Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 621/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-06-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 13 ust. 1 pkt 3; art. 13k ust. 1 pkt 2, ust. 4, ust. 9; art. 13l ust. 1; art. 40a ust. 5 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 1440
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka (spr.) Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Protokolant spec. Iwona Sumikowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

F. sp. z o.o. (dalej: skarżąca, strona) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na wydaną przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: GITD, organ) decyzję z dnia [...] stycznia 2019 r. nakładającą na stronę karę pieniężną w wysokości 1500 zł za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej podczas przejazdu wykonywanego pojazdem o numerze rejestracyjnym [...] w dniu 13 września 2017 r.

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 104 w związku z art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst. jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej: k.p.a.), art. 13k ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13k ust. 4, ust. 6 pkt 1, ust. 9 oraz art. 13l ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tj. Dz. U. z 2018 r. poz. 2068, ze zm. zwanej dalej "udp"), Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (tj. Dz. u. z 2018 r. poz. 890, ze zm., dalej "Rozporządzenie w sprawie dróg krajowych"), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tj. Dz. U. z 2017 r. poz. 2200, ze zm.).

W uzasadnieniu skarżonej decyzji GITD wskazał, iż w dniu 13 września 2017 r. zarejestrowano przejazd pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...] (rodzaj: samochód ciężarowy) przez urządzenie kontrolne o godzinie 06:51:23, na odcinku drogi krajowej nr [...][...] (granica państwowa) - węzeł [...], wskazanym w załączniku do Rozporządzenia w sprawie dróg krajowych. Posiadaczem powyższego pojazdu była skarżąca.

W wyniku dokonanej kontroli stacjonarnej stwierdzono, iż w ww. pojeździe znajdowało się urządzenie pokładowe viaBox służące do uiszczania opłat elektronicznych, którego użytkownik posiada podpisaną z pobierającym opłatę umowę w trybie przedpłaconym. Ponadto ustalono, iż w chwili przejazdu na koncie ww. użytkownika w systemie viaToll nie znajdowały się dostępne środki na pokrycie należnej opłaty. Na podstawie danych z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców ustalono, iż dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego pojazdu wynosiła 7200 kg.

Ze znajdującego się w aktach sprawy wykazu transakcji na koncie skarżącej wynika, iż w momencie odnotowania naruszenia, tj. 13 września 2017 r. o godz. 06:03:23 na koncie użytkownika nie było dostępnych środków pieniężnych koniecznych do uiszczenia opłaty (saldo konta wynosiło 0,00 zł). Środki pieniężne na tym koncie wyczerpały się bowiem w dniu 13 września 2017 r. o godz. 05:52:37, zaś doładowanie konta kartą płatniczą w kwocie 1000 zł nastąpiło w dniu 13 września 2017 r. o godz. 07:38:02.

Strona była informowana o niskim stanie salda od dnia 12-09-2017 r. od godziny 16.25:23 za pośrednictwem urządzeń viaBox we wszystkich pojazdach zarejestrowanych na umowie. Ponadto, w dniu 13 września 2017 r. o godzinie 02:11:19 została wysłana wiadomość e-mail do strony o niskim stanie salda.

Ustosunkowując się do twierdzeń strony o tym, iż skarżąca w dniu 12 września 2017 r. dokonała przelewu na kwotę 3 000 zł na konto, GITD wskazał, że wpłata na kwotę 3000 zł została odnotowana na indywidualnym rachunku użytkownika w Banku Gospodarstwa Krajowego ("BGK") w dniu 13 września 2017 r. o godz. 10:25, natomiast doładowanie konta strony w systemie z tytułu ww. przelewu nastąpiło tego samego dnia o godzinie 12:15.

Na powyższą decyzję GITD strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej:

1. rażące naruszenie prawa materialnego, w szczególności przepisów art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach publicznych poprzez uznanie, iż należność publicznoprawna jest zrealizowana w momencie zasilenia rachunku bankowego odbiorcy a nie wydania dyspozycji i obciążenia rachunku płatnika,

2. 2. naruszenie zasad określonych w art. 77 § 1 kpa poprzez porzucenie obowiązku zgromadzenia kompletnego materiału dowodowego w sprawie.

Strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o oddalenie skargi w całości, podtrzymując stanowisko w sprawie, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, działając w granicach sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2018, poz. 1302), zwaną dalej: "P.p.s.a."), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (WSA) stwierdza, że w działaniu organu nie dopatrzył się nieprawidłowości zarówno w ustaleniu stanu faktycznego sprawy, jak w procesie subsumpcji ustalonego stanu faktycznego pod zastosowane w sprawie przepisy prawa materialnego.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja GITD w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej na skarżącą.

Stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 2 i ust. 4 udp za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust.1 pkt 3, wymierza się karę pieniężną w wysokości 1500 zł – w pozostałych przypadkach, właścicielowi pojazdu samochodowego a jeśli pojazdem jest zespół pojazdów, to właścicielowi pojazdu złączonego z przyczepą lub naczepą. Jeżeli właściciel nie jest posiadaczem pojazdu, to kary nakłada się na podmiot, na rzecz którego przeniesiono posiadanie tego pojazdu.

