Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1669/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2022-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3, art. 136 § 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 2 ust. 3, art. 28 ust. 4, art. 50 ust. 1 pkt 2, pkt 4, art. 52
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur – Selwa Sędziowie WSA Piotr Godlewski AWSA Karina Gniewek – Berezowska /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 marca 2022 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postepowania w sprawie budowy odcinka rurociągu kanalizacji sanitarnej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego W. S. kwotę 997 zł /słownie: dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: "WINB", "organ odwoławczy", "organ II instancji") z dnia [...] września 2021 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: "PINB", "organ I instancji") z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] umarzającą postępowanie w sprawie legalności budowy odcinka rurociągu kanalizacji sanitarnej.

W podstawie prawnej decyzji wskazano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.; dalej: "k.p.a.").

Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu: w dniu 15 kwietnia 2021 r. pracownicy Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w [...] przeprowadzili kontrolę na działkach [...] i [...] położonych w miejscowości [...], stanowiących własność P. i W.S. W trakcie kontroli stwierdzono, że przez teren ww. działek przebiega rurociąg kanalizacji sanitarnej wykonany z rur żeliwnych i PCV o średnicy Ø 200 mm. Na działce nr [...] usytuowana jest studzienka rewizyjna wykonana z kręgów betonowych Ø 1000 mm przykryta pokrywą żelbetową z włazem żeliwnym. Głębokość studzienki mierząc od dołu pokrywy żelbetowej do dna studzienki wynosi około 1 m. Na dzień przeprowadzenia kontroli rurociąg usytuowany był średnio na głębokości 0,5m do 0,6m od powierzchni gruntu. Ustalono również, że rurociąg został wykonany w latach 1980 - 1990 ubiegłego wieku. Najprawdopodobniej są nim odprowadzane ścieki z wyżej położonych domków letniskowych do zbiornika po byłej oczyszczalni ścieków, który mieści się w budynku usytuowanym na działce nr [...].

W toku postępowania organ zwrócił się do właściwych instytucji z prośbą o przesłanie posiadanych dokumentów w przedmiotowej sprawie. Na podstawie pozyskanych dokumentów PINB ustalił, że Urząd Wojewódzki w [...] Wydział Ochrony Środowiska, Geologii i Gospodarki Wodnej decyzją z dnia [...] lipca 1982 r. znak: [...] udzielił Urzędowi Wojewódzkiemu w [...] Kuratorium Oświaty i Wychowania pozwolenia wodno-prawnego na odprowadzanie ścieków oczyszczonych z Ośrodka Wczasowo-Wypoczynkowego w [...] do potoku [...]. Decyzją z dnia [...] marca 1987 r. znak: [...] Urząd Wojewódzki Wydział Ochrony Środowiska, Gospodarki Wodnej i Geologii przedłużył warunki pozwolenia wodno-prawnego. Następnie decyzją z dnia [...] listopada 1988 r. znak: [...] Urząd Wojewódzki Wydział Planowania Przestrzennego Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego zatwierdził Urzędowi Wojewódzkiemu Kuratorium Oświaty i Wychowania w [...] plan realizacyjny obejmujący budowę oczyszczalni ścieków, która odbierać będzie ścieki ośrodka wypoczynkowego w [...] oraz domków letniskowych zlokalizowanych w sąsiedztwie. Z mapy stanowiącej załącznik nr 1 do ww. decyzji wynika, że naniesiona sieć kanalizacji sanitarnej o średnicy Ø 200 mm przebiega przez działkę nr [...] i działkę nr [...] wraz ze studzienką rewizyjną usytuowaną na działce [...] i znajdują się w tym samym miejscu co w dniu przeprowadzonej kontroli.

Organ I instancji podał, że czynności mające na celu odnalezienie decyzji o pozwoleniu na budowę przedmiotowej sieci kanalizacyjnej nie przyniosły rezultatu. W ocenie organu fakt ten nie może jednak stanowić "automatycznej" podstawy do uznania, że odcinek sieci kanalizacyjnej został wybudowany samowolnie, a w związku z tym nie można nakazać jego rozbiórki, jak również nałożenia obowiązku jego legalizacji, gdyż nie doszło do naruszenia prawa. Zdaniem PINB brak jest podstaw do prowadzenia postępowania administracyjnego, ponieważ budowa odcinka rurociągu kanalizacji sanitarnej oraz studzienki rewizyjnej została wykonana zgodnie z przepisami.

