Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 803/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2021-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28,75,76,84
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 26
journal: Dz.U. 2019 poz 701
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Pauter Sędzia WSA Jarosław Piątek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 listopada 2021 r. sprawy ze skarg Prokuratora Rejonowego, E.S., P.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargi.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2019 r. E.S. i P.G., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, zwrócili się do Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska o przeprowadzenie kontroli na terenie nieruchomości należącej do P.K. w celu ustalenia przestrzegania norm określonych w ustawie o odpadach.

Powyższy wniosek wraz z notatką służbową pracowników Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska (dalej - WIOŚ ) i dokumentacją fotograficzną w dniu [...] stycznia 2019 r. WIOŚ przekazał Burmistrzowi, który w dniu [...] lutego 2019 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie magazynowania odpadów na działce oznaczonej nr ewid. [...] położonej w miejscowości [...].

W toku tego postępowania ustalono, że zgodnie z ewidencją gruntów działka o nr ewid. [...] o powierzchni 19,77 ha to teren gruntów ornych II, III i IV klasy bonitacyjnej i teren gruntów rolnych zabudowanych - IV klasy bonitacyjnej o pow. 2,95 ha stanowiących własność P.K. prowadzącego gospodarstwo rolne. W trakcie wizji lokalnej w.w. nieruchomości potwierdzono obecność zgromadzonych odpadów z grupy: 17 odpady z budowy, remontów i demontażu obiektów budowlanych o kodach 17 01 01 - odpady betonu oraz gruz betonowy z rozbiórek i remontów, 17 01 02 gruz ceglany, 17 01 07- zmieszane odpady z betonu, gruzu ceglanego, odpadowych materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia inne niż wymienione w 1701 06 i odpady o kodzie 170504 - gleba i ziemia, w tym kamienie, inne niż wymienione w 170503. Odpady składowane są na gruntach rolnych zabudowanych magazynami i budynkiem w którym znajduje się biuro gospodarstwa rolnego należącego do P.K. w dwóch niezależnych miejscach, t.j. pomiędzy budynkami gospodarczymi oraz w części północnej działki graniczącej bezpośrednio z droga gminną - działka nr [...]. Oprócz zgromadzonych odpadów z grupy 17 na działce znajdowały się duże ilości złomu oraz opony, które składowane są w południowej części działki. Na w/w działkę P.K. zwoził również odpady pochodzące z rozbiórki budynków przemysłowych (dawnej mieszalni pasz), które usytuowane były na działce [...] i stanowiły własność P.K..

Zgodnie z wyjaśnieniami właściciela działki ustalono, że wytwórcą w/w odpadów złożonych na w/w działce jest P.K., gdyż odpady pochodzą z jego działek na których prowadzony był ruch budowlany. Ponadto właściciel nieruchomości oświadczył, że gromadził na swojej działce odpady z grupy 17 - odpady z budowy, remontów i demontażu obiektów budowlanych po to, aby utwardzić nimi drogi polne (dojazdowe) do jego pól oraz wykorzystać do utwardzenia powierzchni gruntów przeznaczonych pod budowę nowych magazynów na działce o nr ewid. [...] położonej w [...], na które posiada stosowne zezwolenia wydane przez Starostwo Powiatowe.

Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w dniu [...].11.2019r. przeprowadził na terenie ww. działki badania w zakresie stopnia zanieczyszczenia gleby i wód gruntowych (pobrano 7 próbek) oraz wody pobranej z zagłębienia znajdującego się na działce. W wyniku tych badań nie stwierdzono zanieczyszczeń środowiska, które mogą zagrażać zdrowiu ludzi lub powodować obniżenie jakości wody, powietrza lub powierzchni ziemi.

Decyzją z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] Burmistrz umorzył postępowanie administracyjne w sprawie gromadzenia odpadów z grupy 17 na działce o nr ewid. [...].

