Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 632/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2008-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i § 3
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 39 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Asesor WSA Michał Ruszyński Protokolant sekr. sąd. Monika Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. [...].


UZASADNIENIE

Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej decyzją z dnia [...] lipca 2008 roku, nr [...] na podstawie art. 7 pkt 5, art. 39 ust. 1 i 2, art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 4, art. 4, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 2 oraz art. 108 ust. 1 w związku z art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej /Dz. U. Nr 64, poz. 593 z póź. zm./ i § 1 pkt 1 litera "a" Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 roku w sprawie zweryfikowania kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej /Dz. U. Nr 135, poz. 950/ oraz art. 104 KPA Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej działając z upoważnienia Prezydenta Miasta - Zarządzenie Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2004r. w sprawie udzielenia upoważnienia Dyrektorowi i Zastępcy Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej do wydawania decyzji administracyjnych, po rozpatrzeniu wniosku D.B. z dnia [...] czerwca 2008 roku odmówił przyznania zasiłku celowego na:

1) comiesięczne opłaty czynszowe od lipca do grudnia 2008 roku po 284,04 złotych;

2) abonament TV kablowej od lipca do grudnia 2008 roku po 52,92 złotych;

3) opłatę za telefon stacjonarny co miesiąc po 50,00 złotych;

4) użytkowanie centralnego ogrzewania w sezonie 2008/2009.

Uzasadniając swoje stanowisko organ I instancji wskazał, iż dnia [...] czerwca 2008 roku D.B. wnioskiem zatytułowanym "Podanie o umożliwienie życia w warunkach odpowiadających godności człowieka" zwróciła się o udzielenie dotacji na wskazane cele. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie Organ I instancji objął zasadność przyznania zasiłku na w/w cele, a pozostałe potrzeby wnioskodawczyni zostały rozpatrzone w odrębnych postępowaniach. Organ podał, że zawiadomieniem z dnia [...] czerwca 2008 roku wyjaśniono stronie konieczność przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego, wyznaczając jednocześnie jego termin na dzień [...] czerwca 2008 roku oraz wzywając wnioskodawczynię do skontaktowania się z Ośrodkiem Pomocy Społecznej przed wskazanym terminem w celu określenia miejsca sporządzenia wywiadu i ewentualnie wyznaczenia innego terminu. Poinformowano również, że w przypadku braku zgody na zgłoszenie się w MOPS decyzja zostanie wydana na podstawie wywiadu środowiskowego z dnia [...] kwietnia 2008 roku. Zawiadomienie zostało odebrane przez D.B. dnia [...] czerwca 2008 roku. We wskazanym terminie strona nie skontaktowała się z pracownikiem Ośrodka osobiście. Wobec tego braku sytuację majątkową ustalono na podstawie wywiadu środowiskowego z dnia [...] kwietnia 2008 roku. Ustalono, że dochód wnioskodawczyni jest równy kryterium dochodowemu dla osoby samotnie gospodarującej t.j. 477 zł (153 zł - zasiłek pielęgnacyjny i 324 zł - zasiłek stały) a zatem spełnione jest kryterium dochodowe uprawniające do świadczenia z pomocy społecznej. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej podał, że wnioskodawczyni posiada własne możliwości pozwalające na kompleksowe rozwiązanie jej trudnej sytuacji poprzez zamianę na mniejsze 3 pokojowego własnościowego mieszkania. To pozwoliłoby D.B. na uzyskanie dodatkowych środków finansowych na zabezpieczenie zgłaszanych do Ośrodka potrzeb. Stosownie do treści art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej brak współdziałania osoby z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego (...) mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej.

Organ wskazał także na wyższe wykształcenie Strony, umiejętności w zakresie prowadzenia i załatwiania spraw urzędowych, sprawne poruszanie się w obrębie miasta i jego instytucjach uznał, że D.B. jest w stanie podjąć działania zmierzające do zamiany mieszkania, a zyski z zamiany pozwoliłyby na zaspokojenie jej potrzeb we własnym zakresie. Odrzucenie przez stronę propozycji rozmowy na temat zawarcia kontraktu socjalnego świadczy jednoznacznie o braku chęci do współpracy w rozwiązywaniu jej trudnej sytuacji.

