Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 267/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5 lit. a, art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska - Gwiazda Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca) Sędzia WSA Justyna Mazur po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 19 maja 2021 r. sprawy ze skargi B.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]stycznia 2021 r. znak: [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 24 stycznia 2021 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej Kolegium, SKO, organ odwoławczy), po rozpatrzeniu odwołania B. M. utrzymało w mocy decyzję Miasta P. (dalej organ I instancji) z 23 listopada 2021 r., znak: [...], o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, nad matką J. O..

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym

i prawnym sprawy.

Wnioskiem z 14 września 2021 r. B. M. (wnioskodawczyni, skarżąca) reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wystąpiła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką J. O.. Do wniosku skarżąca dołączyła orzeczenie lekarza orzecznika ZUS - stwierdzające niezdolność do samodzielnej egzystencji J. O. powstałą od 13 grudnia 2019 r. oraz oświadczenie, że sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką

i w związku z tym zrezygnowała z pracy zarobkowej.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego, dołączonych dokumentów oraz z przeprowadzonego przez pracownika socjalnego wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca zamieszkuje z rodzicami ale prowadzi oddzielane gospodarstwo domowe. Matka skarżącej prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem, który ze względu na wiek nie jest w stanie zająć się żoną, jednak nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. To skarżąca sprawuje nad matką całodobowa opiekę. Według pracownika socjalnego wnioskodawczymi

w sposób prawidłowy dba o matkę.

Decyzją z 23 listopada 2021 r. organ I instancji odmówił wnioskodawczyni prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką .

W podstawie prawnej wskazano art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r.

o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 poz. 111 ze zm., dalej "ustawa

o świadczeniach rodzinnych"), art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. 2020 r. poz. 256 ze zm. dalej "k.p.a."),

W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji przytoczył treść art. 17 ustawy

o świadczeniach rodzinnych (w tym ust. 1, 1a i 1b) i wyjaśnił, że: nie zostały spełnione warunki dotyczące 1) kolejności osób zobowiązanych do alimentacji oraz 2) wieku w jakim powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki. Powołał także ust. 5 pkt 2a art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Nie zgadzając się z decyzją organu I instancji pełnomocnik wnioskodawczyni złożył odwołanie do Kolegium, zarzucając decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na jej wydanie

1) przez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych

i niezasadne uznanie, że niepełnosprawność Pani J. O. powstała po 18 roku życia i w związku z tym skarżącej jako jej opiekunowi nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne,

2) błędną wykładnię art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych

z pominięciem okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 roku o sygn. akt K 38/13, został on uznany za niekonstytucyjny w zakresie, w jakim różnicuje on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez co narusza to art. 190 ust. 1 Konstytucji RP,

3) przez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz 1 a ustawy o świadczeniach rodzinnych i niezasadne uznanie, że córka niepełnosprawnej nie jest uprawniona do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem osobistej opieki nad nią.

Powołaną na wstępie decyzją z 24 stycznia 2021 r. Kolegium utrzymało

w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy, po przedstawieniu przebiegu postępowania, zaznaczył, iż nie podziela stanowiska organu I instancji, w zakresie w jakim podstawę odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego może stanowić art. 17 ust. 1b ustawy. Wskazał, że Trybunał Konstytucyjny w pkt 2 sentencji wyroku z dnia 21 października 2014 roku sygnatura akt K 38/13 stwierdził, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, jest niezgodny z art. 32 Konstytucji, w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Wyrok został ogłoszony

w Dzienniku Ustaw z dnia 23.10.2014 r. pod poz. 1443 i z tym dniem wszedł w życie. W powyższym zakresie SKO wyjaśniło, iż podziela stanowisko sądów administracyjnych w odniesieniu do przywołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego i wykładni art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Odnosząc się do drugiej z przesłanek stanowiących podstawę decyzji

