Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 657/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2009-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Ewa Makosz - Frymus (spr.) Sędziowie WSA Maciej Dybowski WSA Ewa Kręcichwost - Durchowska Protokolant Sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi R. O. na decyzję Wojewody z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] 2. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego R. O. kwotę 100 (słownie: sto) zł tytułem zwrotu kosztów sądowych 3. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ E. Makosz-Frymus /-/ M. Dybowski JH


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] Prezydent Miasta G., powołując się na przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, orzekł o wymeldowaniu R. O. z nieruchomości położonej przy ul. J. [...] w G.

Organ podał, że postępowanie w niniejszej sprawie wszczęto na wniosek M. O., współwłaściciela nieruchomości. Wymieniona we wniosku podała, iż R. O. nie zamieszkuje w przedmiotowej nieruchomości od września 2007 r., a obecne miejsce Jego zamieszkania nie jest jej znane. Dodatkowo M. O. oświadczyła, że R. O. jest jej byłym mężem. Nieruchomość przy ul. J. [...] w G. stanowi jej i byłego męża własność. Zaznaczyła, że w sądzie nie toczy się żadna sprawa o podział ich majątku. Wnioskodawczyni podała, że R. O. opuścił nieruchomość położoną przy ul. J.

dobrowolnie, bez przymusu w dniu 03 września 2007 r. Spakował wszystkie swoje rzeczy osobiste i bez żadnych wyjaśnień opuścił ich dom. Później dowiedziała się, że wyjechał do pracy do Norwegii. Wnioskodawczyni podkreśliła, że po opuszczeniu nieruchomości Pan O. nie podejmował żadnych prób powrotu do niej. Oświadczyła, że były mąż nie pracuje, podlega kurateli, którą sprawuje nad nim kurator sądowy p. K. W dniu 07 lipca 2008 r. M. O. dołączyła do akt sprawy kserokopię pisma z [...].05.2008 r. Komendy Powiatowej Policji w G., z którego wynika, iż w związku z brakiem interwencji w nieruchomości położonej przy ul. J. [...] i wyprowadzeniem się z dniem [...].05.2008 r. R. O. zakończono prowadzenie "Niebieskiej Karty" w Jej rodzinie.

Dnia [...] stycznia 2009 r. w Sądzie Rejonowym w G. stawił się na rozprawie o ustanowienie dla Niego kuratora R. O. Postępowanie zostało umorzone. Pan O. zaprzeczył, jakoby we wrześniu 2007 r. opuścił przedmiotową nieruchomość. Wyjaśnił, iż wyjechał za granicę w celach zarobkowych. Wyjeżdżając spakował cześć rzeczy osobistych, resztę pozostawił jednak w domu. Po miesiącu wrócił i zamieszkał w swoim domu. Przyznał, że od ok. lutego 2008 r. nie mieszka na ul. J. [...], bowiem za namową adwokata na czas rozprawy rozwodowej opuścił przedmiotowy lokal. Po pół roku chciał ponownie tam zamieszkać, jednak nie było to możliwe, bowiem była żona zmieniała zamki w drzwiach. Pan O. oświadczył, że nie złożył doniesienia do prokuratury o uniemożliwienie mu korzystania z nieruchomości położonej przy ul J. [...].

Organ I instancji powołał się na wyrok NSA z dnia 12.04.2004 r. sygn. akt V SA 3078/00, zgodnie, z którym za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego nie dopuszczona, a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu.

W odwołaniu od decyzji R. O. stwierdził, że został potraktowany krzywdząco. Podkreślił, iż każda jego próba zamieszkania w jego domu przy ul. J. kończyła się interwencją Policji. Kłamstwem jest, iż opuścił On dom dobrowolnie. Odwołujący stwierdził, iż żona od dawna wygrażała się, iż Go wymelduje, nadto przeciwstawiła przeciwko Niemu dzieci. Wobec takie sytuacji i manipulacji R. O. nie miał możliwości zamieszkać w swoim domu.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Wojewoda decyzją z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Uzasadniając swoje stanowisko organ II instancji przytoczył treść art. 15 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wskazując przy tym, że organ prowadzący postępowanie o wymeldowanie rozpatruje sprawę wyłącznie pod kątem wystąpienia przesłanek określonych w tym przepisie. W myśl powołanego artykułu organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzje w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwolił na ustalenie, iż pan O. nie mieszka w przedmiotowym lokalu od lutego 2008 r. Mieszkanie jest tylko wówczas stałym miejscem pobytu przebywających w nim osób, gdy stanowi dla nich wyłączne centrum życiowe, a więc lokal w którym koncentrują się ich codzienne sprawy. Fakt pozostawienia w nim swoich rzeczy nie prowadzi do wniosku, iż przesłanka opuszczenia lokalu nie została spełniona. Zdaniem Organu, jeżeli R. O. powróci do tego lokalu i w nim ponownie zamieszka w sposób stały to będzie miał prawo dokonać ponownego zameldowania się w nim.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją R. O. wywiódł skargę do tutejszego Sądu. Podniósł, iż nie rozumie, dlaczego prawo stoi wyłącznie po stronie Jego żony. Wobec takiej sytuacji jest On bez dachu nad głową. Zdaniem Skarżącego Organ w ogóle nie wziął pod uwagę zeznań złożonych przez Jego osobę. W Jego ocenie możliwe jest wydzielenie części przedmiotowego lokalu z oddzielnym wyjściem.

