Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 558/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-03-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 137 ust 1 i 3
journal: Dz.U. 2000 nr 46 poz 543
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1271
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Kamińska, Sędzia del. NSA Ewa Dzbeńska - spr., Sędzia NSA Marek Stojanowski, Protokolant Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Spółdzielni Pracy im. [...] w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 listopada 2006 r. sygn. akt II SA/Kr 1155/03 w sprawie ze skargi Spółdzielni Pracy im. [...] w K. na decyzję Wojewody M. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 29 listopada 2006r., sygn. akt II SA/Kr 1155/03 oddalił skargę Spółdzielni [...] im. [...] w K. na decyzję Wojewody M. z dnia [...], w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Orzeczenie zapadło w następującym stanie faktycznym:

W dniu 6 maja 1993 r. S. Z. wniosła o zwrot wywłaszczonej działki nr [...] o pow. [...] ha obr. [...] jedn. ewid. P. m. K. obj. KW [...].

Wojewoda K. decyzją z dnia [...] września 1998 r., orzekł o odmowie zwrotu przedmiotowej nieruchomości. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że działka nie została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia, bowiem nie zostały wybudowane na niej zaprojektowane budynki, ale jest niezbędna dla funkcjonowania Spółdzielni [...] im. [...] w K..

Po rozpoznaniu odwołania pełnomocnika byłego właściciela nieruchomości od powyższej decyzji, Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] listopada 1999 r. uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Na powyższą decyzję organu II instancji Spółdzielnia [...] im. [...] w K. złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt I SA 2482/99 oddalił skargę. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził różnicę, w oparciu o załącznik graficzny do powołanej decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego z dnia [...] lipca 1978 r., pomiędzy planowanym zagospodarowaniem działki, a faktycznym jej zagospodarowaniem. Wobec czego uznał, że nie jest dopuszczalne modyfikowanie celu wywłaszczenia, który określony w decyzji o wywłaszczeniu musi być dokładnie zrealizowany.,

W wykonaniu wytycznych zawartych w/w wspomnianym wyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, organy przeprowadziły ponownie postępowanie.

Decyzją z dnia [...], Wojewoda M. utrzymał w mocy decyzję Prezydent Miasta K. z dnia [...] orzekającą o zwrocie działki nr [...] o pow. [...] ha obr. [...] jedn. ewid. P. m. K. obj. KW [...] na rzecz: K. Z. c. T. i S. w 1/3 cz., M. Z. c. T. i S. w 1/3 cz., A. Z. c. T. i S. w 1/3 cz. oraz o zobowiązaniu wymienionych wyżej osób do zwrotu na rzecz Gminy K. kwoty 10.356,32 zł odpowiadającej zwaloryzowanej wysokości odszkodowania otrzymanego z tytułu wywłaszczenia.

W uzasadnieniu powyższej decyzji wskazano, iż przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele budowy budynków administracyjnego i produkcyjnego dla rozbudowy zakładu Spółdzielni [...] im. [...], zgodnie z decyzją o zatwierdzeniu planu realizacyjnego z dnia [...] lipca 1978 r.. N a działce nr [...] zgodnie z wymienioną powyżej decyzją o zatwierdzeniu planu realizacyjnego miały zostać wybudowane: budynek portierni, 3 boksy garażowe, warsztat, stacja transformatorowa i komora rozdzielcza uzbrojenia.

Przeprowadzone przez organy postępowanie wykazało, iż na działce [...] nie został zrealizowany wspomniany wyżej cel wywłaszczenia. Istniejące na nieruchomości uzbrojenie podziemne, które jak ustalono częściowo istniało na tej działce jeszcze przed jej wywłaszczeniem, w kontekście nie wybudowania planowanych budynków, nie może samo w sobie stanowić realizacji celu wywłaszczenia. Jednocześnie Wojewoda M. wskazał, iż zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego bez znaczenia są przyczyny niewykorzystania nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Ponadto organ wyjaśnił, iż aktualne przeznaczenie nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego nie stanowi ani negatywnej, ani pozytywnej przesłanki decyzji o zwrocie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznając skargę na powyższą decyzję stwierdził, że w niniejszym postępowaniu w sposób nie budzący wątpliwości zostało ustalone, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, gdyż nieruchomość została wywłaszczona pod budowę: budynku portierni, 3 boksów garażowych, warsztatu, stacji transformatorów, zaś urządzono na niej plac manewrowy dla samochodów ciężarowych. W ocenie składu orzekającego postępowanie zostało przeprowadzone prawidłowo, zgodnie z wymogami kodeksu postępowania administracyjnego, organ zebrał wszystkie istotne dowody, a także dokonał wizji lokalnej. Uzasadnienie decyzji tak organu I, jak i II instancji jest szczegółowe i wnikliwe, a organ zastosował się do oceny prawnej zawartej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2001 r., wiążącej tak organ rozstrzygający, jak i sąd rozpoznający sprawę.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła Spółdzielnia [...] im. [...] w K., zaskarżając orzeczenie w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Pełnomocnik skarżącego oparł skargę kasacyjną na podstawie naruszenia prawa materialnego, tj. na przesłance wynikającej z art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 zez zm.) poprzez:

