Wyrok NSA oz. w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 351/98
NSA oz. w Poznaniu
Data orzeczenia: 1998-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Powołane przepisy: article: art. 45 ust. 5
journal: Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312
law: Obwieszczenie Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 16 maja 1994 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo celne.
article: art. 145 par. 1 pkt 5, art. 151 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Dyrektor urzędu celnego może na wniosek strony lub z urzędu przekazać sprawę do rozpatrzenia dyrektorowi innego urzędu celnego, jeżeli wymaga tego interes strony lub ważne względy służbowe z wyłączeniem sprawy, w której wznowiono postępowanie.

TEZY

Dyrektor urzędu celnego może na wniosek strony lub z urzędu przekazać sprawę do rozpatrzenia dyrektorowi innego urzędu celnego, jeżeli wymaga tego interes strony lub ważne względy służbowe z wyłączeniem sprawy, w której wznowiono postępowanie.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaniu sprawy ze skargi Mariana G. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w Warszawie z dnia 3l grudnia 1997 r. (...) w przedmiocie wymiaru cła, - uchyla zaskarżoną decyzję, oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; (...).


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Okoliczności faktyczne sprawy są niesporne.

Wątpliwości budzą jedynie rozważania organów celnych uzasadniające zasadność zastosowania w tak ustalonym stanie faktycznym. art. 151 par. 1 pkt 2, art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa i art. 23 ust. 1 i art. 45 ust. 5 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne.

Zgodnie z treścią art. 23 ust. 1 prawa celnego, cło wymierza się według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu dokonania zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących.

Stan towaru sprowadzonego przez skarżącego w dniu pierwszego zgłoszenia celnego /28 lutego 1996 r./ wskazywał na to, że skarżący w tym dniu sprowadził wyłącznie silnik, skrzynię biegów, zawieszenie przednie i tylne, układ kierowniczy. Organy celne nie miały w tym dniu podstaw do uznania, że w dniu 28 lutego 1996 r. granicę przekraczał samochód osobowy marki Citroen w stanie rozmontowanym. Przesądzające dla sprawy prawidłowego wymiaru cła miała dopiero odprawa dokonana w dniu 2 marca 1996 r.

W tym bowiem dniu, skarżący zgłaszając do odprawy celnej nadwozie do samochodu marki Citroen doprowadził do tego, że stan towaru sprowadzonego z zagranicy wskazywał na to, iż w istocie skarżący wprowadził na polski obszar celny nie części a samochód osobowy marki Citroen w stanie rozmontowanym.

Reguła 2a Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej stanowi, że wszelkie informacje o wyrobie zawarte w treści pozycji dotyczą wyrobu niekompletnego lub niegotowego, pod warunkiem, że posiada on zasadniczy charakter wyrobu kompletnego lub gotowego. Informacje te dotyczą także wyrobu kompletnego lub gotowego / oraz wyrobu uważanego za taki w myśl postanowień niniejszej reguły/, znajdującego się w stanie nie zmontowanym lub rozmontowanym. Z postanowień tej reguły wynika, że wyroby niekompletne oraz wyroby znajdujące się w stanie zdemontowanym klasyfikuje się do pozycji obejmującej wyrób kompletny.

Nieuzasadniony jest argument skarżącego, że Reguła 2a ma zastosowanie do sytuacji, w której podmiot dokonujący obrót towarowy z zagranicą dokonuje zgłoszenia celnego, wprowadza organ celny w błąd twierdząc, że sprowadza części a nie wyrób kompletny, a organ celny w wyniku czynności kontrolnych w czasie odprawy celnej może uznać, iż w istocie odprawiany jest wyrób kompletny.

Postanowienia Reguły 2a nie zawierają żadnego ograniczenia czasowego oraz miejscowego dla możliwości weryfikacji informacji zawartych w dowodzie odprawy celnej. Ustawodawca nie ograniczył stosowania Reguły 2a wyłącznie do konkretnej odprawy celnej.

Świadczy o tym sformułowanie, że wszelkie /a więc nie tylko pochodzące z czynności konkretnej odprawy celnej/ informacje o wyrobie dotyczą wyrobu niekompletnego. Warunkiem jest jedynie to, że wyrób ten posiada zasadniczy charakter wyrobu kompletnego lub gotowego.

W tym miejscu należy zwrócić uwagę na to, że taryfa celna różnicuje stawki celne w zależności od tego, czy przedmiotem obrotu towarowego z zagranicą jest część samochodowa, czy kompletny samochód.

To zróżnicowanie stawek celnych obliguje organy celne do zapobiegania naruszania prawa polegającego na sprowadzaniu z zagranicy części samochodowych przez ten sam podmiot w okolicznościach wskazujących, iż w rzeczywistości części te mają zasadniczy charakter samochodu.

Racjonalny ustawodawca stanowi prawo w taki sposób, by uniemożliwić jego naruszanie. Tak właśnie skonstruowana jest Reguła 2a. Pozwala ona organom celnym uznać, że sprowadzono kompletny samochód, jeżeli w kilku odprawach celnych ten sam podmiot sprowadza części mające zasadniczy charakter samochodu.

Racjonalny ustawodawca nie może pozwolić na to, by wskutek prostych czynności, dających się przewidzieć podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą naruszał prawo.

Reguła 2a stanowi właśnie zaporę przed nieracjonalnym postępowaniem podmiotu.

O tym, że skarżący działał z zamiarem naruszenia prawa świadczy m.in. to, że sprowadzał części stanowiące kompletny samochód przez dwa oddalone od siebie przejścia graniczne, chociaż kupił je w jednym miejscu. Powyższy sposób działania skarżącego dobitnie wskazuje na chęć ominięcia obowiązującego prawa.

