Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SAB/Bk 108/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2022-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Burmistrz Miasta
Treść wyniku: Umorzono postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 902
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marcin Kojło, Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), asesor sądowy WSA Justyna Siemieniako, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 grudnia 2022 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Fundacji [...]w K. na bezczynność Burmistrza C. w przedmiocie informacji publicznej 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Burmistrza C.do załatwienia, w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, wniosku Fundacji [...]w K. z [...] marca 2022 r., 2. stwierdza, że Burmistrz C. dopuścił się bezczynności, 3. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 4. zasądza od Burmistrza C. na rzecz Fundacji [...] w K. kwotę 597 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

F. w K. (dalej jako: "F."), drogą mailową, [...]marca 2022 r. zwróciła się do Urzędu Miejskiego w C., powołując się na ustawę o dostępie do informacji publicznej, o udzielenie informacji cyt.:

"1. Czy organ oferował szczególne formy udzielania pomocy przedsiębiorcom prowadzącym działalność na podległym Państwu terenie? Jeśli tak to jakie formy pomocy były oferowane?

2. Ile wniosków o udzielenie takiej pomocy wpłynęło w roku 2020 oraz 2021?

3. W jakiej wysokości mają Państwo zabezpieczony budżet na podobne działania w 2022 roku?".

F. zaznaczyła, że informację zwrotną chciałaby otrzymać e-mailem.

W wyjaśnieniu wniosku wskazała, że w przypadku próby powoływania się na uwarunkowania wynikające z interpretacji wnioskowanych przez F. danych jako danych przetworzonych, wnioskodawca z góry prosi o nieuchylanie się od spełnienia prośby stosownym wezwaniem do przedstawienia szczególnego interesu publicznego. Zaznaczyła, że wskazana "forma przedstawienia" danych jest jedynie prośbą, a nie wnioskiem samym w sobie. Zaznaczono przy tym, że F. wnosi o przesłanie wnioskowanych danych w formie, jaką urząd aktualnie posiada, gdyż samo przekazanie wnioskowanej informacji kwalifikuje się ponad wszelką wątpliwość w myśl Ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Wychodząc jednak naprzeciw ewentualnej ocenie oraz pozostając w trosce o dobro i interes publiczny, F. zwróciła uwagę, iż dane które F. pragnie zgromadzić, trafią jako syntetyczne opracowanie dla szerokiego grona przedsiębiorców. Mają one na celu ukazać, iż pomimo powszechnie panującej opinii ogłaszanej przez pewne kanały medialne, niwelacja "zagrożeń" lub "ograniczeń COVID-19" była prowadzona poprzez efektywne wsparcie lokalnego samorządu dla przedsiębiorców i były to szeroko zakrojone inicjatywy na terenie całej Polski, propagowanie rzeczywistej wiedzy w tym temacie jest szczególnie istotne, co F. wskazała jako jedną z głównych podstaw świadczących o szczególnym interesie społecznym.

Powyższy wniosek został złożony na adres:[...], wskazany zarówno na stronie internetowej, jak i Biuletynie Informacji Publicznej organu.

Pismem z 13 października 2022 r. F. reprezentowana przez pełnomocnika złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę na bezczynność Burmistrza C. w sprawie rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, co stanowi naruszenie: art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902 ze zm., dalej jako: "u.d.i.p."), wnosząc jednocześnie o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku z [...] marca 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej oraz zasądzenie na rzecz skarżącej od organu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Autor skargi wskazał, że F. nie została powiadomiona w ustawowo określonym terminie zarówno

o powodach opóźnienia, terminie w jakim organ udostępni informacje, jak również o ewentualnych kosztach związanych ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku.

W odpowiedzi na skargę organ podniósł, że uwzględnia skargę w całości w trybie autokontroli. Podniósł, że w dniu [...] kwietnia 2022 r. odpowiedz na wniosek została wysłana omyłkowo, zamiast na adres wnioskodawcy, na adres:[...]. Dopiero w dniu [...] października 2022 r., po otrzymaniu skargi, organ udzielił odpowiedzi na wniosek z [...] marca 2022 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej powoływanej jako: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje również bezczynność organów.

