Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 855/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Bosakirska Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka (spr.) Asesor WSA Małgorzata Grzelak Protokolant Anna Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2006r. sprawy ze skargi P. J., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "E." na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] w przedmiocie kary za przejazd pojazdem nienormatywnym 1. uchyla zaskarżoną decyzję w punktach 1, 2, 3; 2. stwierdza, że decyzja, o której mowa w pkt 1 w uchylonym zakresie nie podlega wykonaniu; 3. w pozostałym zakresie skargę oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...].07.2004 r. nr [...] podjętą na podstawie art. 40 c ust. 1, art. 13g ustawy z dnia 21.03.1985 r. ustawy o drogach publicznych (tj. 2000 r. nr 71, poz. 838 ze zm.) i lp. 4 pkt 7 lit c i d i lp. 4 pkt 8 lit. c i d załącznika do tej ustawy, art. 56 pkt 2 i 93 ust. 1 ustawy z dnia 06.09.2001 r.

o transporcie drogowym (Dz. U. nr 125, poz. 1371 ze zm.), art. 104 kpa [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na P. J. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Firma Transportowo - Handlowa E., skarżącego w niniejszej sprawie, karę pieniężną w kwocie 5.490 zł w tym 4.680 zł za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczalny ruch pojazdów o naciskach osi do 78,4 kN (8t) dla potrójnej osi przyczep i naczep przy odległości między osiami składowymi od 1,30 m do 1,40 m

i 810 zł za przekroczenie dopuszczanych nacisków osi dla pojedynczej osi napędowej. Decyzja została podjęta w następującym stanie faktycznym: W dniu [...].06.2004 r. przeprowadzono na drodze wojewódzkiej [...] kontrolę zespołu pojazdów składających się z ciągnika marki [...] nr rej. [...] i naczepy nr rej. [...]. Kontrolowany pojazd skierowano do miejsca ważenia w N. Ważenia dokonano przenośnymi wagami do pomiarów statycznych o numerach fabrycznych 963528, CH953168, CH963413, CH963413, 942771 posiadającymi legalizację Urzędu Miar. W wyniku ważenia stwierdzono przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których dopuszczalny jest ruch pojazdów o naciskach osi do 78,4 kN (8t) dla potrójnej osi przyczep i naczep przy odległościach pomiędzy osiami składowymi od 1.30 m do 1.40 m – odległość między osiami składowymi wynosiła 1,31 m – 051,74 kN. Natomiast dla osi pojedynczej stwierdzono przekroczenie o 24,46 kN

W odwołaniu od tej decyzji P. J. podniósł, że dotychczasowe rozporządzenia zezwalały na poruszanie się pojazdem o nacisku na oś wielokrotną równym 217,5 kN, w decyzji widnieje wartość 163,6 kN, określone to było rozporządzeniem w sprawie warunków technicznych pojazdów. Po nowelizacji rozporządzenia przepisy określają jedynie wartości dotyczące nacisków na drogach o dopuszczalnym nacisku do 100 kN. W ustawie o zmianie ustawy o drogach publicznych istnieją tylko załączniki dotyczące kar za wykroczenia. W załączniku

nr 2 ustawy o drogach publicznych w lp. 4 pkt 7 nie ma litery c, d.

Decyzją z dnia [...].02.2005 r. nr [...] podjętą na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 , art. 139 kpa, art. 61 ust. 1 i 11 ustawy z dnia 20.06.1997 r. prawo o ruchu drogowym (Dz. U. nr 58, poz. 515), art. 13 g ust. 1, art. 40c ust. 1, art. 41 ust. 4-6 ustawy z dnia 21.03.1985 r. o drogach publicznych (Dz. U.

z 2004 r. Nr 204 poz. 2086) lp. 4 pkt 8 lit c i d, lp.4 pkt 7 lit c i d załącznika do tej ustawy Główny Inspektor Transportu Drogowego uchylił decyzję organu I instancji w zakresie kary pieniężnej w wysokości 810 zł za przekroczenie dopuszczalnego nacisku na pojedynczą oś napędową (pkt 1), nałożył karę pieniężną w wysokości 1.170 zł za przekroczenie dopuszczalnego nacisku na pojedynczą oś napędową

(pkt 2), na mocy art. 139 kpa ograniczył karę pieniężną w powyższym zakresie do wysokości 810 zł (pkt 3), a w pozostałym zakresie utrzymał w mocy decyzję organu

I instancji. Główny Inspektor Transportu Drogowego uznając za trafne ustalenia faktyczne przywołane przez organ I instancji podniósł, że na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28.03.2003 r. w sprawie sieci dróg krajowych, po których mogą się poruszać pojazdy o określonych parametrach

i art. 41 ust. 4 i 5 ustawy o drogach publicznych droga wojewódzka nr [...]

