Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 772/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-01-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 54 par. 1, par. 5
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Dnia 4 stycznia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Asesor WSA Anna Dębowska, po rozpoznaniu w dniu 4 stycznia 2022 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi G. A. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z [...] r. nr [...] - wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735) oraz art. 17 § 1 i art. 54 § 1 i § 5 w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm.), po rozpatrzeniu zażalenia G. A. na postanowienie z [...] r. nr [...], którym Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-Ś. oddalił jako nieuzasadnioną skargę na czynność egzekucyjną - Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-Ś. prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec G. A. na podstawie tytułu wykonawczego z [...] r. nr [...]wystawionego przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w O., obejmującego zaległość z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego w kwocie należności głównej 500 zł.

Zawiadomieniem z 10 grudnia 2020 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł.. Zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone organowi rentowemu 21 grudnia 2020 r. Tego samego dnia korespondencja zawierająca zawiadomienie o zajęciu oraz odpis tytułu wykonawczego została odebrana przez zobowiązanego.

Zawiadomieniem z 22 grudnia 2020 r. (wpływ do urzędu 30 grudnia 2020 r.) Zakład Ubezpieczeń Społecznych, jako dłużnik zajętej wierzytelności, poinformował o przyjęciu do realizacji powyższego zawiadomienia.

Pismami z 28 grudnia 2020 r. skarżący złożył zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oraz skargę na czynność egzekucyjną w trybie określonym w art. 54 u.p.e.a. W uzasadnieniu skargi zobowiązany wskazał, że wnosi skargę na czynność egzekucyjną dokonaną zawiadomieniem z 10 grudnia 2020 r.. Zarzucił, że tytuł wykonawczy obejmuje zaległość w kwocie 500,00 zł wraz z kosztami upomnienia w kwocie 11,60 zł, co łącznie stanowi 511,60 zł. Natomiast zawiadomienie dotyczy kwoty 548,40 zł co oznacza, że w tytule wykonawczym nie została ujęta należność w wysokości 36,80 zł, która nie powinna być dochodzona na podstawie zawiadomienia o zajęciu świadczenia. Strona wskazała, że tytuł wykonawczy będący podstawą wystawienia przedmiotowego zawiadomienia o zajęciu został podpisany z naruszeniem art. 78 § 1 ustawy Kodeks cywilny. Na poparcie swojego argumentu zobowiązany powołał się na uchwałę Sąd Najwyższego z 30 grudnia 1993 r. sygn. akt CZP 146/93, która stanowi, że podpis powinien składać się co najmniej z nazwiska, które nie musi być w pełni czytelne ani w pełnym brzmieniu. Zaznaczył jednocześnie, że wraz z zawiadomieniem o zajęciu nie otrzymał umocowań pracowników urzędu skarbowego do działania w imieniu naczelnika urzędu skarbowego. Jednocześnie zobowiązany wniósł o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego z przyczyn wyżej wymienionych oraz z uwagi na ewentualną szkodę materialną i moralną, jaką może spowodować dłużnikowi dalsze prowadzenie tego postępowania.

Z uwagi na wniesione zarzuty, Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-Ś. postanowieniem z [...] r. zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułu wykonawczego.

Zawiadomieniem z 10 marca 2021 r. wierzyciel - Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w O. poinformował Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-Ś., że wniesione przez skarżącego zarzuty zostały pozostawione bez rozpoznania, z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych w wyznaczonym przez wierzyciela terminie.

W konsekwencji, organ egzekucyjny postanowieniem z [...] r. podjął zawieszone postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułu wykonawczego, jak również powiadomił Zakład Ubezpieczeń Społecznych o wznowieniu realizacji zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalno-rentowego.

Postanowieniem z [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-Ś. oddalił skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej.

