Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2838/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-04-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Hasła tematyczne: Służba celna
Skarżony organ: Szef Służby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 138 par. 1 pkt 1,  art. 7,  art. 77,  art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska – Jung (spr.), Sędziowie WSA Danuta Kania, Andrzej Kołodziej, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi T.P. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie mianowania na stopień służbowy w korpusie aspirantów Służby Celnej 1) uchyla zaskarżoną decyzję 2) zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości


UZASADNIENIE

Szef Służby Celnej decyzją z dnia [...] października 2011 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] listopada 2009 r. o mianowaniu T. P. (dalej jako skarżący) na stopień służbowy [...] w korpusie aspirantów Służby Celnej, w zakresie określenia korpusu.

Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] listopada 2009 r. Dyrektor Izby Celnej w W., działając na podstawie art. 223 ust. 1 i ust. 4 oraz art. 115 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, mianował T. P. z dniem [...] listopada 2009 r. na stopień służbowy [...] w korpusie aspirantów Służby Celnej.

Pismem z dnia [...] grudnia 2009 r. T. P. odwołał się od ww. aktu mianowania do Szefa Służby Celnej zarzucając organowi I instancji:

1. Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego:

a) rażące naruszenie przepisów prawa, w tym zasady praworządności wyrażonej w art. 6 k.p.a. oraz bezpośrednio w art. 7 Konstytucji RP, poprzez nieuwzględnienie przepisu prawa powszechnie obowiązującego (art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej) i rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o interpretacje Szefa Służby Celnej zawarte w pismach: [...] oraz [...];

b) rażące naruszenie przepisu art. 7 k.p.a., poprzez wydanie decyzji bez niezbędnego wyjaśnienia stanu faktycznego dotyczącego zajmowania stanowiska związanego z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych lub pracowników,

2. naruszenie przepisu prawa materialnego w postaci art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, poprzez jego błędną wykładnię w zakresie pojęcia "przed dniem wejścia w życie ustawy" oraz jego niezastosowanie przy rozstrzygnięciu sprawy.

Wobec powyższego skarżący wnosił o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez mianowanie go na stopień służbowy podkomisarza celnego w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji ze wskazaniem, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy należy wziąć pod uwagę dyspozycję art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej.

W uzasadnieniu odwołania skarżący wskazał, że w trakcie pełnienia służby zajmował stanowiska służbowe związane z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych lub pracowników. W związku z powyższym spełniał warunki określone w art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy do mianowania do korpusu oficerów młodszych Służby Celnej. Zdaniem odwołującego pojęcie "przed dniem wejścia w życie ustawy", użyte w tym przepisie, powinno być rozumiane zgodnie z wykładnią językową, jako dowolny okres poprzedzający wejście w życie ustawy, tj. dowolny okres trwający co najmniej do dnia wejścia w życie ustawy.

Szef Służby Celnej, w odpowiedzi na powyższe odwołanie, w piśmie z [...] stycznia 2010 r. poinformował skarżącego, że mianowanie na stopień służbowy nie ma charakteru decyzji administracyjnej, a zatem nie przysługuje od niego odwołanie w trybie administracyjnym.

W piśmie z dnia [...] stycznia 2010 r. odwołujący skierował do Szefa Służby Celnej żądanie wydania decyzji w przedmiocie wniesionego odwołania od mianowania na stopień oraz wniósł o przeprowadzenie dowodów z dokumentów akt sprawy znajdujących się w Sądzie Rejonowym w Z., sygn. akt [...]. Odwołujący wyraził pogląd, że akt mianowania jest decyzją administracyjną i dlatego rozpatrzenie jego odwołania od tego aktu powinno nastąpić przez wydanie decyzji.

Szef Służby Celnej w piśmie z dnia [...] lutego 2010 r. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie mianowania na stopień, powołując się na orzeczenie NSA z dnia 28 maja 2009 r. (sygn. akt I OSK 961/08) zawierające pogląd odnośnie rozgraniczenia właściwości roszczeń funkcjonariuszy celnych, które zachowało aktualność w odniesieniu do obecnie obowiązujących przepisów art. 188 ust. 1, 2 i 3 oraz art. 189 ustawy o Służbie Celnej.

Odwołujący pismem z dnia [...] marca 2010 r. wniósł zażalenie do Ministra Finansów na niezałatwienie sprawy przez Szefa Służby Celnej w terminie określonym w art. 35 k.p.a.

