Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 415/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2006-10-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.27, 33, 64
journal: Dz.U. 2002 nr 110 poz 968
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art.151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Gdulewicz (spr.), Sędziowie WSA Krystyna Czajecka-Szpringer,, NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk, Protokolant Starszy inspektor Magdalena Futyma, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 27 października 2006 r. sprawy ze skargi [...]SA na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r.nr [...] w przedmiocie kosztów egzekucyjnych oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2006 r. Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 kpa i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu administracyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. nr 110, poz. 968 z późn. zm.), po rozpatrzeniu [...] S.A. na postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w sprawie kosztów egzekucyjnych w kwocie 22.959,70 zł – utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wskazał, iż Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego, jako organ egzekucyjny otrzymał do egzekucyjnej realizacji tytuł wykonawczy nr [...] ([...]) wystawiony na [...] S.A. Centrala Zakład Gospodarowania Nieruchomościami przez Wójta Gminy. Tytułem tym objęty był zaległy podatek od nieruchomości za okres sierpień, wrzesień, październik i listopad 2003 r. w kwocie 347.942 zł oraz odsetki za zwłokę. W celu realizacji tego tytułu zawiadomieniem z dnia 27 kwietnia 2004 r. dokonano zajęcia prawa majątkowego Spółki stanowiącego wierzytelność pieniężną w [...] Sp. z o.o. oraz zawiadomieniem z dnia [...] lipca 2005 r. zajęcia wierzytelności pieniężnej w [...] Sp. z o.o.. W związku z tym, że do dnia 14 lipca 2005 r. wyegzekwowano na należność główną 42.391,20 zł w/w zajęciem objęto pozostałą do wyegzekwowania należność główną w wysokości 305.550,80 zł.

W dniu 29 września 2005 r. zobowiązany wystąpił do organu egzekucyjnego o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych, o ile postępowanie egzekucyjne zostało zakończone. Po poinformowaniu przez wierzyciela pismem z dnia 27 grudnia 2005 r. o uregulowaniu zaległości, postanowieniem z dnia [...] marca 2006 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego określił wysokość kosztów egzekucyjnych obciążających zobowiązanego z tytułu realizacji ww. tytułu wykonawczego [...] w kwocie 22.959,70 zł.

W zażaleniu na to postanowienie zobowiązany zarzucił naruszenie art. 64c § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (powoływanej dalej jako "ustawa egzekucyjna") poprzez bezpodstawne naliczenie i pobranie od [...] S.A. kosztów postępowania egzekucyjnego, pomimo że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem. Organ egzekucyjny nie był właściwy do prowadzenia egzekucji, bowiem [...] S.A. spełnia kryteria uznania jej za duży podmiot (art. 5 ust. 9b ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych), stąd od 1 stycznia 2004r. właściwym do prowadzenia egzekucji był inny organ. Ponadto tytuł egzekucyjny zawiera wady formalne skutkujące naruszeniem art. 27 § 1 pkt. 7, a w konsekwencji art.29 § 2 ustawy egzekucyjnej. Zdaniem Spółki w tytule wykonawczym nie umieszczono pieczęci wierzyciela, a ponadto zaskarżone postanowienie narusza art. 64 § 5 ustawy egzekucyjnej.

Rozpatrując zażalenie Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że zawiadomienie z dnia 27 kwietnia 2004 r. o zajęciu wierzytelności pieniężnych zostało doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 4 maja 2004 r., zaś zawiadomienie z dnia 14 lipca 2005 r. doręczone zostało dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 20 lipca 2005 r. Natomiast odbiór odpisu tytułu wykonawczego wraz z odpisem w/w zawiadomień Spółka potwierdziła odpowiednio w dniu 6 maja 2004 r. i 22 lipca 2005 r.

Doręczony odpis tytułu wykonawczego w części G. zawiera pouczenie o przysługującym zobowiązanemu prawie wniesienia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w terminie 7 dni. Wskazywane przez zobowiązanego okoliczności stanowią podstawę zarzutów wymienioną w art. 33 pkt 9 i 10 ustawy egzekucyjnej. Termin do wniesienia zarzutów upłynął jednak z dniem 13 maja 2004 r. Zarzuty zgłoszone w zażaleniu w sprawie kosztów egzekucyjnych nie mogą wywołać zamierzonego skutku prawnego w postaci ich rozpoznania.

