Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 168/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2017-08-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 195
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
article: pkt 4
journal: Dz.U. 2016 poz 195
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
article: art. 3 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 1518
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
article: art. 2 pkt 2, 12, 13, 16, 19
journal: Dz.U. 2016 poz 1518
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
article: art. 7 ust. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 1518
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) sędzia WSA Leszek Tyliński Protokolant starszy asystent sędziego Agnieszka Jagiełłowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2016 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] 2016 r., nr [...]


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2016 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 1 ust. 2 i 3, art. 2 pkt 1, 2, 4, 5, 14, 16, 19, 20, art. 4, art. 5, art. 18 , art. 48 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu (Dz.U. z 2016 r., poz. 195) i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23, dalej jako: K.p.a.), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] 2016 r. o odmowie przyznania M. M. świadczenia wychowawczego na A. M. na okres od 2016[...] do 2017[...] .

Organ odwoławczy wskazał następujące okoliczności sprawy.

W dniu [...] 2016 r. M. M. złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko - A. M. (ur. [...] 2016r.). Decyzją z dnia [...] 2016 r., organ I instancji odmówił przyznania przedmiotowego świadczenia wobec ustalenia, iż miesięczny dochód na osobę w dwuosobowej rodzinie wnioskodawcy wynosi [...] zł i przekracza kryterium dochodowe wynoszące [...] zł o [...] zł. Zatem zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko nie przysługuje.

W odwołaniu od powyższej decyzji M. M. wskazała, ze po urodzeniu dziecka nie wróciła do pracy, tylko korzysta z zasiłku macierzyńskiego, a aktualne dochody jakie osiąga z tego tytułu są niższe, nie przekraczają kwoty [...]zł i wynoszą średnio [...] zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie daje [...] zł. Do odwołania załączyła zaświadczenie z ZUS o wypłaconych świadczeniach. Podniosła, że w orzecznictwie sadów administracyjnych wskazuje się, że utratę dochodu należy rozumieć nie zupełną stratę ale także ubytek, pomniejszenie.

W uzasadnieniu przywołanej na wstępie decyzji z dnia [...] 2016 r. utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że wprowadzając świadczenie wychowawcze ustawodawca przyjął, że przysługuje ono na pierwsze dziecko w rodzinie co do zasady, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekroczy [...] zł. Ilekroć w ww. ustawie jest mowa o dochodzie, oznacza to dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych (art. 2 pkt 1 ustawy). Pojęcia dochodu na potrzeby ww. ustawy, należy zatem odnosić do definicji tego pojęcia zawartej w art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.

Rokiem bazowym, z którego dochody są brane pod uwagę przy ustalaniu prawa do przedmiotowego świadczenia jest rok 2014 (art. 48 ust. 2 ustawy). Z akt sprawy wynika, że w 2014r. M. M. nie uzyskała dochodu, była studentka [...] w [...] (zaświadczenie o ukończeniu studiów wyższych [...] 2014r.). W 2015r. wnioskodawczyni pracowała na umowę zlecenia od [...] oraz od [...] 2015r. do [...] 2016r., oba źródła organ uznał za dochód utracony. Następnie strona została skierowana na staż w okresie od [...] do [...] 2015r.- "Obiady jak u mamy [...]" (umowa PUP dla Miasta [...], która przewidywała zatrudnienie stażysty przez organizatora stażu przez okres co najmniej 3 miesięcy). [...] 2015r. strona została zatrudniona na umowę o pracę u organizatora stażu (zaświadczenie właściciela, zgłoszenie ZUS).

Dla obliczenia sytuacji dochodowej rodziny wnioskodawczyni organ wziął pod uwagę miesiąc następujący po miesiącu uzyskania dochodu – listopad 2015r.. Jak wynika z treści zaświadczania pracodawcy z [...] 2016r., strona w [...] 2015r. uzyskała dochód netto w wysokości [...] zł. Z akt sprawy wynika, że strona jest nadal zatrudniona w tym zakładzie pracy, z tym że w okresie od [...] 2016r. do czasu porodu syna A. tj. [...] 2016r. przebywała na zwolnieniu lekarskim. Po tym okresie od [...] 2006r. do [...] 2016r. został jej wypłacony zasiłek macierzyński, a prawo to przysługuje stronie do [...] 2017r.

