Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 206/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2005-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędzia WSA Asesor WSA Protokolant Tadeusz Lipiński Marzenna Glabas Bogusław Jażdżyk (spr.) Michał Sankowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2005 r. sprawy ze skargi W. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zasiłku stałego I uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją z "[...]" Nr "[...]" Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej zmienił decyzję własną z "[...]"września 2004r. Nr "[...]" w punkcie l w ten sposób, że przyznany tą decyzją W. T. zasiłek stały na okres od l września 2004r. do 28 lutego 2005r. w kwocie 93,71zł miesięcznie zwiększył do kwoty 116,21zł. Określono również, iż wyrównanie zasiłku należnego za wrzesień 2004r. nastąpi w październiku 2004r. W uzasadnieniu organ I instancji podał, iż zmiana przyznanego świadczenia związana jest ze zmianą sytuacji dochodowej rodziny jaka nastąpiła w sierpniu 2004r.

Od decyzji z "[...]" odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniósł W. T. W odwołaniu podniósł, iż organ I instancji błędnie przyjął, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe ze swoją byłą żoną. Odwołujący się przyznał, iż wprawdzie zajmuje wspólny z byłą żoną lokal mieszkalny, ale nie utrzymuje się z dochodów byłej żony i nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego. Z przyznanego zasiłku stałego nie jest w stanie partycypować w kosztach utrzymania mieszkania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z "[...]"stycznia 2005r. Nr "[...]" utrzymało w mocy decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, iż z akt sprawy wynika, że odwołujący się prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z byłą żoną oraz synami A. i B. Fakt ten potwierdza złożony w dniu 29 września 2004r. przez W. T. wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego, z którego wynika, iż odwołujący się jest współwłaścicielem mieszkania, w którym zamieszkuje wraz z byłą żoną i z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Łączny dochód rodziny to kwota 799,17zł na który składają się renta żony oraz dodatek mieszkaniowy. Organ odwoławczy argumentował, iż rodzina to osoby spokrewnione lub nie spokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. W przypadku, gdy prawo do zasiłku stałego nabywa osoba pozostająca w rodzinie wysokość zasiłku ustala się jako różnicę między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie, które wynosi 316zł, a dochodem na osobę w rodzinie.

W skardze do sądu administracyjnego W. T. wskazał, iż w 1999r. wyprowadził się z domu, a w 2002r. jego małżeństwo zostało rozwiązane przez rozwód. Po pięciu latach wrócił do domu, gdyż nie posiadał innego miejsca zamieszkania. W mieszkaniu w którym obecnie przebywa, posiada jedynie swój fotel do spania i żyje na własny rachunek. Obecnie nic go także nie łączy z byłą żoną. Skarżący argumentował, iż przyznany mu zasiłek stały nie wystarcza na zaspokojenie jego podstawowych potrzeb życiowych. Wysokość zasiłku w grudniu 2004r i styczniu 2005r. została jeszcze obniżona ze względu na podjęcie pracy dorywczej w grudniu 2004r. przez synów skarżącego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Sąd kontroluje zaskarżone decyzje pod kątem ich zgodności z prawem. Zatem usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko w przypadku, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organ naruszył prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § l pkt l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270). Zgodnie natomiast z art. 134 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z przepisu tego wynika, że sąd rozpatrując sprawę we wskazanych granicach obowiązany jest zbadać z urzędu, czy wydana decyzja nie narusza prawa i została oparta na obowiązujących przepisach prawnych. Sąd obowiązany jest uchylić zaskarżoną decyzję m. in. w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania, jeżeli naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sporną kwestią w niniejszej sprawie było, czy skarżący winien zostać uznany przez organy orzekające za osobę samotnie gospodarującą, czy też za osobę pozostającą w rodzinie. Stosownie do treści art. 6 pkt 10 ustawy z 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, póz. 593 ze zm.) przez osobę samotnie gospodarującą należy rozumieć - osobę prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe. Rodzina zaś zgodnie z art. 6 pkt 14 ustawy to osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Z akt administracyjnych wynika, iż organy orzekające w niniejszej sprawie uznały, iż skarżący jest osobą w rodzinie w rozumieniu art. 8 ust. l pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, przyjmując dla obliczenia wysokości zasiłku stałego "kryterium dochodowe na osobę w rodzinie" określone tym przepisem. Członkami rodziny poza skarżącym są była żona oraz dwójka ich dzieci. W ocenie Sądu prawidłowe jest stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji, że W. T. jest osobą pozostającą w rodzinie i prowadzi z nią wspólne gospodarstwo domowe. Taki stan rzeczy potwierdza podpisana w dniu 6 września 2005r. przez skarżącego aktualizacja wywiadu środowiskowego (karta "[...]" akt administracyjnych), z której wynika, iż prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z byłą żoną i synami. Z aktualizacji wywiadu wynika ponadto, iż skarżący przyjeżdżał do domu na przepustki ze szpitala celem pomocy rodzinie w wymianie okna. Podobnie w oświadczeniach złożonych w dniu 6 września 2004r. ("[...]" akt administracyjnych) oraz w dniu 5 października 2004r. ("[...]" akt administracyjnych) skarżący potwierdza, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wskazując w drugim z oświadczeń, że część kwoty uzyskiwanej z zasiłku celowego przyznanego w miesiącu sierpniu przeznaczył na żywność dla członków rodziny. Także z aktualizacji wywiadu przeprowadzonej w dniu 5 października 2004r. ("[...]" akt administracyjnych) wynika, iż skarżący utrzymuje się z renty byłej żony. Wreszcie wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego ("[...]" akt administracyjnych) wskazuje, iż skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Należy także pokreślić, iż oświadczenie byłej żony skarżącego D. T. z 24 września 2004r. potwierdzające, że od l września 2004r. przestała ona utrzymywać swojego męża zostało przez nią cofnięte oświadczeniem z dnia 29 września 2005r., w którym D. T. pokreśliła, iż do podpisania pierwszego z oświadczeń została zmuszona przez W. T. oraz jednego z jej synów. Powyższe fakty wskazują, iż W. T. w trakcie przeprowadzonego postępowania nie był osobą samotnie gospodarującą, lecz spełniał przesłanki by być uznanym za osobę pozostającą w rodzime w rozumieniu art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej. Należy bowiem uznać, iż skarżący pozostał w faktycznym związku z pozostałymi członkami rodziny, wspólnie z nimi zamieszkując i prowadząc gospodarstwo domowe.

