Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 714/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 43 i  art. 81a,  par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca), Sędzia WSA Maciej Guziński, , Protokolant sekretarz sądowy Renata Pawlak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 20 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi K. L. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] 2017 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia wypłaty części renty strukturalnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W.; II. umarza postępowanie administracyjne w sprawie; III. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. utrzymał w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] -12-2015 r., którą Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. zawiesił stronie skarżącej – K. L. - wypłatę części renty strukturalnej w części równej 50% wysokości ustalonej kwoty tej renty.

Jak przytoczono w uzasadnieniu - warunki przyznania renty strukturalnej dla niniejszego przypadku reguluje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Renty Strukturalne" objętego Programem Rozwojem Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2007 r., Nr 109 poz. 750 ze zm.; zwane poniżej rozporządzeniem rentowym). Zgodnie z § 13a ust. 1 kierownik biura powiatowego Agencji zawiadamia pobierającego rentę strukturalną o możliwości złożenia wniosku o ustalenie prawa do emerytury z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników. Pobierający rentę strukturalną składa do właściwego ze względu na miejsce zamieszkania kierownika biura powiatowego Agencji potwierdzenie złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 1, nie później niż w terminie 30 dni od dnia osiągnięcia wieku emerytalnego (ust. 3). Zgodnie natomiast z § 15 ust. 2a pkt 1 rozporządzenia rentowego w przypadku gdy pobierający rentę strukturalną nie złoży potwierdzenia złożenia wniosku, o którym mowa w § 13a ust. 3, wypłata renty strukturalnej ulega zawieszeniu:

1) w części równej 50% wysokości ustalonej kwoty renty strukturalnej - w przypadku gdy osiągnięcie wieku emerytalnego dotyczy:

a) pobierającego rentę strukturalną albo

b) pobierającego rentę strukturalną i jego małżonka.

Dalej organ podał, że zawieszenie świadczenia nastąpiło właśnie w związku z niedostarczeniem przez skarżącą potwierdzenia złożenia wniosku o ustalenie prawa do emerytury w terminie 30 dni od daty otrzymania pisma zawiadamiającego o możliwości złożenia takiego wniosku w związku z osiągnięciem wieku emerytalnego. Pisemna informacja organu pierwszej instancji w tej sprawie, z dnia 30 kwietnia 2015 r., została odebrana w trybie art. 43 k.p.a. w dniu 5 maja 2015 r. przez E. L.

W piśmie tym strona została poinformowana, iż w przypadku niedostarczenia do Biura Powiatowego ARiMR potwierdzenia złożenia przez nią wniosku o ustalenie emerytury z ubezpieczenia społecznego lub ubezpieczenia społecznego rolników, a następnie decyzji w sprawie przyznania lub odmowy przyznania prawa do emerytury, zgodnie z § 15 ust. 2a rozporządzenia, zostanie zawieszona wypłata 50% kwoty przyznanej renty strukturalnej (osiągnięcie wieku emerytalnego przez beneficjenta renty strukturalnej). Termin na doręczenie wymienionego potwierdzenia złożenia wniosku o ustalenie prawa do emerytury upłynął zatem w dniu 06-06-2015 r. Skarżąca nie złożyła jednak wymienionego potwierdzenia złożenia wniosku o ustalenie prawa do emerytury, wobec czego organ pierwszej instancji wydał opisana na wstępie decyzję o zawieszeniu wypłaty części renty strukturalnej, która została doręczona w trybie art. 43 k.p.a. w dniu 04.01.2016 r.

W odwołaniu, uzupełnionym przez profesjonalnego pełnomocnika, skarżąca podniosła, że nie została poinformowana o konieczności złożenia wniosku o ustalenie prawa do emerytury i nie otrzymała żadnej korespondencji w tej sprawie, zarzuciła, że w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dowodu nadania oraz dowodu doręczenia zawiadomienia skarżącej z dnia 30 kwietnia 2015 r.

