Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 407/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-07-17 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów
Powołane przepisy: article: art. 244,246
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Kraków, dnia 17 lipca 2015 r. POSTANOWIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Firmy Handlowo-Usługowej "W" s.c. J.L., P.L. z siedzibą w T. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 31 grudnia 2014r., znak [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za lipiec 2012r. postanawia: oddalić wniosek strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek Firmy Handlowo-Usługowej "W" s.c. J.L., P.L. z siedzibą w T. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 31 grudnia 2014r., znak [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za lipiec 2012r.

Z przedłożonych przez wspólników strony skarżącej oświadczeń o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz pisma z dnia 11 maja 2015 r. wynika, że :

– J.L. tworzy gospodarstwo domowe z żoną. Ich majątek stanowi: dom o pow. 130 m2, udział – 1/6 część w domku letniskowym o pow. 20 m2, udział w ½ części we własności samochodu Citroen Berlingo o wartości 35 000 zł. Podał, że osiąga dochód w kwocie 3 131,04 zł a ponoszone wydatki miesięczne oszacował na 2 500 zł. Od 28 września 1999 r. pozostaje z żoną w ustroju rozdzielności majątkowej. Jego miesięczne wydatki na: wyżywienie, ubranie, ubezpieczenie odzież wynoszą 850 zł. Za 2014 r. osiągnął dochód w kwocie 38 565 zł (PIT-36);

– P.S. tworzy gospodarstwo domowe z żoną a ich majątek stanowi dom w zabudowie szeregowej o pow. 101 m2 oraz udział w ½ części we własności ww. samochodu. Podał, że osiąga dochód w kwocie 3 131,04 zł a ponoszone wydatki miesięczne oszacował na 2 500 zł, od 28 września 1999 r. pozostaje z żoną w ustroju rozdzielności majątkowej. Jego miesięczne wydatki na: wyżywienie, ubranie, ubezpieczenie odzież wynoszą 950 zł. Za 2014 r. osiągnął dochód w kwocie 37 565 zł (PIT-36).

Na poparcie powyższych okoliczności przedłożono rachunki za: gaz, prąd, wyciągi z rachunków bankowych, akty notarialne – umowy o wyłączeniu wspólności ustawowej, deklaracje PIT-36.

Postanowieniem z dnia 21 maja 2015 r. Referendarz sądowy w WSA w Krakowie wniosek o przyznanie prawa pomocy oddalił.

W sprzeciwie od tego postanowienia skarżący podnieśli, że ustalona wysokość dochodów firmy nie odpowiada jej realnym możliwościom finansowym. Środki, znajdujące się na kontach spółki nie są wolne, ale pozostają w ciągłym obrocie. Dochód miesięczny samych wspólników w całości jest przeznaczany na utrzymanie gospodarstwa domowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

Stosownie do treści art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Przyznanie prawa pomocy o sobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej – zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a. – może nastąpić w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Zasadniczym celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu tym podmiotom, które ze względu na swoją trudną sytuację ekonomiczną nie są w stanie uiścić kosztów sądowych, bądź skorzystać z pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Tak rozumiane prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez strony pełnych kosztów postępowania wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Skoro zaś przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, okoliczności przytoczone przez stronę ubiegającą się o to prawo powinny uzasadniać takie (wyjątkowe) traktowanie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2004 r., FZ 463/04). Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa pomocy. Przyznanie tego prawa uzależnione jest od spełnienia ściśle określonych przesłanek.

Warunki zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania – a tego dotyczy wniosek skarżącej spółki – określa art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, w tym także spółce cywilnej, może być zatem przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Użycie przez ustawodawcę w zwrotu "gdy wykaże" rozwiewa wątpliwości do kogo należy udowodnienie istnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie. To zatem strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie przez nią pełnych kosztów postępowania. Ponadto powinna należycie uzasadnić i wykazać okoliczności, na które się powołuje. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 9 września 2004 r., FZ 360/04, Lex Omega nr nr 1365860, oraz z dnia 29 lipca 2005 r. II FZ 470/05).

Podkreślić należy także, że w świetle wskazanego powyżej art. 246 § 2 p.p.s.a. rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, w tym także spółce cywilnej, prawa pomocy ma charakter uznaniowy. Oznacza to zatem, że nawet jeżeli zostałby spełniona przesłanka braku środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, sąd nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać jej prawo pomocy, gdy uzna, że zachodzi taka potrzeba z uwagi na wspomnianą już konieczność zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 października 2012 r., I SA/Łd 93/12, Lex Omega 1465218).

Z analizy dokumentów wynika, że strona skarżąca za I kwartał 2015 r. uzyskała przychód w łącznej kwocie 56 110,97 zł, a przy tym koszt uzyskania tego przychodu wyniósł 16 940,51 zł, co daje dochód w wysokości 39 170,46 zł. Z kolei w roku 2014 r. strona skarżąca uzyskała przychód w kwocie 145 298,34 zł, co przy kosztach uzyskania – 70 5666,45 zł dało dochód – 74 731,89 zł. Z zebranych materiałów wynika zatem, że strona skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, której skala pozwala pokryć samodzielnie koszty wpisu w niniejszej sprawie. Nadto w doktrynie i orzecznictwie przyjęty jest pogląd, zgodnie z którym w sytuacji, gdy stroną skarżącą jest spółka cywilna, ocena czy przyznanie prawa pomocy jest uzasadnione, musi dotyczyć również finansowych i majątkowych możliwości każdego z jej wspólników (S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, str. 265, Warszawa 2007; postanowienie NSA z 16 czerwca 2010 r., I FZ 44/10).

W niniejszej sprawie analiza zebranych dokumentów pozwala na stwierdzenie, że również wspólnicy dysponują środkami pieniężnymi pozwalającymi na pokrycie wpisu sądowego. W tym stanie sprawy Sąd uznał, że strona skarżąca nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania w niniejszej sprawie i na podstawie art. 245 § 3 oraz art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.