodzenia, belgijskie służby celne nadesłały oryginał kopii faktury eksportera, na której nie było żadnej adnotacji dotyczącej świadectwa pochodzenia towaru.

Zdaniem Sądu, dla oceny zasadności rozstrzygnięcia organów celnych, nie ma znaczenia fakt powszechnie znany, że samochody marki VOLVO są produkowane w jednym z krajów UE, albowiem - jak już zaznaczono wyżej - dokumentować miejsce pochodzenia towaru można tylko i wyłącznie na zasadach i warunkach określonych w Protokole nr 4 do Układu Europejskiego, a więc z wyłączeniem domniemań faktycznych, jak i innych środków dowodowych. Zaskarżona decyzja, w ocenie Sądu, została więc wydana bez naruszenia prawa materialnego, jak i przepisów postępowania w stopniu, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy.

Od powyższego wyroku S. N. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną, żądając uchylenia zaskarżonego orzeczenia.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w Toruniu wniósł o jej oddalenie, wywodząc, iż brak jest podstaw do uznania, że zaskarżony wyrok narusza prawo materialne bądź przepisy postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 30 sierpnia 2004 r. uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku brak jest stanowiska sądu orzekającego co do poszczególnych zarzutów skargi. Sąd I instancji nie przeprowadził dowodu z postanowienia Prokuratury Rejonowej we Włocławku, umarzającego prowadzone przeciwko skarżącemu dochodzenie o popełnieniu przestępstwa fałszowania faktury zakupu samochodu. NSA wskazał, że jeśli ustalenia na podstawie wnioskowanych dowodów mogłyby doprowadzić do zastosowania preferencyjnej stawki celnej, Sąd nie mógłby odmówić ich przeprowadzenia; jest bowiem istotne, na jaką kwotę kształtuje się zobowiązanie publiczno-prawne z tytułu cła.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z akt administracyjnych nie wynika w sposób nie budzący wątpliwości, czy negatywna weryfikacja belgijskich służb celnych dotyczyła skarżącego i faktury z dnia 24 sierpnia 2000 r., nr 2000/83. Wprawdzie w decyzji z dnia 19 marca 2003 r. nr 190100-PC-5562-324/2002/MP, jak i w decyzji II instancji stwierdzono, że "wraz ze sprawozdaniem z przeprowadzonego dochodzenia belgijska administracja celna nadesłała uwierzytelnioną kopię dokumentu, który nie zawierał deklaracji świadczącej o pochodzeniu towaru, a dokumentem tym jest faktura nr 2000/83 z dnia 24 sierpnia 2000 r." – jednak w aktach administracyjnych brak jest dokumentu, na który powołują się organy administracji i Sąd.

W ocenie NSA z pisma Ministerstwa Finansów w Brukseli z 9 kwietnia 2002 r. nr DNR 01/901/D12/7714 – nie wynika czy faktura z dnia 24 sierpnia 2000 r., nr 2000/83 opiewająca na nazwisko S. N. jest fałszywa, czy prawdziwa. Wprawdzie Sąd I instancji stwierdził, że przy wydaniu decyzji nie nastąpiło naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania, lecz brak jest dostatecznego wyjaśnienia motywów tego stanowiska, co uniemożliwia Sądowi kasacyjnemu ocenę zasadności skargi kasacyjnej i przytoczonych w niej zarzutów.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uznał, że skarga nie jest zasadna.

Sąd wskazał, że z okoliczności sprawy wynika, że skarżący wnosząc o zastosowanie preferencyjnej stawki celnej od importowanego samochodu przedłożył fakturę zakupu, zawierającą pieczęć, zaświadczającą o preferencyjnym pochodzeniu towaru. W wyniku przeprowadzonej weryfikacji świadectwa pochodzenia belgijskie służby celne nadesłały oryginał kopii faktury eksportera, na której nie było wyżej wymienionej pieczęci, ani też jakiejkolwiek adnotacji co do świadectwa pochodzenia towaru. Skoro zatem, w wyniku postępowania weryfikacyjnego, nie został potwierdzony fakt autentyczności zapisów na fakturze zakupu przedstawionej przez skarżącego do odprawy celnej w przedmiocie świadectwa pochodzenia towaru, to organy celne zasadnie i bez naruszenia prawa materialnego przyjęły, że brak było podstaw do zastosowania preferencyjnej stawki celnej, określając w konsekwencji wysokość należności celnej według stawki autonomicznej.

