Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 396/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2022-03-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1pkt 1, 2 lit a
journal: Dz.U. 2019 poz 1505
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 227 poz 69 art. 7 ust. 1, 3,
law: Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu  Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich  oraz zasady wzajemnej zgodności.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec (spr.) Sędzia WSA Ewa Rojek Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Adamczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 marca 2022 r. sprawy ze skargi N. J. w K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa w K. (Dyrektor) decyzją z 21 [...] r.

nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. (Kierownik) z [...] r. nr [...] w sprawie ustalenia N. J. w K. (dalej: spółce) kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za lata 2017-2018 w łącznej wysokości 25.766,52 zł.

Dyrektor wyjaśnił, że spółka złożyła wnioski o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na lata 2017 i 2018. W dniu 20 października 2017 r. stronie została wypłacona zaliczka na poczet płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017 w łącznej wysokości 12.905,02 zł, a w dniu 31 października 2018 r. zaliczka na poczet płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018 w łącznej wysokości 12.861,50 zł.

Następnie K. zawiesił z urzędu postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017 i 2018. Podstawą tego były ustalenia, w wyniku których K. decyzją nr [...] z [...] r. odmówił spółce przyznania pomocy na zalesianie, stwierdzając stworzenie sztucznych warunków. Następnie w skutek postępowania odwoławczego, Dyrektor decyzją nr [...] z [...] r. utrzymał w mocy ww. decyzję organu pierwszej instancji.

Po podjęciu zawieszonych postępowań organ włączył do postępowania szereg dowodów, wymienionych w decyzji. W dniu [...] r. K. decyzjami nr [...] i nr [...] odmówił przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017 i 2018. Od przedmiotowych decyzji strona wniosła odwołania.

Następnie K. ww. decyzją z [...] r. ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności. Utrzymując w mocy tą decyzję Dyrektor podniósł, że wypłacone wnioskodawcy środki publiczne za lata 2017-2018 pochodzą ze środków z Europejskiego Funduszu Rolnego Gwarancji oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie, tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a/ ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2019 r., poz. 1505, t.j.) dalej "ustawa o Agencji". Przepis ten przewiduje wydanie decyzji w razie dokonania nienależnej lub nadmiernej wypłaty rodzajowo określonych środków publicznych. Następnie organ powołał art. 7 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014, str. 69, ze zm.) i wyjaśnił, że określenie "nienależne" odnosi się nie tylko do sytuacji, w której akt stanowiący podstawę prawną przyznania płatności zostanie następnie wyeliminowany z obrotu prawnego na podstawie regulacji krajowych (Kpa), ale także do sytuacji, gdy nie zachodziły okoliczności uzasadniające udzielenie płatności na gruncie regulacji unijnych. Przyjmując zatem, że stosowne regulacje wspólnotowe przewidywały przyznanie płatności w wysokości określonej w zależności od zadeklarowanej powierzchni posiadanych gruntów rolnych, a jednocześnie normowały również przypadki, w których płatności nie przyznaje się wskutek stwierdzonych nieprawidłowości we wniosku, to ich przyznanie i wypłacenie rolnikowi wbrew tym unormowaniom powoduje, że są one nienależne.

