Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 580/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-07-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 207, 212, 222
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: art. 36 ust. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 122 poz 851
law: Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Dałkowska – Szary Sędziowie Sędzia NSA Maria Czapska – Górnikiewicz Sędzia del. NSA Janina Kosowska (spr.) Protokolant asystent sędziego Hubert Sęczkowski po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 listopada 2011 r. sygn. akt IV SA/Gl 41/11 w sprawie ze skargi S. S.A. z siedzibą w M. obecnie A. S.A. z siedzibą w M. na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie nadzoru sanitarnego 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i oddala skargę, 2) zasądza od A S.A. z siedzibą w M. na rzecz Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach kwotę 400 (czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 7 listopada 2011 r., sygn. akt IV SA/Gl 41/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpoznaniu skargi S. S. A. w M. na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia [...] listopada 2010 r., Nr [...], w przedmiocie nadzoru sanitarnego, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia [...] września 2010 r., Nr [...], zasądził zwrot kosztów postępowania oraz orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

Opisując stan faktyczny niniejszej sprawy Sąd I instancji wskazał, iż Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Katowicach, decyzją z dnia [...] września 2010 r., na podstawie art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r., Nr 122, poz. 851 ze zm.), zwanej dalej w skrócie upis, § 1 i 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 5 marca 2010 r. w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. Nr 36, poz. 203), zwanego dalej rozporządzeniem z dnia 5 marca 2010 r., ustalił dla skarżącej opłatę w wysokości 70 zł za przeprowadzenie w dniu 17 sierpnia 2010 r. kontroli sanitarnej. W uzasadnieniu wskazał, że w ramach przeprowadzonej kontroli stwierdzono występowanie nieprawidłowości, zaś zgodnie z art. 36 ust. 1 upis, za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego pobiera się opłaty w wysokości kosztów ich wykonania. Z uwagi na fakt, że stawka opłat za wykonanie czynności obejmuje z tytułu przeprowadzenia czynności kontrolnych 35 zł za każdą godzinę, a pracownicy przeprowadzili kontrolę w ciągu 2 godzin, opłata wynosi 70 zł.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła skarżąca, podnosząc, iż wprawdzie otrzymała decyzję, mocą której w związku ze stwierdzonymi podczas kontroli nieprawidłowościami nałożono na nią określone w niej obowiązki, jednakże nie zgadza się z nimi i z tego powodu wniosła odwołanie od tej decyzji. Z uwagi na powiązanie obu rozstrzygnięć za uzasadniony uznała wniosek o uchylenie lub zawieszenie przedmiotowej decyzji.

Decyzją z dnia [...] listopada 2010 r., Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Katowicach utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu, po uprzednim przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania, a także motywów, jakimi kierował się organ I instancji, podejmujący zaskarżone rozstrzygnięcie oraz argumentacji skarżącej, stwierdził, iż z uwagi na wyniki przeprowadzonej w dniu 17 sierpnia 2010 r. kontroli oraz wydaną decyzję o nałożeniu na skarżącą określonych obowiązków brak jest podstaw do uwzględnienia wniesionego przez nią odwołania.

W skardze na przedmiotową decyzję skarżąca zarzuciła jej niezgodność z prawem, polegającą na tym, że nałożono na nią obowiązek uregulowania rachunku w kwocie 70 zł za czynności kontrolne, których wyniki zostały nieprawidłowo ocenione przez organy inspekcji sanitarnej. Podkreśliła, że wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję, mocą której nałożono na nią określone obowiązki i dodała, że stosownie do obowiązujących unormowań prawnych nie pobiera się opłat od osób oraz jednostek organizacyjnych obowiązanych do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych, jeżeli w wyniku badań nie stwierdzono naruszeń tych wymagań.

W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zarówno zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, a uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie wskazał, iż stosownie do art. 36 ust. 1 upis, za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego pobiera się opłaty w wysokości kosztów ich wykonania. Opłaty ponosi osoba lub jednostka organizacyjna obowiązana do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych. Jednocześnie zgodnie z art. 36 ust. 2 upis, przedmiotowych opłat nie pobiera się, jeżeli w wyniku badań nie stwierdzono naruszenia tych wymagań.

