Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-08-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 235/1
journal: Dz.U. 2020 poz 1320
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.) Sędzia WSA Marzanna Sałuda Protokolant Specjalista Beata Kujawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] r. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej: organ bądź organ odwoławczy) po ponownym, w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 września 2018 r. (sygn. akt III SA/Gl 596/18), rozpatrzeniu odwołania z dnia [...] r. B.G. (dalej: uczestnik) od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w C. (dalej: organ I instancji) z dnia [...] r. nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u ww. choroby zawodowej - orzekł o uchyleniu w całości decyzji I instancji, orzekającej o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u B. G. oraz stwierdził u uczestnika postępowania chorobę zawodową - przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka wym. w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367).

W podstawie prawnej organ powołał art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm.), art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1320) oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 roku w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367).

W uzasadnieniu organ przedstawił stan faktyczny i argumentację prawną. Wskazał, że przedmiotowe postępowanie toczy się ponownie w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach uchylającym decyzję organu z dnia [...] r. utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji. W dotychczasowym postępowaniu organ I instancji decyzją z dnia [...] r. odmówił stwierdzenia choroby zawodowej u uczestniczki, w oparciu o ocenę narażenia zawodowego i orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej: WOMP w K. - Poradni Chorób Zawodowych w S. (orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] r.) oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] r.). Złożyła ona odwołanie od powyższej decyzji, nie zgadzając się z jej treścią i rozstrzygnięciem oraz uważając, iż wykonywana przez nią praca wiązała się z wykonywaniem ruchów monotypowych i stwarzała ryzyko powstania choroby zawodowej w postaci zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.

Za podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie podejrzenia choroby zawodowej organ odwoławczy przyjął warunki, jakie powinny być spełnione do uznania zawodowej etiologii rozpoznanego schorzenia, biorąc pod uwagę definicję choroby zawodowej, określoną w art. 2351 k.p. W przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym wykazano miejsca pracy uczestniczki i ustalono, że pracując w spółce "B" Sp. z o.o. w C. w latach [...] – [...] wykonywała czynności zawodowe powodujące znaczne obciążenie stawów nadgarstkowych. Prace te wymagały wykonywania wielokrotnie powtarzalnych ruchów zginania i prostowania, a także skręcania w stawach nadgarstkowych. Wykonywane ruchy miały cechy monotypii, co stwarzało ryzyko wystąpienia choroby zawodowej w postaci zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.

Jak wskazał organ, uczestniczka była badana w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K.-Poradni Chorób Zawodowych w S.. Z orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...] r., wydanego przez ww. jednostkę orzeczniczą wynika, że badanie ENeG z dnia [...] r. wykazało cechy rozpoczynającego się zespołu cieśni kanału nadgarstka lewego, a z dnia [...] r. - cechy zespołu cieśni nadgarstka prawego. W dniu [...] r. wykonano zabieg odbarczenia nerwu pośrodkowego lewego. W MR kręgosłupa szyjnego z dnia [...] r. uwidoczniono zaawansowane zmiany zwyrodnieniowo. Badanie ENeG z dnia [...] r. wykazało zwolnienie szybkości przewodzenia czuciowego prawego nerwu pośrodkowego z niską amplitudą odpowiedzi oraz prawidłową latencją końcową ruchową. W badaniu przedmiotowym neurologicznym i ortopedycznym nie stwierdzono klinicznych objawów zespołu cieśni nadgarstka. Biorąc pod uwagę powyższe, lekarze orzecznicy WOMP nie znaleźli podstaw do rozpoznania choroby zawodowej obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.