W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Sąd administracyjny, stosownie do przysługujących mu kompetencji określonych w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontroluje zaskarżoną decyzję wyłącznie w aspekcie jej zgodności z prawem i może decyzję taką uchylić, gdy narusza ona prawo materialne lub procesowe w stopniu, mającym wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej p.p.s.a.).

Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z tym przepisem, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Sąd może uwzględnić skargę także ze względu na inne uchybienia niż te, które podnosi strona w skardze.

W pierwszej kolejności podkreślić należy, iż instytucje zameldowania oraz wymeldowania z lokalu mają charakter wyłącznie ewidencyjny i jako takie - nie rodzą żadnych uprawnień do lokalu, ani też nie przesądzają o ich utracie. Są to, zatem wyłącznie akty, których istota sprowadza się do administracyjnej rejestracji danych o rzeczywistym miejscu pobytu oznaczonej osoby.

Na wstępie rozważań wskazać należy, iż obowiązek meldunkowy osób przebywających na terenie Rzeczypospolitej Polskiej ustanowiony został przez ustawodawcę w art. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2001r. Nr 87, poz. 960 ze zm.). Jego zakres, zgodnie z przepisami art. 4 pkt 2 oraz art. 15 ust. 1 ustawy, obejmuje między innymi obowiązek wymeldowania z miejsca pobytu stałego i czasowego przez osoby opuszczające to miejsce na okres przekraczający 3 miesiące. Przez opuszczenie miejsca pobytu stałego należy rozumieć takie opuszczenie lokalu, które ma charakter trwały i jest ponadto dobrowolne. Pojęcie z kolei trwałości opuszczenia lokalu należy rozumieć jako przebywanie poza miejscem stałego zameldowania z równoczesnym brakiem zamiaru stałego przebywania w tym miejscu.

Stosownie do treści przepisu art. 15 ust. 2 ww. ustawy, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, by doszło do opuszczenia przez stronę miejsca stałego pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. opuszczenie przez nią lokalu musi mieć charakter dobrowolny (wyrok NSA z dnia 23.04.2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, wyrok WSA w Warszawie z dnia 04.10.2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 1234/05, wyrok WSA w Gdańsku z 29.01.2009 r. sygn. akt III SA/Gd 449/08).

Organy administracji badając niniejszą sprawę winny między innymi, koncentrować się wokół tego, czy dana osoba opuściła lokal i czy opuszczenie to nastąpiło w sposób dobrowolny i trwały. Co istotne, takie ustalenia muszą być dokonane w sposób rzetelny z poszanowaniem reguł wyznaczonych przez kodeks postępowania administracyjnego, przy czym organ administracji zobowiązany jest mieć na względzie zwłaszcza art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Przy ustaleniu zamiaru nie można, zatem poprzestać na oświadczeniach zainteresowanej osoby. Dla oceny zamiaru istotne znaczenie mieć, bowiem będzie, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą m.in.: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim (por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, niepubl.).

Bezsporne w przedmiotowej sprawie jest zaistnienie przesłanki opuszczenia miejsca stałego pobytu przez Skarżącego. Nie sposób jednak, w ocenie Sądu mówić o wystąpieniu przesłanki dobrowolności opuszczenia tego miejsca.

Sąd zwraca uwagę na wieloaspektowość stanu przebywania na stałe w danym lokalu, która musi prowadzić do wniosku, iż sam fakt przejściowej nieobecności czy też występowanie nawet regularnych okresów fizycznej nieobecności w miejscu stałego zameldowania nie upoważniają jeszcze do automatycznego stwierdzenia, iż zameldowany opuścił je w rozumieniu, jakie nadaje temu terminowi art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

O stosownym opuszczeniu może być mowa dopiero wtedy, gdy całokształt zachowań zameldowanego będzie wskazywał na to, iż lokal, w którym był na stałe zameldowany, przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych.

Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego nie dała podstaw do takiego wniosku. Skarżący owszem wyjechał do pracy do Norwegii, ale z zamiarem powrotu. Gdy wrócił dalej zamieszkiwał przy ul. J. [...]. W związku z toczącą się sprawą rozwodową wyprowadził się dla dobra rodziny, ale gdy ponownie chciał wrócić wymieniono zamki w drzwiach. Organ pierwszej instancji ustalając stan faktyczny głównie oparł się na zeznaniach żony skarżącego. Nie brał pod uwagę woli i chęci Skarżącego powrotu do miejsca zamieszkania. Organy nie wzięły pod uwagę faktu, iż Skarżący nie opuścił lokalu dobrowolnie. Brak ustaleń w tym zakresie, zdaniem Sądu stanowi o zasadności zarzutu naruszenia naczelnych reguł postępowania administracyjnego tj. art. 7, 8 , 77 i 80 kpa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W toku ponownego rozpatrzenia sprawy organy, mając na uwadze powyżej sformułowane wnioski, powinny przeprowadzić analizę i ocenę zgromadzonego w sprawie materiału, a w razie wątpliwości przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe, tak by jednoznacznie rozstrzygnąć, czy w sprawie zaszły przesłanki wymeldowania z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i merytorycznie orzec, co do istoty sprawy.

Reasumując Sąd uznał, że decyzje organów obu instancji zostały wydane z obrazą przepisów prawa procesowego, tj. art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

Uchybienia te miały istotny wpływ na wynik sprawy i uzasadniały uchylenie decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach rozstrzygnięto w myśl art. 200 p.p.s.a.

/-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ E. Makosz-Frymus /-/ M. Dybowski

ja