Organ drugiej instancji decyzją z [...] kwietnia 2016 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne z [...] grudnia 2015 r. W wyniku skutecznie wywiedzionej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu prawomocnym wyrokiem z dnia 02.12.2016 r. (sygn. akt III SA/Wr 815/16) uchylił zaskarżoną decyzję wskazując, iż doszło uchybienia przepisów prawa procesowego tj. art. 7, 75 i 77 k.p.a. w związku z art. 43 k.p.a., które mogło mieć wpływ na wynik sprawy w ten sposób, że dotyczyło prawidłowości doręczenia stronie pisma informującego ją o warunkach zawieszenia wypłaty 50% renty strukturalnej wraz ze wskazaniem wiążących stronę terminów na dokonanie czynności, których niedopełnienie skutkuje częściowym zawieszeniem wypłaty tego świadczenia. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, cyt.: "W okolicznościach rozpoznawanej sprawy organ, mimo że strona podnosiła, iż nie otrzymała zawiadomienia, a ponadto zaprzeczyła by E. L. był jej domownikiem, nie podjął kroków zmierzających do wyjaśnienia wątpliwości w tym zakresie. Jako niezrozumiała w tych okolicznościach jawi się decyzja o nieuwzględnieniu wniosku dowodowego skarżącej w toku postępowania - o przeprowadzenie dowodu z dokumentu tożsamości E. L. na okoliczność adresu jego zameldowania, jak również poniechanie przeprowadzenia innych dowodów. Podkreślić trzeba, że zgodnie z art. 75 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może się przyczynić do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. W przekonaniu Sądu, charakter wątpliwości powstałych w niniejszej sprawie wskazuje na zasadność przeprowadzenia choćby dowodów z przesłuchania E. L., ewentualnie doręczyciela co do jego miejsca zamieszkania w 2015 r. oraz okoliczności doręczenia mu pisma kierowanego do skarżącej, a także poczynienia ustaleń, czy ewentualnie doszło do pozostawienia przez doręczającego zawiadomienia w drzwiach lub skrzynce odbiorczej skarżącej".

W przeprowadzonym ponownie postępowaniu organ odwoławczy przesłuchał E. L. w charakterze świadka. Z zeznań świadka wynikało, że w maju 2015 r. mieszkał w B. przy ul. G. [...]. Z uwagi na upływ czasu nie pamięta czy osobiście odebrał w dniu [...].05.2015 r. przesyłkę pocztową skierowaną do skarżącej. Budynek, w którym mieszka wraz z babcią (stroną skarżącą) posiada jedną wspólną klatkę schodową z jednym wejściem i jednym wspólnym dzwonkiem. W przypadku wizyty doręczającego drzwi otwiera osoba, która jako pierwsza dotrze do wspólnych drzwi, najczęściej jest to mama świadka. Niezależnie od powyższego lokal świadka oraz skarżącej stanowią dwa niezależne mieszkania. Świadek na pytanie czy jest domownikiem lokalu skarżącej udzielił odpowiedzi, iż jest tylko sąsiadem. Zeznał również, że jego babcia (skarżąca) mieszka z dziadkiem i wujkiem.

W toku postępowania pełnomocnik strony skarżącej wniósł o dopuszczenie dowodu z dokumentów w postaci elektronicznych odpisów Księgi Wieczystej na okoliczności następujące: na w/w nieruchomości posadowiony jest budynek mieszkalny dwulokalowy; lokal, w którym zamieszkuje skarżąca stanowi jej prawo własności wraz z C. L. i lokal ten stanowi odrębną nieruchomość lokalową; lokal, w którym zamieszkuje E. L. stanowi prawo własności jego matki I. K. i lokal ten stanowi odrębną własność.

Dalej organ podał, że na jego zapytanie pismem z 05.07.2017 r. Urząd Pocztowy w K. wskazał, iż przesyłka pocztowa nr [...] adresowana do skarżącej, została doręczona w dniu [...].05.2016 r, a odbiór przesyłki kwitował dorosły domownik E. L.. W dniu [...].07.2017 r. zaś wpłynęło Pismo z Poczty Polskiej S.A. Biuro Kontroli i Zarządzania Bezpieczeństwem Dział Operacyjny w P., w którym tym wskazano, iż przesyłka polecona o nr [...] nadana pod adresem skarżącej została w dniu 06.05.2015 r. doręczona pod wskazanym adresem. Odbiór przesyłki pokwitował E. L. - dorosły domownik.

Odnosząc się do zarzutów odwołania podkreślono, że w dniu 07.01.2016 r. skarżąca stawiła się w BP ARiMR i zapoznała się z aktami sprawy nr [...], w szczególności z pismem nr [...] z dnia 30.04.2015 r. zawiadamiającym o konieczności złożenia do właściwego organu rentowego wniosku o ustalenie prawa do emerytury oraz konieczności dostarczenia do biura powiatowego ARiMR potwierdzenia złożenia takiego wniosku, ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru tego dokumentu oraz decyzją nr [...] z dnia [...].12.2015 r. o zawieszeniu wypłaty części renty strukturalnej. Stronę poinformowano o konsekwencjach prawnych wynikających z wydanej decyzji (notatka służbowa z dnia 08.01.2016 r.). W dniu 08.01.2016 r. Kierownik BP ARiMR stwierdził, że w aktach sprawy brakuje dokumentu o nr [...] oraz zwrotnego potwierdzenia odbioru tego dokumentu (notatka służbowa z dnia 08.01.2016 r.). W związku z powyższym faktem do akt sprawy dołączono duplikat tego pisma oraz w dniu 08.01.2016 r. Kierownik BP ARiMR w W. wystosował pismo do Urzędu Pocztowego w K. z prośbą o podanie daty odbioru przesyłki nadanej w dniu 30.04.2015 r. (notatka służbowa z dnia 08.01.2016 r.). W odpowiedzi na w/w pismo Urząd Pocztowy przesłał do BP ARiMR duplikat uzupełnionego potwierdzenia odbioru przesyłki listowej o nr [...]. Z powyższego duplikatu potwierdzenia odbioru przesyłki listowej o w/w numerze bezsprzecznie wynika zdaniem organu, że zawiadomienie (nr dok. [...]) z dnia 30.04.2015 r. zostało odebrane w trybie art. 43 k.p.a. w dniu 06.05.2015 r. przez E. L.