Zobowiązany wniósł zażalenie na ww. postanowienie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: 1) art. 7 k.p.a. przez przyjęcie przez organ I instancji, że nie wchodzi w rachubę pozytywne załatwienie sprawy; 2) art. 8 w związku z art. 9 k.p.a. przez przyjęcie przez organ I instancji, że nie zachodzi żadna potrzeba udzielenia stosownych wyjaśnień i wskazówek, co do okoliczności sprawy; 3) art. 123 w związku z art. 124 § 1 k.p.a. przez niedopuszczalne przyjęcie, że postanowienie spełnia warunki poprawnego podpisania przez samego Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-Ś. w osobie O. Z.-M.; 4) art. 5 k.c. przez czynienie użytku ze swojego prawa z wykorzystaniem niewiedzy strony przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-W., sprzecznie z zasadami współżycia społecznego na okoliczność wszczętego postępowania z tytułu zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn; 5) art. 67a o.p. przez przyjęcie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-W., że w niniejszej sprawie nie zachodzi ważny interes podatnika oraz interes publiczny uzasadniający umorzenie zaległości podatkowej; 6) art. 67 § 2 u.p.e.a. przez przyjęcie przez organ I instancji, że zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego dłużnika zajętej wierzytelności spełnia warunki dotyczące punktu 9 w zakresie spełnienia warunków formalnych podpisu, w oparciu o udzielone upoważnienie do reprezentowania danego Urzędu Skarbowego w Ł.i; 7) art. 27 § 1 pkt 7 w związku z pkt 10 u.p.e.a.; 8) art. 79 § 1 w związku z § 2 i § 4 u.p.e.a. przez bezprawne wyegzekwowanie kwoty w wysokości 500,00 zł, po wniesieniu w terminie zarzutów do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w O.; 9) art. 7 § 1 w związku z art. 1a pkt 12 u.p.e.a. przez przekroczenie swoich uprawnień przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-Ś. w szczególności poprzez oddalenie skargi z uwagi na treść art. 107 § 1 k.p.a. oraz braku wymaganego podpisu pod sentencją postanowienia ze strony organu I instancji; 10) art. 76 § 1 w związku z art. 268a k.p.a.

Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia z 31.03.2021 r. na podstawie art. 154 § 2 k.p.a. z powodu jego nieważności na zasadzie art. 156 § 1 pkt 2 i 7 wymienionej ustawy. W uzasadnieniu zobowiązany podniósł, że postanowienie z [...] r. nie istnieje w obrocie prawnym z powodu pominięcia podpisania jego sentencji, a tylko całości na koniec pod uzasadnieniem, co stanowi o jego nieważności pod względem formalnoprawnym i merytorycznym z jednej strony, a z drugiej o wadliwości podpisu w oparciu o treść art. 124 § 1 k.p.a. w związku z art 107 k.p.a., które to stanowią, że podpis to podanie imienia i nazwiska. W ocenie zobowiązanego elementy te nie zostały zachowane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-Ś. oraz innych osób biorących udział przy wydawaniu nieważnych dokumentów urzędowych związanych z postępowaniem egzekucyjnym.

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ powołał treść art. 54 § 1 i § 2 u.p.e.a. oraz art. 1a pkt 2 u.p.e.a. Ponadto organ wskazał, że katalog środków egzekucyjnych stosowanych w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych został wymieniony w art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a., a jednym z takich środków jest egzekucja ze świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Dlatego też nie może budzić żadnych wątpliwości legalność samego zajęcia wierzytelności z świadczenia. DIAS odwołał się także do treści art. 79 u.p.e.a. oraz art. 67 § 2 u.p.e.a. i stwierdził, że nie dopatrzył się uchybień formalnych w zaskarżonej czynności organu egzekucyjnego. Sporządzone przez organ egzekucyjny zawiadomienie o zajęciu zawiera wszystkie niezbędne elementy określone w art. 67 § 2 u.p.e.a., w tym m.in. numer tytułu wykonawczego, kwotę należności głównej, okres za który należność jest dochodzona. Zgodnie z art. 67 § 2 pkt 6 ww. ustawy zawiadomienie o zajęciu świadczenia zawiera również kwotę należnych kosztów egzekucyjnych.

