Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2221/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 96 ust. 1, 4 i 13, art. 97 ust. 4 i 9
journal: Dz.U. 2016 poz 710
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
article: art. 121 par. 1, art. 122, art. 180 par. 1, art. 187 par. 1, art. 191
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 347 poz 1 art. 44, art. 45, art. 213 ust. 1, art. 214, art. 216, art. 273
law: Dyrektywa Rady z dnia  28 listopada 2006 r. Nr 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz (sprawozdawca), Sędziowie asesor WSA Piotr Dębkowski, sędzia WSA Monika Świercz, Protokolant referent stażysta Grażyna Dmitruk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2018 r. sprawy ze skargi L.S. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zarejestrowania jako podatnika podatku od towarów i usług 1) uchyla zaskarżoną decyzję 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz L.S. sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

L. [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej zwana "Skarżącą" lub "Spółką") w dniu 29 września 2016 r. złożyła do Urzędu Skarbowego W. zgłoszenie rejestracyjne w zakresie podatku od towarów i usług VAT-R, w którego treści poinformowała, iż działalność gospodarczą rozpoczęła od 1 października 2016 r.

Spółka opisując okoliczności określające obowiązek podatkowy w zakresie podatku od towarów i usług wskazała, iż z dniem 1 października 2016 r. rezygnuje z prawa do zwolnienia, o którym mowa w art. 113 ust. 1 lub ust. 9 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2016 r., poz. 710 ze zm.; dalej: "u.p.t.u."), będzie składała deklaracje VAT-7 i pierwszą deklarację złoży za październik 2016 r. Ponadto zaznaczyła, iż podlegając obowiązkowi rejestracji jako podatnik VAT czynny od 1 października 2016 r. planuje rozpoczęcie wykonywania transakcji wewnątrzwspólnotowych. Do zgłoszenia rejestracyjnego podpisanego przez członka zarządu R. K. dołączono: oświadczenie Spółki z [...] września 2016 r. oraz kopię "Umowy najmu pakiet srebrny", zawartą [...] lipca 2016 r. Przedmiotowa umowa zawarta została pomiędzy Skarżącą reprezentowaną przez R. K. Członka Zarządu - jako Najemcą, a P. S. prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą T. [...] P. S. z siedzibą pod adresem: ul. [...], [...] W., reprezentowanym przez D. M. (pełnomocnika) - jako wynajmującym.

Skarżąca w piśmie z 28 września 2016 r. oświadczyła, iż głównym miejscem wykonywania przez nią działalności jest siedziba mieszcząca się w W. przy ul. [...], która spełnia wymogi do prowadzenia różnego rodzaju działalności. Lokal zapewnia pełną infrastrukturę biurową czyli: pomieszczenia do rozmów z klientami, kontrahentami, pracownikami i przeprowadzania szkoleń. Posiada w pełni wyposażony w sprzęt biurowy sekretariat, który wykonuje pełny zakres czynności niezbędnych do prowadzenia i organizacji biura. Skarżąca za wystarczającą uznała wskazaną siedzibę w sytuacji optymalizacji kosztów w związku z rozpoczętą działalnością.

Spółka w odpowiedzi na wezwanie organu z 7 października 2016 r. do złożenia wyjaśnień dotyczących zgłoszonej działalności gospodarczej wyjaśniła, iż planuje świadczyć usługi doradcze w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzania, w tym: 1) planowania strategicznego i organizacyjnego, strategii i działalności marketingowej; 2) kontroli kosztów i innych zagadnień finansowych; 3) zarządzania produkcją; 4) zarządzania zasobami ludzkimi, doradztwa personalnego; 5) planowania, organizacji pracy, efektywności zarządzania.

Ponadto Spółka poinformowała, iż jedynym miejscem wykonywania działalności na obecną chwilę jest siedziba przy ul. [...], [...] W., gdzie mieści się jej zarząd, biuro, salki na spotkania z klientami.

Spółka w nawiązaniu do postanowienia NUS z [...] listopada 2016 r. wyznaczającego jej siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie, złożyła oświadczenie, z którego wynika, iż stwierdzenie z wizji lokalnej, że adres jest adresem wirtualnego biura jest nieprawdziwe. Nie zgodziła się ponadto ze stwierdzeniem, że w firmie nie zastano osoby związanej z podatnikiem. Ponadto Skarżąca podniosła, że siedziba pod adresem: ul. [...] w W. nie jest tzw. "biurem wirtualnym", lecz fizyczną siedzibą Spółki. Zaznaczyła, że w siedzibie znajduje się pełna infrastruktura biurowa m.in.: biurka, krzesła, akcesoria biurowe oraz wysokiej klasy sprzęt komputerowy wraz z oprogramowaniem. W siedzibie Spółki regularnie przebywa zarząd, mimo iż nie ma takiego obowiązku.

Skarżąca do ww. oświadczenia załączyła dokumentację zdjęciową nieoznaczonych pomieszczeń biurowych.

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W.(dalej zwany "Naczelnikiem US") decyzją z [...] grudnia 2016 r. działając na podstawie art. 207 § 1 i § 2 O.p. oraz art. 15 i art. 96 u.p.t.u., odmówił zarejestrowania Spółki jako podatnika podatku od towarów i usług.

Uzasadniając rozstrzygnięcie stwierdził, że dane wskazane przez Spółkę w zgłoszeniu identyfikacyjnym NIP-8 z [...] lipca 2016 r. (data wpływu [...] lipca 2016 r.) w części dotyczącej miejsca prowadzenia działalności gospodarczej w W. przy ul. [...] nie są zgodne z ustalonym stanem faktycznym, bowiem Spółka nie prowadzi w tym miejscu działalności gospodarczej. Pod adresem ul. [...] w W. mieści się wyłącznie tzw. "biuro wirtualne" świadczące usługi udostępniania adresu dla celów rejestracyjnych. Powyższe potwierdza treść umowy zawartej [...] lipca 2016 r. pomiędzy Spółką (najemca), a P. S. prowadzącym działalność gospodarczą T. [...] P. S. (wynajmujący).

Mając powyższe na uwadze organ uznał, iż wskazany lokal nie został wynajęty przez Spółkę w celu wykonywania działalności gospodarczej, a jedynie w celach rejestracyjnych. Jednocześnie Spółka nie ma faktycznego zamiaru prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie: pozostała działalność usługowa, gdzie indziej niesklasyfikowana.

Ponadto zwrócił uwagę, iż pod adresem: ul. [...], [...] W. zarejestrowanych zostało kilkadziesiąt spółek, w których reprezentantami są R. K. i P. S. (Członkowie Zarządu Spółki). Ze złożonych zgłoszeń rejestracyjnych wynika, iż każda z nich złożyła tej samej treści oświadczenie dotyczące prowadzonej działalności gospodarczej.