w miejscowości S., na której dokonano kontroli drogowej została zakwalifikowana do dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku na oś pojedynczą do 78,4 kN (8t). Dopuszczalny nacisk na pojedynczą oś napędową i na osie składowe osi wielokrotnej został przekroczony, a taki stan rzeczy w świetle powołanych przepisów, stanowi o obowiązku nałożenia przez organ kary za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Organ wskazując sposób wyliczenia kar uznał, iż wysokość kary za przekroczenie dopuszczalnego nacisku dla potrójnej osi przyczep i naczep (4.680 zł) została wyliczona prawidłowo. Uznając, iż druga z kar winna wynosić 1.170 zł (a nie 810 zł) organ uchylił decyzję [...] Inspektora Transportu Drogowego w tej części i z tytułu przekroczenia dopuszczalnego nacisku na oś pojedynczą nałożył na P. J. kary w takiej wysokości z tym, że odwołując się do art. 139 kpa ograniczył ją do wysokości 810 zł.

W uzasadnieniu decyzji podniesiono nadto, że podnoszone przez stronę wysokości kar pochodzą z załącznika do ustawy o drogach publicznych, który obowiązywał do dnia uzyskania przez Rzeczypospolitą Polską członkowstwa w Unii Europejskiej.

W skardze na tę decyzję P. J. wniósł o jej uchylenie i ponowne rozpatrzenie sprawy. W jego ocenie "polskie prawo w żadnym miejscu, po likwidacji takiego zapisu w warunkach technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia nie precyzuje wielkości dopuszczalnych nacisków na oś wielokrotną oraz jej osie składowe. Jedynym miejscem na podstawie którego można tę informację wywnioskować jest załącznik do ustawy o drogach publicznych". Nadto podniósł, że w pojeździe nie stwierdzono przekroczenia masy całkowitej pojazdu, a w czasie przewożenia towarów sypkich tylko taki element kierowca może kontrolować, zaś dopuszczalne naciski na oś wielokrotną zostały przekroczone z nieświadomości, bo kierowca sugerował się nieprzekroczeniem dopuszczalnej masy całkowitej i przypuszczeniem, że ładunek będąc równomiernie rozłożony nie spowoduje przekroczenia dopuszczalnych nacisków na oś.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł

o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.07.2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną

(art. 134 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.).

Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, iż skarga w części,

w jakiej odnosi się do rozstrzygnięcia w zakresie kary pieniężnej za przekroczenie dopuszczalnego nacisku na pojedynczą oś napędową (pkt 1, 2, 3 zaskarżonej decyzji) jest zasadna tyle, że z innych przyczyn niż wskazane w skardze.

Decyzją organu I instancji za przekroczenie dopuszczalnego nacisku na oś pojedynczą została nałożona kara w wysokości 810 zł. Skarżący także i w tym zakresie odwołał się od tej decyzji. Główny Inspektor Transportu Drogowego zasadnie, bez naruszenia przepisów stanowiących podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji, uznał, odwołując się do ustaleń faktycznych poczynionych przez organ I instancji, iż doszło do przekroczenia dopuszczalnych nacisków na oś pojedynczą skutkujących nałożeniem kary pieniężnej w wysokości określonej w lp. 4 pkt 8 lit c i d załącznika do ustawy o transporcie drogowym. Organ II instancji winien jednak uwzględnić w postępowaniu odwoławczym przepis art. 139 kpa. W myśl tego przepisu organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Powołany przepis dopuszcza zatem tylko w wyjątkowych przypadkach – wymienionych w tym przepisie możliwość zmiany przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia organu I instancji na niekorzyść strony odwołującej.

W takiej sytuacji organ odwoławczy winien wskazać w uzasadnieniu decyzji, że

w sprawie zachodził stan, o którym mowa w powołanym przepisie. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż organ nie stwierdził przesłanek stanowiących podstawę do odstąpienia od stosowania reformatio in peius ograniczając karę do 810 zł na podstawie art. 139 kpa. Brak przesłanek z art. 139 kpa do zmiany decyzji na niekorzyść strony oznacza w tym przypadku wyłączenie możliwości orzeczenia przez organ II instancji z powyższego tytułu kary wyższej niż kara nałożona przez organ

I instancji.