Zgodnie z art. 13k ust. 9 w zw. z art. 13l ust.1 udp kary pieniężne nakładane są w drodze decyzji administracyjnej przez GITD.

Podkreślić przy tym należy, iż strona nie kwestionuje, iż wskazany w decyzji przejazd pojazdu nie miał miejsca bądź że pojazd ten nie był w jej posiadaniu. Sporną kwestią jest stan konta skarżącej jako użytkownika systemu viaToll z umową w trybie przedpłaconym. Strona uważa, że skoro dzień wcześniej przed przejazdem, tj. w dniu 12 września 2017 r., dokonała przelewu na swoje konto użytkownika, to dochowała należytej staranności i nie powinna być ukarana. Organ, powołując się na przepisy prawa, uznaje, że w przypadku przelewu istotna jest chwila wpływu środków na indywidualne konto użytkownika posiadającego umowę w trybie tzw. przedpłaconym w BGK, a nie data polecenia przelewu.

Odnosząc się do zarzutów sformułowanych w skardze, Sąd stwierdza, iż są one bezzasadne.

Wpłata dokonana przez stronę przelewem z dnia 12 września 2017 r. wpłynęła bowiem na indywidualne konto bankowe użytkownika w BGK dnia 13 września 2017 r. o godz. 10.25, co wynika z pisma GDDKiA z dnia 14 maja 2018 r., znajdującego się w aktach sprawy. Faktu tego skarżąca zresztą nie kwestionuje.

Należy przy tym wskazać, że art. 40a ust. 5 pkt 1 udp zawiera delegację ustawową dla ministra właściwy do spraw transportu, który w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów jest zobowiązany do określenia, w drodze rozporządzenia tryb, sposób i termin wnoszenia opłat elektronicznych oraz ich rozliczania, w tym tryb dokonywania zwrotu nienależnie pobranych opłat elektronicznych.

Na podstawie powyższej delegacji ustawowej Minister Infrastruktury wydał w dniu 25 sierpnia 2015 r. Rozporządzenie w sprawie wnoszenia i rozliczania opłat elektronicznych (Dz. U. 2015.1406 ze zm.), dalej jako: Rozporządzenie w sprawie opłat.

W myśl § 3 ust. 1 Rozporządzenia w sprawie opłat "Przed rozpoczęciem korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, użytkownik:

1) zawiera umowę z pobierającym opłatę elektroniczną dotyczącą korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, zwaną dalej "umową";

2) odbiera urządzenie od pobierającego opłatę elektroniczną;

3) instaluje urządzenie w pojeździe, do użytkowania w którym zostało ono przeznaczone zgodnie z umową;

4) wnosi przedpłatę - w przypadku wybrania trybu wnoszenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w § 6 ust. 1 pkt 1;

5) ustanawia zabezpieczenie oraz przekazuje pobierającemu opłatę elektroniczną dokument potwierdzający jego ustanowienie - w przypadku wybrania przez użytkownika trybu wnoszenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w § 6 ust. 1 pkt 2".

§ 6 ust. 1 Rozporządzenia w sprawie opłat stanowi, iż: "Opłatę elektroniczną wnosi się w trybie:

1) przedpłaty albo

2) płatności okresowej z zabezpieczeniem".

W przedmiotowej sprawie nie jest kwestionowane, iż strona wnosiła opłatę w trybie przedpłaty.

W związku z powyższym skarżąca była zobowiązana na podstawie § 7 ust. 1 Rozporządzenia w sprawie opłat do wniesienia opłaty elektronicznej przed rozpoczęciem korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, w kwocie nie mniejszej niż pozwalająca na odbycie planowanego przejazdu w całości.

Zgodnie natomiast z § 7 ust. 3 Rozporządzenia w sprawie opłat: "W przypadku gdy opłata elektroniczna uiszczana jest w trybie, o którym mowa w § 6 ust. 1 pkt 1, przez wniesienie opłaty elektronicznej rozumie się:

1) wpływ środków na rachunek bankowy, o którym mowa w ust. 2 – gdy wpłata jest dokonywana w drodze przelewu;

2) wniesienie opłaty przez użytkownika - gdy wpłata jest dokonywana zgodnie z postanowieniami umowy określonymi na podstawie § 3 ust. 3 pkt 4, w sposób inny niż określony w pkt 1".

Bez wątpienia zatem decydującym momentem w przypadku wpłaty dokonywanej w drodze przelewu jest wpływ środków na rachunek bankowy przypisany do umowy skarżącej, a nie data zlecenia przelewu przez stronę. W przedmiotowej sprawie niewątpliwe jest to, iż wpływ ten nastąpił po stwierdzonym naruszeniu, czyli przejeździe pojazdu należącego do strony.

