Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1348/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-10-26 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 par. 2,  art. 260
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Cieloch po rozpoznaniu w dniu 26 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W.G. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skarg Przedsiębiorstwa "J" sp. z o.o. w J. i W.G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 9 maja 2011 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za grudzień 2005 r. na skutek sprzeciwu od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 2 kwietnia 2012 r., sygn. akt I SA/Kr 1348/11 postanawia: oddalić wniosek.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 23 listopada 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargi Przedsiębiorstwa "J" Sp. z o.o. w J. i W.G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 9 maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za grudzień 2005 r.

Wraz ze skargą kasacyjną na ww. postanowienie W.G. (dalej: skarżący) wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych. Na uzasadnienie wniosku skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną (ur. 1950) oraz synem (ur. 1974 r.), jego żoną (ur. 1975 r.) oraz wnukami (ur. 2004 i 2008 r.). Na miesięczne dochody gospodarstwa składają się: emerytura skarżącego (2.567 zł), jego żony (1.207 zł) oraz wynagrodzenie synowej (1.032 zł). Syn skarżącego nie pracuje od upadku jego przedsiębiorstwa (ok. 5 lat temu), obecnie starając się o przekwalifikowanie. Skarżący i jego małżonka pozostają w rozdzielności majątkowej - żona skarżącego posiada działkę o pow. ok. 40ha (grunt orny). Innego majątku nie posiadają. Skarżący oświadczył iż nie zna sytuacji majątkowej synowej, a syn skarżącego i jego żona pozostają w rozdzielności majątkowej. Według skarżącego, na miesięczne koszty utrzymania jego gospodarstwa domowego składają się: 300 zł za energię elektryczną, 150 zł za wodę i ścieki, 3000 zł za opał, 430 zł za środki lecznicze, 170 zł opłat za telefon i telewizję, 30 zł za wywóz śmieci, 20 zł tytułem podatku, koszty żywności i ubrania oraz środki czystości - ok. 600 zł na osobę. Ponadto skarżący spłaca kredyt z ratą w wys. 990 zł.

Postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2012 r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Od powyższego orzeczenia Referendarza sądowego wnioskodawca wniósł sprzeciw, podtrzymując żądanie zwolnienia go od kosztów sądowych.

Zarządzeniem z dnia 21 czerwca 2012 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez:

- przedstawienie informacji o dochodach skarżącego i wszystkich osobach pozostających ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym (zarobki lub inne, z których rodzina się utrzymuje) oraz o uzyskanych kredytach i pożyczkach, przedłożenie dowodu przelewu/przekazu emerytury skarżącego i jego małżonki, a także zaświadczenia wystawionego przez zakład pracy o rzeczywistej wysokości wynagrodzenia M.G., a także przedstawienie zeznań podatkowych za rok 2011 skarżącego i wszystkich członków jego rodziny, którzy składali takie zeznania;

- przedłożenie wyciągów z rachunków bankowych i lokat bankowych skarżącego i członków jego rodziny, obrazujących historię rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz stan obecny;

- udokumentowanie miesięcznych wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym skarżącego, w szczególności przedstawienie kopii faktur i rachunków za media za ostatni okres rozliczeniowy, a także innych związanych z codziennym utrzymaniem rodziny (w tym podanie szacunkowej wysokości wydatków na żywność, lekarstwa, odzież itd.), dotyczących wszystkich domowników;

- przestawienie informacji o sytuacji mieszkaniowej skarżącego, w szczególności podanie, gdzie mieszka skarżący i jego rodzina, czyją własnością jest mieszkanie (lokal, dom) w którym zamieszkują, a ponadto przedstawienie spisu nieruchomości będących własnością skarżącego lub członków jego rodziny;

- wskazanie, czy i w jakim zakresie skarżący lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, korzystają z pomocy społecznej - w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy,

W odpowiedzi na wezwanie do Sądu wpłynęło niepodpisane wpierw pismo (nadane 10 lipca 2012 r.), które po wezwaniu pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpatrzenia, ostatecznie opatrzono podpisem skarżącego (pismem nadanym w dniu 4 września 2012 r,). Z treści pisma wynika, że skarżący przebywa aktualnie w szpitalu i nie jest w stanie przedstawić żądanej dokumentacji, a w związku z nieobecnością ordynatora nie wystawiono mu zaświadczenia o pobycie w szpitalu.

