Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 41/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2008-03-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 6 poz 40
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru
article: art. 336-352
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
journal: Dz.U.UE.L 2001 nr 327 poz 11 art. 32 ust.1 i 2
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych syystemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 345 poz 1 art. 138 ust.1 i 2
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r.ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady  (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych  gruntów do produkcji surowców
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 51 ust. 2  , art. 80
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
journal: Dz.U.UE.L 2003 nr 328 poz 21 art. 5 ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003 r. ustanawiające środki przejściowe dla stosowania w odniesieniu do 2004 r.  rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 w zakresie systemu Jednolitej Płatności Obszarowej dla Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy,  Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz (spr.), Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz,, Asesor WSA Małgorzata Fita, Protokolant Stażysta Kamil Rutkowski, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 marca 2008 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych i sankcji - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 21 listopada 2007r., NR [...], Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, na podstawie art. 138 § 1 pkt. ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2000 r. Nr 98 poz. 1071, z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania W. K., od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 5 października 2007r., Nr [...] o odmowie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych (z sankcjami w okresie trzech lat kalendarzowych) - utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano, że w dniu 7 czerwca 2004r. W. K. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004. Zadeklarował w nim 28 działek rolnych o powierzchni 26,34 ha do Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO) oraz 26,34 ha do Uzupełniającej Płatności Obszarowej (UPO). Wniosek ten został następnie poddany kontroli administracyjnej krzyżowej z innymi wnioskami złożonymi przez producentów rolnych w kampanii 2004r.

W jej wyniku stwierdzono nieprawidłowości dotyczące działek nr 471, 705, 855, 694, 904, 821, 769, 664, 763, 792, 854, 876, 786 oraz 586 położonych w województwie: [...], powiat: [...], gmina: [...], obręb: [...], oraz działki 128 znajdującej się w województwie: [...], powiat: [...], gmina: [...], obręb: [...], albowiem wniosek na te same działki złożył również inny producent rolny – Z. K.

Organ odwoławczy wskazał, iż w tym stanie rzeczy kluczową kwestią podlegającą wyjaśnieniu było ustalenie, kto w 2004 roku był posiadaczem wyżej wymienionych działek.

Podano, że w wyniku przeprowadzonego postępowania wydano następujące decyzje:

1/ z dnia 22 grudnia 2004r. przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, Nr [...] odmawiającą przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych (z sankcjami w okresie trzech lat kalendarzowych), uchyloną przez organ II instancji decyzją z dnia 17 czerwca 2005r. Nr [...];

2/ z dnia 26 września 2005r. przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa , Nr [...] odmawiającą przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych (z sankcjami w okresie trzech lat kalendarzowych), uchyloną przez organ II instancji decyzją z dnia 9 listopada 2005r. Nr [...];

3/ z dnia 25 kwietnia 2007r. przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, Nr [...] odmawiającej przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych (z sankcjami w okresie trzech lat kalendarzowych), uchyloną przez organ II instancji decyzją z dnia 26 czerwca 2007r., Nr [...];

4/ z dnia 5 października 2007r. przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa , Nr [...] odmawiającą przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych (z sankcjami w okresie trzech lat kalendarzowych), utrzymaną w mocy przez organ II instancji decyzją z dnia 21 listopada 2007r., NR [...].

Organ odwoławczy wskazał, że skarżący wezwany do udzielenia stosownych wyjaśnień, powołał się na swoje pismo z dnia 5 września 2006r., ale z jego treści nie wynikało jednoznacznie, iż to on w roku 2004 jako ich posiadacz użytkował je rolniczo.

Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające w miejscu usytuowania działek, w dniach 6 i 14 marca 2007r. wykazało, że sporne działki użytkuje nie on, a Z. K. Oceny tej dokonano w oparciu o oświadczenia złożone przez D. D., J. S., S. D., S. J. oraz M. P., którzy po okazaniu mapy ewidencyjnej obrębu [...] i [...], potwierdzili fakt użytkowania działek przez Z. K.

Organ odwoławczy podkreślił, iż skarżący powiadomiony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, nie wniósł do sprawy nic nowego, jak też nie stawił się na rozprawie administracyjnej, jaka odbyła się w dniu 16 sierpnia 2007r. w Biurze Powiatowym ARiMR , informując o swojej absencji z uwagi na kampanię żniwną.