W motywach uzasadnienia decyzji organ pierwszej instancji przytoczył ww. ustalenia stanu faktycznego sprawy. Jednocześnie organ stwierdził, że działania prowadzone przez właściciela gospodarstwa rolnego – P.K. można uznać za dozwolony odzysk odpadów ponieważ zostały spełnione przez właściciela działki warunki określone dla odzysku odpadów na potrzeby własne. Zaznaczył, że zasady dozwolonego odzysku odpadów przez osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami reguluje rozporządzenie Ministra Środowiska z 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku. Zgodnie z treścią tego rozporządzenia za dopuszczalne uznaje się wykorzystanie odpadów pochodzących z budowy i remontów; o kodach: 17 01 01 - odpady betonu oraz gruz betonowy z rozbiórek i remontów; 17 01 02 - gruz ceglany; 17 01 03 - odpady innych materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia (wykonanych z ceramiki); 17 01 07 - zmieszane odpady z betonu, gruzu ceglanego, odpadowych materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia inne niż wymienione w 17 01 06; 17 05 04 - gleba i ziemia, w tym kamienie, inne niż wymienione w 17 05 03; 17 05 06 - urobek z pogłębiania, inny niż wymieniony w 17 05 05; 17 05 08 - tłuczeń torowy (kruszywo) inny niż wymieniony w 17 05 08 w procesie odzysku R5, w tym do utwardzania powierzchni, w ilości maksymalnej 0,2 Mg/m2 utwardzanej powierzchni.

Od powyższej decyzji E.S. i P.G. wnieśli odwołanie.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2020r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze umorzyło postępowanie odwoławcze wskazując, że w postępowaniu w sprawie o usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania czyli w sprawie, w której wydawana jest decyzja na podstawie art. 26 ustawy o odpadach, krąg podmiotów uznawanych za strony powinien być ustalany na podstawie art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach. Kolegium stwierdziło, że odwołujący w tej sprawie nie są ani właścicielami nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], czyli miejsca składowania (lub magazynowania) przedmiotowych w tej sprawie administracyjnej odpadów ani też nie są posiadaczami tychże odpadów (niesporne). Właścicielem w/w nieruchomości jak i jej posiadaczem (władającym powierzchnią zmieni) jak również posiadaczem w/w odpadów jest P.K., zatem tylko ta osoba może być adresatem (stroną) wydawanej na podstawie art. 26 ustawy o odpadach decyzji, wobec czego E.S. ani P.G. nie przysługuje legitymacja procesowa w postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem przez Burmistrza w dniu [...] marca 2020 r. decyzji umarzającej.

Od powyższej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę wnieśli E.S. i P.G.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z dnia 3 grudnia 2020 r. sygn. akt II SA/Go 503/20 uchylił ww. decyzję Kolegium. Sąd stwierdził, że organ odwoławczy uchylił się od poczynienia ustaleń czy w przypadku skarżących, którzy są właścicielami nieruchomości sąsiadującej z działką, na której są składowane odpady, mogą one w sposób negatywny oddziaływać na ich zdrowie lub życie. Wobec powyższego Sąd uznał, iż organ odwoławczy bez głębszej analizy stanu faktycznego i prawnego odmówił skarżącym przyznania statusu strony postępowania, czym naruszył podstawowe zasady postępowania administracyjnego, uregulowane w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Ponownie rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze zobowiązało organ pierwszej instancji do uzupełnienia materiału dowodowego i ustalenia czy składowane odpady na działce oznaczonej nr ewid. [...] mogą w sposób negatywny oddziaływać na zdrowie lub życie właścicieli nieruchomości sąsiednich, w tym E.S. oraz P.G..

Burmistrz pismem z dnia [...] kwietnia 2021 r. zwrócił się do Prokuratora Rejonowego o udostępnienie materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym w sprawie składowania odpadów na działce nr ewid. [...]. Zarządzeniem z dnia [...] kwietnia 2021 r. sygn. akt [...] w Prokurator Rejonowy uwzględnił powyższy wniosek Burmistrza z dnia [...] kwietnia 2021 r. i przekazał organowi materiał dowodowy zgromadzony przez Prokuraturę Rejonową, w tym opinię biegłego sądowego z zakresu ochrony środowiska E.B. oraz protokoły przesłuchań w charakterze świadków mieszkańców [...].

Decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze umorzyło postępowanie odwoławcze.

Kolegium wyjaśniło, że w oparciu o opinię biegłego sądowego E.B. z dnia [...] kwietnia 2020r., opinię uzupełniającą biegłego sądowego E.B. z dnia [...] lutego 2021 r. oraz jego wyjaśnienia z dnia [...] kwietnia 2021 r. złożone w postępowaniu prowadzonym przez Prokuraturę Rejonową sygn. akt [...] w sprawie składowania odpadów na terenie nieruchomości nr [...] ustaliło, że na terenie posesji w [...], nie ma materiałów stanowiących odpady niebezpieczne (np. produkty ropopochodne, azbest, pestycydy etc.), które mogłyby stanowić zagrożenie, w tym znacznych rozmiarów dla przyrody ożywionej oraz jej składników gleby, wody powietrza, człowieka i zwierząt. Odpady znajdujące się na pryzmach na działce nr [...] z uwagi na właściwości chemiczne i fizyczne mają charakteru odpadów niebezpiecznych i przez to nie stwarzają zagrożenia dla środowiska przyrodniczego, w tym także dla człowieka.

Biorąc pod uwagę, że odpady zgromadzone na działce sąsiadującej z nieruchomością stanowiącą własność skarżących nie mogą w sposób negatywny oddziaływać na ich zdrowie lub życie organ odwoławczy stwierdził, że nie przysługiwała im legitymacja procesowa w postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem przez Burmistrza w dniu [...] marca 2020 r. decyzji umarzającej wszczęte z urzędu postępowanie w przedmiotowej sprawie. Wyjaśnił, że za stronę postępowania wszczętego z urzędu na podstawie art. 26 ustawy o odpadach nie można uznać podmiotu tylko z tej przyczyny, że jest właścicielem (a do tego bliżej nieokreślonej) sąsiedniej nieruchomości i złożył do organu "wniosek" o usunięcie odpadów. Wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie, która może być wszczęta wyłącznie z urzędu, nigdy nie powoduje przekształcenia tego postępowania we wszczęte na wniosek. Z kolei powoływanie się przez odwołujących na normy konstytucyjne, mające rzekomo stanowić podstawę prawną ich interesu prawnego w tym postępowaniu administracyjnym, jest całkowicie chybione, gdyż normy te mają charakter ogólny, nadający wskazane uprawnienia i gwarancje każdemu człowiekowi (obywatelowi), co w sposób oczywisty nie może mieć zastosowania w procedurze administracyjnej w myśl art. 28 k.p.a.

W ocenie Kolegium okoliczności na jakie powoływali się w rozpatrywanej sprawie skarżący świadczą jedynie o tym, że kierują się oni nie interesem prawnym lecz interesem faktycznym, polegającym w szczególności na subiektywnej i emocjonalnej ocenie zachowania właściciela, znajdującej się w sąsiedztwie ich miejsca zamieszkania - nieruchomości, na której gromadzone są odpady. Organ odwoławczy wyjaśnił, że ponieważ interes faktyczny nie jest tożsamy z interesem prawnym, odwołujący nie mogą prawnie skutecznie domagać się rozpoznania ich odwołania od decyzji organu pierwszej instancji.

Odnosząc się do podniesionych w odwołaniu zarzutów, że opinia biegłego sporządzona na potrzeby śledztwa jest nierzetelna, oparta na wątpliwych podstawach prawnych, a wnioski wyciągnięte przez biegłego są zupełnie dowolne oraz, że E.S. oraz P.G. nie mieli możliwości ustosunkowania się do tej opinii oraz przedstawienia zarzutów Kolegium wskazało, że pełnomocnik skarżących został pouczony o możliwości zapoznania się z materiałami postępowania dowodowego przed wydaniem niniejszej decyzji i mógł złożyć wnioski dowodowe w sprawie, czego nie uczynił. Natomiast twierdzenie, że opinia biegłego sądowego jest nierzetelna, oparta na wątpliwych podstawach prawnych, a wnioski wyciągnięte przez biegłego są zupełnie dowolne, jest nieuzasadnione i nie poparte żadnymi dowodami.