Następnie pismem z dnia [...] marca 2010 r. T. P. skierował do Ministra Finansów "pismo w postępowaniu zażaleniowym", w którym wniósł o przeprowadzenie dowodów z dokumentów akt sprawy znajdujących się w Sądzie Rejonowym w S., sygn. akt [...] oraz przeprowadzenie dowodów z dokumentów akt sprawy znajdujących się w Sądzie Okręgowym w W., sygn. akt [...], na okoliczność niedopuszczalności drogi sądowej przed sądem powszechnym w sprawach dotyczących aktów mianowania funkcjonariuszy Służby Celnej oraz wyłączności w tych sprawach drogi postępowania administracyjnego przed organami Służby Celnej.

W odpowiedzi na ww. pisma Minister Finansów pismem z dnia [...] kwietnia 2010 r. stwierdził, że mianowanie na stopień nie jest decyzją administracyjną, a zatem Szef Służby Celnej nie jest organem odwoławczym w tej sprawie i dlatego nie doszło do zwłoki w załatwieniu sprawy.

W dniu [...] marca 2010 r. odwołujący skierował do Szefa Służby Celnej pismo w postępowaniu administracyjnym odwoławczym, w którym wniósł o przeprowadzenie dowodów z dokumentów akt sprawy znajdujących się w Sądzie Rejonowym w S., sygn. akt [...] oraz przeprowadzenie dowodów z dokumentów akt sprawy znajdujących się w Sądzie Okręgowym w W., sygn. akt [...], na okoliczność niedopuszczalności drogi sądowej przed sądem powszechnym w sprawach dotyczących aktów mianowania funkcjonariuszy Służby Celnej oraz wyłączności w tych sprawach drogi postępowania administracyjnego przed organami Służby Celnej.

Szef Służby Celnej w piśmie z dnia [...] kwietnia 2010 r. podtrzymał w całości swoje stanowisko dotyczące mianowania na stopień służbowy wyrażone we wcześniejszej korespondencji.

T. P. pismem z dnia [...] sierpnia 2010 r. ponownie wniósł o wydanie decyzji administracyjnej, na podstawie art. 104 § 1 w zw. z art.138 k.p.a. w przedmiocie wniesionego odwołania od aktu mianowania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej co do istoty.

Wobec ostatecznego przesądzenia przez Naczelny Sąd Administracyjny kwestii charakteru prawnego mianowania na stopnie służbowe Szef Służby Celnej decyzją z dnia [...] października 2011 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] listopada 2009 r. o mianowaniu skarżącego na stopień służbowy w korpusie aspirantów Służby Celnej w zakresie określenia korpusu.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podkreślił, że obowiązek nadania nowego stopnia służbowego funkcjonariuszom Służby Celnej w terminie do 30 listopada 2009 r. wynikał z przepisu art. 223 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, a mechanizm przypisywania funkcjonariuszom stopni w poszczególnych korpusach uregulowany został w ust. 2 - 6 art. 223. W świetle ww. przepisów zadaniem organu było umieścić danego funkcjonariusza w odpowiednim korpusie, precyzyjnie wskazanym w ustawie, w zależności od dotychczasowego stopnia lub zajmowanego stanowiska, bądź pełnionych obowiązków.

Badając zasadność mianowania skarżącego na stopień w korpusie aspirantów Służby Celnej, Szef Służby Celnej stwierdził, że w przypadku skarżącego przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy nie mógł mieć zastosowania. Powołany przepis dotyczy bowiem funkcjonariusza, który spełniał wskazane w nim wymogi w okresie bezpośrednio poprzedzającym dzień wejścia w życie ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, tj. na dzień [...] października 2009 r. Z dokumentów znajdujących się w aktach osobowych wynika natomiast jednoznacznie, że w dacie tej skarżący zajmował stanowisko [...] i posiadał stopień służbowy [...] nie pełniąc przy tym obowiązków na żadnym ze stanowisk związanych z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych lub pracowników. Stanowisko [...] nie zostało natomiast zaliczone do kategorii stanowisk kierowniczych, o których mowa w art. 17 ust. 1 i ust. 13 poprzednio obowiązującej ustawy z 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej. Również posiadany przez skarżącego stopień służbowy [...] nie upoważniał do określenia stopnia w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej.