W jej trakcie, w oparciu o zeznania świadków: D. D., S. J., J. P. ustalono, że Z. K. zarówno w 2004r. jak i nadal użytkuje w/w działki. Powołano się nadto na ustalenia dokonane przez policję, które powyższe potwierdziły.

Uznając zatem, że W. K. nie był użytkownikiem spornych działek ewidencyjnych, organ I instancji wykluczył je z wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004., wydając w dniu 5 października 2007r. decyzję Nr [...] odmawiającą przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych (z sankcjami w okresie trzech lat kalendarzowych).

W rozpoznaniu odwołania, wniesionego od tej decyzji, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w pierwszej kolejności odwołał się do przepisu art. 2 ust.1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r., o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz.U. z 2004r., nr 6 , poz. 40, z późn. zm.), wskazując, że osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanego dalej producentem rolnym, przysługują płatności bezpośrednie na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, zwane dalej gruntami rolnymi.

Wskazał dalej, że warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego (art. 2 ust. 2).

Odwołując się do definicji posiadania, uregulowanej w kodeksie cywilnym, podkreślono, że o posiadaniu decyduje faktyczne władztwo nad rzeczą sprawowane przez właściciela, jej użytkownika, zastawnika, najemcę, dzierżawcę lub mającego inne prawo oraz dodano, posiadacz włada rzeczą jak właściciel. Jeżeli władztwo faktyczne nad rzeczą przynależy do właściciela, będzie on jej posiadaczem samoistnym. W świetle art. 336 kc, zakres władztwa nad rzeczą może odpowiadać uprawnieniom użytkownika, zastawnika, najemcy – i jest to posiadanie zależne. Posiadacz zależny włada rzeczą jedynie jako użytkownik, dopuszczalne jest także posiadanie zależne sprawowane przez podmiot, który faktycznie włada rzeczą bez konieczności przedstawiania tytułu prawnego.

Odnosząc się do przesłanki utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, wskazano, że jest to: uprawa roślin lub ugorowanie - w przypadku gruntów ornych; koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie co najmniej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca w przypadku łąk; koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie co najmniej raz w roku w terminie do dnia 30 września - w przypadku łąk trzęślicowych, zgłoszonych we wniosku o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt; wypasanie zwierząt w okresie wegetacyjnym traw lub koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie co najmniej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca - w przypadku pastwisk – w rozumieniu przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej (Dz. U. z 2004 r., Nr 65, poz. 600, z późn. zm.).

Organ odwoławczy odwołał się także do definicji posiadania zawartej w Załączniku I do Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1444/2002 z dnia 24 lipca 2002r. zmieniające decyzję Komisji 2000/115/WE odnoszącą się do definicji charakterystyk, wyjątków od decyzji oraz regionów i okręgów, dotyczących przebiegu struktury gospodarstw rolnych, zgodnie z którą "posiadaczem gospodarstwa rolnego jest osoba fizyczna (...), na której rachunek i w imieniu której gospodarstwo jest prowadzone oraz, która prawnie i ekonomicznie podejmuje ryzyko ekonomiczne gospodarstwa. Posiadacz może być bezpośrednim właścicielem gospodarstwa, może je wydzierżawić, może być długoterminowym dzierżawcą dziedzicznym, użytkownikiem lub powiernikiem."

W ocenie organu odwoławczego, istotne jest przede wszystkim dokonanie oceny, czy dany podmiot, który ubiega się o przyznanie płatności, spełnia przesłankę posiadania gruntu rolnego, który zadeklarował we wniosku, jak również i ocena, czy to właśnie on utrzymuje grunty rolne w dobrej kulturze rolnej w roku przypadającym na rok ubiegania się o płatność.

Organ II instancji podniósł, iż w jego ocenie postępowanie poprzedzone wydaniem zaskarżonej decyzji zostało przeprowadzone w wystarczający sposób do ustalenia faktycznego użytkownika spornych działek rolnych. Podkreślił przy tym, iż zebrane w sprawie dokumenty wskazują jednoznacznie, że skarżący w sposób trwały w okresie istotnym z punktu widzenia prawa do ubiegania się o dopłaty nie utrzymywał spornych działek rolnych w dobrej kulturze rolnej (na dzień składania wniosku), albowiem nie był ich posiadaczem. Stąd wykluczono je z wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004,a w konsekwencji odmówiono przyznania płatności bezpośrednich na rok 2004 oraz nałożono na skarżącego określone sankcje.