Organ stwierdził, także że udzielenie świadczeń pomocy społecznej powinno mieć miejsce przy łącznym spełnieniu dwóch przesłanek: wystąpieniu trudnej sytuacji życiowej i braku możliwości jej samodzielnego przezwyciężenia. Zasiłek celowy jest zdaniem organu I instancji formą pomocy zmierzającą do zaspokojenia jedynie niezbędnych potrzeb osoby zainteresowanej i może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zasiłek ten jest formą pomocy pieniężnej przyznawanej na podstawie uznania administracyjnego. Sam fakt spełnienia kryterium ustawowego nie oznacza zatem automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia.

Organ wskazał również, że wnioskodawczyni jest odbiorcą usług TV Kablowej i korzysta z abonamentu Basic – pakiet 50 kanałów. Z oferty TV Kablowej wynika, że dostępne są również pakiety o znacznie niższym abonamencie, t.j. za pakiet 11 kanałów abonament wynosi 11,93 zł.

Sfinansowanie opłat czynszowych, abonamentu TV Kablowej, opłaty za telefon stacjonarny, użytkowanie centralnego ogrzewania nie można uznać za niezbędne potrzeby bytowe wymagające zaspokojenia przez pomoc społeczną. Organ zwrócił uwagę na to, że pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Oznacza to udział pomocy społecznej w pokonywaniu przez te osoby trudności materialnych i życiowych, a nie obowiązek ponoszenia pełnych kosztów utrzymania tych osób wraz z realizacją ciążących na nich obciążeń finansowych wraz z zaspokojeniem wszystkich zgłoszonych potrzeb.

Przy rozstrzyganiu przedmiotowej sprawy Organ I instancji wziął pod uwagę odmowę D.B. przystąpienia do negocjacji w sprawie kontraktu socjalnego, co zdaniem organu jest równoznaczne z brakiem współpracy oraz z niechęcią do wykorzystania posiadanych zasobów w celu poprawy swojej sytuacji. Istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia mają również ograniczone środki będące w dyspozycji ośrodka, które wystarczają jedynie na zaspokojenie najpilniejszych potrzeb bytowych osób i rodzin zgłaszających się o pomoc.

Pismem z dnia [...] lipca 2008 roku od powyższej decyzji D.B. wniosła odwołanie, w którym wyraziła swoje niezadowolenie z rozstrzygnięcia i wniosła o "anulowanie, kasację, uchylenie na rzecz wydania nowych przyznających mi pomoc pełną i kompletną zgodnie z podnoszonymi żądaniami". W uzasadnieniu podniosła, że decyzja jest bezzasadna, nielegalna, bezpodstawna, złośliwa i świadczy o niekompetencji organu oraz wskazała, że zaskarżona decyzja ignoruje jej wolę, prośby, prawo do samostanowienia, mając za nic poszanowanie praw jednostki i inne prawa konstytucyjne do godnego życia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu powyższego odwołania w dniu 13 sierpnia 2008 roku wydał decyzję na podstawie art. 39 ust. 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity Dz. U. z 2001 r. Nr 142 póz. 1591 z późn. zm.), art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79. poz. 856 ze zm.), art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. 2000 r. Nr 98 póz. 1071 z późn. zm.) z uwzględnieniem art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 4, art. 7 pkt 5, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 2, art. 36 pkt 1c, art. 39 ust. 1 i 2 i art. 106 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64 póz. 593 z późn. zm.), utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] lipca 2008 roku, nr [...].