Na powyższą decyzję wniósł skargę Prokurator Rejonowy zarzucając jej;

I. błąd w ustaleniach faktycznych przyjęty za podstawę wydanego orzeczenia, wyrażający się w nieprawidłowym przyjęciu, iż E.S. i P.G. nie są stronami postępowania administracyjnego w sprawie gromadzenia odpadów na nieruchomości, która nie stanowi ich własności, podczas gdy swobodna analiza materiału dowodowego wskazuje, że osoby te są stronami postępowania administracyjnego, albowiem ich interesu prawnego postępowanie dotyczy,

II. obrazę przepisów prawa materialnego art. 28 kpa w zw. z art. 26 ust. 1 ustawy z 14 grudnia 2012 roku o odpadach, poprzez ich nieuwzględnienie przy wydaniu zaskarżonego orzeczenia,

III. obrazę przepisów postępowania art. 75 § 1 kpa oraz art. 77 § 1 kpa, mającego wpływ na treść rozstrzygnięcia, poprzez nieprzeprowadzenie wszystkich niezbędnych dowodów, w tym oględzin terenu w [...] na działce numer [...] oraz zaniechanie uzyskania kompleksowej opinii biegłego z zakresu ochrony środowiska,

IV. obrazę przepisów postępowania art. 78 § 1 kpa, mającego wpływ na treść rozstrzygnięcia, poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych P.G. i E.S., opisanych szczegółowo i usystematyzowanych w treści uzasadnienia do odwołania radcy prawnego K.W. z [...] marca 2020 roku.

Wobec podniesionych zarzutów Prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

Skarżący podniósł, że w sprawie nie ustalono w istocie, czy asortyment i przedmioty zakopane i gromadzone na działce w [...] mogą powodować immisje na nieruchomości sąsiadujące, w tym nieruchomości E.S. P.G. a do podjęcia powyższych ustaleń SKO zostało zobligowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem II SA/Go 503/20 z 3 grudnia 2020 roku. Kolegium nie przeprowadziło oględzin terenu i odpadów gromadzonych na nieruchomości w [...], nie powołało biegłego celem wydania opinii w przedmiocie oddziaływania odpadów na nieruchomości sąsiednie. Ograniczyło proces gromadzenia dowodów wyłącznie do uzyskania opinii biegłego opracowanej na potrzeby postępowania karnego [...] Prokuratury Rejonowej. W ocenie Prokuratora ten sposób gromadzenia dowodów jest co prawda zgodny z normą wynikającą z art. 76 § 1 kpa, jednak tak uzyskana opinia ze sprawy karnej, powinna być traktowana w postępowaniu administracyjnym pomocniczo. Nie można bowiem kwestionować, iż inny zakres badań zlecono biegłym w sprawie karnej, zadając określone pytania w postanowieniu o zasięgnięciu ich opinii, a co do innych, szerszych zagadnień biegli powinni się ustosunkować na potrzeby postępowania administracyjnego.

Powyższa skarga zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Go 803/21.

Na ww. decyzję SKO z dnia [...] czerwca 2021 r. skargę wnieśli również E.S. i P.G., reprezentowani przez radcę prawnego, zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną interpretację przepisu art. 28 k. p. a. w związku z artykułami 1,16 i 26 ustawy z dnia 14 grudnia 2010r o odpadach polegającą na przyjęciu, że skarżący nie są stronami postępowania administracyjnego.

W konsekwencji skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie od Kolegium na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gorzowie Wielkopolskim.