Organ II instancji powołał się w dalszej kolejności na przepisy:

- art. 5 rozporządzenia Komisji(WE) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003r. ustanawiające przejściowe środki działania dla celów stosowania w roku 2004 rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 w zakresie mechanizmu jednolitej płatności powierzchniowej wobec Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji,

- art. 32 rozporządzenia Komisji(WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001r. ustanawiające szczegółowe przepisy w zakresie stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli dla niektórych schematów pomocowych Wspólnoty ustanowionego na mocy rozporządzenia Rady (EWG) nr 3508/92.

W ich konsekwencji stwierdził, że w przypadku Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO): różnica między powierzchnią zgłoszoną przez producenta rolnego tj. 26,34 ha, a powierzchnią wyznaczoną tj. 17,42 ha (jako uprawnioną do JPO) wyniosła 8,92 ha, co stanowi 51,20 % (8,92 ha : 17,42 ha (26,34 - 8,92) x 100 = 51,20 %) powierzchni wyznaczonej w stosunku do powierzchni deklarowanej.

Wskazał dalej, że zgodnie z art. 5 ust. 1 rozporządzenia Komisji(WE) 2199/2003 z wyjątkiem przypadków siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności w rozumieniu art. 48 rozporządzenia (WE) nr 2419/2001, jeśli w wyniku kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu stwierdza się, że ustalona różnica między zadeklarowanym obszarem a wyznaczonym obszarem w znaczeniu art. 2 lit. r) rozporządzenia (WE) nr 2419/2001 jest większa niż 3%, ale nie większa niż 30% wyznaczonego obszaru, kwota, jaka ma zostać przyznana na podstawie systemu Jednolitej Płatności Obszarowej jest zmniejszona za dany rok o dwukrotność kwoty ustalonych funduszy d/a tej różnicy. Jeśli różnica jest większa niż 30% wyznaczonego obszaru, żadna pomoc nie jest przyznawana za dany rok. Jeśli różnica jest większa niż 50%, rolnik jest ponownie wyłączony z przyznania pomocy do wysokości kwoty odpowiadającej różnicy między zadeklarowanym obszarem a wyznaczonym obszarem. Ta kwota jest potrącana o płatności pomocowe, do których rolnik jest uprawniony w ramach wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono tę różnicę. Pojęcie" wyznaczony obszar" reguluje art. 2 lit. rozporządzenia Komisji(WE) 2419/2001, w myśl którego jest to "obszar, dla którego zostały spełnione wszystkie warunki ustanowione w regułach przyznawania pomocy".

W wyniku zastosowania przepisu art. 5 ust. 1 rozporządzenia Komisji(WE) 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003r. kwota Jednolitej Płatności Obszarowej została odmówiona W. K. oraz nałożona została sankcja w wysokości 1877,93 zł (8,92 ha x stawka 210,53 zł).

W przypadku Uzupełniającej Płatności Obszarowej (UPO) - różnica między powierzchnią zgłoszoną przez producenta rolnego tj. 26,34 ha, a powierzchnią zatwierdzoną tj. 17,42 ha (jako uprawnioną do UPO) wyniosła 8,92 ha, co stanowi 51,20% (8,92 ha : 17,42 ha (26,34 -8,92) x 100 = 51,20 %) powierzchni zatwierdzonej w stosunku do powierzchni deklarowanej.

Zgodnie z art. 32 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji(WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001r. ustanawiającego szczegółowe przepisy w zakresie stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli dla niektórych schematów pomocowych Wspólnoty ustanowionego na mocy rozporządzenia Rady (EWG) nr 3508/92 - jeżeli w odniesieniu do danej grupy upraw obszar zadeklarowany przekracza obszar ustalony zgodnie z art. 31 ust. 2, pomoc obliczana jest na podstawie obszaru ustalonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica jest większa niż 3% lub dwa hektary, lecz nie więcej niż 20% ustalonego obszaru. Jeśli różnica jest większa niż 20% obszaru ustalonego, pomoc obszarowa nie jest przyznawana dla danej grupy upraw. Jeżeli w odniesieniu do całości ustalonego obszaru objętego wnioskiem o pomoc w ramach systemów pomocy, określonych w art. 1 ust. 1 lit. a) rozporządzenia (EWG) nr 3508/92, zadeklarowany obszar przekracza obszar ustalony zgodnie z art. 31 ust. 2 o więcej niż 30%, rolnikowi odmawia się udzielenia pomocy, do jakiej byłby uprawniony na podstawie art. 31 ust. 2 w danym roku kalendarzowym w ramach tych systemów pomocy. Jeżeli różnica jest większa niż 50%, rolnik jest ponownie wykluczony od otrzymywania pomocy do kwoty, równej tej która była przedmiotem odmowy zgodnie z akapitem pierwszym. Kwota ta podlega odliczeniu od wszelkich wypłat pomocy w ramach jakichkolwiek systemów pomocy, określonych w art. 1 ust. 1 rozporządzenia (EWG) nr 3508/92, do których rolnik jest uprawniony w kontekście składanych przez niego wniosków w okresie trzech lat następujących po zakończenia roku kalendarzowego, w którym dokonane zostały ustalenia.