Analiza całości dokumentacji związanej z ubieganiem się o płatności obszarowe na lata 2017-2018 przez wszystkie powiązane podmioty, tj. I. N., spółki jawne [...] 1 [...], [...] 2 [...] i [...] 3 [...] wykazała, że N. J. stanowiła element łańcucha wzajemnych powiązań osobowych, organizacyjnych, własnościowych i finansowych świadczących o stworzeniu sztucznych warunków. Dopiero taka ponadstandardowa weryfikacja wszystkich podmiotów związanych ze spółką [...] 1 [...] za poszczególne lata wstecz i zbadanie tych wzajemnych powiązań pozwoliło na odkrycie, że pomiędzy tymi powiązanymi osobami doszło do skoordynowanych działań ukierunkowanych na pozyskanie płatności większych niż te, które otrzymałaby I. N., gdyby sama składała jeden wniosek na całość gospodarstwa. Takie podzielenie gospodarstwa pozwoliło na ominięcie przepisu zawartego w art. 14 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dał podstawy do przyjęcia, że [...] 1 [...] sp.j. wspólnie z I. N., [...] 2 [...] sp.j. i [...] 3 [...] sp.j. stworzyła sztuczne warunki. Osiągnięty cel, tj. pozyskanie dodatkowych korzyści sprzecznie z celami systemu wsparcia bezpośredniego - oznacza, że w dacie złożenia wniosku o pomoc na rok 2017 i 2018, wsparcie nie powinno zostać przyznane [...] 1 [...] sp.j.

Weryfikacja wniosku o przyznanie pomocy zalesieniowej spółki, jak również innych wniosków złożonych do Kierownika wykazała istniejące powiązania osobowe pomiędzy spółkami i podejmującym działalność gospodarczą. Zachodzące powiązania w zakresie kapitałowym, termin założenia spółek będących wnioskodawcami oraz datę rozpoczęcia działalności gospodarczej dały podstawę do stwierdzenia, że zachodzą uzasadnione podstawy do twierdzenia, że małżonkowie [...] stworzyli sztuczne warunki uzyskania pomocy, poprzez chęć przysporzenia na rzecz utworzonych spółek i podejmującego działalność gospodarczą wielokrotności maksymalnego limitu pomocy przysługującemu jednemu beneficjentowi.

Stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności, mieszczące się w pojęciu nieprawidłowości, pociąga konieczność zwrotu przyznanych w formie zaliczki płatności, jako płatności nienależnych. Z sytuacją, w której dochodzi do nienależnego pobrania środków przyznanych w ramach płatności bezpośrednich, mamy do czynienia nie tylko wówczas, gdy pomoc zostaje przyznana i wypłacona na podstawie decyzji, która została wyeliminowana z porządku prawnego, ale także wtedy, gdy zostanie wypłacona zaliczka na poczet płatności, a finalnie płatności zostaną odmówione, co miało miejsce w niniejszej sprawie.

Z uwagi na stosowanie zasad modulacji, w przypadku złożenia jednego wniosku o przyznanie płatności przez I. N. jako osobę fizyczną, obejmującego wszystkie grunty podzielone między utworzone spółki: N. J., [...] 2 [...] Spółka jawna, [...] 3 [...] Spółka jawna oraz I. N., otrzymane płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego zostałyby wypłacone w niższej wysokości, aniżeli w sytuacji, gdy wnioski takie zostały złożone odrębnie przez każdy z ww. podmiotów.

Wypłacenie zaliczek nie wynikało z błędu organu, bowiem w dniu ich wypłaty organ I instancji nie posiadał wiedzy o tym, że strona stworzyła sztuczne warunki otrzymania płatności. Nie znał stanu faktycznego i działań podjętych przez małżonków [...], które miały na celu wyłudzenie płatności poprzez stworzenie sztucznych warunków. Poprzez wykreowanie sztucznych warunków otrzymania płatności strona wprowadziła Kierownika w błąd, co spowodowało wypłatę zaliczki na poczet przyszłych płatności, które finalnie okazały się być nienależnie przyznane. Kwota zaliczki w wysokości 25.766,52 zł jest płatnością nienależną w rozumieniu art. 7 ust. 1 Rozporządzenia (UE) Nr 809/2014.

