Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1335/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: par. 10 ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 152
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek  pandemii COVID-19.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.) Asesor WSA Piotr Pyszny po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi R. G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...]r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił skarżącemu R. G. zwolnienia z opłacania składek na składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy za styczeń 2021 r.

W podstawie prawnej organ powołał art. 31zq ust. 7 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, z późn. zm.), (dalej ustawa o COVID 19) w związku z art. 31zy ust. 1 ustawy o COVID 19 i § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. poz. 152) oraz w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266, z późn. zm.).

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że zgodnie z § 10 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19, płatnika składek, prowadzącego na dzień 30 listopada 2020 r., przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, wskazanymi w rozporządzeniu kodami, w tym 56.10.A, zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ww. składki i fundusze za okres od 1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych. Warunkiem zwolnienia jest, aby przychód z tej działalności uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed 1 listopada 2020 r.

Organ podniósł, że katalog kodów uprawniających do zwolnienia jest zamknięty. We wniosku o zwolnienie z opłacania składek strona co prawda wskazała jako kod przeważającej działalności PKD 56.10.A, jednak kod ten nie jest zgodny z otrzymanym z GUS wykazem płatników składek, którzy na 30 listopada 2020r. mieli zarejestrowaną działalność z kodem uprawniającym do zwolnienia stosowanie do § 10 ust.1 rozporządzenia.

Strona skarżąca nie skorzystała z możliwości złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i wywiodła na to rozstrzygnięcie skargę do WA w Gliwicach.

Decyzji organu zarzuciła:

1) Naruszenie art. 31zq ust. 7 i 31zy ust. 1 ustawy COVID oraz § 10 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia przez przyjęcie, że skarżący nie spełnia warunku zwolnienia z opłacania składek i odmowę tego zwolnienia;

2) Naruszenie art. 7 i nast., art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 Kpa w zw. z art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez wydanie decyzji bez przeprowadzenia postępowania administracyjnego, uniemożliwienie stronie udziału w postępowaniu, nieprzedstawienie stanu faktycznego i niewyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty, skarżący wniósł o:

1) zmianę zaskarżonej decyzji i zwolnienie skarżącego z opłacania składek i zasądzenie kosztów postępowania

ewentualnie

2) uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu stwierdził, że organ pominął okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności fakt, że oprócz działalności prowadzonej samodzielnie skarżący prowadzi także działalność w formie spółki cywilnej, która to spółka nie podlega wpisowi do CEIDG. Jest natomiast wpisana do REGON i z wpisu tego wynika, że prowadzi przeważającą działalność wg PKD 56.10.A Restauracje i inne stałe placówki gastronomiczne.

Z art. 4 ust. 2 Prawa przedsiębiorców wynika, że przedsiębiorcami są także wspólnicy spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. Natomiast w CEIDG skarżącego, w sekcji dot. spółek cywilnych ujawniony był wpis spółki, której skarżący jest wspólnikiem, jej NIP i REGON, a wg stanu na 30 listopada 2020r. ale także wcześniej (a także w dniu sporządzenia skargi) widniał w CEIDG wpis działalności oznaczonej kodem PKD 56.10.A.

W kwestii zarzutu naruszenia art. 31zy ust. 1 i § 10 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia skarżący podniósł, że naruszenie tych przepisów miało miejsce w związku z przyjęciem, że skarżący na 30 listopada 2020r. nie prowadził przeważającej działalności objętej kodem PKD 56.10.A, które jest błędne, gdyż – jako wspólnik spółki cywilnej – działalność taką prowadził. Nadto zarzucił, że wydając decyzję organ oparł się wyłącznie na dostarczonym przez GUS wykazie nie dokonując weryfikacji, czy w odniesieniu do skarżącego odpowiada on stanowi ujawnionemu w REGON. Natomiast zgodnie z § 10 ust. 2 rozporządzenia, oceny spełniania warunku prowadzenia działalności z określonym kodem PKD dokonuje się na podstawie danych zawartych w REGON. Organ zobligowany był zatem do sprawdzenia, jakie dane widnieją w REGON i orzeczenia w oparciu o te dane. Nadto organ zaniechał wezwania skarżącego do złożenia wyjaśnień i dowodów na okoliczność kodów PKD działalności prowadzonej 30 listopada 2020r. Skarżący podniósł także, że wniosek RDZ-B7 nie stwarza możliwości uwidocznienia szczególnej sytuacji, w jakiej znajduje się skarżący, tj. faktu, że prowadzi działalność jednocześnie w formie spółki cywilnej i samodzielnie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Stwierdził, że skarżący we wniosku wskazał jego własny NIP, tj. odnoszący się do niego osobiście, a nie do spółki cywilnej, która ma NIP odrębny. Natomiast skarżący przyznał, że kod uprawniający do zwolnienia nie odnosi się do działalności prowadzonej jednoosobowo, lecz w formie spółki. Skoro zatem skarżący (na wskazanym we wniosku nr. NIP) nie prowadził działalności w zakresie kodu objętego zwolnieniem, to zwolnienie takie mu nie przysługuje.

