Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 819/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-07-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13g ust. 1, art. 13g ust. 1a, art. 13g ust. 2, art. 40c oraz lp. 6 pkt 7 lit. d i lit. e załacznika 2 do ww. ustawy;
journal: Dz.U. 2007 nr 19 poz 115
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
article: art. 64 ust. 1.
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Protokolant ref. staż. Katarzyna Smaga po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lipca 2011 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w całości w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] grudnia 2010 r., którą nałożono na skarżącego, M. K., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą P. karę pieniężną w kwocie 7.500 złotych za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.

Jako podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.) - dalej też jako: K.p.a., art. 13 ust. 1 pkt 2), art. 13 g ust. 1, ust. 1 a i ust. 2, art. 40 c, ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze. zm.) - dalej też u.d.p. oraz lp. 6 pkt 7 lit. d) i lit. e) załącznika nr 2 do ww. ustawy, art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) - dalej też p.r.d.

Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiły okoliczności zatrzymania i kontroli ważenia pojazdu członowego składającego się z ciągnika samochodowego marki [...] o nr rej. [...] z naczepą marki [...] nr rej. [...] w dniu [...] sierpnia 2010 r. w miejscowości O., na drodze wojewódzkiej [...]. Pojazdem kierowała M. K., wykonującą przewóz drogowy na rzecz przedsiębiorcy M. K.. Na podstawie okazanego dokumentu przewozowego ustalono, że pojazd poruszał się z ładunkiem wapna nawozowego z miejscowości Ż. do miejscowości L. W toku kontroli stwierdzono nieprawidłowości dotyczące przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi dla pojedynczej osi napędowej pojazdów silnikowych o 4,593 t. Rzeczywisty nacisk tej osi wyniósł 12, 593 t, podczas gdy na tej drodze dopuszczalny jest ruch pojazdów o naciskach osi do 8 ton.

Kierująca pojazdem podpisała protokół kontroli nie wnosząc żadnych uwag.

W odpowiedzi na pismo z dnia 30 sierpnia 2010 r. zawiadamiające o wszczęciu postępowania administracyjnego M. K. reprezentująca przedsiębiorcę w postępowaniu przed organem pierwszej instancji na mocy udzielonego jej pełnomocnictwa, z dnia 7 września 2010 r. przesłała organowi wyjaśnienia, w których stwierdziła, że podczas wykonywania załadunku zespołu pojazdów wykonała ważenie kontrolne w celu wyeliminowania przeładunku, którejkolwiek z osi. Oświadczyła, że mając na uwadze, że będzie poruszała się po drogach wojewódzkich zrealizowała załadunek w ten sposób, aby wszystkie parametry wagowe spełniały standardy obowiązujące na tychże drogach. Podniosła, że również z ww. powodu świadomie załadowała pojazd i naczepę ładunkiem o całkowitej masie 24.300 kg, podczas gdy dopuszczalna ładowność używanego zestawu pojazdów wynosi 26.700 kg.

W dniu [...] grudnia 2011 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wydał decyzję o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w kwocie 7.500 złotych nadając rozstrzygnięciu rygor natychmiastowej wykonalności.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący domagał się jej uchylenia i umorzenia postępowania oraz wniósł o wstrzymanie jej wykonania do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2011 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego wstrzymał natychmiastową wykonalność decyzji organu I instancji do czasu rozpoznania odwołania.

Decyzja z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ zwrócił uwagę na treść art. 61 p.r.d., który w ustępie 1, punkcie 2 precyzuje sposób w jaki należy dokonywać załadunku, stanowiąc, że ładunek na pojeździe umieszcza się w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę. Natomiast w myśl ust. 5 ww. artykułu ładunek sypki może być umieszczony tylko w szczelnej skrzyni ładunkowej, zabezpieczonej dodatkowo odpowiednimi zasłonami uniemożliwiającymi wysypywanie się ładunku na drogę.

Organ odwoławczy podkreślił, że wypracowanie sprawnego systemu załadunku pojazdów, tak by nie były przekraczane normy wymagane przepisami o drogach publicznych, leży niewątpliwie w interesie profesjonalnego przewoźnika, bo to właśnie on jest odpowiedzialny za ewentualne naruszenia tych regulacji.