Skarżący podnieśli, że SKO po uchyleniu decyzji umarzającej przez WSA w Gorzowie Wlkp. w sprawie II SA/Go 118/20, uznało zupełnie odmiennie niż w niniejszej sprawie i to bez przeprowadzania dodatkowych czynności dowodowych w tym zakresie stwierdzając, że odwołujący się "ma atrybuty strony postępowania". Okoliczność ta jest o tyle istna, iż odwołującym się w tamtej sprawie był P.K. - osoba składująca odpady działki nr [...] (strona postępowania w niniejszej sprawie) a przedmiotem postępowania było składowanie odpadów na działce należącej do skarżących. Skarżący podnieśli, że w toku tamtego postępowania nie zebrano jakichkolwiek dowodów potwierdzających składowanie odpadów, a tym samym Kolegium nie miało nawet możliwości oceny, czy stanowią one realne zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi, w szczególności P.K.. Mimo to bardzo szybko uznało status P.K. jako strony postępowania w tamtej sprawie. W ocenie skarżących nie do zaakceptowania jest oparcie zaskarżonej decyzji na opiniach biegłego powołanego w toku postępowania karnego i wydanych wyłącznie na potrzeby tego postępowania karnego, którego cele nie są zasadniczo zbieżne z celami niniejszego postępowania administracyjnego. Skarżący podkreślili, że przedmiotem zainteresowania i opiniowania biegłego były jedynie pozostałości odpadów składowane nadal na powierzchni gleby, nie zaś olbrzymia większość składowanych wcześniej na działce nr [...] odpadów, które zostały następnie przez P.K. przetworzone i umieszczone w głębokim zagłębieniu terenu na tej działce i przykryte z wierzchu humusem. Kolegium przeprowadziło bardzo pobieżną analizę tych opinii, w oderwaniu od analizy pozostałego obszernego materiału dowodowego zawartego w aktach postępowania, a wyciągnięte na tej podstawie wnioski, w szczególności co do zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi oraz przyrody, są całkowicie fałszywe.

Zdaniem skarżących istotnym dla niniejszego postępowania jest to, że przesłuchiwany przez prokuratora biegły zeznał, że w trakcie oględzin działki nr [...] zauważył hałdę, w której składowane są odpady w postaci kruszywa poprzemysłowego hutniczego zawierające metale ciężkie. Kruszywo to, w opinii biegłego, pochodzi z Polskiej Huty Miedzi i stanowi odpad nienadający się do przetworzenia ani do wykorzystania, jako materiał do utwardzenia placów lub dróg, a zatem niepodlegający wyłączeniu spod nakazu usunięcia (zgodnie z art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy o odpadach) na podstawie przepisów Rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku z dnia 10 listopada 2015 r. (Dz.U. z 2016 r. poz. 93).

Powyższa skarga została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Go 804/21.

W odpowiedzi skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 30 września 2021 r. sygn. akt II SA/Go 804/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) – powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", zarządził połączenie sprawy o sygn. akt II SA/Go 804/21 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia ze sprawą o sygn. akt II SA/Go 803/21. Jednocześnie orzekł, że połączone sprawy prowadzone będą dalej pod sygnaturą akt II SA/Go 803/21.

Sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z treścią wskazanego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W przedmiotowej sprawie wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym złożył organ oraz uczestnik postępowania, a pozostałe strony nie zażądały przeprowadzenia rozprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji lub postanowienia następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli w przedmiotowej sprawie była decyzja umarzająca postępowanie odwoławcze wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa. Na tle powołanej regulacji w literaturze przedmiotu i orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się pogląd, że tego rodzaju rozstrzygnięcie zapada, gdy organ odwoławczy ustali, że postępowanie odwoławcze jest bezprzedmiotowe, przy czym sytuacja ta wystąpi m.in. wtedy, gdy odwołanie zostanie wniesione przez podmiot, któremu nie można przypisać statusu strony postępowania, tj. niebędący stroną (wyrok NSA z dnia 5 lipca 2006 r., II OSK 942/05). Interes prawny pojawia się wówczas, gdy istnieje związek między obowiązującą normą prawa materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegający na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. W przypadku oceny interesu prawnego na etapie postępowania odwoławczego ustalenia wymaga, czy zaskarżona decyzja rozstrzyga o prawach i obowiązkach danej osoby lub czy zawarte w decyzji rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach innego podmiotu wpływa na prawa i obowiązki danej osoby. Od interesu prawnego odróżnić należy interes faktyczny, czyli sytuację, w której dany podmiot jest co prawda bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednak nie może tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającymi stanowić podstawę skierowanego przez niego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji (por. mi.in. wyrok NSA z dnia 17 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 982/17).