W związku z powyższym decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r. PINB, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 1333 z późn. zm.; dalej: "u.P.b.") umorzył w całości postępowanie administracyjne w sprawie legalności budowy odcinka rurociągu kanalizacji sanitarnej przebiegającego przez działkę nr [...] i działkę nr [...] oraz studzienki rewizyjnej usytuowanej na działce [...] w m. [...].

Z wydaną decyzją nie zgodzili się P.S. i W.S. W odwołaniu podnieśli, że nie została sprawdzona zgodność głębokości posadowienia studzienki rewizyjnej oraz rur kanalizacyjnych z projektem oraz inwentaryzacją geodezyjną. Zgodnie z mapą dno studzienki rewizyjnej powinno znajdować się na głębokości 1,44 m od pokrywy, jednak w rzeczywistości wynosi mniej niż 1 m, natomiast rury jak opisano w decyzji na głębokości ok. 0,5m - 0,6m, a miejscami nawet 0,2m (zalegający w dniu kontroli na działce śnieg uniemożliwiał pełny obraz sytuacji). Nie zbadano również jakimi materiałami zgodnie z projektem powinna być wybudowana sieć kanalizacyjna. Podnieśli także, że w decyzji nie ma odniesienia do stanu technicznego oraz do stanu prawnego sieci kanalizacyjnej. Nie wyjaśniono też, dlaczego postępowanie zostało wszczęte z urzędu, mimo wniosku stron oraz tego, dlaczego do rozstrzygnięcia sprawy nie zastosowano innych przepisów przewidzianych przepisami prawa budowlanego, np. art. 50, czy art. 51.

W wyniku rozpoznania wniesionego odwołania, WINB opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] września 2021 r. utrzymał zaskarżoną decyzję mocy, zaznaczając jednak, że o umorzeniu postępowania zadecydowały inne przyczyny niż te wskazane w decyzji organu I instancji.

Jak wskazał organ, z pisma Kierownika Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [...] z dnia 26 sierpnia 2021 r. wynika, że kanalizacja sanitarna przebiegająca przez działki nr [...] i [...] została wniesiona na mapę inwentaryzacją powykonawczą kanalizacji wykonanej w 1990 r. W związku z powyższym WINB stwierdził, że rurociąg kanalizacji sanitarnej przebiegający m.in. przez ww. działki oraz studzienka rewizyjna usytuowana na działce [...], zostały wykonane przed 1 stycznia 1995 r., a więc pod rządami ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. Z dokumentów przekazanych przy ww. piśmie wynika, że wymienione działki powstały przy podziale działki nr [...] w 2011 r.

Organ odwoławczy wyjaśnił następnie, że w dacie budowy przedmiotowego odcinka rurociągu kanalizacji sanitarnej przepis art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane wprowadził zasadę, że roboty budowlane, z wyjątkiem rozbiórek, można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę. Natomiast w rozporządzeniu Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (Dz.U. Nr 8, poz. 48 ze zm.) zostały wprowadzone ściśle określone wyjątki zwolnień od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Zgodnie z § 19 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia uzyskanie pozwolenia na budowę obowiązuje w razie: inwestycji, dla których zgodnie z przepisami w § 9 jest wymagane ustalenie przez właściwy organ miejsca i warunków realizacji inwestycji. Z kolei § 9 ust. 1 pkt 4 stanowi, że ustalenia przez właściwy organ miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej wymaga wykonanie stałych sieci lub linii uzbrojenia terenu: wodociągowych, kanalizacyjnych, cieplnych, gazowych, elektroenergetycznych, telekomunikacyjnych i na paliwa płynne, z wyjątkiem sieci i linii uzbrojenia terenu poszczególnych nieruchomości, pasów drogowych, obszarów kolejowych i lotnisk.

WINB wskazał, że przedmiotowa sieć kanalizacji sanitarnej została zrealizowana dla potrzeb (obsługi) konkretnej wyodrębnionej nieruchomości, jako uzbrojenie jej terenu, tj. ośrodka wypoczynkowego w [....], a zatem jej budowa korzystała ze zwolnienia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę na podstawie wyjątku określonego w § 9 ust. 1 pkt 4 w zw. z § 19 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. W wietle powyższego, w ocenie organu II instancji na wykonanie przedmiotowego odcinka rurociągu kanalizacji sanitarnej przebiegającego przez ww. działki oraz studzienki rewizyjnej nie było wymagane uzyskanie pozwolenia na budowę.