W świetle powyższego zauważył, iż byt prawny kontrolowanego rozstrzygnięcia jest w bezpośredni sposób związany z rozstrzygnięciem organów inspekcji sanitarnej podjętym w następstwie przeprowadzonej kontroli. Mając to na uwadze wskazał, iż decyzją z dnia [...] września 2010 r., Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Katowicach nałożył na skarżącą określone w tej decyzji obowiązki. Następstwem tego rozstrzygnięcia stała się decyzja organu I instancji z dnia [...] września 2010 r., mocą której na skarżącą nałożono obowiązek uiszczenia kwoty 70 zł tytułem opłaty za przeprowadzone czynności kontrolne. Wydanie takiego rozstrzygnięcia miało swoje umocowanie prawne, jak również wynikało z materiału dowodowego, zgromadzonego w trakcie postępowania. Sąd I instancji wskazał, iż decyzja z dnia [...] września 2010 r. została następnie utrzymana w mocy przez Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach. Tym samym w dalszym ciągu istniała podstawa prawna mająca umocowanie w stanie faktycznym dla wydania rozstrzygnięcia nakładającego na skarżącą opłatę z tytułu przeprowadzonych czynności kontrolnych. W następstwie przeprowadzonej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach kontroli rozstrzygnięć podjętych przez organy inspekcji sanitarnej w tej sprawie uwzględniona została jednak skarga na decyzje tych organów. Eliminacja z obrotu prawnego wskazanych decyzji sprawia natomiast, że upadła podstawa prawna decyzji wydanych w niniejszej sprawie, albowiem ich byt prawny połączony jest z rozstrzygnięciem nakładającym na skarżącą określone obowiązki. Powyższe uzasadnia tym samym uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę kasacyjną złożył organ odwoławczy. Zaskarżając przedmiotowy wyrok w całości jako podstawę kasacyjną wskazał naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 36 ust. 2 upis poprzez błędne przyjęcie, że skarżąca nie dopuściła się naruszenia obowiązków, uzasadniających wydanie przez organy inspekcji sanitarnej decyzji wyeliminowanych z obrotu prawnego zaskarżonym wyrokiem.

W oparciu o przytoczoną podstawę kasacyjną organ odwoławczy wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazał, iż następstwem nałożenia na skarżącą obowiązków decyzją z dnia [...] września 2010 r. stała się decyzja organu I instancji z dnia [...] września 2010 r., mocą której nałożono na nią obowiązek uiszczenia opłaty w wysokości 70 zł za przeprowadzone czynności kontrolne. Stwierdził, iż nałożenie przedmiotowej opłaty znajduje uzasadnienie w art. 36 upis, dlatego też decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy. Zauważył, iż z uwagi na to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wyrokiem z dnia 7 listopada 2011 r., sygn. akt IV SA/Gl 42/11, uwzględnił skargę skarżącej i uchylił decyzje organów inspekcji sanitarnej z dnia [...] września 2010 r. i z dnia [...] listopada 2010 r. w przedmiocie nałożenia na skarżącą określonych obowiązków, złożył skargę kasacyjną od tego wyroku. W tej zaś sytuacji niniejsza skarga kasacyjna zależna jest od tego, czy uwzględniona zostanie skarga kasacyjna od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 listopada 2011 r., sygn. akt IV SA/Gl 42/11.

Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 2 lipca 2013 r., pełnomocnik skarżącej, wskazując, iż skarżąca zmieniła nazwę na A S. A., wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, wymienione w art. 183 § 2 ppsa, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, to Sąd rozpoznając sprawę związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskiem. W świetle art. 174 ppsa, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1/ naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2/ naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podstawa, na której oparta została skarga kasacyjna w niniejszej sprawie okazała się usprawiedliwiona.

Zauważyć należy, iż w świetle z art. 36 ust. 1 upis, za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego pobiera się opłaty w wysokości kosztów ich wykonania. Opłaty ponosi osoba lub jednostka organizacyjna obowiązana do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych. Stosownie jednak do art. 36 ust. 2 upis, przedmiotowych opłat nie pobiera się, jeżeli w wyniku badań nie stwierdzono naruszenia tych wymagań.