Sąd zarazem podkreślił, że organy celne miały pełne podstawy do uznania braku autentyczności zapisów na przedstawionej przez skarżącego fakturze, bowiem belgijskie służby celne nadesłały, poza oryginałem kopii faktury eksportera również raport będący wynikiem dochodzenia, które przeprowadziły w oparciu o art. 2 Protokołu 6 Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczypospolitą Polską z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi z drugiej strony, sporządzonego w Brukseli 16 grudnia 1991 r.

Zgodnie z art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej raport belgijskich służb celnych stanowił dowód, że przeprowadzono dochodzenie w wyniku którego ustalono, iż przedstawione przez importera dokument był fałszywy. Postępowanie wyjaśniające , na które składały się zarówno dokonywane w ramach dochodzenia czynności belgijskich organów celnych jak i dodatkowe czynności polskich organów celnych, było na tyle wyczerpujące, że odpowiadało wymogom z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej.

Sąd wskazał na bezzasadność zarzutów skargi, bowiem podstawowy zarzut skarżącego, iż prawidłowość oryginału faktury nie została podważona żadnym dowodem, jest sprzeczny zarówno z treścią raportu władz belgijskich jak i z nadesłaną przez nie kopią faktury eksportera. Z dokumentów wynika, że pieczęć widniejąca na przedłożonej przez skarżącego fakturze nie jest autentyczna, albowiem nie pochodzi od eksportera towaru, a także, iż przedłożona przez skarżącego faktura, wobec nieautentyczności pieczęci, jest dokumentem sfałszowanym.

Raport belgijskich organów celnych, jako zagraniczny dokument urzędowy, stwierdza zaistnienie opisanych w nim faktów i korzysta z domniemania prawdziwości oraz z domniemania zgodności z prawdą oświadczenia organu, który go wystawił, a które domniemania można obalić jedynie w drodze przeprowadzenia przeciwdowodu Skarżący nie zaoferował jakichkolwiek przeciwdowodów, ani też nie złożył wniosku o ich przeprowadzenie.

Sąd stwierdził, że na żadnym etapie postępowania skarżący nie kwestionował okoliczności, iż zawarte w raporcie władz belgijskich ustalenie o sfałszowaniu faktur, nie dotyczy faktury, którą przedłożył on organom celnym. A zatem organy celne nie miały obowiązku występować do tychże władz o dodatkowe wyjaśnienia, tym bardziej zresztą, że istniały wystarczające podstawy aby treść w/w raportu odnieść do faktury przedłożonej przez skarżącego. We wniosku o weryfikację faktur, skierowanym do belgijskiej administracji celnej, organy celne zawarły wśród danych innych osób, dane skarżącego wraz z przedłożoną przez niego fakturą. W raporcie władz belgijskich wskazano, że nadesłane faktury są w większości fałszywe, a w załączeniu do raportu znajdują się faktury prawdziwe; tym samym zgodne z zasadami logicznego rozumowania było stwierdzenie organów celnych, iż faktura przedłożona przez skarżącego jest dokumentem fałszywym, jako że posiada adnotację, której nie zawiera nadesłana wraz z w/w raportem faktura eksportera,

Sąd zważył, że nie jest zasadny podnoszony w skardze argument, iż wynik postępowania karnego wykluczył posłużenie się przez skarżącego fałszywym dokumentem, i w konsekwencji przedłożona przez niego faktura dokumentem takim nie jest, oraz że postanowienie o umorzeniu postępowania karnego stanowi wiążący dla organów celnych dokument.

Sąd za niezasadny uznał zawarty w skardze zarzut, że zawarta w przedłożonej przez skarżącego fakturze adnotacja o prawie do obniżenia stawki celnej nie ma żadnego materialnego znaczenia w sprawie z tego powodu, że faktem powszechnie znanym jest okoliczność, iż samochód marki VOLVO może pochodzić jedynie z terenu Unii Europejskiej. Dla oceny zasadności rozstrzygnięcia organów celnych nie ma bowiem znaczenia okoliczność, iż samochody marki VOLVO są produkowane w jednym z krajów UE, albowiem dokumentować miejsce pochodzenia towaru można tylko i wyłącznie na zasadach i warunkach określonych w Protokole nr 4 do Układu Europejskiego.