Odnosząc się do zarzutu braku podstawy dochodzenia kosztów egzekucyjnych, tj. kwoty 36,80 zł na podstawie zawiadomienia z 10 grudnia 2020 r. o zajęciu świadczenia, organ odwoławczy wyjaśnił, że egzekucja kosztów egzekucyjnych jest elementem postępowania egzekucyjnego, w którym one powstały i zostały naliczone. W myśl art. 64c § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym do 19 lutego 2021 r. koszty egzekucyjne dochodzone są na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na daną należność pieniężną wraz z odsetkami. Oznacza to, że nie ma potrzeby wystawiania odrębnego tytułu wykonawczego. Z kolei ściągnięcie kosztów egzekucyjnych następuje na podstawie zastosowanego środka egzekucji administracyjnej.

Odnosząc się zaś do zarzutu strony dotyczącego nieprawidłowości podpisu złożonego na zawiadomieniu z 10 grudnia 2020 r. organ zauważył, że zgodnie z art. 67 § 2 pkt 9 u.p.e.a. zawiadomienie zawiera m.in.: datę wystawienia zawiadomienia, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego. Nie budzi wątpliwości fakt, że zawiadomienie zostało podpisane przez upoważnionego do tego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-Ś. pracownika, tj. eksperta skarbowego – J. B. Organ odwoławczy wyjaśnia, że umocowanie do występowania pracownika urzędu skarbowego w imieniu naczelnika urzędu skarbowego wynika z wewnętrznych regulacji oraz indywidualnie nadanego zakresu uprawnień. Nie istnieje norma prawna nakładająca na organ egzekucyjny obowiązek przedstawiania stronie takiego upoważnienia.

W ocenie organu, bezzasadny jest również zarzut bezprawnego wyegzekwowania ciążącego na stronie obowiązku, z uwagi na wniesione zarzuty. Postanowieniem z [...] r. postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułu wykonawczego zostało zawieszone od 31 grudnia 2020 r., tj. od dnia wniesienia przez zobowiązanego zarzutów. Natomiast zaskarżona czynność została dokonana 10 grudnia 2020 r. Sam fakt zawieszenia postępowania egzekucyjnego nie powoduje automatycznego uchylenia czynności egzekucyjnych, a zakaz wypłaty zajętej części świadczenia nadal obowiązuje. Skutki zawieszenia postępowania egzekucyjnego zostały określone przez ustawodawcę w art. 58 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem w przypadku zawieszenia postępowania egzekucyjnego pozostają w mocy dokonane czynności egzekucyjne. Oznacza to, że dokonane przez organ egzekucyjny zajęcie świadczenia zobowiązanego pozostało w mocy i z tego tytułu dłużnik zajętej wierzytelności przekazał należności na konto organu egzekucyjnego. Jednocześnie - w okresie zawieszenia - organ egzekucyjny nie ma prawa dysponowania przekazanymi środkami. W takich sytuacjach środki pieniężne trafiają na konto depozytowe organu egzekucyjnego. Realizacja egzekucji nastąpiła dopiero po podjęciu postanowieniem z 30 marca 2021 r. postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułu wykonawczego.

W złożonym zażaleniu zobowiązany wskazał również na naruszenie art. 123 w związku z art. 124 § 1 k.p.a., w tym zakresie organ wskazał, że art. 17 § 1 u.p.e.a. wprowadza zasadę wydawania postanowień przez organy egzekucyjne oraz wierzycieli w przypadku rozstrzygnięć i zajmowania stanowiska w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego. DIAS odwołał się do treści art. 124 k.p.a. Organ wskazał, że sporne rozstrzygnięcie zawiera wszystkie przewidziane prawem elementy skutkujące uznaniem go za postanowienie. Przede wszystkim wskazano w nim organ wydający rozstrzygnięcie, zawarto rozstrzygnięcie o istocie sprawy i zostało podpisane przy użyciu pieczęci przez osobę upoważnioną z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. odnosząc się do zarzutu niepodpisania sentencji postanowienia z [...] r. stwierdził, że uzasadnienie postanowienia łącznie z jego sentencją stanowi jeden dokument, złożenie podpisu - pod tak rozumianym dokumentem - stanowi podpisanie postanowienia. Podpis na postanowieniu z [...] r. został złożony w odpowiednim miejscu.