W niniejszej sprawie miało zatem miejsce, w ocenie organu odwoławczego, skuteczne doręczenie zastępcze uregulowane w treści art. 43 k.p.a., wobec powyższego uznać należy, że przesyłka zawierająca pismo z dnia 30.04.2015 r., (nr dok. [...]), została skutecznie doręczona w dniu 06.05.2015 r., bowiem zgodnie z art. 43 k.p.a., datą doręczenia pisma adresatowi, jest dzień odebrania pisma przez dorosłego domownika, sąsiada lub dozorcę domu. W aktach sprawy znajduje potwierdzenie wysłania w dniu 30.04.2015 r. przesyłki listowej nr [...], zawierającej dokument nr [...] z dnia 30.04.2015 do skarżącej (zrzut z aplikacji rejestru wysyłek, wysyłka zarejestrowana w systemie pod nr [...]). Ponadto w aktach sprawy znajduje się zestawienie przesyłek w paczce [...] nadanych z W. Biura Powiatowego ARiMR w dniu 30.04.2015 r. (nr nadawczy [...]), gdzie pod poz. trzecią widnieje adresat K. L. zam. B., ul. G. [...],[...] K., przesyłka o znaku sprawy [...], rodzaj przesyłki - zwrotne potwierdzenie odbioru (ZPO). Pod poz. trzecią w/w zestawienia zostały wysłane do strony dwa dokumenty w sprawie [...], tj., decyzja nr [...] z dnia [...].04.2015 r. o zmianie wysokości renty strukturalnej oraz zawiadomienie z dnia 30.04.2015 r. o konieczności złożenia do właściwego organu rentowego wniosku o ustalenie prawa do emerytury oraz powiadomienia o tym fakcie Kierownika BP ARiMR. Potwierdzeniem nadania w/w dokumentów ujętych w zestawieniu zbiorczym jest stempel Poczty Polskiej S.A. Urząd Pocztowy – [...] pod przedmiotowym zestawieniem w dacie 30.04.2016 r. Nadto organ wskazał, iż pismem z dnia [...].03.2016 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR zwrócił się z prośbą do Kierownika BP ARiMR o uszczegółowienie notatki służbowej z dnia [...].01.2016 r., a w szczególności aby pracownicy ARiMR, którzy byli świadkami zapoznawania się strony z aktami sprawy, szczegółowo opisali przebieg tego spotkania. W uszczegółowieniu notatki służbowej z dnia [...].01.2016 r. pracownicy obecni podczas zapoznawania się skarżącej z aktami sprawy oświadczyli, iż strona twierdziła, że nie otrzymała pisma nr [...] (informującego o konieczności złożenia wniosku o ustalenia prawa do emerytury). Wobec powyższego zostało Stronie pokazane zwrotne potwierdzenie w/w pisma, z którego wynikało, iż powyższe pismo odebrał Pan E. L. Skarżąca stwierdziła, że przesyłkę odebrał jej wnuk i nie przekazał jej pisma, w związku z powyższym nie wiedziała o konieczności załatwienia formalności w KRUS.

