Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 120/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2011-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 41 pkt 1
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Matuszak Sędziowie Sędzia WSA Hanna Raszkowska Sędzia WSA Alicja Jaszczak – Sikora (spr.) Protokolant st. sekretarz sądowy Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2011r. sprawy ze skargi J. E. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 20 maja 2010r J. E. wystąpiła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o udzielenie pomocy w zakupie leków, uzasadniając, iż są one jej niezbędne do prawidłowego funkcjonowania. Do wniosku strona załączyła kserokopie dwóch recept oraz specyfikacji kosztów leków na łączną sumę 30,43 zł.

Decyzją z dnia ‘[...]"., nr "[...]", Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Burmistrza tego miasta, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, odmówił przyznania J. E. pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego na zakup leków w wysokości 30,43 zł. Jako podstawę rozstrzygnięcia organ wskazał art. 41 pkt 1 w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 1, ust. 3 i art. 12 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. z 2009r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.),

W uzasadnieniu organ podał, że wnioskodawczyni prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. W miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. w kwietniu 2010r. strona uzyskała dochód z zasiłku stałego w wysokości 388,55 zł oraz z dodatku mieszkaniowego w kwocie 92,86 zł, to jest łącznie w kwocie 481,44 zł, a więc

w wysokości przekraczającej kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, wynoszące 477 zł. Z tego też powodu organ rozważał zastosowanie w sprawie art. 41 pkt 1 cytowanej ustawy, stanowiącego o specjalnym zasiłku celowym. Podniesiono, że przyznanie tej formy pomocy warunkowane jest jednak wystąpieniem "szczególnie uzasadnionego przypadku", który wskazywałby, że z wykorzystaniem własnych środków i możliwości beneficjent nie jest w stanie zaspokoić swoich potrzeb. Zdaniem organu wnioskodawczyni nie spełnia przesłanek do przyznania specjalnego zasiłku celowego. Na podstawie wywiadów środowiskowych z marca, kwietnia i maja 2010r. organ ustalił, iż w miesiącu marcu wnioskodawczyni nie kupowała leków. W kwietniu wykupiła lek przeciwbólowy "apap". W maju nie kupowała leków we własnym zakresie, zwracając się do Ośrodka o pomoc w realizacji recept lekarskich z 19.05.2010r. na kwotę 30,43 zł. Organ wskazał, że poinformowano stronę o możliwości zaopatrywania się w leki nieodpłatnie w stacji socjalnej. Niezależnie od tego organ podniósł, że w trakcie wywiadu środowiskowego z miesiąca lutego 2010r. wnioskodawczyni podała, że zakupiła na kredyt telewizor marki "Sony", komplet wypoczynkowy, a spłatę kredytu rozpocznie od miesiąca lutego 2010r. Zaznaczono, że wnioskodawczyni odmówiła wówczas podania kosztów zakupu i wysokości miesięcznych rat kredytu. Poza tym

w dniu 17.05.2010 r. ustalono, iż na wyposażeniu mieszkania strony znajduje się kolejny tj. trzeci telewizor. Organ podał, że wnioskodawczyni wyjaśniła wówczas, iż koszty zakupu telewizora oraz remontu pokoju, w którym stoi ten telewizor, zostały sfinansowane wspólnie z mężem, w okresie korzystania z pomocy Ośrodka.

Reasumując organ stwierdził, że wnioskodawczyni jest w stanie zabezpieczyć we własnym zakresie zgłoszoną potrzebę, tym bardziej, iż w okresie korzystania z pomocy społecznej poprawiła swój stan posiadania gospodarstwa domowego o zakup telewizora, kompletu wypoczynkowego i dokonała remontu w mieszkaniu.

W odwołaniu od tej decyzji J. E. zarzuciła organowi, że sprawa - mimo uchylenia i przekazania wcześniejszej decyzji do ponownego rozpatrzenia - nie była w istocie ponownie rozpatrzona a organ powielił jedynie kłamstwa zamieszczone w decyzji wcześniejszej. Odwołująca stwierdziła, że treść decyzji oparta została na pomówieniach i chorej wyobraźni pracownika socjalnego. Podkreśliła, że nigdy niczego nie kupowała na raty, a w jej mieszkaniu nigdy nie było trzeciego telewizora, mieszkanie nie było też remontowane. Do odwołania strona załączyła dwie kserokopie faktur z apteki z miesiąca lutego i marca 2010r.