W wyniku zastosowania przepisu art. 32 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji(WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001r. kwota Uzupełniającej Płatności Obszarowej została W. K. odmówiona oraz nałożona została sankcja w wysokości 2611,60 zł (8,92 ha x stawka 292,78 zł).

Końcowo organ odwoławczy zauważył, że w decyzji organu I instancji, w uzasadnieniu faktycznym dotyczącym płatności uzupełniającej omyłkowo wpisano kwotę sankcji w wysokości 3194,23 zł, natomiast w rozstrzygnięciu decyzji wskazano już prawidłową jej wysokość, tj. 2611,60 zł oraz stwierdził, że organ I instancji powołał błędnie podstawy prawne, co zostało sanowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Od tej decyzji W. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, domagając się wypłacenia dopłat wraz odsetkami oraz zasądzenia kosztów sądowych.

W uzasadnieniu skargi skarżący podał, iż od 2003 roku jest właścicielem gospodarstwa rolnego, a jego brat Z. K. narusza jego prawo do posiadania przedmiotowych gruntów rolnych. Zarzucił nadto, iż Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa , wydając niekorzystną dla niego decyzję wykorzystał swoje stanowisko dla celów prywatnych. Powołał się nadto na postanowienie Prokuratury Rejonowej w P. z dnia 30 września 2004r. w sprawie nr [...], którego wbrew zapewnieniom nie dołączył do skargi oraz ponownie na postanowienie z dnia 30 września 2004r., wydane przez Posterunek Policji w H., w sprawie [...], które zostało złożone do akt postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoją argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem w oparciu o dyspozycję zawartą w przepisie art. 1§ 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153, poz. 1269 / oraz art. 3 ( 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U.Nr 153, poz.1270 z późn. zm.) – stwierdzić na wstępie należy, iż poza sporem pozostaje, że skarżący W. K. w dniu 7 czerwca 2004r. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004. Zadeklarował w nim 28 działek rolnych o powierzchni 26,34 ha do Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO) oraz 26,34 ha do Uzupełniającej Płatności Obszarowej (UPO).

Jak trafnie zwrócił uwagę organ odwoławczy, w sytuacji gdy w czasie kontroli administracyjnej przedmiotowego wniosku stwierdzono, że na wskazane przez skarżącego działki oznaczone numerami: 471, 705, 855, 694, 904, 821, 769, 664, 763, 792, 854, 876, 786 i 586 położone w województwie: [...], powiat: [...], gmina: [...], obręb: [...], oraz działkę nr 128 znajdującą się w województwie: [...], powiat: [...], gmina: [...], obręb: [...], taki sam wniosek złożył również inny producent rolny – Z. K., kluczową kwestią podlegającą wyjaśnieniu było ustalenie, kto w 2004 roku był posiadaczem wyżej wymienionych spornych działek.

W stanie prawnym, którego dotyczy wniosek, obowiązywała ustawa z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru / Dz. U. z 2004r., Nr 6, poz. 40 z późn. zm. /. Zgodnie z jej art. 2, osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanej dalej "producentem rolnym", przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, zwane dalej "gruntami rolnymi" / ust.1 /. Warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego / ust.2 /.

Istota problemu na gruncie rozpoznawanej sprawy sprowadza się zatem do odpowiedzi na pytanie, czy organy zasadnie odmówiły skarżącemu przyznania płatności na rok 2004 z tytułu Jednolitej Płatności Obszarowej i Uzupełniającej Płatności Obszarowej oraz nałożyły na niego dodatkowe sankcje finansowe z uwagi na niezgodność (zawyżenie) pomiędzy zadeklarowaną we wniosku o dopłaty sumą powierzchni działek rolnych, a stwierdzoną w wyniku kontroli administracyjnej.