Główny Inspektor Transportu Drogowego błędnie interpretując i stosując powołany przepis uchylił jednak w tej części zaskarżoną decyzję i nałożył na skarżącego karę w wysokości 1.170 zł podczas, gdy organ I instancji nałożył karę

w kwocie 810 zł. Tym samym w tej części rozstrzygnął na niekorzyść skarżącego naruszając ustanowiony w art. 139 kpa zakaz. Okoliczność, iż ograniczył karę pieniężną w powyższym zakresie do wysokości 810 zł. tego stanu rzeczy nie zmienia. Ocenie z punktu widzenia powołanego przepisu podlega rozstrzygnięcie

z pkt 2 zaskarżonej decyzji mocą którego nałożono wyższą niż w I instancji karę. Należy przy tym podnieść, iż obowiązkiem organu odwoławczego jest podjęcie decyzji w granicach określonych w art. 138 kpa, zaś powołany przepis nie przewiduje rozstrzygnięcia w postaci objętej pkt 3 zaskarżonej decyzji. Z tego też względu Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja w powyższym zakresie dotknięta jest wadliwością, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. skutkuje jej uchyleniem w tej części. W tym stanie rzeczy Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku, zaś w pkt 2 stosownie do art. 152 p.p.s.a.

W pozostałym zakresie skarga jest bezzasadna i jako taka podlega oddaleniu.

W dacie zdarzenia i dacie zaskarżonej decyzji dopuszczalne naciski na osie określały przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28.03.2003 r.

w sprawie sieci dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy

o określonych parametrach - Dz. U. 62 poz. 563 (które chociaż wydane na podstawie art. 41 ust. 5 ustawy o drogach publicznych w brzmieniu obowiązującym do 30.04.2005 r. zachowało moc obowiązującą do 01.05.2005 r. stosownie do art. 9 ustawy z dnia 14.11.2003 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw - Dz. U. nr 200 poz. 1953) oraz przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 30.04.2004 r. w sprawie ustalenia wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku na oś pojedynczą do 112,7 kN (11,5t) – Dz. U. nr 102, poz. 1077, a także art. 41 ustawy

o drogach publicznych w brzmieniu nadanym powołaną wyżej ustawą. Zgodnie

z art. 41 ust. 6 tej ustawy drogi inne niż określone na podstawie powołanych rozporządzeń stanowiącej sieć dróg, po których mogą się poruszać pojazdy

o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t. Droga wojewódzka nr [...] nie była wymieniona w cyt. rozporządzeniach. Zasadnie zatem organy uznały, iż jest ona drogą o dopuszczalnym nacisku na oś pojedynczą do 78,4 kN (8t). W lp. 4 załącznika do ustawy (stanowiącego jej integralną część) w brzmieniu obowiązującym od dnia 01.05.2004 r. określono wysokość kar pieniężnych za przekroczenie dopuszczanych nacisków osi na drogach, na których dopuszczalny jest ruch pojazdów o naciskach osi do 78,4 kN (8t) i każda z nałożonych kar została wyliczona na podstawie wskazań załącznika. Z odwołania wynika, iż skarżący miał na uwadze załącznik

w brzmieniu obowiązującym przed 01.05.2004 r. W tym załączniku nie ma bowiem lp. 4 pkt 7 lit c, d. W sprawie nie znajduje on jednak zastosowania bowiem zarówno zdarzenie, jak i wydanie decyzji nastąpiło po tej dacie, bo 03.06.2004 r. Skarżący nie kwestionuje ustaleń organów, iż dopuszczalne naciski zostały przekroczone, stwierdza tylko, że było to spowodowane nieświadomością i podnosi, iż nie stwierdzono przekroczenia masy całkowitej. Przedmiotem rozstrzygnięcia nie jest jednak kara z tytułu przekroczenia masy całkowitej pojazdu. Nieświadomość co do przekroczenia dopuszczalnych nacisków na osie, do której skarżący się odwołuje, także pozostaje bez istotnego znaczenia z uwagi na charakter kary. Wymaga ponownego podkreślenia, iż Sąd dokonuje kontroli decyzji administracyjnych pod względem ich zgodności z prawem. Kontrola ta nie może zatem obejmować ich oceny wg kryterium słuszności. Nadto należy podnieść, iż wysokość kar jest ustalona w powołanym załączniku i nie ma prawnej możliwości ich miarkowania.

Poodnoszone przez skarżącego trudne warunki finansowe nie mogą zatem być przy ocenie zaskarżonej decyzji uwzględnione. Natomiast, na co dodatkowo należy zwrócić uwagę obowiązujące prawo przewiduje możliwość umorzenia nałożonej kary. Właściwym do rozpatrzenia wniosku w tym przedmiocie jest organ

I instancji.

Mając powyższe na uwadze Sąd w powyższym zakresie orzekł, jak w pkt 3 sentencji wyroku na zasadzie art. 151 p.p.s.a.