Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 452/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-07-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Podatek akcyzowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 183 § 1, art. 176, art. 175 § 1 i § 3, art. 184, art. 204 pkt 1, art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 4 ust. 1 pkt 3, art. 65 ust. 1a
journal: Dz.U. 2004 nr 29 poz 257
law: Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym
article: § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a, § 6 pkt 3
journal: Dz.U. 2002 nr 163 poz 1349
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia del. WSA Piotr Pietrasz (spr.) Protokolant Patrycja Czubała po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 16 lutego 2010 r. sygn. akt I SA/Wr 1809/09 w sprawie ze skargi W. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od W. P. na rzecz Dyrektora Izby Celnej we W. 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem objętym skargą kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. oddalił skargę W. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego.

Relacjonując przebieg postępowania Sąd I instancji podał, że W. P. prowadził w roku 2007 działalność gospodarczą pod nazwą "P-G." Handel Gazem Propan Butan w N. R., w ramach której między innymi dokonywał sprzedaży oleju opałowego.

Decyzją z [...] maja 2009 r. Naczelnik Urzędu Celnego w W. określił W.. P. zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku akcyzowego za lipiec 2007 r. w kwocie 1.564,00 zł. Organ ustalił, na podstawie przeprowadzonych rozliczeń (stan posiadania + zakup – sprzedaż) oraz w oparciu o zgromadzony w trakcie postępowania materiał dowodowy, że w lipcu 2007 r. podatnik dokonał sprzedaży nie znajdującej pokrycia w dokumentacji księgowej. Z uwagi na fakt, iż stan posiadania oleju opałowego na koniec lipca 2007 r. przekraczał o 782,00 litry możliwości magazynowe podatnika, organ uznał, że dokonał on nieudokumentowanej sprzedaży, czym zaniżył należny podatek akcyzowy poprzez nieopodatkowanie sprzedaży w łącznej ilości 782,00 litry oleju opałowego. Wobec braku w dokumentacji podatnika stosownych oświadczeń oraz jakichkolwiek innych dowodów potwierdzających, iż sprzedaż we wskazanej ilości została dokonana na cele opałowe, organ uznał, iż sprzedaż została dokonana na cele inne niż opałowe. Ponadto organ wskazał, że w miesiącu lipcu 2007 r. strona dokonywała także sprzedaży oleju opałowego dokumentowanej fakturami VAT i paragonami. Przeprowadzone czynności sprawdzające potwierdziły dokonanie przedmiotowych transakcji sprzedaży. Weryfikacją objęto również pobierane przez stronę oświadczenia o przeznaczeniu oleju opałowego na cele opałowe. Ostatecznie organ stwierdził, że wszystkie złożone w lipcu 2007 r. oświadczenia są prawidłowe.

Decyzją z [...] września 2009 r., po rozpatrzeniu odwołania strony, Dyrektor Izby Celnej we W. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że odsprzedaż oleju opałowego na cele opałowe dokonywana przez podatnika, podlegałaby opodatkowaniu podatkiem akcyzowym według stawek obniżonych określonych w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 87, poz. 825 ze zm.) – zwanego dalej rozporządzeniem w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego, pod warunkiem, że wyroby określone w poz. 2 lit. a załącznika nr 1 do rozporządzenia (oleje opałowe) nie byłyby sprzedawane dla celów innych niż opałowe. Zatem przy sprzedaży olejów opałowych sprzedawca tych wyrobów (odsprzedający), aby mógł korzystać z obniżonych stawek podatku akcyzowego, zobowiązany był do spełnienia określonych wymogów przewidzianych przepisami prawa. Nie zachowanie tych warunków powodowało, że podatnik tracił prawo do obniżonych stawek podatku akcyzowego i zobowiązany był do zapłaty podatku akcyzowego w wysokości 2.000 zł/1.000 l gotowego wyrobu, o czym stanowi art. 65 ust. 1 pkt 1a ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. nr 29, poz. 257 ze zm.) – zwanej dalej ustawa o podatku akcyzowym. W celu stworzenia mechanizmu umożliwiającego kontrolę dystrybucji oleju opałowego oraz faktycznego przeznaczenia na cele opałowe, przepisy rozporządzenia w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego wprowadziły system oświadczeń nabywców o przeznaczeniu oleju opałowego na cele opałowe. Służyły temu w szczególności obowiązki sprzedawców oleju opałowego, polegające na obowiązku uzyskania od nabywców oświadczenia o przeznaczeniu oleju na cele opałowe i identyfikacji oświadczeń z dowodami sprzedaży oleju, a także zamieszczenia w oświadczeniu określonych danych identyfikujących nabywcę, a w przypadku nabywców będących osobami fizycznymi nie prowadzącymi działalności gospodarczej, dodatkowo - dotyczące ilości, typu i rodzaju urządzeń grzewczych oraz miejsca, gdzie urządzenia te się znajdują. Wskazana zatem cecha obrotu olejem opałowym, jaką jest przeznaczenie na cele opałowe, w odniesieniu do sprzedaży oleju, identyfikowana była na podstawie złożonych przez nabywców oświadczeń. Tak więc zdaniem organu, to na podatniku, nie zaś na organach podatkowych, ciążył obowiązek udowodnienia przeznaczenia sprzedanego oleju na cele opałowe poprzez fakt posiadania stosownych oświadczeń, gdyż to podatnik korzystał z określonej preferencji podatkowej mającej charakter warunkowy.