Jak wskazał organ odwoławczy w sprawie kwestią sporną jest przyjęcie przez organ I instancji jako podstawy do wyliczenia dochodu rodziny M. M. wynagrodzenia z tytułu umowy o pracę z listopada 2015r., zamiast jak tego oczekuje strona, obecnych wypłat zasiłku macierzyńskiego z ZUS.

Powołując się na treść art. 7 ust. 3 ustawy Kolegium stwierdziło, ze organ I instancji prawidłowo przyjął, że uzyskiwany przez skarżącą dochód (zatrudnienie od [...] 2015r.) należy liczyć od [...] 2015r. Jednocześnie organ wskazał, iż wbrew twierdzeniu strony uzyskanie zasiłku macierzyńskiego z ZUS nie może prowadzić do zmiany sposobu wyliczenia dochodu na potrzeby ustalania przedmiotowego świadczenia. Ustawodawca nie wymienił go bowiem w art. 2 pkt 19, gdzie sprecyzował przypadku utraty dochodu, odmiennie niż uczynił to w stosunku do innego uprawnienia związanego z rodzicielstwem - uzyskania urlopu wychowawczego. Po drugie charakter zasiłku macierzyńskiego – w tym podstawy jego powstania, okresy wypłaty, wysokość określa rozdział 6 ustawy z dnia 25 czerwca 1999r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. z 2016 poz. 372). Z art. 1 tej ustawy wynika, ze świadczenia pieniężne na warunkach i w wysokości określonych tą ustawą przysługują osobom objętym ubezpieczeniem społecznym w razie choroby i macierzyństwa określonym w ustawie z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2015r. poz. 121 ze zm.). Zasiłek macierzyński jest uprawnieniem wynikającym ze stosunku pracy i wiążącym się z konkretnym zdarzeniem – urodzeniem dziecka w trakcie trwania zatrudnienia i objęcia ubezpieczeniem społecznym. Szczegółowe przepisy ustawy wyznaczają okresy minimalne jego pobierania przez co najmniej okres 8 lub 14 tygodniowy z możliwością rezygnacji przez matkę dziecka z jego pobierania. Wówczas przepisy przewidują ze dalsza jego część przysługuje ubezpieczonemu – ojcu dziecka na wskazanych warunkach. Organ odwoławczy wskazał dalej, ze zasiłek macierzyński jest świadczeniem, które przysługuje w związku z urodzeniem dziecka i jest związane z urlopem macierzyńskim a nie z niezdolnością do pracy. Jest to więc uprawnienie przysługujące matce, a w dalszej kolejności ojcu dziecka lub innej osobie bliskiej, wiążące się z podleganiem ubezpieczeniu, będące pochodną zatrudnienia, które nie jest traktowane jako niezdolność do pracy. Z tego powodu, zdaniem organu odwoławczego nie można wyliczyć dochodu rodziny strony na podstawi wysokości zasiłku macierzyńskiego będącego świadczeniem wynikającym ze stosunku pracy, związanym z urodzeniem dziecka. Osoba pobierająca zasiłek macierzyński nadal posiada status pracownika, który korzysta z uprawnień związanych z rodzicielstwem. Organ odwoławczy wywiódł, że zasady wyliczania dochodu na potrzeby ustalania prawa do świadczenia wychowawczego – zarówno w zakresie celu jego przyznania. Podmiotów uprawnionych, okresu wypłacania, wysokości jak i określenia kryterium dochodowego – regulują przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Dlatego organ pierwszej instancji prawidłowo przyjął podstawę do określenia czy spełnione zostało kryterium dochodowe na pierwsze dziecko dochód M. M. dochód z listopada 2015r. wynoszący [...] zł. Dokonując przeliczenia na liczbę osób w rodzinie (2) uzyskany dochód wyniósł [...] zł. Zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. W niniejszej sprawie kryterium dochodowe zostało przekroczone o [...] zł.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na powyższą decyzję M. M. zarzuciła błędną interpretację przepisów prawa, wnosząc o uchylenie decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżąca podkreśliła, że jest matką samotnie wychowującą dziecko urodzone [...].2016r. Ojciec biologiczny nie interesuje się losami syna, nie stawił się na rozprawę sądową o ustalenie ojcostwa i alimenty, i do dnia wniesienia skargi nie widział dziecka. Strona powołała się na trudną sytuację i samodzielne ponoszenie wszystkich obowiązków związanych z wychowaniem i utrzymaniem dziecka z zasiłku macierzyńskiego (kwota na osobę około [...] zł), który będzie otrzymywać jeszcze pół roku.