W skardze kasacyjnej S. N. zaskarżył w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, któremu zarzucił:

I. naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) przez bezwzględne naruszenie następujących przepisów:

1. art. 7 Konstytucji RP

2. art. 32 ust. 2 i ust. 5 w zw. z art. 16 ust. 1 pkt 1b oraz art. 21 ust. 1-5 Porozumienia w formie wymiany listów między Rzeczypospolita Polską a Wspólnotami Europejskimi w sprawie zmiany Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego Stowarzyszenie między Rzeczypospolitą Polską, z jednej strony a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi z drugiej strony, dotyczące definicji pojęcia "produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej (załącznik do Dz. U. z 1997 r., Nr 104, poz. 662 ).

3. art. 13 § 3 pkt 4 i art. 16 § 1 Kodeksu Celnego

II. naruszenie przepisów postępowania, które zdaniem skarżącego, mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) przez naruszenie art. 106 § 3−5 p.p.s.a., w szczególności wskutek nie przeprowadzenia postępowania i nie zebrania konkretnego dowodu co do autentyczności faktury importera.

III. naruszenie przepisu art. 190 p.p.s.a. przez nieuwzględnienie wykładni prawa dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 sierpnia 2004 r., sygn. akt GSK 797/04 co do autentyczności faktury importera S. N..

Wskazując powyższe podstawy skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i obciążenie kosztami postępowania Dyrektora Izby Celnej w Toruniu.

Zdaniem skarżącego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy dokonał wybiórczej wykładni przepisów Protokołu Nr 4 do UE a nie wykładni całościowej i rozstrzygał poza granicami prawa wskutek niezgodnego z tymi przepisami przeprowadzenia postępowania dowodowego. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku pominięto bardzo istotne, zdaniem skarżącego dotyczące oryginału faktury importera, że oprócz odcisku stempla deklaracji, deklaracja ta została potwierdzona własnoręcznym wpisem eksportera - zawierającym imię i nazwisko sprzedającego, miejscowość i datę eksportowej sprzedaży oraz podpis eksportera − sprzedawcy wystawiającego fakturę. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zupełnie pomija ten fakt.

Zaskarżony wyrok narusza także przepis art. 106 § 3-5 p.p.s.a. w związku z art. 244 i 252 oraz art. 245 i 253 k.p.c., ponieważ został oparty wyłącznie na zaprzeczeniu treści dokumentu urzędowego organu ściągania i dokumentu prywatnego opierając się na twierdzeniach organu celnego a nie dowodach negatywnie weryfikujących oryginał faktury importera Nr 2000/83 z dnia 24 sierpnia 2000 r. S. N. i dokument weryfikujący negatywnie pochodzenie towaru z Unii Europejskiej.

W ocenie skarżącego zaskarżony wyrok neguje znaczenie treści orzeczenia organu ścigania o umorzeniu postępowania karnego wobec stwierdzenia przez organ ustawowo właściwy w sprawie, że zarzut posługiwania się w postępowaniu celnym fałszywym dokumentem nie znajduje potwierdzenia wskutek ustalenia, iż faktura pochodzi od wystawcy i nie zawiera żadnych danych nie pochodzących od wystawcy faktury. Nie powołuje też żadnego dokumentu urzędowego − orzeczenia belgijskiego organu celnego tożsamo weryfikującego oryginał faktury importera w zakresie autentyczności faktury oraz w kwestii deklaracji o pochodzeniu towaru wobec potwierdzenia deklaracji przez eksportera jego własnoręcznym potwierdzeniem i podpisem (art. 16 i 21 Protokołu Nr 4 do UE), ale w uzasadnieniu stwierdza się, że faktura jest fałszywa, gdyż kopia faktury eksportera nie zawiera takiej deklaracji, co oznacza zaprzeczenie przepisów ust. 2 i ust. 5 art. 32 Protokołu 4 do UE.

