Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1844/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-10-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Jarecka, Sędzia WSA Jakub Pinkowski (sprawozdawca), Asesor WSA Hieronim Sęk, Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2006 r. sprawy ze skargi W. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku o odroczenie terminu płatności zaległości podatkowej 1) uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...], 2) określa, że uchylone postanowienia nie mogą być wykonane w całości.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] października 2005 roku Pan W. W., dalej zwany Skarżącym, wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z wnioskiem o przesunięcie o dwa miesiące terminu spłaty zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2004 w kwocie 528,30 zł, która na mocy decyzji z dnia [...] października 2005 roku została rozłożona na 3 raty. Termin płatności pierwszej raty upływał w dniu [...] października 2005 roku, a terminy płatności raty drugiej i trzeciej – odpowiednio [...] listopada oraz [...] grudnia 2005 roku. Skarżący w uzasadnieniu swojego wniosku podniósł, że w związku z chorobą nie ma możliwości uzyskiwać dodatkowych dochodów w ramach umowy zlecenia a wypłaty, jakie otrzymuje z zatrudniającej go firmy wynoszą ok. 150 zł miesięcznie. Skarżący wskazał, że wraz z poprawą stanu zdrowia, będzie mógł kontynuować pracę, wówczas też będzie mógł dokonać spłaty zaległości podatkowych. Pismo to wpłynęło do organu podatkowego I instancji w dniu [...] listopada 2005 roku.

W związku z wnioskiem Skarżącego Naczelnik Urzędu Skarbowego W. wezwał go do usunięcia braków wniesionego podania przez uiszczenie opłaty skarbowej w wysokości 5 zł oraz przedłożenie dokumentów potwierdzających wysokość aktualnie uzyskiwanego dochodu oraz potwierdzający sytuację materialną, a także wypełnienie i złożenie oświadczenia majątkowego, a postanowieniem z dnia [...] grudnia 2005 roku organ podatkowy I instancji pozostawił podanie Skarżącego bez rozpatrzenia, podnosząc, że mimo wezwania Skarżący nie uiścił opłaty skarbowej. Jak podniósł organ w uzasadnieniu zgodnie z art. 169 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa (t.j. z 2005r. Nr 8, poz. 60, dalej Op), jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia, przy czym zgodnie z art. 169 § 2 przepis ten stosuje się również w sytuacji, gdy strona nie wniosła opłat, które zgodnie z odrębnymi przepisami powinny zostać uiszczone z góry. Ponieważ Skarżący – mimo wezwania – nie uiścił należnej opłaty skarbowej – organ podatkowy był zobowiązany, na podstawie art. 169 § 4 Op, wydać postanowienie o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia.

Na postanowienie to Skarżący wniósł zażalenie, w którym wskazał, że w styczniu 2006 roku stracił pracę i jego wyłącznym źródłem utrzymania pozostaje renta, jest nadal osobą bezdomną, a wskazany w jego piśmie adres jest wyłącznie adresem korespondencyjnym. Jak podkreślił Skarżący nie uchyla się on od uiszczania należnych opłat, lecz jak wskazał, jego sytuacja finansowa jest bardzo zła, z renty musi bowiem wydawać ok. 150 -200 zł na lekarstwa. W piśmie z dnia [...] marca 2006 roku wyjaśnił nadto, że utrzymuje się z renty w wysokości ok. 700 zł.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2006 roku o nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w W. (DIS) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W.. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie DIS wskazał, że zgodnie z art. 122 Op organy podatkowe są obowiązane podjąć wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Kierując się tą zasadą organ I instancji wezwał Skarżącego do usunięcia braków formalnych wniesionego podania i pouczył, że niewypełnienie tego obowiązku we wskazanym terminie skutkować będzie pozostawieniem podania bez rozpatrzenia. Jak wskazał DIS jest w sprawie bezsporne, ze Skarżący przedłożył niezbędne dokumenty, lecz nie dopełnił obowiązku uiszczenia opłaty skarbowej, co uniemożliwiło rozpoznanie jego wniosku o udzielenie ulgi w postaci przesunięcia terminu spłaty zaległości, a podnoszone przez niego okoliczności nie były przeszkodą do usunięcia tego braku formalnego. Biorąc pod uwagę powyższe DIS uznał zarzuty i argumenty Skarżącego za chybione i stwierdził, że brak jest podstaw do zmiany postanowienia organu I instancji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej. W uzasadnieniu podniósł, że w toku postępowania kilkakrotnie wyjaśniał swoją sytuację finansową, wskazując, iż jest osobą bezdomną, utrzymującą się wyłącznie z renty i chorą (po przebytym udarze). Skarżący wskazał także, iż w miarę możliwości starał się pracować i mimo, że miał wynagrodzenie na poziomie minimalnym, okazało się że musi uregulować podatek za rok 2004. Ponieważ nie był w stanie tego uczynić, powstała zaległość podatkowa. Jak wyjaśnił, rozpoczął starania o przydział lokalu mieszkalnego, lecz z braku meldunku nie ma nawet szans na kredyt w banku, aby uregulować należności podatkowe. Podkreślił także, że nie tylko nie ma pieniędzy na zapłatę ponad 500 złotych zaległości, bo czasami brakuje mu środków na wykupienie niezbędnych leków.