Decyzją z dnia "[...]". nr "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając stanowisko organu I instancji, iż okoliczności sprawy nie wskazują na szczególny charakter zgłoszonej potrzeby. Kolegium podało, że uzupełniło postępowanie o rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadzony w gospodarstwie J. E. przez pracownika socjalnego Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w dniu 25 listopada 2010r. Ustalono wówczas, że dochód wnioskodawczyni nadal przekracza ustawowe kryterium dochodowe ustalone w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej i wynosi według stanu z chwili przeprowadzania wywiadu 482,53 zł. Na dochód ten składały się nadal tylko środki o charakterze socjalnym to jest zasiłek stały z pomocy społecznej w wysokości 388,55 zł oraz dodatek mieszkaniowy w kwocie 93,98 zł w miesiącu październiku oraz w wysokości 96,60 zł w miesiącu listopadzie. Zauważono, iż podobnie jak w kwietniu 2010r., także w okresie poprzedzającym ponowne rozpatrzenie wniosku J. E. o przyznanie zasiłku na zakup lekarstw - wnioskodawczyni prowadziła i prowadzi odrębne gospodarstwo domowe, choć zamieszkuje wspólnie z mężem, w dalszym ciągu jest też osobą niepełnosprawną w stopniu uprawniającym do zasiłku stałego z pomocy społecznej. Wskazano, że według załączonego do akt sprawy oświadczenia J. E. z uzyskiwanych dochodów opłaca połowę kosztów utrzymania mieszkania zajmowanego wspólnie z mężem oraz pokrywa koszty własnego utrzymania, w tym koszty zakupu lekarstw.

Kolegium zaznaczyło, że strona nie posiada żadnych dowodów (specyfikacji, recept, faktur) potwierdzających zakup lekarstw, poza załączonymi do akt sprawy potwierdzonymi kopiami dwóch recept oraz kopią faktury opiewającej na kwotę 30,43 zł. Wyjaśniono, iż z uwagi na niekwestionowane przekroczenie kryterium dochodowego ustalonego dla świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej stronie nie mógł być przyznany zasiłek celowy na pokrycie kosztów zakupu lekarstw w trybie art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Wobec tego organ rozpatrzył wniosek złożony przez J. E. pod kątem udzielenia jej zasiłku celowego specjalnego, o którym mowa w art. 41 ustawy o pomocy społecznej. W świetle tego przepisu organ uznał jednak, że okoliczności sprawy ustalone w toku prowadzonego postępowania dowodowego nie wskazują na szczególny charakter potrzeby zgłoszonej przez wnioskodawczynię· Do przekonania takiego organ doszedł po analizie protokołów z wywiadu środowiskowego sporządzonego w rodzinie w dniu 21.11.2001r. - tak zwanego pełnego wywiadu, aktualizacji wywiadu z dnia 25.11.2010r. oraz uwzględniając wyjaśnienia organu co do zakresu świadczeń pomocowych realizowanych przez stację socjalną Joannitów w M. (m.in. w zakresie dostarczania podopiecznym nieodpłatnych lekarstw) i co do możliwości finansowych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Stwierdzono, że J. E. od wielu lat korzysta ze środków pomocy społecznej (zasiłki stałe, zasiłki celowe na dożywianie) oraz środków socjalnych takich jak dodatek mieszkaniowy, stanowiących jedyne jej źródło dochodu. Strona nie stara się o poprawienie własnej sytuacji dochodowej poprzez osobiste działania związane z poszukiwaniem źródła zarobkowania choć, zdaniem organu, posiadanie umiarkowanego stopnia niepełnosprawności nie wyklucza możliwości wykonywania pracy w warunkach do tego przystosowanych. Wskazano, że umiarkowany stopień niepełnosprawności orzeczony został wobec J. E. w dniu 6 lipca 2000r. na stałe, strona nie ma jednak uprawnienia do świadczeń rentowych, mimo wcześniejszych 16 lat pracy, bowiem nie została zaliczona do żadnej grupy inwalidztwa przez lekarza orzecznika ZUS. Kolegium podkreśliło też, że z załączonej dokumentacji nie wynika, aby konieczność zakupienia lekarstw na kwotę ok. 30 zł. przez osobę zaliczoną do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności stanowiła szczególną i wyjątkową okoliczność uzasadniającą przyznanie zasiłku celowego specjalnego, określonego w treści art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten zaś stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Organ wskazał, że istota przyznawania takiego zasiłku polega na tym, że osoba znajdująca w szczególnie trudnej sytuacji życiowej, pomimo, iż jej dochód przekracza kryterium dochodowe ustanowione w ustawie o pomocy społecznej, może ubiegać się o zasiłek w formach przewidzianych w pkt 1 i 2 wskazanego przepisu. Celem takiej wyjątkowej regulacji jest stworzenie możliwości ubiegania się przez stronę o udzielnie pomocy w takich indywidualnych sytuacjach życiowych, które nie poddają się ustawowej klasyfikacji. Szczególnie uzasadniony przypadek to sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że aż tak drastyczne, te dotkliwe w skutkach lub tak daleko ingerujące w plany zdarzenia nie należą ani do zdarzeń codziennych, ani nawet do zdarzeń nadzwyczajnych (Komentarz, Ustawa o pomocy społecznej, Wojciech Maciejko, Paweł Zabornia, LexisNexis, Warszawa 2008r.). Zdaniem Kolegium, konieczność zakupu lekarstw związanych z niepełnosprawnością, nie należy do sytuacji nadzwyczajnej. Organ wziął pod uwagę, że niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym została orzeczona wobec J. E. bez mała dziesięć lat temu, zatem konieczność kupowania lekarstw nie stanowi okoliczności nadzwyczajnej w życiu wnioskodawczyni. Nie jest też taką sytuacją nadzwyczajną wobec możliwości bezpłatnego uzyskania lekarstw w prowadzonej na terenie M. stacji socjalnej Joannitów. Zauważono, że jak wynika to z wyjaśnień organu do stałego rozdzielnictwa w tej placówce są leki przeciwbólowe oraz leki z tytułu niektórych przewlekłych chorób np.: nadciśnienia, cukrzycy, leki zmniejszające poziom cholesterolu.