W celu wyegzekwowania należności organ egzekucyjny zastosował środki egzekucyjne przewidziane w art. 1a pkt 12 ustawy egzekucyjnej. Na koszty egzekucyjne w sprawie składa się opłata manipulacyjna w kwocie 3.748,41 zł oraz opłata za zajęcie wierzytelności pieniężnych i innych praw majątkowych – 19.211,27 zł. Wysokość opłat naliczona została w oparciu o treść art. 64 § 1 pkt. 4 i 6 oraz § 7 ustawy egzekucyjnej. Stosownie zaś do art. 64 § 9 i 10 tej ustawy obowiązek uiszczenia opłaty za zajęcie wierzytelności pieniężnych u dłużnika zajętej wierzytelności powstaje z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, zaś uiszczenia opłaty manipulacyjnej z chwilą doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego. Jeżeli pierwszą czynnością egzekucyjną jest zajęcie wierzytelności pieniężnej u dłużnika zajętej wierzytelności, obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje równocześnie z obowiązkiem uiszczenia opłaty za zajęcie. W niniejszej sprawie z akt egzekucyjnych wynika, że odpis tytułu wykonawczego doręczony został Spółce w dniu 6 maja 2004 r., natomiast odpisy zawiadomień o zajęciu wierzytelności zostały doręczone dłużnikom zajętych wierzytelności w dniach 4 maja 2004 r. i 20 lipca 2005 r.

Zgodnie z art. 64c § 1 ustawy egzekucyjnej, koszty egzekucyjne obciążają zobowiązanego, wobec czego obciążenie Spółki tymi kosztami było uzasadnione.

W tych okolicznościach faktycznych i prawnych Dyrektor Izby Skarbowej orzekł jak w postanowieniu.

Na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniosły [...] S.A. w W.

Żądając uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji strona skarżąca zarzucała wydanie ich z naruszeniem:

- art. 64c § 1 i 3 ustawy egzekucyjnej przez przyjęcie, iż naruszenie art. 29 § 2 w zw. z art. 27 § 1 pkt 5 i 7 tej ustawy może być tylko podstawą zarzutów z art. 33, zaś nie świadczy o niezgodnym z prawem prowadzeniu egzekucji, czyli nie stanowi przesłanki, o której mowa w art. 64c § 3;

- naruszeniem prawa materialnego przez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie art. 64 § 5 ustawy, poprzez przyjęcie, że dokonanie kilku, tego samego rodzaju czynności egzekucyjnych spełnia przesłankę wymienioną w tym artykule, a w konsekwencji naruszenie art. 64 § 4 ustawy;

- naruszeniem art. 124 § 2 w zw. z art. 107 § 1 i 3 kpa, poprzez nie ustosunkowanie się do zarzutu naruszenia art. 29 § 2 w zw. z art. 27 § 1 pkt 5 ustawy egzekucyjnej;

- naruszeniem art. 7 i 8 kpa, poprzez uznanie za dopuszczalne czerpanie przez organ egzekucyjny – kosztem majątku zobowiązanego – zysków z postępowania egzekucyjnego wszczętego i prowadzonego z naruszeniem prawa, podczas gdy ustawa w art. 64c § 3 wyraźnie stwierdza, że koszty te, jako że postępowanie prowadzone było niezgodnie z prawem, nie mogą obciążać zobowiązanego oraz przez nie wyjaśnienie i nie ustosunkowanie się do okoliczności wszczęcia egzekucji z naruszeniem prawa.

Żądała nadto orzeczenia, że:

- nie oznaczenie wierzyciela w tytule wykonawczym pieczęcią urzędową oraz niepodanie w treści tytułu podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności stanowi naruszenia art. 27 § 1 pkt 5 i 7 ustawy egzekucyjnej, a w konsekwencji stanowi przesłankę niedopuszczalności prowadzenia egzekucji, bowiem zgodnie z art. 29 § 2 wadliwy tytuł wykonawczy podlega zwrotowi do wierzyciela;

- uznanie, że art. 64 § 5 ustawy egzekucyjnej nie ma zastosowania w sytuacji, w której organ egzekucyjny dokonuje kilku czynności tego samego rodzaju;

- [...]S.A. należy się zwrot kwot wraz z naliczonymi odsetkami od dnia ich pobrania, pobranych z tytułu kosztów egzekucyjnych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wnosił o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Przede wszystkim wskazać należy, iż sąd administracyjny, stosownie do swojej kognicji dokonuje kontroli zaskarżonych doń aktów pod względem ich zgodności z prawem – art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), nie jest zaś trzecią instancją w postępowaniu administracyjnym i nie orzeka merytorycznie w sprawie rozpatrzonej przez organ administracji. Stąd żądania sformułowane w pkt. II 1- 3 nie mogły być, nawet w razie stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie niezgodne jest z prawem, uwzględnione przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.

Dokonując zaś kontroli zaskarżonego postanowienia w oparciu o powołane wyżej przepisy prawa Sąd stwierdza, że zaskarżone postanowienie prawa nie narusza.

Celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do wykonania ciążącego na zobowiązanym obowiązku poprzez zastosowanie określonych w ustawie środków. W tym celu organ egzekucyjny podejmuje działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środków egzekucyjnych (czynności egzekucyjne).

Za czynności te organ egzekucyjny pobiera opłaty oraz opłatę manipulacyjną - art. 64 ustawy egzekucyjnej.