Uzasadniając swoje stanowisko Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż zgodnie z treścią art. 2 ust 1 ustawy o pomocy społecznej – celem pomocy społecznej jest podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia się osób i rodzin poprzez umożliwienie im przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać przy wykorzystaniu własnych uprawnień, zasobów i możliwości. Rodzaj, forma i rozmiar pomocy powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust 3 ustawy). Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust 4 ustawy). Zdaniem organu II instancji zgodnie z treścią art. 39 ust. 1 ustawy w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust 2). W ocenie Kolegium organ I instancji rozstrzygając o udzieleniu zawnioskowanej przez stronę pomocy społecznej w formie zasiłku celowego kierował się treścią w/w przepisów przy czym samo spełnianie kryteriów ustawowych nie oznacza przyznania osobie zainteresowanej zasiłku celowego (art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej). Organ może, ale nie musi, przyznać świadczenie. Uznanie administracyjne obejmuje również ocenę warunków uzasadniających przyznanie pomocy, jak również decyzję co do jej wysokości. Zdaniem Kolegium jeśli organ pomocy społecznej ocenił z jednej strony sytuację materialną oraz potrzeby strony, a z drugiej własne możliwości finansowe i uznał, że nie istnieje możliwość przyznania stronie zasiłku celowego, to decyzji takiej nie można zarzucić naruszenia prawa.

Organ II instancji wskazał także, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż zakres pomocy jakim dotychczas została objęta skarżąca jest bardzo szeroki i zaspokaja jej podstawowe potrzeby życiowe, gdyż przyznano jej zasiłek stały w wysokości 324 zł, zasiłek celowy na zakup leków oraz zdjęcie pantomograficzne w łącznej wysokości 49,10 zł, świadczenie pieniężne na zakup żywności na okres od lipca do grudnia 2008 roku w łącznej wysokości 600 zł, zasiłek celowy w łącznej wysokości 220 zł na zakup środków higieniczno - sanitarnych oraz odzieży i obuwia na okres od czerwca do lipca 2008 roku. Organ w zaskarżonej decyzji szczegółowo wykazał jakie środki finansowe posiada oraz w jaki sposób tymi środkami dysponuje. Stąd zdaniem Kolegium przy podejmowaniu rozstrzygnięcia w rozpatrywanej sprawie wzięto pod uwagę z jednej strony uzasadnione potrzeby skarżącej, z drugiej natomiast słuszny interes społeczny innych świadczeniobiorców.

Opierając się na treści art. 39 ustawy o pomocy społecznej należy podzielić stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zgodnie z którym udzielenie zasiłku celowego na wydatki związane z opłatą czynszu, abonament TV kablowej, opłatę za telefon stacjonarny Telekomunikacji Polskiej nie można uznać za podstawową potrzebę bytową Strony, które winna zostać zaspokojona w pierwszej kolejności.

Organ II instancji wskazał także, iż istotne znaczenie w rozstrzygnięciu przedmiotowej sprawie ma fakt, że D.B. nie wykorzystuje własnych możliwości poprawy sytuacji bytowej oraz odmawia współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, przy czym zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej takie zachowanie może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczeń z pomocy społecznej.

Skargę do tutejszego Sądu na powyższą decyzję złożyła D.B. wskazując w niej, iż nie zgadza się z rozstrzygnięciem Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W ocenie skarżącej decyzja jest wyrazem niekompetencji składu orzekającego, jest nielegalna, bezprawna, bezpodstawna, bezzasadnie rażąco narusza jej interesy prawne oraz dobra osobiste. Zdaniem skarżącej decyzja powstała z zamiarem wyrządzenia jej krzywdy i spowodowania umyślnych szkód natury materialnej, etycznej, będąc jednocześnie demoralizującą. Z uwagi na powyższe skarżąca wniosła o kasację lub uchylenie zaskarżonej decyzji a także o zreformowanie linii orzecznictwa zgodnie z jej potrzebami.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując w całości swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. zważył, co następuje:

W ocenie Sądu skarga okazała się zasadną w tym zakresie, w jakim pozwoliła na kontrolę prawidłowości i zgodności z prawem zaskarżonej w przedmiotowej sprawie decyzji organu drugiej instancji.