Następnie uczestniczka była badana w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (orzeczenie lekarskie nr [...] z [...] r.) gdzie nie wykazano klinicznych cech neuropatii z ucisku w zakresie nerwu pośrodkowego. Ponadto uwzględniając istnienie u badanej uznanych, pozazawodowych czynników ryzyka zespołu cieśni nadgarstka oraz współistnienie zaawansowanych zmian zwyrodnieniowo- dyskopatycznych kręgosłupa szyjnego, lekarze orzecznicy nie znaleźli podstaw do rozpoznania u badanej co najmniej z wysokim prawdopodobieństwem przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 26 września 2018 r., o sygn. akt. III SA/Gl 596/18 uchylił decyzję [...]PWIS wskazując na nieścisłość w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] r. Z jednej bowiem strony lekarze orzecznicy stanęli na stanowisku, że w chwili badania nie wystąpiły oznaki zespołu cieśni nadgarstka. Równocześnie wskazano jednak, że brak jest podstaw ku temu, aby co najmniej z wysokim prawdopodobieństwem wiązać u wnioskodawczyni zespół cieśni nadgarstka ze sposobem wykonywania przez nią pracy. Sąd uznał, że powyższe wywołuje zastrzeżenia, bowiem albo nie cierpi ona na zespół cieśni nadgarstka i dlatego odmawia się jej stwierdzenia choroby zawodowej, albo jest dotknięta tą chorobą, tyle że nie mającą zawodowej przyczyny i ta właśnie okoliczność jest przyczyną braku stwierdzenia choroby zawodowej. Sąd stwierdził, że zasygnalizowana okoliczność wymaga ponownego zbadania, ponieważ ma istotny wpływ na wynik sprawy.

W ponownym postępowaniu po w/w wyroku organ zwrócił się pismem z dnia [...] r. do IMP i ZŚ w S. z prośbą o wydanie opinii uzupełniającej, która wyjaśni opisaną nieścisłość. W odpowiedzi na powyższe, lekarze wydali opinię uzupełniającą do orzeczenia lekarskiego z dnia [...] r. Podtrzymali oni swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz wyjaśnili, że w trakcie pobytu strony w Instytucie we [...] r. w przedmiotowym badaniu ortopedycznym i neurologicznym nie stwierdzono klinicznych objawów neuropatii z ucisku w zakresie nerwu pośrodkowego obustronnie, o czym napisano w wydanym orzeczeniu lekarskim. Lekarze podkreślili, iż w trakcie diagnostyki prowadzonej w [...] r., w jednostce orzeczniczej I stopnia również nie stwierdzono w badaniu przedmiotowym klinicznych objawów zespołu cieśni nadgarstka. Jednocześnie wyjaśnili, że objawy kliniczne zespołu cieśni nadgarstka stwierdzano u badanej w przeszłości. Podkreślili, że obowiązkiem organu jest zarówno określenie aktualnego stanu faktycznego, jak i odniesienie się do dokumentacji medycznej pacjenta i przebiegu choroby stwierdzanej w przeszłości. Wyjaśnili, że orzecznictwo lekarskie w zakresie chorób zawodowych dopuszcza rozpatrywanie etiologii zawodowej choroby, której objawy zostały obiektywnie udokumentowane w przeszłości, pomimo tego, że aktualnie już nie występują. Dotyczy to m.in. zespołu cieśni nadgarstka. Stwierdzili zatem, że nie widzą żadnych nieścisłości w wydanym orzeczeniu lekarskim. Wyjaśnili, że powodem nierozpoznania choroby zawodowej u badanej nie był brak objawów klinicznych choroby w trakcie hospitalizacji w Instytucie, lecz brak wykazania co najmniej z przeważającym prawdopodo-bieństwem, że to sposób wykonywania pracy przyczynił się do rozwoju stwierdzanego u niej w przeszłości zespołu cieśni nadgarstka i że to właśnie warunki jej pracy zawodowej były czynnikiem dominującym w jego powstaniu. Podnieśli, że za takim stanowiskiem przemawia fakt istnienia u badanej uznanych, pozazawodowych czynników ryzyka zespołu cieśni nadgarstka, wymienionych w wydanym orzeczeniu lekarskim. Uznali również, że nie można pomijać faktu istnienia u badanej przewlekłego zespołu bólowego o charakterze korzeniowym ze strony szyjnego odcinka kręgosłupa na tle zaawansowanych zmian zwyrodnieniowo-dyskopatycznych z konfliktem korzeniowym i rdzeniowym.

