Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 271/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2020-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatek od czynności cywilnoprawnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 9 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 223
law: Ustawa z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska Sędziowie: Sędzia WSA Grzegorz Gocki Sędzia WSA Marzena Łozowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 11 sierpnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej płatnika podatku od czynności cywilnoprawnych i określenie należności z tytułu niepobranego podatku za czerwiec 2016 r. uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez A. S. (dalej: skarżący, strona) jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z 11.08.2010 r. którą organ ten działając na podstawie przepisu art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 1325), dalej: "op" - utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Kluczborku z 19.12.2019 r. orzekającej o odpowiedzialności podatkowej skarżącego jako płatnika podatku od czynności cywilnoprawnych oraz określającej wysokość należności z tytułu niepobranego podatku za czerwiec 2016 r. w kwocie 1 7.920,00 zł.

Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W dniu 8.11.2018 r. do Urzędu Skarbowego w Kluczborku wpłynęło pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z 5.11.2018 r. informujące o transakcjach dokonanych w dniu 2.06.2016 r. przez S. P., zam. w [...] przy ul. [...]. Wraz z powyższym pismem przekazano:

-kserokopię umowy przeniesienia własności nieruchomości sporządzonej w formie aktu notarialnego Rep. A nr [...] z 2 czerwca 2016 r. wraz z warunkową umową sprzedaży z dnia 18.04.2016 r. (akt notarialny Rep. A nr [...]),

-kserokopię umowy przeniesienia własności nieruchomości sporządzonej w formie aktu notarialnego Rep. A nr [...] z 2.06.2016 r. wraz z warunkową umową sprzedaży z dnia 18.04.2016 r. (akt notarialny Rep. A nr [...]),

-kserokopię umowy przeniesienia własności nieruchomości sporządzoną w formie aktu notarialnego Rep. A nr [...] z 2.06.2016 r. wraz z warunkową umową sprzedaży z 18.04.2016 r. (akt notarialny Rep. A nr [...]).

Zdaniem organu z załączonych dokumentów wynika, iż 2.06.2016 r . przed notariuszem A. S. w Kancelarii Notarialnej w [...], przy ul. [...] nr [...], aktem notarialnym Repertorium A nr [...] zawarto umowę przeniesienia własności nieruchomości, pomiędzy sprzedającą – A. R., zam. [...], ul. [...] nr [...], a kupującym – S. P., zam. [...], ul. [...] nr [...]. Przedmiotem umowy były:

1. nieruchomość gruntowa niezabudowana położona w miejscowości [...], gmina – [...], składająca się z działek nr a i nr b, stanowiąca łąkę i rowy, o łącznym obszarze 23.870 ha,

2. nieruchomość gruntowa niezabudowana położona w miejscowości [...], gmina – [...], składająca się z działek nr c i nr d, stanowiąca łąki trwałe i rowy, o łącznym obszarze 18.800 ha

Od powyższej umowy przeniesienia własności nieruchomości stanowiących gospodarstwo rolne notariusz będący płatnikiem nie pobrał podatku na podstawie art. 9 pkt 2 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych.

W związku z powyższym, postanowieniem z 11.07.2019 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Kluczborku wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie nie pobranego i nie wpłaconego podatku od czynności cywilnoprawnych od umowy przeniesienia własności nieruchomości z 2.06.2016 r. - Repertorium A nr [...], zawartej pomiędzy sprzedającą – A. R., zam. [...], ul. [...] nr [...], a kupującym – S. P., zam. [...], ul. [...] nr [...], w wyniku którego w dniu 19.12.2019 r. wydał decyzję, którą orzekł o odpowiedzialności podatkowej skarżącego, jako płatnika podatku od czynności cywilnoprawnych oraz określił wysokość należności z tytułu niepobranego podatku za czerwiec 2016 r. w kwocie 17.920,00 zł.

W uzasadnieniu organ I instancji stwierdził, iż w niniejszej sprawie nie ma zastosowania zwolnienie od podatku od czynności cywilnoprawnych wynikające z art. 9 pkt 2 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 223 ze zm., dalej upcc), gdyż nie zostały spełnione warunki określone w ww. przepisie, tj. nabywca nie posiadał na dzień zakupu jakichkolwiek użytków rolnych.

