Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 334/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-08-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 16a ust. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Monika Nowicka sędzia NSA Bożena Popowska (spr.) sędzia del. WSA Marian Wolanin Protokolant starszy asystent sędziego Wojciech Latocha po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 listopada 2013 r. sygn. akt IV SA/Wr 389/13 w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 14 listopada 2013 r., sygn. akt IV SA/Wr 389/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego - uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.

Decyzją z dnia [...] lutego 2013 r., wydaną m.in. na podstawie art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r., nr 139, poz. 992 ze zm., dalej jako u.ś.r.), Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. odmówił J. K. przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad synem – A. K. Na skutek złożonego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. uchyliło powyższe rozstrzygnięcie, zaś sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Kolejną decyzją z dnia [...] marca 2013 r. organ I instancji odmówił wnioskodawczyni przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego na syna uznając, że nie została spełniona przesłanka wynikająca z art. 16a ust. 1 u.ś.r. dotycząca rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Decyzją z dnia [...] marca 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., po rozpatrzeniu odwołania wnioskodawczyni, utrzymało w mocy opisaną wyżej decyzję organu I instancji. Powołując przepis art. 16a ust. 1 ustawy Kolegium wskazało, że odwołująca się ostatni raz była zatrudniona w okresie od dnia [...] lipca 2007 r. do dnia [...] czerwca 2008 r. Stosunek pracy został rozwiązany w trybie wypowiedzenia przez pracodawcę. Następnie strona pobierała zasiłek dla osób bezrobotnych w okresie od dnia [...] czerwca 2008 r. do dnia [...] grudnia 2008 r. W kolejnym okresie od dnia [...] grudnia 2008 r. do dnia [...] sierpnia 2010 r. posiadała status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku z tego tytułu. W dniu [...] sierpnia 2010 r. wnioskodawczyni została wykreślona z ewidencji osób bezrobotnych na jej wniosek. Syn strony w okresie od dnia [...] czerwca 2005 r. do dnia [...] października 2009 r. legitymował się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, przy czym w orzeczeniach w tym przedmiocie nie wskazano na konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Pierwsze orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności syna odwołującej się wydano w dniu [...] listopada 2009 r.

Zdaniem Kolegium, rozwiązanie ostatniego stosunku pracy, w jakim pozostawała odwołująca się nie ma związku z koniecznością sprawowania przez nią opieki nad niepełnosprawnym synem. Zatrudnienie ustało bowiem wskutek wypowiedzenia przez pracodawcę (czyli wskutek jednostronnego oświadczenia woli) i nastąpiło w okresie, gdy syn strony posiadał umiarkowany stopień niepełnosprawności bez orzeczenia o konieczności stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w związku z ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji syna. W ocenie Kolegium, brak jest związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją przez stronę z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem. W ustalonym stanie faktycznym, można jedynie mówić o niepodejmowaniu obecnie przez nią zatrudnienia z uwagi na sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym synem. W takiej zaś sytuacji ustawodawca nie przewidział możliwości przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Niepodejmowanie zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny może być natomiast przesłanką do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, pod warunkiem spełnienia innych przesłanek, limitujących przyznanie tego świadczenia.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją J. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, podkreślając, że jej syn wymaga całodobowej opieki i pomocy. Skarżąca wskazała, że od początku starań o zasiłek chodzi jej tylko o zdrowie syna. Do tej pory radziła sobie sama w opiece nad synem. Jednak od momentu pogorszenia się jego stanu zdrowia nie może podjąć żadnej stałej pracy, gdyż jest on zagrożeniem dla siebie samego i teściowej, która jest w podeszłym wieku. Skarżąca oświadczyła, że właśnie ze względu na konieczność opieki nad synem została zwolniona z pracy, dodając, iż jej ówczesny pracodawca zwolnił ją na jej prośbę, gdyż chciała poświęcić się całkowicie opiece nad synem. Z kolei, nie jest w stanie zapewnić mu należytej opieki bez środków do życia.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji.

Opisanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uwzględnił skargę. Sąd I instancji przytaczając treść art. 16 a u.ś.r. podkreślił, że aktualna pozostaje wykładnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ugruntowana w orzecznictwie sądowoadministracyjnym na tle świadczenia pielęgnacyjnego. Wynika to chociażby z przesłanek i istoty każdego z tych świadczeń, jaką jest pomoc osobom zdolnym do pracy, ale rezygnującym z niej po to, aby opiekować się niepełnosprawnym członkiem rodziny. Specjalny zasiłek opiekuńczy, podobnie jak świadczenie pielęgnacyjne ma na celu m.in. rekompensatę dla osób, które rezygnują z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad członkiem rodziny, niezdolnym do samodzielnego funkcjonowania z uwagi na niepełnosprawność. Analogicznie jak w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ustawy) przyznanie tej rekompensaty jest wynagradzaniem przez Państwo osób opiekujących się członkami rodziny, gdyż w innym wypadku musiałoby ono wywiązać się z obowiązku opieki nad swoim obywatelem.