Przenosząc powyższe rozumienie pojęcia interesu prawnego na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że odwołanie skarżących E.S. i P.G. wniesione zostało od decyzji, która wydana na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2021 r. o odpadach (DZ.U. z 2019 r. poz. 701, dalej - uoo). W myśl art. 26 ust. 1 uoo posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Zgodnie z treścią art. 3 pkt 19 uoo przez posiadacza odpadów rozumie się wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości.

W realiach badanej sprawy, stosownie do treści przywołanych przepisów, bezspornie stroną postępowania w sprawie usunięcia odpadów z działki nr [...] jest P.K. - jako podmiot władający nieruchomością na której składowane są przedmiotowe odpady.

W wyroku z dnia 3 grudnia 2020 r. sygn. akt II SA/Go 503/20, który zapadł w niniejszej sprawie, Wojewódki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wskazał, że umarzając postępowanie odwoławcze, organ II instancji odmówił uznania E.S. i P.G. za stronę postępowania twierdząc, że w postępowaniu w sprawie o usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, czyli w sprawie, w której wydawana jest decyzja na podstawie art. 26 uoo., krąg podmiotów uznawany za strony powinien być ustalany na podstawie art. 26 ust. 2 uoo. E.S. i P.G. nie są ani właścicielami nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], czyli miejsca składowania (lub magazynowania) przedmiotowych w tej sprawie administracyjnej odpadów ani też nie są posiadaczami tychże odpadów. Jednak, w ocenie Sądu, przedwczesne było stanowisko Kolegium odmawiające skarżącym przymiotu strony postępowania przeprowadzonego na podstawie art. 26 uoo. Sąd podniósł, że w orzecznictwie wskazuje się iż definicja strony postępowania wynika z art. 28 k.p.a. i to na tej podstawie powinny zostać ustalone strony postępowania prowadzonego w trybie art. 26 ust. 2 uoo. Przepisy ustawy o odpadach nie przewidują bowiem żadnych wyjątków w zakresie stron postępowania w sprawie nałożenia obowiązku niezwłocznego usunięcia odpadów (por. wyrok NSA z dnia 27 listopada 2018 r., II OSK 2917/16). Nie można więc wykluczyć, że oprócz posiadacza odpadów status strony w takim postępowaniu będą również posiadały inne podmioty (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 21 lutego 2019 r., II SA/Łd 1138/18). Sąd wskazał, że z regulacji art. 16 i art. 18 uoo wynika, iż wszystkie podmioty na których życie lub zdrowie mogą negatywnie oddziaływać działania podejmowane przez posiadacza odpadów, polegające również na składowaniu odpadów, mają interes prawny w nakazaniu usunięcia tych odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, o czym stanowi art. 26 uoo (por. wyrok NSA z dnia 16 maja 2019 r., II OSK 1642). W związku z powyższym dla ustalenia legitymacji procesowej skarżących Sąd uznał za konieczne ustalenie wpływu odpadów znajdujących się na działce [...] na życie i zdrowie właścicieli sąsiednich nieruchomości, w tym - skarżących E.S. i P.G..

Organ rozpoznający sprawę po uchyleniu przez Sąd decyzji z dnia [...] czerwca 2020 r. o umorzeniu o postępowania odwoławczego oraz Sąd rozpoznający obecnie niniejszą sprawę, na podstawie art. 153 p.p.s.s., są związani oceną prawną oraz wskazaniami wynikającymi z w.w. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp.