Nic zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżący złożył odwołanie, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania w sprawie.

W uzasadnieniu wskazał, iż ww. decyzja jest niesłuszna, wydana z naruszeniem prawa, w szczególności niewłaściwą, niedopuszczalną interpretacją dotyczącą art. 9 pkt 2 upcc. Zdaniem strony, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Kluczborku niesłusznie przyjął na podstawie art. 9 pkt 2 upcc, że S. P. nabywając od A. R. grunty rolne (stanowiące gospodarstwo rolne) o powierzchni 42,6700 ha nie utworzył gospodarstwa rolnego, gdyż w dniu nabycia nie był właścicielem, współwłaścicielem, dzierżawcą użytków rolnych, a nadto sprzedawane gospodarstwo rolne już istniało. W ocenie skarżącego z powołanego przepisu nie wynika, że S. P. w dniu 2.06.2016 r. musiał być w posiadaniu jakichkolwiek gruntów rolnych, aby skorzystać ze zwolnienia od PCC.

Po rozpatrzeniu odwołania strony, organ II instancji wydał opisaną na wstępie decyzję z 11.08.2020 r.

W uzasadnieniu w pierwszej kolejności wskazał, że kwestią sporną w niniejszej sprawie jest interpretacja (wykładnia) przepisu art. 9 pkt 2 upcc, a w szczególności zawartego w nim pojęcia "utworzenia gospodarstwa rolnego". Według notariusza z treści tego przepisu nie wynika, iż aby skorzystać ze zwolnienia, nabywca musi być już w posiadaniu jakichkolwiek gruntów rolnych. Tym samym, w przedmiotowej sprawie kupujący powyższe grunty spełnił wszystkie warunki określone w art. 9 pkt 2 upcc, uprawniające do skorzystania ze zwolnienia od podatku od czynności cywilnoprawnych. Z kolei organ podatkowy I instancji stoi na stanowisku, że podatnikowi nie przysługuje powyższa ulga, gdyż na dzień nabycia nie był właścicielem (współwłaścicielem) użytków rolnych lub gospodarstwa rolnego (nic był w ich posiadaniu). Tym samym nie spełnił warunku utworzenia lub powiększenia gospodarstwa rolnego zawartego w powyższym przepisie.

W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił stan prawny sprawy, przytaczając przepisy art. 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. Nr 136 poz. 969 ze zm.), w którym zawarto definicję gospodarstwa rolnego. Następnie wskazał, że rodzaje gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego zostały określone w rozporządzeniu Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2015 r. Nr 38, poz. 542) oraz załączniku Nr 6 tego rozporządzenia. Odwołując się do poszczególnych przepisów ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, w szczególności: art. 1 ust. 1 pkt 1 lit a, art. 4 pkt 1, art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 10 ust. 2 i ust. 3 organ podniósł, że sprzedaż nieruchomości podlega generalnie opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a upcc i obowiązek uiszczenia tegoż podatku ciąży na kupującym, a w przypadku, gdy umowa sprzedaży jest dokonywana w formie aktu notarialnego obowiązkiem notariusza (jako płatnika) jest pobór tego podatku.

Zauważył też, zgodnie z art. 9 pkt 2 upcc, zwalnia się od podatku sprzedaż własności gruntów, stanowiących gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, wraz z będącymi ich częścią składową drzewami i innymi roślinami, pod warunkiem że w wyniku dokonania czynności zostanie utworzone lub powiększone gospodarstwo rolne, a powierzchnia gospodarstwa rolnego utworzonego lub powstałego w wyniku powiększenia będzie nie mniejsza niż 11 ha i nie większa niż 300 ha oraz gospodarstwo to będzie prowadzone przez nabywcę przez okres co najmniej 5 lat od dnia nabycia; zwolnienie to stanowi pomoc de minimis w rolnictwie, o której mowa w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz. Urz. UE L 352 z 24.12.2013, str.9).