Powołując się na intencje ustawodawcy skarżąca stwierdziła, że organy w sposób nieprawidłowy odmówiły jej wypłaty świadczenia wychowawczego, błędnie przyjmując, że dochód na rodzinę przekroczył [...] zł, co jest sprzeczne ze stanem faktycznym, co potwierdzają dokumenty o osiąganych dochodach rodziny, a nie kobiety, która rodziny jeszcze nie posiada. Skarżąca wskazał, że o jej rodzinie można mówić dopiero od dnia [...] 2016r., kiedy przyszedł na świat jej syn A. M. i został pełnoprawnym obywatelem RP. Wszelkie wyliczenia dochodu rodziny dokonywane przez MOPR w [...] oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze mają sens dopiero od [...].2016r., bo od tego dnia można mówić o rodzinie M. M.. Zdaniem skarżącej wszelkie zatem wyliczanki sprzed tego okresu są tylko matematyczną iluzją, nie mającą najmniejszego związku z rzeczywistością. Sytuacja byłaby inna, gdyby syn skarżącej urodził się w [...] 2015r., wtedy można by dokonywać obliczania dochodu rodziny począwszy od tego okresu. Zdaniem skarżącej od [...].2016r. spełnia wszelkie warunki do otrzymania świadczenia wychowawczego, a jej dochód na osobę nie przekracza [...] zł. Do skargi dołączono kopie 1 strony zaświadczenia ZUS o wypłaconych zasiłkach od [...].2016r. do [...].2016r..

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej "P.p.s.a.")., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c P.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 P.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 P.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, podzielając tym samym ustalenie, iż stronie skarżącej nie przysługuje uprawnienie do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko z uwagi na przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego.

W ocenie Sądu oceny tej nie sposób podzielić, organy administracji publicznej obu instancji błędnie ustaliły dochód rodziny skarżącej w przeliczeniu na osobę, co bezsprzecznie rzutowało na treść wydanej decyzji. Zarzuty skargi jedynie częściowo okazały się jednak zasadne.

Przypomnieć należy, iż zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2016r. poz. 195, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania skarżonej decyzji), celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Nie jest to zatem świadczenie alimentacyjne, które zastąpić ma obowiązek rodziców dzieci łożenia na ich utrzymanie wynikający z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. W pierwszej kolejności to rodzice winni zatem dążyć do zaspokajania potrzeb życiowych i bytowych swojego dziecka bądź dobrowolnie, bądź poprzez stosowne świadczenie alimentacyjne.

Zgodnie z art. 4 ust. 2 i 3 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, do ukończenia przez dziecko 18 roku życia. Jednym z podstawowych kryteriów pozwalających na pozytywne rozstrzygnięcie wniosku osoby uprawnionej o przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, jest sytuacja materialna uprawnionego podmiotu, a w zasadzie jego rodziny. Świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko (w rozumieniu art. 2 pkt 14 ustawy) osobom uprawnionym, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza koty 800,00 zł (art. 5 ust. 3 ustawy).

W zakresie rozumienia pojęcia "dochód" ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci odwołuje się do definicji zamieszczonych w przepisach o świadczeniach rodzinnych (art. 2 pkt 1 ustawy). Zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1518 ze zm., dalej "u.ś.r.") "dochód" oznacza, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, m.in. a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, (w tym m.in. renty, wskazane zasiłki, stypendia, alimenty na rzecz dzieci).

Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci zawiera natomiast własne definicje pojęć "dochód członka rodziny", co oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1 - 3 oraz "dochód rodziny" – oznacza to sumę dochodów członków rodziny (art. 2 pkt 2 i 4 ustawy). Nadto ustawa definiuje pojęcie "rodziny" - oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25. rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r. poz. 162); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców (art. 2 pkt 16). Z kolei "osoby pozostające na utrzymaniu" – oznacza członków rodziny utrzymujących się z połączonych dochodów tych osób (art. 2 pkt 12), a pod pojęciem "osoby samotnie wychowującej dziecko" ustawa rozumie pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem (art. 2 pkt 13).

Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy istotne pozostają również przepisy art. 48 ustawy, zgodnie z którym pierwszy okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy i kończy się dnia 30 września 2017 r. (ust. 1). W przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na okres, o którym mowa w ust. 1, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu.

W myśl art. 2 pkt 19, ilekroć w ustawie jest mowa o utracie dochodu – oznacza to utratę dochodu spowodowaną:

a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego,

b) utratą prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych,

c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,

d) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej,

e) wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszeniem jej wykonywania (...),

f) utratą zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,

g) utratą zasądzonych świadczeń alimentacyjnych w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do tych świadczeń lub utratą świadczeń pieniężnych wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do świadczeń alimentacyjnych,

h) utratą świadczenia rodzicielskiego,

i) utratą zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników,

j) utratą stypendium doktoranckiego (...).

Z kolei "uzyskanie dochodu" oznacza uzyskanie dochodu spowodowane (art. 2 pkt 20):

a) zakończeniem urlopu wychowawczego,

b) uzyskaniem prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych,

c) uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,

d) uzyskaniem zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej,

e) rozpoczęciem pozarolniczej działalności gospodarczej lub wznowieniem jej wykonywania po okresie zawieszenia (...),

f) uzyskaniem zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,

g) uzyskaniem świadczenia rodzicielskiego,

h) uzyskaniem zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników,

i) uzyskaniem stypendium doktoranckiego (...);

Jak wskazano, w definicji pojęcia "dochodu członka rodziny", ustawodawca odwołał się do art. 7 ust. 1 -3 ustawy, regulujących ogólne zasady ustalania tego dochodu. I tak, w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego (ust. 1).

W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, ustalając dochód członka rodziny lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego (ust. 2).

W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego (ust. 3).

Zdaniem składu orzekającego, wbrew zarzutom skargi, organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, na podstawie analizy zgromadzonego materiału dowodowego. W świetle wykładni wskazanego wyżej pojęcia rodziny, celów, istoty oraz trybu wprowadzenia ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, na podstawie przepisów której skarżąca ubiega się o przyznanie świadczenia wychowawczego, nie jest uzasadnione twierdzenie skarżącej, która zdaje dopiero z momentem urodzenia dziecka, i powstania tym samym nowej rodziny, mają do niej zastosowanie przepisy ww. ustawy w zakresie ustalenia dochodu jej rodziny. Skarżąca zdaje się bowiem pomijać okoliczność, iż ustawodawca jednoznacznie określił, iż przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko jest obwarowane kryterium dochodowym, a w przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na okres od dnia wejścia w życie ustawy ([...].2016r.) dla celów ustalenia dochodu rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa od świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Jednocześnie ustawodawca wyraźnie wskazał, że prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu.

Niesporne pozostaje, że w dacie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego na swoje pierwsze dziecko urodzone [...].2016r. ([...] 2016r.), jako członków rodziny wskazała siebie i syna A. M.. Oczywistym jest również, iż stan rodzinny skarżącej w 2014r. był inny. Jak wynika z akt sprawy w 2014r. skarżąca (ur. [...].1992r.) studiowała, [...] 2014r. złożyła egzamin licencjaci i zakończyła studia. Tak więc w 2014r. skarżąca była członkiem rodziny o zupełnie innym składzie osobowym, w którym to ona była dzieckiem, pozostającym na utrzymaniu swoich rodziców. Co nie oznacza, że organ nie był uprawniony do ustalania dochodu skarżącej w 2014r., jak również tego czy uzyskany w tym roku, jako w roku poprzedzającym okres, na jaki ubiega się o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego, nastąpiła zmiana sytuacji dochodowej i rodzinnej, w tym w postaci utraty lub uzyskania dochodu.

Prawidłowo organy administracji ustaliły, że w 2014r. M. M. nie uzyskiwała dochodu, oraz to iż dochód uzyskany w okresie późniejszym z tytułu umów zlecenia jest dochodem utraconym. Niesporne również pozostaje, iż od dnia [...] 2015r. skarżąca została zatrudniona na podstawie umowy o pracę przez I. M. (Obiady jak u Mamy [...]) i zgłoszona z tego tytułu do ubezpieczenia społecznego. Jak ustalił organ odwoławczy, w dacie wydania skażonej decyzji skarżąca nadal pozostawała w przedmiotowym stosunku zatrudnienia. Z tym że, jako podaje skarżąca od [...] 2016r. przebywała na zwolnieniu lekarskim w związku z ciążą i po urodzeniu syna ([...].2016r.) nie powróciła do pracy, przebywając na zasiłku macierzyńskim wypłacanym przez ZUS.