Wskazano też, że w toku rozpatrywania sprawy Kolegium nie oceniało podnoszonej przez organ przesłanki negatywnej przyznania pomocy społecznej, wynikającej z treści art. 12 cytowanej ustawy, dotyczącej stwierdzonej dysproporcji pomiędzy wysokością dochodu uzyskiwanego przez wnioskodawczynię, a jej sytuacją majątkową. Kolegium wyjaśniło, że kwestia ta na obecnym etapie postępowania nie ma w ocenie organu istotnego wpływu na treść zaskarżonej decyzji, której przedmiotem jest przede wszystkim szczególny charakter potrzeby zgłoszonej przez stronę i uznanie organu, iż taka szczególna potrzeba w zgłoszonym przez J. E. żądaniu, nie występuje.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie J. E. zarzuciła organom orzekającym naruszenie prawa procesowego i materialnego, kłamstwa, oszczerstwa, pomówienia, znieważenia oraz poświadczanie nieprawdy. Skarżąca wskazała na niekonsekwencję organów, podając, że jednego dnia pomawia się ją o posiadanie trzech telewizorów, kompletu wypoczynkowego i wyremontowanie mieszkania, a już kilka dni później (np.: decyzją z dnia 30 września 2010r.) przyznano jej specjalny zasiłek celowy. Stwierdziła, że ustalenia takie świadczą o chorej wyobraźni pracownika socjalnego. Zdaniem skarżącej organ II instancji w wydanej decyzji odbiegał od rzeczywistości i zajmował się sprawami, które nie leżą w jego gestii, jak np.: sprawami orzecznictwa ZUS, długością stażu pracy i innymi, jak stwierdziła, bezczelnymi insynuacjami.

Skarżąca stwierdziła, że organ I instancji nie wykonał polecenia Kolegium i nie podał jej informacji na temat funkcjonowania stacji socjalnej Joannitów w M. Stwierdziła, że działanie tej placówki owiane jest tajemnicą. Podała, że była tam jakiś czas temu i otrzymała leki przeciwbólowe – 10 tabletek wyjętych z opakowania z napisami w języku niemieckim. Z tego też powodu skarżąca ma zastrzeżenia do oferowanych tam leków, gdyż nieznane jest jej ich pochodzenie oraz sposób zażywania.