Na powyższą decyzję spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji

i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zarzuciła:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. § 7 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 z dnia 19 marca 2009 roku (dalej jako: rozporządzenie zalesieniowe) poprzez uznanie, że w niniejszej sprawie doszło do przekroczenia limitu zalesieniowego, podczas gdy w postępowaniach o udzielenie pomocy na zalesianie uczestniczyły odrębne od siebie podmioty;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 26 § 2 k.s.h. poprzez jego niezastosowanie, skutkujące błędnym ustaleniu stanu faktycznego poprzez uznanie, że I. N. na dzień składania wniosku o zalesienie była wspólnikiem [...] 1 [...] Sp. j., podczas, gdy na dzień składania wniosku wspólnikami spółki [...] 1 [...] Sp. j. byli P. N. i W. N., podobnie jak na dzień składania wniosku o płatność,

3. naruszenie art. 365 §1 k.p.c.a. poprzez kwestionowanie rozstrzygnięć sądów powszechnych i czynienie odmiennych ustaleń od rozstrzygnięć sądowych skutkującą twierdzeniem, że organ nie uznaje złożonych zmian w zakresie zmiany wspólników pomimo, że zmiany te zostały zarejestrowane przez sąd powszechny, a organ administracji jest związany rozstrzygnięciem sądu powszechnego i nie może czynić innych ustaleń;

4. naruszenie art. 107 § pkt 4 k.p.a. poprzez brak wskazania w podstawie prawnej decyzji art. 60 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania Wspólnej Polityki Rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 352/78, (WE) Nr 165/94, (WE) Nr 2799/98, (WE) Nr 814/2000, (WE) Nr 1290/2005 i (WE) Nr 485/2008 pomimo, że organ w treści uzasadnienia powołuje się na ten przepis;

5. naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 4 § 1 rozporządzenia zalesieniowego w zw. z art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. poprzez brak jakiegokolwiek wyjaśnienia, dlaczego zdaniem organu skarżący nie spełniał definicji rolnika;

6. naruszenia art. 60 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania Wspólnej Polityki Rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 352/78, (WE) Nr 165/94, (WE) Nr 2799/98, (WE) Nr 814/2000, (WE) Nr 1290/2005 i (WE) Nr 485/2008 poprzez brak rozpoznania wszystkich przesłanek i jedynie ograniczenie się do przesłanek uzasadniających przyjętą z góry tezę organu o stworzeniu sztucznych warunków;

7. naruszenie art. 7 ust. 3 Rozporządzenia Wykonawcze Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 w odniesieniu do Zintegrowanego systemu Zarządzania i Kontroli, Środków Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Zasady Wzajemnej Zgodności poprzez wypłatę zaliczek za 2017 i 2018 rok pomimo, że organ posiadał wiedzę o możliwości wystąpienia sztucznych warunków w sprawie o przyznanie pomocy na zalesienie;

8. niewłaściwą wykładnię praw i obowiązków wynikających z zawarcia umowy quad ussum;

9. mające istotny wpływ na treść decyzji naruszenie przepisów postępowania zawartych w art. 7 i 77 k.p.a. poprzez brak zebrania w sprawie całości materiału dowodowego, którego ocena pozwoliłby ustalić wszystkie okoliczności istotne w sprawie, co w konsekwencji skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego.

W uzasadnieniu spółka, ponad wyżej opisane zarzuty, podniosła, że uzyskała odrębny numer indentyfikacyjny producentów i jakiekolwiek wiązanie spółki z jej wspólnikami jest całkowicie nieuzasadnione. Wywodzenie powiązań kapitałowo - rodzinnych świadczy o całkowitej nieznajomości przez organ specyfiki spółek prawa handlowego i uregulowań w tym zakresie. Spółka spełnia kryteria określone w § 4 ust. 1 dotyczące klasyfikacji rolnika i nie można jej odmówić statusu rolnika. Rozważania dotyczące I. i P. N. nie są uzupełnione o zmiany osobowe, które zaszły w spółce [...]. Zmiany osobowe w spółce zostały uwidocznione w Krajowym Rejestrze Sądowym w dniu 18 stycznia 2021 r., a więc przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Same wystąpienie powiązań kapitałowo-osobowych nie może być jednak podstawą do wydania zaskarżonych decyzji w sprawie. Stwierdzenie, że organ nie uznaje złożonych zmian w zakresie zmiany wspólników potwierdzonych prawomocnym orzeczeniem jest naruszeniem konstytucyjnej zasady działania organów w granicach i na podstawie przepisów prawa.