Sąd wskazuje, iż istotnie w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lutego 2014 r., sygn. VI SA/Wa 1621/13, na który powołuje się strona w skardze, Sąd ten stwierdził, odnosząc się do przepisów Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2011 r. w sprawie wnoszenia opłat elektronicznych i ich rozliczania oraz przekazywania opłat elektronicznych i kar pieniężnych na rachunek Krajowego Funduszu Drogowego (Dz.U.2011.91.524) (tj. poprzedzającego obowiązujące obecnie Rozporządzenie w sprawie opłat), iż: "Należy mieć na uwadze, że opłata elektroniczna jest opłatą o charakterze publicznoprawnym a w takim przypadku termin dokonania zapłaty uważa się dzień przyjęcia polecenia przelewu. Podobne stanowisko, w zakresie daty uiszczenia opłaty w formie przelewu wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 8 sierpnia 2013 r. sygn. akt II GZ 469/13".

Od wyroku tego została jednak wywiedziona skarga kasacyjna przez GITD. NSA, oddalając tę skargę kasacyjną, w uzasadnieniu wyroku z dnia 23 marca 2016 r. sygn. akt II GSK 1925/14 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl), wskazał, iż: "Jak wskazano wyżej w sprawach dotyczących uiszczenia opłaty elektronicznej w rozporządzeniu z dnia 30 kwietnia 2011 r. zawarty jest przepis szczególny - § 7 ust. 2, który stanowi, że dla wniesienia opłaty decydujący jest wpływ środków na rachunek bankowy, nie zaś samo dokonanie przelewu. Odmienny pogląd Sądu I instancji w tej kwestii jest błędny, nie ma to jednak wpływu na treść rozstrzygnięcia, bowiem moment decydujący dla dokonania oceny prawnej wniesienia opłaty w ogóle nie został ustalony, co musiało skutkować uchyleniem decyzji z powodów procesowych. Częściowo wadliwe motywy rozstrzygnięcia Sądu I instancji zostają zastąpione wiążącymi dla organu wywodami powyższymi oraz zaleceniami co do dalszego postępowania umieszczonymi niżej". Pogląd ten Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w całości podziela i przyjmuje za swój.

Tym samym Sąd podziela także pogląd tutejszego Sądu wyrażony w wyroku WSA w Warszawie z dnia 30 października 2017 r. sygn. VI SA/Wa 384/17, zgodnie z którym: "Jednocześnie Sąd uznał za niezasadny zarzut skarżącego zawarty w skardze a odnoszący się do uznania, że skoro opłata elektroniczna za korzystanie z dróg jest opłatą o charakterze publicznoprawnym to za termin dokonania zapłaty winien być uznany dzień przyjęcia polecenia przelewu. W tym zakresie Sąd podziela bowiem pogląd wyrażony przez Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarty w wyroku z dnia 23 marca 2016 r. sygn. akt II GSK 1925/14 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl) w którym Sąd ten wskazał, że rozporządzenie z dnia 30 kwietnia 2011r. zawiera przepis szczególny tj. § 7 ust. 2, który stanowi, że dla wniesienia opłaty decydujący jest wpływ środków na rachunek bankowy, nie zaś samo dokonanie przelewu. Tym samym dla przedmiotowej kwestii bez znaczenia jest czy wskazana opłata jest opłatą publicznoprawną czy też nie. W świetle bowiem wskazanego przepisu rozporządzenia w sposób jednoznaczny został określony moment pozwalający na uznanie, że środki do uiszczenia tej opłaty znajdowały się na koncie przedpłatowym. Tym momentem, jak to zostało już wskazane wyżej, jest wpłynięcie środków na rachunek bankowy przypisany do umowy".

Ponownie podkreślić zatem należy, iż strona, wnosząc opłatę przelewem, winna zdawać sobie sprawę, iż momentem wniesienia opłaty jest wpływ środków na przypisane jej umowie konto w BGK, a nie chwila zlecenia przelewu w swoim banku. Skarżąca była informowana przez urządzenia viaToll, a także wiadomością e-mail o niskim stanie konta, a potem o braku na nim środków. A zatem nie można uznać, iż skarżąca dochowała w ten sposób należytej staranności i nie dokonała naruszenia będącego podstawą nałożenia na nią kary pieniężnej. Strona zresztą dokonywała także wpłat na konto w BGK mających tzw. skutek natychmiastowy, np. kartą płatniczą. Wpłata taka mogła zatem być dokonana przed kwestionowanym przejazdem.

Na uwzględnienie nie zasługuje także podniesiony przez stronę zarzut naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. Podkreślić należy, iż stan faktyczny, tj. przejazd pojazdu, daty wpłat, data wpływu środków na indywidualne konto w systemie viaToll BGK nie są w sprawie przez stronę kwestionowane. Skarżąca kwestionuje tylko ocenę prawną swojego działania. Dlatego też nie można wywodzić, iż organy nienależycie wyjaśniły stan faktyczny sprawy lub zaniechały zebrania materiału dowodowego. Zresztą sama skarżąca nie wskazuje, jakiego to materiału dowodowego zabrakło w sprawie.

W tym stanie rzeczy Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 P.p.s.a.