Podniosła też, że w dniu 28 czerwca 2010r. złożyła dwa wnioski o wyłączenie członków SKO oraz samego organu od rozpatrywania jej spraw związanych z pomocą społeczną. Natomiast wnioskiem z dnia 12 października 2010r. wystąpiła o wyłączenie organu I instancji od prowadzenia niniejszej sprawy o sygn. "[...]". Strona zarzuciła, że wnioski te pozostawiono bez rozpoznania w sposób bezczelny i ewidentnie łamiący prawo.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Kolegium podkreśliło, iż kierując się zasadą, że zasiłek celowy specjalny ma - jak sama nazwa wskazuje - charakter specjalny i wyjątkowy - uznało, że potrzeba zgłoszona przez stronę nie zasługuje na taką ocenę. Wskazano, że w oparciu o zebraną dokumentację ustalono, iż J. E. od wielu lat korzysta wyłącznie z pomocy społecznej i utrzymuje się jedynie z tego źródła dochodu. Oceniono zatem, że przy umiarkowanym jedynie stopniu niepełnosprawności strona nie jest wyłączona ani zwolniona od obowiązku poszukiwania innych niż pomoc społeczna źródeł utrzymania i zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, do których zaliczyć można między innymi konieczność zakupu leków.

Kolegium nie podzieliło też zarzutu strony co do braku podstaw do analizowania przez skład orzekający sytuacji osobistej skarżącej, w tym do ustalenia jej sytuacji materialnej, zawodowej i życiowej. W okolicznościach, w których J. E. korzysta z rozległej i długotrwałej pomocy społecznej ocena stopnia jej osobistej aktywności, w tym aktywności zawodowej została uznana za niezbędną, szczególnie w aspekcie specjalnego charakteru żądanej pomocy. Ocena ta doprowadziła do wniosku, że w sytuacji J. E.t - konieczność zakupu lekarstw nie stanowi okoliczności nadzwyczajnej, która powodowałaby potrzebę przyznania dodatkowej pomocy społecznej (ponad już udzielaną pomoc), tym bardziej że istnieją także inne możliwości pozyskania lekarstw - zaproponowane przez organ. Zdaniem Kolegium wyrażony w skardze negatywny stosunek do działalności charytatywnej stacji socjalnej w M. nie ma wpływu na zakres funkcjonowania tej placówki, która ma charakter instytucji charytatywnej. Kolegium zaznaczyło, że z wyjaśnień złożonych przez organ I instancji wynika, iż działalność stacji socjalnej jest umocowana prawnie, opiera się bowiem na porozumieniu zawartym z Gminą. Poza tym wydawaniem (rozdzielnictwem) lekarstw zajmuje się osoba uprawniona - technik farmaceuta. Jest to zatem placówka, która może pomocniczo nieść pomoc potrzebującym lekarstw mieszkańcom gminy.

Odnosząc się natomiast do zarzutu braku wyłączenia poszczególnych członków Samorządowego Kolegium Odwoławczego lub w ogóle tego organu stwierdzono, iż wyłączenie takie nie nastąpiło bowiem nie zostało w tym względzie wydane postanowienie o wyłączeniu określone w treści art. 27 § 1 Kpa. Zdaniem Kolegium dopiero wydanie takiego postanowienia skutkować mogłoby naruszeniem prawa, w przypadku podjęcia rozstrzygnięcia przez wyłączonych członków składu orzekającego. Organ wyraził też opinię, że kwestia wyłączenia pracowników należąca do kompetencji prezesa Kolegium nie pozostaje w związku z postępowaniem odwoławczym należącym do składu orzekającego i nie jest częścią tego postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do art. 134 § 1

w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd administracyjny dokonując kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia może nastąpić między innymi w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza

to, że sąd administracyjny nie ocenia decyzji organu pod kątem jej słuszności,

czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego, ale w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać,

czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy

Oceniając legalność zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, że skarga nie mogła być uwzględniona, ponieważ zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

