Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 990/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-03-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 64e § 1, § 2 pkt 2 i § 3, art. 6 § 1, art. 59 § 2
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz (spr.) Sędzia NSA Lidia Ciechomska-Florek Sędzia del. WSA Izabella Janson Protokolant starszy asystent sędziego Karolina Mamcarz po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Burmistrza Gminy W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 kwietnia 2016 r. sygn. akt I SA/Gl 965/15 w sprawie ze skargi Burmistrza Gminy W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Burmistrza Gminy W. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 20 kwietnia 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 965/15, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718, obecnie: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę Burmistrza Gminy W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z [...] czerwca 2015 r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Chorzowie z [...] września 2014 r., którym organ odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie 124.056,03 zł powstałych w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego określonych postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w Chorzowie z [...] czerwca 2013 r.

Przedstawiając stan faktyczny Sąd wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Chorzowie prowadził przeciwko J. G. (zobowiązany) postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego [...] obejmującego administracyjną karę pieniężną na kwotę 10.491.775,39 zł, wystawionego przez wierzyciela - Burmistrza Gminy W. Postanowieniem z [...] czerwca 2013 r. postępowanie egzekucyjne zostało umorzone. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podkreślono, że środki egzekucyjne przewidziane w art. 1a pkt 12 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r. poz. 1619 ze. zm., dalej u.p.e.a.) okazały się bezskuteczne, należność jest nieściągalna, a zobowiązany posiada nieruchomość, jednakże wierzyciel nie wniósł o wszczęcie egzekucji z nieruchomości. Wskazano również, iż ww. postanowienie zostało doręczone zobowiązanemu i wierzycielowi w trybie art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej 3 lipca 2013 r.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Chorzowie postanowieniem z [...] czerwca 2013 r., wydanym na podstawie art. 64c § 1, § 4 i § 7 u.p.e.a., działając z urzędu, postanowił obciążyć wierzyciela - Gminę W. kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 124.056,03 zł, powstałymi w związku z postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego w dniu 7 czerwca 2013 r. - wobec zobowiązanego.

Burmistrz Gminy W. złożył wniosek o umorzenie ww. kosztów postępowania egzekucyjnego.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Chorzowie postanowieniem z [...] listopada 2013 r. odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych powstałych w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach postanowieniem z [...] stycznia 2014 r. uchylił w całości ww. postanowienie organu I instancji, i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Ponownie rozpatrując wniosek Burmistrza Gminy Naczelnik Urzędu Skarbowego w Chorzowie postanowieniem z [...] września 2014 r. ponownie odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych powstałych w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego w kwocie 124.056,03 zł. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ I instancji m. in. wskazał jakie podjął czynności i jakie w związku z tym powstały koszty (podał ich wysokość i podstawę prawną ich naliczenia), którymi obciążył wierzyciela. Organ podkreślił, że w sprawie zasadniczo poza sporem pozostaje, iż skutkiem umorzenia postępowania egzekucyjnego było to, że koszty egzekucyjne nie mogły być ściągnięte od zobowiązanego oraz że wobec umorzenia postępowania w stosunku do dłużnika, na podstawie art. 64 c § 4 u.p.e.a., to wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeśli nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego.

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z [...] czerwca 2015 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji z [...] września 2014 r. Po zaprezentowaniu dotychczasowego przebiegu postępowania organ odwoławczy nawiązał do postanowień art. 64c § 4, art. 115 § 1 pkt 1, art. 64e § 1, § 2, § 3 u.p.e.a., podkreślając uznaniowy charakter podejmowanych przez organ postanowień i akcentując, iż sama odmowa umorzenia kosztów egzekucyjnych nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki do ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca.

W ocenie organu sam status strony, a także wynikające z niego konsekwencje, w tym sposób finansowania i charakter realizowanych przez ten podmiot celów, nie mogą zostać uznane za wystarczające do stwierdzenia, że w sprawie spełniona została przesłanka "ważnego interesu publicznego", pozwalająca na umorzenie przypadających na rzecz organu egzekucyjnego kosztów egzekucyjnych

W ocenie organu odwoławczego wierzyciel nie wykazał istnienia po jego stronie przesłanki umorzenia przewidzianej w art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a., a wskazane argumenty w zażaleniu, ze względów wyżej wyrażonych, nie stanowiły uzasadnienia dla stwierdzenia zaistnienia ważnego interesu skarżącego w umorzeniu kosztów.