Wobec powyższego obowiązkiem Dyrektora Izby Celnej w W. było mianowanie skarżącego na stopień w korpusie aspirantów Służby Celnej zgodnie z dyspozycją art. 223 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r.

Organ podkreślił jednocześnie, że nie kwestionuje faktu pełnienia w przeszłości przez skarżącego obowiązków na stanowisku związanym z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, jak również wykonywania zadań związanych z powierzeniem skarżącemu funkcji kierowania pracą sekcji. Z akt osobowych skarżącego wynika bowiem, że od [...] maja 1996 r. do [...] października 1996 r. skarżący pełnił obowiązki [...] w Oddziale Celnym w L.. Z dniem [...] listopada 1996 r. zostało powierzone T. P. stanowisko [...] w Oddziale Celnym. Następnie w okresie od dnia [...] grudnia 1996 r. do dnia [...] czerwca 1997 r. zostało zlecone skarżącemu pełnienie obowiązków [...] Oddziału Celnego w L. W okresie od dnia [...] lipca 1997 r. do dnia [...] listopada 1998 r. T. P. zajmował stanowisko [...] w Oddziale Celnym w L. Z dniem [...] listopada 1998 r. skarżący został przeniesiony na stanowisko [...]. W dalszej kolejności tj. z dniem [...] kwietnia 2000 r. zostało zlecone T. P. pełnienie obowiązków [...] w Urzędzie Celnym w L. Zaś z dniem [...] lipca 2000 r. skarżący, na podstawie art. 13 w związku z art. 91 ust. 4 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej, mianowany został do służby stałej w Urzędzie Celnym w L. na stanowisko [...] i nadano mu stopień [...]. T. P. obowiązki [...] w ww. Dziale pełnił do dnia [...] marca 2001 r., gdyż z dniem [...] kwietnia 2001 r. został przeniesiony do służby w Urzędzie Celnym w W. na stanowisko [...]. Następnie z dniem [...] maja 2002 r. zostały zlecone skarżącemu obowiązki [...] Referatu Kontroli Wewnętrznej w Izbie Celnej w W. Zaś z dniem [...] listopada 2002 r. T. P. awansował na stanowisko [...] w L., które zajmował do dnia [...] kwietnia 2004 r. Przyczyną odwołania z ww. stanowiska była reorganizacja struktury Izby Celnej w W.

Przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej mianowanie na stopień w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej uzależnia jednak od zajmowania, bezpośrednio przed dniem wejścia w życie ustawy, stanowiska związanego z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników lub pełnienia obowiązków na tym stanowisku.

Organ zaznaczył, że przepis art. 223 ustawy umiejscowiony został w rozdziale 14 zatytułowanym "Przepisy przejściowe". Usytuowanie ww. przepisu w tym, a nie innym rozdziale oznacza, że jest to przepis regulujący wyłącznie takie sytuacje, które mogą pojawiać się na tle wprowadzania w życie nowych uregulowań. Powyższe znajduje zaś potwierdzenie w zasadach techniki prawodawczej. Zgodnie bowiem z § 30 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej", w przepisach przejściowych reguluje się wpływ nowej ustawy na stosunki powstałe pod działaniem ustawy albo ustaw dotychczasowych, a w szczególności rozstrzyga się w nich:

1. czy i w jakim zakresie utrzymuje się czasowo w mocy instytucje prawne zniesione przez nowe przepisy;

2. czy zachowuje się uprawnienia i obowiązki oraz kompetencje powstałe w czasie obowiązywania uchylanych albo wcześniej uchylonych przepisów oraz czy skuteczne są czynności dokonane w czasie obowiązywania tych przepisów; sprawy te reguluje się tylko w przypadku, gdy nie chce się zachować powstałych uprawnień, obowiązków lub kompetencji albo chce się je zmienić albo też, gdy chce się uznać dokonane czynności za bezskuteczne;

3. czy i w jakim zakresie stosuje się nowe przepisy do uprawnień i obowiązków oraz do czynności, o których mowa w pkt 2.

Powyższe wskazuje zatem w sposób jednoznaczny, że skoro przepis art. 223 został zamieszczony w przepisach przejściowych, a w analizowanej ustawie wprowadzono nowy katalog stopni służbowych o częściowo zmienionej nomenklaturze i ich gradację, oznacza to, iż ustawodawca tym przepisem dostosował stan zastany do gradacji stopni służbowych wprowadzonych nową ustawą o Służbie Celnej. Mianowanie na stopień służbowy na podstawie art. 223 generalnie miało na celu mianowanie na stopień odpowiadający dotychczasowej pozycji w hierarchii katalogu stopni służbowych, a tylko w ściśle określonych przypadkach, wskazanych w art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy stanowiło awans.