W ocenie organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie nie są sporne okoliczności, że podatnik dokonał zakupu wykazanej przez organ ilości oleju opałowego oraz że nie posiadał dokumentów na sprzedaż tego oleju, ani oświadczeń o przeznaczeniu oleju na cele opałowe, a także, że dokonał sprzedaży przedmiotowego oleju, gdyż nie był w stanie takiej ilości zmagazynować. A zatem skoro przepis prawa obligował podatnika po pierwsze, do posiadania oświadczeń, a po drugie, do posiadania oświadczeń o wskazanej treści, to w przypadku braku oświadczeń, należy zastosować przepisy art. 65 ust. 1a ustawy o podatku akcyzowym, gdyż jest to równoznaczne z użyciem tego oleju niezgodnie z przeznaczeniem.

Odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących bezpodstawnego stwierdzenia sprzedaży nieudokumentowanej Dyrektor Izby Celnej potwierdził poprawność ustaleń organu I instancji, wskazując, że rozliczenie oparto na dokumentacji podatnika, dowodach źródłowych oraz mając na uwadze możliwości magazynowania paliwa. Tym samym słusznie uznano, że wskazana w zaskarżonej decyzji ilość oleju opałowego została sprzedana, a w związku z tym, że podatnik nie posiadał oświadczeń nabywców o przeznaczeniu oleju na cele opałowe, powstał w tym zakresie obowiązek w podatku akcyzowym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę na powyższą decyzję stwierdził, że nie narusza ona zarówno przepisów prawa materialnego jak i procesowego.

Zdaniem Sądu I instancji organy podatkowe w sposób kompleksowy i zupełny zebrały materiał dowodowy oraz poddały go swobodnej ocenie. Odnosząc się do kwestionowanej przez skarżącego sprzedaży nieudokumentowanej, Sąd wskazał, iż niesporne jest wystąpienie u podatnika w poszczególnych okresach rozliczeniowych nadwyżki towaru (oleju) nad możliwościami magazynowymi, sporne zaś jedynie ustalenie co stało się z towarem. Organ przyjmuje, że nastąpiła jego nieudokumentowana sprzedaż, skarżący, że fakturował wydanie towaru z opóźnieniem w miesiącu następującym po jego wydaniu. W ocenie Sądu wyjaśnienia skarżącego nie znalazły potwierdzenia w materiale dowodowym. Dokonana bowiem analiza dokumentów sprzedaży pod kątem dat ich wystawienia nie ujawniła faktur sprzedaży wystawionych w terminie 7 dni od końca poprzedniego okresu rozliczeniowego, na co wskazywał skarżący. Ponadto skarżący nie gromadził również dowodów potwierdzających wydanie ww. towarów, a w konsekwencji nie był w stanie przedstawić ich kontrolującym. Sąd wskazał, że zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami podatnik ma obowiązek prowadzenia ewidencji i dokumentowania przychodów i rozchodu towaru oraz wszelkich zdarzeń związanych z obrotem towarowym czy jego utratą. Tak więc skarżący nie dopełnił ciążących na nim obowiązków, gdyż nie był w stanie wykazać, co stało się z nadwyżką towaru ponad możliwości magazynowe. W związku z powyższym, zdaniem Sądu, organy podatkowe zasadnie uznały wskazane w zaskarżonej decyzji ilości oleju opałowego za sprzedaż nieudokumentowaną.