Organ podkreślił, że ważny interes publiczny nie może być utożsamiany z subiektywnym przekonaniem wnioskodawcy o zasadności umorzenia kosztów egzekucyjnych i być oceniany wyłącznie z perspektywy funkcji i zadań jakie wypełnia Gmina. Także fakt, usytuowania obu organów w strukturze organizacyjnej Państwa i podejmowanie przez nie działań w sferze imperium nie jest wystarczającą przesłanką do zastosowania umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego. Wynikałoby z tego bowiem, że umorzenie kosztów egzekucyjnych Wierzycielom usytuowanym w strukturze organizacyjnej Państwa i będącymi budżetowo od niego zależnych powinno następować w sposób automatyczny, co jest sprzeczne z wykładnią i przesłankami wymienionymi w art. 64e § 2 u.p.e.a. Prowadziłoby to bowiem do sytuacji, iż każdy podmiot, którego przedmiotem są działania społeczne i który leży w strukturze organizacyjnej Państwa, unikałby ponoszenia kosztów egzekucyjnych tylko z tego powodu.

Uzasadniając oddalenie skargi Sąd wskazał, że sądowa kontrola legalności decyzji uznaniowych sprowadza się do oceny, czy organy egzekucyjne prawidłowo zgromadziły materiał dowodowy oraz czy wyciągnięte wnioski w zakresie rozstrzygnięcia o odmowie umorzenia kosztów egzekucyjnych mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym i czy dokonana ocena mieściła się w ustawowych granicach.

W ocenie Sądu istota rzeczy w kontrolowanej sprawie dotyczy oceny istnienia przesłanek określonych w art. 64e § 2 pkt 2 i 3 oraz § 3 u.p.e.a. tj. 1) ważnego interesu publicznego przemawiającego za umorzeniem kosztów egzekucyjnych wierzyciela, 2) sytuacji, w której ściągnięcie kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne oraz 3) uzasadnienia gospodarczego w obciążeniu wierzyciela obowiązkiem uiszczenia tych kosztów.

W rozpatrywanej sprawie organy administracji wyjaśniły pojęcie ważnego interesu publicznego w kontekście sytuacji skarżącej i słusznie doszły do wniosku, że nie została spełniona przesłanka umorzenia kosztów egzekucyjnych, o której mowa w art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. W ocenie Sądu organy prawidłowo też uznały, że sprawa nie ma charakteru wyjątkowego, czy też nadzwyczajnego z uwagi na okoliczności, w jakich doszło do powstania kosztów postępowania egzekucyjnego i obciążenia nimi wierzyciela z powodu umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku dłużnika (zobowiązanego).

Sąd podzielił stanowisko organu, że ustawodawca nie wprowadził przedmiotowych ani podmiotowych zwolnień, które zwalniałyby organy administracji samorządowej z obowiązku ponoszenia kosztów egzekucyjnych. A skoro tak, to sama okoliczność, iż wierzyciel jest organem administracji finansowanym ze środków publicznych nie może być postrzegana jako wystąpienie ważnego interesu publicznego. Szczególny status wierzyciela i jego funkcje "administracji samorządowej" nie mogą oznaczać, że organy zobowiązane są w każdym przypadku do umorzenia kosztów egzekucyjnych. Słusznie akcentują też organy obu instancji, że rezygnacja przez państwo z opłat i kosztów związanych z egzekucją administracyjną nie jest uzasadniona, z uwagi na pośrednie zmniejszenia środków budżetowych wykorzystywanych na potrzeby całego społeczeństwa. Zatem Gmina, jak każdy inny wierzyciel musi ponosić ryzyko obciążenia kosztami egzekucyjnymi nieściągniętymi od zobowiązanego.

W ocenie Sądu brak jest również podstaw do przyjęcia, że sytuacja gospodarcza wierzyciela sprzeciwiała się obciążaniem go kosztami egzekucyjnymi. Skarżąca wskazała dokumenty czy informacje obrazujące jej sytuację finansową, którą to jednak sytuację organy przeanalizowały, dając temu wyraz w obu postanowieniach, a którą to ocenę Sąd podzielił. Zdaniem Sądu argumentacja strony nie mogła stanowić podstawy do zastosowania w sprawie przesłanek uzasadniających umorzenie kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64e § 2 pkt 2 czy też art. 64e § 3 u.p.e.a.