W odniesieniu do podniesionych w zażaleniu kwestii dotyczących prowadzenia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-W. postępowania podatkowego co do zaległości z tytułu podatku od spadków i darowizn Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał, że przedmiotem niniejszego postępowania jest skarga na czynność egzekucyjną dokonaną przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-Ś. w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie ww. tytułu wykonawczego, celem wyegzekwowania należności z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego, a nie należności z tytułu spadków i darowizn. Tym samym podniesione zarzuty w zakresie podatku od spadku i darowizn nie mogą podlegać analizie w niniejszej sprawie.

W skardze G. A. zarzucił naruszenie:

1) art. 7 k.p.a poprzez przyjęcie przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, że nie wchodzi w rachubę pozytywne załatwienie jego;

2) art. 123 k.p.a w związku z art. 124 § 1 k.p.a w związku z art 78 § 1 k.c. przez niedopuszczalne przyjęcie przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, że tytuł wykonawczy z 17 listopada 2020 r. wystawiony przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. spełnia wszelkie warunki w zakresie jego właściwego i poprawnego podpisania przez upoważnione osoby Naczelników Urzędu Skarbowego w Ł. i O.;

3) art. 67 § 2 pkt 9 u.p.e.a. poprzez przyjęcie przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, że zawiadomienie wystawione przez organ I instancji o zajęciu prawa majątkowego dłużnika zajętej wierzytelności dotyczące punktu 9 spełnia warunki formalnoprawne i merytoryczne w zakresie złożonego podpisu w oparciu o udzielone upoważnienie do reprezentowania danego Urzędu Skarbowego w Ł.;

4) art. 67 § 2 u.p.e.a. przez zaakceptowanie postępowania egzekucyjnego przez organ I instancji w Ł. ze strony Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, w sytuacji gdy tytuł wykonawczy będący podstawą wszczęcia postępowania egzekucyjnego wystawiony przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. nie spełniał wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 7 w związku pkt 10 u.p.e.a;

5) art. 79 § 1 w związku z § 2 w związku z § 4 u.p.e.a. przez bezprawne wyegzekwowanie kwoty w wysokości 500,00 zł przez Urząd Skarbowy Ł. – Ś. po wniesieniu w zakreślonym terminie stosownych zarzutów do Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. przed zawiadomieniem dotyczącym zajęcia świadczenia skarżącego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych w Ł.;

6) art. 7 § 1 w związku z art. 1a pkt 12 u.p.e.a. przez przyjęcie przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, że nie nastąpiło przekroczenie posiadanych uprawnień przez organ egzekucyjny w zakresie prowadzonej egzekucji wobec skarżącego ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej podczas wcześniejszego postępowania egzekucyjnego w postaci bezprawnego wyegzekwowania należności pieniężnych oraz z powodu podjęcia postępowania egzekucyjnego ponownie w oparciu o wadliwy tytuł wykonawczy i zawiadomienie, a w szczególności oddalenie skargi z uwagi na treść art. 107 § 1 k.p.a. oraz braku wymaganego podpisu pod sentencją postanowienia ze strony organu I instancji;

7) art. 76 § 1 k.p.a. w związku z art. 268a k.p.a. poprzez niedopuszczalne przyjęcie przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, że tytuł wykonawczy stanowiący podstawę postępowania egzekucyjnego i zawiadomienie o jego prowadzeniu spełnia wymogi dokumentu urzędowego w zakresie poprawności podpisania przedmiotowych dokumentów przez osoby, które działały w imieniu i za zgodą Naczelników Urzędu Skarbowego w Ł. i O., posiadały stosowne ważne upoważnienia do reprezentowania ich na okoliczność przedmiotowej sprawy;

8) naruszenie art. 26 § 1 i dalszych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez przyjęcie, że Pierwszy Urząd Skarbowy w O. był uprawniony jako wierzyciel do wystawienia tytułu wykonawczego w stosunku do skarżącego uprawniającego do prowadzenia egzekucji administracyjnej na okoliczność przedmiotowej sprawy.

Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia z powodu jego nieważności na zasadzie art. 156 k.p.a. i innych przepisów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. dalej: "p.p.s.a."), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji z Skarbowej w Ł. [...] r. utrzymujące w mocy postanowienie z [...]r. oddalające skargę G. A. na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej dokonanego zawiadomieniem z 10 grudnia 2020 r. Sprawa dotyczy egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z 17 listopada 2020 r. obejmującego zaległość z tytułu wystawionej grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego.

