Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 826/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: SWSA Sebastian Pietrzyk SWSA Joanna Człowiekowska (spr.) SWSA Agnieszka Nawara-Dubiel po rozpoznaniu w dniu 28 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi L. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 14 lutego 2022 r., znak: SKO.OŚ/4170/253/2021 w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji; II. umarza postępowanie administracyjne; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz skarżącego L. M. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy K. , decyzją z dnia 20 maja 2021 r. nr IN.6220.1.2017, działając na podstawie art. 104 K.p.a. w związku z art, 75 ust. 1 pkt 4, art. 71 ust. 1 i 2 pkt 2, art. 73 ust 1, art. 80 ust. 1, art. 82 i art. 85 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko a także § 3 ust. 1 pkt 103 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, po rozpatrzeniu wniosku Inwestora - Gospodarstwo Rolne O. M., z dnia 20.06. 2017 r. (data wpływu) i podtrzymanego przez następców prawnych K. O. i M. G., o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na rozbudowie gospodarstwa o chlewnię rozrodu wraz z modernizacją istniejącej chlewni tuczu na działce nr ewid,[...] obręb M., gmina K. W., powiat miechowski, województwo małopolskie, określił środowiskowe uwarunkowania realizacji tego przedsięwzięcia.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł L. M..

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 14 lutego 2022 r. nr SKO.OŚ/4170/254/2021 utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ wskazał, że realizacja inwestycji polegać będzie na chowie trzody chlewnej w cyklu otwartym. Obecnie na terenie działki inwestycyjnej prowadzony jest już przez Inwestora chów trzody chlewnej. Rozbudowywane będzie gospodarstwo, które obecnie zajmuje się chowem trzody chlewnej w ilości [...]. Po planowanej rozbudowie na terenie inwestycyjnym obsada wyniesie [...]. W ramach planowanej inwestycji planuje się modernizację istniejącego budynku tuczu. Modernizacja polegać będzie na podjęciu prac związanych z poprawą dobrostanu zwierząt, zwiększeniem powierzchni życiowej oraz montażem nowoczesnych technologicznie systemów wentylacji, karmienia i pojenia. Budynek zostanie również podłączony do zbiornika głównego na gnojowicę w celu zmniejszenia częstotliwości wywożenia jej na pola. Realizacja inwestycji wiązała się będzie także z wygaszeniem hodowli tuczu w jednej z dwóch istniejących chlewni. Zakres planowanego przedsięwzięcia obejmuje ponadto budowę: silosów na paszę - 4 szt. do 12 ton każdy, głównego zbiornika na gnojowicę o pój. do 1053 m3, zbiornika spustowego o pój. do 100 m3, zbiornika na ścieki socjalno-bytowe o poj. do 5 m3, konfiskator na padłe sztuki, agregat prądotwórczy o mocy do 24 kW.

Wskazano dalej, że zgodnie z art. 71 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia (ust. 1). Uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla planowanych: 1/ przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko; 2/ przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko (ust. 2). W myśl art. 59 ustawy przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaga realizacja następujących planowanych przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko: 1/ planowanego przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko; 2/ planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1. Obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko w zależności zatem od rodzaju zamierzonego przedsięwzięcia lub miejsca jego realizacji może mieć charakter obowiązkowy lub fakultatywny. W pierwszym ocena oddziaływania na środowisko musi być przeprowadzona zawsze. W drugim przypadku właściwy organ określa, że taki obowiązek występuje.

W przedmiotowej sprawie zastosowanie będzie miało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. W myśl § 3 ust. 1 pkt 103 rozporządzenia do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się chów lub hodowla zwierząt, inne niż wymienione w § 2 ust. 1 pkt 51 ( tj. według § 2 ust. 1 pkt 51 w liczbie nie mniejszej niż 210DJP), w liczbie nie mniejszej niż 40 dużych jednostek przeliczeniowych inwentarza (DJP), jeżeli działalność ta prowadzona będzie: a/ w odległości mniejszej niż 100 m od następujących terenów w rozumieniu przepisów rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, nie uwzględniając nieruchomości gospodarstwa, na którego terenie chów lub hodowla będą prowadzone: mieszkaniowych, innych zabudowanych z wyłączeniem cmentarzy i grzebowisk dla zwierząt, zurbanizowanych niezabudowanych, rekreacyjne wypoczynkowych z wyłączeniem kurhanów, pomników przyrody oraz terenów zieleni nieurządzonej niezaliczonej do lasów oraz gruntów zadrzewionych i zakrzewionych, b/ na obszarach objętych formami ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-5, 8 i 9 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, lub w otulinach form ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-3 tej ustawy. W takim wypadku zatem konieczne było wydanie decyzji w tej sprawie.

Organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie zapadł wyrok, który wiąże organy orzekające w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 6 września 2018 r. II SA/Kr 652/18 orzekł: "Ponownie rozpoznając sprawę organ dokona oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko mając na uwadze wskazania, o których mowa wyżej w szczególności co do zakazu realizacji przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko oraz dopuszczalnych wyjątków od tego zakazu w Obszarze Chronionego Krajobrazu Wyżyny Miechowskiej a także oceni czy wnioskiem objęte są nowe prace modernizacyjne (na czym ma polegać owa modernizacja) czy ewentualnie prace już wykonane co do których ustalenie uwarunkowań środowiskowych jest wykluczone."

Z uwagi na powyższe Kolegium wskazało, że obecnie teren działki inwestycyjnej stanowi użytkowane pole uprawne z zabudową zagrodową we wschodniej części. Teren inwestycyjny położony jest w granicach Obszaru Chronionego Krajobrazu Wyżyny Miechowskiej, a aktualnie aktem regulującym ten obszar jest uchwała nr XVII/230/20 Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 27 stycznia 2020 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu Wyżyny Miechowskiej (Małop.2020.1095). Paragraf 3 ust. 1 uchwały określa obowiązujące na terenie Obszaru zakazy. Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1 zakazuje się realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Natomiast §3 ust. 2 uchwały stanowi, iż "Zakaz, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 nie dotyczy realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, dla których przeprowadzona procedura oceny oddziaływania na środowisko wykazała brak niekorzystnego wpływu na ochronę przyrody Obszaru lub dla których Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Krakowie nie stwierdził konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko". Podkreślono, iż przeprowadzona procedura oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko nie wykazała niekorzystnego wpływu na ochronę przyrody Obszaru. Przedmiotowe przedsięwzięcie nie jest sprzeczne z zakazami obowiązującymi na tych terenach. Przedsięwzięcie nie jest również sprzeczne z ustaleniami dotyczącymi czynnej ochrony ekosystemów na ww. obszarze. Podkreślono, iż na etapie realizacji teren inwestycyjny jest przekształcony antropogenicznie -charakteryzuje się krajobrazem wiejskim. W miejscu, w którym realizowane będzie przedsięwzięcie nie stwierdzono żadnych chronionych gatunków roślin i grzybów (w tym porostów) oraz siedlisk przyrodniczych, w związku z tym oddziaływanie przedsięwzięcia w tym zakresie można wykluczyć. W zasięgu bezpośredniego oddziaływania stwierdzono jedynie pliszkę żółtą, skowronka i mazurka, które należą do jednych z najczęstszych gatunków w obrębie agrocenoz. Biorąc po uwagę wyniki inwentaryzacji przyrodniczej oraz lokalizację inwestycji na terenie rolniczym, należy uznać, że jej realizacja nie powinna znacząco negatywnie wpłynąć na środowisko przyrodnicze, w tym na szeroko rozumianą bioróżnorodność tego obszaru, zarówno na etapie budowy, eksploatacji, jak i likwidacji.

W dalszej części uzasadnienia organ przedstawił kwestie większej intensywności odoru. Mianowicie progi wyczuwalności zapachowej wynoszą 3900 ug/m3 dla amoniaku, 12,2 ug/m3 dla siarkowodoru. Przeprowadzona przez Inwestora analiza wykazała, iż najwyższe stężenia maksymalne poza granica przedsięwzięcia wynosić będą 36,7 ug/m3 dla amoniaku i 11,11 ug/m3 dla siarkowodoru. Z obliczeń wynika, że realizacja planowanej inwestycji nie spowoduje przekroczeń wskazanych powyżej progów wyczuwalności zapachowej. Z analizy wynika również, że najwyższe stężenia wykazano w punktach nie zamieszkałych przez ludzi. W Raporcie szczegółowo określono jakie zostaną wprowadzone działania organizacyjno-techniczne, które ograniczą uciążliwości zapachowe z budynków inwentarskich (Raport, karta 62). Wskazano również metody żywieniowe, które pozwalają obniżyć emisję odorów (Raport, karta 62 i 63).