Sąd podzielił również argumentację organu, że wierzyciel winien zabezpieczyć stosowne środku finansowe na ewentualne koszty postępowania egzekucyjnego, co więcej organ egzekucyjny dwukrotnie informował skarżącego wierzyciela, że w związku z sytuacją majątkową zobowiązanego może dojść do umorzenia postępowania egzekucyjnego, a w konsekwencji obciążenia kosztami (pisma z 23 maja 2012 r. i 18 września 2012 r.).

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego a to:

– art. 64e § 1 i § 2 pkt 2 u.p.e.a. polegającego na ich niewłaściwym zastosowaniu i w konsekwencji na nieuprawnionym przyjęciu, że w stanie faktycznym zaistniałym w sprawie nie zachodzi przesłanka "ważnego interesu publicznego", co skutkowało dowolnością rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego,

– art. 64e § 1 i § 3 u.p.e.a., polegającego na ich niewłaściwym zastosowaniu i w konsekwencji na nieuprawnionym przyjęciu, że w stanie faktycznym zaistniałym w sprawie nie zachodzi przesłanka "gospodarczego nieuzasadnienia" obciążenia skarżącego kosztami postępowania egzekucyjnego, co skutkowało dowolnością rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego,

2. przepisów prawa procesowego a to:

– art. 6 § 1 u.p.e.a. poprzez nieuwzględnienie przy ustalaniu stanu prawnego sprawy istotnej okoliczności prawnej, że wierzyciel miał oparty na normie prawnej, wynikającej z ww. przepisu, obowiązek podjęcia czynności zmierzających do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, zagrożony - na wypadek niedopełnienia tego obowiązku - zarzutem naruszenia dyscypliny finansów publicznych,

– art. 59 § 2 u.p.e.a. poprzez jego nieuwzględnienie w wyjaśnianiu stanu prawnego sprawy, bowiem przepis ten przewiduje umorzenie administracyjnego postępowania egzekucyjnego, gdy nie ma widoków na to, że kwota uzyskana z egzekucji przewyższy koszty egzekucyjne, a więc poprzez zignorowanie podczas rekonstrukcji stanu prawnego sprawy jednego z przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ustanawiających zasadę gospodarnego prowadzenia egzekucji administracyjnej,

– art. 130 p.p.s.a., polegające na przedwczesnym uznaniu sprawy za wyjaśnioną, podczas, gdy nie została ona dostatecznie wyjaśniona, bowiem Sąd I instancji ograniczył swe rozważania i ustalenia do przyjęcia stanowiska organów administracji publicznej obu instancji, że ich rozstrzygnięcia mają charakter uznaniowy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 183 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, określoną w § 2 powołanego przepisu.

Rozpoznawana skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 p.p.s.a.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu o charakterze materialnym należy wskazać, że stosownie do art. 174 pkt 1 i art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wnosząca skargę kasacyjną była zobowiązana do wskazania konkretnego przepisu prawa materialnego wraz z podaniem jednostki redakcyjnej (artykułu, paragrafu, ustępu, itd.), a także – formy naruszenia tego przepisu (błędną wykładnię, niewłaściwe zastosowanie) oraz uzasadnienia, na czym polega to naruszenie. Należy też pamiętać, że zarzut naruszenia prawa materialnego nie służy podważaniu ustaleń faktycznych sprawy, a co za tym idzie wszelka argumentacja zmierzająca w tym kierunku jest nieskuteczna. Sąd odwoławczy badając czy doszło do niewłaściwego zastosowania prawa materialnego bierze bowiem pod uwagę wyłącznie ustalony w sprawie stan faktyczny, który został przyjęty przez Sąd I instancji za podstawę orzekania.

W ramach zarzutu naruszenia prawa materialnego wnosząca skargę kasacyjną podniosła niewłaściwe zastosowanie art. 64e § 1, § 2 pkt 2 i § 3 u.p.e.a. i przyjęcie przez Sąd I instancji, że w sprawie nie zaistniały przesłanki pozwalające na umorzenie kosztów egzekucyjnych, tj. "ważny interes publiczny" i "gospodarczo nieuzasadnione".

Zgodnie z art. 64e u.p.e.a. organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne (§ 1). Koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny (§ 2 pkt 2). Koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnych mogą być umorzone w przypadkach określonych w § 2 pkt 1 (koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej), jeżeli obciążenie wierzyciela obowiązkiem uiszczenia tych kosztów byłoby gospodarczo nieuzasadnione (§ 3).