W art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76 ze zm.) zdefiniowano określenie producenta rolnego jako "osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, będącą posiadaczem gospodarstwa rolnego lub posiadaczem zwierzęcia", co oznacza, że w pierwszej kolejności należało wyjaśnić, czy producent rolny w osobie skarżącego jest posiadaczem gruntów rolnych zgłoszonych we wniosku.

Sąd podziela ustalenia organów obu instancji, że przeprowadzone postępowanie administracyjne / w tym wizja lokalna w dniach 6 i 14 marca 2007r. we wsi [...], przesłuchania świadków, ustalenia dokonane w ramach dochodzenia Posterunku Policji w H., / zakończone rozprawą administracyjną, jaka odbyła się w dniu 16 sierpnia 2007r. ostatecznie wykazało, iż skarżący nie był posiadaczem przedmiotowych działek, tożsamych z tymi, które do płatności zostały również zgłoszone przez Z. K.

Jeśli bowiem przesłuchani świadkowie w osobach: D. D., S. J. oraz J. P., zeznali, że to nie skarżący, a Z. K. użytkował w 2004r. jak i obecnie działki ewidencyjne o numerach 471, 786, 854, 694, 821, 876, 769, 664, 705, 792, 763, 855, 904 i 856 położone we wsi [...] oraz działkę ewidencyjną o numerze 128 w [...], to wniosek organów, ze nie mógł czynić tego skarżący, nie może być w świetle przepisów art. 7 i 8 kpa uznany za dowolny.

Zgodzić się trzeba ze stwierdzeniem, iż skarżący w żaden sposób nie wykazał, aby było inaczej, innymi słowy – nie wykazał, że to on był ich posiadaczem.

Rację ma organ odwoławczy, iż okoliczność ta nie wynikała ze składanych przez W. K. w toku postępowania pism, w tym w szczególności z dnia 5 września 2006r. /k – 242 /. Skarżący zarzucał w nim jedynie "bezprawne działania organów", wypłatę płatności do spornych działek dla jego brata Z. K., wydanie bez jego zgody wypisu z rejestru gruntów oraz twierdził, iż bliżej nieokreśleni "świadkowie skłonni byliby podpisać dla niego oświadczenie, iż to on korzysta z tych działek".

Dodać nadto trzeba, iż z uzasadnienia postanowienia z dnia 30 września 2004r., wydanego przez Posterunek Policji w H., w sprawie [...] /k – 244 / odmawiającego wszczęcia dochodzenia / dołączonego do akt postępowania przez samego skarżącego / wynika, iż "w toku czynności ustalono, że to Z. K. i jego żona J. uprawiają sporne grunty, a także, że wobec W. K. nie stosowali oni żadnej przemocy ani groźby bezprawnej w celu zmuszenia go do nieskorzystania z tych gruntów". Nie wynika zatem z jego treści, jak usiłuje wywieść skarżący, że to on jest użytkownikiem spornych działek.

Co się zaś tyczy postanowienia Prokuratury Rejonowej w P. z dnia 30 września 2004r. w sprawie nr [...], Sąd stwierdza, iż nie może się do niego w żaden sposób odnieść, w sytuacji, gdy skarżący wbrew zapewnieniom nie dołączył go do skargi.

Odnosząc się natomiast do jego twierdzeń, iż "Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, wydając niekorzystną dla niego decyzję wykorzystał swoje stanowisko dla celów prywatnych", a także, że "jego brat Z. K. narusza jego prawo do posiadania przedmiotowych gruntów rolnych" zważyć trzeba, iż wojewódzki sąd administracyjny – co już zaznaczono na wstępie uzasadnienia – dokonuje kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, natomiast nie zajmuje się ani kwestią szeroko rozumianego pojęcia "nadużycia władzy", ani też "naruszenia posiadania", czy tez konfliktami rodzinnymi na tle stosunków własnościowych. Od tego są bowiem inne organy.

