Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1198/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-08-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 190, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: par. 17 ust. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2004 nr 174 poz 1809
law: Rozporządzenie Rady Ministtrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie  przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 73 ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Dorota Mydłowska (spr.), Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Protokolant st. sekr. sąd. - Agnieszka Małyszko, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi M.W. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt; 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz M. W. kwotę 1613 zł (tysiąc sześćset trzynaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z dnia 19 maja 2011 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] kwietnia 2011 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...], którą to ustalono nienależnie pobrane płatności finansowych z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt.

Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym.

W dniu [...]-06-2005 r. M.R. złożyła w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ARiMR) w B. Wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2005 i zmianę do tego wniosku w dniu [...]-08-2005 r. w którym zadeklarowała realizację pakietu "Ochrona gleb i wód" na powierzchni 79,42 ha (na działce ewidencyjnej nr [...] obręb S., gmina S.), w tym z tytułu realizacji: wariantu K01c - międzyplon ścierniskowy na powierzchni 79,42 ha. Wniosek obejmował także dopłatę z tytułu realizacji pakietów na obszarach Natura 2000.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. Nr [...] przyznał płatność z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2005, na mocy w/w decyzji wnioskodawczyni została przyznana płatność za realizację przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt w wysokości 49558,08 zł, w tym z tytułu realizacji: wariantu K01c - międzyplon ścierniskowy na powierzchni 79,42 ha. Organ przyznał zwiększenie płatności o 20 % z tytułu realizacji pakietów na obszarach Natura 2000.

Ww. decyzja stała się prawomocna, a płatność została przelana na konto wnioskodawczyni. Na podstawie powyższej decyzji na producenta rolnego zostało nałożone pięcioletnie zobowiązanie na powierzchnię, za którą producent rolny otrzymał płatność i na której powinien być realizowany program rolnośrodowiskowy w pakiecie "ochrona gleb i wód".

Wnioskodawczyni w latach 2006 – 2009 składała wnioski kontynuacyjne, a organ rokrocznie przyznawał płatności do ww. gruntów (na powierzchni 66, 40 ha).

Ostatnia płatność przelano na jej konto w dniu 19 stycznia 2010 r., która została przyznana decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. Nr [...].

Organ wskazał, że w dniu [...] lipca 2005 r. M. R. złożyła także wniosek o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych na rok 2005 na powierzchni 15,94 ha położonych na działce ewidencyjnej nr [...] obręb S., gmina S., czyli na całej powierzchni, do której przyznano środki finansowe za 2005 rok w ramach programu rolnośrodowiskowego - z tytułu realizacji wariantu K01.

Organ podniósł, że fakt ten potwierdził obrys w granicach działki ewid. [...] na mapce sporządzonej przez A.Z. (specjalistę służby leśnej) z dnia [...] lipca 2005 r. i obrys w granicach działki ewid. [...] załączony do wniosku rolnośrodowiskowego z dnia [...] czerwca 2005 r. oraz szkic z pomiaru działek rolnych sporządzony przez inspektora Biura Kontroli na Miejscu ARiMR w czasie wykonywania kontroli w gospodarstwie w dniu [...] listopada 2009 r. w ramach sprawy rolnośrodowiskowej. Podniesiono, że z zaświadczenia Nadleśnictwa B. złożonego w dniu [...] maja 2006 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w B. wynika, że działka nr ewid. [...] obręb S., gmina S. o powierzchni 15,94 ha została zalesiona zgodnie z planem zalesienia z dnia [...] lipca 2005 r. i aneksem z dnia [...] kwietnia 2006 r.

W związku z powyższymi faktami Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w O. działając z upoważnienia Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w dniu [...] grudnia 2010 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych M.R. na mocy decyzji Nr [...] o przyznaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rołnośrodowiskowych z dnia [...] kwietnia 006 r. wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B.

Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzję z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...], ustalił nienależnie pobrane płatności finansowych z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt.

Organ po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego ustalił, że w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego i ustalonych okoliczności faktycznych płatność z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za rok 2005 została przyznana M. R. nienależnie, ponieważ w roku 2006 skarżąca nie dotrzymała zobowiązania wynikającego z przystąpienia do programu rolnośrodowiskowego w roku 2005.