Zaskarżony wyrok rażąco narusza przepis art. 190 p.p.s.a. wskutek nieuwzględnienia wiążącej wykładni prawnej Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczącej stosowania przepisu art. 32 Protokołu Nr 4 do UE wskazującej konieczność zebrania urzędowych dowodów weryfikacji faktury importera, a przestrzeganie przepisów art. 32 Protokołu Nr 4 do UE ma decydujące znaczenie w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Mając na uwadze treść skargi kasacyjnej wyjaśnienia wymaga – co do zasady – że Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu wyłącznie nieważność postępowania (art. 183 § 2). Zgodnie zaś z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skarga kasacyjna może być oparta na podstawach obejmujących zarówno naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, jak i naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Trafnie – co do zasady – skarżący postrzega, że w myśl art. 190 p.p.s.a. sąd administracyjny któremu sprawa została przekazana związany jest wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny, przy czym – wymaga również wyjaśnienia - iż Sąd I instancji nie byłby związany oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczącą stanu faktycznego sprawy (o ile takie związanie miałoby miejsce; szerzej wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 stycznia 1998 r., I PKN 474/98, OSNAP 2000, nr 5, poz. 177; Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, Marta Romańska, Warszawa 2005, s. 576 i nast.).

Skarżący błędnie w skardze wywodzi, iż zaskarżony wyrok naruszył wyżej wymienioną omawianą normę prawną, twierdząc, że wyrok ten nie uwzględnił wykładni prawnej NSA dotyczącej stosowania przepisu art. 32 Protokołu Nr 4 do UE, w zakresie konieczności zebrania urzędowych dowodów weryfikacji faktury importera. NSA w wyroku z dnia 30 sierpnia 2004 r. zważył bowiem, że w uzasadnieniu brak było stanowiska Sądu orzekającego co do poszczególnych zarzutów skargi, nie przeprowadzono dowodu z postanowienia Prokuratury Rejonowej we Włocławku, umarzającego przeciwko skarżącemu dochodzenie o popełnieniu przestępstwa fałszowania faktury zakupu samochodu, a nadto należało usunąć wątpliwość czy negatywna weryfikacja belgijskich służb celnych dotyczyła skarżącego i przedmiotowej faktury z dnia 24 sierpnia 2000 r. nr 2000/83. W istocie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że celem postępowania dowodowego, o którym stanowi art. 106 § 3 p.p.s.a. nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena czy właściwe w sprawie organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń. Analiza zebranego materiału dowodowy w sprawie w kontekście uzasadnienia zaskarżonego wyroku z dnia 15 lutego 2005 r. dowodzi, że ujawnione przez NSA braki zostały usunięte przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

Istota zaś sporu w przedmiotowej sprawie sprowadzała się do rozstrzygnięcia, czy Sąd I instancji zasadnie przyjął, że świadectwo pochodzenia towaru zawarte w fakturze przedłożonej przez skarżącego przy odprawie celnej jest niewiarygodne, a w konsekwencji - czy zasadnie wyliczono należności celne według stawek autonomicznych, a nie preferencyjnych - o które zabiegał importer.