Sąd I instancji wskazał, iż stosownie do treści art. 4 ust. 1 pkt 3 i art. 11 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym, sprzedaż wyrobów akcyzowych w tym olejów opałowych na terenie kraju, dokonywana przez osoby fizyczne, osoby prawne lub jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej podlega opodatkowaniu podatkiem akcyzowym. Różne natomiast mogą być stawki podatku akcyzowego w zależności od przeznaczenia oleju opałowego. Zdaniem Sądu przepis § 4 rozporządzenia w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego jest jednoznaczny i wynika z niego, że to na sprzedawcy oleju opałowego ciąży obowiązek prowadzenia i przechowywania dokumentacji związanej ze sprzedażą oleju opałowego dla celów grzewczych. Podatnik sprzedający olej opałowy jest obowiązany do uzyskania od nabywcy oświadczenia o przeznaczeniu tego oleju. Normodawca wymaga, aby to oświadczenie zawierało precyzyjne dane dotyczące nabywcy, ilości, rodzaju i typu urządzeń grzewczych oraz miejsca ich zainstalowania, a także zawierało datę i miejsce wystawienia oświadczenia oraz podpis nabywcy. Uzyskanie takiego oświadczenia w ocenie Sądu I instancji stanowi warunek zawarcia umowy zbycia towaru akcyzowego z zastosowaniem preferencyjnych stawek podatkowych. Tym samym zaniedbanie sprzedawcy w zakresie przyjmowania tego rodzaju oświadczeń, zgodnie z treścią art. 65 ust. 1a ustawy o podatku akcyzowym, skutkuje pozbawieniem go prawa do zastosowania niższej stawki podatkowej.

Mając powyższe na uwadze Sąd I instancji wyraził pogląd, że skoro skarżący dokonał sprzedaży nieudokumentowanej oleju opałowego i nie posiada w tym zakresie stosownych oświadczeń nabywców o jego przeznaczeniu, to w świetle przepisu art. 65 ust. 1a ustawy o podatku akcyzowym należało przyjąć, że został on użyty niezgodnie z przeznaczeniem i winien zostać opodatkowany wg przewidzianej w tym przepisie stawki podatkowej.

Sąd zwrócił również uwagę na fakt, iż w przedmiotowym miesiącu organy podatkowe w zakresie sprzedaży udokumentowanej nie zakwestionowały żadnego z przedłożonych przez stronę oświadczeń o przeznaczeniu oleju opałowego na cele opałowe.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył W. P. Wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania wyrokowi zarzucił: naruszenie art. 174 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., przez błędną wykładnię art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku akcyzowym, poprzez bezpodstawne przyjęcie, że skarżący nie dopełnił obowiązków wynikających z tej normy prawnej i ustalenie, że powstał obowiązek zapłaty podatku akcyzowego oraz art. 65 ust. 1a pkt 1 ustawy o podatku akcyzowym, przez błędną wykładnię tego przepisu i przyjęcie, że skarżący użył olejów opałowych niezgodnie z przeznaczeniem.

Zdaniem autora skargi kasacyjnej Sąd I instancji błędnie przyjął, że skarżący nie spełnił wymogów określonych w ustawie, odnośnie oświadczeń składanych przez osoby dokonujące zakupu z przeznaczeniem na cele opałowe. Sąd przyjął, że oświadczenia te spełniają wymogi formalne przewidziane w przepisach, ale są one niezgodne z rzeczywistością.

Skarżący podał, że postępowanie przeprowadzone przez organy celne nie było wnikliwe, decyzje wydano przedwcześnie, a organ nie informował Sądu o tym, że zgłosił sprawę w Prokuraturze. W trakcie postępowania przed Sądem I instancji skarżący przedstawił Sądowi powyższy fakt, wnosząc o uchylenie decyzji bądź zawieszenie sprawy do czasu zakończenia postępowania. Sąd jednak uznał okoliczności te za nieistotne. Po wydaniu wyroku Prokuratura Rejonowa w K. wydała postanowienie o umorzeniu śledztwa nie dopatrując się w działaniu skarżącego znamion przestępstwa. Z treści uzasadnienia postanowienia jak i jego sentencji wynika, że oświadczenie złożone przez jednego z nabywców – G. L. było zgodne z rzeczywistością, co potwierdza przedwczesność i wadliwość ustaleń organów.

Skarżący stwierdził również, że nie może ponosić odpowiedzialności za to, że ktoś, pomimo złożenia oświadczenia zużyje olej na inne cele, albo że składając oświadczenie poda niepełne bądź nieprawdziwe dane. Zdaniem skarżącego posiadane przez niego oświadczenia są zatem wystarczające do zastosowania zwolnienia.

Autor skargi kasacyjnej nie zgodził się także ze stanowiskiem Sądu I instancji, że doszło do nieudokumentowanej sprzedaży i wyjaśnił, że błędy rachunkowe nie mogą skutkować powstaniem obowiązku podatkowego. Zdaniem skarżącego kontrolujący sporządzili błędne rozliczenie roczne z rozbiciem na poszczególne miesiące, gdyż niemożliwe są ujemne stany na koniec miesiąca, a zerowe stany na początek następnego miesiąca, zważywszy na fakt, że w stosunku rocznym rozliczenia się zgadzają.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw ani zarzutów, a zatem należało ją oddalić.

