Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 1107/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-02-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: Art. 2, art. 10
journal: Dz.U. 2014 poz 567
law: Ustawa z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów
article: art. 17 ust. 5 pkt 2 lit.a
journal: Dz.U. 2013 poz 1456
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska WSA Izabela Paluszyńska Protokolant Sekr. sąd. Agnieszka Walocha po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2015 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku dla opiekuna 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

IV SA/Po 1107/14

Uzasadnienie

Wójt Gminy S.M. decyzją nr [...] wydaną dnia [...].07.2014r. na podstawie art. 2, art.4, art.5, art.6, art. 10 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie prawa zasiłku dla opiekunów ( Dz. U. z 2014 r., poz. 567, zwanej dalej u.u.w.z.), art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. z 2013, poz. 1456 z późn. zm., zwanej dalej u.ś.r.) art.104, art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r.,poz. 267 ze zm., zwanej dalej k.p.a.), upoważnienia Kierownikowi Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S.M. do prowadzenia postępowań i wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu zasiłku dla opiekunów:

1. odmówił M.S. zasiłku dla opiekuna za okres od dnia 01.07.2013r. do dnia 14.05.2014r. wraz z ustawowymi odsetkami,

2. odmówił M.S. zasiłku dla opiekuna od dnia 15.05.2014r. do dnia 30.06.2014r..

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu 22.05.2014r. roku M.S. (zwana dalej skarżącą) złożyła wniosek o ustalenie i wypłatę zasiłku dla opiekuna za okres od 01.07.2013r. do 14.05.2014 r. oraz od dnia 15.05.2014r. na stałe w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawnym ojcem S.T..

Zgodnie z art. 1. u.u.w.z. zasiłek ten przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548 oraz z 2013 r. poz. 1557) z dniem 1 lipca 2013 r. Przy czym w myśl art.1 ust.2 u.u.w.z. zasiłek dla opiekuna przysługuje:

1) za okresy od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie ustawy, w których osoba spełniała warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r.;

2) od dnia wejścia w życie ustawy, jeżeli osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r.

Zgodnie z art.10 ust.1 u.u.w.z. w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, z późn. zm., dalej u.ś.r.)

Według art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim.

W toku postępowania organ I instancji ustalono, że skarżąca wnioskująca o ustalenie i wypłatę zasiłku dla opiekuna na S.T. jest jego córką. S.T. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności na stałe. S.T. pozostaje w związku małżeńskim z M.T. , która posiada trzecią grupę inwalidów. A zatem osoba wymagająca opieki nie spełnia przesłanek określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych do przyznania w/w świadczenia w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r.

Odwołanie od powyższej decyzji w ustawowym terminie wniosła M.S. wnosząc o :

1. Przyznanie zasiłku dla opiekuna za okres od dnia 01.07.2013r. do dnia 14.05.2014r. wraz z ustawowymi odsetkami.

2. Przyznanie zasiłku dla opiekuna od dnia 15.05.2014r. do odwołania.

W uzasadnieniu odwołania wskazano, że fakt pozostawania ojca skarżącej w związku małżeńskim i posiadania przez żonę osoby wymagającej opieki trzeciej grupy inwalidów posłużyły już Wójtowi Gminy S.M. jako pretekst do wydania dnia [...].11.2011r. r. decyzji nr [...] odmawiającej przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Decyzja ta została jednak w dniu [...].01.2012r. uchylona w całości przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. , które wydając decyzję nr [...] przyznało skarżącej jednocześnie świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad ojcem. W uzasadnieniu do wyżej wspomnianej decyzji SKO powołało się na wyrok NSA o sygn. I OSK 722/09 wskazujący na niezgodność z wartościami konstytucyjnymi (art. 18) bezwzględnego rozumienia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. Zgodnie z wyrokiem NSA konstytucyjna ochrona małżeństwa i rodziny wymaga aby osoby niepełnosprawne pozostające w związku małżeńskim, których małżonkowie ze względu na wiek lub stan zdrowia nie są w stanie sprawować nad nimi opieki były traktowane nie gorzej niż wymagające takiej samej opieki osoby samotne. Bezwzględne rozumienie przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. niesie bowiem negatywne konsekwencje dla rodziny i małżeństwa powodując, że członkowie rodziny, którzy chcą i mają obowiązek sprawować opiekę nad chorymi rodzicami nie mogą uzyskać świadczenia, które uzyskaliby, gdyby związek nie istniał.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...].08.2014r. nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu Kolegium opisało dotychczasowy przebieg postępowania. Organ odwoławczy ustalił, że wnioskiem z dnia 22.05.2014r. skarżąca zwróciła się do organu I instancji o przyznanie zasiłku dla opiekuna. Z akt sprawy wynika, że S.T. orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w K. z dnia [...].03.2006r. Nr [...] został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności od dnia 31.01.2006r. na stałe, a niepełnosprawność datuje się od 1996r. Skarżąca wnioskująca o ustalenie i wypłatę zasiłku na S.T. jest jego córką. S.T. pozostaje w związku małżeńskim z M.T. , która posiada trzecią grupę inwalidów. Skarżąca w dniu 22.05.2014r. oświadczyła pod rygorem odpowiedzialności karnej, że od dnia 01.07.2013r. do nadal nie zarejestrowała się PUP, nie podjęła zatrudnienia oraz, że opiekuje się ojcem.

Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącej wynika, że nie pracuje ona zawodowo i zajmuje się opieką nad ojcem S.T. zam. J.R. Skarżąca pomaga ojcu w utrzymaniu higieny osobistej (mycie) w ubieraniu, pomaga robić zakupy, wozi do lekarzy, sprząta mieszkanie, przygotowuje posiłki. Skarżąca wskazała, że pomocy ojcu nie może zapewnić żona ze względu na jej wiek i niepełnosprawność. Decyzją z dnia [...].01.2012r. Nr [...] organ II instancji przyznał skarżącej świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad ojcem S.T. od dnia 01.10.2011r. na stałe w wysokości 520 zł miesięcznie według ówczesnych przepisów prawa. Prawo do tego świadczenia pielęgnacyjnego wygasło z dniem 30 czerwca 2013r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. podkreśliło, że na podstawie ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 roku o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014r. poz. 567) nastąpiła zmiana stanu prawnego w ustawie o świadczeniach rodzinnych. W myśl art. 2 ust. 1 u.u.w.z. zasiłek ten przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548 oraz z 2013 r. poz. 1557) z dniem 1 lipca 2013 r. Zgodnie z art. 2 ust. 2 u.u.w.z. zasiłek dla opiekuna przysługuje:

1) za okresy od dnia 1 lipca 2013r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie ustawy, w których osoba spełniała warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012r.,

2) od dnia wejścia w życie ustawy, jeżeli osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012r.

Artykuł 2 ust. 3 stanowi, że zasiłek dla opiekuna za okresy, o których mowa w ust. 2 pkt 1, przysługuje wraz z odsetkami ustalonymi w wysokości odsetek ustawowych, określonej przepisami prawa cywilnego.

Natomiast przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit.a u.ś.r. stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Decyzją z dnia [...].01.2012r. Nr [...] organ II instancji przyznał skarżącej świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad ojcem od dnia 01.10.2011r. na stałe w wysokości 520 zł miesięcznie według ówczesnych przepisów prawa w oparciu o art. 17 u.ś.r. Decyzja ta wygasła z dniem 30 czerwca 2013r. Z dniem 15 maja 2014r. weszła w życie ustawa z dnia 4 kwietnia 2014r.

M.S. wnioskująca o ustalenie i wypłatę zasiłku dla opiekuna w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawnym ojcem jest córką dla osoby wymagającej opieki. S.T. pozostaje w związku małżeńskim z M.T. , która została zaliczona do trzeciej grupy inwalidów. Zatem osoba wymagająca opieki nie spełnia przesłanki określonej w art. 17 ust. 5 pkt. 2 lit. a u.ś.r.

Organ II instancji w pełni podzielił stanowisko organu I instancji dotyczące niespełnienia przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., zgodnie z którą świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W przedmiotowej sprawie żona osoby wymagającej opieki została zaliczona do trzeciej grupy inwalidów, jednakże ww. przepis wyraźnie stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Tak więc przepis ten wyraźnie stanowi, że chodzi o znaczny stopień niepełnosprawności.