Należy zaznaczyć, iż zgodnie z przepisem art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – zwanej dalej "p.p.s.a." sąd administracyjny uwzględniając skargę na decyzję, uchyla ją w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów prawa materialnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Postępowanie w sprawie przyznawania świadczeń z pomocy społecznych reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) oraz - stosowane odpowiednio na podstawie art. 14 tej ustawy - przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – zwanej dalej "k.p.a.".

Na podstawie art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3 k.p.a. można stwierdzić, iż organ prowadzący postępowanie obowiązany jest w postępowaniu wyjaśniającym podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, w szczególności zebrania i rozpatrzenia

w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Jedynie ustalone w taki sposób fakty mogą być uznane za udowodnione i stanowić materiał dowodowy będący niezbędną i faktyczną podstawą do wydania decyzji administracyjnej oraz jej uzasadnienia. W samej decyzji organ administracyjny jest zobowiązany do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy oraz wskazania faktów, które uznał za udowodnione, dowody na których się oparł oraz przyczyny, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Przechodząc do rozważań na temat materialnoprawnego aspektu rozstrzygania w kwestii zasiłku celowego należy uznać, iż zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek ten może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, co oznacza, że zasiłek celowy jest formą pomocy pieniężnej przyznawanej na podstawie uznania administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 marca 1998r. I SA 984/97, LEX nr 45812, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 września 2003r., II SA/Kr 2627/2001, LexPolonica nr 394992). Spełnianie kryteriów ustawowych przez osobę zainteresowaną nie oznacza obowiązku przyznania jej tego świadczenia, ponieważ organ może je przyznać, lecz nie musi.

Pomimo faktu, że decyzja o przyznaniu zasiłku jest wydawana w granicach

tzw. uznania administracyjnego, to jednak każda sprawa wymaga dogłębnej analizy

i wyjaśnień, które muszą mieć odzwierciedlenie m.in. w postępowaniu dowodowym. Zgodnie z art. 39 ust 1 i 2 powołanej wyżej ustawy zasiłek celowy może zostać przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Właśnie

o taką pomoc zwróciła się skarżąca wnioskując o zasiłek celowy na comiesięczne opłaty czynszowe od lipca do grudnia 2008 roku po 284,04 złotych oraz użytkowanie centralnego ogrzewania w sezonie 2008/2009. Skarżąca dodatkowo domagała się przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów abonamentu TV kablowej od lipca do grudnia 2008 roku po 52,92 złotych oraz opłat za telefon stacjonarny po 50 złotych. Jednocześnie, wskazać należy, iż stosownie do regulacji zawartej w art. 3 ust. 4 tej ustawy potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom tej pomocy.

Art. 107 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U.

z 2004 r. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.) stanowi, że w przypadku ubiegania się

o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu.

W przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizację sporządza się nie rzadziej niż co 6 miesięcy, mimo braku zmiany danych. Redakcja powyższego przepisu wskazuje, że organ prowadzący postępowanie o przyznanie świadczenia

z tytułu pomocy społecznej obligatoryjnie przeprowadza wywiad środowiskowy (jego aktualizację) w przypadku ubiegania się o przyznanie takiego świadczenia po raz kolejny oraz w przypadku, gdy organ poweźmie informację o zmianie danych zawartych w wywiadzie przeprowadzonym przed wystąpieniem przez stronę

o przyznanie kolejnego świadczenia z pomocy społecznej. Natomiast od decyzji organu zależy, czy dokona aktualizacji wywiadu w stosunku do osoby, która korzysta ze stałych form pomocy społecznej, jednak obligatoryjnie aktualizacji takiej organ musi dokonać po upływie 6 miesięcy od dnia dokonania wywiadu lub jego aktualizacji, mimo braku zmiany stanu faktycznego objętego wcześniejszym wywiadem lub jego aktualizacją.