Sąd nie podziela natomiast stanowiska organów, iż do dochodu rodziny w niniejszej sprawie należy wliczać zasiłek celowy w kwocie 30 zł, przyznany na opłatę za dowód osobisty. Art. 8 ust. l pkt 2 stanowi, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 316 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie". Za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób (art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej). Do dochodu ustalonego w myśl ust. 3 nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego oraz wartości świadczeń w naturze (art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej). Z decyzji organu I instancji nie wynika jakie przychody zostały wliczone w dochód rodziny. Natomiast decyzja Kolegium wskazuje, iż do dochodu wliczono rentę D. T. oraz dodatek mieszkaniowy, co dało łącznie dochód w kwocie 799,17zł. Tymczasem na dochód w tejże kwocie jak wskazują akta administracyjne ("[...]"akt administracyjnych) składa się oprócz renty i dodatku mieszkaniowego także zasiłek celowy wypłacony we wrześniu 2004r. w wysokości 30zł, który został przyznany decyzją z "[...]"września 2004r. ("[...]"akt administracyjnych) z przeznaczeniem na opłatę za dowód osobisty dla syna skarżącego. W ocenie sądu zasiłek ten ma charakter świadczenia jednorazowego i nie powinien on wobec dyspozycji art. 8 ust. 4 ustawy wejść w skład dochodu rodziny. Charakteru tego świadczenia nie zmienia fakt, iż podobny zasiłek został przyznany decyzją organu I instancji z "[...]"sierpnia 2004r. ("[...]"akt administracyjnych) w miesiącu sierpniu z przeznaczeniem na zakup żywności oraz lekarstw.

Ponadto organy w swych decyzjach winny w sposób nie budzący wątpliwości wskazać co dokładnie stanowi dochód rodziny. Dochód rodziny jest bowiem podstawowym elementem wpływających na wysokość przyznanego świadczenia. Z akt administracyjnych nie wynika także co spowodowało zmianę sytuacji dochodowej rodziny w miesiącu sierpniu 2004r., która była podstawą zmiany decyzji organu I instancji z "[...]"września 2004r., przyznającej na rzecz skarżącego zasiłek stały. Nie wyjaśnia tej kwestii także zaskarżona decyzja Kolegium. Za zmianę takiej sytuacji nie sposób przyjąć zaprzestanie świadczenia pracy przez synów skarżącego, skoro z akt administracyjnych wynika, iż wykonywali oni pracę bez umowy i pomimo świadczenia pracy nie otrzymali za nią wynagrodzenia. Brak wyliczenia składników dochodu z podaniem ich wysokości w decyzji przyznającej zasiłek stały stanowi naruszenie art. 107 ust. 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, które to naruszenie może mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu będzie ustalenie wysokości zasiłku stałego bez wliczania do dochodu rodziny świadczeń jednorazowych z pomocy społecznej. O ile nastąpiła zmiana sytuacji dochodowej rodziny w postaci utraty dochodów z tytułu wynagrodzenia synów skarżącego, to w decyzji organ winien wskazać dokładnie w jakim okresie i w jakiej wysokości dochody te zostały utracone.

W tym stanie rzeczy w oparciu o art. 145 § l pkt l lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270) Sąd orzekł jak w sentencji wyroku oraz z mocy art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.