Z materiału dowodowego w sprawie wynika że budynek mieszkalny przy ul. G. był współwłasnością skarżącej i jej męża, którzy w drodze darowizny w domu tym wyodrębnili dwa lokale mieszkalne. Budynek ma jedną wspólną klatkę schodową i jeden dzwonek do dwóch wyodrębnionych lokali, przy czym w budynku tym mieszka rodzina wielopokoleniowa, a przesyłki jak zeznał świadek odbiera osoba, która listonoszowi otworzy drzwi jako pierwsza. Z powyższego wynika, że doręczyciel nie ma więc możliwości doręczenia przesyłki bezpośrednio do wyodrębnionych lokali. Zdaniem organu, pismo z dnia 30.04.2015 r. zostało skutecznie doręczone w trybie art. 43 k.p.a. w dniu 06.05.2015 r. E. L., który podjął się oddania przesyłki adresatowi (duplikat zwrotnego potwierdzenia odbioru w aktach sprawy). Jako "domownik" w rozumieniu art. 43 k.p.a. nie powinna być traktowana każda dorosła osoba mieszkająca w tym samym co adresat mieszkaniu lub domu. Ograniczenie to nie dotyczy jednak krewnych i powinowatych adresata przesyłki, którzy status "domownika" mają z racji wspólnego zamieszkiwania z adresatem, niezależnie od tego czy równocześnie prowadzą z nim wspólne gospodarstwo domowe, co zresztą jest pojęciem nieostrym i trudnym do zobiektywizowania zwłaszcza w rodzinach wielopokoleniowych. W omawianym przypadku status domownika w rozumieniu art. 43 k.p.a. miał więc wnuk skarżącej z racji pokrewieństwa oraz z uwagi wspólnego zamieszkiwania w jednym wielopokoleniowym domu pomimo wyodrębnionych dwóch lokali. Z pism Urzędu Pocztowego w K. oraz Poczty Polskiej S.A. Dział Operacyjny w P. jednoznacznie wynika, że E. L. odebrał przesyłkę jako dorosły domownik.

Z kolei odnosząc się do wniosku dowodowego pełnomocnika skarżącej, dotyczącego przesłuchania w charakterze świadków pracowników Biura Powiatowego ARiMR, na okoliczność przebiegu zapoznawania się strony postępowania z aktami sprawy w dniu 07.01.2016 r. oraz na okoliczność składanych przez nią oświadczeń organ odwoławczy uznał, iż nie jest on zasadny, bowiem w aktach znajdują się notatki służbowe z dnia 08.01.2016 r. i 08.03.2016 r. opisujące przebieg spotkania, podpisane przez te osoby, poza tym okoliczność ta została już dostatecznie wyjaśniona innymi dowodami.

W skardze na opisaną decyzję ostateczną zarzucono przy jej wydaniu naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji, a to art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. i art. 43 k.p.a. - polegające na błędnym ustaleniu skuteczności doręczenia skarżącej pisma z dnia 30 kwietnia 2015 r. (które to ustalenie z kolei wynikało z niesłusznego przyjęcia, że E. L. jest domownikiem skarżącej) - gdy tymczasem tezie tej przeczy materiał dowodowy, a w szczególności:

1. aktualne nadal jest zapatrywanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, zawarte w treści wyroku zapadłego w niniejszej sprawie z dnia 2 grudnia 2016 r. sygn. akt III SA/Wr 815/16 (s. 7 akapit drugi uzasadnienia) a mianowicie, że w aktach sprawy brak jest nie tylko dokumentu kierowania do skarżącej wymaganych informacji (pismo z dnia 30 kwietnia 2015 r.), ale również potwierdzenia jego odbioru natomiast z treści wypełnionego i nadesłanego przez Urząd Pocztowy w 2016 r. duplikatu zwrotnego potwierdzenia odbioru nie wynika w jakim charakterze E. L. miał odebrać przesyłkę;

2. nie sposób - na podstawie pisma Poczty Polskiej S.A Dział Operacyjny z dnia 5 lipca 2017 r. - przyjąć, że kierowaną do skarżącej przesyłkę z dnia 30 kwietnia 2015 r. przyjął w charakterze domownika E. L. skoro w treści tego samego pisma expressis verbis wynika, że w chwili jego sporządzenia upłynął już okres archiwizowania dokumentów, na podstawie których to w zasadzie wyłącznie można byłoby poczynić istotne w realiach niniejszej sprawy ustalenie co do relacji E. L. i skarżącej;

3. wbrew stanowisku organu - skarżąca oraz E. L. nie tylko nie są domownikami w rozumieniu art. 43 k.p.a., ale również wbrew ustaleniom organu nie mieszkają w jednym domu, zaś organ czyni ustalenia w oparciu o treść co najmniej wątpliwych pism z Poczty Polskiej, o których mowa wyżej, natomiast pomija np. treść dokumentów w tym aktów notarialnych oraz zeznania świadka, który jednoznacznie zaprzecza aby był domownikiem skarżącej i racjonalnie tłumaczy, że mieszka w zupełnie niezależnym, samodzielnym, odrębnym od skarżącej mieszkaniu.

Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości jak również decyzji organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2017 r. poz. 2188) kompetencje sądów administracyjnych w zakresie kontroli działalności administracji publicznej ograniczone zostały do oceny działalności tych organów pod względem zgodności z prawem. Działając w granicach przyznanych kompetencji, wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny prawidłowości zastosowania w postępowaniu administracyjnym przepisów obowiązującego prawa materialnego i procesowego oraz trafności ich wykładni. Dokonując czynności kontrolnych sąd zobowiązany jest uwzględnić stan faktyczny i prawny jaki istniał w chwili wydania zaskarżonej decyzji. Nadto należy podkreślić, że w myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369, dalej przywoływanej jako "p.p.s.a.") sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, co oznacza, że ma obowiązek wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego każdej decyzji administracyjnej, względem której stwierdzone zostanie co najmniej jedno z naruszeń prawa wskazanych w art. 145 § 1 p.p.s.a.

Przedmiotem kontroli sądowej była decyzja, mocą której zawieszono skarżącej wypłatę renty strukturalnej, na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Renty Strukturalne" objętego Programem Rozwojem Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2007 r., Nr 109 poz. 750 ze zm.). Stosownie do § 13a ust. 1 powołanego rozporządzenia, kierownik biura powiatowego Agencji zawiadamia pobierającego rentę strukturalną o możliwości złożenia wniosku o ustalenie prawa do emerytury z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników. Według ust. 3, pobierający rentę strukturalną składa do właściwego ze względu na miejsce zamieszkania kierownika biura powiatowego Agencji potwierdzenie złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 1, nie później niż w terminie 30 dni od dnia osiągnięcia wieku emerytalnego. Zgodnie natomiast z § 15 ust. 2a, w przypadku gdy pobierający rentę strukturalną nie złoży potwierdzenia złożenia wniosku, o którym mowa w § 13a ust. 3, wypłata renty strukturalnej ulega zawieszeniu.

W rozpatrywanej sprawie kwestią sporną jest ustalenie, czy skarżącej doręczono skutecznie w trybie art. 43 kodeksu postępowania administracyjnego powiadomienie, o którym mowa w § 13a ust. 1 powołanego rozporządzenia, to jest zawiadomienie z dnia 30 kwietnia 2015 r., zawierającego informację o zmianach w przepisach regulujących renty strukturalne oraz wyznaczającego stronie termin na dostarczenie potwierdzenia złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczeń emerytalnych (30 dni od doręczenia zawiadomienia).

W tej materii należy najpierw podkreślić, że sprawa niniejsza była objęta kontrolą tutejszego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który prawomocnym wyrokiem z dnia 2 grudnia 2016 r. sygn. akt III SA/Wr 815/16, uchylił poprzednio wydaną w drugiej instancji decyzję ostateczną. Zatem zarówno organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy w administracyjnym toku instancji, jak i skład Sądu obecnie orzekający, są związani oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w przywołanym prawomocnym wyroku. Zgodnie bowiem z art. 153 ustawy p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

W powołanym wyroku Sąd stwierdził, że opisany wyżej zastępczy tryb doręczenia pisma może wystąpić w dwóch wariantach: po pierwsze do rąk pełnoletniego domownika – wówczas dla przyjęcia skuteczności doręczenia wystarczające jest zobowiązanie się odbierającego pismo do przekazania go adresatowi, po drugie – do rąk sąsiada lub dozorcy domu. W tym drugim jednak przypadku prawidłowość doręczenia uwarunkowana jest spełnieniem dodatkowego warunku tj. umieszczenia przez doręczyciela zawiadomienia w oddawczej skrzynce pocztowej lub w drzwiach mieszkania. Niedopełnienie tego obowiązku, przy jednoczesnym braku potwierdzenia, że strona pismo faktycznie otrzymała, nie pozwala w konsekwencji uznać, że doszło do skutecznego doręczenia pisma. Sąd przyjął między innymi, że z akt administracyjnych, czego nie kwestionuje organ, wynika, że w dniu 16 stycznia 2016 r. stwierdzono, że w aktach brakowało dokumentu [...] (czyli przedmiotowego zawiadomienia) oraz zwrotnego potwierdzenia jego odbioru. W wyniku reklamacji pozyskano od operatora pocztowego duplikaty potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej to pismo, z których wynikało, że odebrał je E.L., przy czym na zwrotnym potwierdzeniu odbioru zaznaczone pole "pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi, dozorcy domu, który podjął się oddania przesyłki adresatowi – nie wyróżniając w charakterze której z wyżej wymienionych osób występował E. L. W przekonaniu Składu wówczas orzekającego, charakter wątpliwości powstałych w niniejszej sprawie wskazywał na zasadność przeprowadzenia choćby dowodów z przesłuchania E. L., ewentualnie doręczyciela, co do jego miejsca zamieszkania w 2015 r. oraz okoliczności doręczenia mu pisma kierowanego do skarżącej, a także poczynienia ustaleń, czy ewentualnie doszło do pozostawienia przez doręczającego zawiadomienia w drzwiach lub skrzynce odbiorczej skarżącej. Jako niezrozumiałe Sąd ocenił pominięcie przez organ dowodu z dokumentu tożsamości E. L. na okoliczność adresu jego zameldowania, jak również poniechanie innych dowodów.