Przeprowadzona w niniejszej sprawie przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, że nie narusza ono przepisów prawa. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno, co do przyjętego stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa. Uznał, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 1a pkt 2 u.p.e.a., przez czynność egzekucyjną rozumienie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Środki egzekucyjne w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych zostały zdefiniowane w art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a. Wśród tych środków egzekucyjnych znajduje się między innymi egzekucja z zaopatrzenia emerytalnego. Zatem do czynności egzekucyjnych zalicza się wszelkie czynności zajęcia prawa majątkowego zobowiązanego, takie jak np. zajęcie wynagrodzenia, renty, rachunku bankowego bądź innej wierzytelności pieniężnej, a także zajęcia ruchomości lub nieruchomości oraz dalsze czynności związane z realizacją tych środków egzekucyjnych, takie jak np. odebranie zajętych ruchomości bądź ich licytacja.

Podstawę zaskarżonego postanowienia stanowi przepis art. 54 u.p.e.a. W myśl jego § 1, zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego.

Skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora wszczyna postępowanie, którego celem jest zbadanie prawidłowości dokonania przez tenże organ egzekucyjny lub egzekutora konkretnej czynności egzekucyjnej zmierzającej do zastosowania lub zrealizowania określonego środka egzekucyjnego.

Zgodnie z art. 54 § 3 u.p.e.a. skargę na czynność egzekucyjną wnosi się do organu egzekucyjnego, który dokonał tej czynności, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej.

Wskazać należy, iż omawiany termin ma charakter zawity, zatem wniesienie skargi na czynność egzekucyjną po jego upływie, jest bezskuteczne.

W niniejszej sprawie organ II instancji prawidłowo stwierdził, że skarga na czynność egzekucyjną została wniesiona z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 54 § 3 u.p.e.a. Zawiadomienie o zajęciu świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego z 10 grudnia 2020 r. wraz z odpisem tytułu wykonawczego zostało doręczone zobowiązanemu 21 grudnia 2020 r. 28 grudnia 2020 r. skarżący wniósł skargę na czynności egzekucyjne wraz z zarzutami w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, a zatem termin do jej wniesienia został zachowany.

Zaznaczyć trzeba, że w zakresie zarzutów wierzyciel – Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w O. pismem z 10 marca 2021 r. pozostawił je bez rozpoznania z uwagi na nieuzupełnienie ich braków formalnych (zawiadomienie z 10 marca 2021 r. – k. 26 akt admin.)

Organ w zaskarżonym postanowieniu trafnie zauważył również, że ocenie w trybie art. 54 u.p.e.a. mogą podlegać tylko czynności egzekucyjne podejmowane przez organ egzekucyjny, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Stosownie do art. 54 u.p.e.a. w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić wyłącznie kwestie formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności. Nie można natomiast podnosić zarzutów, które są podstawą wniesienia innego środka zaskarżenia. Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie podkreśla się, że skarga z art. 54 u.p.e.a. nie będzie przysługiwać w sytuacjach, gdy przewiduje się inne środki zaskarżenia (zarzuty, zażalenia na postanowienia, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji) albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu (por. R. Hauser i Z. Leoński - Komentarz do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Warszawa 1992 r. s. 84.; wyrok NSA z 17 kwietnia 2000 r., sygn. akt III SA 827/99, LEX nr 43032; wyrok NSA z 12 stycznia 1999 r. sygn. akt III SA 4503/97, ONSA 2000/1/20, wyrok NSA z 2 kwietnia 2015 r., II FSK 778/13; wyrok NSA z 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13; wyrok NSA z 24 października 2014 r., II GSK 1377/13 publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie ma podstaw, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego (wyrok NSA z 2 kwietnia 2015 r., II FSK 749/13 LEX nr 1774551). W postępowaniu skargowym, w oparciu o art. 54 § 1 u.p.e.a., dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a. kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (por. wyroki NSA: z 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13; z 2 kwietnia 2015 r., II FSK 778/13; z 24 października 2014 r., II GSK 1377/13, z 5 marca 2015 r. II FSK 290/13 – publ. jak wyżej).