[...]PWIS biorąc pod uwagę treść ww. opinii uzupełniającej, przeanalizował ponownie całość zgromadzonego materiału dowodowego, a następnie pismem z dnia [...] r. wniósł o weryfikację orzeczenia lekarskiego jednostki orzeczniczej II stopnia podnosząc fakt, że objawy kliniczne zespołu cieśni nadgarstka stwierdzano u badanej w przeszłości. Zatem skoro uznano za udowodniony fakt wykonywania pracy stwarzającej ryzyko powstania ww. choroby, a objawy kliniczne udokumentowane w przeszłości mogą stanowić podstawę do rozpatrywania etiologii zawodowej, to analiza materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że nieodzowne jest kierowanie się zasadą domniemania prawnego związku przyczynowego pomiędzy wystąpieniem choroby a wykonywaniem pracy w warunkach narażenia na jej powstanie. Stąd organ wniósł o wydanie zweryfikowanego orzeczenia lekarskiego lub jednoznaczne wskazanie konkretnej pozazawodowej przyczyny choroby, jako przeciwdowodu obalającego domniemanie prawne związku przyczynowego schorzenia z wykonywaną pracą.

Lekarze orzecznicy w piśmie z dnia [...] r. poinformowali, iż nie znajdują podstaw do weryfikacji wydanego orzeczenia lekarskiego. Stwierdzili, że w ich ocenie można w omawianym przypadku z wysokim prawdopodobieństwem wskazać inną niż zawodowa etiologię choroby. Wobec powyższego nie ma podstaw do stwierdzenia, że to warunki pracy były czynnikiem dominującym w powstaniu zespołu cieśni nadgarstka. [...]PWIS, mając na względzie konieczność podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, zwrócił się pismem z dnia [...] r. do IMP i ZŚ w S. z prośbą o dodatkową konsultację w Instytucie Medycyny Pracy im. [...] w L.. W opinii Instytutu z dnia [...] r. stwierdzono rozpoczynający się zespół cieśni nadgarstka lewego i zespół cieśni nadgarstka prawego oraz hipercholesterolemię, a także ustalono rozpoznanie przebytego leczenia operacyjnego z powodu zespołu cieśni nadgarstka lewego i zespół cieśni w obrębie nadgarstka prawego. Stwierdzono, że u badanej występuje zespół cieśni nadgarstka, co najmniej od [...] r. Dodatkowo, w dostępnych kopiach kart badań profilaktycznych widnieją wpisy o braku skarg chorobowych pacjentki, zarówno ogólnych jak i szczegółowo dotyczących chorób układu ruchu i chorób układu nerwowego. Powyższe jest podstawą do przyjęcia, że rozwój zespołu cieśni nadgarstka dokonał się u ww. pomiędzy [...] r. a [...] r. W tym czasie badana zatrudniona była w "B" Sp. z o.o. na stanowisku pracownika magazynowego - do zasadniczych obowiązków zawodowych badanej na stanowisku należało ręczne przepakowywanie opakowań jednostkowych produktów z palet zbiorczych do kartonowych opakowań docelowych celem miksowania asortymentu. Prace wykonywane były przy stołach, bądź przy taśmach roboczych. Czynności związane z przepakowywaniem produktów wymagają wykonywania wielokrotnie powtarzalnych ruchów m.in. w stawach nadgarstkowych.. Wykonywane ruchy mają cechy monotypii. Czynności te stanowią przykłady prac przeciążających biomechanicznie nadgarstki, stwarzających warunki rozwoju neuropatii nerwu pośrodkowego w obrębie kanału nadgarstka z uwagi na konieczność wykonywania przez pracownika szybkich wysokopowtarzalnych ruchów naprzemiennego. Lekarze stanęli na stanowisku, że ujawnione okoliczności zdrowotne stanowią niepomijalne - ze względu na swoją istotność sprawczą - czynniki uzasadniające wystąpienie zespołu cieśni nadgarstka. Nie sposób przypisać któremukolwiek z wymienionych czynników pozazawodowych dominującej roli sprawczej. Lekarze orzecznicy uznali, że postępując zgodnie z zasadą przyjętą w orzecznictwie należy przyjąć, iż do rozwoju choroby z wysokim prawdopodobieństwem doszło w związku ze sposobem wykonywania pracy. Reasumując, istnieją przesłanki do rozpoznania u badanej choroby zawodowej pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka wymienionej w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych.