Skarżąca odwołaniem z 30 stycznia 2017 r., wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Naczelnika US oraz zarejestrowanie Spółki, jako podatnika podatku od towarów i usług, zarzuciła naruszenie:

1) art. 96 ust. 1 i 4 u.p.t.u. poprzez niezarejestrowanie Spółki, jako podatnika VAT i niewydanie stosownego potwierdzenia, w sytuacji, gdy Spółka spełnia wszystkie wymogi określone dla zgłoszenia identyfikacyjnego;

2) art. 6 ust. 1 i 2 ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1829 ze zm., dalej: "u.s.d.g.") i art. 22 Konstytucji RP poprzez uniemożliwienie Spółce wykonywania legalnych czynności podatkowych, a co za tym idzie prowadzenia legalnej działalności gospodarczej;

3) art. 191 O.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na dokonaniu dowolnej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie, sprzecznej z zasadami logiki oraz wskazaniami wiedzy polegającej na uznaniu, że Spółka nie prowadziła i nie zamierza wykonywać czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT pod wskazanym adresem.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej zwany "Dyrektorem") decyzją z [...] kwietnia 2017 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Według organu pomimo tego, że na podstawie warunków zapisanych w umowie najmu zawartej [...] lipca 2016 r. Spółka uzyskała prawo do zarejestrowania pod adresem ul. [...], [...] W. swojej siedziby, w świetle orzeczeń Sądów Administracyjnych wskazany w umowie powyższy adres nie może być uznany za faktyczną siedzibę Spółki z uwagi na ograniczone prawo do korzystania z ww. lokalu.

W jego ocenie w sytuacji, gdy udowodnione zostało, że Spółka pod adresem ul. [...], [....] W. nie prowadzi jakiejkolwiek działalności, to adres ten nie może być uznany, jako prawidłowo zgłoszone miejsce prowadzenia działalności. Na potwierdzenie powyższego stanowiska organ odwoławczy powołał się na orzecznictwo sądowoadministracyjne.

Dyrektor za nieuprawnione uznał kwestionowanie przez Spółkę prawa organu podatkowego do sprawdzenia i oceny przydatności lokalu do spełnienia funkcji odpowiadającej zakresowi działalności wpisanej do KRS. Tym samym odnosząc się do przywołanego przez Skarżącą wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 14 marca 2013 r. w sprawie C-527/11, który miał uzasadniać powyższą tezę, organ odwoławczy wskazał, iż w powyższym wyroku poza przedmiotem rozważań Trybunału była kwestia miejsca prowadzenia działalności, a w szczególności oceny jego przydatności do prowadzenia zgłoszonej działalności.

W ocenie organu konieczność zbadania spełnienia takich wymogów nie wynika wprost z przepisów prawa podatkowego, jednakże do tej kwestii odnosi się art. 22 ust. 1 rozporządzenia Rady UE nr 904/2010 z 7 października 2010 r. w sprawie współpracy administracyjnej oraz zwalczania oszustw w dziedzinie podatku od wartości dodanej (Dz. U. UE. L 2010.268.1).

Odnosząc się do pozostałych zarzutów wyjaśnił, iż odmowna zarejestrowania Spółki, jako podatnika VAT w żadnym wypadku nie może być postrzegana, jako uniemożliwienie wykonywania legalnych czynności podatkowych, a tym samym uniemożliwienie prowadzenia legalnej działalności gospodarczej, co zdaniem Skarżącej narusza zasadę wolności gospodarczej zapisaną w art. 6 ust. 1 u.s.d.g.

Dyrektor zwrócił uwagę, iż odmowa rejestracji Spółki, jako podatnika podatku VAT była skutkiem niespełnienia warunków wymaganych dla zgłoszenia adresu siedziby Spółki i miejsca prowadzenia działalności. Tym samym odmowa zarejestrowania Spółki, jako podatnika VAT nie stanowi wprost zakazu prowadzenia działalności, gdyż może ona bowiem realizować swoje cele gospodarcze, a status podatnika podatku VAT uzyska po uwzględnieniu wskazań organów podatkowych i zgłoszeniu w dokumentach rejestracyjnych danych spełniających określone dla nich kryteria.

Dyrektor nie zgodził się również z zarzutem naruszenie art. 191 O.p. Odwołując się do zgromadzonego materiału dowodowego stwierdził, iż wskazany przez Spółkę w zgłoszeniu rejestracyjnym VAT-R adres jej siedziby faktycznie nie jest siedzibą podatnika, a także podany w formularzu NIP-8 ten sam adres, jako miejsce prowadzenia działalności, pod którym Spółka żadnej działalności nie wykonuje - stanowi istotną przeszkodę dla zarejestrowania jej, jako podatnika VAT.

Reasumując doszedł do przekonania, że obowiązek podania adresu siedziby i adresu prowadzenia działalności gospodarczej należy rozumieć, jako obowiązek podania adresu gdzie naprawdę realizowane są te funkcje, a nie jakiegokolwiek adresu, którym Spółka ma prawo się posługiwać.

Spółka skargą z 5 czerwca 2017 r., wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego, zarzuciła naruszenie:

1) art. 191 O.p. poprzez dokonanie dowolnej, sprzecznej z zasadami logiki oceny dowodów zebranych w sprawie i nieuzasadnionym uznaniu, że:

a) wskazana przez nią siedzibą działalności Spółki tj. adres ul. [...], [...] W., nie może być uznana, jako faktyczna siedziba działalności Spółki, bowiem Spółka ma jedynie ograniczone prawo do korzystania z ww. lokalu i Skarżąca nie ma możliwości wykonywania funkcji zarządczych oraz prowadzenia działalności w powyższym lokalu, podczas gdy z umowy najmu z [...] lipca 2016 r. wynika, że Spółka nie tylko ma prawo do zarejestrowania pod danym adresem siedziby Spółki, ale dany adres służy Skarżącej, jako siedziba działalności gospodarczej, Skarżąca ma prawo do korzystania z sal konferencyjnych, sal spotkań, stanowisk do pracy, a także całej infrastruktury biurowej, zatem przedmiotowy lokal spełnia warunki do podejmowania czynności zarządczych przez Skarżącą i wykorzystuje ona lokal do podejmowania czynności zarządczych oraz kluczowych decyzji dotyczących funkcjonowania Spółki;

b) sposób zawiązania Spółki, przedmiot jej działalności, wskazanie adresu jej siedziby i miejsca prowadzonej przez nią działalności pod adresem tzw. "wirtualnego biura" nie daje podstawy do tego, aby uznać, że przedmiotowa Spółka została utworzona w celu prowadzenia działalności gospodarczej przez podmioty ją tworzące, podczas, gdy wskazane przez organ okoliczności w żadnej mierze nie świadczą o tym, aby Spółka nie zamierzała prowadzić działalności, więcej w sytuacji, kiedy Spółka wystąpiła z wnioskiem o rejestrację, jako czynnego podatnika VAT, Spółka funkcjonuje w formie spółki kapitałowej nie ma podstaw do uznania, iż Spółka nie zamierza prowadzić działalności gospodarczej;