Na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej, bezczynność organu polega na tym, że organ będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do zareagowania na wniosek o udostępnienie informacji publicznej w sposób przewidziany tą ustawą, wbrew przepisom prawa ani nie udostępnia w nakazanym terminie w drodze czynności materialno-technicznej żądanej informacji, ani też nie wydaje stosownej decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji publicznej bądź o umorzeniu postępowania.

Nie ulega wątpliwości, że informacje objęte wnioskiem skarżącej F.złożonym w dniu [...]marca 2022 r. na adres e-mail organu, mieściły się w zakresie przedmiotowo- podmiotowym ustawy o dostępie do informacji publicznej. Organ nie kwestionował zresztą, że żądane przez F. informacje stanowią informację publiczną w rozumieniu omawianej ustawy.

Z przedstawionej sądowi wraz ze skargą dokumentacji wynika, że wniosek skarżącej złożony został za pośrednictwem poczty elektronicznej w dniu [...] marca 2022 r. Ugruntowane orzecznictwo sądowoadministracyjne nakazuje za wniosek pisemny uznawać również przesłanie zapytania pocztą elektroniczną (e-mail) - i to nawet, gdy do jego autoryzacji nie zostanie użyty podpis elektroniczny (zob. np. wyrok NSA z dnia 16 marca 2009 r. I OSK 1277/08). Nie jest zatem wymagane, aby wnioski o udzielenie informacji publicznej kierowane były drogą elektroniczną jedynie

w ramach epuap.

W sytuacji, gdy wniosek skarżącej F.został skierowany na oficjalny adres e-mail organu, ryzyko nieodebrania czy też nieodczytania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, obciąża ten organ,

a nie skarżącego. Jeżeli wiadomość została prawidłowo nadana na oficjalny adres poczty elektronicznej organu, oznacza to, że dotarła ona do adresata. Odmienne zapatrywanie sprawiałoby bowiem, że w praktyce prawo do wnioskowania

o informację publiczną za pomocą poczty elektronicznej byłoby iluzoryczne, a jego skuteczność zależna byłaby od arbitralnej woli organu. Potwierdzenie faktu wysłania wiadomości pozwala przenieść ciężar dowodu, że wniosek nie został doręczony, na organ administracji, na którego adres poczty elektronicznej skierowany został wniosek (zob. wyrok NSA z dnia 26 lutego 2020 r. sygn. akt I OSK 3397/18

i przywołane tam orzecznictwo). Jednocześnie trzeba zwrócić uwagę na ugruntowane i dominujące orzecznictwo sądów administracyjnych, z którego wynika, że do obowiązków organu administracji publicznej należy taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych, oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu, aby zapewnić bezproblemowy

i niezwłoczny odbiór przesłanych na ten adres podań (zob. np. postanowienie NSA

z dnia 10 września 2015 r. sygn. akt I OSK 1968/15, wyrok NSA z dnia 27 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 1622/19 wraz z licznie przywoływanym tam orzecznictwem).

W dalszej kolejności wskazać należy – co już wyżej zaakcentowano – że przedmiotowy wniosek dotyczył udzielenia informacji publicznej i skierowany został do organu obowiązanego do jej udzielenia. Wniosek ten nie doczekał się realizacji zgodnie z obowiązującymi w tym względzie przepisami prawa. Zgodnie bowiem

z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku,

z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Stosownie do art. 13 ust. 2 ustawy, jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Do dnia wniesienia skargi na bezczynność Burmistrz Czyżewa nie udzielił skarżącej F. żądanych informacji, ani też nie poinformował w trybie art. 13 ust. 2 ustawy o braku możliwości udzielenia informacji w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku ze wskazaniem powodów opóźnienia

i nowego terminu załatwienia wniosku.