o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego tj. faktu, iż matka skarżącej jest zamężna a mąż nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności i to na nim jako osobie zobowiązanej w pierwszej kolejności ciąży obowiązek alimentacyjny wyprzedzający obowiązek alimentacyjny skarżącej Kolegium przywołało treść art. 17 ust. 5 lit 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Podniosło, że przepis ten stanowi wyjątek, którego nie można poddawać rozszerzającej wykładni. W ocenie organu odwoławczego jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a jej małżonek nie ma orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności, świadczenie pielęgnacyjne nie będzie przysługiwało innej osobie zobowiązanej do alimentacji. Ustawodawca wyszedł bowiem z założenia, że w sytuacji zawarcia związku małżeńskiego tworzy się nowa rodzina, która nakłada na małżonków obowiązek wzajemnego wsparcia i pomocy, wyprzedzający obowiązek alimentacyjny krewnych (por. wyrok NSA z 9 lutego 2021 r. sygn. akt I OSK 2390/20). Uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego dla krewnych podopiecznego przysługuje zatem dopiero wówczas, gdy małżonek osoby wymagającej opieki jest niepełnosprawny w stopniu znacznym, przez co nie jest możliwe wypełnianie przez niego ustawowego obowiązku alimentacyjnego w sposób właściwy dla okoliczności faktycznych sprawy.

W konkluzji w rozpatrywanej sprawie bezsporne jest jak zaznaczyło SKO, że matka skarżącej pozostaje w związku małżeńskim, zaś małżonek nie ma orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności. W tej sytuacji nie jest możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej jako córce osoby wymagającej opieki. Natomiast nie wyklucza to możliwości, ponownego wystąpienia przez skarżącą z wnioskiem o przyznanie przedmiotowego świadczenia, w przypadku, gdy jej ojciec uzyska orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W skardze na powyższą decyzję skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika zarzuciła:

I naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 128 krio oraz art. 23 krio i art. 27 krio w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz 1 a ustawy o świadczeniach rodzinnych przez ich błędną interpretację i niezasadne uznanie, że córce na której spoczywa obowiązek alimentacyjny, rezygnującej

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu opieki nad matką legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego,

- art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz 1 a ustawy o świadczeniach rodzinnych i niezasadne uznanie, że córka niepełnosprawnej J. O. nie jest uprawniona do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem osobistej opieki nad nią, ponieważ jej mąż żyje i to na nim spoczywa obowiązek alimentacyjny w stosunku do żony, o przepisów prawa materialnego, przez błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegające na pominięciu celów ustawy i przyjęciu, że okoliczność, iż osoba niepełnosprawna pozostaje w związku małżeńskim, a współmałżonek nie legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności, stanowi negatywną przesłankę do przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego,

II naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy przez błędną wykładnie, tj,

- art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a. art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i bezpodstawne przyjęcie, że mąż niepełnosprawnej J. O. jest w stanie się nią opiekować gdyż nie legitymuje się orzeczeniem

o znacznym stopniu niepełnosprawności podczas gdy okoliczność ta nie została

w ogóle zbadana i nie zostały w tym zakresie podjęte żadne działania zmierzające do ustalenia jego rzeczywistej sytuacji zdrowotnej oraz zawodowej.

W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji

i ustalenie na jej rzecz praw do świadczenia pielęgnacyjnego od 1 września 2021 r. na czas nieokreślony oraz zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów postępowania w tym zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniosła, że organy nie wyjaśniły wszystkich okoliczności. Stwierdziła, że skoro mąż osoby wymagającej opieki nie może jej sprawować zatem należy rozważyć w dalszej kolejności możliwość nabycia świadczenia przez skarżącą. W jej ocenie konieczne jest każdorazowe ustalenie, czy zobowiązani z pierwszej kolejności są obiektywnie w stanie sprawować opiekę. Przeszkodą w sprawowaniu opieki przez osoby spokrewnione w pierwszym stopniu jest każda przeszkoda uniemożliwiająca osobie spokrewnionej w pierwszym stopniu sprawowanie opieki i może to być zły stan jej zdrowia, pozostawanie w zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej, opieka nad dziećmi, co umożliwia starania o świadczenie pielęgnacyjne osób zobowiązanych do alimentacji w dalszej kolejności, pod warunkiem, że osoby te faktycznie świadczą osobistą opiekę w takim zakresie, który uniemożliwia im podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2021 r., poz. 137 ), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022 r., poz. 329 ), dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analizując niniejszą sprawę, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z 24 stycznia 2021 r. (prawidłowo 2022 r., na co wskazuje również treść odpowiedzi na skargę), utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta P. z 23 listopada 2021 r., odmawiającą przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na matkę. Spór w dotyczy natomiast tego, czy w okolicznościach niniejszej sprawy zaistniały przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej, będącej córką osoby wymagającej opieki. Organ odwoławczy stanął na stanowisku, że skoro matka skarżącej pozostaje w związku małżeńskim, a jej mąż nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, to przyznanie na rzecz skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w świetle art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych byłoby niezasadne. Skarżąca wywiodła, że sam fakt, że matka pozostaje w związku małżeńskim nie miał decydującego znaczenia, zaś świadczenie pielęgnacyjne powinno przysługiwać osobie, która faktycznie tę opiekę sprawuje, rezygnując