2) art. 10 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 282/2011 z 15 marca 2011 r. ustanawiającego środki wykonawcze do dyrektywy 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że okoliczność, iż w danym lokalu zostało zarejestrowanych wiele podmiotów gospodarczych świadczy o tym, że podmioty te faktycznie nie sprawują funkcji zarządu w lokalu stanowiącym siedzibę rejestrową, podczas gdy prawidłowa wykładnia ww. przepisu wskazuje, że jako siedzibę dla celów podatku od towarów i usług należy traktować miejsce, w którym zapadają decyzje dotyczące zarzadzania przedsiębiorstwem i fakt współkorzystania z lokalu przez wiele podmiotów, nie wyklucza możliwości uznania danego lokalu za siedzibę przedsiębiorstwa do celów podatku od towarów i usług;

3) art. 96 ust 1 i ust. 4 u.p.t.u. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2017r. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na niezasadnej odmowie rejestracji Skarżącej, jako czynnego podatnika VAT i wydania potwierdzenia zarejestrowania, w sytuacji, kiedy dane wskazane przez Skarżącą we wniosku o rejestrację były rzetelne i zgodne z prawdą, postępowanie weryfikacyjne nie dało podstaw do uznania, że zachodzi ryzyko, iż Spółka będzie wykorzystywana do oszustwa podatkowego, zostały spełnione wszystkie warunki, konieczne do zarejestrowania Skarżącej, jako podatnika VAT czynnego.

Skarżąca zawnioskowała również o przeprowadzenie dowodu z dokumentów wskazanych w skardze.

Uzasadniając zarzuty za niezasadne uznała twierdzenia organu, iż w sytuacji kiedy w lokalu jest prowadzona działalność "wirtualnego biura" i lokal ten stanowi siedzibę rejestrową wielu podmiotów gospodarczych, to jednocześnie wykluczona jest możliwość użytkowania danego lokalu przez Skarżącą jako siedziba działalności gospodarczej dla celów podatku VAT.

Skarżąca mając na uwadze, iż łączna powierzchnia biurowa, pozostająca do dyspozycji Spółki wynosi ponad 163.5 m2, stanęła na stanowisku, że jest to wystarczająca powierzchnia by pomieścić wiele spółek jednocześnie. Ponadto za sprzeczne z treścią materiału dowodowego zebranego w sprawie uznała wnioski wyciągnięte przez organ podatkowy.

W jej przekonaniu błędna ocena dowodów doprowadziła do niezgodnego z rzeczywistością ustalenia stanu faktycznego sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do niezasadnej odmowy rejestracji Skarżącej jako czynnego podatnika VAT.

Według Spółki organ odwoławczy błędnie uznał, iż negatywną przesłanką wyłączającą możliwość uznania danego lokalu jako siedzibę przedsiębiorstwa dla celów podatku od towarów i usług jest okoliczność, że w danym lokalu zostało zarejestrowanych wiele podmiotów gospodarczych.

Skarżąca uznała, iż spełniła wszystkie warunki do zastosowania art. 96 ust. 4 u.p.t.u., gdyż we wniosku o rejestrację wskazała rzetelne i zgodne z rzeczywistością dane adresowe. Jej zdaniem w toku postępowania nie został przeprowadzony żaden dowód, który pozwoliłby na obalenie jej twierdzeń, iż siedziba rejestrowa spółki jest jednocześnie miejscem prowadzenia przez nią działalności i miejscem, w którym funkcjonują organy zarządcze Spółki.

Reasumując stanęła na stanowisku, iż organ w żaden sposób nie wykazał, aby po zarejestrowaniu jako podatnika VAT czynnego miałaby brać udział w oszustwach podatkowych na gruncie podatku od towarów i usług.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor wnosząc o jej oddalenie podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji i powtórzył przedstawioną w niej argumentację. Zarzuty skargi ocenił jako niezasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Spór w niniejszej sprawie koncentruje się wokół zasadności odmowy przez organ zarejestrowania Skarżącej jako podatnika podatku VAT.

Kwestię rejestracji podatnika podatku od towarów i usług reguluje art. 96 ust. 1 u.p.t.u. Zgodnie z tym przepisem w brzmieniu obowiązującym w 2016 r. podmioty, o których mowa w art. 15, są obowiązane przed dniem wykonania pierwszej czynności określonej w art. 5 złożyć naczelnikowi urzędu skarbowego zgłoszenie rejestracyjne z zastrzeżeniem ust. 3. Stosownie zaś do treści ust. 4 ww. artykułu naczelnik urzędu skarbowego rejestruje podatnika i potwierdza jego zarejestrowanie jako "podatnika podatku od towarów i usług czynnego" lub w przypadku podatników, o których mowa w ust. 3 - jako "podatnika podatku od towarów i usług zwolnionego".

W przypadku, gdy podatnik zgłosi dodatkowo zamiar dokonania transakcji wewnątrzwspólnotowych, organ ten na podstawie art. 97 ust. 4 i ust. 9 u.p.t.u., rejestruje oraz wydaje potwierdzenie zarejestrowania takiego podmiotu także jako podatnika VAT-UE.

Z dniem 1 stycznia 2017 r. znowelizowano treść art. 96 u.p.t.u., poprzez rozszerzenie uprawnień organów podatkowych, co do badania słuszności rejestracji oraz wykreślania z rejestru podatników VAT. W art. 96 ust. 4 u.p.t.u. została dodana fraza wprost nakazująca organowi weryfikację danych podanych w zgłoszeniu rejestracyjnym.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 1 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r., poz. 2024 ze zm.), przepisy art. 96 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się do zgłoszeń rejestracyjnych złożonych od dnia 1 stycznia 2017 r., z wyjątkiem przepisów art. 96 ust. 4, 4a, 9 i 9a ustawy zmienianej w art. 1. Szczególną uwagę należy zwrócić więc na retroaktywność zmienionego art. 96 ust. 4 u.p.t.u., który - jak wynika z treści przepisu przejściowego - ma obejmować także zgłoszenia złożone przed datą 1 stycznia 2017 r.