W kontekście zatem wyartykułowanych zasad art. 153 p.p.s.a., w pierwszym rzędzie Sąd obecnie rozpatrujący sprawę po ponowieniu postępowania drugoinstancyjnego ocenił, czy organ dostosował się do zaleceń opisanego wyżej orzeczenia i w tej materii stwierdza, że organ odwoławczy uzupełnił wprawdzie postępowanie, ale dodatkowe czynności procesowe nie doprowadziły do wyjaśnienia w pełni stanu faktycznego sprawy.

Jakkolwiek organ uwzględnił wnioski dowodowe przedłożone przez pełnomocnika Strony, w tym elektroniczne wydruki z Ksiąg Wieczystych, przeprowadził dowód z dokumentu tożsamości E. L. na okoliczność adresu jego zamieszkania, przesłuchał go na okoliczność miejsca jego zamieszkania oraz odbioru przesyłki, przeprowadził postępowanie wyjaśniające z Pocztą Polską S.A. w jakim charakterze E. L. odebrał przesyłkę skierowaną do skarżącej, to nadal były to czynności niewystarczające dla ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego w sposób, który by nie budził wątpliwości (np. nie dokonano przesłuchania doręczyciela - w charakterze świadka), bądź też niewiele wniosły. Trzeba bowiem zważyć na znaczny upływ czasu od zdarzenia, to jest daty doręczenia przesyłki oraz od innych czynności opisanych przez organ.

Prawidłowość doręczenia zawiadomienia organu, o którym mowa w § 13a ust. 1 powołanego rozporządzenia, ma istotny walor prawny, albowiem otwiera się z chwilą skutecznego doręczenia zawiadomienia bieg trzydziestodniowego terminu dla strony dla dokonania czynności procesowej wniesienia potwierdzenia złożenia wniosku o ustalenie prawa do emerytury z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników. Niedotrzymanie terminu wywołuje negatywny skutek prawny dla strony w postaci konieczności orzeczenia przez organ o zawieszeniu wypłaty renty strukturalnej. Tym samym fakt doręczenia przedmiotowego pisma organu musi być pewny (obiektywnie), a nie domniemywany lub oparty na wątłych przesłankach, budzących wątpliwości.

Uznanie doręczenia w trybie art. 43 k.p.a. za skuteczne, wymaga kumulatywnego spełnienia przesłanek z powołanego przepisu, a mianowicie:

a) adresat musi zamieszkiwać w mieszkaniu - choć w momencie doręczania przesyłki jest w tym mieszkaniu nieobecny,

b) pismo przyjmuje za pokwitowaniem osoba wymieniona w powołanym przepisie tj. dorosły domownik, sąsiad lub dozorca,

c) osoba odbierająca pismo zobowiąże się do jego oddania adresatowi osobiście,

d) w przypadku doręczenia przesyłki sąsiadowi lub dozorcy, w skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata doręczyciel winien zamieścić zawiadomienie o doręczeniu zastępczym dokonanym do rąk innych osób niż domownicy.

Przewidziana w powołanym przepisie forma doręczenia pism ma charakter uzupełniający i określana jest jako doręczenie zastępcze, które odnosi taki sam skutek jak doręczenie właściwe (do rąk adresata). Datą doręczenia pisma adresatowi jest dzień odebrania pisma przez dorosłego domownika, sąsiada lub dozorcę domu. Podkreślenia wymaga, że obowiązkiem organów jest dbałość o to, aby w aktach znajdowały się kopie (drugie, podpisane egzemplarze w dacie wydania) pism doręczanych stronom oraz zwrotne potwierdzenia ich odbioru. Tymczasem niejasna pozostaje i nie wyjaśniona przez organ kwestia - dlaczego w aktach znajduje się jedynie duplikat pisma organu z dnia 30 kwietnia 2015 r. oraz dlaczego stwierdzono pierwotnie brak tego pisma i potwierdzenia odbioru. Nie wypowiedziano się także, czy skarżącej okazano oryginał, czy też już duplikat zwrotnego potwierdzenia odbioru. Oba dokumenty, według notatek służbowych, okazano stronie skarżącej w dniu 7 stycznia 2015 r.