Organ I instancji stwierdził, że zobowiązanie rolnośrodowiskowe nie zostało przekształcone w zobowiązanie obejmujące zalesianie gruntów rolnych i nie wygasło, ponieważ dokonano zalesienia tylko części działki ewidencyjnej, na której ciąży zobowiązanie rolnośrodowiskowe. W związku z czym zobowiązanie pięcioletnie nie zostało dotrzymane w zakresie działalności rolnośrodowiskowej, a rolnik, który zmniejszył powierzchnię pod programem rolnośrodowiskowym i przeznaczył część tej powierzchni do zalesienia musi ponieść konsekwencje w postaci zwrotu płatności rolnośrodowiskowej za ten zalesiony obszar.

Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa po rozpoznaniu wniosku M. R. o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...]. Organ powtórzył ustalenia poczynione w postępowaniu I-instancyjnym co do stanu faktycznego i prawnego.

Organ odwoławczy odnosząc się do złożonego przez skarżącą wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt, stwierdził, iż nie zawierał on wyjaśnień i argumentów nie znanych organowi odwoławczemu, a mających wpływ na wynik przedmiotowego rozstrzygnięcia, tym samym nie zasługuje na uwzględnienie.

Organ wyjaśnił, iż skarżąca zalesiając część działki ewidencyjnej nr [...], do której dostała płatność rolnośrodowiskową na 2005 rok spowodowała zaprzestanie na tej części gruntów realizacji programu rolnośrodowiskowego.

Organ podniósł, że w wyniku kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie skarżącej w dniu [...] listopada 2009 r., czyli po zalesieniu części działki ewidencyjnej nr [...], ustalono, że powierzchnia stwierdzona działki rolnej A położonej na działce ewidencyjnej nr [...], na której realizowany był pakiet "Ochrona gleb i wód" i do której wnioskodawczyni otrzymała płatność rolnośrodowiskową z tytułu realizacji w/w pakietu za lata 2006-2008, była mniejsza niż powierzchnia deklarowana.

W trakcie prowadzenia postępowania odwoławczego organ ustalił prawidłową wysokości nie należnie pobranych płatności za lata 2005-2008 na kwotę 15213,12 zł.

Organ stwierdził, że ponieważ w decyzji I-instancyjnej wyliczono mniejszą kwotę nienależnie pobranych płatności to decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa.

Organ podniósł, że w niniejszej sprawie mimo ww. faktu nie można jednakże mówić o rażącym naruszeniu prawa i dlatego w oparciu o art. 139 Kpa zgodnie z którym "organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny" utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, a kwota nienależnie pobranych płatności wynosi 9896,64 zł.

Odnosząc się do argumentu skarżącej, dotyczącego przekształcenia zobowiązania rolnośrodowiskowego w zobowiązanie wynikające z zalesienia części gruntów rolnych, że przepisy krajowe nie przewiduje takiej możliwości o ktorej mowa w art. 21 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustalającego szczegółowe zasady stosowania Rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz. Urz. UE L Nr 153 z 30 kwietnia 2004 r" z późn. zm.).

Skarżąca w we wniosku ponowne rozpatrzenie sprawy podniosła, że ponieważ kontrola na miejscu przeprowadzona w jej gospodarstwie w listopadzie 2005 r. nie stwierdziła uchybień powierzchniowych to nie zachodzi konieczność ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego.

Organ odpowiadając na w/w argument wyjaśnił, że kontrola zgodności powierzchni deklarowanej przez wnioskodawcę ze stanem rzeczywistym jest jednym z elementów sprawdzanych przez cały okres zobowiązania wieloletniego. Podkreślił, że płatności na 2005 rok zostały przyznane prawidłowo, ponieważ na dzień ich przyznania wnioskodawczyni spełniała warunki do ich przyznania, co potwierdziła kontrola przeprowadzona w 2005 roku.