Należy zresztą zauważyć, że skarżący winien byłby zapłacić cło za kompletny samochód również wówczas, gdyby części mające zasadniczy charakter samochodu odprawił w tym samym urzędzie celnym, lecz w kilku odprawach.

Podsumowując powyższe rozważania Sąd stwierdza, że Reguła 2a Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej stanowiących integralne części taryfy celnej dotyczy wszelkich informacji o wyrobie, które organy celne uzyskują w trakcie dokonywania odpraw celnych.

Konsekwencją powyższego poglądu jest rozważenie w niniejszej sprawie, w którym momencie stan sprowadzonego wyrobu wskazywał na to, że w istocie przedmiotem obrotu był samochód osobowy w stanie rozmontowanym.

W dniu 28 lutego 1996 r. Dyrektor Urzędu Celnego w Rz. nie mógł jeszcze stwierdzić, że w istocie skarżący sprowadził samochód osobowy a nie części. Warunek uzasadniający zastosowanie Reguły 2a został bowiem spełniony dopiero w dniu 2 marca 1996 r. w którym dopuszczono do obrotu na polskim obszarze celnym nadwozie samochodu marki Citroen. W tym dniu możliwe było uznanie, że skarżący sprowadził wyrób kompletny w stanie rozmontowanym. W tym też dniu zostały spełnione przesłanki do zastosowania

art. 23 ust. 1 prawa celnego.

Wydając decyzję z dnia 2 grudnia 1997 r. Dyrektor Urzędu Celnego w Rz. naruszył art. 151 par. 1 Kpa. Przepis powyższy pozwala na uchylenie decyzji dotychczasowej, gdy organ stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 par. 1 Kpa ale jednocześnie zobowiązuje ten organ do wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy.

Artykuł 151 par. 1 pkt 2 Kpa nie pozwala organowi po wznowieniu postępowania ograniczyć się do uchylenia swojej decyzji. Konieczne jest wydanie nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy. Sprawa się komplikuje, gdy /jak w niniejszej sprawie/ dwa organy wydawały decyzje i wznawiały postępowanie. Kpa nie pozwala bowiem uchylić decyzji innego organu. Oznacza to, że po wznowieniu postępowania Dyrektor Urzędu Celnego w Rz. nie może uchylić decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w Sz. i na odwrót.

Skoro art. 151 par. 1 pkt 2 Kpa uniemożliwia po wznowieniu postępowania wydanie decyzji wyłącznie uchylającej swoją poprzednią decyzję, a nakazuje wydanie nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy, to należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja i decyzja organu I instancji jest niezgodna z tym przepisem.

Konsekwencją tego unormowania jest również niemożność wydania decyzji po wznowieniu postępowania o przekazaniu sprawy dyrektorowi innego urzędu celnego na podstawie art. 45 ust. 5 prawa celnego.

Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że dyrektor urzędu celnego może na wniosek strony lub z urzędu przekazać sprawę do rozpatrzenia dyrektorowi innego urzędu celnego, jeżeli wymaga tego interes strony lub ważne względy służbowe z wyłączeniem sprawy, w której wznowiono postępowanie.

Postępowanie celne po wznowieniu postępowania toczy się w trybie nadzwyczajnym a przekazanie sprawy przewidziane w art. 45 ust. 5 toczy się w trybie zwykłym.

Ponieważ rozstrzygnięcia organów celnych dotyczące podobnych przypadków nie są odosobnione Sąd pragnie wskazać prawidłowy tok postępowania organów celnych.

W przypadku ujawnienia, że w istocie przedmiotem przywozu nie są części lecz samochód w stanie rozmontowanym postanowienie o wznowieniu postępowania winien wydawać urząd celny, w którym dokonano ostatniego czasowo zgłoszenia celnego.

Po wznowieniu postępowania ten urząd celny winien wydawać decyzję w trybie art. 151 Kpa a więc uchylić swoją decyzję o wymiarze cła dla części samochodowych oraz orzec o wymiarze cła od samochodu W uzasadnieniu decyzji należałoby wskazać jaką kwotę cła strona winna zapłacić. Będzie to różnica między cłem zapłaconym za sprowadzone części a cłem od samochodu. W momencie, gdy decyzja powyższa stanie się decyzją ostateczną konieczne będzie wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji dyrektora urzędu celnego, która wymierzała cło od sprowadzonych części samochodowych. Była to decyzja wydana przed decyzją, w stosunku do której wznowiono postępowanie.

Organ celny, który wydał decyzję ostateczną po wznowieniu postępowania winien powiadomić o tym urząd celny, który wydawał jako pierwszy /lub kolejną/ decyzję o dopuszczeniu części do obrotu na polskim obszarze celnym i o wymiarze cła. Ten właśnie urząd /a ściślej - jego dyrektor/ winien wznowić postępowanie, uchylić swoją decyzję i umorzyć postępowanie na podstawie art. 105 par. 1 Kpa.

Postępowanie stało się bowiem bezprzedmiotowe wobec ostatecznego rozstrzygnięcia o wymiarze cła od samochodu, a nie od części. Jest to rozstrzygnięcie o istocie sprawy, o którym mowa w art. 151 par. 1 pkt 2 Kpa.

Skoro jednak zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji naruszają art. 151 par. 1 pkt 2 Kpa art. 23 ust. 1 i art. 45 ust. 5 prawa celnego należało je uchylić na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.