W odpowiedzi na skargę DIS w W. wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.; dalej ppsa), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 tej ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Dokonując oceny zaskarżonych decyzji w tym zakresie należy stwierdzić, że skarga jest zasadna, aczkolwiek nie z przyczyn w niej wywiedzionych.

Sąd uznał, że w sprawie jest rzeczywiście bezsporne, iż organ podatkowy I instancji wezwał Skarżącego do usunięcia braków formalnych wniesionego podania i pouczył, że niewypełnienie tego obowiązku we wskazanym terminie skutkować będzie pozostawieniem podania bez rozpatrzenia, natomiast Skarżący mimo wezwania, choć przedłożył stosowne dokumenty w nim wymienione, to jednak nie uiścił należnej opłaty skarbowej. W takiej sytuacji rzeczywiście organ podatkowy jest z mocy art. 169 § 4 Op zobligowany do pozostawienia podania bez rozpoznania.

Jak słusznie podniósł DIS w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organy podatkowe są obowiązane, zgodnie z art. 122 Op, podjąć wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. W badanej sprawie oznacza to, że organy nie powinny, stosując przepisy art. 169 § 1, 2 oraz 4 Op, stracić z pola widzenia przepisu art. 169 § 3 pkt 1 Op, który stanowi, że mimo iż podanie nie spełnia wymogu określonego w art. 169 § 2, tj. w przypadku którego nie uiszczono należnej opłaty skarbowej, to organ podatkowy jednak je rozpatrzy, jeżeli za niezwłocznym rozpatrzeniem podania przemawia interes publiczny lub ważny interes strony.

Jak się wydaje, taki interes po stronie Skarżącego istniał, a przynajmniej w świetle użytego przez ustawodawcę sformułowania w art. 169 § 3 Op ("organ podatkowy rozpatrzy jednak podanie niespełniające warunku") kwestia ta - zgodnie z powołanym art. 122 Op, a także zgodnie z art. 121 Op - wymagała rozpatrzenia. W świetle przesłanek zawartych w art. 169 § 3 Op stwierdzić można, że ustawodawca nakazuje rozpatrzenie podania w sytuacji, gdyby strona je wnosząca nie uiściła opłaty, a pozostawienie podania bez rozpoznania mogłoby narazić stronę na trudne do odwrócenia skutki. Obok ważnego interesu strony i interesu publicznego przesłanką rozpatrzenia nieopłaconego podania jest zamieszkiwanie strony poza granicami kraju albo dokonanie czynność, dla której ustanowiono termin zawity. Uiszczenie opłat nie stanowi zatem dla ustawodawcy wartości, która by przekreślała interes strony, tym bardziej, że instytucja określona w art. 169 § 3 Op nie zwalnia z obowiązku uiszczenia opłaty.

W badanej sprawie należy mieć na uwadze, iż Skarżący wniósł swoje podanie już po upływie terminu płatności I raty zaległości podatkowej, jego pismo bowiem wpłynęło do organu w dniu [...] listopada 2005 roku, a zatem w chwili wszczęcia postępowania w sprawie odroczenia terminu płatności decyzja z dnia [...] października 2005 roku rozkładająca płatność zaległości na raty, zgodnie z art. 259 § 1 pkt 2 Op, wygasła w części dotyczącej niezapłaconej w terminie płatności raty, a terminem płatności tej raty – zgodnie z art. 49 Op – stał się termin określony w art. 47 § 3 tej ustawy. Oznacza to jednak, że decyzja ta w chwili wniesienia podania nie wygasła jeszcze w części, w jakiej określała terminy płatności raty II i III, a ewentualne rozpatrzenie wniosku Skarżącego mogło uchronić go od skutku przewidzianego w art. 259 § 1 pkt 2 Op oraz art. 49 Op.

Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sad Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c oraz art. 152 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku. Sąd nie orzekał o kosztach postępowania, ponieważ Skarżący, zwolniony od uiszczenia wpisu, mimo pouczenia w trybie art. 210 ppsa, nie złożył przewidzianego prawem wniosku w tej kwestii.