Strony postępowania zostały poinformowane pismem z dnia [...] r. w trybie art. 10 § 1 k.p.a. o prawie do zajęcia stanowiska wobec całości dowodów i żądań zawartych w aktach sprawy przed wydaniem decyzji, do dnia [...] r. nie skorzystały z tej możliwości.

Zaskarżoną obecnie decyzją organ odwoławczy, rozpatrując ponownie odwołanie uczestniczki, doprowadził, zgodnie z zaleceniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, do wyjaśnienia nieścisłości w opiniach lekarzy IMP i ZŚ w S. wskazując, że przyznali oni, że powodem nierozpoznania choroby zawodowej nie był brak objawów klinicznych choroby (takowe bowiem stwierdzano w przeszłości) lecz fakt istnienia u niej uznanych, pozazawodowych czynników ryzyka zespołu cieśni nadgarstka i związany z tym brak wykazania z przeważającym prawdopodobieństwem, że to warunki pracy były czynnikiem dominującym w jej powstaniu. Organ zważył, że według wykładni sądów administracyjnych brak jednoznacznych stwierdzeń co do pochodzenia choroby, wobec udokumentowanego sposobu wykonywania czynności w ramach obowiązków zawodowych, nie może przeważyć na korzyść pozazawodowej etiologii schorzenia. Nie jest więc wystarczające dla odmowy stwierdzenia choroby zawodowej samo wykazanie współistnienia czynników pozazawodowych, lecz jednoznaczne ustalenie, że właśnie te czynniki, a nie sposób wykonywania pracy, wywołały to schorzenie. A zatem - jeśli nie ma jednoznacznych stwierdzeń co do pochodzenia choroby, to w przypadku pozytywnych ustaleń co do narażenia zawodowego - istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy wystąpieniem choroby a wykonywaniem pracy w warunkach narażenia na jej powstanie, nawet wówczas, gdy miało miejsce współistnienie czynników pozazawodowych.

W niniejszej sprawie ustalono, iż sposób wykonywania pracy przez uczestniczkę stwarzał ryzyko powstania choroby zawodowej w postaci zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, a jednocześnie stwierdzono u niej cechy ww. schorzenia. W związku z powyższym organ uznał, że w sprawie znajduje zastosowanie zasada domniemania prawnego związku przyczynowego pomiędzy wystąpieniem choroby, a wykonywaniem pracy w warunkach narażenia na jej powstanie. Organ wskazał, że należało oprzeć rozstrzygnięcie na opinii Instytutu Medycyny Pracy im. [...] w L., która uwzględniła ww. wykładnię przepisów prawa. Wcześniej wydane orzeczenia i opinie lekarskie nie mogły być podstawą decyzji, ponieważ nie zawierały jednoznacznych stwierdzeń co do pochodzenia choroby, a jedynie wskazywały na współistnienie czynników pozazawodowych. Organ uznał, iż samo wykazanie istnienia pozazawodowych czynników ryzyka powstania zespołu cieśni nadgarstka nie może być uznane za przeciwdowód wzruszający domniemanie prawne istnienia związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy chorobą a warunkami pracy narażającymi na jej powstanie. W rezultacie powyższych rozważań, po przeanalizowaniu całości zebranego materiału dowodowego, organ orzekł o uchyleniu w całości decyzji I instancji, orzekającej o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej oraz stwierdził u uczestniczki postępowania chorobę zawodową - przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka.