W orzecznictwie sądowym za utrwalony należy uznać pogląd, zgodnie z którym decyzje w sprawach dotyczących przyznania płatności, a więc zarówno pozytywne, jak i negatywne, mogą być podejmowane po uprzednim ustaleniu, że producent rolny jest lub nie jest posiadaczem gruntów rolnych zgłoszonych we wniosku. Chodzi tu o posiadanie samoistne lub zależne w rozumieniu przepisów art. 336-352 k.c., a więc o sytuacje powiązane z tytułem prawnym i faktycznym władztwem nad rzeczą, które nawet w orzecznictwie sądów powszechnych rodzą często trudne do rozwiązania problemy / por. wyrok NSA z dnia 26 września 2006r., II GSK 108/06, LEX nr 317345; wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2007r., II GSK 258/06, LEX nr 287937 /.

Zresztą przepisy art. 336 i 337 k.c. w żaden sposób nie ustalają, iż posiadaczem nieruchomości jest jej właściciel. Mówią natomiast o faktycznym władztwie nad rzeczą, które decyduje o zaistnieniu posiadania. Oznacza to, iż niezależnie od rodzaju posiadania (samoistnego, zależnego, w dobrej lub złej wierze, prawnego, bezprawnego) elementem przesądzającym o jego zaistnieniu jest sprawowanie faktycznego władztwa nad rzeczą. Ustawa o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych posługując się pojęciem "posiadanie gruntu rolnego" nie określa rodzaju posiadania, a więc sankcjonuje każdy jego rodzaj (także bez tytułu prawnego). Takie rozumienie terminu "posiadanie" jest już na tle przepisów ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych ukształtowane. Wystarczy się powołać w tym miejscu na wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 listopada 2005r., w sprawie IV SA/Wa 1524/05 /LEX nr 203727/, zgodnie z którym pojęcie posiadania gruntów rolnych w rozumieniu tej ustawy należy wykładać jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych.

W rozpatrywanej sprawie ustalono, że ujęte przez W. K. we wniosku o przyznanie płatności działki rolne, szczegółowo opisane w decyzjach organów obu instancji były uprawiane przez jego brata – Z. K. Skarżący nie przedstawił przeciwdowodu, co więcej w swoim piśmie z dnia 10 marca 2006r. zawarł stwierdzenie, iż "jest gotów zrezygnować z dopłat do działek, które stanowią przeszkodę w podjęciu dla niego korzystnych decyzji".

Sąd podkreśla, że ten, kto powołuje się na swoje posiadanie w świetle art. 339 k.c. (jak również art. 2 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych), ma obowiązek udokumentowania faktu władania rzeczą, nie musi natomiast udowodnić, że czyni to jako osoba uprawniona. Skoro więc Z. K. (który również złożył wniosek o przyznanie dopłat do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ) faktycznie prowadził działalność rolniczą w 2004r. na spornych działkach, a zatem faktycznie nimi władał, to organ administracji nie mógł uwzględnić, przy przyznawaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych tych działek skarżącemu.

Ustalenia powyższe stanowiły podstawę do zastosowania wobec skarżącego sankcji, na podstawie przepisów wskazanych przez organ odwoławczy, a mianowicie:

- w przypadku ustalenia Jednolitej Płatności Obszarowej na podstawie przepisu art. 5 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003r. ustanawiającego środki przejściowe dla stosowania w odniesieniu do 2004r. Rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 w zakresie systemu Jednolitej Płatności Obszarowej dla Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji (Dz. U. UE L 328, 17/12/2003, P 0021-0024), zgodnie z którym, jeśli w wyniku kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu stwierdza się, że ustalona różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią określoną, w znaczeniu w art. 2 lit. r) Rozporządzenia Komisji Nr 2419/2001, jest większa niż 3%, ale nie większa niż 30% powierzchni określonej, kwota, jaka ma zostać przyznana na podstawie systemu Jednolitej Płatności Obszarowej, jest zmniejszona za dany rok o dwukrotność kwoty ustalonych funduszy dla tej różnicy. Jeśli różnica jest większa niż 30 % wyznaczonego obszaru, żadna pomoc nie jest przyznawana za dany rok. Jeśli różnica jest większa niż 50 %, rolnik jest ponownie wyłączony z przyznania pomocy do wysokości kwoty odpowiadającej różnicy między zadeklarowanym obszarem a wyznaczonym obszarem. Ta kwota jest potrącana o płatności pomocowe, do których rolnik jest uprawniony w ramach wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono tę różnicę.