Organ II instancji wyjaśnił, że badania zgodności powierzchni podczas kontroli na miejscu w ramach postępowania o przyznanie płatności stanowią element dotyczący kontroli prawidłowości deklaracji beneficjenta z wniosku, w celu przyznania płatności do rzeczywistej powierzchni, na której jest realizowany dany program. W związku z powyższym nie należy odnosić wyników tejże kontroli do badania skuteczności dochowania zobowiązania po jego powstaniu. Kontrola na miejscu przeprowadzona w gospodarstwie skarżącej w dniu [...] listopada 2009 r., czyli po zalesieniu części gruntów, wykazała, że powierzchnia działki rolnej A, położonej na działce ewidencyjnej nr [...], na której realizowany był pakiet K01c wynosi 63,56 ha.

W związku z tym, że część działki ewidencyjnej nr [...] została zalesiona w 2006 roku, zdaniem organu nie został zachowany wymóg dotyczący zobowiązania agro-środowiskowego na terenie całego gospodarstwa co stanowiło naruszenie art. 20 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004, zgodnie z którym rolnik podejmujący zobowiązanie agro-środowiskowe lub związane z dobrostanem zwierząt odnoszące się do części gospodarstwa spełnia co najmniej normy zwykle stosowanej dobrej praktyki w całym gospodarstwie, tzn. również na działkach, na które nie wnioskuje o płatności i nie są objęte zobowiązaniem wieloletnim. W związku z treścią z art. 23 Rozporządzenia Rady (WE) 1257/1999 skarżąca była zobowiązana do stosowania praktyk agro-środowiskowych przez okres co najmniej pięciu lat.

Zalesiając część gruntów objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym w 2006 r. skarżąca nie mogła na tych gruntach realizować zadań o których mowa w załączniku 1, część II, pkt 5, ppkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, co w kontekście § 17 ust. 1. pkt 1 lit. a ww. rozporządzenia również stanowi podstawę do dochodzenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych.

Organ odwoławczy wyjaśnił także, iż decyzja nr [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. wydana z upoważnienia Prezesa ARiMR przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR nie podważa decyzji o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowych na lata 2005-2008. Celem zaskarżonej decyzji było ustalenie kwoty płatności do zwrotu w związku z niedotrzymaniem przez skarżącą zobowiązania rolnośrodowiskowego, co w/w decyzje potwierdzają. Skarżąca w 2005 roku zadeklarowała, do realizacji pakietu K01c powierzchnię 79,42 ha gruntów rolnych, a w kolejnych latach (2006-2008) deklarowała powierzchnię 66,40 ha, czyli o 13,02 ha mniej niż w pierwszym roku realizacji programu.

Organ odwoławczy podniósł, iż fakt występowania danej działki w rejestrze publicznym, jakim jest ewidencja gruntów, jako grunt rolny, nie zwalnia go do ustalenia, jaki jest stan faktyczny na tej działce. Zgodnie z dokumentacją zgromadzoną w niniejszej sprawie, w tym wniosek skarżącej o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych z dnia [...] lipca 2005 r., dokumenty potwierdzające dokonanie zalesienia, a także ustalenia z kontroli na miejscu, potwierdzają częściowe zalesienie działki ewidencyjnej nr [...].

Ww. organ nie potwierdził także twierdzeń skarżącej, iż ta wielokrotnie konsultowała się z pracownikami agencji w celu utwierdzenia się co do słuszności podjętych przez nią działań.

Organ podniósł, ze skarżąca składając w dniu [...] czerwca 2005 r. wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt, deklarując w tym wniosku powierzchnię 79,42 ha użytków rolnych, zobowiązała się do przestrzegania warunków uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym przez okres 5 lat od dnia rozpoczęcia jego realizacji. Równocześnie składając podpis pod oświadczeniem w części XI na stronie 7 wniosku potwierdziła, że znała warunki i obowiązki, jakie spoczywają na producencie przystępującym do programu rolnośrodowiskowego.

Organ podkreślił, ze w sprawie nie miały zastosowania przepisy art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników.

Organ wskazał, że w niniejszej sprawie nie doszło do innych naruszę prawa powodujących obowiązek uchylenia zaskarżonej decyzji.