W świetle powyższych rozważań Sąd zauważa, że zarzuty skargi dotyczące prawidłowości wystawienia tytułu wykonawczego oraz zasadności prowadzonej egzekucji nie mogą być rozpatrywane w postępowaniu dotyczącym skargi na czynność egzekucyjną. Powyższe okoliczności mogą tylko podlegać kontroli w ramach postępowania w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a. i nie mogą stanowić podstawy skargi na czynność egzekucyjną w oparciu o art. 54 u.p.e.a. Jak wynika z akt sprawy, zarzuty, które wniósł skarżący zostały przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w O. pozostawione bez rozpatrzenia z uwagi na nieuzupełnienie przez stronę ich braków formalnych. W tej sytuacji nie istnieje przepis, który pozwalałby Sądowi na merytoryczną kontrolę podniesionych zarzutów. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne – stanowiącym w istocie fragment postępowania egzekucyjnego – ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (por. wyrok NSA z 5 marca 2015r. sygn. II FSK 290/13, publ. jak wyżej). Treść art. 54 § 1 u.p.e.a. nie pozostawia wątpliwości, że przedmiotem skargi wnoszonej na jego podstawie mogą być jedynie czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora, ewentualnie przewlekłość postępowania egzekucyjnego.

W ocenie Sądu organy obu instancji w ramach prowadzonego postępowania w trybie art. 54 u.p.e.a. prawidłowo oceniły sposób i formę dokonania przez organ egzekucyjny zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego. Sposób dokonania tej czynności odpowiada bowiem uregulowaniom zawartym w art. 79 § 1 u.p.e.a.

Zgodnie z art. 79 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego zobowiązanego, a także z renty socjalnej, zwanych dalej "świadczeniami", przez przesłanie do organu rentowego właściwego do spraw wypłaty zobowiązanemu świadczeń, zawiadomienia o zajęciu tej części przysługujących zobowiązanemu świadczeń, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa organ rentowy, aby nie wypłacał zajętej części świadczenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych. W myśl § 2 cytowanego przepisu, zajęcie świadczeń jest dokonane z chwilą doręczenia organowi rentowemu zawiadomienia o zajęciu. Zajęcie to zachowuje moc również w przypadku zmiany organu rentowego właściwego do wypłaty świadczeń. Ponadto zgodnie z § 3 tego przepisu, w stosunku do egzekwowanej należności pieniężnej nieważne są rozporządzenia świadczeniami przekraczające część wolną od zajęcia, dokonane po ich zajęciu, a także przed tym zajęciem, jeżeli są wymagalne po zajęciu.

Z kolei stosownie do art. 79 § 4 u.p.e.a., jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny:

1) zawiadamia zobowiązanego o zajęciu przysługujących mu świadczeń, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia przesłanego do organu rentowego, pouczając ponadto zobowiązanego, że nie może odbierać świadczeń poza częścią wolną od zajęcia, ani rozporządzać nimi w żaden inny sposób;

2) wzywa organ rentowy, aby:

a) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia podał wysokość przysługujących zobowiązanemu miesięcznych świadczeń i zawiadamiał o każdej zmianie ich wysokości,

b) składał, w przypadku zaistnienia przeszkód do wypłacenia świadczeń, oświadczenie o rodzaju tych przeszkód, a w szczególności podał, czy inne osoby roszczą sobie prawa do zajętych świadczeń, czy i w jakim sądzie toczy się sprawa o te świadczenia oraz czy i o jakie roszczenia została skierowana do tych świadczeń egzekucja przez innych wierzycieli;

3) poucza organ rentowy o określonych w art. 7 lb, art. 168c i art. 168e skutkach niestosowania się do wezwań, o których mowa w pkt 1 i 2.

Stosownie do art. 67 § 1 u.p.e.a. podstawę zastosowania środków egzekucyjnych, o których mowa w art. 1a pkt 12 lit. a), stanowi zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności albo protokół zajęcia prawa majątkowego, albo protokół zajęcia i odbioru ruchomości, albo protokół odbioru dokumentu.