Dalej organ podniósł, że Inwestor planuje realizacje nowych nasadzeń pasów zieleni izolacyjnej, które przede wszystkim ukryją budynek za pasem roślinności, co oznacza, że mieszkańcy nie muszą się obawiać o niekorzystną zmianę aktualnego krajobrazu. Wykonanie takich pasów wpłynie na zwiększenie powierzchni roślinności które w trakcie procesu fotosyntezy będą pochłaniały, m.in. dwutlenek węgla, tlenki azotu i amoniak. Lokalizacja inwestycji znajduje w znacznej odległości od zwartej zabudowy wsi, dodatkowo teren planowanej inwestycji stanowił będzie kontynuację istniejącej zabudowy zagrodowej istniejącego gospodarstwa. Planowana inwestycja związana z budową nowoczesnego budynku chlewni i modernizacją istniejącego budynku inwentarskiego stanowi standardową działalność rolną w danej lokalizacji. Miejscowość M. zlokalizowana jest na terenie gminy o typowo rolniczym charakterze, gdzie dominującym kierunkiem jest hodowla zwierząt oraz uprawa roślin. Powyższe stanowi uzasadnienie dla ustaleń, że przedsięwzięcie pomimo tego, że będzie wiązało się ze zwiększeniem odoru, to nie wpłynie niekorzystnie na ochronę przyrody, a zatem spełniony jest warunek, który pozwala na realizację tego przedsięwzięcia w Obszarze Chronionego Krajobrazu Wyżyny Miechowskiej.

Organ podniósł dalej, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wiążącym wyroku z dnia 6 września 2018 r. II SA/Kr 652/18 nakazał ocenić czy wnioskiem objęte są nowe prace modernizacyjne (na czym ma polegać owa modernizacja), czy ewentualnie prace już wykonane co do których ustalenie uwarunkowań środowiskowych jest wykluczone. Przedsięwzięcie dotyczy planowanej inwestycji polegającej na rozbudowie gospodarstwa o chlewnie rozrodu wraz z modernizacją istniejącej chlewni tuczu na dz. nr ewid.[...] (która uległa podziałowi w związku z budową drogi ekspresowej [...] na działki nr ewid. [...], nr ewid. [...] i nr ewid. [...]), obręb M., gmina K. W., powiat miechowski, woj. małopolskie. Działka jest częściowo zabudowana (od strony wschodniej). Zagospodarowanie analizowanej części terenu pod inwestycje stanowią: dom mieszkalny (obecnie wyburzony w związku z budową drogi ekspresowej S 7), 2 chlewnie tuczu (po realizacji inwestycji Inwestor planuje wygasić hodowlę w jednej chlewni) oraz budynki gospodarcze. Niezabudowaną część terenu inwestycyjnego stanowią przede wszystkim grunty orne. Realizacja inwestycji polegać będzie na chowie trzody chlewnej w cyklu otwartym. Obecnie na terenie działki inwestycyjnej prowadzony jest chów trzody chlewnej w ilości [...]. Po planowanej rozbudowie na terenie inwestycyjnym obsada wyniesie [...]. W planowanym budynku chlewni A ma być prowadzony rozród, odchów prosiąt, utrzymywanie loch prośnych, knurów oraz loszek hodowlanych. Odchów prosiąt będzie prowadzony w większych grupach technologicznych co trzy tygodnie. W ramach planowanej inwestycji zakłada się modernizację istniejącego budynku tuczu. Modernizacja polegać będzie na podjęciu prac związanych z poprawą dobrostanu zwierząt, zwiększeniem powierzchni życiowej oraz montażem nowoczesnych technologicznie systemów wentylacji, karmienia i pojenia. Budynek zostanie również podłączony do głównego zbiornika na gnojowicę w celu zmniejszenia częstotliwości wywożenia jej na pola. Realizacja inwestycji będzie się wiązała także z wygaszeniem hodowli tuczu w jednej z istniejących chlewni. Modernizacja chlewni jaka została opisana w złożonym wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach to zamierzenie które Inwestor planuje zrealizować po uzyskaniu ostatecznej decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych. Inwestor w istniejącym budynku do tej pory wykonał jedynie remont budynku, a nie modernizację, ponieważ jego stan techniczny wymagał podjęcia działań w celu utrzymania budynku w dobrym stanie technicznym.

