Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 947/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2017-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 2 pkt 19 lit. c) i pkt 20 lit. f), art. 5 ust. 3, art. 7 ust. 5 i ust. 6 pkt 1, art. 48
journal: Dz.U. 2016 poz 195
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
article: art. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 617
law: Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 14 marca 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Protokolant Sekretarz sądowy Izabela Bielińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2017 roku sprawy ze skargi I. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę. a.tp.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr SKO. [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2016r., poz. 23 ze zm.) oraz art. 2 pkt 1, pkt 2, pkt 4, pkt 19, pkt 20, art. 5, art. 7, art. 18, art. 48 ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2016r., poz. 195 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania I. K. od decyzji Wójta Gminy W. z dnia [...], znak: [...], w przedmiocie świadczenia wychowawczego, w pkt 1 uchyliło zaskarżoną decyzję w części dotyczącej określenia terminu odmowy przyznania świadczenia wychowawczego na Z. W.; w pkt 2 odmówiło I. K. przyznania świadczenia wychowawczego na Z. W. od dnia 1 lipca 2016r.; w pkt 3) w pozostałym zakresie utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu ww. decyzji organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, że wnioskiem z dnia 3 czerwca 2016r. I. K. wystąpiła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na Z. W.. W dniu 30 sierpnia 2016r. Referent GOPS w W., działając z upoważnienia Wójta Gminy W., decyzją znak: [...], przyznał I. K. świadczenie wychowawcze na Z. W. w kwocie 274,20 zł na okres od dnia 15 maja 2016r. do dnia 31 maja 2016r., oraz w kwocie 500,00 zł na okres od dnia 1 czerwca 2016r. do dnia 30 czerwca 2016r. Jednocześnie odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia na Z. W. w okresie od dnia 1 lipca 2016r. do dnia 30 września 2017r., z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego.

Od powyższej decyzji I. K. odwołała się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., kwestionując dokonany przez organ pierwszej instancji sposób wyliczenia dochodu jej rodziny. Zdaniem skarżącej, organ nieprawidłowo doliczył do ogólnego dochodu rodziny dochód z gospodarstwa rolnego, którego jest właścicielką, albowiem, w ocenie skarżącej, zawarta przez nią umowa dzierżawy spełnia wymogi ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Wskazała, że do wniosku dołączyła szereg dokumentów, potwierdzających fakt, że to nie ona, lecz dzierżawcy uzyskują dochody z gospodarstwa rolnego. Dodała, że nigdy nie była płatnikiem składek KRUS. Do odwołania załączyła odpowiedź, otrzymaną z Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, z której treści wynika, że umowa dzierżawy nie musi być zawarta z emerytem/rencistą lub, że zawarcie takiej umowy nie musi skutkować uzyskaniem prawa do renty lub emerytury przez oddającego gospodarstwo rolne w dzierżawę. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego.

Następnie organ II instancji wyjaśnił, że celem świadczenia wychowawczego, co wynika z art. 4 ust. 1 ustawy, jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Świadczenie przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu albo opiekunowi prawnemu dziecka do dnia ukończenia przez dziecko 18 roku życia, w wysokości 500 zł miesięcznie (art. 4 ust. 2 i 3, art. 5 ust. 1 ustawy). Nabycie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko uzależnione jest od spełniania kryterium dochodowego, określonego w art. 5 ust. 3 ustawy na kwotę 800,00 zł w przeliczeniu na osobę w rodzinie i w ust. 4 tego przepisu na kwotę 1.200,00 zł, jeżeli członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne. Określone tym przepisem kryterium stanowi nieprzekraczalną granicę dochodu, od której ustawodawca nie przewidział żadnych wyjątków.

Organ odwoławczy zaznaczył, że jak wynika z art. 2 pkt 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, dla zdefiniowania pojęcia "dochodu" ustawodawca odsyła do art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz.U. z 2015r., poz. 114 ze zm.). "Dochodem rodziny", zgodnie z art. 2 pkt 4 ustawy, jest suma dochodów członków rodziny, a "dochodem członka rodziny", według art. 2 pkt 2 ustawy - jest przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3 ustawy. Na ostateczną wysokość dochodu mogą mieć wpływ zdarzenia określone w art. 2 pkt. 19 lit. a) - j) (utrata dochodu) oraz w pkt. 20 lit. a) - i) (uzyskanie dochodu) ustawy.