W piśmie procesowym z 26 stycznia 2022r. skarżący podniósł, że zwolnienie z § 10 ust. 1 rozporządzenia przysługuje płatnikowi składek. Takim płatnikiem jest on i to zarówno z własnej indywidualnej działalności, jak i z działalności prowadzonej w formie spółki cywilnej. Natomiast – zgodnie z powołanym przez stronę postanowieniem Sądu Najwyższego) spółka cywilna nie jest płatnikiem składek w rozumieniu art. 4 pkt 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm. dalej także: Ppsa) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c ustawy). Natomiast badając przedmiotowa sprawę Sąd doszedł do przekonania, że organ naruszył zarówno prawo materialne, jak i przepisy Kpa.

Art. 31zy ust. 1 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, z późn. zm. - dalej powoływana jako "ustawa o COVID") zawiera delegację ustawową dla Rady Ministrów do określenia innych kresów zwolnienia z obowiązku opłacania składek, niż wynikające z art. 31zo ustawy o COVID.

Na podstawie tej delegacji zostało wydane rozporządzenie Rady Ministrów z 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz.U. poz.152).

Zgodnie z jego § 10 ust. 1:

Zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych odpowiednio za okres od dnia 1 stycznia 2021 r. do dnia 31 stycznia 2021 r. albo za okres od dnia 1 grudnia 2020 r. do dnia 31 stycznia 2021 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za te okresy, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy o COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, płatnika składek prowadzącego, na dzień 30 listopada 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami:

1) 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z,

2) 49.32.Z, 49.39.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z

- którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r.

Zgodnie z § 11 pkt 2 ww. rozporządzenia warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za grudzień 2020 r. i styczeń 2021 r., nie później niż do 28 lutego 2021 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania.

Treść § 10 ust. 1 wskazuje na to, że zwolnieniem od opłacania składek ubezpieczeniowych objęci zostali:

- płatnicy składek:

- prowadzący wskazane w przepisie rodzaje działalności,

- wg stanu na dzień 30 listopada 2020 r.

Konieczne zatem jest ustalenie, kto jest płatnikiem składek objętych wnioskiem o zwolnienie i jakiego rodzaju działalność prowadził przedsiębiorca w tym dniu.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz. U. z 2021r., poz. 162), przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalność gospodarczą.

2. Przedsiębiorcami są także wspólnicy spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej.

Z powyższego wynika, że to nie sama spółka cywilna jest przedsiębiorcą w rozumieniu Prawa przedsiębiorców, lecz właśnie tworzący ją wspólnicy.

Również stosownie do art. 431 Kc przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna, o której mowa w art. 331 § 1 Kc, prowadząca we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową. Art. 331 § 1 Kc stanowi, że do jednostek organizacyjnych niebędących osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną, stosuje się odpowiednio przepisy o osobach prawnych. Natomiast spółka cywilna (uregulowana w art. 860-875 Kc) jako jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której ustawa nie przyznała zdolności prawnej (art. 331 § 1 Kc) - nie może być podmiotem praw i obowiązków, z czego wynika, że nie jest także przedsiębiorcą w rozumieniu art. 431 Kc.

Po wtóre, organ powołał się na fakt, że skarżący we wniosku wskazał inny nr NIP, niż przypisany spółce cywilnej z jego udziałem, poprzez którą prowadzi on działalność w zakresie restauracji. Odnośnie tego stwierdzenia zauważyć przyjdzie, że przepisy ustawy o COVID ani rozporządzenia nie identyfikują podmiotów uprawnionych do pomocy przez nr NIP.