W niniejszej sprawie bezspornym jest, że skarżąca korzysta ze stałych form pomocy społecznej, zatem od uznania organu pierwszej instancji zależy to, czy aktualizacja wywiadu będzie przeprowadzona, czy też nie. W przedmiotowym przypadku organ pierwszej instancji wyznaczył skarżącej termin aktualizacji wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania bądź w biurze ośrodka pomocy społecznej na dzień [...] czerwca 2008 roku. Skarżąca jednak poinformowała organ, że w sprawach ujętych w zawiadomieniu wypowiedziała się ostatecznie i "nie poczuwa się do powtórek w tej materii wiele razy". W tym miejscu wskazać należy, iż aktualizacja wywiadu ma służyć tylko ocenie czy w sytuacji życiowej, materialnej wnioskodawcy nastąpiły jakieś zmiany przy czym wśród zasad i celów pomocy społecznej zostały również wskazane możliwości odmowy udzielenia pomocy, jej wstrzymania i zmodyfikowania, będące następstwem negatywnych zachowań świadczeniobiorcy. Miejsce tych przepisów w ustawie wskazuje, jak wielką uwagę należy przywiązywać do współdziałania świadczeniobiorcy z jednostkami organizacyjnymi i pracownikami pomocy społecznej.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że w przypadku gdyby organ pomocy społecznej wykazał z jednej strony sytuację materialną oraz potrzeby osoby ubiegającej się o zasiłek celowy, a z drugiej uwarunkowania własnych możliwości finansowych (art. 3 ust 4 cyt. ustawy) a także fakt braku współpracy świadczeniobiorcy z organami pomocy społecznej i na tej podstawie ustalił zasadność lub niezasadność przyznania zasiłku celowego, to decyzji takiej nie można byłoby zarzucić naruszenia prawa.

Jednak zdaniem Sądu wskazane powyżej ustalenia winny poprzedzone właściwym zakwalifikowaniem żądań wnioskodawczyni. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, które Kolegium utrzymało w mocy, znajduje się stwierdzenie, iż zgłoszone we wniosku potrzeby nie mają charakteru niezbędnych potrzeb bytowych wymagających zaspokojenia ze środków pomocy społecznej. Zdaniem organu I instancji realizacja wyżej wymienionych potrzeb wnioskodawczyni stałaby w sprzeczności z poczuciem sprawiedliwości społecznej wobec pozostałych osób i rodzin ubiegających się o pomoc społeczną na zaspokajanie najpilniejszych potrzeb życiowych.