Dalej Kolegium podkreśliło, że w przypadku ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego, zgodnie z art. 7 ust. 5 ustawy, przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie, w drodze obwieszczenia, przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (tekst jednolity Dz. U. z 2013r., poz. 1381 ze zm.). Aktualnie jest to kwota 2.506 zł. W przypadku, gdy rodzina uzyskuje dochody z gospodarstwa rolnego oraz dochody pozarolnicze, dochody te sumuje się (art. 7 ust. 10 ustawy).

W ocenie organu II instancji, materiał dowodowy, zgromadzony w sprawie pozwalał na uznanie, że na dochód rodziny w roku bazowym, tj. 2014 r. składał się dochód opodatkowany na zasadach ogólnych osiągnięty przez I. K. w wysokości 24.961,72 zł (odpowiedź systemu informatycznego Ministerstwa Finansów z dnia 8 sierpnia 2016 r.; odpowiedź systemu informatycznego ZUS z dnia 18 sierpnia 2016 r.). Dochód ten został przez skarżącą utracony (art. 2 pkt 19 lit. c ustawy; świadectwo pracy z dnia 2 czerwca 2014 r., świadectwo pracy z dnia 1 czerwca 2015 r., korekta świadectwa pracy z dnia 3 czerwca 2015 r.). Należało zatem, na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy, wyłączyć go z ogólnych dochodów rodziny. Do dochodu rodziny należało natomiast wliczyć dochody z gospodarstwa rolnego, którego wnioskodawczyni jest właścicielką o łącznej powierzchni 2,8631 ha przeliczeniowych w wysokości 7.174,81 zł [2,8631 ha (powierzchnia gospodarstwa) x 208,83 zł (miesięczny ryczałtowy dochód z gospodarstwa rolnego) x 12 m-cy (okres własności w 2014 r.) = 7.174,81 zł; zaświadczenie z dnia [...], znak: [...]. W przypadku skarżącej w roku 2015 (a zatem po roku bazowym) doszło do zmian dochodu, albowiem I. K. w dniu 1 września 2015 r. podjęła zatrudnienie w A w S.. Skarżąca otrzymywała również wynagrodzenie z tytułu umów zlecenia zawartych przez nią z B SA z siedzibą w T.. W sytuacji skarżącej doszło zatem do uzyskania dochodu, o którym mowa w art. 2 pkt 20 lit. c ustawy. Jednakże w związku z tym, że skarżąca w dacie ustalania prawa do świadczeń nie uzyskiwała już dochodów ze wskazanych wyżej tytułów nie podlegały one wliczeniu do dochodu rodziny (art. 2 pkt 19 lit. c w związku z art. 7 ust. 3 ustawy; świadectwo pracy z dnia 15 maja 2016 r., umowa o świadczenie usług z dnia 1 października 2015 r., umowa o świadczenie usług z dnia 8 grudnia 2015 r.). Ponadto od dnia 15 maja 2016 r. I. K. nabyła prawo do urlopu macierzyńskiego po utracie zatrudnienia (oświadczenie I. K. z dnia 30 sierpnia 2016 r.). Dochód z tego tytułu stanowi dochód uzyskany w rozumieniu ustawy (art. 2 pkt 20 lit. f ustawy). W oparciu o art. 7 ust. 3 ustawy organ odwoławczy uznał, że do miesięcznego dochodu rodziny należało doliczyć kwotę 1.308,88 zł (wysokość zasiłku macierzyńskiego netto z pierwszego miesiąca następującego po uzyskaniu prawa do zasiłku - czerwca 2016 r.; pismo ZUS I Oddział w P. z dnia [...], znak: [...]).

Wobec powyższego Kolegium stwierdziło, że dochód miesięczny w rodzinie skarżącej, ustalony w oparciu o reguły określone w ustawie, wynosi zatem w maju 2016 r. 597,90 zł (7.174,81 zł : 12 m-cy), co w przeliczeniu na osobę daje kwotę 298,95 zł, natomiast od czerwca 2016 r. wynosi on 1.906,78 zł [(7.174,81 zł : 12 m-cy) + 1.308,88 zł], co w przeliczeniu na osobę daje kwotę 953,39 zł, czyli więcej niż kryterium ustawowe, uprawniające do świadczeń (800 zł).