Stosownie do art. 64 c § 1 ustawy egzekucyjnej, opłaty o których mowa w art. 64 § 1 i 6 oraz w art. 64a wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne, co do zasady obciążają zobowiązanego.

Zasada, że to zobowiązany ponosi odpowiedzialność za powstałe koszty egzekucji nie może budzić wątpliwości, gdyż całe postępowanie egzekucyjne i związana z nim konieczność funkcjonowania organów egzekucyjnych jest następstwem uchylania się zobowiązanego od wykonania nałożonego na niego obowiązku (patrz: Postępowanie egzekucyjne w administracji – Komentarz pod red. R. Hauser, Z. Leoński, Wyd. C.H. Beck, W-wa 2004, str. 180 v.).

Od zasady tej ustawodawca przewiduje jednak wyjątki wskazane w art. 64c § 3 zd. 2 ustawy egzekucyjnej, i tak: zobowiązanego nie obciążają koszty egzekucyjne, gdy spowodowane one zostały niezgodnym z prawem wszczęciem lub prowadzeniem postępowania egzekucyjnego.

Na tę przesłankę powołuje się strona skarżąca w rozpatrywanej sprawie. Analizując przesłankę "niezgodnego z prawem wszczęcia lub prowadzenia postępowania egzekucyjnego" należy odwołać się do zasad Kpa, który w myśl art. 18 ustawy egzekucyjnej, ma odpowiednie zastosowanie w sprawach nie uregulowanych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Zgodnie z art. 262 § 1 pkt. 1 kpa stronę obciążają te koszty postępowania, które wynikły z jej winy. Przy odpowiednim zastosowaniu tej zasady w postępowaniu egzekucyjnym należy zatem przyjąć, iż nie można obciążyć zobowiązanego kosztami egzekucyjnymi, jeżeli nie wynikły one z jego winy (por. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 1998 r. I SA/Sz 1758/98, wyrok SN z dnia 8 maja 1998 r. III RN 27/98 opubl. Lex 36376).

Wskazać zatem należy, iż w niniejszej sprawie egzekucja administracyjna była dopuszczalna, postępowanie egzekucyjne wszczęte zostało na podstawie wystawionego przez wierzyciela tytułu wykonawczego, którego odpis oraz zawiadomienie o zajęciu z dnia 27 kwietnia 2004 r. doręczony został zobowiązanemu w dniu 6 maja 2004 r. wraz z pouczeniem o przysługującym zobowiązanemu prawie wniesienia w terminie 7 dni zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, co nie jest w sprawie kwestionowane. Zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z dnia 14 lipca 2005 r. zostało doręczone Spółce w dniu 22 lipca 2005 r.

Strona skarżąca dla wywiedzenia przesłanki "niezgodnego z prawem wszczęcia i prowadzenia egzekucji" powołuje się na okoliczności stanowiące podstawę wniesienia przez zobowiązanego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, o których mowa w art. 33 pkt. 9 i 10 ustawy egzekucyjnej i wywodzi, iż nie jest profesjonalnym podmiotem zajmującym się egzekucjami, stąd mimo pouczenia zawartego w odpisie tytułu wykonawczego nie wniosła zarzutów.

Okoliczności podane przez skarżącą co do przyczyn z jakich nie wniosła zarzutów nie zmieniają faktu, że przesłanki wskazywane przez nią mogły być przedmiotem badania na zarzut zgłoszony w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego (art. 27 §1 pkt 9 ustawy egzekucyjnej).

Przedmiotem postępowania w rozpoznawanej sprawie była kwestia kosztów postępowania egzekucyjnego (art. 64c § 7), stąd rozpatrzenie wyartykułowanych w żądaniu o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych przez zobowiązanego zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji prowadziłoby do naruszenia tego przepisu prawa. Trafnie zatem wskazał Dyrektor Izby Skarbowej, iż zarzuty te nie mogły podlegać badaniu w toku postępowaniu w sprawie kosztów egzekucyjnych, a więc zarzut naruszenia art. 124 § 2 w zw. z 107 § 1 i 3 kpa uznać należało za chybiony.

Reasumując, w sprawie niniejszej nie można uznać, iż skarżąca wykazała, że nie można obciążyć jej kosztami egzekucyjnymi, bowiem nie wynikły one z jej winy. Tak więc i zarzut naruszenia art.7 i 8 kpa sformułowany w skardze uznać należało za chybiony.

Wbrew twierdzeniom strony nie ma też podstaw do weryfikacji stanowiska organów obu instancji co do wysokości kosztów egzekucyjnych i podstawy prawnej ich wyliczenia, znajdującej oparcie w przepisach art. 64 ustawy egzekucyjnej.

W takich zaś okolicznościach, uznając iż zaskarżone postanowienie prawa nie narusza, na podstawie art. 151 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.