Organ podkreślił również, że w raporcie przedstawiono kwestie powstającej na terenie gospodarstwa gnojowicy wykorzystywanej w celu rolniczego nawożenia pól, przytaczając odnośnie ustalenia. Wskazano, że zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać: -opis wariantów uwzględniający szczególne cechy przedsięwzięcia lub jego oddziaływania, w tym: a/ wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego, b/ racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska - wraz z uzasadnieniem ich wyboru. W sporządzonym Raporcie o odziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko przedstawiono – Opis analizowanych wariantów (punkt 8). Przedstawiono: wariant proponowany przez Inwestora (8.1), racjonalny wariant alternatywny (8.2), wariant najkorzystniejszy dla środowiska (8.3) oraz uzasadnienie wybranego wariantu wraz z porównaniem pozostałych (8.4). Raport ten został przesłany organom i opiniującym, w tym Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w Krakowie, który pozytywnie uzgodnił przedsięwzięcie w zakresie ochrony środowiska (postanowienie z dnia 7 czerwca 2019 r.). W przedłożonym Dyrektorowi Ochrony Środowiska w Krakowie Raporcie wskazano, iż wariantem najkorzystniejszym dla środowiska oraz dobrostanu zwierząt jest wariant inwestorski, a w punkcie 8.4 przedstawiono "Uzasadnienie wybranego wariantu wraz z porównaniem pozostałych. Pismem z dnia 6 października 2020 r. organ I instancji wezwał Inwestora o przedłożenie szerszej analizy wariantu alternatywnego i porównania go z wariantem inwestorskim. Taka analiza została sporządzona w październiku 2020 r. i przedłożona organowi prowadzącemu postępowanie. W dokumencie tym wskazano: "Na podstawie opisów i analiz wariantu inwestorskiego, a także ich porównania, stwierdzono, iż wariantem najlepszym pod względem ochrony środowiska jest wariant zaproponowany przez Inwestora, czyli rozbudowa gospodarstwa o chlewnię rozrodu wraz z modernizacją istniejącej chlewni tuczu na dz. nr ewid.[...] obręb M., gmina K. W., powiat miechowski, województwo małopolskie." Zatem dokument z października 2020 r. przedstawia szerszą analizę wariantu alternatywnego i porównanie go z wariantem inwestorskim. Było to potrzebne organowi I instancji, który ocenia prawidłowość raportu i w tym przypadku chodziło o poszerzenie analizy wariantu alternatywnego przedsięwzięcia. Natomiast nie zmienia to faktu, że w dokumencie tym, to wariant inwestorski okazał się wariantem najkorzystniejszym dla środowiska, tak samo jak w Raporcie przedstawionym do uzgodnienia.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł L. M. zarzucając naruszenie:

1/ art. 15 K.p.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, a to poprzez wydanie przez organ II instancji decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji bez dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz bez przeprowadzenia oceny dowodów w sposób rzeczowy, uwzględniający wszystkie argumenty oraz zarzuty wskazane w odwołaniach;

2/ art. 28 k.p.a. poprzez wykluczenie z kręgu stron postępowania mieszkańców innych miejscowości niż M. , choć ich nieruchomości wchodzą w zakres oddziaływania inwestycji, a zatem mają interes prawny w czynnym udziale w postępowaniu

3/ art. 80 ust. 2 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 8 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku oraz o ocenach oddziaływania na środowisko poprzez wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach bez rzetelnej weryfikacji raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, opracowanego w sposób niedokładny, z pominięciem istotnych czynników wpływających na środowisko (m.in. bez uwzględnienia etapu realizacji przedsięwzięcia, bez analizy odoru, który będzie wydzielany przez nowy i zmodernizowany istniejący budynek chlewni oraz możliwości techniczne ograniczenia emisji odoru),