Przepis ten pozwala na umorzenie kosztów egzekucyjnych (w całości lub części), jeśli przemawia za tym ważny interes publiczny lub ich zapłata byłaby gospodarczo nieuzasadniona. Wykazanie istnienia tych przesłanek należy do podmiotu ubiegającego się o ulgę w zapłacie kosztów egzekucyjnych. Wskazane przesłanki mają charakter nieostry, a zarazem szczególny, co w praktyce wiąże się z koniecznością badania każdorazowo wskazywanych przez stronę okoliczności, a ich ocena powinna opierać się na obiektywnym, a nie subiektywnym przekonaniu podmiotu zobowiązanego do uiszczenia kosztów egzekucyjnych. Należy też pamiętać, że umorzenie kosztów egzekucyjnych ma charakter fakultatywny, co oznacza, że organ ma swobodę w podjęciu decyzji, co do ich ewentualnego umorzenia. Innymi słowy, wykazanie przez stronę istnienia przesłanek do umorzenia kosztów egzekucyjnych nie obliguje organu do podjęcia oczekiwanego przez stronę rozstrzygnięcia. Organ musi bowiem rozważyć między koniecznością realizacji określonego ustawowo obowiązku ponoszenia kosztów egzekucyjnych a prawem zobowiązanego do skorzystania w tym zakresie z ulgi. Dlatego też tak istotne jest wykazanie istnienia okoliczności, które pozwolą na umorzenie kosztów egzekucyjnych.

W stanie sprawy strona powołała się na status j.s.t., co w świetle orzecznictwa i piśmiennictwa nie jest uznawane za spełnienie przesłanki ważnego interesu publicznego, z czym należy się zgodzić. Dla oceny wystąpienia ważnego interesu publicznego nie ma znaczenia status wierzyciela. Pod tym względem jego pozycja w postępowaniu w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych nie różni się od pozycji innych wierzycieli. Zagwarantowana konstytucyjnie osobowość prawna j.s.t. (art. 165 Konstytucji RP) oznacza bowiem, że jednostki te mogą być podmiotem praw i obowiązków w sferze publicznej i prywatnej. Przyznana j.s.t. samodzielność jest realizowana m.in. przez wykonywanie zadań publicznych w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność danej jednostki, a także zadań zleconych. Stąd też istnienie przesłanki "ważnego interesu publicznego" należy badać wyłącznie w kontekście ponoszenia kosztów egzekucyjnych, a nie wagi realizowanych przez j.s.t. zadań. Jak słusznie zostało zauważone w zaskarżonym wyroku wierzyciel, kierując tytuły wykonawcze do realizacji w postępowaniu egzekucyjnym, winien mieć świadomość, że w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego i braku możliwości uregulowania kosztów egzekucyjnych przez zobowiązanego, zostanie obciążony tymi kosztami, a w związku z tym powinien zabezpieczyć w budżecie Gminy środki pozwalające na ewentualne pokrycie tych kosztów.

Konkludując, wnosząca skargę kasacyjną nie wykazała istnienia przesłanki "ważnego interesu publicznego". Wykonywanie przez j.s.t. ustawowych zadań publicznych nie może być przeciwstawiane ustawowemu obowiązkowi uiszczenia kosztów egzekucyjnych, ponieważ oba te obowiązku mają charakter publicznoprawny i podlegają ochronie prawnej.

Wnosząca skargę kasacyjną nie wykazała też zaistnienia drugiej z przesłanek, a mianowicie, że obciążenie kosztami egzekucyjnymi jest "gospodarczo nieuzasadnione". Przesłanka ta odwołuje się do sytuacji finansowej wierzyciela, niemniej jednak, skoro umorzenie jest instytucją nadzwyczajną, to należy to utożsamiać z taką sytuacją finansową wierzyciela, która nie pozwala na zapłatę należności, a jej wyegzekwowanie może doprowadzić do trudnych do odwrócenia skutków. Tymczasem, jak ustalił organ sytuacja finansowa Gminy W. pozwala na pokrycie wydatków bieżących. Wskaźnik płynności finansowej za rok 2013 r. (tj. za rok, w którym złożono wniosek) dla Gminy wyniósł 1,22, a więc był większy od 1, co oznacza pełne pokrycie wydatków i rozchodów budżetowych.