Kierując się wytycznymi zawartymi w przytoczonym powyższej wyroku organ II instancji przeprowadził postępowanie uzupełniające w celu ustalenia, czy odpady zlokalizowane na działce nr [...] oddziaływują negatywnie na życie lub zdrowie właścicieli nieruchomości sąsiednich, w tym działki nr [...], która stanowi współwłasność skarżących E.S. i P.G.. W tym celu organ uzupełnił materiał dowodowy sprawy poprzez włączenie do akt sprawy materiał dowodowy zgormadzony w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym przez Prokuratora Rejowego sygn. akt [...] w przedmiocie nielegalnego składowania odpadów na działce nr [...]. Włączony do akt administracyjnych sprawy materiał dowodowy obejmował protokoły przesłuchań świadków (mieszkańców wsi [...]) oraz opinię sporządzoną przez biegłego sądowego z zakresu ochrony środowiska - E.B..

Przyjęty przez organ sposób procedowania należy ocenić jako prawidłowy. Zgodnie z art. 75 § 1 kpa jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. W myśl art. 76 § 1 kpa dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone.

Zdaniem Sądu, nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 75 § 1 i 77 § 1 k.p.a. polegający na nieprzeprowadzeniu wszystkich niezbędnych dowodów. Istotne okoliczności w sprawie zostały już bowiem udowodnione za pomocą innych dowodów. Materiał zgromadzony w postępowaniu karnym stanowił spójną i logiczną całość, pozwalającą na uznanie go za wiarygodny, a zeznania świadków zostały złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej i w ocenie organu były wiarygodne. Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że prawidłowo odstąpiono od ponownego wzywania i przesłuchiwania świadków, którzy złożyli już zeznania oraz ponownego przesłuchania biegłego. W aktach sprawy administracyjnej znajduje się sporządzona w postępowaniu karnym opinia biegłego z dnia [...] kwietnia 2020 r., uzupełniająca opinia biegłego z dnia [...] lutego 2021 r. oraz protokół przesłuchania w charakterze biegłego z dnia [...] kwietnia 2021 r. W opinii z dnia [...] kwietnia 2020 r. biegły stwierdził, że w trakcie wizji nie stwierdził na terenie posesji materiałów stanowiących odpady niebezpieczne (np.. produkty ropopochodne, azbest, pestycydy etc.), które mogłyby stanowić zagrożenie, w tym znacznych rozmiarów dla przyrody ożywionej oraz jej składników gleby, powietrza, człowieka i zwierząt. W trakcie wizji biegły zwrócił uwagę na stan fizyczny i parametry biologiczne wody powierzchniowej, znajdującej się w zbiorniku porośniętym roślinnością. Biegły stwierdził, że występująca roślinność oraz jej stan i rozwój przekonuje, że woda - jako jeden z najszybciej podlegających degradacji elementów - nie budzi obaw pod względem organoleptycznym (wygląd, woń). Występujący grzybień biały na powierzchni lustra wody potwierdza korzystny przyrodniczo skład chemiczny i właściwości fizyczne wody. Analiza chemiczna gleby i wody wykazała niewielkie zawartości metali ciężkich (Cu, Ni, Pb, Zn, Cd, Cr). Wielkości te nie są zagrażające środowisku naturalnemu, ale wydaje się że mogą pochodzić ze źródeł technologicznych np. kruszywa przywiezionego do utwardzenia dróg z "Polskiej Miedzi", której kruszywa z pieców szybowych są wykorzystywane od lat do tego celu. Dalej biegły stwierdził, że odpady znajdujące się na pryzmach na działce nr [...] z uwagi na właściwości chemiczne i fizyczne nie mają charakteru odpadów niebezpiecznych i przez to nie stwarzają zagrożenia dla środowiska przyrodniczego. Odpady mają praktyczne zastosowanie przez człowieka i nie stanowią zagrożenia dla człowieka. Powyższe stanowisko biegły podtrzymał w opinii uzupełniającej z dnia [...] lutego 2021 r. Przesłuchany w charakterze biegłego w dniu [...] kwietnia 2021 r. biegły wyjaśnił również, że kamień – kruszywo przemysłowe hutnicze nie jest uznawany jako odpad wprost niebezpieczny, ale kruszywo podlega zagospodarowaniu według ściśle określonych procedur, na budowę dróg, autostrad, placów. Pośrednio są to materiały niebezpieczne ponieważ zawierają w swym składzie pozostałości metali ciężkich, takich jak m.in. cynk, ołów, ale mając na uwadze wyniki badań labolatoryjnych pobranych próbek z terenu tej nieruchomości, biegły stwierdził, że na tej nieruchomości nie doszło, ani nie mogło dojść do zagrożenia życia lub zdrowia człowieka, nie doszło, ani nie mogło dojść do spowodowania obniżenia jakości wody, powietrza lub powierzchni ziemi lut też zniszczenia w świecie roślinnym lub zwierzęcym.