W ocenie Sądu, nowe regulacje nie dotyczą jednak stanu prawnego sprawy ocenianej w niniejszym postępowaniu, bowiem decyzja odmawiająca rejestracji została wydana przed wejściem w życie omawianej zmiany. W ustawie nowelizującej brak jest natomiast przepisu, który nakazywałby zmianę zasad oceny przez organ odwoławczy decyzji w sprawach rejestracji poprzez odniesienie się np. do postępowań w tych sprawach niezakończonych decyzją ostateczną.

Zdaniem Sądu, nie świadczy to jednak o tym, że w stanie prawnym obowiązującym przed nowelizacją brak było możliwości jakiejkolwiek weryfikacji danych podanych w zgłoszeniu, co potwierdza niżej przytaczane orzecznictwo.

Bez względu na treść art. 96 ust. 4 u.p.t.u., kompetencje organów podatkowych do weryfikacji zgłoszenia nie wynikają tylko z przepisów prawa krajowego.

Zgodnie z art. 216 Dyrektywy 2006/112/WE państwa członkowskie podejmują niezbędne środki w celu zapewnienia, aby ich systemy identyfikacyjne umożliwiały identyfikację podatników, o których mowa w art. 214 dyrektywy. Identyfikacja podatników poprzez nadanie podatnikowi indywidualnego numeru identyfikacyjnego ma istotne znaczenie dla pozyskiwania informacji dotyczących podatników oraz realizowanych przez nich transakcji podlegających opodatkowaniu VAT. Odnosi się to zarówno do obrotu krajowego, jak i transakcji wewnątrzwspólnotowych.

Waga prawidłowej identyfikacji podatników, w tym w zakresie podawanych przez nich informacji, doceniona została przez ustawodawcę unijnego również w rozporządzeniu Rady (UE) nr 904/2010 z dnia 7 października 2010 r. w sprawie współpracy administracyjnej oraz zwalczania oszustw w dziedzinie podatku od wartości dodanej, w którym w art. 22 ust. 1 wskazano, że: "W celu zapewnienia administracjom podatkowym rozsądnego poziomu pewności w odniesieniu do jakości i wiarygodności informacji dostępnych za pośrednictwem elektronicznego systemu, o którym mowa w art. 17, państwa członkowskie przyjmują niezbędne środki w celu zapewnienia, aby dane przekazywane przez podatników i osoby prawne niebędące podatnikami na potrzeby identyfikacji do celów VAT zgodnie z art. 214 dyrektywy 2006/112/WE były, w ich ocenie, kompletne i dokładne. Państwa członkowskie wdrażają procedury weryfikacji tych danych stosownie do wyników przeprowadzonej przez nie oceny ryzyka. Weryfikacji dokonuje się co do zasady przed identyfikacją do celów VAT lub - w przypadku gdy przed taką identyfikacją zostały przeprowadzone jedynie wstępne weryfikacje - nie później niż sześć miesięcy od takiej identyfikacji".

Należy podkreślić aspekt celowości kontroli danych zgłaszanych do rejestracji organowi, dokonanie bowiem prawidłowej rejestracji podatnika ma istotne znaczenie dla obrotu gospodarczego, ponieważ zarejestrowani podatnicy (VAT i VAT-UE) mają m.in. obowiązek dokumentowania wykonywanych przez nich czynności opodatkowanych poprzez wystawianie faktur, które następnie mogą stać się podstawą do odliczenia wskazanego na nich podatku przez innego podatnika. Działanie organów podatkowych w zakresie prawidłowej rejestracji podatników jest podyktowane koniecznością ochrony interesów finansowych Unii Europejskiej oraz interesów krajowych poszczególnych państw członkowskich poprzez zapewnienie prawidłowego poboru podatku oraz zapobieganie oszustwom w obszarze podatku od towarów i usług. Pozostali uczestnicy obrotu gospodarczego upewniają się co do statusu podatnika wystawiającego faktury w oparciu o art. 96 ust. 13 u.p.t.u., zgodnie z którym naczelnik urzędu skarbowego potwierdza fakt zarejestrowania podmiotu jako podatnika podatku od towarów i usług, także na wniosek osoby trzeciej mającej w tym interes prawny.

Jeżeli dane zawarte w zgłoszeniu rejestracyjnym podane przez podmiot zgłaszający nie spełniają celów, dla których mają one zostać zarejestrowane i okazują się być nierzetelne, decyzja organu o odmowie zarejestrowania podmiotu jest jedyną oczekiwaną i uprawnioną w tej sytuacji. Do danych takich z pewnością należy siedziba podmiotu zgłaszana do rejestracji podatnika podatku od towarów i usług.

Zasadnicze znaczenie dla rozpatrywanej sprawy ma wyrok TSUE w sprawie Ablessio, C-527/11, w którym stwierdzono, że "artykuły 213, 214 i 273 dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie temu, by organ skarbowy państwa członkowskiego odmawiał nadania numeru identyfikacji podatkowej do celów podatku od wartości dodanej spółce z tego tylko powodu, że w mniemaniu tego organu nie posiada ona środków materialnych, technicznych i finansowych do wykonywania zgłaszanej działalności gospodarczej oraz że właścicielowi udziałów tej spółki uprzednio wielokrotnie nadawano taki numer dla innych przedsiębiorstw, które nie prowadziły rzeczywistej działalności gospodarczej oraz których udziały były przekazywane innym osobom wkrótce po otrzymaniu rzeczonego numeru, jeżeli dany organ skarbowy nie ustali, w świetle obiektywnych czynników, że istnieją poważne przesłanki pozwalające podejrzewać, że nadany numer identyfikacji podatkowej do celów podatku od wartości dodanej zostanie wykorzystany do popełnienia oszustwa. Do sądu odsyłającego należy dokonanie oceny, czy wskazany organ skarbowy przedstawił poważne przesłanki istnienia groźby oszustwa w sprawie będącej przedmiotem postępowania głównego".

Przedmiotem rozpoznawanej przez TSUE sprawy była odmowa wpisania spółki do rejestru podatników podatku od wartości dodanej. Organy uzasadniały odmowę tym, że skarżąca nie ma zdolności materialnych, technicznych i finansowych do prowadzenia zgłaszanej działalności gospodarczej, polegającej na świadczeniu usług budowlanych.