Odmienna interpretacja zwrotu "przed dniem wejścia w życie ustawy", prowadziłaby zaś do skutków nie dających się pogodzić z zasadami logiki. Na takie rozumienie tego wyrażenia wskazuje również jego wykładnia językowa. Należy bowiem zwrócić uwagę, że gdyby uznać, iż przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej odnosi się do stanu istniejącego w dowolnym czasie przed dniem wejścia w życie ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, a nie wyłącznie do stanu bezpośrednio poprzedzającego ten dzień, doszłoby do wypaczenia sensu tej regulacji i prowadziłoby do rozwiązań, które nie dają się pogodzić z zasadami logiki, zważywszy, że jedną z zasad wykładni prawa jest założenie racjonalności prawodawcy. Organ podkreślił jednocześnie, że przywołane przez skarżącego orzeczenia dotyczące interpretacji użytego w ustawie zwrotu "przed dniem wejścia w życie ustawy" wydane zostały w odniesieniu do spraw, w których występowały zupełnie inne okoliczności faktyczne i prawne niż w niniejszej sprawie. Z tych względów brak jest uzasadnienia do przyjęcia analogicznej interpretacji tego określenia w odniesieniu do ustawy o Służbie Celnej.

Organ odwoławczy uznał zatem, że obowiązkiem Dyrektora Izby Celnej było mianowanie T. P., na podstawie art. 223 ust. 4, na określony stopień w korpusie aspirantów Służby Celnej. Z dokumentów zgromadzonych w aktach osobowych skarżącego wynika bowiem, iż w okresie bezpośrednio poprzedzającym dzień wejścia w życie ustawy o Służbie Celnej, pełnił on służbę na stanowisku [...] w stopniu [...].

W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie T. P. zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. Naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, poprzez jego błędną wykładnię w zakresie pojęcia "przed dniem wejścia w życie ustawy" oraz jego nie zastosowanie przy rozstrzygnięciu sprawy,

2. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez:

a) naruszenie art. 2 i art. 7 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.), zwanej dalej "Konstytucja RP", poprzez działanie organu wbrew zasadzie demokratycznego państwa prawnego, a także zasadzie działania organu państwa na podstawie i w granicach prawa oraz art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej "k.p.a.", tj. wyrażonej w tym przepisie zasady praworządności, poprzez nieuwzględnienie przepisu prawa powszechnie obowiązującego tj. art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej i rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o interpretacje Szefa Służby Celnej zawarte w pismach [...] i [...] oraz w oparciu o pisemne polecenie [...];

b) naruszenie przepisu art. 7 i 77 § 1 k.p.a., poprzez wydanie decyzji bez niezbędnego wyjaśnienia stanu faktycznego w postaci zajmowania przez skarżącego stanowiska związanego z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych lub pracowników;

c) naruszenie przepisu art. 138 § 1 k.p.a., poprzez wydanie rozstrzygnięcia nie przewidzianego w tym przepisie i rozstrzygnięcie sprawy tylko w zakresie korpusu, nie rozstrzygając w zakresie stopnia funkcjonariusza celnego.

W związku z powyższym wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie decyzji organu I instancji i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił stan faktyczny sprawy i wskazał, że w trakcie pełnienia służby był mianowany na stopień służbowy [...]. W czasie pełnienia pełnił następujące stanowiska służbowe:

1. Oddział Celny w L.;

- od lipca 1993 r. do kwietnia 1996 r. na stanowisku [...] a następnie [...],

- od maja 1996 r. do grudnia 1996 r. na stanowisku [...],

- od [...] grudnia 1996 r. do czerwca 1997 r. na stanowisku [...],

- od lipca 1997 r. do [...] listopada 1998 r. na stanowisku [...],

2. Urząd Celny w L. – [...];

- od [...] listopada 1998 r. do [...] kwietnia 2000 r. na stanowisku [...] ,

- od [...] kwietnia 2000 r. do [...] marca 2001 r. na stanowisku [...],

3. Urząd Celny w W. - Referat [...];

- od [...] kwietnia 2001 r. do [...] kwietnia 2002 r. na stanowisku [...] ,

4. Izba Celna w W. - Referat [...];

- od [...] maja 2002 r. do [...] października 2002 r. na stanowisku [...],

- od [...] listopada 2002 r. do [...] kwietnia 2004 r. na stanowisku Kierownika [...],