W ocenie Sądu, ta zbieżność uregulowań dotyczących obydwu świadczeń pozwala na stosowanie analogicznej wykładni tych samych przesłanek decydujących o przyznaniu każdego ze świadczeń. Sprawowanie opieki powinno zaś być wyłącznym powodem rezygnacji z zatrudnienia, gdy rezygnacja z zatrudnienia oznacza, że podjęcie zatrudnienia było możliwe, gdyż osoba rezygnująca była zdolna do pracy. Istotne jest przy tym ugruntowane na tle art. 17 ustawy stanowisko orzecznictwa, dopuszczające możliwość przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie bezrobotnej, jeśli oczywiście zachodził wyraźny i bezpośredni związek czasowy między rezygnacją z podjęcia zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad osobą najbliższą. Zdaniem Sądu, zważyć także należy, że ustawodawca wiążąc w przepisie art. 16a omawianej ustawy - okoliczność rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z faktem konieczności sprawowania opieki, nie wprowadza pojęcia "aktualnej", czy też "obecnej" rezygnacji z zatrudnienia.

W rozpatrywanej sprawie organy orzekające ustaliły, że ostatni okres zatrudnienia skarżącej miał miejsce od [...] lipca 2007 r. do [...] czerwca 2008 r., a stosunek pracy został skarżącej wypowiedziany przez pracodawcę. Tym samym, pomimo, że skarżąca bezpośrednio po ustaniu stosunku pracy, tj. od dnia [...] czerwca 2008 r. uzyskała status osoby bezrobotnej, który jak już o tym była mowa, po spełnieniu wszystkich wymaganych ustawą przesłanek, nie wyklucza uzyskania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, to jednak w świetle okoliczności sprawy nie mogła w tym czasie zostać uznana za osobę rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej . Niemniej jednak, status osoby bezrobotnej skarżąca posiadała do dnia [...] sierpnia 2010 r., czyli do dnia, gdy wykreślona została z ewidencji osób bezrobotnych na swój wniosek. Niesporne jest w sprawie, że od dnia [...] listopada 2010 r. do dnia [...] grudnia 2012 r. skarżąca pobierała świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad synem.