Odnośnie zaś działalności gospodarczej strony, jak i współtworzonej przez niego spółki cywilnej zauważyć należy, że w CEIDG (karta 12 akt sądowych) ujawniono fakt prowadzenia przez stronę działalności gospodarczej w formie spółki cywilnej i dane tej spółki, podobnie jak informacje o trzech rodzajach zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych, udzielone dla punktu sprzedaży w restauracji prowadzonej przez spółkę cywilną z udziałem strony jako jednego z dwóch wspólników. W CEIDG wśród ujawnionych kodów PKD jest także kod 56.10.A. Podobne dane, tj. fakt, że skarżący jest jednym z dwóch wspólników spółki cywilnej, której przeważającą działalność stanowi prowadzenie restauracji i innych stałych placówek gastronomicznych o kodzie 56.10.A wynikają z rejestru REGON, do którego zresztą odsyła § 10 ust. 2 rozporządzenia (karta 10 akt sądowych).

Prowadzi to do wniosku, że zasadny jest zarzut skargi naruszenia § 10 ust. 1 rozporządzenia, iż doszło do błędnego przyjęcia przez organ, że skarżący nie spełnia warunku zwolnienia, gdyż nie prowadzi działalności oznaczonej kodem uprawniającym do zwolnienia. Podmiotem prowadzącym działalność w zakresie restauracji oznaczoną kodem 56.10.A był bowiem w istocie skarżący (choć w formie spółki cywilnej wraz z inną osobą fizyczną). Zatem jedynie fakt "pośrednictwa" spółki nie może prowadzić do pozbawienia strony prawa do zwolnienia. Oczywistym jest przy tym, że zwolnienie to może zostać udzielone tylko w przypadku, gdy istotnie to działalność oznaczona kodem 56.10.A lub innym przewidzianym kodem uprawniającym do zwolnienia okaże się dla skarżącego przeważającą, a jednocześnie spełnione zostaną pozostałe warunki zwolnienia (np. spadek obrotów).

Na prawidłowość powyższej argumentacji wskazuje także wykładnia celowościowa. Ustawa o COVID wraz z ustawami ją nowelizującymi, tj.: z 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 568), ustawą z 31 marca 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie systemu ochrony zdrowia związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (Dz. U. z 2020 r. poz. 567) i ustawą z 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o systemie instytucji rozwoju (Dz. U. z 2020 r. poz. 569) wchodzą w skład tzw. pakietu ustaw Tarczy Antykryzysowej 1,0, przyjętego przez Sejm RP 28 marca 2020 r. Tarcza Antykryzysowa ma stanowić rozwiązanie dla polskiej gospodarki w dobie epidemii Sars-Cov 2, Covid 19. To pakiet rozwiązań przygotowanych przez rząd, który ma ochronić tak polskie państwo, jako całość, jak i obywateli przed kryzysem wywołanym epidemią. Opiera się on na pięciu filarach: ochronie miejsc pracy i bezpieczeństwa pracowników, finansowaniu przedsiębiorców, ochronie zdrowia, wzmocnieniu systemu finansowego, inwestycjach publicznych. Tarcza ma na celu ustabilizowanie polskiej gospodarki, a także stworzenie jej impulsu inwestycyjnego (https://www.gov.pl/web/ tarczaantykryzysowa).

Z powyższego wynika, że celem tych regulacji prawnych jest realne wsparcie podmiotów, które skutki epidemii faktycznie ponoszą (np. poprzez wprowadzone ograniczenia w prowadzeniu działalności). Chodzi zatem o to, aby wsparcie otrzymały podmioty faktycznie prowadzące na dany dzień, jako przeważającą działalność, we wskazanym zakresie, według podanego PKD, a więc również wspólnicy spółek cywilnych, którzy – zgodnie z art. 864 Kc – są solidarnie odpowiedzialni za zobowiązania spółki. Nadto w myśl art. 867 § 1 zd. 1 Kc, każdy wspólnik jest uprawniony do równego udziału w zyskach i w tym samym stosunku uczestniczy w stratach, bez względu na rodzaj i wartość wkładu.

Z powyższego wynika, że jeśli celem zwolnienia jest ochrona miejsc pracy i finansowanie przedsiębiorców, to pomoc winna trafić właśnie do tych przedsiębiorców czyli tych podmiotów, które ponoszą finansowe skutki obostrzeń poprzez udział w zyskach lub stratach spółki, za które ponoszą odpowiedzialność swym majątkiem.

Należy także przypomnieć, że w postępowaniu w przedmiocie zwolnienia z obowiązku opłacania składek znajdują zastosowanie przepisy Kpa. Formułują one szereg wymogów, którym organ winien sprostać w toku postępowania.

I tak, stosownie do art. 7 Kpa, wyrażającego zasadę uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Zgodnie z art. 8 § 1 Kpa czyli zasadą zaufania do władzy publicznej, organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.