Wszakże, jak niebezpodstawnie zarzucono w skardze, czynność organu co do samego faktu i przebiegu okazania tych dokumentów oraz co do treści złożonych wówczas oświadczeń strony skarżącej oraz pracowników organu, została udokumentowana wadliwie i przez to trudno jej przypisać walor dowodowy. Skoro dotyczyła istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych jakimi były data i skuteczność doręczenia pisma organu oraz tym samym ustalenie początku biegu terminu na dokonanie czynności procesowej przez stronę, należało zastosować formę protokołu. Według art. 67 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej sporządza zwięzły protokół z każdej czynności postępowania, mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, chyba że czynność została w inny sposób utrwalona na piśmie. Z brzmienia § 2 art. 67 wynika, że zawarte tamże wyliczenie czynności, z których sporządza się protokół, ma charakter przykładowy. Odstąpienie od sporządzenia protokołu z czynności postępowania dowodowego, która ma charakter istotny, prawotwórczy, powoduje, że jeśli strona przeczy danym okolicznościom faktycznym lub ich nie potwierdza, to powołanie się przez organ na sporządzenie adnotacji (notatki służbowej w miejsce protokołu) może okazać się niemiarodajne dla uznania, że dana okoliczność faktyczna kształtuje się tak, jak przyjął organ. Zgodnie z art. 68 k.p.a. (§ 1) protokół sporządza się tak, aby z niego wynikało, kto, kiedy, gdzie i jakich czynności dokonał, kto i w jakim charakterze był przy tym obecny, co i w jaki sposób w wyniku tych czynności ustalono i jakie uwagi zgłosiły obecne osoby. Według § 2 - protokół odczytuje się wszystkim osobom obecnym, biorącym udział w czynności urzędowej, które powinny następnie protokół podpisać. Odmowę lub brak podpisu którejkolwiek osoby należy omówić w protokole.

Do elementów składowych takiego protokołu, w przypadku rozpatrywanym, należałoby więc wprowadzenie treści dotyczących co i komu oraz jakiej treści dokumenty okazano, treść wypowiedzi oraz oświadczeń pracowników, strony postępowania (skarżącej) oraz także i jej podpis.

Utrwalenie natomiast omawianej czynności w formie adnotacji (art. 72 k.p.a.) w tej sytuacji budzi wątpliwości co do przyjętego przez organ stanu faktycznego, a jeszcze bardziej podaje w uzasadnioną wątpliwość "uszczegółowienie notatki służbowej" po znacznym upływie czasu od jej sporządzenia, abstrahując od tego, że w dacie zdarzenia (7 stycznia) adnotacji żadnej nie sporządzono, lecz dopiero w dniu następnym. Organ przy tym nie przeprowadził dowodu wnioskowanego przez pełnomocnika strony skarżącej o przesłuchanie pracowników sporządzających notatkę, co w obecności strony skarżącej mogłoby wówczas ewentualnie te wątpliwości usunąć. Według słusznej tezy wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 września 2010 r., sygn. I OSK 1597/09: "W świetle art. 75 § 1 k.p.a. notatka służbowa sporządzona przez prowadzącego sprawę pracownika nie jest tego rodzaju dokumentem, który służy wyjaśnieniu merytorycznemu sprawy. Jest formą adnotacji sporządzonej przez pracownika w trybie art. 72 k.p.a. Wobec powyższego do adnotacji tej nie stosuje się przepisów dotyczących dowodów."

Z zapisów na duplikacie pocztowego zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki – pozyskanego pierwotnie na zapytanie organu pierwszej instancji po sporządzeniu notatki służbowej w dniu 8 stycznia 2016 r. - nie wynikało w jakim charakterze odebrał ją E. L. Jakkolwiek dodatkowe czynności reklamacyjne organu odwoławczego u operatora pocztowego doprowadziły do uściślenia, że w charakterze domownika, to zasadnie zarzuca się w skardze, że nie wiadomo w oparciu o jaką dokumentację ustalono ten fakt, gdyż operator tego nie sprecyzował, zaś wskazał, że w chwili sporządzenia duplikatu upłynął już okres archiwizowania dokumentów, na podstawie których można byłoby poczynić takie ustalenie. Przy tym trzeba zaznaczyć, że duplikaty zostały wypełnione w całości przez pracowników operatora, w tej sytuacji brak jest podpisu E. L., który nadto zeznał, że nie pamięta zdarzenia, co budzi niepewność, czy rzeczywiście podjął się przekazania pisma, abstrahując od tego, że w sprawie zachodzi wątpliwość, z przyczyn o których wyżej, czy w ogóle do skarżącej rzeczone pismo wyekspediowano. W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz Naczelnego Sąd Administracyjnego przyjmuje się, że pokwitowanie złożone na zwrotnym potwierdzeniu odbioru jest następstwem aktu woli jakim jest podjęcie się przez tę osobę oddania adresatowi pisma (por. wyroki NSA z 24 października 1997 r. sygn. akt I SA/Gd 360/97, z 14 marca 2007 r. sygn. akt II GSK 315/06 oraz o sygn. akt II GSK 60/09).