Treść opinii oraz zeznań biegłego koresponduje w całości z zeznaniami świadków. Trzeba zwrócić uwagę na szczególny charakter dowodu z opinii biegłego, która zawiera wiadomości specjalne. Zgodnie z art. 84 § 1 k.p.a. dowód z opinii biegłego może być przeprowadzony, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne. Chodzi zatem o przypadki, gdy do rozstrzygnięcia sprawy potrzebna jest szczególna wiedza z jakiejś dziedziny, przedmiotem opinii są okoliczności dotyczące stanu faktycznego sprawy. Biegły nie ustala faktów mających znaczenie dla sprawy, ale udziela organowi informacji specjalnych (opartych o posiadaną specjalistyczną wiedzę) dotyczących tych okoliczności faktycznych, udziela wyjaśnień koniecznych do rozstrzygnięcia sprawy. Opinia biegłego ułatwia zatem ocenę zebranego materiału dowodowego, gdy są do tego potrzebne wiadomości specjalne (por. I OSK 2858/18).

W okolicznościach danej sprawy zasadne zatem było stanowisko organu odwoławczego, że odpady zgromadzone na działce nr [...] nie mogą negatywnie oddziaływać na życie i zdrowie skarżących, jako właścicieli nieruchomości sąsiedniej.

Akta sprawy wskazują, że w toku postępowania skarżący nie podważyli skutecznie wiarygodności zebranego w sprawie materiału dowodowego. Zarzut dotyczący prawidłowości pobrania do badań próbek wody i gleby z działki [...] w żaden sposób nie został uprawdopodobniony, ponadto treść opinii biegłego wskazuje, że jej wnioski zostały sformułowane również w oparciu o wizję lokalną przeprowadzoną przez biegłego. Nadto, podważenie prawidłowości ustaleń zawartych w opinii biegłego mogło nastąpić poprzez przedstawienie dowodu na okoliczność przeciwną, czego w sprawie nie uczyniono.

W tym stanie sprawy, wobec treści materiału dowodowego stanowisko organu który uznał, że prowadzenie dalszych czynności procesowych jest zbędne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności danej sprawy znajduje oparcie w art. 78 i art. 80 kpa.

Podsumowując powyższe wskazać należy, że w toku przedmiotowego postępowania nie wykazano, aby odpady zgromadzona na działce nr [...] miały negatywny wpływ na zdrowie lub życie właścicieli sąsiedniej nieruchomości, czyli skarżących E.S. i P.G.. Powyższe oznacza, że brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżący posiadają interes prawny - określony na podstawie art. 28 kpa - w uczestniczeniu w postępowaniu na prawach strony.

W tych okolicznościach sprawy rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji należy ocenić jako zgodne z prawem.

+ Z tych względów na podstawie art. 151 p,p.s.a. skarga została oddalona.