Skargę na powyższą decyzję w ustawowym terminie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M.S. i domagając się przyznania jej określonego we wniosku zasiłku ewentualnie uchylenia decyzji organów obu instancji w zaskarżonym zakresie oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżąca zarzuciła:

1) nieuwzględnienie decyzji SKO w K. z dnia [...] .01.2012 r. nr [...] przyznającej jej świadczenie pielęgnacyjne na podstawie takich samych przepisów, jak obecne, odnoszące się do zasiłku dla opiekuna,

2) naruszenie praw nabytych przeze skarżącą na mocy decyzji SKO w K. z dnia [...].01.2012 r. nr [...],

3) nieuwzględnienie orzecznictwa NSA, w szczególności wyroku I OSK 722/09 zgodnie, z którym traktowanie osób niepełnosprawnych pozostających w związku małżeńskim gorzej, niż samotnych osób niepełnosprawnych jest niezgodne z art. 18 Konstytucji RP, chroniącym małżeństwo i rodzinę,

4) nie odniesienie się przez SKO do argumentów podniesionych przez skarżącą w odwołaniu od decyzji wydanej z upoważnienia Wójta Gminy S.M. nr [...] z dnia [...].07.2014r. odmawiającej przyznania zasiłku dla opiekuna na okres od dnia 15.05.2014r. do dnia 30.06.2014r. oraz zwrotu zasiłku za okres od dnia 01.07.2013r. do 14.05.2014r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując swa dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, że kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r., nr 153, poz. 1269) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej P.p.s.a.), sprowadza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta ogranicza się więc do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, czy zgodnie z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. dokonano ustalenia stanu faktycznego a dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym i uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 k.p.a., a więc w sposób przekonywujący. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany powołaną podstawą prawną (art. 134 §1 P.p.s.a.).

W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżonej decyzji jest prawo do zasiłku dla opiekuna określone w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U., poz. 567 - dalej zwanej "u.u.w.z."). Zgodnie z art. 1 tej ustawy "określa [ona] warunki nabywania oraz zasady ustalania i wypłacania zasiłków dla opiekunów osobom, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013 r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Artykuł 2 ust. 1 u.u.w.z. stanowi z kolei, że "zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy oświadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548 oraz z 2013 r. poz. 1557) z dniem 1 lipca 2013 r."

Mając na uwadze powyższe, nie budzi wątpliwości, że ustawa o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów wiąże się z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r., K 27/13, który orzekł, że art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548) - na podstawie których wygasły dotychczasowe decyzje o świadczeniach pielęgnacyjnych - jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z uzasadnieniem wyroku Trybunału, przywrócenie stanu zgodnego z Konstytucją, tj. przywrócenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które świadczenie to utraciły od dnia 1 lipca 2013 r., wymagało bezzwłocznej interwencji ustawodawcy, który powinien wprowadzić stosowne korekty w systemie prawnym.

W niniejszej sprawie odmówiono skarżącej przyznania zasiłku dla opiekunów powołując się na art. 2 ust. 1 pkt 1 i 2 u.u.w.z. oraz przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r.

Zgodnie ze wskazanym wyżej art. 2 ust. 2 pkt 1 i 2 u.u.w.z. "Zasiłek dla opiekuna przysługuje: 1) za okresy od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie ustawy, w których osoba spełniała warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. oświadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r.; 2) od dnia wejścia w życie ustawy, jeżeli osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r.".

Z kolei art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. w brzmieniu z 31 grudnia 2012 r. stanowi, iż "świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli [...] osoba wymagająca opieki [...] pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności".

Zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy uznały niejako za oczywiste, że skarżącej nie przysługuje zasiłek dla opiekuna w związku z opieką nad ojcem w okresie od 1 lipca 2013 r.

Organy ustaliwszy, że objęty opieką S.T. pozostaje w związku małżeńskim z M.T. - która nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności - przyjęły, iż uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego było wyłączone ze względu na art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., który znajduje zastosowanie w związku z odesłaniem w art. 2 ust. 2 pkt 1 u.u.w.z., a tym samym nie można było przyznać wnioskowanego świadczenia dla opiekunów.

W ocenie Sądu argumentacja organów nie jest prawidłowa, zwłaszcza gdy uwzględni się szczególne okoliczności sprawy, oraz fakt, że wniosek skarżącej dotyczył świadczenia stanowiącego docelowo rekompensatę za niekonstytucyjnie "wygaszone" świadczenie pielęgnacyjne.

W sprawie bezspornym jest, że decyzją z dnia [...].01.2012r. nr [...] organ II instancji przyznał skarżącej świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad ojcem od dnia 01.10.2011r. na stałe w wysokości 520 zł miesięcznie według ówczesnych przepisów prawa w oparciu o art. 17 u.ś.r.

Pokreślić trzeba, że rozpatrując wniosek o przyznanie skarżącej zasiłku dla opiekunów, który przysługuje jej niejako "w miejsce" świadczenia pielęgnacyjnego, organy ponownie oceniają dokładnie ten sam stan faktyczny i operują dokładnie tymi samymi normami prawnymi (ustawa o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów nakazuje sięgać do ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu z 31 grudnia 2012 r.), jak we wcześniejszej sprawie dotyczącej świadczenia pielęgnacyjnego. Organy przyjęły jednak radykalnie odmienną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.