Na tej podstawie organ II instancji przyjął, że I. K. przysługuje świadczenie wychowawcze na Z. W. w okresie od dnia 15 maja 2016 r. do dnia 30 czerwca 2016 r. Należało zatem uwzględnić wniosek skarżącej z dnia 3 czerwca 2016 r. i przyznać jej świadczenie wychowawcze na Z. W. we wskazanym okresie. Wysokość świadczenia wynika z art. 5 ust. 1 ustawy, natomiast czasokres jest zgodny z postanowieniami art. 18 ust. 1, 2 i 6 w związku z art. 48 ust. 1 ustawy.

Natomiast, zdaniem organu odwoławczego, od dnia 1 lipca 2016r., wobec niespełnienia przesłanki dochodowej, prawo do tego świadczenia skarżącej nie przysługuje.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium wskazało, że w przypadku ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego ustawodawca nie pozostawia organowi właściwemu luzu decyzyjnego. Świadczenie to przyznawane jest wyłącznie na podstawie obiektywnych i prawnie zdefiniowanych kryteriów, bez możliwości uwzględnienia okoliczności o charakterze indywidualnym, czy osobistym. W związku z powyższym zarzuty odwołania nie mogą zostać uwzględnione. Ustawodawca w sposób jednoznaczny określił sposób ustalania dochodu. Analiza materiału dowodowego uprawnia do stwierdzenia, że strona nie przedstawiła umowy dzierżawy dającej możliwość zastosowania art. 7 ust. 6 ustawy. Na podstawie analizy przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 277), a w szczególności art. 28 ust. 4 pkt 1 należy uznać, iż umowa dzierżawy gruntów rolnych winna być zawarta pomiędzy emerytem lub rencistą, który zaprzestał samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego a osobą nie należącą do kręgu osób bliskich wymienionych w wyżej powołanym przepisie. Zgodnie z powołanym wyżej przepisem uznaje się, że emeryt lub rencista zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, jeżeli ani on, ani jego małżonek nie jest właścicielem (współwłaścicielem) lub posiadaczem gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów o podatku rolnym i nie prowadzi działu specjalnego, nie uwzględniając: gruntów wydzierżawionych, na podstawie umowy pisemnej, zawartej co najmniej na 10 lat i zgłoszonej do ewidencji gruntów i budynków, osobie niebędącej małżonkiem emeryta lub rencisty (lit. a), jego zstępnym lub pasierbem (lit. b), osobą pozostającą z emerytem lub rencistą we wspólnym gospodarstwie domowym (lit. c), małżonkiem zstępnego lub pasierba albo osoby pozostającej z emerytem lub rencistą we wspólnym gospodarstwie domowym (lit. d). Umowa dzierżawy, w świetle tych przepisów zawierana jest w celu wykazania, że działalność rolnicza ustała. Co więcej, jest ona zawierana wyłącznie pomiędzy podmiotami wymienionymi w tych przepisach, w świetle których wydzierżawiającym zawsze pozostaje emeryt lub rencista. Jeżeli bowiem emeryt lub rencista prowadzi działalność rolniczą wypłata emerytury lub renty rolniczej ulega zawieszeniu (art. 28 ust. 1 cyt. wyżej ustawy). Natomiast, zawarcie przez emeryta lub rencistę umowy dzierżawy pozwala na uznanie, iż emeryt lub rencista zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej (art. 28 ust. 4 cyt. wyżej ustawy). Badanie celu umowy dzierżawy nie jest w tym wypadku zadaniem organów, prowadzących postępowanie administracyjne, gdyż cel umowy nie wymaga ustaleń, jeżeli przy zachowaniu pozostałych warunków, wydzierżawiającym jest emeryt lub rencista. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, zapadłe na gruncie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych zawierającej tożsame uregulowania w tym zakresie, organ odwoławczy podkreślił, że ustawodawca w przepisach o świadczeniach rodzinnych przyjął domniemanie, iż z gospodarstwa rolnego uzyskuje się dochód, niezależnie od tego, czy się na nim pracuje, czy się je wydzierżawią. Jest to dochód ryczałtowy uzależniony od wielkości gospodarstwa rolnego, znajdującego się w posiadaniu rodziny wnioskującej o świadczenia.