5. Izba Celna w W. - Wydział [...];

- od [...] maja 2004 r. do [...] czerwca 2004 r. na stanowisku [...],

- od [...] lipca 2004 r. do [...] czerwca 2007 r. na stanowisku [...],

6. Urząd Celny w L.;

- od [...] lipca 2007 r. do [...] stycznia 2009 r. na stanowisku [...] w Referacie [...],

- od [...] stycznia 2009 r. do [...] grudnia 2010 r. na stanowisku [...] w Referacie [...],

- od [...] stycznia 2011 r. do [...] lipca 2011 r. na stanowisku [...] w Referacie [...],

- od [...] lipca 2011 r. do obecnie na stanowisku [...] w Referacie [...].

Wskazał, iż zajmował stanowiska służbowe związane z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych lub pracowników:

- od maja 1996 r. do grudnia 1996 r. na stanowisku [...],

- od [...] grudnia 1996 r. do [...] czerwca 1997 r. na stanowisku [...],

- od [...] lipca 1997 r. do [...] listopada 1998 r. na stanowisku [...],

- od [...] kwietnia 2000 r. do [...] marca 2001 r. na stanowisku [...],

- od [...] maja 2002 r. do [...] października 2002 r. na stanowisku [...]

- od [...] listopada 2002 r. do [...] kwietnia 2004 r. na stanowisku [...].

W dalszej kolejności skarżący przypomniał, że z dniem [...] listopada 2009 r., na mocy aktu mianowania Dyrektora Izby Celnej w W., został mianowany na stopień służbowy [...] w korpusie aspirantów Służby Celnej i podkreślił, że akt mianowania wydany przez Dyrektora Izby Celnej w W. nie uwzględnia przepisów art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej. Zdaniem skarżącego, rażącym naruszeniem w zakresie prawa materialnego jest to, iż Szef Służby Celnej utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. w przedmiocie mianowania go z pominięciem przepisu art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej. Oba organy naruszyły tym samym wskazany przepis. Skarżący wskazał, że obowiązek uwzględnienia powyższego przepisu, jako podstawy prawnej mianowania, wynika wprost ze stanu faktycznego sprawy, albowiem w okresie od [...] maja 1996 r. do [...] kwietnia 2004 r. zajmował stanowiska, które były związane z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych lub pracowników. W związku z tym, że powyższa okoliczność miała miejsce przed [...] października 2009 r., tj. przed datą wejścia w życie ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, zdaniem skarżącego, mianowanie go na stopień w korpusie oficerów młodszych było obligatoryjne. Pojęcie "przed dniem wejścia w życie ustawy" powinno być bowiem rozumiane zgodnie z wykładnią językową, jako dowolny okres poprzedzający wejście ustawy w życie. Zastosowanie wykładni przyjętej przez Dyrektora Izby Celnej, opartej na pisemnych wskazówkach Szefa Służby Celnej, prowadzi, w ocenie skarżącego, do interpretacji rozszerzającej powyższe pojęcie. Literalna wykładnia użytego w art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej zwrotu "przed dniem wejścia w życie ustawy" jednoznacznie prowadzi do wniosku, że chodzi o czas istniejący przed wejściem w życie ustawy. Jeśliby bowiem wolą racjonalnego ustawodawcy było, aby stan opisany w przepisie istniał wyłącznie do dnia wejścia w życie tej ustawy, to dałby temu wyraz zamieszczając zamiast zwrotu "przed dniem wejścia w życie ustawy" zwrot "do dnia wejścia w życie ustawy" lub "w dniu wejścia w życie ustawy". Skarżący wskazał przy tym, że zwrot "w dniu wejścia w życie ustawy" został użyty przez ustawodawcę w tym samym akcie w art. 222.