Skargę do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Warszawie złożyła M.R. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasadzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1. naruszenie art. 23 Roz porządzenia Rady (WE) 1257/1999 z 17 maja 1999 r. w sprawie rozwoju obszarów wiejskich z Europ ej s kiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE I . 160 z 26 czerwca 1999 r. z późn. zrn.) poprzez jego bledną wykładnię i zastosowanie, a mianowicie przyjęcie, ze przepis ten zakłada niezmienność areału przeznaczonego do stosowania praktyk agrośrodowiskowych, podczas gdy z przepisu tego nie sposób podobne wnioski wyprowadzić i co w konsekwencji skutkowało przyjęciem, ze M.R. nie dotrzymała zobowiązania przestrzegania warunków uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym, przy jednoczesnym ustaleniu, ze M.R. brała udział w rzeczonym programie, przez wymagany przez ww. przepis okres 5 łat.

2. naruszenie § 5 ust. 1 w zw. z § 1 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rołnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, poprzez jego błędne zastosowanie, a także błędną wykładnię powodującą bezpodstawne pominięcie faktu, że przepis ten zakłada niezmienność areału przeznaczonego co do zasady, z wyłączeniem jednak p aide tu KOI (ochrony gleb i wód).

3. naruszenie § 17 ust. 1 pkt 1 a i c rozporządzenia Rady Ministrów 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rołnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich poprzez ich błędne zastosowanie w sprawie, a mianowicie przyjęcie, ze ma on zastosowanie w sprawie, a ponadto przyjęcie, ze płatność za rok 2005 podlega zwrotowi, skoro w tym roku do zmniejszenia jeszcze me doszło.

4. naruszenie art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. poprzez jego błędne zastosowanie, a mianowicie przyjęcie, ze beneficjent działał w złej wierze.

5. naruszenie art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a mianowicie przyjęcie, ze w okolicznościach mniejszej sprawy me doszło do popełnienia błędu przez organ administracji publicznej.

6. naruszenie art. 66 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004- z 29 kwietnia 2004 ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 poprzez jego niewłaściwą wykładnię i błędne zastosowanie, tj. przyjęcie, ze działka ewidencyjna (211/3) wymieniona we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej nie pozostała w gospodarstwie skarżącej w całości.

7. naruszenie art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. 2000 r. Nr 98 poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 2 Konstytucji RP poprzez prowadzenie postępowania wbrew zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do państwa, co przejawiało się w braku informowania skarżącego o ewentualnych konsekwencjach zmniejszenia powierzchni użytków rolnych.

8. naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. 2000 r. Nr 98 poz. 1071 z późn. zm.) poprzez:

- błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego,

- pominiecie słusznego interesu obywatela.

W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa podtrzymując swoja dotychczasowa argumentacje wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 grudnia 2011r. sygn.. akt: V SA/Wa 1355/11 oddalił skargę.

W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z § 17 ust. 1. pkt 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809, z późn. zm.) dalej zwanego "rozporządzeniem rolnośrodowiskowym", płatność rolnośrodowiskowa podlega wstrzymaniu i zwrotowi, jeżeli producent rolny zmniejszył powierzchnię użytków rolnych, na których powinien być realizowany program rolnośrodowiskowy, przy czym wstrzymaniu i zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działki rolnej objętej zmniejszeniem. Zgodnie z § 17 ust. 1. pkt 1 lit. a ww. rozporządzenia, "płatność rolnośrodowiskowa podlega wstrzymaniu i zwrotowi, jeżeli producent rolny nie realizuje pakietu objętego wnioskiem".

Sąd zgodził się z ustaleniami organu, że skarżąca zalesiając część działki ewidencyjnej nr 211/3, do której dostała płatność rolnośrodowiskową na 2005 rok spowodowała zaprzestanie na tej części gruntów realizacji programu rolnośrodowiskowego.

W związku z powyższym organ miał obowiązek na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ( Dz. U. Nr 98. poz. 634, z późn. zm.) ustalić skarżącej kwotę nienależnie pobranych płatności.

Sąd uznał także, ze w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia art. 23 rozporządzenia Rady nr 1257/1999 oraz art. 66 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji nr 817/2004. Z pierwszego przepisu wynika konieczność utrzymywania zobowiązania rolnośrodowiskowego przez okres 5 lat od dnia otrzymania płatności, natomiast z drugiego wyraźny zakaz wymiany działek objętych zobowiązaniem. Przepisy te nie budzą wątpliwości interpretacyjnych, w związku z tym zarzut skarżącej ich naruszenia jest nietrafny.