Zdaniem Sądu, w tym stanie rzeczy wyjaśnienie powodu (przyczyny), dla którego skarżąca wystąpiła do organu zatrudnienia z przedmiotowym wnioskiem, jawi się jako kwestia najistotniejsza dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Jednakże w przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym organy nie wyjaśniły powodu (przyczyny) wniosku skarżącej o jej wykreślenie z ewidencji osób bezrobotnych. Organy nie badały, czy był on istotnie – jak twierdzi skarżąca, wynikiem konieczności sprawowania stałej opieki nad synem. W sytuacji bowiem rezygnacji przez skarżącą ze statusu osoby bezrobotnej z uwagi na powyższe okoliczności (konieczność opieki nad synem) – zachodziłaby zdaniem Sądu podstawa do uznania skarżącej za osobę, o której stanowi art. 16a ustawy. Tymczasem organy, tak jak to już wyżej Sąd zauważył - zaniechały w tym względzie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, skupiając się jedynie na ostatnim okresie zatrudnienia skarżącej, a właściwie na sposobie rozwiązania ze skarżącą umowy o pracę z dniem [...] czerwca 2008r. i wywodząc z tegoż, iż nie zaistniała ze strony skarżącej rezygnacja z zatrudnienia. W świetle powyższych ustaleń, organy winny były rozważyć związek pomiędzy wnioskiem skarżącej o wykreślenie z ewidencji osób bezrobotnych, a koniecznością sprawowania opieki nad synem (podanie o przyznanie przedmiotowego zasiłku opiekuńczego). Okoliczność ta jest o tyle istotna, że skarżąca, i co jest w sprawie niesporne - do [...] grudnia 2013r. miała przyznane na syna świadczenie pielęgnacyjne, co zaś powodowało, że nie mogła w czasie pobierania tegoż świadczenia podejmować żadnego zatrudnienia ani innej pracy zarobkowej, zwłaszcza, że jej syn legitymuje się od dnia [...] listopada 2009r. orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i wymaga stałej opieki.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wnosząc o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi J. K. oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 16 a ust. 1 u.ś.r. poprzez jego niewłaściwą interpretację, polegającą na przyjęciu, iż "rezygnacja" osoby ubiegającej się o specjalny zasiłek opiekuńczy i niepozostającej w zatrudnieniu, ze statusu osoby bezrobotnej, może być uznana za równoznaczną z "rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" w rozumieniu wskazanego przepisu prawa.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Kolegium wskazało, iż przepisy art. 16a ust. 1 i art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zróżnicowano, gdy chodzi o moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, co uzasadniało odmienność ujęcia przesłanki rezygnacji bądź niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. "Rezygnacja", o której mowa w art. 16 a ust. 1 u.ś.r., to sytuacja w której wnioskodawca z własnej woli zaprzestaje wykonywania czynności zarobkowych wymienionych w art. 3 pkt 22 u.ś.r. Jednocześnie zakończenie stosunku prawnego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej winno być podyktowane zamiarem sprawowania opieki nad osobą związaną z rezygnującym węzłem obowiązku alimentacyjnego, i której stan zdrowia bezwzględnie wymaga opieki. Kolegium wskazało, że utrata statusu osoby bezrobotnej nie jest okolicznością świadczącą o rezygnacji z zatrudnienia. Rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie jest tym samym co niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Rezygnowanie może bowiem dotyczyć nawiązanych i trwających stosunków prawnych a nie stosunków, które mogą powstać na skutek oświadczenia woli wnioskującego o prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Kolegium podkreśliło, iż w niniejszej sprawie chodzi o nowe uprawnienie wprowadzone do ustawy o świadczeniach rodzinnych od stycznia 2013 r. ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012 r., poz. 1548). W przepisie tym ustawodawca określił zasady przyznawania tych świadczeń na innych zasadach niż określone w art. 17 ustawy. Zatem mimo podobieństwa celu tych świadczeń, nie są to tożsame świadczenia z racji częściowo innych przesłanek ich nabycia. Z tej przyczyny, nie jest właściwe stosowanie analogicznej wykładni, jaka miała zastosowanie w stosunku do świadczenia pielęgnacyjnego, do specjalnego zasiłku opiekuńczego i powoływanie się na orzecznictwo, które zostało ugruntowane na tle nieobowiązujących już przepisów prawa. W ocenie Kolegium, niezasadne są więc zarzuty Sądu I instancji pod adresem organów administracji, iż te nie wyjaśniały przyczyn wykreślenia skarżącej z ewidencji osób bezrobotnych, skoro w tym czasie nie pozostawała ona w zatrudnieniu ani nie świadczyła innej pracy zarobkowej, a zatem nie rezygnowała z zatrudnienia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Postępowanie kasacyjne oparte jest na zasadzie związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej i podstawami zaskarżenia wskazanymi w tej skardze. Zakres sądowej kontroli instancyjnej jest zatem określony i ograniczony wskazanymi w skardze kasacyjnej przyczynami wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego. Jedynie w przypadku, gdyby zachodziły przesłanki, powodujące nieważność postępowania sądowoadministracyjnego, określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny mógłby podjąć działania z urzędu, niezależnie od zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej. W niniejszej sprawie nie stwierdzono jednak takich przesłanek.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Podniesione w niej zarzuty koncentrują się na wykazaniu, że Sąd pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni stanowiącego materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), uznając, iż "rezygnacja" osoby ubiegającej się o specjalny zasiłek opiekuńczy i niepozostającej w zatrudnieniu, ze statusu osoby bezrobotnej, może być uznana za równoznaczną z "rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" w rozumieniu wskazanego przepisu prawa.

Zgodnie z art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym w dniu orzekania przez organ odwoławczy, nadanym ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548), "Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r., poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji".

Sporna kwestia wykładni art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych była już wielokrotnie przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w sprawach o analogicznym stanie faktycznym i prawnym, za prawidłową uznawał prokonstytucyjną wykładnię tego przepisu dokonaną z uwzględnieniem regulacji zawartych w art. 17 ust. 1 ustawy (tak NSA m.in. w wyrokach z dnia 8 października 2014 roku, sygn. akt I OSK 1344/14 oraz z dnia 16 lipca 2015 r., sygn. akt I OSK 279/14). Skład orzekający w rozpoznawanej sprawie w pełni podziela pogląd i argumenty na jego poparcie przedstawione w uzasadnieniach powołanych wyroków.