Odnosząc się do argumentu skarżącego o nieprzekroczeniu całkowitej dopuszczalnej masy oraz dopuszczalnej ładowności pojazdu, organ odwoławczy podniósł, że samo przekroczenie norm dotyczących dopuszczalności nacisków osi jest odrębną kategorią naruszenia prawa. Organ wyjaśnił, że ustawodawca przewidział za ww. uchybienie karę pieniężną, jako że według niego największe spustoszenie na drogach czynią właśnie pojazdy o niewłaściwym, nierównomiernym rozłożeniu ładunku na poszczególne osie.

Organ zaznaczył, że materiał dowodowy zawarty w aktach sprawy w pełni potwierdza fakt naruszenia i słuszność nałożenia na skarżącego kary oraz dodał, że nie ma możliwości miarkowania kary w zależności od sytuacji finansowej przedsiębiorcy, ponieważ kary te są ustalane w sposób sztywny i nie mają charakteru uznaniowego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu podniósł, iż w jego ocenie, przewożone wapno nawozowe jest towarem sypkim, którego nie da się w jakikolwiek sposób zamocować, a które w czasie jazdy zachowuje się jak ciecz, tj. przemieszcza się przy hamowaniu. Zaznaczył, że ani organ pierwszej ani drugiej instancji nie wskazał przepisu dotyczącego sposobu zabezpieczenia ładunku sypkiego przed przemieszczaniem się na naczepie typu łódka lub wywrotka. W związku z powyższym stwierdził, że naruszenie powstało niezależnie od woli skarżącego.

Skarżący stwierdził również, że w toku kontroli, przed dokonaniem ważenia kierowcy nie okazano żadnych dokumentów potwierdzających legalizację przenośnych wag, na których ważenie miało miejsce. Wyraził także wątpliwości odnośnie terenu, na którym ważenie miało miejsce .

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Odnośnie wyrażonego przez skarżącego przekonania o braku winy w stwierdzonym naruszeniu, organ podkreślił, iż odpowiedzialność, o której mowa w art. 13 g u.d.p., nie jest warunkowana winą podmiotu wykonującego przejazd. Na organie nakładającym karę nie ciąży obowiązek wykazania, że do przekroczenia dopuszczalnych norm doszło na skutek okoliczności zależnych czy zawinionych przez użytkownika pojazdu. Kara ta w ściśle określonej ustawą wysokości, zależnej od wielkości przekroczenia dopuszczalnego nacisku osi pojazdu na drogę, jako kara administracyjna, jest niezależna od winy czy też zaniedbania właściciela pojazdu. Według organu w niniejszej sprawie nastąpiło przekroczenie dopuszczalnych parametrów i w związku z tym, niezależnie od przyczyn naruszenia, kara musiała zostać wymierzona.

Organ nie zgodził się ze stwierdzeniem skarżącego dotyczącym nieokazania podczas kontroli dokumentów potwierdzających legalizację przenośnych wag. Zauważył, że podczas kontroli kierowca podpisał się na protokole kontroli pod oświadczeniem, mówiącym o tym, że okazano mu świadectwa legalizacji wag oraz protokół pomiaru pochyłości terenu na stanowisku do ważenia pojazdów. Domniemanie prawdziwości dokumentu urzędowego, jakim jest in casu protokół kontroli, nie może być obalone twierdzeniami strony przeciwnej, nie popartymi żadnymi dowodami.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Kontrolując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powyższych zasad skarga jako niezasadna podlega oddaleniu.

Zdaniem Sądu, stan faktyczny i prawny w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości.

W zaskarżonej decyzji nastąpiło szczegółowe ustalenie stanu faktycznego sprawy. Organ przedstawił też obszerną argumentację na poparcie zajętego stanowiska. Materiał dowodowy został przez organ zgromadzony, rozpatrzony i oceniony w sposób wyczerpujący. Poczynione przez organ ustalenia faktyczne znajdują uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym.