W ocenie Sądu z powyższym stwierdzeniem nie sposób się zgodzić. Przepis art. 3 ust. 4 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) stanowi, iż potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Z przepisu tego, w oparciu o utartą linię orzecznictwa, Kolegium wyprowadza wniosek, iż nie jest możliwe przyznanie pomocy społecznej na comiesięczne opłaty czynszowe od lipca do grudnia 2008 roku po 284,04 złotych jak również na użytkowanie centralnego ogrzewania w sezonie 2008/2009. Ze stanowiskiem takim nie można się zgodzić. Artykuł 39 tej samej ustawy reguluje kwestię przyznawania zasiłków celowych. Zasiłek taki, stosownie do ust. 1 tego artykułu, może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. W ust. 2 tego artykułu wymieniono w sposób przykładowy, używając zwrotu "w szczególności", cele, na które może być taki zasiłek przyznawany, nie wspominając nic o opłatach czynszowych ani o opłat za użytkowanie centralnego ogrzewania. W żadnym jednak przypadku nie można uznać, że opłata czynszu oraz użytkowania centralnego ogrzewania nie mieści się w kategorii niezbędnej potrzeby życiowej. Posiadanie czy też utrzymanie mieszkania jak również ogrzewanie tego mieszkania niewątpliwie do takiej kategorii należy. Konsekwencje zaś nie uiszczania opłat czynszowych bądź opłat za ogrzewanie sprowadza się w bliższej lub nieco dalszej perspektywie do utraty mieszkania, bądź w przypadku braku ogrzewania do niemożliwości normalnego używania tego mieszkania. Zwrócić trzeba uwagę na to, że w myśl art. 2 ust. 1 ustawy pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie same pokonać, a art. 3 ust. 1 tej samej ustawy stanowi, iż wsparcie ze strony pomocy społecznej ma na celu umożliwienie osobom korzystającym z pomocy życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Nie powinno budzić wątpliwości, iż utrata mieszkania bądź pozbawienie możliwości ogrzania mieszkania niejednokrotnie uniemożliwi osobom ubiegającym się o pomoc życie w takich warunkach. Wskazać przy tym należy, iż nie opłacenie czynszu może także w konsekwencji prowadzić do utraty tytułu prawnego do lokalu, co jest tożsame z utratą możliwości zaspokojenia potrzeby mieszkaniowej.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonej w wyroku z dnia 12 października 2007 roku w sprawie o sygn. akt I OSK 45/07, także regulacja zawarta w ustawie z 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.), która normuje zasady i tryb przyznawania wsparcia na bieżące regulowanie należności związanych z utrzymaniem lokalu mieszkalnego, nie uniemożliwia przyznawania na podstawie ustawy o pomocy społecznej zasiłku celowego na likwidację zadłużenia czynszowego. Nie stoi temu także na przeszkodzie fakt, iż czynsze są należnościami gminy, a środki na zasiłki celowe pochodzą z funduszy własnych gminy. Obowiązek utrzymania w odpowiednim stanie technicznym lokalu, stanowiącego własność gminy, obciąża w pewnym zakresie także najemcę, który może domagać się - zgodnie z obowiązującym prawem - zasiłku celowego na remont lokalu. Poza tym, zadłużenie czynszowe może dotyczyć także lokali nie będących własnością gminy.

Powyższy pogląd znajduje uzasadnienie również w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 lutego 1999 r., sygn. akt II SA/Łd 1393/98, w którym również wprost przyjęto, że zasiłek celowy może być przeznaczony na spłatę zadłużenia czynszowego.

Zważyć także należy, iż w niniejszej sprawie organy administracji obu instancji odmowę udzielenia pomocy społecznej skarżącej uzasadniły faktem systematycznego otaczania jej pomocą społeczną w różnych formach. W żaden sposób ilość przyznanej pomocy nie uzasadnia jednak odmowy przyznania zasiłku celowego na pokrycie przedmiotowych żądań wnioskodawczyni.

Zwrócić również należy uwagę na chybiony argument użyty przez organ pierwszej instancji, jakoby potrzeby wskazane przez skarżącą stałyby w sprzeczności z poczuciem sprawiedliwości społecznej. Stwierdzić należy, iż to właśnie nie uznanie przez organ I instancji potrzeb takich jak opłaty za czynsz bądź użytkowanie centralnego ogrzewania stoją w sprzeczności z poczuciem sprawiedliwości.

W przepisie art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej stanowiącym, iż pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, mamy do czynienia z powiązaniem specyficznej instytucji uznania administracyjnego polegającej na tym, iż organowi administracji przyznano możność dokonania wyboru spośród dwóch lub więcej dopuszczalnych przez ustawę, a równowartościowych prawnie rozwiązań, z pojęciami nieostrymi w postaci "niezbędnej potrzeby życiowej" oraz "warunków odpowiadających godności człowieka". Organ w pierwszej kolejności zobowiązany jest do dokonania oceny, czy w okolicznościach przedmiotowej sprawy przyznanie skarżącej wnioskowanej pomocy zmierzałoby do zaspokojenia jej niezbędnych potrzeb i umożliwiło jej życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. W razie zaistnienia wskazanych okoliczności istnieje możliwość odmowy przyznania pomocy społecznej jedynie wówczas, gdy przemawia za tym interes społeczny bądź przekraczałoby to możliwości organu. Przesłanki uzasadniające jednak odmowę przyznania pomocy muszą mieć charakter konkretny, a nie abstrakcyjny. W przeciwnym bowiem razie organ naraża się na zasadny zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego.