Dalej spółka wskazała na okoliczności prowadzenia przez spółkę działalności gospodarczej. Zarzuciła, że organ wskazuje, że działania spółki, oceniając przez pryzmat art. 60 Rozporządzenia nr 1306/2013 były niezgodne z celem tego prawodawstwa, jednakże nie wskazuje, co jest celem tegoż prawodawstwa. Przyjęty obowiązek został zrealizowany i obszary zostały zalesione, w sposób właściwy co potwierdziły liczne kontrole.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2021, poz. 137) i art. 134 § 1 ustawy

z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(j.t. Dz.U. z 2022 r., poz. 329), dalej "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym – co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Stan faktyczny sprawy, jako prawidłowo ustalony przez organy przyjęto za podstawę rozważań sądu.

Tryb i warunki ustalania oraz odzyskiwania kwot nienależnie pobranych płatności rolnych reguluje ustawa o Agencji. Zgodnie z art. 29 ust. 1 tej ustawy, ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej,

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Celem postępowania prowadzonego na podstawie powyższego przepisu jest zatem zbadanie: 1) czy doszło do ustalenia i wypłaty rolnikowi środków pochodzących z wymienionych funduszy unijnych lub krajowych nienależnie lub w nadmiernej wysokości, 2) czy istnieje obowiązek ich zwrotu, 3) czy nie wystąpiły przesłanki wykluczające taki zwrot.

Z akt sprawy wynika, że na podstawie wniosków o przyznanie płatności na rok 2017 i 2018 wypłacono skarżącej spółce środki finansowe w łącznej wysokości 25.766,52 zł. Pochodzą one ze środków z Europejskiego Funduszu Rolnego Gwarancji oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie, to jest z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a/ ustawy o Agencji. Zdaniem Sądu, prawidłowe jest stanowisko organu, według którego w kontrolowanej sprawie doszło do wypłaty nienależnych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, wypłaconych w formie zaliczek na ta płatność. Słusznie przy tym podniósł organ, że żądanie zwrotu nienależnie pobranej pomocy nie jest uzależnione od uprzedniego wyeliminowania z obrotu decyzji o przyznaniu płatności. Stosownie bowiem do art. 7 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 określenie "nienależne" odnosi się nie tylko do sytuacji, w której akt stanowiący podstawę prawną przyznania płatności zostanie następnie wyeliminowany z obrotu prawnego na podstawie regulacji krajowych (Kpa), ale także do sytuacji, gdy nie zachodziły okoliczności uzasadniające udzielenie płatności na gruncie regulacji unijnych. Z sytuacją, w której dochodzi do nienależnego pobrania środków przyznanych w ramach działań objętych programem mamy więc do czynienia nie tylko wówczas, gdy pomoc zostaje przyznana i wypłacona na podstawie decyzji, która została wyeliminowana z porządku prawnego, ale także wtedy, gdy organ ustali, że beneficjent dopuścił się nieprawidłowości. Nieprawidłowość zaś, stosownie do art. 1 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach, które są zarządzane przez Wspólnoty, albo poprzez zmniejszenie lub utratę przychodów, które pochodzą ze środków własnych pobieranych bezpośrednio w imieniu Wspólnot, albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem.