TSUE wskazał na treść art. 273 akapit pierwszy dyrektywy 2006/112, który stanowi, że Państwa członkowskie mogą nałożyć inne obowiązki, jakie uznają za niezbędne dla zapewnienia poprawnego poboru VAT i zapobieżenia oszustwom podatkowym, pod warunkiem równego traktowania transakcji krajowych i transakcji dokonywanych między państwami członkowskim przez podatników oraz pod warunkiem, że obowiązki te, w wymianie handlowej między państwami członkowskimi, nie będą prowadzić do powstania formalności związanych z przekraczaniem granic. Nadto stwierdził, że zgodnie z art. 213 ust. 1 akapit pierwszy dyrektywy 2006/112 każdy podatnik powinien zgłosić rozpoczęcie, zmianę i zakończenie działalności jako podatnik. Artykuł 214 ust. 1 omawianej dyrektywy zobowiązuje państwa członkowskie do podjęcia niezbędnych środków, aby zapewnić, że podatnicy zostaną zidentyfikowani za pomocą indywidualnego numeru.

TSUE wskazał, że zasadniczym celem identyfikacji podatników przewidzianej w art. 214 dyrektywy 2006/112 jest zapewnienie prawidłowego funkcjonowania systemu podatku VAT (zob. podobnie wyrok TSUE w sprawie Dankowski, C-438/09, ECLI:EU:C:2010:818, pkt 33).

TSUE stwierdził, że z przytoczonego orzecznictwa, jak również z brzmienia art. 213 ust. 1 dyrektywy 2006/112 wynika, że za podatników mających prawo do ubiegania się o nadanie numeru identyfikacji podatkowej VAT uznaje się nie tylko osoby wykonujące już działalność gospodarczą, lecz również osoby, które mają zamiar rozpocząć taką działalność i które dokonują pierwszych wydatków inwestycyjnych na ten cel. Wskazane osoby mogą nie być w stanie udowodnić, na takim wstępnym etapie swojej działalności gospodarczej, że posiadają już materialne, techniczne i finansowe środki do wykonywania tego rodzaju działalności. W związku z tym dyrektywa 2006/112, a w szczególności jej art. 213 i 214 stoją na przeszkodzie temu, by organ skarbowy państwa członkowskiego odmówił nadania numeru identyfikacji podatkowej VAT wnioskodawcy z tego tylko względu, że nie jest on w stanie wykazać, iż posiada materialne, techniczne i finansowe środki do wykonywania zgłaszanej działalności gospodarczej w chwili złożenia wniosku o wpis do rejestru podatników.

Odnosząc się do okoliczności sprawy Ablessio, C-527/11, TSUE stwierdził, że sam fakt nieposiadania przez podatnika środków materialnych, technicznych i finansowych do wykonywania zgłaszanej działalności gospodarczej nie wystarczy jako taki do wykazania prawdopodobieństwa, że podatnik ten zamierza popełnić oszustwo podatkowe. Jednak nie można wykluczyć, że tego rodzaju okoliczności w zestawieniu z innymi obiektywnymi czynnikami rodzącymi podejrzenia zamiaru popełnienia oszustwa przez podatnika mogą stanowić przesłanki, które należy wziąć pod uwagę w ramach całościowej oceny ryzyka oszustwa.

Zgodnie z art. 41 Kodeksu cywilnego, jeżeli ustawa lub oparty na niej statut nie stanowi inaczej, siedzibą osoby prawnej jest miejscowość, w której ma siedzibę jej organ zarządzający. Jednakże przepis ten nie jest wystarczający dla ustalenia siedziby podatnika, będącego osobą prawną, na potrzeby prawa podatkowego, w szczególności zaś – rejestracji podatnika w podatku od towarów i usług.

Stosownie do art. 10 rozporządzenia wykonawczego Rady UE nr 282/2011 z dnia 15 marca 2011 r. ustanawiające środki wykonawcze do dyrektywy 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U.UE.L.2011.77.1), na użytek stosowania art. 44 i 45 dyrektywy 2006/112/WE "miejscem siedziby działalności gospodarczej podatnika" jest miejsce, w którym wykonywane są funkcje naczelnego zarządu przedsiębiorstwa (ust. 1). W celu ustalenia miejsca, o którym mowa w ust. 1, uwzględnia się miejsce, w którym zapadają istotne decyzje dotyczące ogólnego zarządzania przedsiębiorstwem, adres zarejestrowanej siedziby przedsiębiorstwa i miejsce posiedzeń zarządu przedsiębiorstwa. W przypadku, gdy te kryteria nie pozwalają z całkowitą pewnością określić miejsca siedziby działalności gospodarczej podatnika, decydującym kryterium jest miejsce, w którym zapadają istotne decyzje dotyczące ogólnego zarządzania przedsiębiorstwem (ust. 2). Sam adres pocztowy nie może być uznany za miejsce siedziby działalności gospodarczej podatnika (ust. 3). Z przepisu tego wynika zatem, że za siedzibę podatnika może być uznane miejsce:

1) w którym zapadają istotne decyzje dotyczące ogólnego zarządzania przedsiębiorstwem,

2) wskazane jako adres zarejestrowanej siedziby przedsiębiorstwa i

3) miejsce posiedzeń zarządu przedsiębiorstwa.

Rozporządzenie wykonawcze odwołuje się wprost do dyrektywy 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U.UE.L.2006.347.1), zatem zasadniczego w prawie europejskim aktu prawnego, regulującego kwestię podatku od towarów i usług.

Sąd, podzielając powyższe poglądy, stwierdza zatem, że organy administracji podatkowej nie są związane treścią dokonanego zgłoszenia. Podzielić należy zapatrywania orzecznictwa, zgodnie z którymi organy podatkowe mają możliwość oraz obowiązek kontrolowania rzetelności zgłoszenia przed zarejestrowaniem podatnika. Zgłoszenie VAT-R ma istotne znaczenie dla prawidłowego poboru podatku, ale też dla bezpieczeństwa pozostałych uczestników obrotu gospodarczego. Jeżeli okaże się ono nierzetelne, zgłoszone dane (jakość, wiarygodność informacji, kompletność i dokładność danych) nie spełniają celów, dla których mają zostać zarejestrowane - organ ma wręcz obowiązek wydania decyzji o odmowie rejestracji. Wśród danych, podlegających weryfikacji, wskazać można np. siedzibę podatnika.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału państwa członkowskie mają uzasadniony interes w podejmowaniu odpowiednich kroków w celu ochrony swych interesów finansowych, a zwalczanie oszustw, unikania opodatkowania i ewentualnych nadużyć jest celem uznanym i wspieranym przez dyrektywę 2006/112 (zob. w szczególności wyroki TS: w sprawie Halifax i in., C-255/02, ECLI:EU:C:2006:121, pkt 71; w sprawie R., C-285/09, ECLI:EU:C:2010:742, pkt 36; a także w sprawie Mednis, C-525/11, ECLI:EU:C:2012:652, pkt 31).