Powyższe oznacza, iż skarżąca w roku 2015 uzyskała zatrudnienie, w rozumieniu art. 2 pkt 20 lit. c w zw. z pkt 21 ustawy, którego nie utraciła w dacie wniosku ani rozstrzygania w przedmiocie przyznania świadczenia wychowawczego. Zasadnie organ odwoławczy wywodzi, iż skoro skarżąca pozostaje w stosunku pracy, to ni zachodzi ściśle określona przez ustawodawcę okoliczność utraty dochodu, o której mowa w art. 2 pkt 19 ustawy, w szczególności skarżąca nie utraciła wszakże zatrudnienia. W ocenie Sądu, brak jest dostatecznych podstaw aby interpretować treść normy art. 2 pkt 19 lit. c ustawy w taki sposób, aby zrównywać całkowicie odmienne sytuacje czyli utratę dochodu spowodowana utratą zatrudnienia (lub innej pracy zarobkowej), z czasowym zmniejszeniem dochodu z tego stosunku zatrudnienia. Wskazać przyjdzie, iż analiza treści normy art. 2 pkt 19 ustawy prowadzi do stwierdzenia, iż ustawodawca świadomie określił szczegółowe sytuacje, które uznał za spełniające kryterium "utraty dochodu". Zwrócić przykładowo należy uwagę, na regulacje dotyczące np. utraty czy też uzyskania dochodu spowodowaną utratą/ uzyskaniem zasiłku macierzyńskiego, tylko w niektórych z możliwych sytuacji faktycznych i prawnych (lit. f i).

W dalszej kolejności należy jednak odnieść się do zasadniczej kwestii spornej pomiędzy organami administracji publicznej i skarżącą, czyli ustaleniem w jakiej wysokości dochód winien zostać faktycznie uwzględniony przy ustalaniu jej dochodu dla potrzeb przyznania spornego świadczenia. Organy, powołując się wprost na przepis art. 7 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci za podstawę ustalenia dochodu skarżącej przyjęły dochód uzyskany przez nią z tytułu zatrudnienia za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie tego dochodu tj. za [...] 2015r. – tj. netto [...] zł. Tym samym dochód 2-osobowej rodziny skarżącej w przeliczeniu na osobę wyliczono na kwotę [...]zł, czyli jako przewyższający kryterium dochodowe (800 zł – art. 5 ust. 3 ustawy). Z kolei skarżąca wywodzi, iż organy winny uwzględnić w tym zakresie nie kwotę uzyskiwanego przez nią w 2015 r. wynagrodzenia za pracę, lecz kwotę pomniejszoną – odpowiadającą uzyskiwanemu przez nią od [...] 2016r. zasiłku macierzyńskiego (wypłacanego przez ZUS), który stanowi jedyny dochód jej dwuosobowej rodziny.

Odnosząc się do powyższego należy ponownie przywołać treść art. 7 ust. 3 ustawy, który stanowi, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego.

Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie stwierdzić należy, iż z językowej wykładni przytoczonego przepisu nie można wywieść, iż jego zastosowanie w okolicznościach danej sprawy wymaga ustalenia dwóch kwestii: po pierwsze ustalenia że członek rodziny (dziecko) uzyskał dochód po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego (tu po roku 2014), a po wtóre czy "dochód ten jest uzyskiwany" w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Tylko przy spełnieniu obydwu warunków możliwe jest zastosowanie tej normy prawnej, co wymaga podkreślenia, określającej niekorzystnie dochód na podstawie nie średniego dochodu, lecz wyłącznie poprzez powiększenie dochodu o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu. W ocenie Sądu, mając na uwadze reguły wykładni językowej a także systemowej i celowościowej powyższej normy prawnej w kontekście celu i istoty świadczenia wychowawczego, zasadnie skarżąca wywodzi, iż organy błędnie zastosowały ów przepis materialnoprawny w okolicznościach niniejszej sprawy. Organy wszakże ograniczyły się do zawężającej wykładni niekompletnie zinterpretowanej normy prawnej, pomijając konieczność zweryfikowania, czy w okresie na jaki ustalane było prawo skarżącej do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, uzyskiwała ona nadal ten dochód, który organ uznał za uzyskany. Przy czym w istocie dla spełnienia celu świadczenia wychowawczego konieczne jest takie rozumienie tego przepisy, które nie ograniczy się jedynie do tożsamości źródła uzyskania dochodu, lecz uwzględni tez specyfikę i okoliczności danej sprawy, w tym możliwe różnice uzyskiwanego dochodu związane ze zmiana okoliczności faktycznych prawnych. Oznacza to, iż pomimo tego, że skarżąca nadal pozostawała w stosunku pracy, z którego uzyskuje dochód od [...] 2015r., istocie uwzględnić należy okoliczność, że od [...] 2016r. korzystała z długotrwałego zwolnienia lekarskiego, a do [...] 2016r. do rozstrzygnięcia sprawy pozostawała na zasiłku macierzyńskim. W sposób czasowy, ale długotrwały zatem dochód związany z tym samym stosunkiem zatrudnienia nie był tym dochodem, co dochód uzyskany w okresie świadczenia pracy w [...] 2015r., co znajduje potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym (zaświadczenia ZUS i oświadczenia skarżącej).

Z uwagi na powyższe w niniejszej sprawie, uwzględniając specyficznie długi okres pomiędzy rokiem 2014, a ustalaniem dochodu dla potrzeb ustalenia prawa do swiadczenia w 2016r., także z uwagi na porównanie treści art. 7 ust. 2 i 3 ustawy, należy opowiedzieć się za takim rozumieniem uzyskania dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, który będzie odpowiadał faktycznej wysokości dochodu uzyskiwanego w okresie na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Taka interpretacja pozwala na pełniejszą realizację dyrektywy przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko tym rodzinom, których dochód na osobę nie przekracza określonej kwoty (realnie w okresie na jaki ustalane jest świadczenie, a nie wyłącznie w roku poprzedzającym ten okres). Tym bardziej, jak podkreśla skarżąca, co nie zostało zakwestionowane w sprawie, jest osobą samotnie wychowującą dziecko.

W świetle powyższego, ponownie rozpatrując sprawę organ obowiązany jest ponownie podjąć czynności zmierzające do ustalenia dochodu rodziny skarżącej w przeliczeniu na osobę. Uwzględni przy tym, iż owszem skarżąca od dnia [...] 2015 r. uzyskała dochód spowodowany uzyskaniem zatrudnienia, jednakże w okresie od dnia [...] 2016r. do chwili złożenia wniosku (prawdopodobnie do dnia [...] 2016 r.) otrzymywała nie wynagrodzenie za pracę, lecz świadczenie z tytułu macierzyństwa - zasiłek macierzyński z ZUS, na podstawie stosownych przepisów. Zatem nie można twierdzić, iż okresie, na który ubiegała się o przyznanie świadczenia uzyskiwała ten dochód, który był uzyskany w [...] 2015r.

Oznacza to, iż organy, na skutek błędnej wykładni, niewłaściwie zastosowały w przypadku skarżącej przepis art. 7 ust. 3 w zw. z art. 2 pkt 2 ustawy. Z pewnością w dacie wystąpienia z wnioskiem o ustalenie uprawnienia do świadczenia wychowawczego, lecz co istotne w dacie ustalania prawa do tego świadczenia, strona uzyskiwała już inny dochód, inny niż w [...] 2015 r. na który wskazuje organ. Ponownie rozpoznając sprawę organ, opierając się na wykładni dokonanej przez Sąd, ponownie ustali dochód i oceni, czy strona skarżąca spełnia kryterium dochodowe uprawniające ją do przyznania wnioskowanego świadczenia wychowawczego. Nadto organ wyjaśni, czy doszło do ustalenia świadczenia alimentacyjnego na rzecz dziecka skarżącej od jego ojca, który zgodnie z oświadczeniem strony nie jest nieznany. W oświadczeniu z [...].2016r, skarżąca wskazał, że rozpoczęła postępowanie sądowe w stosunku do ojca dziecka w celu uznania ojcostwa.

W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Skarżąca korzystała z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych z uwagi na przedmiot sprawy, a z akt nie wynika iżby poniosła inne niezbędne koszty postępowania (art. 200 w zw. z art. 205 P.p.s.a.).