W niniejszej sprawie organy prawidłowo przyjęły, że skarżąca dopuściła się nieprawidłowości w powyższym znaczeniu poprzez stworzenie sztucznych warunków. Zgodnie z art. 4 ust 3 Rozporządzenia nr 2988/95 działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 14 listopada 2014 r. II GSK 2576/14 i II GSK 2579/14 (www.orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazał, że ustalenie stworzenia sztucznych warunków gospodarowania odnosi się do działań pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne. Podkreślił, że oceniając tę kwestię [...] się oprzeć nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami. Stworzenie sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności to stworzenie takich warunków, które w określonym stanie faktycznym nie mają żadnego innego racjonalnego uzasadnienia poza uzyskaniem korzystniejszej sytuacji w zakresie płatności od tej, jaką miałby beneficjent, gdyby takich warunków nie stworzył.

Organ poprawnie ustalił, że działania I. N., P. N. i utworzonych przez nich spółek N. 1 N. , [...] 2 N. i [...] 3 [...], zmierzały w istocie do osiągnięcia skutków zakazanych przez prawo – stworzenia sztucznych warunków w celu uzyskania wyższych płatności rolnych. Organy w tym zakresie oceniły, że wskazane osoby i podmioty to jeden rolnik w rozumieniu § 7 rozporządzenia Ministra Rozwoju Rolnictwa z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 153, dalej: rozporządzenia zalesieniowego). Nie prowadziły one samodzielnych, odrębnych działań. Były ściśle powiązane osobowo, organizacyjne i ekonomicznie. Organy ustaliły te powiązania na podstawie weryfikacji wszystkich podmiotów, które jak wykazało postępowanie, były ze sobą ściśle powiązane prawnie i finansowo. Doprowadziło ono do wydania decyzji z 22 stycznia 2021 r. nr 0238-2021-004522, którą K. odmówił spółce pomocy na zalesianie, stwierdzając stworzenie sztucznych warunków. Co istotne, decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora z 16 kwietnia 2021 r. nr 9013-2021-000492.

Wykazane wyżej okoliczności w całokształcie świadczą o sztucznym stworzeniu warunków wymaganych do uzyskania wyższych płatności. Skarżąca spółka wpisana została w konfigurację, której całościowy cel polegał na uzyskaniu maksymalnych korzyści finansowych w różnych schematach pomocowych realizowanych przez ARiMR. Organ wykazał, że złożenie wniosków przez stworzone podmioty, a nie tylko jednego wniosku na całość gospodarstwa przez I. N., pozwoliło na obejście limitów powierzchni uprawnionej do przyznania płatności. Wykreowanie kilku podmiotów bez uzasadnionej przyczyny, które generuje uzyskanie wyższych dopłat, niż gdyby występował o nie jeden rolnik, jednoznacznie wskazuje na świadome dążenie do otrzymania płatności w zawyżonej wysokości.

Zdaniem Sądu, poprawność ustaleń organów oraz analiza zgromadzonego materiału dowodowego zaprzecza zarzutom skargi, że zaskarżoną decyzję wydano w warunkach naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Nie naruszono art. 7 k.p.a. (zasada prawdy obiektywnej i zasada uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli), ani art. 77 k.p.a. (obowiązek zebrania całego materiału dowodowego). Organy podatkowe wyczerpująco zebrały materiał dowodowy w zakresie niezbędnym do wydania zaskarżonej decyzji oraz dokonały jego wszechstronnej i prawidłowej oceny, a przy tym właściwie zastosowały przepisy prawa materialnego i procesowego. Stan faktyczny i prawny sprawy zostały ustalone zgodnie z wymogami zawartymi w k.p.a., zaś dokonana przez organy ocena materiału dowodowego nie wykraczała poza ramy swobodnej oceny dowodów i jako taka, korzysta z ochrony przewidzianej w art. 80 k.p.a. Powyższe ustalenia i dokonana ocena znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego, stosownie do treści art. 107 § 3 k.p.a., przy realizacji zasady przekonywania zawartej w art. 11 k.p.a.