Ponadto państwa członkowskie mają obowiązek zagwarantowania prawdziwości wpisów do rejestru podatników w celu zapewnienia prawidłowego funkcjonowania systemu podatku VAT. Zatem to właściwy organ krajowy powinien sprawdzić, czy wnioskodawca posiada status podatnika, zanim nada mu numer identyfikacji podatkowej VAT (zob. ww. wyrok TS w sprawie Mecsek-Gabona, C-273/11, ECLI:EU:C:2012:547, pkt 63).

Państwa członkowskie mają więc prawo podejmować, zgodnie z art. 273 akapit pierwszy dyrektywy 2006/112, środki mogące zapobiegać nadużywaniu numerów identyfikacyjnych, zwłaszcza przez przedsiębiorców, których działalność – a w konsekwencji status podatnika – jest całkowicie fikcyjna. Jednakże takie środki nie mogą wykraczać poza to, co konieczne dla zapewnienia poprawnego poboru podatków i zapobieżenia oszustwom podatkowym, oraz nie mogą automatycznie podważać prawa do odliczenia podatku VAT, a tym samym neutralności tego podatku (zob. podobnie wyrok TS z dnia 27 września 2007 r. w sprawie Collée, C-146/05, ECLI:EU:C:2007:549, pkt 26; a także ww. wyroki: w sprawie Nidera, C-385/09, ECLI:EU:C:2010:627, pkt 49; w sprawie Dankowski, C-438/09, pkt 37; w sprawie VSTR, C-587/10, ECLI:EU:C:2012:592, pkt 44).

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 kwietnia 2017 r., sygn. akt I FSK 1463/15 (publikowany w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - dalej zwanej "CBOSA") wskazuje, że "(...) uznanie, iż pod adresem miejsca rejestracji brak jest odpowiedniej struktury w zakresie zaplecza technicznego, by umożliwić podatnikowi prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie wskazanym w zgłoszeniu jest niewystarczające dla dokonania odmowy rejestracji podatnika VAT (...). Aby odmowę rejestracji można było uznać za proporcjonalną wobec celu polegającego na zapobieganiu oszustwom podatkowym, musi ona opierać się na poważnych przesłankach pozwalających obiektywnie stwierdzić istnienie prawdopodobieństwa, że zarejestrowanie podatnika VAT zostanie wykorzystane do popełnienia oszustwa. Taka decyzja musi być oparta na całościowej ocenie wszystkich okoliczności danej sprawy oraz na dowodach zebranych w ramach weryfikacji informacji, których udzielił przedsiębiorca. (...) Zważywszy na to, że wpis do rejestru podatników VAT jest wymogiem formalnym, sam fakt przywołany przez organy z uwzględnieniem tego, że nie został on wyczerpująco uzasadniony - braku realnych możliwości prowadzenia działalności we wskazanym miejscu nie wystarczy do wykazania prawdopodobieństwa, że podatnik zamierza popełnić oszustwo podatkowe". Analogicznie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 sierpnia 2015 r., sygn. akt I FSK 112/15, CBOSA.

W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, organ podatkowy ma nie tylko uprawnienie do odmowy rejestracji podmiotu, który wedle obiektywnie weryfikowalnego prawdopodobieństwa będzie wykorzystywać fakt rejestracji jako kamuflaż dla oszustw podatkowych. Organ ma wręcz obowiązek odmowy takiej rejestracji. Uzasadnia to nie tylko dbałość o bezpieczeństwo finansowe państwa, ale także, w równym stopniu, dbałość o bezpieczeństwo obrotu gospodarczego oraz ochrona uczciwych przedsiębiorców przed ryzykiem uwikłania ich w oszukańcze schematy podatkowe.

Przedmiotem kontroli sądu administracyjnego jest więc weryfikacja, biorąc pod uwagę całość okoliczności danej sprawy, czy organ podatkowy wykazał w sposób prawnie wystarczający istnienie poważnych przesłanek pozwalających uznać, że złożony wniosek o wpis tej spółki do rejestru podatników VAT grozi nadużyciem numeru identyfikacyjnego lub innymi oszustwami podatkowymi w zakresie podatku VAT.

Mając na uwadze wskazaną powyżej wykładnię istotnych dla rozpoznania niniejszej sprawy przepisów prawa materialnego należy rozstrzygnąć, czy prowadzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, a następnie przez organ odwoławczy postępowanie podatkowe, zwłaszcza zaś postępowanie dowodowe, odpowiadało wymogom Ordynacji podatkowej.

W tym miejscu wskazać należy, że zdaniem Skarżącej organy naruszyły postanowienia art. 191 O.p.

W ocenie Sądu organy nie dochowały wymogów wynikających z art. 191 O.p., którego naruszenie Skarżąca wywodzi w skardze.

W art. 122 O.p., zgodnie z którym w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym, wyrażona została tzw. zasada prawdy materialnej, zgodnie z którą to na organie podatkowym spoczywa obowiązek rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy i oparcia swojego rozstrzygnięcia na zgodnych z prawdą ustaleniach faktycznych. Regulacja art. 122 O.p. w sposób jednoznaczny wskazuje na pewien rozkład ciężaru dowodu w postępowaniu podatkowym. Przepis art. 122 O.p. uzupełniony przez art. 187 § 1 O.p. modyfikuje w bardzo poważny sposób ogólną regułę ciężaru dowodu w kierunku przesunięcia zdecydowanej większości działań na organ podatkowy. Wynika to z istoty postępowania podatkowego, gdzie organ podatkowy występuje w roli gospodarza, czyli podmiotu, w którego kompetencji pozostaje rozstrzygnięcie o wyniku tego postępowania. Nie oznacza to, że tylko na nim spoczywa ciężar poszukiwania dowodów. Ciężar ten obarcza również stronę, która w swym dobrze rozumianym interesie, powinna wykazywać dbałość o dostarczenie środków dowodowych. Nie można nakładać na organy podatkowe obowiązku nieograniczonego poszukiwania dowodów świadczących na korzyść podatnika, to bowiem on sam przede wszystkim powinien dołożyć wszelkiej staranności, aby zadbać o swoje interesy. Obowiązkiem organów podatkowych jest zebranie wszelkich dostępnych dowodów świadczących o rzeczywistych intencjach stron oraz o dokonywanych czynnościach.