W pierwszej kolejności podnieść należy, że przeprowadzona kontrola nie potwierdziła zarzucanych w skardze naruszeń procesowych. Załączony do skargi wniosek o wyłączenie pracowników SKO i samego organu, opatrzony datą 28 czerwca 2010r., w którego treści skarżąca sprecyzowała, że dotyczy on wszystkich bieżących spraw prowadzonych aktualnie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, został skierowany do Kolegium jeszcze przed wniesieniem odwołania z dnia 2 lipca 2010r., a więc zanim sprawa zawisła przed tym organem. Dlatego też wniosku tego nie można odnosić w ogóle do niniejszego postępowania administracyjnego. Z kolei wniosek z dnia 12 października 2010r., o wyłączenie organu I instancji został złożony wraz z odwołaniem od decyzji tego organu, czyli już po wiążącym orzeczeniu organu I instancji, co czyniło zgłoszony wniosek bezprzedmiotowym. Tym samym zgłoszone wnioski nie wpływały na bieg przedmiotowego postępowania administracyjnego. Ponadto w ocenie składu orzekającego wydanie zaskarżonego aktu poprzedzone zostało prawidłowym postępowaniem wyjaśniającym, przeprowadzonym z poszanowaniem obowiązujących zasad postępowania wynikających bezpośrednio z art. 7, art. 77 §1, art. 107 § 3 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Organ orzekający w sprawie szczegółowo uzasadnił swoje stanowisko, przedstawił argumenty, opisał poczynione ustalenia i ustosunkował się do nich. Przeprowadził wszechstronną ocenę zgłoszonej potrzeby na podstawie analizy całokształtu materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnił w sposób wymagany przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Przechodząc natomiast do meritum sprawy, a więc rozstrzygnięcia, czy zasadnie odmówiono skarżącej przyznania specjalnego zasiłku celowego na zakup leków, wskazać należy, że wbrew przekonaniu strony podstawę odmowy uwzględnienia wniosku stanowiło jedynie ustalenie, że podanie skarżącej nie dotyczyło szczególnie uzasadnionego przypadku. Wprawdzie organ I instancji dodatkowo podnosił o dysproporcji pomiędzy udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową beneficjentki, co stanowi niezależną negatywną przesłankę do udzielenia pomocy społecznej, o której wspomina art. 12 omawianej ustawy. Jednak organ II instancji zaznaczył wyraźnie, że nie oceniał sprawy w tym aspekcie. Tym samym kwestia posiadanego przez skarżącą majątku pozostaje poza dyskusją i Sąd nie może czynić rozważań w tym zakresie, gdyż badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego przez organy stanu faktycznego. Skoro natomiast organ II instancji pominął kwestie posiadanego przez stronę majątku, to znaczy, że nie czynił w tym zakresie żadnych ustaleń faktycznych. Kolegium wyjaśniło, że aspekt ten nie ma znaczenia w świetle potrzeby ustalenia spełnienia przesłanki z art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, a więc ustalenia, czy zgłoszona potrzeba może być objęta specjalnym zasiłkiem celowym. Jedynym powodem odmowy było właśnie stwierdzenie, że wnioskowana pomoc nie dotyczyła potrzeby o szczególnym charakterze. Z tego powodu rola Sądu sprowadza się do oceny, czy organy dokonały prawidłowej wykładni art. 41 pkt 1 powołanej ustawy i zasadnie odmówiły jego zastosowania w sytuacji skarżącej.

W niniejszej sprawie bezspornym jest, że dochód skarżącej w miesiącu poprzedzającym złożenie przedmiotowego wniosku o sfinansowanie zakupu lekarstw przekroczył kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, wskazane w art. 8 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy o pomocy społecznej. Wnioskodawczyni tym samym nie kwalifikowała się do przyznania zasiłku celowego rozpatrywanego na zasadach ogólnych, o którym stanowi art. 39 ust. 1 i 2 powołanej ustawy. Zatem organy zasadnie rozważyły podanie strony w trybie art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, który dopuszcza przyznawanie, osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe, bezzwrotnego specjalnego zasiłku celowego w szczególnie uzasadnionych przypadkach.

Przepis ten jednoznacznie przesądza o szczególnym charakterze zasiłku celowego specjalnego. Świadczenie to może być przyznane w szczególnie uzasadnionych przypadkach, a więc w sytuacjach wyjątkowych, bowiem o możliwości jego uzyskania nie decyduje dochód osoby ubiegającej się o zasiłek, a sytuacja życiowa, w której się ona znalazła. Specjalny zasiłek celowy może być więc przyznany tylko w "szczególnie uzasadnionych przypadkach". Ustawa nie precyzuje co należy rozumieć przez to pojęcie, pozostawiając rozstrzygnięcie tej kwestii uznaniu organu wydającego decyzję, który każdorazowo powinien rozważyć sytuację życiową beneficjenta w kontekście zgłoszonej potrzeby. Z utrwalonego już stanowiska judykatury wynika, że "szczególnie uzasadniony przypadek" wymaga zaistnienia nietypowych okoliczności i obejmuje zdarzenia występujące okazjonalnie (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 10 lutego 2011r. sygn. akt II SA/Op 401/10, publ. w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W orzecznictwie przyjmuje się ponadto, że szczególne przypadki muszą być tak wyraziste i odbiegające od sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy przy spełnianiu kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1, że uzasadniają przyznanie tej szczególnej pomocy. Niewątpliwie o możliwości przyznania specjalnego zasiłku celowego decyduje sytuacja życiowa, w której znalazła się strona. Jednak aby można było ocenić, czy w danej sprawie zachodzi przypadek szczególnie uzasadniony, organ administracji winien ustalić sytuację osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową strony, w tym faktyczny dochód miesięczny, wydatki strony związane z jej utrzymaniem – z uwzględnieniem stanu zdrowia strony (członków jej rodziny). Dopiero ustalenie tych elementów pozwala na ocenę, czy przy ustalonym stanie majątkowym strony zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek tj. strona znajduje się w takiej sytuacji, iż mimo, że faktyczny dochód osoby samotnie gospodarującej lub rodziny przekracza kryterium dochodowe, to stan zdrowotny, rodzinny i uzasadnione wydatki powodują, iż strona – w tych konkretnych okolicznościach – winna otrzymać pomoc społeczną (por wyrok WSA w Szczecinie z 04.11.2009 r., II SA/Sz 854/08, Lex nr 531607; wyrok NSA z 04.11.2008 r., I OSK 1910/07, Lex nr 569575; wyrok WSA w Olsztynie z 23.10.2008 r., II SA/Ol 06/08, Lex nr 497597). W zakresie dokonywanej oceny organ winien przy tym mieć na uwadze także cele i zadania pomocy społecznej.