Odnosząc się do zarzutów skargi [...] podkreślić, że znaczna ich część wykracza poza zakres przedmiotowej sprawy. Do tej grupy [...] zarzut naruszenia § 7 i § 4 ust. 1 rozporządzenia zalesieniowego. Materialnoprawne okoliczności związane odmową przyznania pomocy na zalesianie wychodzą poza zakres przedmiotowej sprawy i z tego powodu nie mogą podlegać ocenie przez Sąd w niniejszym postepowaniu. Wymaga bowiem podkreślenia, że przedmiotem sprawy jest ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Wprawdzie w przedmiotowej sprawie organ powołał się na ustalenia z postępowania odmawiającego spółce pomocy na zalesianie, ale uczynił to posiłkowo, jako podłoże do ustalenia, że spółka wraz z I. N. i pozostałymi podmiotami stworzyła sztuczne warunki.

Podobnie [...] ocenić zarzut naruszenia art. 26 § 2 k.s.h. poprzez jego niezastosowanie i błędne ustalenia w zakresie tego, że I. N. na dzień składania wniosku o zalesienie była wspólnikiem skarżącej spółki. Z kolei zarzut naruszenia art. 365 § 1 k.p.c. jest chybiony, ponieważ organ nie rozważał w przedmiotowej sprawie rozstrzygnięć sądów powszechnych. W kontekście ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności nie analizował okoliczności związanych z zawarciem umowy quad ussum, o której skarżąca podniosła w zarzucie 8. skargi.

W podstawach prawnych decyzji nie powołał art. 60 Rozporządzenia nr 1306/2013, ponieważ nie stanowił on podstawy wydania rozstrzygnięcia.

Zdaniem Sądu, skarżąca nie podważyła skutecznie dokonanej przez organy oceny wyżej omówionych kwestii, a nade wszystko nie przedstawiła wniosków dowodowych wskazujących na to, że nie doszło do stworzenia sztucznych warunków. W szczególności cel ten nie mógł być osiągnięty przez forsowanie własnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w oderwaniu od wymowy, kontekstu i wzajemnych relacji dowodów i okoliczności, które legły u podstaw dokonania niewątpliwych, istotnych dla rozstrzygnięcia ustaleń.

Rozstrzygając kwestię zwrotu nienależnie pobranych płatności organ ponadto prawidłowo stwierdził, że w sprawie nie zachodziły przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu płatności. Stosownie do art. 7 ust. 3 Rozporządzenia Nr 809/2014 obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego istotnych dla obliczania przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności. Sąd podziela w tym zakresie stanowisko organu, że zaliczki na płatność wypłacone stronie za lata 2017-2018 nie wynikały z błędu organu, bowiem w dniu wypłaty zaliczek organ I instancji nie posiadał wiedzy o tym, że strona stworzyła sztuczne warunki otrzymania płatności. Okoliczności mogące stanowić podstawę odmowy przyznania płatności zaistniały w 2019 r., kiedy poczyniono ustalenia w sprawie stworzenia sztucznych warunków w postępowaniu dotyczącym przyznania pomocy na zalesianie. Z tych względów nie można przyjąć, że w sprawie miała miejsce pomyłka organu.

W odniesieniu do spornych płatności nie zachodzi również przesłanka odstąpienia, o której mowa w art. 49 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z którym kierownik odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności bezpośrednich w przypadku, gdy kwota płatności jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 106 ust. 3 rozporządzenia nr 1306/2013. W niniejszej sprawie organ prawidłowo ustalił i przedstawił, że każda z kwot nienależnie pobranych zaliczek na płatności za dany rok przekracza kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z ww. przepisami.

Organ prawidłowo również zbadał kwestię przedawnienia obowiązku zwrotu płatności w oparciu o art. 3 ust. 1 i 3 Rozporządzenia Rady (WE, Euroatom) nr 2988/95, wskazując, że okres tego przedawnienia jeszcze nie upłynął.

Podsumowując, w niniejszej sprawie nie można zarzucić organom takiego naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, które mogłoby spowodować uchylenie zaskarżonej decyzji.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.