Zdaniem Sądu takie działanie należy uznać za nieprawidłowe.

Jak już wskazano, w niniejszej sprawie o świadczenie dla opiekunów ubiega się osoba, której już wcześniej przysługiwało szeroko rozumiane świadczenie opiekuńcze w postaci świadczenia pielęgnacyjnego, które wygasło z końcem czerwca 2013 r. na mocy niezgodnego z ustawą zasadniczą art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548).

Podkreślić trzeba, że przyczyną stwierdzenia niekonstytucyjności art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, którym "wygaszono" dotychczasowe świadczenia pielęgnacyjne, było stwierdzenie, iż ustawodawca dopuścił się naruszenia praw słusznie nabytych oraz zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa.

Z całokształtu rozważań Trybunału zawartych w wyroku K 27/13 wynika, że uznał on zastosowanie przyjętego w nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych rozwiązania (polegającego na stwierdzeniu wygaśnięcia wszystkich decyzji w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego z mocy prawa) za nieadekwatne do celu, jakim było wyeliminowanie nadużyć związanych z pobieraniem świadczeń pielęgnacyjnych przez osoby w rzeczywistości nie świadczące opieki. Trybunał z jednej strony wskazał, że "w imię wartości doniosłych konstytucyjnie ustawodawca może wyjątkowo odstąpić od zasady stabilności decyzji administracyjnych, modyfikując je na niekorzyść jednostki, a nawet wygasić wynikające z nich prawa podmiotowe", jednakże zaraz dodał, że "warunkiem koniecznym takiego zabiegu jest jednak działanie w celu urzeczywistnienia jakiejś normy konstytucyjnej, w sposób niearbitralny, oraz zagwarantowanie mechanizmów ochronnych podmiotom, których sytuacja uległa pogorszeniu. W związku z tym Trybunał Konstytucyjny uznał, że nie przekonuje teza, że dopiero wygaszenie wszystkich decyzji administracyjnych i poddanie wymogom nowej regulacji podmiotów posiadających dotychczas uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego pozwoliło na ograniczenie kręgu osób, które nie sprawują faktycznej opieki nad osobą niepełnosprawną, a zarazem korzystają ze świadczeń, przez co nadużywają środków publicznych".

Mając na uwadze powyższe, przyjmując za punkt wyjścia opisane przez Trybunał zasady konstytucyjne takie jak zasada ochrony praw nabytych oraz zasada zaufania obywatela do Państwa, uznać należy za niedopuszczalne ograniczanie dostępu do świadczeń opiekuńczych (obecnie w postaci zasiłku dla opiekunów) osobom, którym te świadczenia (w postaci świadczeń pielęgnacyjnych) przysługiwały do końca czerwca 2013 r. na podstawie ostatecznych decyzji administracyjnych i wobec których nie można wykazać, że świadczeń tych nadużywały.

Innymi słowy, jeżeli beneficjent do dnia 30 czerwca 2013 r. otrzymywał świadczenie pielęgnacyjne przyznane na stałe decyzją ostateczną, opartą o określoną i dopuszczalną prawnie wykładnię ustawy o świadczeniach rodzinnych i zarazem decyzję wydaną w warunkach faktycznie usprawiedliwionych (ze względu na rzeczywistą opiekę beneficjenta świadczenia nad niepełnosprawnym), to przyznając obecnie zasiłek dla opiekunów w niezmienionym stanie faktycznym, organ nie może kwestionować tej przyjętej wcześniej w takim stanie faktycznym wykładni. Zasiłek dla opiekunów należy bowiem przede wszystkim postrzegać jako świadczenie rekompensujące słusznie nabyte, ale niekonstytucyjnie odebrane, świadczenie pielęgnacyjne; natomiast wtórnie dopiero jako świadczenie nowe. Zasiłek dla opiekunów służy przede wszystkim restytucji dotychczasowego uprawnienia opiekuńczego. Odmowa więc zasiłku dla opiekunów osobie, która świadczeń opiekuńczych nie nadużywała, prowadzi do rezultatu niweczącego wskazania wyroku K 27/13. W istocie bowiem prowadziłaby do braku pełnego zrekompensowania szeroko rozumianych świadczeń opiekuńczych tym osobom, które świadczeń tych nie nadużywały i które zdaniem Trybunału nie powinny być ich pozbawione ze względu na konstytucyjnie chronioną zasadę ochrony praw nabytych i zaufania do organów państwa.