Zdaniem Dyrektora Izby zwolnienie zawarte w powyższym przepisie ma zatem charakter warunkowy. Aby z niego skorzystać nabywca w chwili zawarcia umowy musi być właścicielem (współwłaścicielem) użytków rolnych lub gospodarstwa rolnego, aby zostało utworzone lub powiększone gospodarstwo rolne, którego powierzchnia będzie nie mniejsza niż 11 ha i nie większa niż 300 ha oraz gospodarstwo to musi być prowadzone przez nabywcę przez okres co najmniej 5 łat od daty nabycia. Warunkiem skorzystania z omawianego zwolnienia od podatku w całości jest także spełnienie warunków determinujących przyznanie pomocy de minimis, co oznacza nie przekroczenie limitu pomocy de minimis w rolnictwie (wyrok NSA z dnia 21.01. 2020r.II FSK456/18).

Dokonując analizy sianu faktycznego sprawy oraz przepisu art. 9 pkt 2 upcc Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu stwierdził, iż fakt nieposiadania przez nabywającego na dzień zawarcia niniejszej umowy żadnych użytków rolnych lub gospodarstwa rolnego wyklucza możliwość zastosowania zwolnienia od podatku od czynności cywilnoprawnych. Bowiem, aby zgodnie z art. 9 pkt. 2 upcc możliwe było utworzenie lub powiększenie gospodarstwa rolnego (co jest jednym z koniecznych warunków zastosowania ulgi) kupujący musi być na dzień nabycia właścicielem (współwłaścicielem) użytków rolnych lub gospodarstwa rolnego (lub być w ich posiadaniu). Ponadto w przedmiotowej sprawie gospodarstwo rolne już istniało na moment dokonania czynności (było bowiem przedmiotem sprzedaży), a zatem nabywca nie utworzył gospodarstwa rolnego w wyniku dokonania tej czynności.

Zdaniem Dyrektora Izby powyższe stanowisko zgodne jest z wyrażonym przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z dnia 13 marca 2020 r. nr [...]. Dodatkowo organ wskazał, na znaczenia wyrażenia "utworzyć" (zgodnie z internetowym słownikiem języka polskiego Wydawnictwo PWN (http/sjp.pl), co oznacza:1) zorganizować, założyć coś, co do tej pory nie istniało; 2) spowodować powstanie czegoś, uformować się w pewien sposób. Biorąc powyższe pod uwagę organ odwoławczy uznał, że S. P. nie spełnił warunku utworzenia/powiększenia gospodarstwa rolnego, ponieważ jak wynika ze złożonych w toku przesłuchania zeznań oraz treści oświadczenia złożonego do umowy przedwstępnej (warunkowej) zawartej w kancelarii notarialnej skarżącego, na dzień nabycia gruntów rolnych (2.06.2016r.) nie był właścicielem, współwłaścicielem, dzierżawcą użytków rolnych lub gospodarstwa rolnego, ani też nie był w ich posiadaniu, nie był również płatnikiem podatku od nieruchomości lub podatku rolnego, posiadał jedynie lokal mieszkalny. Gospodarstwo rolne już istniało na moment dokonania czynności (było przedmiotem umowy sprzedaży), a zatem nabywca nie utworzył gospodarstwa rolnego w wyniku dokonania tej czynności. Zatem podzielił stanowisko organu podatkowego I instancji, zgodnie z którym notariusz, przed którym została sporządzona przedmiotowa umowa przeniesienia własności nieruchomości, powinien pobrać od nabywcy podatek od czynności cywilnoprawnych w wysokości 17.920,00 zł, a skoro tego nie uczynił, odpowiada za niepobranie i nieuiszczenie tego zobowiązania jako płatnik.

Organ II instancji nadmienił przy tym, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi sytuacja określona w art. 10 ust. 3c upcc, zgodnie z którym płatnicy nie odpowiadają za podatek niepobrany, jeżeli wykażą brak swojej winy w niepobraniu tego podatku. Okoliczność, iż nabywający nie był właścicielem jakichkolwiek gruntów rolnych, znana była notariuszowi i wynikała z oświadczenia złożonego do warunkowej umowy sprzedaży z dnia 18.04.2016 r. Rep. A nr [...]. Organ podkreślił, że notariusz, jako płatnik podatku od czynności cywilnoprawnych, stosownie do przepisu art. 8 op, jest zobowiązany do obliczenia i pobrania od podatnika podatku i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu. Na podstawie art. 30 § 1 i § 3 op płatnik, który nic wykonał obowiązków określonych w ww. art. 8. odpowiada całym swoim majątkiem za podatek niepobrany lub podatek pobrany a niewpłacony. Zgodnie z art. 30 § 4 op, jeżeli w postępowaniu podatkowym organ podatkowy stwierdzi okoliczność, o której mowa w § 1, organ ten wydaje decyzję o odpowiedzialności podatkowej płatnika, w której określa wysokość należności z tytułu niepobranego lub pobranego, a nie wpłaconego podatku,