Badanie zasadności powołanych w skardze kasacyjnej podstaw poprzedzić należy przypomnieniem, że skarga ta jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia, którego elementy konstrukcyjne i treściowe wyznaczają granice jej rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie bowiem z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Granice skargi są wyznaczone przez podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Stosownie do art. 176 p.p.s.a. podstawy kasacyjne powinny być również uzasadnione. Uzasadnienie podstaw kasacyjnych jest zatem obligatoryjnym elementem skargi kasacyjnej. Oznacza to, że autor skargi kasacyjnej nie może ograniczyć się tylko do wskazania przepisu prawa, który w jego ocenie został naruszony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Ma również obowiązek uzasadnić w czym dopatruje się uchybienia temu przepisowi. Sąd drugiej instancji uprawniony jest bowiem jedynie do zbadania, czy podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty polegające na naruszeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny konkretnych przepisów prawa materialnego, czy też procesowego w rzeczywistości zaistniały. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku, a nawet prawa do badania, czy w sprawie wystąpiły inne naruszenia prawa. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone, uzasadniając jednocześnie swoje stanowisko.

Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi więc być precyzyjne, gdyż - z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 września 2000 r., sygn. akt IV CKN 1518/2000, OSNC 2001/3, poz. 39 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2004 r., sygn. akt FSK 299/2004, OSP 2005/3, poz. 36). Sąd nie może bowiem zastępować strony i precyzować czy uzupełniać przytoczone podstawy kasacyjne. Należy przy tym podkreślić, iż przy sporządzaniu skargi kasacyjnej wprowadzono tzw. przymus adwokacki, dotyczący także radców prawnych, a w sprawach obowiązków podatkowych - doradców podatkowych (art. 175 § 1 i § 3 p.p.s.a.), aby nadać temu środkowi odwoławczemu charakter pisma o wysokim stopniu sformalizowania, gdy chodzi o wymagania dotyczące podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, jako istotnych elementów konstrukcji skargi kasacyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 4 sierpnia 2010 r., I FSK 1353/09; 30 marca 2010 r., II FSK 1961/08; 29 stycznia 2010 r., I FSK 2048/08, wszystkie orzeczenia dostępne http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Do zachowania formy skargi kasacyjnej nie wystarczy powołanie się na przepis wymieniający podstawy skargi kasacyjnej, ale konieczne jest także uzasadnienie podnoszonej podstawy skargi przez wskazanie, które przepisy ustawy zostały naruszone i na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W przeciwnym razie ocena zasadności skargi kasacyjnej nie jest w ogóle możliwa, samo zaś pismo pozostaje namiastką środka odwoławczego (por. wyrok NSA z 15 września 2010 r., II FSK 719/09, opubl. Lex). Obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy jest takie zredagowanie podstaw kasacyjnych skargi, a także ich uzasadnienia, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych.

Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy należy podkreślić, że skarga kasacyjna, wniesiona przez radcę prawnego, a więc profesjonalnego pełnomocnika, nie spełnia wskazanych powyżej standardów. Skarga kasacyjna została oparta na zarzucie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku akcyzowym oraz art. 65 ust. 1a tej ustawy. W odniesieniu do obu wskazanych przepisów autor skargi kasacyjnej zarzucił ich wadliwą interpretację. Na podstawie analizy treści skargi kasacyjnej nie sposób jednak wskazać, na czym owa wadliwa interpretacja wskazanych przepisów prawa materialnego miała polegać. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor zawarł natomiast argumentację wskazując na naruszenie reguł procedury przez Sąd pierwszej instancji oraz przez organy podatkowe. W skardze kasacyjnej wskazano bowiem na nieprzeprowadzenie wnikliwego postępowania, przedwczesne wydanie decyzji podatkowej, czy też błędne ustalenia w zakresie sprzedaży towarów. Zauważyć jednak należy, że zamieszczając uzasadnienie kwestionujące poprawne przeprowadzenie procedury, autor skargi kasacyjnej nie zamieścił w jej treści podstaw kasacyjnych odnoszących się do naruszenia przepisów postępowania.

Mając na względzie powyższe spostrzeżenia należy dojść do wniosku, że ujęte w skardze kasacyjnej zarzuty nie znajdują uzasadnienia. Z kolei uzasadnienie zawarte w tej skardze nie odnosi się do zarzutów przedstawionych na jej wstępie, czyli we wskazanych przez skarżącego podstawach kasacyjnych. Oznacza to, że uzasadnienie dotyczy całkowicie innych kwestii, a mianowicie natury procesowej, które nie zostały ujęte w podstawach skargi kasacyjnej i w jej zarzutach. Pomijając powyższe spostrzeżenie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie wykazano, iż uchybienia w zakresie procedury mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W związku z powyższym, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a i § 6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).