4/ art. 62 ust. 1 w zw. z art. 66 ust. 1 UUOŚ poprzez oparcie skarżonej decyzji na raporcie oddziaływania na środowisko sporządzonym w sposób nierzetelny bez uwzględnienia wszystkich potencjalnych zagrożeń na środowisko, związanych z realizacją planowanej inwestycji (m.in. bez analizy długoterminowego oddziaływania przedsięwzięcia w związku ze stosowaniem nawozów na gruntach rolnych);

5/ art. 71 ust. 2 pkt ustawy poprzez wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia, które zostało już w części zrealizowane, a zatem nie jest przedsięwzięciem planowanym;

6/ art. 77 ust. 1 pkt 1 w związku z ust. 2 ustawy poprzez nieuzgodnienie warunków realizacji przedsięwzięcia z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska (w świetle złożenia przez inwestora do akt sprawy dokumentów z października 2020 r. pt.: "Wariant alternatywny....." oraz "Porównanie wariantów dla inwestycji rozbudowa gospodarstwa o chlewnię rozrodu wraz z modernizację istniejącej chlewni tuczu na dz. nr ewid.[...] obręb M., gmina K. W., powiat miechowski, województwo małopolskie".

7/ art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a, poprzez błędne wyjaśnienie stanu taktycznego sprawy, a także nierozważenie wszystkich jej okoliczności i brak należytego uzasadnienia wydanej decyzji, a to w szczególności poprzez zignorowanie złożonych przez odwołującego się konkretnych zarzutów, w tym wskazujących na ewidentne sprzeczności w materiałach przedstawionych przez inwestora;

8/ art. 7 i 107 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji nie spełniającego ustawowych warunków umożliwiających uznanie, że zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne (za takie nie można uznać ogólnikowych stwierdzeń Kolegium nie odnoszących się do meritum sprawy, zebranego materiału dowodowego i zarzutów odwołujących się);

9/ art. 11 w związku z art. 6 k.p.a. poprzez naruszenie tzw. zasady przekonywania, u której podstaw leży zasada praworządności, poprzez sformułowanie uzasadnienia decyzji w oderwaniu od tych dwóch kluczowych zasad postępowania administracyjnego;

10/ art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy błędnego rozstrzygnięcia organu I instancji, zamiast jego uchylenia.

W uzasadnieniu rozwinięto powyższe zarzuty w konkluzji wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2021 r. poz. 2095 ze zmian.), zgodnie z którym w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów (ust. 3). Na tej podstawie zarządzeniem Przewodniczącego II Wydziału w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Należy również wskazać, że na mocy art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W razie nieuwzględnienia skargi podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że zachodzi przesłanka do stwierdzenia jej nieważności opisana w art. 156 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie Dz. U. 2022 r. poz. 2000, dalej: k.p.a.). Wskazaną wadą obarczona jest również decyzja wydana przez organ pierwszej instancji.

Zważyć należało w szczególności na następujące okoliczności sprawy.

Wniosek o ustalenie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia polegającego na rozbudowie gospodarstwa o chlewnię rozrodu wraz z modernizacją istniejącej chlewni tuczu na dz. nr ewid.[...] (która uległa podziałowi w związku z budową drogi ekspresowej [...] na działki nr ewid. [...], nr ewid. [...] i nr ewid. [...]), obręb M., gmina K. W., powiat miechowski, woj. Małopolskie złożył w dniu 20 czerwca 2017 r. M. O.. Wnioskodawca zmarł w dniu 8 września 2019 roku, co potwierdza zalegający w aktach sprawy odpis aktu zgonu (k. 45, t. III akt adm.). Wójt Gminy Książ Wielki uznał, że w tej sytuacji status wnioskodawcy przysługuje następcom prawnym zmarłego M. O., tj. jego córkom: K. O. oraz M. G., które wstąpiły do postępowania, nie składając osobnego wniosku, co potwierdza przedłożona kopia aktu poświadczenia dziedziczenia (k. 58-59, t. III akt adm.), a jedynie wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania (k. 62, t. III akt adm.). W konsekwencji Wójt Gminy K. skierował do spadkobierczyń wnioskodawcy swoją decyzję. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie w decyzji nie odniosło się do tej okoliczności, co więcej z treści decyzji organu odwoławczego jednoznacznie nie wynika, z czyjego wniosku toczyło się postępowanie. Jedynie w rozdzielniku do decyzji (k. 374, t. III akt adm.) wskazano, jako inwestorów, M. G. oraz K. O.. Zdaniem Sądu działania organów obu instancji były nieprawidłowe i doprowadziły do wydania decyzji z naruszeniem prawa, o którym stanowi art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., tj. skierowaniem decyzji do osób niebędących stronami w sprawie.