W prawidłowo ustalonym stanie faktycznym Główny Inspektor Transportu Drogowego zastosował właściwe normy prawa materialnego. Nie budzi też wątpliwości sądu ich interpretacja, dokonana przez organ.

Wynikająca z art. 13g ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.) obligatoryjność wymierzenia kar pieniężnych za przejazd po drogach publicznych bez stosownego zezwolenia pojazdów nienormatywnych, nakłada na organy orzekające o wymierzeniu kary obowiązek wszczynania z urzędu postępowań administracyjnych w stosunku do podmiotu dokonującego przejazdu w przypadku każdoczesnego stwierdzenia takiego przejazdu.

Z treści art. 13g ust. 1 b ustawy o drogach publicznych w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że kara za przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia lub z naruszeniem jego warunków jest zawsze nakładana na podmiot wykonujący przejazd, a w ściśle określonych sytuacjach może być także nałożona na nadawcę, załadowcę lub spedytora ładunku (niezależnie od kary nałożonej na podmiot wykonujący przejazd).

W sprawie niniejszej, w czasie kontroli pojazdu, w procesie jego ważenia uczestniczył upoważniony przedstawiciel strony - kierowca pojazdu, którego podpis widnieje na protokole z kontroli. Został on poinformowany o zasadach kontroli i przysługujących mu uprawnieniach. Udostępniono mu do wglądu wszystkie niezbędne dokumenty, w tym także dotyczące wag i sposobu ważenia, legalizacji terenu. W czasie kontroli drogowej użyta została waga posiadająca ważną legalizację Urzędu Miar. Legalizacja to przecież ważna, prawna kontrola metrologiczna. Kierowca powyższe fakty potwierdził składając podpis pod protokołem kontroli i oświadczeniem w nim zawartym. Zgodził się więc jej z wynikami i to bez zastrzeżeń.

Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy, w której strona miała pełną możliwość i prawo wypowiadania się w sprawie, składania wniosków dowodowych, prawo wglądu do akt sprawy, Sąd uznał, iż jej twierdzenie o naruszeniu przepisów postępowania jest nieuzasadnione, a zarzuty skargi za nietrafne.

W pierwszym rzędzie należy podkreślić, że kara pieniężna za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu jest sankcją administracyjną związaną z naruszeniem warunków wykorzystywania drogi publicznej - art. 13g ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.). Ma ona charakter obiektywny i nie jest oparta na zasadzie winy.

Zgodnie z zapisami ustawy o drogach publicznych, drogą publiczną jest droga zaliczona do jednej z kategorii dróg (krajowych, wojewódzkich, powiatowych, gminnych), z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych - art. 1 i art. 2 ust. 1 ustawy.

Wyjaśniając natomiast pojęcie pojazdu nienormatywnego ustawodawca wskazał, że jest to taki pojazd lub zespół pojazdów, którego masa, naciski osi lub wymiary wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi - art. 4 pkt 25 ustawy. Podkreślić zatem należy, że "nienormatywność" pojazdu - czyli niezgodność, sprzeczność z jakimś wzorcem - została w tej definicji odniesiona do parametrów przewidzianych dla danej drogi.

Przepisy regulujące zasady korzystania z dróg publicznych wyodrębniają drogi, po których bez zezwolenia mogą poruszać się jedynie pojazdy o określonych parametrach. Zgodnie z art. 41 ust. 4 i 5 ustawy o drogach publicznych minister właściwy do spraw transportu ustala w drodze rozporządzenia, sieć dróg krajowych, po których mogły poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku na pojedynczą oś do 11,5 t, ustala również wykaz dróg krajowych oraz wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 ton. Stosownie do art. 41 ust. 6 ustawy drogi inne niż określone na podstawie art. 41 ust. 4 i 5 stanowią sieć dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku na oś pojedynczą do 8 ton.

W tym zakresie o "nienormatywności" danego pojazdu decyduje to, czy jego parametry odpowiadają parametrom przewidzianym dla danej drogi. O tym więc, jakie pojazdy mogą się poruszać w kraju po danej drodze decydują przepisy określające maksymalne dopuszczalne naciski osi pojazdów dopuszczonych do ruchu tj. dopuszczalne obciążenie osi na danej drodze, a to jest określone w przepisach prawa o drogach publicznych.