W ocenie Dyrektora Izby płatnik wbrew powyższym przepisom zaniechał pobrania w prawidłowej wysokości podatku od czynności cywilnoprawnych. Tym samym organ nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów odwołania.

We wniesionej skardze skarżący wniósł o:

- uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z 19.12.2019 r. i umorzenie postępowania w sprawie.

W uzasadnieniu wskazał, iż decyzje organu podatkowego I i II instancji są niesłuszne, krzywdzące, wydane z naruszeniem prawa, w szczególności na skutek niewłaściwej, niedopuszczalnej interpretacji dotyczącej art. 9 pkt 2 upcc.

Powołując się na stan faktyczny sprawy skarżący oświadczył, iż nie miał żadnych wątpliwości, że S. P. w wyniku zawartej umowy utworzył gospodarstwo rolne oraz spełnił pozostałe postanowienia wynikające z art. 9 pkt 2 upcc. W związku z powyższym nie pobrał tego podatku. Zdaniem skarżącego, zarówno Naczelnik Urzędu Skarbowego w Kluczborku, jak i Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu niesłusznie przyjęli, że S. P. w dniu 2.06.2016 r., nabywając od A. R. grunty rolne, stanowiące gospodarstwo rolne o powierzchni 42,6700 ha, nie utworzył gospodarstwa rolnego, gdyż w dniu nabycia nie był właścicielem, współwłaścicielem, dzierżawcą użytków rolnych, a nadto sprzedawane gospodarstwo rolne już istniało.

W ocenie skarżącego z art. 9 pkt 2 upcc nie wynika, że S. P. w dniu 2.06.2016 r. musiał być w posiadaniu jakichkolwiek gruntów rolnych, aby skorzystać ze zwolnienia od podatku. Stwierdził ponadto, że gdyby taka była intencja ustawodawcy, wówczas w niniejszym przepisie po słowie: "utworzone" byłyby dodane słowa "z już posiadanymi gruntami rolnymi"'. Skarżący przyznaje, że przedmiotowe gospodarstwo rolne już istniało, niemniej jednak było to konieczne, aby zgodnie z art. 9 pkt 2 zastosować przedmiotowe zwolnienie. W ocenie skarżącego, S. P. bez wątpienia utworzył gospodarstwo rolne i z dniem 2.06.2016 r. stał się rolnikiem w rozumieniu obowiązujących przepisów. Zdaniem skarżącego, ustawodawca konstruując powyższy przepis miał na uwadze młodych ludzi, którzy chcą stać się rolnikami, a nie posiadają żadnych gruntów rolnych.

Na poparcie prezentowanego stanowiska skarżący powołał się na komentarz do art. 9 pkt. 2 upcc, autorstwa Zbigniewa Ofiarskiego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Kryteria sądowej kontroli zaskarżonych aktów organów administracji publicznej zostały wyznaczone przepisem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: "ppsa"), zgodnie z którym decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak też w razie zaistnienia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2). Równocześnie w myśl art. 134 § 1 ppsa, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem niemającym tu zastosowania).

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak zakreślonych granicach Sąd stwierdził naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Spór w przedmiotowej sprawie dotyczy wykładni art. 9 pkt 2 upcc (w brzmieniu obowiązującym w 2016 r.). W ocenie organu podatnikowi (nabywca nieruchomości) nie przysługuje zwolnienie określone w powyższym przepisie, bowiem na dzień nabycia nie był właścicielem (współwłaścicielem) użytków rolnych lub gospodarstwa rolnego (nic był w ich posiadaniu). Tym samym nie spełnił warunku utworzenia lub powiększenia gospodarstwa rolnego zawartego w art. 9 pkt 2 upcc. Strona skarżąca uważa natomiast, że z treści tego przepisu nie wynika, iż aby skorzystać ze zwolnienia, nabywca musi być już w posiadaniu jakichkolwiek gruntów rolnych. Tym samym, w przedmiotowej sprawie kupujący powyższe grunty spełnił wszystkie warunki określone w art. 9 pkt 2 upcc, uprawniające do skorzystania ze zwolnienia od podatku od czynności cywilnoprawnych.