Według art. 66a § 3 k.p.a. metryka sprawy, wraz z dokumentami do których odsyła, stanowi obowiązkową część akt sprawy i jest na bieżąco aktualizowana. Jednak analiza tego dokumentu wzbudziła wątpliwości Sądu, czy była na bieżąco prowadzona, poczynając od pozycji 80, zaś na liście przesyłek w paczce [...][...] nadanych w dniu 30 kwietnia 2015 r. wprawdzie wymieniono w pozycji 3 stronę skarżącą, lecz w rzeczy samej podano dwa razy tylko numer sprawy, bez wymienienia oznaczeń (numerów) wysyłanych dokumentów. W tym stanie rzeczy, wspomniany dokument nie umożliwia udzielenia jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, czy powyższa przesyłka zawierała oprócz decyzji z dnia [...] kwietnia 2015 r. o zmianie wysokości renty strukturalnej także i przedmiotowe zawiadomienie.

Zdaniem Sądu, organ nie miał zatem wystarczających podstaw do przyjęcia, że zawiadomienie zostało doręczone skarżącej i to z zachowaniem reguł z art. 43 k.p.a. Ocena organu nie znajduje w pełni wystarczającego uzasadnienia w zebranym materiale dowodowym. Organ nie mógł skutecznie przyjąć domniemania, że nastąpiło doręczenie zastępcze. Nieskuteczne zaś doręczenie zawiadomienia nie powoduje wszczęcia biegu terminu do dokonania czynności procesowej i zachodzi brak podstaw do wydania decyzji w przedmiocie zawieszenia renty strukturalnej. Tymczasem należy zaakcentować, że obowiązkiem organu było wyjaśnienie, czy pismo zostało doręczone, komu i w jakim dniu oraz jednoznaczne, wolne od jakichkolwiek wątpliwości udowodnienie tego faktu. Nie można uznać doręczenia (zwłaszcza w trybie zastępczym), jeśli okoliczność ta nie została wykazana w postępowaniu wyjaśniającym, gdyż faktu tego się nie domniemywa (por.: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 813/10 z dnia 12 sierpnia 1997 r., sygn. akt II OSK 1776/07 z dnia 12 stycznia 2009r., WSA w Krakowie sygn. akt II SA/Kr 856/96 z dnia 11 maja 2001 r.). Obowiązek należytego udokumentowania doręczenia stosownym dokumentem, jakim jest w szczególności zwrotne potwierdzenie odbioru, którego treść nie może budzić jakichkolwiek zastrzeżeń spoczywa na organie.

Z uwagi na stwierdzone przez Sąd uchybienia - wyżej wskazane - uznać należało, że doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego (tj. w szczególności art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 75 § 1, art. 67, art. 72, art. 43 k.p.a.) i mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przeprowadzone czynności dowodowe nie usunęły wątpliwości stanu faktycznego a zarazem nastąpił znaczny upływ czasu i nie da się teraz, w ocenie Sądu, zweryfikować należycie wszystkich ustaleń (np. okoliczności zapoznania skarżącej z aktami etc.). W tym stanie rzeczy należy wskazać na przepis

art. 81a § 1 k.p.a., w świetle którego, jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony.

W rozpatrywanej sprawie bezsprzecznie nie ujawniono dowodów, przy pomocy których można bezsprzecznie, czyli w sposób dobitny, a nie zaś pozostający w sferze domniemań, ustalić czy doszło do doręczenia zastępczego spornej przesyłki. Przez rozstrzyganie wątpliwości "na korzyść strony" w rozumieniu normy z art. 81a § 1 k.p.a. należy rozumieć wybór takiego sposobu oceny zebranego materiału dowodowego, przy którym prawa strony są najpełniej chronione. Jeśli zatem brak przesłanek by stwierdzić w sposób pewny, że pismo informujące z 30 kwietnia 2015 r. zostało stronie skarżącej skutecznie doręczone w dacie i trybie przyjętymi przez organ, to zachodził brak podstaw do wydania decyzji o zawieszeniu wypłaty części renty strukturalnej. Ta konstatacja zaś, z uwzględnieniem regulacji art. 81a § 1 k.p.a., uzasadnia nie tylko zniesienie z obrotu prawnego decyzji obu instancji, lecz także umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie.

W tej sytuacji, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak sentencji (pkt I), i przy zastosowaniu cytowanego art. 81a. § 1 k.p.a., postępowanie administracyjne w sprawie umorzyć zgodnie z art. 145 § 3 p.p.s.a. (pkt II). O kosztach orzeczono na mocy art. 200 i art. 205 p.p.s.a. (pkt III).