Wyjść należy od tego, że zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 74 ust. 3a ustawy z dnia 8 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. 2022 r., poz. 1029, dalej: u.u.i.ś.) stroną postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie w wariancie zaproponowanym przez wnioskodawcę, z zastrzeżeniem art. 81 ust. 1. Przez obszar ten rozumie się: 1) przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, oraz obszar znajdujący się w odległości 100 m od granic tego terenu; 2) działki, na których w wyniku realizacji, eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska, lub 3) działki znajdujące się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem. Jednak w przedmiotowym postępowaniu przepis ten należało stosować w brzmieniu ustalonym zgodnie z art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2019 r. poz. 1712). W brzmieniu dotychczasowym art. 74 ust. 3a u.u.i.ś. stanowił: "Stroną postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie. Przez obszar ten rozumie się: 1) działki przylegające bezpośrednio do działek, na których ma być realizowane przedsięwzięcie; 2) działki, na których w wyniku realizacji lub funkcjonowania przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska; 3) działki znajdujące się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem."

Niezależnie od brzmienia ww. przepisu, pierwszym podmiotem, będącym stroną w postępowaniu w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, jest wnioskodawca. Istotne przy tym jest to, że przepisy ustawy nie przewidywały i nie przewidują szczególnych wymagań co do wnioskodawcy. W szczególności, nie musi być on właścicielem czy użytkownikiem wieczystym nieruchomości, na których planowane jest przedsięwzięcie.

Jak wskazano powyżej, wnioskodawcą w przedmiotowej sprawie był M. O., który w toku postępowania zmarł. Kwestię następstwa prawnego w toku postępowania administracyjnego reguluje art. 30 § 4 k.p.a., zgodnie z którym w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Wynika z niego, że w ramach postępowania administracyjnego dopuszczalne jest następstwo procesowe, ale jedynie w toku postępowania oraz w odniesieniu do praw zbywalnych lub dziedzicznych. W takiej sytuacji następca procesowy (nabywca prawa, w szczególności spadkobierca) wstępuje w miejsce dotychczasowej strony, bez potrzeby wydawania jakichkolwiek aktów procesowych.

Zauważyć trzeba w związku z powyższym, że "sukcesja procesowa może występować jedynie wówczas, gdy przedmiotem postępowania są prawa i obowiązki, które mogą przechodzić i przeszły na inne podmioty – następców prawnych dotychczasowej strony (...). W prawie administracyjnym, inaczej niż w prawie cywilnym, nie występuje w klasycznej postaci sukcesja pod tytułem ogólnym, wynikająca ze spadkobrania, która jest najczęściej przyczyną następstwa prawnego w toczących się postępowaniach cywilnych. Prawa i obowiązki ze stosunków publicznoprawnych, w tym administracyjnych, nie należą do spadku w rozumieniu art. 922 k.c., a zatem nie są dziedziczone według reguł ustalonych w Kodeksie cywilnym" (M. Romańska, w: H. Knysiak-Sudyka, "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Warszawa 2019 r., s. 297). Jak również wskazano w piśmiennictwie, odnośnie uprawnień i obowiązków administracyjnoprawnych, w stosunku do których prawa o charakterze cywilnym nie są ani przesłanką powstania, zmiany lub wygaśnięcia stosunku administracyjnoprawnego, ani też nie pozostają z tym stosunkiem w innej jurydycznej zależności, że – w braku przepisów szczególnych – tego typu uprawnienia i obowiązki administracyjnoprawne co do zasady, nie są zbywalne ani dziedziczne, zatem nie stosuje się do nich art. 30 § 4 KPA, zaś śmierć (ustanie bytu prawnego) strony powoduje w takich wypadkach umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego (P. Gołaszewski, w: R. Hauser, M. Wierzbowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Legalis 2021, komentarz do art. 30, teza 4 oraz powołane tam orzecznictwo). Wskazano tam również, że: "kierując się powyższymi regułami, WSA w Poznaniu orzekł w wyr. z 29.10.2015 r. (II SA/Po 703/15, Legalis), że spadkobiercy inwestora, któremu decyzją organu pierwszej instancji odmówiono ustalenia warunków zabudowy (do uzyskania których nie jest konieczne dysponowanie prawem do nieruchomości, zaś decyzja negatywna nie podlega przeniesieniu w trybie art. 63 ust. 5 PlanZagospU), nie mogą wstąpić do toczącego się postępowania odwoławczego na podstawie art. 30 § 4 KPA (tak samo WSA w Bydgoszczy w wyr. z 21.9.2016 r., II SAB/Bd 96/15, Legalis, gdzie ogólnie wskazano, że w związku z tym, iż wniosek o wydanie decyzji o warunkach zabudowy nie jest powiązany z posiadaniem praw rzeczowych do nieruchomości, nie można automatycznie wstąpić w miejsce dotychczasowego wnioskodawcy)."