Przenosząc powyższe na grunt tej sprawy trzeba mieć na względzie, że decyzja Kolegium z dnia [...].01.2012r. Nr [...] statuowała dla skarżącej prawo nabyte, jako takie chronione konstytucyjnie, które nie powinno być odebrane, np. z takich powodów jak zmiana polityki przyznawania świadczeń, czy z powodu wykładni przepisów. Co więcej, skarżąca pobierała świadczenie pielęgnacyjne w zaufaniu do organów państwa jako świadczenie należne i ze względu na nie, między innymi, kształtowała swoją sytuację osobistą i zawodową na przyszłość.

Sąd dodatkowo zauważa, że żadne okoliczności sprawy nie wskazują też, że skarżąca jest osobą, która faktycznie nadużywała świadczeń opiekuńczych (świadczenia pielęgnacyjnego) przyznanych jej decyzją administracyjną, a więc osobą, która w świetle wyroku Trybunału K 27/13 nie zasługiwałaby na objęcie jej konstytucyjną ochroną ze względu na ochronę praw słusznie nabytych i skonkretyzowanych decyzją administracyjną. Uwypuklenia wymaga fakt, iż w decyzji Kolegium w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego organ ten ustalił, że skarżąca rzeczywiście świadczyła opiekę nad ojcem, a ustalenia tego nigdy nie podważono. Nie podważono też wcześniejszych ustaleń, które legły u podstaw decyzji z dnia [...].01.2012r. Nr [...].

Podsumowując - w sprawie nie wykazano, iżby jakiekolwiek ustalenia decyzji z dnia [...].01.2012r. Nr [...] (w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego) były błędne, bądź by nastąpiła jakakolwiek zmiana stanu faktycznego względem sytuacji skarżącej, jaka istniała w dacie, gdy przyznawano skarżącej świadczenie pielęgnacyjne (następnie wygaszone).

W niniejszej sprawie organ umotywował swą odmowę przyznania zasiłku dla opiekuna powołując się tylko i wyłącznie na odmienną, aniżeli dotychczas przyjętą w decyzji o świadczeniu pielęgnacyjnym, interpretację przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. W konsekwencji powstał stan nie do zaakceptowania w świetle zasad konstytucyjnych uwypuklonych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego K 27/13: skarżąca, która należała do kręgu osób rzeczywiście świadczących opiekę nad osobą bliską wymagającą tej opieki, została pozbawiona świadczeń opiekuńczych. Zasadnicze znaczenie ma przy tym to, że nie wykazano, aby zaistniały jakiekolwiek szczególne okoliczności, które uzasadniałyby twierdzenie o nadużyciu przez skarżącą przyznanego jej wcześniej świadczenia pielęgnacyjnego, względnie, że nastąpiła taka zmiana stanu faktycznego, która uzasadniałaby inną ocenę jej sytuacji na potrzeby zasiłku dla opiekuna, aniżeli wcześniej przyjęto na potrzeby świadczenia pielęgnacyjnego.

Uzupełniając powyższe rozważania Sąd wyjaśnia, że nie miał wątpliwości, co do tego, że wcześniejsza decyzja o przyznaniu skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego kształtowała dla niej skonkretyzowane i słusznie nabyte prawo. Słuszności nabycia prawa do tego świadczenia nie podważa fakt, że w orzecznictwie zgłasza się nieraz wątpliwości, co do sposobu wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. Sąd podkreśla, że przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego opierało się na umotywowanej prawnie prokonstytucyjnej wykładni wymienionego wyżej przepisu, która zresztą niejednokrotnie uznana została za trafną w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. np. wyrok z dnia 20 września 2013 r., I OSK 2/13, orzeczenia.nsa.gov.pl). O decyzji wcześniej przyznającej skarżącej świadczenie pielęgnacyjne w żadnym razie nie można zatem twierdzić, że rażąco narusza ona prawo, względnie, że przyznaje ona uprawnienie osobie oczywiście nieuprawnionej. To z kolei nakazuje poszanować wynikające z niej skonkretyzowane uprawnienie.

Ponownie rozpoznając sprawę Kolegium powinno uwzględnić ocenę prawną zawartą w niniejszym uzasadnieniu.

Mając to wszystko na uwadze Sąd - działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - zwanej dalej "P.p.s.a.") orzekł jak w sentencji wyroku. O wykonalności decyzji orzeczono na podstawie art. 152 P.p.s.a.