Skarżący zarzucił ponadto, że Szef Służby Celnej, wydając zaskarżoną decyzję, rozstrzygnął sprawę w zakresie określenia korpusu, a nie wypowiedział się co do stopnia służbowego funkcjonariusza celnego. Zdaniem skarżącego organ II instancji nie może ograniczać się w sentencji wyłącznie do korpusu, skoro decyzja Dyrektora Izby Celnej dotyczyła dwóch elementów, tj. korpusu i stopnia służbowego. Decyzja organu odwoławczego, która swoim rozstrzygnięciem wykracza poza zakres kompetencji wyznaczony przepisem art. 138 k.p.a., wydana jest z rażącym naruszeniem prawa i w związku z tym powinna zostać uchylona.

Szef Służby Celnej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nic stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Skarga T. P. analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 115 ust 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323), w Służbie Celnej obowiązują następujące korpusy i stopnie służbowe:

1) korpus szeregowych Służby Celnej:

a) aplikant celny,

b) starszy aplikant celny;

2) korpus podoficerów Służby Celnej:

a) młodszy rewident celny,

b) rewident celny,

c) starszy rewident celny,

d) młodszy rachmistrz celny,

e) rachmistrz celny,

f) starszy rachmistrz celny;

3) korpus aspirantów Służby Celnej:

a) młodszy aspirant celny,

b) aspirant celny,

c) starszy aspirant celny;

4) korpus oficerów młodszych Służby Celnej:

a) podkomisarz celny,

b) komisarz celny,

c) nadkomisarz celny;

5) korpus oficerów starszych Służby Celnej:

a) podinspektor celny,

b) młodszy inspektor celny,

c) inspektor celny;

6) korpus generałów Służby Celnej,

a) nadinspektor celny,

b) generał Służby Celnej.

Stosownie zaś do art. 223 ust 2 - 6 cytowanej ustawy funkcjonariuszowi celnemu pełniącemu przed dniem wejścia w życie ustawy służbę w stopniu komisarza celnego, nadkomisarza celnego, generalnego komisarza celnego albo krajowego komisarza celnego określa się stopień w korpusie oficerów starszych Służby Celnej (ust 2). Funkcjonariuszowi celnemu, który przed dniem wejścia w życie ustawy pełnił służbę w stopniu aspiranta celnego, starszego aspiranta celnego albo podkomisarza celnego lub zajmował stanowisko, które wiązało się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, bądź pełnił obowiązki na tym stanowisku oraz pełnił służbę w służbie stałej w stopniu innym niż wymieniony w pkt 1 i w ust. 2 określa się stopień w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej (ust 3). Funkcjonariuszowi celnemu, który przed dniem wejścia w życie ustawy pełnił służbę w stopniu młodszego aspiranta celnego, starszego dyspozytora celnego albo dyspozytora celnego określa się stopień w korpusie aspirantów Służby Celnej (ust 4). Funkcjonariuszowi celnemu, który przed dniem wejścia w życie ustawy pełnił służbę w stopniu młodszego dyspozytora, starszego rewidenta celnego, rewidenta celnego albo młodszego rewidenta celnego określa się stopień w korpusie podoficerów Służby Celnej (ust 5). Funkcjonariuszowi celnemu, który przed dniem wejścia w życie ustawy pełnił służbę w stopniu aplikanta celnego określa się stopień w korpusie szeregowych Służby Celnej (ust 6).

Z przytoczonych powyżej przepisów wynika, że stopień funkcjonariusza celnego uzależniony jest od korpusu, stąd też mianowanie do określonego korpusu wiąże się zawsze z mianowaniem na jeden ze stopni przypisanych do tego korpusu. Z powyższego wynika zatem, że mianowanie na stopień służbowy w korpusie stanowi w sensie materialnym jedną sprawę administracyjną, załatwianą w drodze jednego rozstrzygnięcia tj. mianowania na określony stopień służbowy w danym korpusie (por. wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 1685/11).

W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, Szef Służby Celnej zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2011 r. nie rozstrzygnął o całości sprawy. Akt mianowania wydany przez Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] listopada 2009 r. zawierał bowiem w sobie rozstrzygnięcie dotyczące mianowania skarżącego na stopień służbowy [...] w korpusie aspirantów celnych. W odwołaniu i kolejnych wystąpieniach skarżący również podkreślał zakres swego żądania - zmianę aktu mianowania w zakresie stopnia służbowego i korpusu. Tymczasem zaskarżona decyzja zawierała rozstrzygnięcie organu jedynie w zakresie korpusu. W tym zakresie organ rozpatrzył zarzuty skarżącego wskazane w odwołaniu i w kolejnych pismach. W tym zakresie również przedstawił stanowisko w odpowiedzi na skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Takie działanie organu w ocenie Sądu narusza przepisy art. 7, art. 77 i art. 107 k.p.a., określające reguły postępowania nakładające na organ administracji publicznej obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych kroków, zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, obowiązek wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny materiału dowodowego oraz obowiązek uzasadnienia rozstrzygnięcia, według wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a.