Wreszcie zasada informowania stron, szczególnie istotna w kontekście przedmiotowego postępowania, wyrażona w art. 9 Kpa przewiduje, że organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

Zgodzić należy się ze stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie, iż obowiązek udzielania informacji stronie obejmuje cały tok postępowania od wszczęcia do jego zakończenia decyzją (vide: wyrok NSA z 15 grudnia 2020 r., sygn. I OSK 1686/20). Wprawdzie obowiązki informacyjne ciążące na organie administracji nie mogą być utożsamiane z obowiązkiem świadczenia pomocy prawnej, udzielania porad prawnych bądź instruowania stron o wyborze optymalnego sposobu postępowania, co w konsekwencji czyniłoby z organu pełnomocnika strony (vide: NSA w wyrokach: z 18 maja 2020 r., sygn. I OSK 1649/19, z 16 grudnia 2020 r., sygn. II OSK 1368/18, czy z 9 stycznia 2020 r., sygn. I OSK 3525/18), to nie oznacza jednak, że organ jako gospodarz postępowania, nie powinien poprzedzić wydania władczego rozstrzygnięcia, przeprowadzeniem starannego postępowania wyjaśniającego, które uwzględnia także słuszny interes strony. Organ nie prowadzi bowiem postępowania przeciwko stronie, lecz dąży do wyjaśnienia sprawy w interesie strony, nie może zatem pomijać okoliczności korzystnych dla strony lub rezygnować z wyjaśniania okoliczności mogących przemawiać na jej korzyść (por. wyrok NSA z 23 kwietnia 2020 r., sygn. II OSK 2026/19).

Nie można również pominąć art. 79a § 1 Kpa, zgodnie z którym w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony.

Badając przedmiotową sprawę Sąd doszedł do przekonania, że organ zasadom tym nie sprostał, gdyż nie wzywając strony o żadne wyjaśnienia ani nie informując o możliwości wydania niekorzystnej dla niego decyzji, taką właśnie decyzję wydał.

Ponownie trzeba odwołać się do celów, jakie przyświecały ustawodawcy wprowadzającemu przepisami ustawy o COVID- 19 możliwość ubiegania się o zwolnienie z obowiązku płacenia należności z tytułu składek. Celem tym było umożliwienie przedsiębiorcom przetrwania trudnego czasu pandemii i związanych z nią ograniczeń w funkcjonowaniu prowadzonych przez nich działalności gospodarczych. Wielu przedsiębiorców znalazło się w sytuacji dla nich nowej, wymagającej nie tylko zadbania o zaspokojenie środków dla podstawowej egzystencji ich rodzin, ale również dopełnienia formalności dla nich nieznanych, z których uprzednio nie korzystali. Zatem te cele winny zostać zestawione ze statusem wnioskodawcy i specyfiką prowadzonej przez spółkę cywilną działalności w oparciu o ww. regulacje.

W ocenie Sądu wymogom wynikającym z art. 7 -9 Kpa i 79a Kpa organ rozpoznający wniosek strony skarżącej nie sprostał. Również lakoniczność uzasadnienia decyzji sprawia, że nie spełnia ona także wymogu z art. 107 § 3 Kpa, podczas gdy elementem koniecznym uzasadnienia każdej decyzji administracyjnej jest wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Zgodnie bowiem z art. 107 § 3 Kpa uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie faktyczne i prawne jest ważnym elementem decyzji, bowiem przedstawia tok rozumowania organu, który doprowadził do wydanego rozstrzygnięcia. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga logicznego i czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska. Poprawne pod względem merytorycznym uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla realizacji zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 Kpa. Zgodnie z tym przepisem organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Istotą tej zasady jest to, by każdy uczestnik postępowania był przekonany, że bierze udział w rzetelnie prowadzonym procesie, i że jeżeli zapadło negatywne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody (por. wyrok SN z 16 lutego 1994 r., III ARN 2/94).

Ponownie rozpoznając sprawę, organ zastosuje się do wyżej przedstawionego stanowiska Sądu. Uwzględni, że działalność spółki cywilnej jest w istocie działalnością jej wspólników. Ustali – w oparciu o dowody, jakie zostaną przez organ przeprowadzone - rodzaj prowadzonej przez nią działalności gospodarczej i oceni, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki udzielenia stronie zwolnienia z obowiązku opłacania składek. W konsekwencji wyda decyzję wynikająca z dokonanych ustaleń.

Wobec stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, tj. § 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia, jak i wyżej powołanych przepisów Kpa, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.