Biorąc powyższe pod uwagę stwierdzić należy, iż organ I instancji nie zakwalifikował prawidłowo potrzeb skarżącej. Z uzasadnienia zaskarżonych decyzji wynika, iż organy orzekające w sprawie nawet nie spróbowały badać możliwości zakwalifikowania w inny sposób wnioskowanych przez skarżącą żądań. W związku z tym stwierdzić należy, iż prawidłowo ustalone okoliczności niniejszej sprawy mogłyby doprowadzić do konkluzji, iż wniosek skarżącej o pomoc finansową na pokrycie kosztów opłat czynszowych oraz kosztów użytkowania centralnego ogrzewania jest zasadny. Ze względu na trudną sytuację finansową skarżącej, potwierdzoną zresztą faktem wielokrotnego przyznania jej pomocy społecznej w różnych formach m.in. w formie zasiłku celowego na pokrycie kosztów mieszkania, w przypadku prawidłowego zakwalifikowania żądań skarżącej być może właściwym byłoby przyznanie jej wnioskowanej pomocy celowej. Przyznane jej w ten sposób środki finansowe być może pozwoliłyby na zaspokojenie niezbędnych potrzeb codziennego życia zapewniając tym samym warunki godziwej egzystencji. Koszty opłat czynszowych oraz kosztów użytkowania centralnego ogrzewania zaliczyć należy do wydatków pierwszej potrzeby, bez których prawidłowe funkcjonowanie jest niemożliwe. W tej sytuacji wnikliwszego rozważenia wymagałyby tylko okoliczności, które ewentualnie uzasadniałyby odmowę udzielenia pomocy. W ocenie Sądu organy administracji nie rozważyły tych okoliczności, tym samym przedwcześnie orzekając odmownie o uprawnieniach skarżącej. W orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że "(...) uprawnienie organu administracji państwowej do wydania decyzji o charakterze uznaniowym nie zwalnia tegoż organu z obowiązku zgromadzenia i wszechstronnego zbadania materiału dowodowego i wydania decyzji o treści przekonującej pod względem prawnym i faktycznym" (wyrok NSA z dnia 19 marca 1981 r., SA 234/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 23).

Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela tezę zawartą w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 marca 2007 roku, sygn. akt V SA/Wa 45/07, zgodnie z którą wady uzasadnienia decyzji uznaniowych należy uznać za naruszenia przepisów prawa procesowego, które mają istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie decyzji uznaniowej, które nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że rozstrzygnięcie organu jest rozstrzygnięciem opartym na obowiązujący przepisach oraz stwierdzonym w oparciu o rzetelne dowody, stanie faktycznym zaistniałym w danej sprawie, który odpowiada stanowi faktycznemu określonemu w przepisach prawa mających zastosowanie w sprawie, nosi wszelkie cechy rozstrzygnięcia dowolnego nieopartego na przepisach prawa. Takie uzasadnienie decyzji jest w sposób oczywisty sprzeczne z określoną w art. 8 k.p.a. zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji.

W świetle powyższego stwierdzić należy, iż zaskarżone decyzje naruszają prawo materialne w sposób, który wywarł wpływ na wynik sprawy.

Wskazane powyżej uchybienia skutkują naruszeniem zasad wynikających z art. 7, 8, 77, i 107 § 3 k.p.a., co spowodowało, iż Sąd nie mógł ocenić zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy.

Organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji w konsekwencji nie wskazał, że wydał on decyzję z naruszeniem ww. przepisów postępowania administracyjnego, co powinno skutkować uchyleniem przez Kolegium decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji. Z tych względów stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja organu odwoławczego została wydana z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a., w świetle, którego organ ten powinien był uchylić w całości decyzję organu pierwszej instancji, przekazać sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania wskazując jednocześnie na konieczność wyeliminowania uchybień wynikających ze wskazanych powyżej naruszeń.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp., na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.