Podsumowując, za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia prawa materialnego.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania (art. 6 § 1, art. 59 § 2 u.p.e.a. oraz art. 130 p.p.s.a.) należy stwierdzić, że zarzut ten nie odpowiada w pełni ustawowym wymogom. Stosownie do art. 174 pkt 2 i art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wnoszący skargę kasacyjną jest zobowiązany nie tylko do powołania konkretnego przepisu postępowania, ale również do wyjaśnienia, na czym polega jego naruszenie oraz wykazania, że mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że strona oprócz powołania przepisu oraz jego treści musi wskazać konkretne okoliczności, które mogą świadczyć o nieprawidłowościach popełnionych przez Sąd I instancji, w przeprowadzonym postępowaniu sądowoadministracyjnym.

W stanie sprawy strona albo nie uzasadniła zarzutu naruszenia przepisów postępowania, albo też treść zarzutu nie koresponduje z treścią powołanego przepisu (art. 130 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny, związany granicami skargi kasacyjnej, nie może poszukiwać, czy też modyfikować, niejako w imieniu strony, zarzutów kasacyjnych, a jedynie rozpoznać je w granicach zakreślonych skargę kasacyjną.

Biorąc zatem pod uwagę treść rozpoznawanego zarzutu wypada przede wszystkim wskazać, że postępowanie w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych nie jest właściwą płaszczyzną do kwestionowania wysokości i zasadności naliczonych wierzycielowi kosztów egzekucyjnych. Jak wcześniej zostało wskazane, postępowanie to ma na celu zbadanie wystąpienia przesłanek umorzeniowych, a nie dokonywanie wtórnej kontroli przebiegu postępowania egzekucyjnego i zasądzonych w jego ramach kosztów egzekucyjnych. Z przepisów u.p.e.a. wynika bowiem, że na poszczególnych etapach postępowania egzekucyjnego wierzyciel ma możliwość skorzystania z odpowiednich środków prawnych, w celu ochrony swoich praw. Tak więc wierzyciel nie tylko ma wpływ na wszczęcie postępowania egzekucyjnego (art. 26 § 1 u.p.e.a.) i jego zakończenie (art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a.), ale również na jego przebieg (np. art. 28, art. 34 § 1, art. 36 § 1, art. 54 § 2, art. 56 § 1 pkt 4, art. 64c § 7 u.p.e.a.). Wierzyciel jest niejako współgospodarzem postępowania egzekucyjnego, który bierze także udział w postępowaniu wpadkowym, dotyczącym zarzutów, kosztów egzekucyjnych, a nadto może żądać zawieszenia i umorzenia postępowania. Stąd też wynikający z art. 6 § 1 u.p.e.a. obowiązek podjęcia przez wierzyciela czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, w razie uchylania się przez zobowiązanego od wykonania obowiązku, należy postrzegać jako realizacją podstawowego celu, jakim jest zapewnienie skuteczności aktów administracyjnych, w drodze przymusowego wykonania wynikających z nich obowiązków, a nie jako podstawę do odstąpienia przez organ egzekucyjny od egzekwowania naliczonych (na podstawie art. 64c § 4 u.p.e.a.) wierzycielowi kosztów egzekucyjnych. Czym innym jest zainicjowanie postępowania egzekucyjnego, a czym innym realizacja praw i wywiązywanie się z obowiązków nałożonych przepisami u.p.e.a. Z tego względu za nietrafną należało uznać argumentację opartą na art. 6 § 1 u.p.e.a. Obowiązek podjęcia odpowiednich działań w celu wszczęcia egzekucji w przypadku zaistnienia przesłanek wskazanych w tym przepisie istnieje bowiem w każdym przypadku, gdy należność jest wymagalna, a zobowiązany powstrzymuje się od jego wykonania.

Podsumowując, za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia wskazanych w petitum skargi kasacyjnej przepisów u.p.e.a.

Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 130 p.p.s.a. – oprócz wcześniejszej uwagi – wypada dodatkowo wskazać, że wnosząca skargę kasacyjną błędnie przyjęła, iż w postępowaniu w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych inicjatywa dowodowa należy do organu a nie strony. Jak wcześniej zostało zauważone postępowanie w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych ma charakter wnioskowy, co oznacza, że wnioskodawca powinien wykazać istnienie podstaw do umorzenia kosztów egzekucyjnych, a nie organ.

Podsumowując, za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia przepisów postępowania.

Skarga kasacyjna została oparta na nieusprawiedliwionych podstawach kasacyjnych.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).

-----------------------

Strona 2 z 6