Kolegium podniosło, że skarżąca nie jest emerytką, czy rencistką. Należało zatem wliczyć dochód z wydzierżawianego przez nią gospodarstwa rolnego do łącznego dochodu rodziny. Odmienne stanowisko prezentowane przez Naczelnika Wydziału Świadczeń Rodzinnych w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w Departamencie Polityki Rodzinnej w Warszawie w piśmie z dnia 18 sierpnia 2016 r. ma charakter jedynie opinii, gdyż Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie jest organem ustalającym prawo do świadczenia wychowawczego, jak również nie posiada uprawnień do dokonywania wiążącej wykładni przepisów prawa. Pozostaje ono bez wpływu na rozstrzygnięcie organu odwoławczego, który jak wykazano wyżej, popiera pogląd odmienny, ugruntowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym.

W ocenie Kolegium, organ pierwszej instancji dokonał zgodnej z prawem analizy sytuacji finansowej jej rodziny. Jednakże, rozstrzygając wniosek I. K. orzekł o odmowie przyznania świadczenia z niewłaściwym wskazaniem terminu ("w okresie od 2016-07-01 do 2017-09-30"), którego odmowa dotyczy. Powyższe działanie organu było nieprawidłowe, bowiem organ administracji właściwy do rozpatrzenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego dokonuje analizy dokumentów pod kątem spełnienia przesłanek ustawowych dających możliwość uwzględnienia wniosku. Następnie wydaje decyzję administracyjną przyznającą świadczenie, bądź w przypadku, gdy wnioskodawca nie spełnia wymogów nakreślonych przez ustawodawcę, odmawiającą uwzględnienia wniosku. Jednakże jedynie w przypadku decyzji pozytywnej organ dokonuje konkretyzacji uprawnienia, w tym określenia terminu na jaki ustala się prawo do świadczenia. W przypadku niespełnienia przez wnioskodawcę przesłanek organ właściwy ograniczyć się winien do odmowy przyznania świadczenia. Decyzja negatywna stanowi bowiem potwierdzenie, że w dacie jej wydania, stan faktyczny sprawy nie pozwalał na przyznanie wnioskowanego świadczenia. Zmiana stanu faktycznego, nawet w trakcie okresu zasiłkowego, daje możliwość ponownego wystąpienia z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego, a organ właściwy zobligowany będzie do jego rozpatrzenia i wydania stosownej decyzji. Zdaniem organu II instancji, należało zatem skorygować zaskarżoną decyzję w tym zakresie.

Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. skargę do sądu administracyjnego wniosła I. K., zarzucając obrazę przepisów prawa materialnego.tj.:

a) art. 2 pkt 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w zw. z art. 7 ust. 5-6 tej ustawy oraz art. 3 pkt 1c ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, podczas gdy ich prawidłowe zastosowanie spowodowałoby konieczność wyjaśnienia, czy w okolicznościach niniejszej sprawy skarżąca faktycznie uzyskuje dochód z gospodarstwa rolnego oraz czy w ogóle ma możliwość jego uzyskania, a w konsekwencji czy należące do I. K. gospodarstwo rolne powinno być wliczane do dochodu przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego na Z. W.;

b) art. 7 ust. 6 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że dochód z gospodarstwa rolnego według wskazanych przeliczników bezwzględnie dolicza się do dochodu członków rodziny nawet w sytuacji, gdy faktycznie żadnego dochodu z gospodarstwa rolnego I. K. nie osiąga;

c) obrazę art. 28 ust. 1 i 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników poprzez przyjęcie, że I. K. nie wykazała w sposób prawidłowy, że jej działalność rolnicza ustała, podczas gdy nie może ona w ogóle podlegać przepisom tejże ustawy, albowiem nie jest ona rolnikiem i nie jest ubezpieczona w KRUS.