W niniejszej sprawie, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ II instancji szczegółowo przeanalizował sytuację osobistą, majątkową i stan zdrowia skarżącej w świetle przywołanego przepisu art. 41 pkt 1 ustawy, zasadnie odmawiając jego zastosowania w przedmiotowej sprawie. W ocenie Sądu wywiedzione w tym zakresie stanowisko organu zasługuje w pełni na uwzględnienie. Zgłoszonej potrzeby, tj sfinansowania zakupu leków objętych wnioskiem nie można zakwalifikować do szczególnie uzasadnionych przypadków wymagających interwencji organów państwowych. Wskazać należy, iż w wywiadzie środowiskowym z dnia 26 listopada 2010r. skarżąca oświadczyła, że jest osobą niepełnosprawną i leczy się farmakologicznie z powodu schorzeń narządu ruchu i wysokiego cholesterolu. Podała, że miesięczny koszt leków to 50 zł. Słusznie Kolegium przyjęło, że zgłaszane przez stronę problemy zdrowotne nie wyróżniają się nadzwyczajnym charakterem, przyczyną ich powstania nie jest także jakieś nagłe zdarzenie. Sytuacja życiowa skarżącej nie uległa istotnemu pogorszeniu na skutek zaistnienia szczególnych okoliczności. Kolegium ustaliło, że skarżąca jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym już od około 10 lat. Nie może zatem skutecznie powoływać się na niepełnosprawność, domagając się przyznania specjalnego zasiłku celowego. Poza tym skarżącej wyjaśniono, że ma możliwość bezpłatnego uzyskania lekarstw na obniżenie cholesterolu w prowadzonej na terenie M. stacji socjalnej Joannitów. Stację tę, jak ustalił organ obsługują osoby o odpowiednich kwalifikacjach. Niezasadne są zatem obawy skarżącej podniesione w tym zakresie w skardze.

Podkreślić trzeba, że analizując każdą indywidualną sprawę z wniosku o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej cały czas należy mieć na uwadze istotę pomocy społecznej, która jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 w/w ustawy). Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o pomocy społecznej mają charakter subsydiarny, co oznacza, iż uzupełniają środki, możliwości i uprawnienia własne osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej. Tym samym osoba wnioskująca o przyznanie pomocy zobligowana jest w pierwszej kolejności do przezwyciężania we własnym zakresie swych problemów, a dopiero gdy nie jest w stanie tego dokonać, pomoc społeczna w postaci przedmiotowego zasiłku może zostać przyznana (wyrok NSA z dnia 4 listopada 2008r. I OSK 1910/07, dostępny w Lex nr 569575). Każdy obywatel winien efektywnie dążyć do polepszenia swojej sytuacji życiowej, a nie biernie oczekiwać na pomoc od organów administracji publicznej

Reasumując, w ocenie Sądu, w stanie faktycznym i prawnym sprawy stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja jest prawidłowa a przedstawiona przez organ argumentacja i wykładnia zastosowanych przepisów w pełni zasługuje na uwzględnienie. Podnoszone w skardze zastrzeżenia strony nie stanowią naruszenia prawa materialnego ani naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji – art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W niniejszej sprawie nie zachodzą również przesłanki do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji w myśl art. 145 § 1 pkt 2 powołanej ustawy.

W tym stanie rzeczy skarga, jako nieuzasadniona, podlegała oddaleniu

na podstawie art. 151 p.p.s.a..