Jednocześnie WINB ocenił, że brak jest podstaw do stwierdzenia, że roboty zostały wykonane w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska (art. 50 ust. 1 pkt 2 obecnie obowiązującej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane) lub w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach (art. 50 ust. 1 pkt 4 u.P.b.). Wskazał, że prowadzone przez organ I instancji postępowanie nie wykazało, żeby przedmiot postępowania powodował realne zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, zwłaszcza biorąc pod uwagę, że istnieje od około 30 lat.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniósł W.S. (dalej: "skarżący"), reprezentowany przez fachowego pełnomocnika – radcę prawnego. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1. art. 50 ust. 1 pkt 2 u.P.b. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, co skutkowało niewłaściwym przyjęciem, że wieloletnie użytkowanie rurociągu i studzienki wyklucza możliwość spowodowania zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia lub zagrożenia środowiska,

2. Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowania (Dz.U. 2019 r. poz. 1065), poprzez jego niezastosowanie, co w konsekwencji uniemożliwiło ocenę zagrożenia użytkowania rurociągów i studzienki dla bezpieczeństwa ludzi lub mienia lub zagrożenia środowiska,

3. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1-3, art. 80 i art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, które to uchybienie doprowadziło do niewychwycenia przez organ konieczności uzupełnienia postępowania I-instancyjnego w znaczącej części, wskutek wadliwego przyjęcia, że organ wyjaśnił w należyty sposób stan faktyczny mimo zaniechania przeprowadzenia własnych ustaleń, w tym nie dokonania oględzin rurociągu i studzienki oraz nie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego dotyczącego oddziaływania instalacji rurociągu i studzienki na środowisko.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W piśmie procesowym z dnia 20 grudnia 2021 r. uczestnik postępowania K.M. odniósł się do przedstawionych w skardze zarzutów, wnosząc o oddalenie skargi. Zdaniem ww. uczestnika postępowania zarzuty skargi są bezzasadne – studzienka sanitarna oraz system rurociągów spełniają swoją rolę, a przeciwnego wniosku nie może uzasadniać zastosowanie plastikowych zamiast żeliwnych rur w przedmiotowym systemie urządzeń ani ich montaż poza dopuszczalną aktualnie normą wystawania ponad poziom gruntu. Nie istnieją zatem obiektywne możliwości do występowania zagrożeń bezpieczeństwa środowiska, mienia czy ludzi z tego tytułu. W ocenie uczestnika postępowania zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający i nie było podstaw do przeprowadzania w sprawie ponownych oględzin. Zgodził się również ze stanowiskiem organów w kwestii zarzutów dotyczących legalności istnienia przedsięwzięcia sanitarnego.

W piśmie procesowym z dnia 10 stycznia 2022 r. skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe twierdzenia i wnioski. Podniósł, że wbrew opinii uczestnika, skarżony organ w treści decyzji nie potwierdził, że rodzaj zastosowanych rur, czy sposób ich montażu nie świadczy o wątpliwej kondycji części sieci sanitarnej, gdyż do wskazanych uwarunkowań natury technicznej w ogóle się nie odwołał, a jedynie stwierdził, że przedmiot postępowania "istnieje od około 30 lat". Ponadto nadmienił, że art. 50 ust. 1 pkt 2 u.P.b. nie wymaga jednoznacznego ustalenia wystąpienia zagrożenia, lecz wystarczające jest w tym względzie racjonalne wnioskowanie o samej możliwości jego wystąpienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja umarzająca postępowanie administracyjne w sprawie legalności budowy odcinka rurociągu kanalizacji sanitarnej przebiegającego przez działkę nr [...] i [...] oraz studzienki rewizyjnej na działce [...] w m-ci [...] stanowiących własność P. i W.S.

Postępowanie zostało wszczęte z urzędu po interwencji P. i W.S., którzy zwrócili się do organu nadzoru budowlanego z prośbą o przeprowadzenie kontroli oraz oceny stanu prawnego oraz technicznego "sieci kanalizacji sanitarnej" zlokalizowanej na stanowiących ich własność działkach nr [...] i [...]. Wskazali, że kanalizacja nie spełnia jakichkolwiek norm, nie podlega kontroli, nikt nią nie zarządza, pomimo tego, że rurami płyną ścieki z podłączonych "na dziko" obiektów, a budynek oczyszczalni służy jako pojemnik na ścieki kanalizacyjne.