Zgodnie z art. 13 § 3 pkt 4 Kodeksu celnego oraz części A Postanowień Wstępnych Taryfy celnej, stawki celne obniżone określone są w umowach zawartych przez Polskę z niektórymi krajami lub grupami krajów i znajdują zastosowanie do niektórych towarów pochodzących w szczególności z państw członkowskich Unii Europejskiej. Obowiązujący w chwili wydania zaskarżonej decyzji administracyjnej Układ Europejski jest umową międzynarodową, ogłoszoną w Dzienniku Ustaw RP (Dz. U z 1994 r. Nr 11, poz. 38). Odrębnej ratyfikacji i ogłoszeniu podlegał Protokół Nr 4, w brzmieniu znajdującym zastosowanie w niniejszej sprawie, nadanym Porozumieniem podpisanym w Brukseli w dniu 24 czerwca 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 104, poz. 662). Umowy te mają konstytucyjnie zagwarantowane pierwszeństwo na wypadek kolizji z ustawami krajowymi. W świetle art. 2 § 2 Kodeksu celnego obowiązek i uprawnienia przewidziane w prawie celnym, a związane z wprowadzeniem towarów na polski obszar celny bądź ich wyprowadzeniem z tego obszaru, powstają z mocy prawa jeżeli przepisy prawa, w tym umowy międzynarodowe, nie stanowią inaczej. Zważyć przy tym należy, że obniżone stawki celne stosowane są na wniosek zgłaszającego, o ile towary, do których się to odnosi, spełniają warunki do ich zastosowania. W myśl postanowień art. 20 § 1 i 2 Kodeksu celnego warunki uzyskiwania pochodzenia, jakie powinny spełniać towary, aby korzystać z obniżonych stawek celnych oraz sposoby dokumentowania tego pochodzenia określane są według reguł preferencyjnego pochodzenia towarów, zawartych w umowach międzynarodowych. Oznacza to, że w odniesieniu do przywozu z zagranicy towarów "pochodzących", wnioskowanych do obniżonej stawki celnej, prawo krajowe stosuje się w ograniczonym zakresie, z wyłączeniem tej części postępowania, która dotyczy spełniania warunków uzyskiwania pochodzenia dla korzystania z omawianej preferencji celnej oraz sposobów dokumentowania tego pochodzenia. Regulacja prawna w omawianym, objętym umową międzynarodową zakresie, zawarta jest w Protokole Nr 4 UE dotyczącym definicji pojęcia "produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej. Zgodnie z art. 16 Protokołu, pochodzenie towaru można dokumentować na dwa sposoby; bądź to przy pomocy świadectwa przewozowego EUR 1 wystawianego na wniosek eksportera przez władze celne jego kraju, bądź w zakresie ograniczonym do przypadków objętych art. 21 Protokołu, przy pomocy deklaracji złożonej przez eksportera na fakturze, specyfikacji wysyłkowej lub innym dokumencie handlowym, który opisuje produkty w sposób wystarczający do jego identyfikacji.

WSA trafnie zatem podniósł, że Protokół Nr 4 określa szczegółowe wymagania związane z wystawianiem dowodów pochodzenia i związane z tym procesowe uprawnienia władz celnych do żądania stosownych dowodów. Dotyczą one władz celnych kraju eksportu z mocy przepisów art. 17 ust 3 i 5, art. 18 ust. 3, art. 21 ust. 3 , art. 22 powołanego Protokołu. Niezależnie, władze celne kraju eksportu są uprawnione w myśl art. 32 Protokołu do dodatkowej, wyrywkowej weryfikacji dowodów pochodzenia, w ramach której mają prawo zażądać każdego dowodu, przeprowadzić każdą kontrolę i mogą to czynić zarówno z urzędu jak i na wniosek władz celnych kraju importu. W zakresie dotyczącym weryfikacji dowodów pochodzenia rola władz celnych kraju importu jest ograniczona. Ograniczenie to wynika także z postanowień art. 32 Protokołu Nr 4 UE. Mianowicie, w razie uzasadnionych wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprowadzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów Protokołu, władze celne kraju importu zwracają się o weryfikację, której dokonują władze celne kraju eksportu, a następnie informują wnioskodawcę o wynikach weryfikacji. Wyniki te muszą być takie, żeby umożliwiły wyraźne ustalenie, czy dokumenty są autentyczne i czy sprawdzane produkty można uznać za pochodzące ze Wspólnoty lub z Polski lub z innego kraju wymienionego w art. 4 Protokołu i czy spełniają inne wymogi Protokołu (art. 32 ust 1, 3, 5). Na marginesie tejże sprawy wyjaśnić trzeba, ze uzasadnione wątpliwości, o których wspomina art. 32 pkt 1 Protokołu Nr 4 powstały, gdy ujawniono liczne, wcześniej uzyskane z krajów Unii Europejskiej wyniki weryfikacji dowodów preferencyjnego pochodzenia samochodów. Ponieważ wyniki w innych sprawach były negatywne, okoliczność ta z natury rzeczy uzasadniała przeprowadzenie weryfikacji również i w tej sprawie.