W ocenie Sądu powyższe rozważania należy odnieść bezpośrednio do statusu wnioskodawcy w postępowaniu w sprawie środowiskowych uwarunkowań. Skoro przepisy regulujące przesłanki wydania decyzji środowiskowej, jak i odnoszące się do postępowania poprzedzającego wydanie decyzji nie określają ani szczególnych wymogów co do wnioskodawcy, ani też nie określają szczególnych zasad następstwa procesowego w odniesieniu do wnioskodawcy, w przypadku śmierci wnioskodawcy jego spadkobiercy nie mogą na zasadach ogólnych wstąpić do postępowania, a w konsekwencji organ nie może uznawać ich za wnioskodawców. Jak wskazano w wyroku NSA z 31 maja 2016 r., "(...) ponieważ wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie jest powiązany z posiadaniem praw rzeczowych do nieruchomości, to nie może "automatycznie" wstępować w miejsce dotychczasowego wnioskodawcy nowy podmiot na podstawie art. 30 § 4 k.p.a., nawet jeżeli jest to nabywca praw rzeczowych do nieruchomości, na której ma zostać zrealizowane przedsięwzięcie określone we wniosku. Dotyczy to także zbycia przez wnioskodawcę zorganizowanej części przedsiębiorstwa, w ramach którego ma być zrealizowane przedmiotowe przedsięwzięcie. Z tych względów brak powiązania danego podmiotu, który występuje o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach z prawem własności powoduje brak następstwa prawnego w rozumieniu art. 30 § 4 k.p.a." (II OSK 2291/14, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podzielając w pełni przytoczone stanowisko doktryny i orzecznictwa, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została skierowana do osób, które nie były stronami w sprawie. Wadliwość ta spowodowana jest nie tym, że organy orzekające w sprawie przyjęły, zresztą słusznie, że M. G. i K. O. wstąpiły w prawa zmarłego M. O. jako właściciela nieruchomości, lecz tym, że organy traktowały spadkobierczynie jako wnioskodawczynie, którymi jednak nie były. Nie odziedziczyły bowiem i nie mogły odziedziczyć statusu wnioskodawcy w tym postępowaniu. Ze względu na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku.

W związku z powyższym należało też uznać, że postępowanie toczące się z wniosku M. O., w oparciu o przedłożony przez niego raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, stało się bezprzedmiotowe w chwili jego śmierci, zatem podlegało umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. O umorzeniu postępowania Sąd mógł orzec na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a., który stanowi, że w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postepowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. Na tej podstawie Sąd orzekł jak w punkcie II sentencji wyroku. Oznacza to, że postępowanie z wniosku M. O. zakończyło się. Jego spadkobierczynie mogą złożyć własne wnioski (lub wspólny wniosek) o ustalenie środowiskowych uwarunkowań.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie III sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. art. 205 § 2. Na kwotę tę składają się uiszczony wpis – 200 złotych oraz koszt zastępstwa procesowego – 480 złotych, opłata od pełnomocnictwa – 17 złotych.