Mając na uwadze powyższe, wskazać należy, iż w dniu 17 sierpnia 2010 r. w zakładzie skarżącej przeprowadzona została przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Katowicach kontrola sanitarna, podczas której stwierdzono nieprawidłowości w zakresie przestrzegania przez skarżącą przepisów § 4 i 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 grudnia 2004 r. w sprawie substancji, preparatów, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy (Dz. U. Nr 280, poz. 2771 ze zm.). Zgodnie z protokołem kontroli, do której ustaleń skarżąca nie wniosła zastrzeżeń, łączny czas kontroli wyniósł 2 godziny. W następstwie przeprowadzonej kontroli, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Katowicach, decyzją z dnia [...] września 2010 r., Nr [...], zarządził zaprowadzić przez skarżącą: a/ rejestr prac, których wykonywanie powoduje konieczność pozostawania w kontakcie z substancjami, preparatami, czynnikami lub procesami technologicznymi o działaniu rakotwórczym lub mutagennym; b/ rejestr pracowników narażonych na działanie substancji, preparatów, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym, a ponadto nakazał przekazać Śląskiemu Państwowemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Sanitarnemu "Informację o substancjach, preparatach, czynnikach lub procesach technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym" oraz przeszkolić pracowników w zakresie ryzyka dla zdrowia jakie wynika z oceny narażenia zawodowego i dodatkowego ryzyka wynikającego z palenia tytoniu oraz środków ostrożności, które powinny być podejmowane w celu ograniczenia narażenia. W konsekwencji tego rozstrzygnięcia organ I instancji wydał decyzję z dnia [...] września 2010 r., mocą której na skarżącą nałożono obowiązek uiszczenia kwoty 70 zł tytułem opłaty za przeprowadzone czynności kontrolne. Zgodnie bowiem z § 2 pkt 1 Zarządzenia Nr 4 Dyrektora Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Katowicach z dnia 11 marca 2010 r., wydanego na podstawie rozporządzenia z dnia 5 marca 2010 r., stawka ryczałtowa opłaty z tytułu przeprowadzenia czynności kontrolnych w zakresie przestrzegania przez osobę lub jednostkę organizacyjną wymagań higienicznych i zdrowotnych wynosi 35 zł za godzinę. Decyzja z dnia [...] września 2010 r. została następnie utrzymana w mocy przez Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach, decyzją z dnia [...] listopada 2010 r., Nr [...], a w konsekwencji, decyzją z tego samego dnia, organ odwoławczy utrzymał w mocy również decyzję organu I instancji.

Wyrokiem z dnia 7 listopada 2011 r., sygn. akt IV SA/Gl 42/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpoznaniu skargi skarżącej, uchylił jednak zarówno decyzję z dnia [...] listopada 2010 r., jak i decyzję z dnia [...] września 2010 r. Z uwagi na to, że rozstrzygnięcia organów inspekcji sanitarnej, objęte kontrolą w niniejszej sprawie, związane są z rozstrzygnięciami, uchylonymi wskazanym wyrokiem, Sąd I instancji za konieczne uznał również w niniejszej sprawie uchylenie zarówno decyzji z dnia [...] listopada 2010 r., jak i decyzji z dnia [...] września 2010 r.

Wyrokiem z dnia 2 lipca 2013 r., sygn. akt II OSK 581/12, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił jednak wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 listopada 2011 r., sygn. akt IV SA/Gl 42/11, i oddalił skargę skarżącej. Powyższe oznacza, że decyzje z dnia [...] września 2010 r. i z dnia [...] listopada 2010 r., nakładające na skarżącą określone w tej pierwszej obowiązki, zostały przywrócone do obrotu prawnego. W konsekwencji odpadła podstawa do wyeliminowania z tego obrotu decyzji, objętych kontrolą w niniejszej sprawie. Skoro natomiast w wyniku przeprowadzonej w dniu 17 sierpnia 2010 r. w zakładzie skarżącej kontroli stwierdzono określone nieprawidłowości, których eliminacji służyć ma funkcjonująca w obrocie prawnym decyzja nakładająca na skarżącą określone w niej obowiązki, to przyjąć należy, iż w warunkach niniejszej sprawy istnieją podstawy do nałożenia na skarżącą obowiązku poniesienia opłaty na podstawie art. 36 ust. 1 upis.

W tych okolicznościach, Naczelny Sąd Administracyjny za konieczne uznał uchylenie zaskarżonego wyroku oraz przy uwzględnieniu zasad ekonomii procesowej i wykorzystaniu uprawnienia z art. 188 ppsa, oddalenie skargi. Tym samym, na podstawie art. 188 w związku z art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowaniach kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 ppsa.