Z punktu widzenia zasad wykorzystywania dróg publicznych dopuszczalne naciski osi pojazdu zawarte są w cyt. ustawie o drogach publicznych. Wynikają z treści załącznika nr 2 do tej ustawy, określającego wielkości parametrów oraz kar pieniężnych za przejazd pojazdem nienormatywnym po drogach publicznych.

Wydane w sprawie rozstrzygnięcie Głównego Inspektora Transportu Drogowego nie pozostaje także w sprzeczności z przepisami art. 61 ust. 11 oraz art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 - Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515 ze zm.), gdyż oba te przepisy wskazując na konieczność uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdem o większym niż dopuszczalnym nacisku osi również odwołują się do parametrów przewidzianych dla danej drogi. Te zaś wynikają z przywoływanych wyżej przepisów ustawy o drogach publicznych i wydanych na jej podstawie aktów wykonawczych.

To z przepisu ustawy - art. 61 ustawy Prawo o ruchu drogowym wynika sposób załadunku, w tym materiałów sypkich. Ładunek sypki powinien być tak zabezpieczony, aby zmiana jego położenia nie była możliwa w czasie jazdy, ani w czasie kontroli. W przypadku, gdy istnieją rzeczywiste trudności z zabezpieczeniem ładunku przed przemieszczeniem, że nie można byłoby zapewnić równomiernego obciążenia wszystkich osi pojazdu zgodnie z obowiązującymi normami, to przewoźnik winien w takiej sytuacji uzyskać zezwolenie na przejazd pojazdem nienormatywnym i w ten sposób uniknąć opłaty karnej (por. wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 1998 r., sygn. akt II SA 351198/98, LEX nr 41666).

Zdaniem Sądu brak jest jakichkolwiek podstaw do zakwestionowania wyników kontroli jak i sposobu jej przeprowadzenia. Kontrolę prowadziły wyspecjalizowane służby drogowe, w obecności kierowcy kontrolowanego pojazdu. Kierowca nie zgłosiła żadnych zastrzeżeń ani do sposobu dokonanych pomiarów, ani ustawienia pojazdu w czasie ich dokonywania, a także konfiguracji placu. Protokół kontroli został podpisany przez kierowcę bez żadnych uwag. Tym samym kierowca wypowiedział się w sprawie podpisując protokół bez zastrzeżeń.

Wiarygodnym i rzeczywistym obrazem parametrów zatrzymanego pojazdu może być wyłącznie pomiar dokonany w toku kontroli drogowej na zalegalizowanych urządzeniach pomiarowych w miejscu ważenia legitymującym się dokumentem potwierdzającym spełnienie wszelkich warunków koniecznych do wykonywania pomiarów nacisków oraz masy pojazdów. Tylko taki tryb kontroli parametrów pozwala stwierdzić nienormatywność kontrolowanego pojazdu w chwili jego zatrzymania. Funkcjonariusze Transportu Drogowego weryfikują stan faktyczny zastany w chwili kontroli drogowej używając wyłącznie urządzeń o ważnej legalizacji.

Przyrządy pomiarowe użyte w czasie kontroli posiadały legalizację, co wyklucza możliwość wystąpienia błędu.

Zdaniem Sądu, postępowanie wyjaśniające w sprawie niniejszej zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a materiał dowodowy zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący. Organy obu instancji podjęły, w ramach postępowania, wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Organ odwoławczy odniósł się do każdego z podniesionych, w postępowaniu odwoławczym, zarzutów.

To do obowiązków przewoźnika należy takie załadowanie towaru, aby pojazd nie przekraczał określonych prawem parametrów i nie stwarzał w związku z tym zagrożenia na drodze. Strona nie posiadała zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. W przypadku więc stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi bez wymaganego zezwolenia, wymierza się karę pieniężną. Nałożenie kary pieniężnej jest niezależne od przyczyny przekroczenia nacisku na osie, winy kierowcy, czy też jej braku. Ma charakter obiektywny.

Mając powyższe na uwadze i na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd orzekł jak w wyroku.