Przyjął również, iż w sprawie niniejszej nie doszło do naruszenia § 5 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Wyjaśnił, że w celu wyznaczenia właściwego zakresu stosowania ww. paragrafu należy wskazać, że zgodnie z art. 66 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 istnieje konieczność wykazania wszystkich powierzchni należących do danego gospodarstwa właściwych do celów kontroli w ramach danego środka włącznie z tymi, dla których nie wnioskuje się o wsparcie oraz zakaz wymiany działek.

Podkreślił, że działki ewidencyjne wymienione we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w pierwszym roku podjętego zobowiązania muszą pozostać w gospodarstwie przez 5 lat.

Natomiast realizacja pakietu K01 c może odbywać się na mniejszej lub większej ilości działek pozostających w gospodarstwie.

W związku z powyższym, uznał WSA, brak w kolejnych latach podjętego zobowiązania deklaracji działek ewidencyjnych, do których została przyznana płatność rolnośrodowiskowa, musi być uznany za zmniejszenie powierzchni użytków rolnych, na których powinien być realizowany program rolnośrodowiskowy.

Dlatego też zmniejszenie powierzchni użytków rolnych objętych pięcioletnim zobowiązaniem zgodnie z § 17 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia rołnośrodowiskowego stanowi przesłankę do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

Podkreślił także, że skarżąca w 2006 r. zalesiła część gruntów rolnych, na które dostała w 2005 r. płatność rolnośrodowiskową z tytułu realizacji pakietu "Ochrona gleb i wód", co oznacza, że zmniejszyła powierzchnię użytków rolnych objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym.

Nie zgodził się z twierdzeniem skarżącej, iż ta działała w dobrej wierze, gdyż nie jest podmiotem profesjonalnym będącym w stanie zrozumieć całość przepisów regulujących przedmiotowe działanie. Jak wynika z akt administracyjnych w przedmiotowym wniosku złożyła oświadczenie, iż znane jej są ww. przepisy, a dobrowolne przystąpienie do tych programów pomocowych rodzi szereg praw i obowiązków.

WSA uznał, iż zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji nr 796/2004 ponieważ w niniejszej sprawie nie mają zastosowania przepisy zwalniające skarżącą od obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych.

Ponieważ pierwsza płatność z tytułu realizacji programu rołnośrodowiskowego została zrealizowana na konto skarżącej w dniu [...] maja 2006 r., a ta po otrzymaniu tych płatności wyłączyła część powierzchni objętej zobowiązaniem w związku z zalesieniem tej części gruntów, co potwierdza decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. nr [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. w sprawie przyznania płatności na zalesianie gruntów rolnych, a także ustalenia kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie skarżącej w dniu [...] listopada 2009 r., w wyniku której ustalono, iż powierzchnia działki rolnej A, na której jest realizowany pakiet K01c jest mniejsza, niż powierzchnia, na którą skarżąca otrzymała płatność w latach 2005-2008, należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie nie upłynął termin 10 lat.

W skardze kasacyjnej od w.w. wyroku M. W. wniosła o uchylenie go w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji podnosząc zarzuty naruszenia:

1. § 5 ust. 1 w zw. z § 1 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia z dnia 20 lipca 2004r., poprzez jego błędną wykładnię, co doprowadziło do przyjęcia, że przepis ten zakłada bezwzględną niezmienność areału, na którym jest realizowany program rolnośrodowiskowy, podczas gdy przepis ten zawiera wyłączenia co do pakietu K0 1 (ochrona gleb i wód),

2. ust. 5 pkt 2 lit. f części II nr 1 do rozporządzenia z dnia 20 lipca 2004r. poprzez jego błędną wykładnię, tj. odniesienie do wyłączenia zakazu zmniejszania i zwiększania powierzchni przy realizacji pakietu K01, co skutkowało przyjęciem, że okoliczność, iż ,,międzyplony można stosować przemiennie na różnych działkach rolnych w ciągu 5 lat" miałaby uzasadniać wniosek o zakazie zmniejszenia lub zwiększenia powierzchni na której jest realizowany program rolnośrodowiskowy,