Po drugie skarżąca zarzuciła obrazę przepisów prawa procesowego, która miała istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

a) art. 7, art. 75 § l, art. 77 § l oraz art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego w sprawie i niepodjęcie wszelkich kroków w celu wyjaśnienie stanu sprawy i jej należytego załatwienia;

b) obrazę art. 8, art. 11, art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji niezgodnie z wymaganiami, wskazanymi w tym przepisie, w sposób zbyt lakoniczny i niewyczerpujący, a w konsekwencji uniemożliwiający dokonanie kontroli decyzji oraz zasadności przesłanek, którymi kierował się organ, powodując tym samym naruszenie zasady zaufania uczestników postępowania do organów administracji publicznej.

Skarżąca podniosła, że nie jest i nigdy nie była rolnikiem, ani nie prowadziła działalności rolniczej i nie osiągała z niej dochodów. Otrzymane przezeń od rodziców gospodarstwo rolne zostało przez nią ponownie wydzierżawione rodzicom nie tylko ze względu na brak woli oraz możliwości jego prowadzenia, ale także brak sprzętu oraz wykonywanie stale pracy zawodowej podlegającej przepisom ZUS. Skarżąca nie podlega przepisom KRUS - nie była nigdy płatnikiem składek, a nadto aktualnie nie posiada gospodarstwa, którym mogłaby się zajmować albowiem zostało ono w całości wydzierżawione - znajduje się w posiadaniu zależnym jej rodziców. Nie może ona zatem osiągać dochodu z czegoś, co nie jest w jej posiadaniu. Umowa dzierżawy od dnia przekazania gospodarstwa tj. od dnia 24 października 2008r. została zawarta na okres 10 lat. Została zarejestrowana w Starostwie Powiatowym w Ł. i zgłoszona w Urzędzie Gminy. Jej zawarcie pozostaje bez jakiegokolwiek związku z ubieganiem się o przyznanie świadczenia wychowawczego.

Zdaniem skarżącej, w orzecznictwie istnieje ugruntowany pogląd, że istnieje domniemanie uzyskiwania dochodu z gospodarstwa rolnego niezależnie od tego, czy się na nim pracuje, czy się je wydzierżawią. Podnieść jednak należy, że jest to jedynie domniemanie i dotyczy wysokości dochodu uzyskiwanego z gospodarstwa rolnego i to pod warunkiem, że przedmiotowe gospodarstwo stanowi w ogóle źródło utrzymania. W ocenie strony skarżącej, za takim rozumieniem art. 7 ust. 5 i 6 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci przemawia także treść art. 3 pkt 1c ustawy o świadczeniach rodzinnych, w którym jest mowa o dochodzie faktycznie, uzyskanym z gospodarstwa rolnego. Dochód uzyskany to taki, który się faktycznie uzyskało, a nie taki którym można uzyskać tylko hipotetycznie. Najpierw zatem powinna nastąpić weryfikacja, czy dochód ten faktycznie się osiąga, a dopiero potem, po ustaleniu, iż tak jest, wyliczenie tego dochodu powinno następować według kryteriów wskazanych w art. 7 ust. 7 ustawy.

Skarżąca uznała, że obaliła domniemanie uzyskiwania dochodu z gospodarstwa, przedstawiając umowę dzierżawy zawartą na okres 10 lat. Umowa ta została zawarta przez skarżącą, z uwagi na to, że pracuje ona zarobkowo i nie jest w stanie prowadzić gospodarstwa rolnego. Do złożonego wniosku o przyznanie świadczenia złożono dokumenty, potwierdzające brak dochodu z gospodarstwa. Zostały złożone oświadczenia dzierżawców, że to oni uzyskują dochód ze wskazanych gruntów, pozyskując wszystkie dopłaty związane z prowadzeniem przedmiotowego gospodarstwa.