Wyjaśniając podstawy prawne uzasadnianego wyroku trzeba też podnieść, że stosownie do art. 191 O.p., organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 180 § 1 O.p.). Natomiast stosownie do art. 187 § 1 O.p. organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, zgodnie zaś z art. 187 § 3 O.p. fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi podatkowemu z urzędu nie wymagają dowodu. Fakty znane organowi podatkowemu z urzędu należy zakomunikować stronie. Przyjęta w art. 191 O.p. zasada swobodnej oceny dowodów zakłada, że organ podatkowy rozważając wartość poszczególnych dowodów, jak również formułując wnioski na podstawie całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie, nie jest związany żadnymi sztywnymi regułami określającymi wartość poszczególnych dowodów, ale kieruje się własnym przekonaniem, uwzględniając wiedzę, doświadczenie życiowe, prawa logiki, informacje wynikające z wzajemnych relacji między poszczególnymi dowodami. Organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Wynikający ze wskazanych przepisów obowiązek organów podatkowych wyjaśnienia wszystkich istotnych prawnie faktów oraz zebrania całego materiału dowodowego obejmuje dążenie wszelkimi prawnie dopuszczalnymi sposobami, za pomocą wszystkich dopuszczonych prawem dowodów do ustalenia stanu faktycznego sprawy. W tym celu organ podatkowy powinien wykorzystać wszelkie środki dowodowe określone w art. 180-200 O.p., jakie mogą służyć do wyjaśnienia sprawy. Dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy podatkowej musi być dominującym celem postępowania podatkowego, a zwłaszcza tej jego części, która nazywana jest postępowaniem dowodowym (por. A. Hanusz, Podstawa faktyczna rozstrzygnięcia podatkowego, Wyd. Zakamycze 2004, s. 236 i n.). W myśl zasady swobodnej oceny dowodów, organy podatkowe nie są skrępowane regułami dotyczącymi wartości poszczególnych dowodów, orzekają na podstawie własnego przekonania, popartego zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego. Jednakże swobodna ocena dowodów nie oznacza, że organ jest uprawniony do oceny dowodów według "swego widzimisię"; swoją ocenę w tej mierze obowiązany jest bowiem oprzeć na przekonywujących podstawach i dać temu wyraz w uzasadnieniu. Swobodna ocena dowodów, aby nie przekształciła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem określonych reguł tej oceny. Naruszenie tych reguł, a także norm procesowych odnoszących się do środków dowodowych, stanowi przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 czerwca 2000 r., I SA/Ka 2160/98, niepubl.). Swobodna ocena dowodów nie ma nic wspólnego z dowolną oceną dowodów. Jako dowolne należy traktować takie ustalenia faktyczne, które znajdują wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale materiał ten jest niekompletny lub nie został w pełnym zakresie rozpatrzony.

Przenosząc wyżej przedstawione poglądy, które Sąd podziela i przyjmuje za własne, na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że organy podatkowe przeprowadziły postępowanie wyjaśniające obejmujące m. in. umowę najmu, zawartą pomiędzy Skarżącą, a T. [...] P. S., ustalano planowany zakres działalności Skarżącej.

Pod adresem (wskazanym jako jedyne miejsce prowadzenia działalności i siedziba Skarżącej) mieści się tzw. "biuro wirtualne" świadczące usługi udostępniania adresu dla celów rejestracyjnych. Pod tym adresem zarejestrowanych jest ponad sto podmiotów utworzonych pośrednio przez Panów R. K. i P. S., którzy weszli w skład organów uprawnionych do reprezentacji.

Jedynym wspólnikiem Skarżącej jest W. [...] sp. z o.o. s.k. Z kolei w W. [...] sp. z o.o. s.k. udziałowcami są: W. [...] sp. z o.o. (komplementariusz) oraz Pan R. K. (komandytariusz) i Pan P. S. (komandytariusz). W W. [...] sp. z o.o. udziałowcami są Panowie R. K. i P. S.; Spółka ta siedzibę ma pod adresem: ul. [...] w W..

Miejsce wskazane w zgłoszeniu jako siedziba Skarżącej w rzeczywistości nie jest w jej faktycznym władaniu, gdyż przebywa tam personel innego biura (wirtualnego), świadczącego usługę dostarczyciela poczty przychodzącej nie tylko dla Skarżącej, ale również innych podmiotów.

Zarówno Skarżąca, jak i inne podmioty obsługiwane przez wirtualne biuro, które mieściło się pod adresem podanym w zgłoszeniu, mogły jedynie "za odrębną opłatą" korzystać z wydzielonej części biura (stanowisk do pracy, sal konferencyjnych, sal spotkań, a także całej biurowej infrastruktury) i to po wcześniejszym poinformowaniu Wynajmującego biuro.

Mimo to, w ocenie Sądu, organ nie wskazuje, w jaki sposób ustalenia faktyczne dotyczące specyfiki korzystania z "wirtualnego biura" oraz braku zaplecza technicznego przekładają się na istnienie poważnych przesłanek pozwalających obiektywnie stwierdzić istnienie prawdopodobieństwa, że zarejestrowanie Skarżącej zostanie wykorzystane do popełnienia oszustwa podatkowego.

Kwestia tego, czy i jakie zasoby Skarżąca posiada, aby prowadzić działalność gospodarczą, liczby firm zarejestrowanych pod tym samym adresem, tych samych powiązań właścicielskich rejestrowanych firm oraz rejestracji w "biurze wirtualnym" nie mogą, same w sobie, zwalniać organu od wykazania, że istnieją obiektywne i poważne argumenty przemawiające za tym, że nadany Skarżącej numer rejestracyjny VAT prawdopodobnie zostanie wykorzystany do popełnienia oszustwa podatkowego. Tylko wtedy można uznać, że odmowa rejestracji Skarżącej jest proporcjonalnym środkiem zapobiegawczym oszustwom podatkowym.

Uzasadnienie odmowy rejestracji winno upodabniać się do wykazania przez organ, w uzasadnieniu decyzji, istnienia związku przyczynowo – skutkowego między korzystaniem przez Skarżącą z "wirtualnego biura" oraz brakiem zaplecza technicznego (przyczyna), a istnieniem prawdopodobieństwa, że zarejestrowanie Skarżącej w tych warunkach wraz z uwzględnieniem innych istotnych okoliczności zostanie wykorzystane do popełnienia oszustwa podatkowego (skutek).

Sąd stwierdza, że organ w niniejszej sprawie skoncentrował się jedynie na aspekcie przyczynowym opisując swoje ustalenia faktyczne. Z tych ustaleń faktycznych organ nie wyciąga jednak wniosku, że zarejestrowanie Skarżącej w tych warunkach prawdopodobnie zostanie wykorzystane do popełnienia oszustwa podatkowego.

Jest znamienne, że organ zna i przywołuje w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji adekwatne orzecznictwo, szczególnie wyrok TSUE w sprawie Ablessio, C-527/11, jednak nie próbuje w żaden sposób zindywidualizować i skonkretyzować tez tego wyroku wobec Skarżącej. Kwestia prawdopodobieństwa, że zarejestrowanie Skarżącej w ustalonym stanie faktycznym sprawy zostanie wykorzystane do popełnienia oszustwa podatkowego, w zaskarżonej decyzji pozostaje bez odpowiedzi.