Kwestionując powyższą decyzję "A" Sp. z o.o. z siedzibą w O.(dalej: strona skarżąca) wniosła skargę, żądając uchylenia zaskarżonej decyzji. Zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego: tj. art. 2351 i art. 2352 k.p., poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy nie można bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzić, że choroba pracownika została spowodowana narażeniem zawodowym oraz naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, tj.:

- art. 77 § 1 w zw. z art. 7 w zw. z art. 140 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia przez organ administracyjny całokształtu materiału dowodowego, polegającego na: zupełnym pominięciu przy ustaleniu, czy bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem można stwierdzić, że zespół cieśni nadgarstków u pracownika miał etiologię zawodową, czy wynika z pozazawodowych czynników, wskazanych w orzeczeniu lekarskim nr [...] oraz piśmie z dnia [...] r. [...], a które to okoliczności - pominięte całkowicie w zaskarżonej decyzji - rozpatrywane łącznie wykluczają możliwość uznania, że bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem choroba pracownika miała podłoże zawodowe oraz pominięciu przy ustaleniu, czy bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem można stwierdzić, że zespół cieśni nadgarstków u pracownika miał etiologię zawodową, czy wynika z pozazawodowych czynników, wskazanych w orzeczeniu lekarskim nr [...] oraz piśmie z dnia [...] r. [...], okresu wykonywania przez badaną pracy na stanowisku pickera /od [...] r. do [...] r. w niepełnym wymiarze godzin, od [...] r. do [...] r. w pełnym wymiarze godzin/ oraz okresu rozwoju zespołu cieśni nadgarstka u ww. - pomiędzy [...] r. a [...] r. przy jednoczesnym braku zgłaszania przez w/w jakichkolwiek dolegliwości w okresie od podjęcia zatrudnienia, tj. [...]r. do [...] - które to okoliczności, rozpatrywane łącznie, wykluczają możliwość uznania, że bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem choroba pracownika miała podłoże zawodowe;

- art. 84 § 1 w zw. z art. 140 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i przyznanie lekarzowi orzecznikowi uprawnienia do stosowania przepisów prawa i rozstrzygania ewentualnych wątpliwości na korzyść lub niekorzyść strony, w sytuacji, gdy rolą biegłego jest dostarczenie wiadomości specjalnych, zaś wyłączną kompetencją organu jest ocena materiału dowodowego sprawy.

W uzasadnieniu strona skarżąca wskazując na pojęcie choroby zawodowej i jej przyczyny podkreśliła, że każde orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią kwalifikowaną, stąd organ jest takim orzeczeniem związany i nie ma prawa do dokonania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do rozpoznania odmiennego schorzenia; orzeczenia lekarskie stanowią dowód w rozumieniu art. 75 k.p.a. w zw. z art. 84 § 1 k.p.a., podlegający ocenie organu administracji właściwego do stwierdzenia choroby zawodowej. Zatem organ administracji nie może we własnym zakresie, bez uzyskania orzeczenia lekarskiego, dokonać rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, nie zwalnia go od oceny tego orzeczenia stosownie do art. 80 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Podkreślił, że lekarze orzecznicy Instytutu Medycyny Pracy im. [...] w L. po przeanalizowaniu całości zgromadzonej dokumentacji lekarskiej, narażenia zawodowego oraz wyników wykonanych badań stwierdzili, że istnieją podstawy do rozpoznania u badanej choroby zawodowej pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Lekarze Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. przyznali natomiast, że powodem nieuznania zawodowej etiologii schorzenia u badanej nie był brak objawów klinicznych choroby, lecz występowanie pozazawodowych czynników ryzyka zespołu cieśni nadgarstka.

Zdaniem [...]PWIS stan faktyczny sprawy wymagał uwzględnienia zasady domniemania związku przyczynowego pomiędzy chorobą ujętą w wykazie chorób zawodowych, a warunkami pracy narażającymi na jej powstanie. Rozpoznana choroba jest bowiem wymieniona w wykazie chorób zawodowych, a jednocześnie analiza narażenia zawodowego pozwala przyjąć co najmniej z wysokim prawdopodobieństwem, że praca wykonywana przez badaną mogła spowodować powstanie tej choroby. Podkreślił, że dokonał wszechstronnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym również sporządzonych dla jego potrzeb opinii lekarskich mając na uwadze ich kwalifikowany charakter. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, oceniając wydane orzeczenia i opinie lekarskie stosownie do art. 80 k.p.a., nie znalazł podstaw do odmówienia mocy dowodowej specjalistycznej opinii lekarzy orzeczników Instytutu Medycyny Pracy w L..