W ocenie strony skarżącej, taka ocena sprawy powinna skutkować wyłączeniem przedmiotowego gospodarstwa przy obliczaniu dochodu branego pod uwagę przy ubieganiu się o świadczenie. Natomiast przy tak rygorystycznym rozumieniu przepisów jak uczyniły to organy administracji, nie jest możliwe spełnienie przez skarżącą wymogów określonych w art. 7 ust. 6 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (umożliwiających wyłączenie gospodarstwa rolnego od dochodu), gdyż nie istnieje prawna możliwość uzyskania przez nią emerytury czy też renty - wobec niepodlegania przepisom o ubezpieczeniu społecznym rolników. Umowa ta, w takim rozumieniu jak to jest zapisane w art. 28 ust. 4 pkt 1 u.u.s.r., nigdy nie będzie mogła być zawarta w celach uzyskania świadczenia z KRUS, gdyż skarżąca jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę i z tego tytułu osiąga dochód, a więc jakiekolwiek świadczenia na jej rzecz nie będą pochodziły z tej instytucji, a z ZUS.

Taka interpretacja przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, jaka została dokonana przez organy administracji, wyłącza z kręgu osób uprawnionych do otrzymania świadczeń osoby, będące właścicielami gospodarstw rolnych, nie będących rolnikami. W istocie tylko zbycie posiadanego gospodarstwa rolnego warunkowałaby, w stanie faktycznym sprawy, skuteczne ubieganie się o to świadczenie wobec pomniejszenia dochodu. Sytuacja taka rodzi nierówność obywateli wobec prawa i nie może być akceptowana.

Na tej podstawie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, wobec wydania ich z rażącym naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego, które miały istotny wpływ na wynik postępowania.

Ponadto skarżąca wniosła o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2014r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2).

Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jednolity Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm., powoływanej dalej jako p. p. s. a.). Po myśli art. 134 § 1 p. p. s. a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p. p. s. a.).

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, Sąd nie stwierdził, by zaskarżona decyzja naruszała przepisy prawa w stopniu opisanym w powołanych wyżej przepisach.

Przedmiotem kontroli w sprawie niniejszej jest reformacyjna decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którą orzeczono o utrzymaniu w mocy decyzji, wydanej z upoważnienia Wójta Gminy W. o przyznaniu skarżącej świadczenia wychowawczego na syna Z. W. za miesiące maj i czerwiec 2016 r. oraz o odmowie przyznania prawa do wspomnianego świadczenia od dnia lipca 2016 r. Materialno–prawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy powołanej wcześniej ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Zgodnie z treścią art. 5 ust. 3 ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł. W przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwszy okres, tj. od dnia wejścia w życie ustawy (1 kwietnia 2016r.) do dnia 30 września 2017r., rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do tegoż świadczenia, jest rok 2014 (art. 48 ustawy). Dochód ustalany jest z uwzględnieniem instytucji uzyskania i utraty dochodu (art. 7 ustawy).

Rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę do przyznania świadczenia wychowawczego na pierwszy okres (od dnia wejścia w życie ustawy do dnia 30 września 2017 roku) jest rok 2014.

W stanie faktycznym sprawy, na dochód rodziny skarżącej w 2014r. składał się dochód opodatkowany na zasadach ogólnych osiągnięty przez I. K. w wysokości 24.961,72 zł., który został potraktowany jako utracony w związku z rozwiązaniem stosunku pracy. (art. 2 pkt 19 lit. c ustawy). Do dochodu rodziny wliczono natomiast dochody z gospodarstwa rolnego, którego wnioskodawczyni jest właścicielką, o łącznej powierzchni 2,8631 ha przeliczeniowych w wysokości 7.174,81 zł. [2,8631 ha (powierzchnia gospodarstwa) x 208,83 zł (miesięczny ryczałtowy dochód z gospodarstwa rolnego) x 12 m-cy (okres własności w 2014 r.) = 7.174,81 zł. oraz dochód uzyskany w postaci zasiłku macierzyńskiego w wysokości 1.308,88,zł. (art. 2 pkt 20 lit. f ustawy). Łączny dochód miesięczny w rodzinie skarżącej, wyniósł zatem w maju 2016 r. 597,90 zł (7.174,81 zł : 12 m-cy), co w przeliczeniu na osobę daje kwotę 298,95 zł, natomiast od czerwca 2016r. wynosi on 1.906,78 zł. [(7.174,81 zł : 12 m-cy) + 1.308,88 zł], co w przeliczeniu na osobę daje kwotę 953,39 zł., przekraczając kryterium ustawowe, uprawniające do świadczeń (800 zł).