z podjęcia zatrudnienia. Nadto wskazała, że organ nie ustalił, czy mąż J. O. ma obiektywną możliwość sprawowania opieki nad żoną.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy

z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2020 r., poz. 111 ze zm.).

Stosownie do treści art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy

z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób

o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej

w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z kolei w myśl art. 17 ust. 1a ustawy ww. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt. 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt. 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W art. 17 ust. 5 ustawy ustawodawca zawarł katalog przesłanek negatywnych, przewidując m.in., że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy).

Z powyższych unormowań wynika, że okoliczność sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz rezygnacja z tego powodu z zatrudnienia to warunki konieczne do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ale nie jedyne. Z woli ustawodawcy prawo to bowiem może przysługiwać tylko osobie na której ciąży względem osoby wymagającej opieki obowiązek alimentacyjny. Stosownie do art. 128 ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy, obowiązek dostarczania środków utrzymania,

a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ustala przy tym kolejność zobowiązanych.

W związku z tym, obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności, albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi, lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest nie możliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami (art. 132 K.r.o.). Przy czym nie można pomijać, że w świetle przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, obowiązek alimentacyjny małżonka (w stosunku do współmałżonka) wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych, co wynika z treści art. 23, art. 27 art. 60 § 1-3, art. 61, art. 130 K.r.o.

Artykuł 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych jak wskazano powyżej, wprowadza zatem przesłanki negatywne po stronie osoby wymagającej opieki, których zaistnienie powoduje wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Z literalnego brzmienia przywołanego wyżej unormowania wynika, że zawsze, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a jej małżonek nie ma orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności, świadczenie pielęgnacyjne nie będzie przysługiwało. Ustawodawca wyszedł z założenia, że zawarcie związku małżeńskiego nakłada na małżonków obowiązek wzajemnego wsparcia i pomocy, wyprzedzający obowiązek alimentacyjny krewnych. Zatem brak jest podstaw prawnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego córce na niepełnosprawnego ojca, gdy ten pozostaje w związku małżeńskim, a jego żona nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Inaczej przedstawia się sytuacja, gdy oboje małżonkowie są niepełnosprawni w stopniu znacznym, co wyklucza dopełnienie przez nich obowiązku wzajemnej opieki z uwagi na stan zdrowia i niedołężność, wówczas bowiem ustawodawca wprowadza wyjątek, kiedy świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane na podmioty, o których mowa w art. 17 ust. 1 i 1 a ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W ocenie Sądu orzekającego nie powinno zatem budzić wątpliwości, że pozostawanie matki skarżącej w związku małżeńskim, gdy małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wyklucza - co do zasady -

z kręgu uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego krewnych zobowiązanych do świadczenia alimentacyjnego w dalszej kolejności po małżonku

(w tym przypadku córkę). Ustawodawca w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy

o świadczeniach rodzinnych wyraźnie wskazał bowiem, że zobowiązanym do opieki nad małżonkiem w pierwszej kolejności jest jego współmałżonek, chyba że sam jest niepełnosprawny w stopniu znacznym.