Z akt sprawy wynika, że Urząd Wojewódzki w [...] Wydział Ochrony Środowiska, Geologii i Gospodarki Wodnej decyzją z [...] lipca 1982 r. nr [...] udzielił Urzędowi Wojewódzkiemu w [...] Kuratorium Oświaty i Wychowania pozwolenia wodno - prawnego na odprowadzanie ścieków oczyszczonych z Ośrodka Wczasowo-Wypoczynkowego w [...] do potoku [...]. Decyzją z [...] marca 1987 r., nr [...] Urząd Wojewódzki Wydział Ochrony Środowiska Gospodarki Wodnej Geologii przedłużył warunki pozwolenia wodno -prawnego. Następnie opracowano projekt techniczny - Plan realizacyjny osadnika ścieków sanitarnych obejmujący budowę oczyszczalni ścieków, która odbierać miała ścieki ośrodka wypoczynkowego w [...] oraz domków letniskowych zlokalizowanych w sąsiedztwie, zatwierdzony decyzją z [...] listopada 1988 r., nr [...] Urzędu Wojewódzkiego Wydziału Planowania Przestrzennego Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego plan realizacyjny.

Umarzając postępowanie w sprawie legalności budowy odcinka rurociągu kanalizacji sanitarnej decyzją z [...] czerwca 2021 r., nr [...] PINB w [...] stwierdził, że nie odnaleziono decyzji o pozwoleniu na budowę. W ocenie organu I instancji nie mogło to jednak stanowić podstawy przyjęcia, że odcinek kanalizacji został zrealizowany samowolnie. W świetle powyższego stwierdził, że brak jest przedmiotu postępowania administracyjnego.

Organ odwoławczy utrzymując tą decyzję w mocy, przeciwnie do organu I instancji stwierdził, że inwestycja nie wymagała pozwolenia na budowę, ale roboty przy jej wykonaniu nie stwarzały zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska - art. 50 ust. 1 pkt 2 u.P.b. ani też nie odbiegały w sposób istotny od ustaleń i warunków określonych w przepisach - art. 50 ust. 1 pkt 4 u.P.b. uzasadniających podjęcie działań naprawczych.

Zdaniem organu II instancji przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie nie wykazało realnego zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenia środowiska. Inwestycja istnieje bowiem od około 30 lat i przez ten czas nie zgłaszano takiego niebezpieczeństwa, a skarżący nie wykazał realnego zagrożenia, formułowane przez niego zarzuty uznał za gołosłowne.

W opozycji do organu skarżący twierdzi, że wieloletnie użytkowanie rurociągu i studzienki nie wyklucza możliwości spowodowania zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia lub zagrożenia środowiska. Zarzuca organowi przyjęcie wniosków bez odniesienia się do przepisów rozporządzenia MI z 2002 r., regulujących normy techniczne dla takiego przedsięwzięcia. Podniósł, że studzienka usytuowana jest na głębokości nie więcej niż 1 m, podczas gdy powinna być umieszczona na głębokości 1,44 m, a organ nie dokonał analizy perspektywy zagrożeń, jakie istnienie kanalizacji może ze sobą nieść, nie ustalono czy zgodnie z § 31 rozporządzenia zachowano 30 m odległości przewodu rozsączającego kanalizacji indywidualnej od studni dostarczającej wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, nie określono czy instalacja kanalizacyjna budynku umożliwia odprowadzanie ścieków, a także wód opadowych z budynku oraz czy spełnia wymagania określone w Polskich Normach dotyczących tych instalacji. Podniósł, że organ zaniechał dokonania własnych ustaleń w tym np. przeprowadzenia oględzin terenu, jak również zlecenia sporządzenia opinii, zaznaczając, że przedstawienie opinii sporządzonej na jego zlecenie zostałoby ocenione jako pogląd wyrażony w sprawie.

Sąd zgadza się ze stanowiskiem, że realizacja przedmiotowej inwestycji nie wymagała uzyskania pozwolenia na budowę.

Jak prawidłowo wskazał organ II instancji z zebranych materiałów dowodowych wynika, że inwestycja powstała przed 1 stycznia 1995 r., a więc właściwe dla oceny jej legalności są przepisy Prawa budowlanego z 24 października 1974 r ( Dz.U. Nr 38, poz. 229; dalej: "P.b. z 1974 r.").

Zgodnie z art. 28 ust. 1 P.b. z 1974 r. Roboty budowlane, z wyjątkiem rozbiórek, można było rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę. Zgodnie z art. 2 ust. 3 P.b. przez "roboty budowlane" należało rozumieć roboty polegające na budowie, montażu, remoncie albo rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części oraz urządzeń reklamowych, dzieł plastycznych i innych urządzeń wpływających na wygląd obiektu budowlanego. W art. 28 ust. 4 P.b. przewidziana została delegacja dla Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska do określenia w drodze rozporządzenia zakresu, warunków i trybu uzyskiwania pozwoleń na budowę, rodzaju robót budowlanych zwolnionych od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę oraz rodzaju rozbiórek zwolnione od obowiązku zgłoszenia.