Zdaniem Sądu warto zwrócić uwagę na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 kwietnia 2017 r., sygn. akt I SA/Kr 103/17 (CBOSA), którego tezy podziela, w którym to, jak wynika z opisu stan faktycznego "(...) organ odwoławczy dokonał oceny możliwości rejestracji spółki poprzez pryzmat historii działalności osób będących udziałowcami spółki i jej zarządu na podstawie ogólnodostępnych baz internetowych. Korzystając z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego wyszukano spółki, w których w skład zarządu wchodzi (...). Z pełnych odpisów z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że spółki w których zarządzie jest (...) - posiadają zaległości podatkowe i prowadzono wobec nich egzekucje. Informacje dostępne w KRS pozwalają stwierdzić, zdaniem organu, że zarówno prezes zarządu spółki jak i obie jej wspólniczki występują w zbliżonym lub identycznym charakterze w innych spółkach prawa handlowego, które nie wywiązują się prawidłowo ze spoczywających na nich obowiązkach podatkowych. Uwzględniając ten fakt a także okoliczności związane z podaniem adresu swojej siedziby, w której w rzeczywistości spółka nie prowadzi jakiejkolwiek działalności i adres ten służy jej jedynie do zarejestrowania, stwierdzić należy, iż okoliczności te mogą wzbudzać uzasadnione wątpliwości co do rzetelnego rozliczania się spółki z podatku VAT".

Zdaniem Sądu, analogiczne ustalenia są pożądane w rozpatrywanej sprawie, ale organy ich nie przeprowadziły.

Sąd podkreśla, że organy podatkowe mają obowiązek zagwarantowania prawdziwości wpisów do rejestru podatników w celu zapewnienia prawidłowego funkcjonowania podatku od towarów i usług. Tym samym należy przyjąć, że organy podatkowe są uprawnione do przeprowadzenia również "kontroli prewencyjnej" w postaci badania np. zadań do których spółka została powołana, czy też organizacji i jej funkcjonowania, w tym także funkcjonowania jej siedziby w wirtualnym biurze innego podmiotu. "Brak środków technicznych i finansowych do wykonywania zamierzonej działalności czy też posiadanie wyłącznie "wirtualnego biura" zamiast siedziby, w której działaliby (i byli dostępni dla kontrahentów i organów podatkowych) członkowie zarządu lub inne osoby mające realny wpływ na działalność - ale w połączeniu z innymi okolicznościami sprawy, mogą być elementami wskazującymi na prawdopodobieństwo oszustwa (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 lipca 2016 r., sygn. akt I SA/Kr 516/16 (CBOSA).

Zwieńczeniem tych ustaleń powinno być jednak wykazanie, w świetle obiektywnych okoliczności konkretnej sprawy, że rejestracja dla potrzeb podatku od towarów i usług zostanie prawdopodobnie wykorzystana do popełnienia oszustwa. Tego w zaskarżonej decyzji jednak brakuje, co trafnie zarzuca Skarżąca.

Ustalenia faktyczne we wskazanym wyżej zakresie winien podjąć organ podatkowy, a ich wyniki, jeżeli okaże się, że będą wspierać prawdopodobieństwo udziału Skarżącej w oszustwach podatkowych, organ winien zaprezentować w uzasadnieniu decyzji wraz ze stosowną zindywidualizowaną oceną, w kontekście przywołanego wyżej orzecznictwa. Sąd powołany jest jedynie do weryfikacji legalności tej oceny.

Sąd nie może zastąpić organu w ustalaniu stanu faktycznego lub uzupełnieniu ustaleń organu i prowadzeniu, niejako w zastępstwie organu, przedrejestracyjnej oceny stopnia prawdopodobieństwa angażowania się Skarżącej w oszustwa podatkowe.

Sąd stwierdza więc, że organ naruszył art. 191 O.p., a także naruszył przepisy postępowania przewidziane w art. 121 § 1 oraz art. 122 O.p. poprzez niepodjęcie niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego w zakresie tego, czy prawdopodobne jest, że rejestracja Skarżącej dla potrzeb podatku od towarów i usług zostanie wykorzystana do popełnienia oszustwa podatkowego.

Odmowa rejestracji jako podatnika VAT wymaga wielopłaszczyznowej, opartej na faktach, analizy ryzyka. Nie można się ograniczać jedynie do opisu specyfiki działania "biura wirtualnego" i analizy potencjału gospodarczego nowego przedsiębiorcy.

Ponownie rozpatrując sprawę organy podatkowe przeprowadzą ustalenia faktyczne zmierzające do wykazania, czy rejestracja Skarżącej dla potrzeb podatku od towarów i usług prawdopodobnie zostanie wykorzystana do popełnienia oszustwa podatkowego czy takiego prawdopodobieństwa nie ma.

Sąd podkreśla, że organ, w celu odmowy rejestracji, nie musi i nie może udowadniać, że Skarżąca będzie oszustem podatkowym, bo takie dowodzenie co do zdarzeń przyszłych nie jest możliwe. Odmawiając rejestracji Skarżącej, organ podatkowy jednak może i powinien wykazać prawdopodobieństwo, że Skarżąca będzie angażować się w oszustwa podatkowe. To prawdopodobieństwo winno opierać się na analizie faktów oraz zgromadzonym materiale dowodowym. W razie odmowy rejestracji, Skarżąca oraz Sąd, na wypadek zaskarżenia decyzji, musi mieć podstawy do weryfikacji ustaleń przeprowadzonych przez organ.

Zdaniem Sądu, dopiero całościowa ocena wszystkich okoliczności danej sprawy pozwoli na stwierdzenie czy odmowa rejestracji Skarżącej - jeżeli taka będzie ponowna decyzja organu - może być uznana za proporcjonalną wobec celu polegającego na zapobieganiu oszustwom podatkowym.

Na tym etapie sprawy, ocenę fragmentarycznych ustaleń dowodowych organu uznać należy za przedwczesną.

Z uwagi na braki w ustaleniu stanu faktycznego spraw, przedwczesną byłaby też ocena zarzutów naruszenia prawa materialnego tj. art. 10 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 282/2011 oraz art. 96 ust. 1 i 4 u.p.t.u.

Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy uwzględni poczynione wyżej wywody i ocenę prawną dokonaną przez Sąd w niniejszym wyroku.

Mając na uwadze przedstawioną argumentację prawną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369) uchylił zaskarżoną decyzję oraz na podstawie art. 200 i art. 209 tej ustawy zasądził zwrot uiszczonego wpisu od skargi w wysokości 200 zł.