Podkreślenia wymaga, że istotą skargi na bezczynność jest to, aby

w przypadku uwzględnienia skargi sąd zobowiązał organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (art. 149 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Oceniając czy organ pozostaje w bezczynności, sąd bierze pod uwagę sytuację faktyczną i prawną istniejącą w dacie orzekania. Z treści art. 149 § 1 p.p.s.a wynika, że wydanie przez organ decyzji lub innego aktu po wniesieniu skargi na bezczynność wyłącza możliwość zobowiązania organu do załatwienia sprawy.

W analizowanym przypadku organ na dzień złożenia skargi pozostawał

w bezczynności, gdyż nie udzielił informacji publicznej w terminie wynikającym

z art. 13 ust. 1 ustawy. Żądane informacje zostały natomiast udzielone skarżącej

w dniu [...] października 2022 r., niezwłocznie po wpłynięciu skargi do organu. Z tego powodu bezprzedmiotowe stało się orzekanie o zobowiązaniu organu do udzielenia informacji i sąd umorzył postępowanie w tym zakresie, co też znalazło swój wyraz w pkt 1 sentencji wyroku, a podstawę ku temu stanowi przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

Taki sposób rozstrzygnięcia, będący następstwem podjęcia przez organ stosownego działania po wniesieniu skargi na bezczynność, nie zwalnia jednak sądu z obowiązku orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy w sprawie organ dopuścił się bezczynności i czy bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. - sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych

w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Wobec powyższego sąd orzekł jak w pkt 2 sentencji wyroku, stwierdzając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., że Burmistrz C. dopuścił się bezczynności. Przy czym dla stwierdzenia stanu bezczynności nie mają znaczenia okoliczności podnoszone w odpowiedzi na skargę oraz w odpowiedzi na wniosek

o udzielnie informacji publicznej wystosowanej przez organ [...] listopada 2022 r. Dla stwierdzenia bezczynności wystarczające jest stwierdzenie obiektywnego stanu rzeczy w postaci braku reakcji na określone wymagane prawem sytuacje. Stwierdzenie bezczynności lub jej braku nie jest uzależnione od zawinienia podmiotu zobowiązanego do określonego prawem działania. Organ powinien zapewnić właściwą obsługę urzędu w związku z dużą ilością prowadzonych spraw i podczas absencji chorobowych danych pracowników. Przeoczenie pisma przez pracownika obciąża zaś organ. Poza tym, jeżeli określone informacje znajdowały się w BIP urzędu, organ powinien w przepisanym terminie poinformować o tym wnioskodawcę.

Czyniąc zadość obowiązkowi nałożonemu przepisem art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd stwierdza, że bezczynność organu nie miała cech wskazujących na to, że doszło do rażącego naruszenia prawa. Kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego oznacza stan, w którym wyraźnie, ewidentnie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa i naruszenie to posiada pewne dodatkowe cechy

w stosunku do stanu określanego jako "zwykłe" naruszenie prawa. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, ale musi być ono znaczne i niezaprzeczalne oraz pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności czy oczywistego lekceważenia przepisów (por. np. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r. sygn. akt

I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 468/13, wyrok NSA z dnia 29 listopada 2018 r. sygn. akt II GSK 1619/18, wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Zauważenia wymaga, że po wniesieniu skargi do sądu, organ udostępnił żądaną przez F. informację. Brak jest przy tym przesłanek do uznania, że nieudzielenie informacji publicznej

w ustawowym terminie było celowym i nacechowanym złą wolą opóźnieniem rozpatrzenia wniosku skarżącej. W okolicznościach tego przypadku nie może być mowy o kwalifikowanym naruszeniu prawa. Z tego też powodu sąd orzekł stosownie do treści art. 149 § 1a p.p.s.a. jak w punkcie 3 sentencji wyroku.

O zwrocie kosztów postępowania sąd orzekł natomiast po myśli art. 200

w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Do kosztów tych zaliczono uiszczony wpis sądowy

w wysokości 100 zł oraz wynagrodzenie ustanowionego przez skarżącą pełnomocnika, które zgodnie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800) wynosi 480 zł, jak też opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł). Przyznane koszty zastępstwa procesowego są kwotą minimalną.

Sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, a podstawę ku temu stanowi art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 p.p.s.a.