W konsekwencji wniesiono o rozpoznanie wniosku w oparciu o przedstawione materiały albo przedłużenie terminu na złożenie dokumentacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., póz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).

W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Z wniosku skarżącego jednoznacznie wynika, iż wnosi on o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że prawo pomocy stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W konsekwencji przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty, powinny uzasadniać jego żądanie. Oznacza to, iż na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa, przy czym do Sądu należy ocena tych dowodów w świetle spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy. Stwierdzenie przez Sąd sprzeczności w składanych przez stronę wyjaśnieniach oraz przedkładanych dokumentach, a następnie powzięcie uzasadnionych wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawcy nie

pozwalają na przeniesienie na budżet państwa kosztów sądowych obciążających podatnika.

W świetle przytoczonej regulacji oraz powyższych uwag, Sąd uznał, iż okoliczności przedstawione przez skarżącego nie uzasadniają przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Analiza akt sprawy w konfrontacji z twierdzeniami strony i wskazywanymi przez nią okolicznościami nasuwa wątpliwości dotyczące sytuacji finansowej w jakiej znajduje się wnioskodawca, których istnienie przesądza o odmowie przyznania prawa pomocy, a to mając na względzie spoczywający na skarżącym ciężar dowodowy w tym zakresie. To bowiem strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Strona powinna więc należycie uzasadnić i udokumentować okoliczności, na które powołuje się we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Pochodzące od niej informacje powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. Jeżeli zawarte we wniosku dane okażą się niewystarczające lub budzą wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe informacje lub dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Możliwość wezwania daje Sądowi przepis art. 255 p.p.s.a. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 15 marca 2012 r. (sygn. akt II FZ 175/12, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl) konstrukcja tego przepisu zakłada obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem. Niedopełnienie tego obowiązku może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w rozumieniu art. 246 p.p.s.a. Jest to bowiem rodzaj dodatkowego postępowania dowodowego, w którym Sąd daje szansę na uzupełnienie wniosku, przez co ma możliwość ustalenia w sposób pełny i klarowny stanu majątkowego wnioskodawcy.

W niniejszej sprawie Sąd skorzystał z możliwości uregulowanej w art. 255 p.p.s.a., wzywając skarżącego do przedłożenia szczegółowo wymienionej dokumentacji. W odpowiedzi na to wezwanie do Sądu wpłynęło pismo (początkowo niepodpisane przez skarżącego), w którym podano, że z powodu pobytu w szpitalu skarżący nie jest w stanie zadośćuczynić wezwaniu sądu, a jednocześnie nie ma możliwości przedstawienia zaświadczenia lekarskiego dokumentującego pobyt w szpitalu z powodu nieobecności ordynatora. Także przy uzupełnieniu pisma o swój

podpis, co faktycznie spowodowało przedłużenie terminu o dwa miesiące, skarżący nie przedstawił jakichkolwiek danych pozwalających na zbadanie jego sytuacji materialnej.

Skoro strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej przez Sąd dokumentacji, do dostarczenia której została zobowiązana na podstawie art. 255 p.p.s.a., powinna liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniających przyznanie prawa pomocy.

W oparciu o sam tylko wniosek skarżącego brak jest choćby możliwości poczynienia jakichkolwiek ustaleń odnośnie do sytuacji mieszkaniowej skarżącego. Dodatkowo, po zsumowaniu dochodów gospodarstwa domowego skarżącego i przeciwstawieniu ich wymienionym we wniosku wydatkom okazuje się, że do utrzymania rodziny brakowałoby jeszcze aż tysiąca złotych. Tymczasem, w świetle treści wniosku skarżący, jego żona i syn nie posiadają żadnych oszczędności, a przy tym skarżący nie ma szczegółowych informacji na temat sytuacji finansowej synowej. Trudno w konsekwencji zrozumieć w jaki sposób rodzinie udaje się pokryć tak znaczny niedobór w budżecie domowym. Dokonując oceny możliwości płatniczych strony należy zaś przecież przeprowadzić swoistą symulację finansową określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem posiadanych środków trwałych i oszczędności.

Zrekonstruowana w oparciu o przedstawione przez skarżącego twierdzenia sytuacja majątkowa jawi się zatem w sposób oczywisty jako wyrwana ze znacznie szerszego kontekstu i nie pozwala na realną jej ocenę z punktu widzenia regulacji przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.