Odnosząc się natomiast do pozostałych zarzutów skarżącego, należy wskazać, że są one bezzasadne. W pierwszej kolejności należy wskazać, że organ dokonał prawidłowej wykładni zwrotu "przed dniem wejścia w życie ustawy zajmował stanowisko" wskazanego w art. 223 ust 3 pkt 2 cytowanej ustawy. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się bowiem, że wykładnia językowa tego zwrotu nie prowadzi do jasnego i jednoznacznego rezultatu i wniosku. Dlatego też trzeba odwołać się do reguł wykładni systemowej oraz celowościowej, pozwalających rozstrzygnąć wątpliwości, jakie może nasuwać wykładnia językowa, a w szczególności pozwalających uzasadnić wybór między różnymi możliwościami interpretacji językowej danego zwrotu czy przepisu.

Biorąc pod uwagę cel, jaki miała osiągnąć ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, tj. m.in. uporządkowanie obszaru w zakresie stanowisk i stopni służbowych funkcjonariuszy celnych, w tym stworzenie korpusów stopni służbowych na wzór innych służb mundurowych oraz cel przepisów przejściowych tej ustawy, które miały zapewnić płynną i transparentną zmianę dotychczasowych stosunków służbowych funkcjonariuszy celnych w stosunki kreowane tą ustawą oraz umiejscowienie przepisów art. 233 określających szczegółowo zasady przyporządkowania funkcjonariuszy celnych, z uwzględnieniem posiadanych przez nich "przed dniem wejścia w życie ustawy" stopni służbowych, do określonych korpusów, bez pozostawienia tych kwestii uznaniu administracyjnemu, należy wysnuć wniosek, że regulacja ta nie miała na celu awansowania funkcjonariuszy z uwzględnieniem dotychczasowego przebiegu służby, lecz tylko płynne przeniesienie ich w realia nowej regulacji prawnej. Dlatego też zwrot "przed dniem wejścia w życie ustawy" nie może być odczytywany inaczej, niż jako odnoszący się do momentu bezpośrednio poprzedzającego wejście w życie ustawy. Inna interpretacja tego zwrotu, że chodzi w nim o dowolny okres przed wejściem w życie tej ustawy, prowadziłaby bowiem w efekcie do uznaniowości w zakresie przyporządkowania funkcjonariuszy do określonych korpusów, w zależności od tego, jaki okres służby danego funkcjonariusza, poprzedzający wejście w życie ustawy, kierownik urzędu wziąłby pod uwagę. Taki sposób rozumienia tego zwrotu nie prowadzi także do sprzeczności w rozumieniu przepisów przejściowych, zawartych w innych artykułach tej ustawy, w których został on użyty (por. wyrok WSA w Warszawie sygn. akt II SA/Wa 608/11 z 21 czerwca 2011r., sygn. akt II SA/Wa 1008/11 z dnia 19 lipca 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 798/11 z dnia 26 października 2011 r., publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zaskarżona decyzja nie narusza również art. 2 i 7 Konstytucji RP i wyrażonej w nich zasady demokratycznego państwa prawnego. Zasada ta znajduje swoje odzwierciedlenie w art. 6 k.p.a. i oznacza, że organ jest zobligowany do oparcia swego rozstrzygnięcia na przepisie obowiązującym w dacie podejmowania decyzji, co też w rozpatrywanej sprawie miało miejsce. Odmienna zaś interpretacja tego przepisu przez stronę skarżącą nie świadczy, iż organ naruszył wskazane powyżej przepisy Konstytucji RP.

Reasumując, Szef Służby Celnej rozstrzygając w zaskarżonej decyzji jedynie kwestie dotyczące stopnia służbowego, na który został mianowany skarżący, pomijając kwestie związane z korpusem, nie rozstrzygnął o całości sprawy, czym naruszył przepisy art. 7, 77 i 107 k.p.a., a naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Dlatego też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270) , orzekł jak w sentencji.