3. art. 23 Rozporządzenia Nr 1257/1999 poprzez błędną wykładnię i zastosowanie, a mianowicie przyjęcie, że przepis ten zakłada niezmienność areału przeznaczonego do stosowania praktyk agrosrodowiskowych, podczas gdy z przepisu tego nie sposób podobne wnioski wyprowadzić,

4. § 17 ust. 1 pkt 1 a i c rozporządzenia z dnia 20 lipca 2004r. poprzez ich błędne zastosowanie w sprawie, a mianowicie przyjęcie, że ma on zastosowanie w sprawie, a ponadto przyjęcie, że płatność za rok 2005 podlega zwrotowi, skoro w tym roku do zmniejszenia jeszcze nie doszło,

5. Art. 73 ust. 5 Rozporządzenia Nr 796/2004 poprzez jego błędne zastosowanie, a mianowicie przyjęcie, że beneficjent działał w złej wierze.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że przez użycie w § 5 ust. 1 rozporządzenia z dnia 20 lipca 2004r. ,,z wyłączeniem", prawodawca dopuścił w przypadku pakietu K01 ewentualność zmniejszenia lub zwiększenia powierzchni gospodarstwa objętego programem. Ponadto, zdaniem kasatora, nie zostało w sprawie wykazane działanie w złej wierze. Kontrole przeprowadzone w dniach [...] listopada 2005r. i [...] listopada 2009r. nie wykazały nieprawidłowości, co utwierdziło skarżącą w słuszności jej posunięć.

Wyrokiem z dnia 23 stycznia 2014r., sygn.. akt: II GSK 1538/12 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie.

W uzasadnieniu wyroku NSA wskazał na treść przepisu art. 73 ust. 1, ust. 3 i ust. 5 rozporządzenia Nr 796/2004 i powołując się na zapadły , w sprawie o niemal identycznym stanie faktycznym i prawnym, wyrok z dnia 31 lipca 2013r. sygn. akt II GSK 603/12 podkreślił, że w polskim prawie domniemywa się istnienie dobrej wiary. Podniósł, że nie może uzasadniać działania w złej wierze samo odwołanie się do podpisania przez skarżącą wniosku o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, w tym pkt XI tego wniosku ,,Oświadczenia i zobowiązania", gdyż należy uwzględnić całokształt niespornych w sprawie okoliczności faktycznych. Sąd stwierdził, że skarżąca składając dwa różnej treści wnioski ( w dniu [...] czerwca 2005r i [...] lipca 2005r.) do tego samego organu, nie ukrywała zamiaru zmiany planu rolnośrodowiskowego i należało ocenić zachowanie organu na etapie przyznawania płatności na zalesianie gruntów zgłoszonych do wcześniej przyznanej płatności rolnośrodowiskowej. Należało także ocenić, czy składając póżniejszy – w stosunku do rolnośrodowiskowego – wniosek o pomoc na zalesianie, skarżąca mogła oczekiwać, że w następstwie uwzględnienia tego wniosku decyzją z dnia 21 czerwca 2006r. , że rezygnacja z realizacji pierwotnego planu rolnośrodowiskowego nie będzie obarczona zarzutem nieuzasadnionego zaprzestania przedsięwzięcia rolnośrodowiskowego. Należy też ocenić działanie organu, który pierwszą płatność rolnośrodowiskową na rok 2005 przyznał do zgłoszonej powierzchni 79,42 ha, a kolejne płatności przyznawał na powierzchnię zmniejszoną 66,40 ha. Ponadto NSA wskazał, że WSA nie dokonał wykładni przepisu, stwierdzając tylko, ze nie doszło do naruszenia § 5 ust. 1 w zw. z § 1 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia z dnia 20 lipca 2004r.

Rozpoznając sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej: ,,p.p.s.a.) – sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Rozpoznając niniejszą sprawę, WSA jest zatem związany wykładnią prawa zawartą w wyroku NSA z dnia 23 stycznia 2014r., sygn. akt: II GSK 1538/12 i wytycznymi zawartymi w jego uzasadnieniu.