Art. 83 Kodeksu celnego umożliwia organom celnym przeprowadzenie weryfikacji niezależnie od czasu i miejsca. Kodeks celny przewiduje mechanizm korygowania wartości celnej w ramach przyjętego zgłoszenia celnego. Organ celny w zwolnieniu towarów może z urzędu lub na wniosek zgłaszającego dokonać kontroli zgłoszenia celnego i jeżeli z tej kontroli wynika, że przepisy regulujące procedurę celną zostały zastosowane w oparciu o nieprawdziwe, nieprawidłowe lub niekompletne dane lub dokumenty, wówczas podejmuje niezbędne działania w celu właściwego zastosowania przepisów prawa celnego, biorąc pod uwagę nowe dane (art. 83 § 1-3 k.c.). Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Ponieważ pochodzenie towaru z Unii Europejskiej budziło wątpliwości, organ celny I instancji zwrócił się do belgijskich władz celnych o weryfikację deklaracji zamieszczonej na fakturze eksportera.

Skarżący zdaje się nie dostrzegać, ze z powyższych normatywnie wyrażonych unormowań prawnych wynika, iż w zakresie dotyczącym weryfikacji dowodu pochodzenia, organy celne kraju importu korzystają z wyników postępowania organów celnych kraju eksportu ("...będą informowane o wynikach weryfikacji...") i dokonują w omawianym zakresie jedynie oceny. Na uwagę zasługuje postanowienie zawarte w ust. 6 art. 32 Porozumienia, że jeżeli służby celne kraju eksportera nie udzielą odpowiedzi w ciągu 10 miesięcy od dnia złożenia wniosku o sprawdzenie albo jeżeli odpowiedź nie zawiera wystarczającej informacji do ustalenia autentyczności weryfikowanych dokumentów lub rzeczywistego pochodzenia produktów, to władze wnioskujące weryfikację odmawiają, jeżeli nie zaistnieją wyjątkowe okoliczności, wszelkich preferencji (art. 32 ust 6). Oznacza to, że organy celne kraju importera nie są uprawnione do żądania od władz celnych kraju eksportu żadnych dodatkowych dokumentów ponad wynik weryfikacji, a jeżeli wynik ten nie wystarcza, to zasadniczo istnieje podstawa do odmowy preferencji.

W rozważanym kontekście normatywnym, w świetle prawa polskiego (art. 194 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego i w związku z art. 11 Protokołu Nr 6 UE), dokumenty zagranicznej administracji celnej niewątpliwie stanowią dokument urzędowy, korzystający z domniemania prawdziwości tego co zostało w nim powiedziane, a jego obalenie wymaga przeciwdowodu. Ciężar domniemania prawdziwości co do twierdzeń zawartych w tych dokumentach ciąży zaś na skarżącym. Przeprowadzone przez belgijskie władze celne dochodzenie zgodnie z obowiązującym prawem potwierdziło, że przedmiotowy towar nie jest towarem pochodzącym z Unii Europejskiej w rozumieniu przepisów unijnych.

W świetle art. 11 p.p.s.a. oraz art. 11 k.p.c. wiążącym dla organów stosujących prawo jest wydany w postępowaniu karnym prawomocny wyrok skazujący, co do popełnienia przestępstwa. Związanie więc ustaleniami ogranicza się wyłącznie do wyroków skazujących; cyt.art. 11 nie dotyczy wyroków uniewinniających oraz orzeczeń umarzających postępowanie. Zarzuty skargi oparte na postanowieniu umarzającym dochodzenie o popełnieniu przestępstwa fałszowania faktury są bezzasadne.

Przywołane w skardze kasacyjnej przepisy wskazujące na naruszenie prawa materialnego (art. 13 § 3 pkt 4 i art. 16 § 1 Kodeksu celnego) nie zostały dostatecznie wywiedzione i nie mogły odnieść pożądanego skutku w świetle przytoczonego powyżej stanu faktycznego i prawnego sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny przepisów tych nie naruszył pomijając, że to na stronie skarżącej, a nie sądzie kasacyjnym istnieje obowiązek szczegółowego ich wskazania, które – zdaniem skarżącego - zostały naruszone.

Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się także naruszenia powołanego w skardze kasacyjnej art. 7 Konstytucji RP, skoro organy publiczne w niniejszej sprawie działały na podstawie i w granicach prawa .

Ze wskazanych wyżej przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie jest zasadna i na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.