Spór w niniejszej sprawie dotyczył zaliczenia do dochodu rodziny, dochodu z gospodarstwa rolnego, którego skarżąca pozostaje właścicielką, a które zostało przezeń oddane w dzierżawę na okres 10 lat. W ocenie skarżącej, dochód ten podlegać winien odliczeniu na podstawie art. 7 ust. 6 pkt 1 ustawy, niezależnie od braku rolniczych uprawnień emerytalnych wydzierżawiającej. Stanowiska tego nie sposób podzielić. Przepis art. 7 ust. 5 ustawy określa bowiem sposób ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego. Dochód ten jest ustalany z uwzględnieniem wszystkich gruntów, stanowiących postawę wymiaru podatku rolnego, w tym także gruntów oddanych w dzierżawę, z wyjątkiem gruntów oddanych w dzierżawę na podstawie umowy, zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników (art. 7 ust. 6 pkt 1 ustawy). Umowa dzierżawy, stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników jest zaś zawierana wyłącznie pomiędzy podmiotami wymienionymi w tych przepisach, w świetle których wydzierżawiającym zawsze pozostaje emeryt lub rencista (art. 28 ust. 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników). Nie znajduje uzasadnienia prawnego przekonanie, że wydzierżawiającym może być każdy, kto ma gospodarstwo rolne. (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2011r., sygn.akt I OSK 1922/10 i z dnia 18 lutego 2010r., sygn.akt I OSK 1425/09 oraz Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Białymstoku z dnia 22 grudnia 2015r., sygn.akt I SA/Bk 744/15 oraz w Łodzi z dnia 29 marca 2011r., sygn.akt II SA/Łd 201/11 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl) Bez znaczenia jest przy tym, czy skarżąca znajduje zatrudnienie poza rolnictwem, nie podlegając ubezpieczeniu społecznemu rolników oraz czy dysponuje niezbędnym sprzętem do prowadzenia gospodarstwa. Pozostaje bowiem właścicielką gospodarstwa rolnego, co do której przyjmuje się, że z ha przeliczeniowego uzyskuje dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie, w drodze obwieszczenia prze Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 18 listopada 1984r. o podatku rolnym (art. 7 ust. 5 ustawy). Przez gospodarstwo rolne należy zaś rozumieć grunty rolne, objęte podatkiem rolnym w rozumieniu ustawy o podatku rolnym, na których nie jest prowadzona działalność inna niż rolnicza (art. 1 ustawy o podatku rolnym). Okoliczność prowadzenia na tym gruncie działalności rolniczej przez rodziców skarżącej nie zmienia faktu, że jest to gospodarstwo rolne, którego właścicielką nadal pozostaje skarżąca. Ją także obciąża obowiązek podatkowy w tego tytułu (art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku rolnym). To że skarżąca nieodpłatnie oddała grunt w dzierżawę i nie pobiera z niego żadnych dochodów nie ma żadnego znaczenia przy obliczaniu dochodu rodziny według ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci.

Konkludując wskazać należy, że Sąd nie stwierdził, aby zaskarżone rozstrzygnięcie naruszało przepisy omawianej ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Nie stwierdzono również naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w sposób, który miałby wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy w sposób dostateczny wykazał, iż wszystkie okoliczności sprawy podlegały ocenie w ramach przeprowadzonego postępowania, a przytoczona w zaskarżonej decyzji argumentacja zapadłego rozstrzygnięcia nakazuje uznać, iż jej uzasadnienie spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a., zawiera bowiem wskazanie faktów oraz dowodów, na których rozstrzygający sprawę organ się oparł, oraz uzasadnienie prawne, a więc wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji.

Reasumując w rozpoznawanej sprawie organy w oparciu o posiadane dokumenty oraz informacje podane przez stronę skarżącą dokonały właściwych ustaleń i w sposób wyczerpujący wyjaśniły okoliczności sprawy. W toku postępowania administracyjnego rozważono wszelkie okoliczności, mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Biorąc pod uwagę powyższe, wobec tego, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi, wobec braku podstaw do jej uwzględnienia.

JK