W ocenie Sądu stanowisko organu nie jest prawidłowe.

Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 9 pkt upcc zwalnia się od podatku sprzedaż własności gruntów, stanowiących gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, wraz z będącymi ich częścią składową drzewami i innymi roślinami, pod warunkiem, że w wyniku dokonania czynności zostanie utworzone lub powiększone gospodarstwo rolne, a powierzchnia gospodarstwa rolnego utworzonego lub powstałego w wyniku powiększenia będzie nie mniejsza niż 11 ha i nie większa niż 300 ha oraz gospodarstwo to będzie prowadzone przez nabywcę przez okres co najmniej 5 lat od dnia nabycia, zwolnienie to stanowi pomoc de minimis w rolnictwie, o której mowa w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz.Urz. UE L 352 z 24.12.2013, str. 9).

Z przepisu tego wynikają zatem następujące warunki zwolnienia od podatku:

1) czynnością cywilnoprawna jest sprzedaż własności gruntów;

2) sprzedawane grunty stanowią gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym wraz z będącymi ich częścią składową drzewami i innymi roślinami;

3) w wyniku czynności zostanie utworzone lub powiększone gospodarstwo rolne;

4) nowoutworzone lub powiększone gospodarstwo rolne będzie miało powierzchnię nie mniejszą niż 11 ha i nie większą niż 300 ha oraz gospodarstwo to będzie prowadzone przez nabywcę przez okres co najmniej 5 lat od dnia nabycia, zwolnienie to stanowi pomoc de minimis w rolnictwie, o której mowa w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r.

W ocenie organu spełnienie warunku 1 i 2 nie było kwestionowane. Niewątpliwie czynnością cywilnoprawną była sprzedaż gruntów stanowiących gospodarstwo rolne, o którym mowa w powołanym przepisie.

Zdaniem organu, jak już wskazano na wstępie, podatnik nie spełnił warunku 3 (w wyniku czynności zostanie utworzone lub powiększone gospodarstwo rolne). Jak wskazano w treści zaskarżonej decyzji, fakt nieposiadania przez nabywającego na dzień zawarcia niniejszej umowy żadnych użytków rolnych lub gospodarstwa rolnego wyklucza możliwość zastosowania zwolnienia od podatku od czynności cywilnoprawnych.

W ocenie Sądu takie stanowisko organu jest nieprawidłowe. Z art. 9 pkt 2 uppc nie wynika, że aby możliwe było utworzenie lub powiększenie gospodarstwa rolnego (co jest jednym z koniecznych warunków zastosowania ulgi) kupujący musi być na dzień nabycia właścicielem (współwłaścicielem) użytków rolnych lub gospodarstwa rolnego (lub być w ich posiadaniu).

Jednym z warunków zwolnienia, o którym mowa w art. 9 pkt 2 upcc jest, by nabywane grunty rolne w chwili sprzedaży stanowiły gospodarstwo rolne zbywcy (sprzedawcy) oraz aby doszło do utworzenia lub powiększenia gospodarstwa rolnego. Przy czym oczywiste jest, że chodzi tu o gospodarstwo rolne nabywcy.

W świetle powyższego dla możliwości korzystania z tego zwolnienia w podatku od czynności cywilnoprawnych dopuszczalne jest jedynie przeniesienie własności gruntów stanowiących gospodarstwo rolne, które wejdą w skład gospodarstwa rolnego będącego własnością nabywcy lub utworzą gospodarstwo rolne nabywcy, zgodnie z definicją określoną w ustawie o podatku rolnym. Oznacza to, że w momencie nabywania takich gruntów nabywca może już posiadać gospodarstwo rolne (nabycie powiększa stan jego posiadania), jak i może nie posiadać gospodarstwa rolnego (dopiero utworzy on takie gospodarstwo). Stanowisko powyższe zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z 18.06.2020 r. I SA/Gl 1220/19 i Sąd w składzie rozpoznającym tę sprawę w całości go podziela (vide: wyrok WSA w Gdańsku z 11.08.202 r. I SA/Gd 348/20, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 18.09.2020 r. I SA/Go 237/18).