- w przypadku ustalenia Uzupełniającej Płatności Obszarowej na podstawie art. 32 ust.1 i 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 / Dz.U.UE.L.01.327.11 /, zgodnie z którym, jeżeli w odniesieniu do danej grupy upraw obszar zadeklarowany przekracza obszar ustalony zgodnie z art. 31 ust. 2, pomoc obliczana jest na podstawie obszaru ustalonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica jest większa niż 3% lub dwa hektary, lecz nie więcej niż 20% ustalonego obszaru. Jeśli różnica jest większa niż 20% obszaru ustalonego, pomoc obszarowa nie jest przyznawana dla danej grupy upraw. Jeżeli w odniesieniu do całości ustalonego obszaru objętego wnioskiem o pomoc w ramach systemów pomocy, określonych w art. 1 ust. 1 lit. a) rozporządzenia (EWG) nr 3508/92, zadeklarowany obszar przekracza obszar ustalony zgodnie z art. 31 ust. 2 o więcej niż 30%, rolnikowi odmawia się udzielenia pomocy, do jakiej byłby uprawniony na podstawie art. 31 ust. 2 w danym roku kalendarzowym w ramach tych systemów pomocy. Jeżeli różnica jest większa niż 50%, rolnik jest ponownie wykluczony od otrzymywania pomocy do kwoty, równej tej która była przedmiotem odmowy zgodnie z akapitem pierwszym. Kwota ta podlega odliczeniu od wszelkich wypłat pomocy w ramach jakichkolwiek systemów pomocy, określonych w art. 1 ust. 1 rozporządzenia (EWG) nr 3508/92, do których rolnik jest uprawniony w kontekście składanych przez niego wniosków w okresie trzech lat następujących po zakończenia roku kalendarzowego, w którym dokonane zostały ustalenia.

W rozpatrywanej sprawie różnica między powierzchnią zadeklarowaną 26,34 ha, a powierzchnią wyznaczoną tj. 17,42 ha, wyniosła 8,92 ha, co stanowi 51,20 %, a zatem prawidłowo odmówiono skarżącemu przyznania płatności i zasadnie obciążono go sankcjami, o których wyżej mowa.

W tym miejscu, Sąd uznaje za zasadne wytknąć organowi II instancji nieprawidłowości stwierdzone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, które jednak nie mają takiego charakteru, a by w ich konsekwencji doszło do wyeliminowania wydanego orzeczenia z obrotu prawnego.

Otóż przede wszystkim niezrozumiałe jest, że stwierdzając, iż "w decyzji organu I błędnie powołano podstawy prawne", organ odwoławczy nawet nie wskazał, które to były podstawy i na czym polegało ich błędne powołanie, a następnie stwierdził ich sanowanie nie zdając sobie nawet trudu jakiegokolwiek uzasadnienia tej kwestii.

Analiza uzasadnień decyzji organów obu instancji prowadzi jednak do wniosku, iż racja leży po jego stronie.

Organ I instancji, powołując dla ustalenia Jednolitej Płatności Obszarowej, za podstawę orzekania przyjął art. 138 ust.1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz. U. UE. L Nr 345, poz. 1 ze zm.), nie zauważając, że z mocy jego art. 172 ust.1 wynika, że mimo uchylenia nim między innymi Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003, jego przepisy mają nadal zastosowanie do wniosków o pomoc odnoszących się do roku obrotowego 2004/2005.

Jeśli zaś chodzi o Uzupełniającą Płatność Obszarową to organ I instancji przyjął za podstawę zastosowania sankcji przepis art. 51 ust.2 Rozporządzenia Komisji (WE) Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników /Dz.U.UE.L.04.141.18 /, pomijając, że z mocy art. 80 tego aktu, przepisy Rozporządzenia (WE) nr 2419/2001 nadal obowiązywały w kwestii wniosków pomocowych dotyczących lat gospodarczych lub okresów premiowych rozpoczynających się przed 1 stycznia 2005r.

Dodać można, iż zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie przyjmuje się, że nie stanowi wady kwalifikowanej decyzji nawet orzeczenie, które nie wymienia bądź wymienia niewłaściwy przepis (por. wyrok NSA z dnia 8 lutego 1983r., I SA 1294/82, ONSA 1983, nr 1, poz. 5); por. także Komentarz do art.156 Kodeksu postępowania administracyjnego pod red. M. Jaśkowskiej i A. Wróbla, Zakamycze 2005r. /.

W tak opisanym stanie faktycznym i prawnym, Sąd nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, oddalił ją na podstawie przepisu art. 151 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.