Pismem z dnia [...] r. B. G. – jako uczestniczka postępowania – wniosła odpowiedź na skargę. Wskazała ona, że wykonywane czynności zawodowe wykonywane stanowiły przykład prac przeciążających nadgarstki, a choroby stanu ogólnego nie pozwalają przypisać roli sprawczej objawom, które wystąpiły. W związku z powyższym wniosła o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021r., poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c ustawy). Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Istota sporu sprowadza się do oceny, czy zasadnie stwierdzono u badanej istnienie choroby zawodowej wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka wymieniony w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych zawartego w przepisach w sprawie chorób zawodowych - tj. rozporządzenia RM w sprawie chorób zawodowych.

Kwestię warunków przyznania owego dofinansowania reguluje w szczególności art. 2351 i art. 2352 k.p. Zgodnie treścią art. 2351 k.p. za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Stosownie do art. 2352 k.p. rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. O stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje więc zachowanie dwóch wymogów. Pierwszym z nich jest występowanie schorzenia odpowiadającego schorzeniu zamieszczonemu w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia; drugim - ustalenie związku przyczynowego pomiędzy powstaniem tej choroby a oddziaływaniem czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy. Wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z przepisami k.p.a.

Wykaz chorób zawodowych i sposób postępowania w przypadku podejrzenia choroby zawodowej określa przywołane wyżej rozporządzenie.

Zatem najogólniej rzecz ujmując, zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, czy to przez pracownika, czy to przez lekarza wymaga przeprowadzenia postępowania i zgromadzenia niezbędnej dokumentacji w sposób wskazany w rozporządzeniu. Stosownie do § 8 ust. 1 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału (ust. 2).

Istotą rozpoznania zespołu cieśni nadgarstka, jako choroby zawodowej, jest wskazanie związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem, a sposobem wykonywania pracy. Z woli ustawodawcy, w przypadku istnienia narażenia zawodowego, za tym, że to ono jest przyczyną choroby zawodowej, przemawia domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową, a pracą w warunkach narażenia. Obalenie domniemania związku przyczynowego pomiędzy zaistnieniem schorzenia prawnie uznanego za chorobę zawodową a warunkami pracy narażającymi na jego powstanie może zatem nastąpić tylko wtedy, gdy na podstawie orzeczeń lub opinii lekarskich organy administracji sanitarnej wykażą, że określone schorzenie zaliczone do wykazu chorób zawodowych powstało bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem wyłącznie w wyniku działania czynników pozazawodowych (por. wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2019 r. sygn. II OSK 285/18) oraz dlaczego warunki pracy nie miały wpływu na powstanie schorzenia.

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Organy inspekcji sanitarnej oraz sądy administracyjne, kontrolujące wydane przez te organy decyzje administracyjne, nie posiadają specjalistycznej wiedzy, która pozwoliłaby na samodzielną ocenę konkretnych przypadków lub jednostek chorobowych pod kątem ich zaliczenia do określonej choroby zawodowej. W związku z tym, organ wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej nie jest uprawniony do merytorycznej kontroli orzeczeń lekarskich, ani wykonywania własnych ustaleń, prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej. Orzeczenia takie podlegają jednak ocenie pod kątem zachowania kryteriów określonych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. (wyroki NSA z 24.02.2015, sygn. akt II OSK 2013/13, i z 9 lipca 2015 r., sygn. akt II OSK 2986/13). Na tym tle rodzi się kompetencja organu, przez którą organ wniósł w niniejszej sprawie o wydanie zweryfikowanego orzeczenia lekarskiego lub jednoznaczne wskazanie konkretnej przyczyny choroby, jako przeciwdowodu obalającego domniemanie prawne związku przyczynowego schorzenia z pracą, a następnie zwrócił się o dodatkową konsultację w Instytucie Medycyny Pracy im. [...] w L.. Organ – na co wskazuje z reszta sama strona skarżąca - ma bowiem obowiązek kontrolować, czy wydane orzeczenia wyjaśniły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych. Organ ma możliwość uzupełnienia materiału dowodowego, a w razie potrzeby może zwracać się do lekarzy jednostek orzeczniczych o wyjaśnienie wątpliwości, rozbieżności czy sprzeczności, które nie pozwalają mu na jednoznaczne rozstrzygnięcie i wydanie decyzji w sprawie. Nie są wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy orzeczenia lekarskie, które nie odnoszą się w sposób szczegółowy do całości zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie. Orzeczenie lekarskie musi w sposób wszechstronny i przekonujący wyjaśniać wszystkie wątpliwości. Opinia jednostki uprawnionej do rozpoznawania chorób zawodowych powinna zawierać merytoryczne uzasadnienie stanowiska z odniesieniem się nie tylko do wyników badań tej jednostki, ale również do innych zebranych dowodów.