Badając zaskarżoną decyzję we wskazanym zakresie, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na początku sad przypomina, ze skarżąca złożyła do tego samego organu dwa wnioski:

- jeden z dnia [...] czerwca 2005r gdzie podjęła zobowiązanie rolnośrodowiskowe- realizację wariantu K01c międzyplon ścierniskowy na deklarowanej powierzchni 79,42 ha na działce nr [...]

- drugi z dnia [...] lipca 2005r. na tej samej działce, z tym że na powierzchni 15,94 ha zadeklarowała zalesienie gruntów rolnych, wnosząc o przyznanie jej płatności na ten cel.

Należy zauważyć, że zważywszy na treść § 17 ust. 1. pkt 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809, z późn. zm.) dalej zwanego "rozporządzeniem rolnośrodowiskowym", skarżąca składając póżniejszy w stosunku do rolnośrodowiskowego wniosek o pomoc na zalesienie, skarżąca mogła zasadnie oczekiwać, że w następstwie uwzględnienie tego wniosku decyzją z dnia 21 czerwca 2006r. rezygnacja z realizacji pierwotnego planu rolnośrodowiskowego nie będzie obarczona zarzutem nieuzasadnionego zaprzestania przedsięwzięcia rolnośrodowiskowego. Przy ocenie, czy mamy do czynienia z wystąpieniem po stronie skarżącej dobrej wiary, należy uwzględnić działanie organu, który pierwszą płatność rolnośrodowiskową na rok 2005 przyznał do powierzchni 79,42 ha (zgłoszonej przez skarżącą), a kolejne płatności przyznawał do powierzchni 66,40 ha, a więc zmniejszonej. Oceniając kwestię istnienia dobrej lub złej wiary, co jest niezbędne aby rozstrzygnąć czy w stosunku do skarżącej ma zastosowanie art. 73 ust. 5 Rozporządzenia Nr 796/2004, należy mieć na względzie zachowanie organu na etapie przyznawania na rzecz skarżącej płatności na zalesianie gruntów obejmującej część gruntów zgłoszonych do wcześniej przyznanej płatności rolnośrodowiskowej. Zdaniem WSA, organ rozpoznając wnioski skarżącej, dysponował możliwością ich weryfikacji mając do dyspozycji dane z systemu (wszystkie wnioski skarżącej rozpoznawał ten sam organ).

Z art. 73 ust. 1 rozporządzenia Nr 796/2004 wynika, ze w przypadku dokonania nienależnej płatności rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3. Jednak, zgodnie z ust. 5 tegoż art., nie ma obowiązku zwrotu nienależnej płatności, jeżeli okres między datą płatności pomocy, a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze płatności jest dłuższy niż 10 lat. Jeżeli beneficjent działa w dobrej wierze, okres ten wynosi 4 lata.

Należy także uwzględnić, że w dacie złożenia przez skarżącą wniosku o płatność na zalesianie, przepis § 17 rozporządzenia z dnia 20 lipca 2004r. stanowił:

Płatność rolnosrodowiskowa podlega wstrzymaniu i zwrotowi na zasadach oraz w trybie określonych w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, jeżeli producent rolny:

1) Nie realizuje pakietów objętych wnioskiem zgodnie z opracowanym planem działalności rolnośrodowiskowej;

2) Nie opracował planu działalności rolnośrodowiskowej;

3) Z nieuzasadnionych przyczyn zaprzestał wykonywania planu działalności rolnośrodowiskowej przed upływem terminu jego realizacji.

Ponadto, mając na uwadze, że przepis § 5 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego stanowi: powierzchnia użytków rolnych, na których jest realizowany program rolnośrodowiskowy, nie może ulec zwiększeniu lub zmniejszeniu, z wyłączeniem pakietu, o którym mowa w § 1 ust. 2 pkt 5, oraz z zastrzeżeniem ust. 2.

Sąd wskazuje, że ten pakiet to ochrona gleb i wód. Z powyższego należy wysnuć wniosek, że zasadne jest stanowisko zgodnie z którym, powierzchnia użytków rolnych, na których jest realizowany program rolnośrodowiskowy, może ulec zmianie (zwiększeniu lub zmniejszeniu).

Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 190 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach rozstrzygnięto na zasadzie przepisu art. 200 p.p.s.a.