Ponadto art. 67 § 2 u.p.e.a. stanowi, że zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności zawiera:

1) oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego,

2) oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności.

3) określenie stosowanego środka egzekucyjnego,

4) numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę zajęcia,

5) kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia,

6) kwotę należnych kosztów egzekucyjnych,

7) wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia,

8) pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia,

9) datę wystawienia zawiadomienia, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego.

W rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny dokonał czynności egzekucyjnych zgodnie z wyżej powołanymi przepisami. Należy dodać, że zastosowany środek egzekucyjny znajduje się w katalogu środków wymienionych w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a., a z akt rozpatrywanej sprawy wynika, że zastosowanie przedmiotowego środka egzekucyjnego było zgodne z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Sąd nie dopatrzył się w przedmiotowej sprawie uchybień formalnych w dokonanej przez organ egzekucyjny czynności zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego. Czynność została dokonana prawidłowo, zgodnie z cytowanymi wyżej przepisami.

Zdaniem Sądu, w kontekście wymagań zawartych w art. 79 u.p.e.a., zajęcie świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego zostało dokonane w sposób prawidłowy. Sporządzone przez organ zawiadomienie zawiera stosowne pouczenia. W aktach sprawy znajduje się także potwierdzenia odebrania pisma przez skarżącego, którym organ dokonał zawiadomienie o zajęciu wierzytelności wraz z odpisem tytułu wykonawczego. Wobec powyższego, w ocenie Sądu, brak jest podstaw do kwestionowania w drodze skargi na czynności egzekucyjne dokonanego przez organ zajęcia wierzytelności. Podkreślić należy, że skarga z art. 54 § 1 u.p.e.a. przysługuje zobowiązanemu na konkretną czynność egzekucyjną.

Zauważyć należy, że postępowanie wszczęte skargą na czynności egzekucyjne stanowi jedynie fragment postępowania egzekucyjnego i nie prowadzi do kontroli całego postępowania egzekucyjnego. Postępowanie to ma na celu dokonanie pod względem zgodności z prawem oceny podejmowanych przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czynności faktycznych podejmowanych już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, wydawanych w toku egzekucji aktów, na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie czy zarzuty. Zatem podstawą skargi może być fakt, że dana czynność jest przeprowadzana niezgodnie z zasadami lub w niewłaściwej formie.

Nie ma racji skarżący podnosząc, że organy naruszyły art. 79 § 1 w związku z § 2 i 4 u.p.e.a. przez bezprawne wyegzekwowanie kwoty 500 zł po wniesieniu zarzutów przez zawiadomieniem o zajęciu świadczenia skarżącego. Odnosząc się do powyższego należy przypomnieć, że stosownie do treści art. 35 § 1 u.p.e.a. wniesienie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, zawiesza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części z dniem doręczenia tego zarzutu organowi egzekucyjnemu do czasu zawiadomienia tego organu o wydaniu ostatecznego postanowienia w sprawie tego zarzutu. Przepisy art. 56 § 3, art. 57 § 1 i art. 58 stosuje się odpowiednio. W rozpoznawanej sprawie, jak już wskazywano, zawiadomienie z 10 grudnia 2020 r. o zajęciu świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego doręczono zarówno organowi rentowemu, jak i skarżącemu 21 grudnia 2020 r. (wraz z odpisem tytułu wykonawczego). Czynność zajęcia została dokonana 10 grudnia 2020 r. Skarżący wniósł zarzuty i skargę na czynności egzekucyjne 28 grudnia 2020 r. Postanowieniem z [...] r. postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone od 31 grudnia 2020r. (od dnia wniesienia zarzutów), które następnie zostało podjęte 30 marca 2021 r.