Wbrew zarzutom skargi, organ nie dopuścił się więc naruszenia art. 2351 k.p. oraz przepisów rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, gdyż wykazał wystąpienie związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy sposobem wykonywania pracy przez badaną we wskazanym okresie, a stwierdzoną u niej chorobą zawodową. Wobec tego, twierdzenie jakoby naruszył reguły postępowania dowodowego określone w art. 7 i 77 § 1 k.p.a. uznać należało za bezzasadne.

W ocenie Sądu organ ustalił istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne, zaś wnioski wyprowadzone z zebranego w sprawie materiału dowodowego, zostały dokonane zgodnie z zasadami oceny dowodów określonymi w art. 80 k.p.a. Ponadto odniósł się do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu, przedstawiając w tym zakresie stosowną argumentację. Dokonał powtórnej, wnikliwej oceny i analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego i w sposób odpowiadający wymogom wynikającym z art. 107 § 3 k.p.a. przedstawił okoliczności oraz fakty, które spowodowały uznanie, że decyzja organu pierwszej instancji odpowiada prawu. Również postępowanie dowodowe w celu wyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych z punktu widzenia przesłanek zaistnienia choroby zawodowej zostało przeprowadzone przez organy administracji zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a., która wymaga ażeby organ administracji publicznej dokonał ustaleń zgodnych z rzeczywistym stanem rzeczy.

Nie sposób zgodzić się z podniesionym w skardze zarzutem, wedle którego organ zupełnie pominął przy ustaleniu czy bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem można stwierdzić, że zespół cieśni nadgarstków u pracownika miał etiologię zawodową, czy wynika z pozazawodowych czynników, wskazanych w orzeczeniu lekarskim nr [...] oraz piśmie z dnia [...] r. [...]. Zarzut ów nie uwzględnia bowiem wskazanego wyżej domniemania. Organ bowiem wziął pod uwagę wskazane w orzeczeniach czynniki pozazawodowe, jednakże zestawił również z faktem, że wykonywana praca stwarzała ryzyko powstania przedmiotowej choroby.

Mając na uwadze powyższe, Sąd nie dopatrzył się podstaw do podważenia związku przyczynowego pomiędzy występującym schorzeniem, a sposobem wykonywania pracy zawodowej w skarżącej Spółce.

Podkreślić należy, że ustawodawca w art. 2351 k.p. wprost wskazał na dopuszczalność stwierdzenia choroby zawodowej nie tylko w przypadku, gdy bezspornie można przyjąć, że chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych spowodowało działanie czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo sposób wykonywania pracy, ale również wtedy, gdy taki związek przyczynowy można stwierdzić z "wysokim prawdopodobieństwem". W tym stanie prawnym należy uznać, że przesłanka stwierdzenia z "wysokim prawdopodobieństwem" związku przyczynowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem a warunkami wykonywanej pracy, zwalnia organy administracji z konieczności badania wszystkich możliwych pozazawodowych czynników, które mogą wywołać przedmiotowe schorzenia, tym bardziej, jeżeli warunki pracy wskazują na zawodową etiologię choroby (tak wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 748/12, LEX nr 1216762).

Ponieważ w rozpoznawanej sprawie skarżąca Spółka powyższego domniemania nie obaliła podnoszone w skardze zarzuty naruszenia art. 235 k.p. oraz art. 77 i 80 k.p.a. nie mogły zostać uwzględnione.

Dlatego też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.