Stosownie do treści art. 17 ust. 1, w brzmieniu nadanym ustawą z 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, "Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: (...) – jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji". We wskazanym wyżej wyroku Naczelny Sąd Administracyjny trafnie zwrócił uwagę, że art. 16a ust. 1 i art. 17 ust. 1 ustawy zawiera tożsamy hipotetyczny stan faktyczny – sprawowanie opieki nad osobą legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, co stanowi podstawę do konstytucyjnej wykładni przesłanki przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego – rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W tej sytuacji, wykładnia językowa użytego w art. 16a ust. 1 zwrotu " rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" prowadziłaby do zróżnicowania osób sprawujących opiekę na takie, które podejmują się sprawowania opieki i rezygnują z pracy oraz na takie, które podejmują się sprawowania opieki i rezygnują z podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, czyli powstrzymują się od podejmowania pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania opieki, co jest nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą równości wyrażoną w art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przy wykładni tego uregulowania należy więc odrzucić wykładnię językową, wyłączającą z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego osoby, które nie podejmują zatrudnienia i dokonać wykładni prokonstytucyjnej prowadzącej do przyjęcia, iż okoliczność sprawowania faktycznej opieki i spowodowanej tym obiektywnej niemożliwości podjęcia zatrudnienia wypełnia przesłankę "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Oznacza to, że przez rezygnację z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w świetle art. 16a ust. 1 należało rozumieć także rezygnację z podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Z punktu widzenia celu omawianego świadczenia nie jest istotne, czy nastąpiła rezygnacja z zatrudnienia, czy rezygnacja z podjęcia zatrudnienia. Istotne jest natomiast to, czy zarówno w jednym, jak i w drugim przypadku istnieje bezpośredni związek ze sprawowaniem opieki na niepełnosprawną osobą. Taka wykładnia znajduje pełne umocowanie w wartościach przyjętych w preambule Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, gwarantującej godność człowieka pozbawionego zdolności do samodzielnej egzystencji, w konstytucyjnej zasadzie demokratycznego państwa prawnego, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej i konstytucyjnej zasadzie równości wobec prawa. Ponadto, jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych ustaw (druk sejmowy nr 724), ratio legis art. 16a ust. 1 ustawy było zawężenie kręgu osób uprawnionych do przyznania zasiłku w celu wyeliminowania występujących do tej pory niepożądanych zjawisk wyszukiwania przez osoby nieaktywne zawodowo osób niepełnosprawnych jedynie w celu uzyskania środków finansowych ze strony państwa, bez faktycznego sprawowania opieki nad taką osobą. Zatem zamierzeniem racjonalnego ustawodawcy nie było, co akcentuje się w skardze kasacyjnej, ustanowienie innego rodzajowo niż przy świadczeniach pielęgnacyjnych kręgu osób uprawnionych podmiotowo do świadczeń w związku koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną z pominięciem osób, które nie podejmują pracy. Z tych przyczyn brak jest podstaw do stwierdzenia, że treść normy prawnej zawartej w art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych pozbawiała prawa do zasiłku osoby, które nie podejmowały zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela również prezentowany w uzasadnieniach ww. wyroków pogląd, iż powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w aktualnym stanie prawnym regulującym kwestię przyznawania świadczeń rodzinnych. Artykuł 17 pkt 2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r., poz. 567) zmienił treść art. 16a ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2015 r. stanowi: "Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (...) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, jeżeli: 1) nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub 2) rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej – w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz koniecznością stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji". Jak wynika z treści przepisu, wprowadzona nowelizacja wyeliminowała wątpliwości interpretacyjne co do uznania, czy norma zawarta w tym przepisie obejmuje również osoby, które zrezygnowały z podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zmiana ta została dokonana na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r., sygn. K 27/13 (OTK ZU nr 9/A/2013, poz. 134), który orzekł, że art. 11 ust. 1 i 3 ustawy zmieniającej z 7 grudnia 2012 r., wprowadzającej m.in. zaskarżony art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, narusza prawa słusznie nabyte oraz zasadę zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa w odniesieniu do tej grupy osób, które pobierały świadczenie pielęgnacyjne na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej z 2012 r., a jednocześnie nie spełniły przesłanek nabycia świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą z 2012 r. Trybunał podkreślił ponadto, że zaskarżone przepisy nie zabezpieczyły w należyty sposób interesów osób, które w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną otrzymywały już świadczenie pielęgnacyjne. Naruszyły tym samym bezpieczeństwo prawne uprawnionych, a w sposób pośredni również bezpieczeństwo prawne osób niepełnosprawnych, przez odebranie wsparcia osobom opiekującym się nimi.

Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił zasadności zarzutu błędnej wykładni art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Językowa wykładnia tego przepisu dokonania w oderwaniu od całej regulacji ustawy i wartości przyjętych w Konstytucji RP, jak wywiedziono wyżej, jest bowiem niedopuszczalna.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.