Stosownie do treści art. 58 § 1 u.p.e.a. w przypadku zawieszenia postępowania egzekucyjnego pozostają w mocy dokonane czynności egzekucyjne, z tym że w okresie zawieszenia z przyczyn określonych w art. 56 § 1 pkt 1 i 4 mogą być dokonywane, za zgodą organu egzekucyjnego, wypłaty z rachunków bankowych zobowiązanego po przedstawieniu przez niego dokumentów świadczących o konieczności poniesienia danych wydatków. Skarżący nie ma zatem podstaw do kwestionowania czynności zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego dokonanej 10 grudnia 2020 r., bowiem na podstawie art. 58 § 1 u.p.e.a. pozostała w mocy i organ były uprawniony do jej dokonania w dniu 10 grudnia 2020 r.

Sąd uznał za niezasadny zarzut skarżącego naruszenia art. 67 § 2 pkt 9 u.p.e.a., bowiem zawiadomienie z 10 grudnia 2020 r. zawiera wszystkie wymagane elementy. Przedmiotowe zawiadomienie zostało podpisane przez upoważnionego pracownika organu – Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-Ś. – eksperta skarbowego J. B.. Upoważnienie do podpisania zawiadomienia wynika ze stosunku łączącego pracownika z organem oraz indywidualnego zakresu obowiązków. Z § 35 ust. 1 Zarządzenia nr [...] Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z [...] r. w sprawie nadania Regulaminu organizacyjnego Urzędu Skarbowego Ł..-Ś. wynika, że jeżeli jest to uzasadnione zakresem i rozmiarem wykonywanych zadań, Naczelnik Urzędu Skarbowego może upoważnić innych pracowników do wydawania decyzji, podpisywania pism i wyrażania opinii w określonych sprawach w imieniu Naczelnika Urzędu Skarbowego lub Urzędu Skarbowego. Zakres upoważnienia określany jest w odrębnych upoważnieniach.

W zakresie wskazywanego braku podpisu pod sentencją postanowienia organu I instancji Sąd wyjaśnia, że postanowienie organu I instancji zostało prawidłowo opatrzone podpisem Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-Ś. – O. Z.-M. i pieczątką. Pozwala to na identyfikację osoby, która podpisała postanowienie. Stosownie do treści art. 124 § 1 k.p.a. postanowienie powinno zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę jego wydania, oznaczenie strony lub stron albo innych osób biorących udział w postępowaniu, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, pouczenie, czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego, oraz podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania.

W rozpoznawanej sprawie postanowienie organu I instancji z [...] r. zawiera powyższe elementy – m.in. podpis i pieczątkę, stąd zarzut strony jest niezasadny. Przepis art. 124 § 1 k.p.a. ma odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym w administracji na podstawie art. 18 u.p.e.a., w myśl którego, jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd podzielił stanowisko Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, że podpis złożony pod postanowieniem z [...] r. pozwala zidentyfikować osobę, która go złożyła i został złożony w odpowiednim miejscu – na końcu dokumentu. Z treści art. 123 § 1 k.p.a. nie wynika obowiązek osobnego podpisania sentencji postanowienia i jego uzasadnienia.

Reasumując stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie, a w szczególności jego uzasadnienie spełnia wymagania określone w art. 107 § 3 k.p.a., odnosi się do wszystkich zarzutów zawartych w zażaleniu, wskazując na ustalone fakty, które zostały udowodnione i wyjaśnia podstawę prawną rozstrzygnięcia.

W sytuacji, gdy przepisy u.p.e.a. przewidują środki prawne służące kwestionowaniu przez zobowiązanego poszczególnych działań i czynności podejmowanych na kolejnych etapach postępowania egzekucyjnego, brak jest podstaw, aby w ramach skargi obejmującej jedną tylko czynność tego postępowania, dokonaną, gdy podstawy wszczęcia postępowania egzekucyjnego nie zostały skutecznie zakwestionowane w trybie zarzutów, na sprawę "spojrzeć całościowo" uwzględniając wszystkie jej okoliczności związane z dochodzonym obowiązkiem. W przedmiotowym postępowaniu nie mogły zatem odnieść zamierzonego rezultatu zarzuty skarżącego dotyczące prawidłowości wystawienia tytułu wykonawczego i spełnienia wymogów z art. 27 § 1 u.p.e.a., jak również podstaw do prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 26 § 1 u.p.e.a.

Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. Sprawę rozpoznano w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. zgodnie, z którym przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

e.g.