Zobowiązanie współmałżonka do sprawowania takiej opieki jest konsekwencją istnienia w sferze prawnej związku małżeńskiego, jako szczególnej więzi charakteryzującej się nie tylko elementami emocjonalnymi, ale także elementami natury prawnej. Z przepisu art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej K.r.o.) wynika, że małżonkowie mają w małżeństwie równe nie tylko prawa, ale także obowiązki, a ponadto, są obowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy

i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Podkreślenia wymaga, że nawet w przypadku ustania małżeństwa w wyniku rozwodu, stosownie do art. 60 § 1 K.r.o., małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia i który znajduje się w niedostatku, może żądać od drugiego małżonka rozwiedzionego dostarczania środków utrzymania w zakresie odpowiadającym usprawiedliwionym potrzebom uprawnionego oraz możliwościom zarobkowym i majątkowym zobowiązanego. Przepis art. 130 K.r.o. wskazuje natomiast, że obowiązek jednego małżonka do dostarczania środków utrzymania drugiemu małżonkowi po rozwiązaniu lub unieważnieniu małżeństwa albo po orzeczeniu separacji wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych tego małżonka.

Dopóki zatem istnieje związek małżeński, osoby w nim pozostające poddane są przedstawionym wyżej rygorom prawnym właśnie ze względu na istnienie między nimi prawnej więzi małżeństwa. Rygory te nie są bowiem wynikiem jedynie woli małżonków, lecz ich źródłem jest prawo, które stanowi dla obojga małżonków podstawę zgłaszania roszczeń w sferze opiekuńczej. Podnoszona w skardze okoliczność stale sprawowanej przez skarżącą opieki nad niepełnosprawną matką, nie znosi obowiązków określonych w art. 23 K.r.o. ciążących na małżonku. W ocenie Sądu wymóg posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności nie może być zastąpiony innymi dowodami czy ustaleniami organu co do obiektywnych możliwości sprawowania opieki przez współmałżonka. Dlatego też zasadnie organ przyjął, że ograniczenie ustawowego prawa do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych ze względu na sprawowanie opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim wyłącznie do sytuacji, w której współmałżonek takiej osoby legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, stanowi wyjątek, którego nie można poddawać rozszerzającej wykładni, skoro wyjątek ten wynika z nadania przez ustawodawcę szczególnego charakteru istniejącym między małżonkami relacjom i więzom prawnym. Uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego dla krewnych podopiecznego przysługuje zatem dopiero wówczas, gdy małżonek osoby wymagającej opieki jest niepełnosprawny w stopniu znacznym, przez co nie jest możliwe wypełnianie przez niego ustawowego obowiązku alimentacyjnego. Podkreślić przy tym należy, że realizacja tego obowiązku może przybrać formę świadczeń osobistych, sprawowania opieki lub też może mieć wymiar finansowy, sfinansowania osoby, która w miejsce małżonka (i w ramach jego obowiązku alimentacyjnego) będzie sprawować opiekę nad niepełnosprawnym współmałżonkiem. Zdaniem Sądu, inna interpretacja przepisów nie znajduje uzasadnienia prawnego. Prezentowany pogląd, dotyczący wykładni art. 17 ust. 1

i ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych . został wyrażony m.in.

w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 lutego 2022 r., I OSK 1015/21, z 19 maja 2021 r., I OSK 229/21, z 24 lutego 2021 r., I OSK 2391/20, z 24 lutego 2021 r.,

I OSK 2422/20, z 23 stycznia 2020 r., I OSK 2462/19, z 11 sierpnia 2020 r., I OSK 599/20, z 14 grudnia 2018 r., I OSK 3539/18, z 20 stycznia 2016 r., I OSK 3283/14,

z 27 listopada 2014 r., I OSK 1219/13, z 6 listopada 2014 r., I OSK 251/14, z 20 września 2013 r., I OSK 2623/12, z 14 października 2021 r., I OSK 575/21 (pub.www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Pogląd ten skład orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela

Wbrew zarzutom skargi Sąd nie dopatrzył się w przedmiotowej sprawie naruszenia prawa materialnego ani do naruszenia przepisów postępowania

w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak

w sentencji wyroku.