Na podstawie § 19 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno – budowlanego (Dz.U. z 1976 r., Nr 1 poz. 9) uzyskanie pozwolenia na budowę obowiązywało w razie ustalenia przez właściwy organ miejsca i warunków realizacji inwestycji. Z kolei na podstawie § 9 ust. 4 tego rozporządzenia ustalenia przez właściwy organ miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej wymagało wykonanie stałych sieci lub linii uzbrojenia terenu: wodociągowych, kanalizacyjnych, cieplnych, gazowych, elektroenergetycznych, telekomunikacyjnych i na inne paliwa płynne, z wyjątkiem sieci i linii uzbrojenia terenu poszczególnych nieruchomości, pasów drogowych, obszarów kolejowych i lotnisk.

Z powyższych przepisów wynika, że sieci uzbrojenia terenu poszczególnych nieruchomości nie wymagały dla realizacji pozwolenia na budowę.

W przedmiotowej sprawie zarówno z planu realizacyjnego, jak również z dołączonych pozwoleń wodnoprawnych wynika, że inwestycja dotyczyła oczyszczalni ścieków dla ośrodka wypoczynkowego i służyła odprowadzaniu ścieków gospodarczo bytowych z Ośrodka Wczasowo -Wypoczynkowego w [...] do potoku [...].

Zwolnienie jednak pewnej kategorii robót budowlanych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę oraz dokonania zgłoszenia nie może oznaczać, że roboty te mogą nie być objęte rygorami Prawa budowlanego. W stosunku do tego rodzaju robót budowlanych organ nadzoru budowlanego nie tylko może, ale nawet powinien zastosować środki przewidziane w art. 50-51 u.P.b., jeśli są one wykonywane w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia ( art. 50 ust. 1 pkt 2 u.P.b.) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach ( art. 50 ust. 1 pkt u.P.b.). Wynika to choćby z treści art. 5 ust. 1 u.P.b. , zgodnie z którym każdy obiekt budowlany jako całość oraz poszczególne jego części wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno -budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, z zapewnieniem podstawowych wymagań dotyczących obiektów budowlanych. Kwestia ta została przesądzona w uchwale NSA z 13 października 2016 r., sygn. akt II OPS 1/16.

W ocenie Sądu organy nie ustaliły czy stanowiący przedmiot postępowania odcinek rurociągu kanalizacji sanitarnej stanowi zagrożenie o jakim mowa w art. 50 ust 1 pkt 2 u.P.b. czy może w sposób istotny odbiega od ustaleń i warunków określonych w przepisach - art. 50 ust. 1 pkt 4 u.P.b.

Wnioskom organu II instancji o braku takiego zagrożenia, czy naruszenia przepisów nie towarzyszyły żadne ustalenia, pomimo tego, że strona skarżąca konsekwentnie w toku postępowania, a następnie przed Sądem, podważała prawidłowość funkcjonowania studzienki i odcinka kanalizacji.

Stan zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenia środowiska w każdym przypadku podlega ocenie organu, który takie zagrożenia może stwierdzić w trakcie kontroli bądź oględzin obiektu. Zagrożenie o jakich mowa w tym przepisie to np. nieprawidłowo wykonane prace, brak szczelności zbiornika na ścieki, niezachowane odległości, które w określonych sytuacjach mogą prowadzić do powstania zagrożenia. Organ nie wyjaśnił, jakie okoliczności faktyczne legły u podstaw jego ustaleń. Wbrew twierdzeniom organu II instancji okoliczności te nie wynikają z ustaleń organu I instancji, w tym, z przeprowadzonych oględzin, z których wynika wyłącznie usytuowanie studzienki bez odniesienia się do stanu zagospodarowania na gruncie, brak oceny jakości, sprawności, czy użyteczności kanalizacji i studzienki.

Jak wskazał NSA w wyroku z 13 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 877/18 dla stwierdzenia, że obiekt powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia, nie wystarcza proste stwierdzenie tego faktu, lecz potrzebne jest zestawienie konkretnych okoliczności faktycznych, ustalonych w sprawie, nie z możliwym, lecz konkretnym zagrożeniem dla ludzi powodowanym przez wybudowanie obiektu, którego określone cechy to zagrożenie powodują. A contrario nie wystarcza samo stwierdzenie, że zagrożenia nie ma by wbrew żądaniom nie przeprowadzić w tym zakresie żadnego w zasadzie postępowania.