1. - błędną wykładnię przepisu art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, polegającą na przyjęciu, że nieruchomość uznana została jako zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu;

- nie zastosowanie przepisu art. 137 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w sytuacji, gdy zastosowanie tego przepisu było niezbędne w opisywanej sprawie;

Jednocześnie wskazano na naruszenie przepisów postępowania, w sytuacji gdy uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. na przesłance wynikającej z art. 174 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez:

- naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 7, art. 77, art. 80, art. 81 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, polegającej na uwzględnieniu i przyjęciu za prawidłowe ustalenia faktyczne organu administracji publicznej w zakresie przedmiotu wywłaszczenia oraz przedmiotu wniosku o zwrot, które legły zarówno u podstaw błędnego podstaw błędnego zastosowania przepisów prawa materialnego (art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami) jak i niezastosowaniu innych przepisów prawa materialnego, których zastosowanie było bezwzględnie konieczne w rozpatrywanej sprawie (art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami).

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Spółdzielnia [...] im. [...] w K. wskazała, iż wywłaszczona nieruchomość stanowiła po dacie wywłaszczenia przedmiot podziału geodezyjnego, wynikiem którego powstały działki o nr ewid.: [...], [...] i [...], a następnie działka o nr [...] podzielona została na działki nr [...] i [...]. Wobec powyższego przedmiotem wniosku o zwrot jest jedynie część pierwotnie wywłaszczonej nieruchomości. Uwzględniając powyższe, brak było podstaw dla przyjęcia, iż cel wywłaszczenia nie został zrealizowany w rozumieniu art. 137 ust. 1 ustawy, gdyż organy administracji nie przeprowadziły jakichkolwiek ustaleń faktycznych w zakresie tego, czy zrealizowano ewentualnie cel wywłaszczenia na części nieruchomości nie objętej żądaniem zwrotu.

Ponadto strona wskazała, że treść art. 137 ust. 2 powołanej ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami przewiduje, iż w przypadku zrealizowania celu wywłaszczenia tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała cześć, jeżeli istnieje możliwość jej zagospodarowania zgodnie z planem miejscowym obowiązującym w dniu złożenia wniosku o zwrot, a w przypadku braku planu miejscowego, zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu albo jeżeli przylega do nieruchomości stanowiącej własność osoby wnioskującej o zwrot.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: kasacja jest nieuzasadniona.

W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) nazywanej dalej jako: p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

Podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 145 §1 pkt.1 lit. C. p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77, i 80 kpa jest nieuprawniony. W związku z argumentacją zawartą w skardze kasacyjnej, należy zwrócić uwagę, że istotą postępowania sądowoadministracyjnego zgodnie z art.1§1 i 2 ustawy prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153 poz.1269 ze zm.) jest sądowa kontrola działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrolny charakter postępowania sądowoadministracyjnego przesądza o tym, że sąd nie ustala stanu faktycznego sprawy, lecz bada czy w toku postępowania administracyjnego zostały ujawnione wszystkie istotne dla rozpoznania sprawy okoliczności oraz czy zostały one uwzględnione przy wydaniu orzeczenia. W kontrolowanej sprawie Sąd I instancji zasadnie uznał, ze stan faktyczny sprawy został prawidłowo ustalony przez organy administracji.

Przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie pozwoliło ustalić, że na działce [...] objętej wnioskiem o zwrot, nie został zrealizowany cel określony w decyzji z dnia [...] lipca 1978 r. o zatwierdzeniu planu realizacyjnego : to znaczy budowa budynków administracyjnego i produkcyjnego dla rozbudowy zakładu Spółdzielni [...] im. [...]. Budynki wymienione we wspomnianej decyzji nie zostały wybudowane, zaś jak ustalono podczas wizji lokalnej, na działce [...] znajduje się plac manewrowy dla samochodów ciężarowych. Pod ziemią w granicach działki [...] znajduje się uzbrojenie podziemne, które jak ustalono częściowo istniało na tej działce jeszcze przed jej wywłaszczeniem. Wobec tak skrupulatnie zebranego materiału dokumentacyjnego oraz przeprowadzonej wizji lokalnej zarzut naruszenia przepisów procesowych nie może się ostać.

W rozpoznawanej skardze kasacyjnej brak jest również skutecznie sformułowanego zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego a to art.137 ust.1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Zarzucając naruszenie tego przepisu autor skargi kasacyjnej powołał treść art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami w brzmieniu aktualnie obowiązującym. Podczas gdy Sąd I instancji kontroluje legalność aktów prawnych wydawanych przez organy wedle stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Uszedł uwadze autora skargi fakt, że przepis ten w dniu wydania decyzji to jest w dniu [...] był inaczej zredagowany.

Zgodnie treścią obowiązującego wówczas przepisu nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu siedmiu lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, albo utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel ten nie został zrealizowany. Wystarczy, aby jedna z tych przesłanek została spełniona, żeby uznać, że nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. To zaś zobowiązuje organ do orzeczenia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na rzecz poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy.

Mając na uwadze wyżej omówione okoliczności uznać należy, że zaskarżony wyrok nie narusza prawa co prowadzi do oddalenia skargi kasacyjnej na podstawie art. 184 p.p.s.a.