Stąd argumentacja organu, że w niniejszej sprawie gospodarstwo rolne już istniało na moment dokonania czynności (było bowiem przedmiotem sprzedaży), a zatem nabywca nie utworzył gospodarstwa rolnego w wyniku dokonania tej czynności, nie zasługuje na uwzględnienie.

Wykładnia językowa art. 9 pkt 2 upcc wskazuje, że brak jest podstaw do wyłączenia ze zwolnienia od podatku od czynności cywilnoprawnych sprzedaży własności gruntów rolnych stanowiących gospodarstwo rolne na rzecz nabywcy, który nie posiada na dzień zawarcia umowy sprzedaży żadnych użytków rolnych lub gospodarstwa rolnego.

Jak już wskazano powyżej, na moment dokonania sprzedaży istniało gospodarstwo rolne zbywcy, a zatem nabywca w wyniku dokonania tej czynności utworzył własne gospodarstwo rolne.

Taka interpretacja art. 9 pkt 2 upcc, wbrew stanowisku organu, nie podważa celu omawianego zwolnienia, którym jest wspieranie zakładania gospodarstw rolnych i prowadzenia w nich produkcji oraz poprawa struktury agrarnej, przede wszystkim przez powiększenie obszaru gospodarstw rolnych.

Biorąc zatem pod uwagę wykładnię, językową, celowościową i zasadę równości trudno przyjąć, że racjonalny ustawodawca nie chciał objąć zwolnieniem z art. 9 pkt 2 upcc sprzedaży własności gruntów wchodzących w skład gospodarstwa zbywcy na rzecz nabywcy, który przed dniem umowy sprzedaży nie posiadał gruntów rolnych, a który w wyniku tej transakcji utworzył własne gospodarstwo rolne (o odpowiednim areale określonym w powyższym przepisie). Skoro celem wprowadzenia zwolnienia było zapobieżenie rozdrobnieniu gospodarstw rolnych, przyjęcie takiej wykładni art. 9 pkt 2 upcc stanowi wręcz jego urzeczywistnienie.

Stąd zasadnie wskazano w skardze, że intencją ustawodawcy podatkowego nie jest ograniczanie grona nabywców nieruchomości rolnych, ponieważ nie byłoby to spójne z założeniami przepisu ustawy, którego celem jest wspieranie także zakładania gospodarstw rolnych i ich prowadzenia.

W związku z powyższym Sąd uznał, że organ w zaskarżony rozstrzygnięciu naruszył przepis prawa materialnego – art. 9 pkt 2 upcc, dokonując jego błędnej wykładni.

Rozpoznając sprawę ponownie organ podatkowy będzie związany oceną prawną dokonaną przez Sąd w zakresie prawidłowej wykładni powołanego wyżej przepisu. Jednocześnie z uwagi na to, że zwolnienie przewidziane w art. 9 pkt 2 upcc ma charakter warunkowy, co oznacza, że aby skorzystać z tego zwolnienia konieczne jest spełnienie wszystkich warunków przewidzianych w tym przepisie, organ oceni, czy spełnione zostały (jak wywodzi skarżący) pozostałe przesłanki przewidziane w art. 9 pkt 2 upcc: "gospodarstwo to będzie prowadzone przez nabywcę przez okres co najmniej 5 lat od dnia nabycia, zwolnienie to stanowi pomoc de minimis w rolnictwie, o której mowa w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r."- oczywiście z uwzględnieniem przepisów dotyczących płatnika, w szczególności art. 10 ust. 3c upcc.

W związku z powyższym Sąd nie uwzględnił wniosku zawartego skardze o umorzenie postępowania administracyjnego (art. 145 § 3 ppsa), gdyż nie mógł na tym etapie rozpoznania sprawy stwierdzić istnienia obiektywnej przyczyny bezprzedmiotowości tego postępowania.

Stąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.