Oczywistym jest, że samo naruszenie przepisów technicznych, nie będzie w tym przypadku wystarczające do przyjęcia istnienia niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia. Nie jest też dopuszczalne wyjaśnianie użytego w art. 50 ust. 1 pkt 2 P.b. sformułowania: "w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska" poprzez odwołanie się do przepisów techniczno -budowlanych ( wyrok NSA z 21 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 2333/15, z 28 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 2830/17). W każdym przypadku wymagać to będzie od organu dokonania konkretnych ustaleń dotyczących wpływu stwierdzonych naruszeń na stan ewentualnego zagrożenia. Nie może być jednak tak, że organ w ogóle nie odnosi się do poruszanych przez skarżącego kwestii naruszenia przepisów technicznych i w sposób kategoryczny, oderwany od zarzutów stwierdza brak naruszenia.

W sprawie, stanowiska organu nie usprawiedliwia stwierdzenie, że odcinek kanalizacji wraz ze studzienką istnieje od 30 lat. Jak wynika z akt skarżący wskazywali na niezachowanie norm odległości, które organ bez sprawdzenia ocenił jako odpowiadające prawu bez wskazania przy tym jakich norm dotyczyła dokonana przez niego ocena. Zarzucali także zbliżenie studzienki i kanalizacji do źródła wody pitnej, do czego organ w ogóle się nie odniósł, wskazując jedynie lakonicznie na gołosłowność postawionych zarzutów. W aktach brak jest natomiast dokumentów, które pozwoliłyby ocenić stanowisko organu w tym zakresie.

Przeprowadzone przed organem I instancji oględziny miały na celu jedynie stwierdzenie położenia spornej studzienki ( protokół z 15 kwietnia 2021 r.).

Nawet jeśli przyjąć, że organy nadzoru budowlanego posiadają stosowne kompetencje do oceny jakości wykonanych prac, to ocena ta powinna znaleźć wyraz w uzasadnieniu, by dopełnić obowiązku informacyjnego strony, a również umożliwić kontrolę Sądu.

Stwierdzone uchybienia stanowią naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny int eres obywateli. Zasada prawdy obiektywnej jest naczelną zasadą postępowania administracyjnego. Wynika z niej obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą. Realizacja zasady prawdy obiektywnej ma ścisły związek z realizacją zasady praworządności, ustalenie stanu faktycznego sprawy jest bowiem niezbędnym elementem prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego (tak Barbara Adamiak w: "Kodeks postępowania administracyjnego – Komentarz" B. Adamiak, J. Borkowski, CH Beck, Warszawa 2004 rok, str. 67). Z art. 77 § 1 k.p.a. wynika zaś, że organy administracji publicznej są obowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Oparcie zaś rozstrzygnięć organów na niepełnym materiale dowodowym czyni ustalenia faktyczne dowolnymi, które nie stanowią wypełnienia, określonej w art. 80 k.p.a., zasady swobodnej oceny dowodów.

Mając to na uwadze Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. p.p.s.a. Ponownie prowadząc postępowanie organ II instancji ustali czy wykonane roboty uzasadniają zastosowanie art. 50 ust. 1 pkt 2 i 4 u.P.b. odnosząc się do postawionych w odwołaniu zarzutów w ramach możliwości jakie daje art. 136 § 2 k.p.a. W zależności od wyników postępowania, umorzy je, bądź nałoży określone obowiązki.

Przy czym Sąd zwraca uwagę na to, że zgodnie z art. 52 u.P.b.: obowiązki, w formie nakazów i zakazów, określone w postanowieniach i decyzjach, o których mowa w niniejszym rozdziale, nakłada się na inwestora. Jeżeli roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki te nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego ( ust. ).

2. Koszty związane z wykonaniem obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego.

Rodzić to może, w przypadku ziszczenia się przesłanek z art. 50 ust. 1 pkt 2 i 4 P.b., interes prawny po stronie inwestora do występowania w charakterze strony tego postępowania.

O kosztach, na które składa się wpis od skargi oraz wynagrodzenie pełnomocnika, Sąd orzekł na podstawie 200, 205 § 2 i 209 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych ( Dz.U. z 2018 r. poz. 265).