Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 112/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-07-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Siły zbrojne
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 145 § 1 pkt. 2, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c , art. 134 § 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 6, art. 7, art. 77 art. 104 § 1, art. 156
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 1 pkt 4, 8 ust. 1 i 2 , art. 75 ust. 3 , art. 81 ust.3, art. 83 ust. 5, art. 92 ust. 2, art. 96 ust. 6
journal: Dz.U. 2003 nr 179 poz 1750
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Runge - Lissowska Sędziowie: sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.) sędzia del. WSA Marian Wolanin Protokolant Monika Myślak - Kordjak po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 8 września 2009 r. sygn. akt II SA/Bd 606/09 w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Dowódcy P. Okręgu Wojskowego w B. z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie odsetek od nieterminowo wypłaconych należności oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 8 września 2009 r., sygn. akt II SA/Bd 66/09 oddalił skargę A. W. na decyzję Dowódcy P. Okręgu Wojskowego z dnia [...] maja 2009 r. nr 173 w przedmiocie odsetek od nieterminowo wypłaconych należności.

Powyższe rozstrzygnięcie Sąd ten poprzedził następującymi ustaleniami faktycznymi i oceną prawną:

Dowódca P. Okręgu Wojskowego decyzją z dnia [...] marca 2003 r., nr [...]wypowiedział A. W. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej. W okresie od dnia 1 lipca 2003 r. do dnia 2 marca 2006 r. A.W. był zatrudniony w Jednostce Wojskowej 3090 w Warszawie na podstawie umowy o pracę. Stosunek pracy ustał w związku z powołaniem skarżącego do zawodowej służby wojskowej.

Dowódca Wojsk Lądowych decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r., nr [...] stwierdził nieważność decyzji Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego jako wydanej z naruszeniem prawa.

W związku z przywróceniem skarżącego do służby wojskowej wypłacono mu w dniu 26 czerwca 2006 r. należności związane z pełnieniem służby wojskowej w okresie od 1 czerwca 2003 r. do dnia 3 marca 2006 r.

W dniu 24 lutego 2008 r. A.W. wystąpił do Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] z wnioskiem o wypłatę odsetek ustawowych od nieterminowo wypłaconych należności finansowych z okresu od 1 czerwca 2003 r. do 2 marca 2006 r.

Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] decyzją z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] przyznał A.W. odsetki od nieterminowo wypłaconych należności związanych ze służbą wojskową w kwocie 2141,85 zł wskazując, że należności związane z zawodową służbą wojskową za okres od 1 czerwca 2003 r. do 3 marca 2006 r. zostały wypłacone dnia 26 czerwca 2006 r., a zgodnie z art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych powinny być wypłacone najpóźniej w dniu 17 marca 2006 r. w wysokości 67 980,34 zł, wobec powyższego za okres od 18 marca 2006 r. do 26 czerwca 2006 r. A.W. przysługują odsetki ustawowe obliczone zgodnie z powołanym wyżej przepisem ustawy.

Po rozpatrzeniu odwołania A.W. Dowódca P. Okręgu Wojskowego decyzją z dnia [...] maja 2009 r., nr 173 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy podkreślił, że uposażenie odwołującego się nie stało się wymagalne ani w dniu 1 lipca 2003 r. ani w żadnym kolejnym miesiącu, gdyż w obrocie prawnym funkcjonowała decyzja nr [...] z dnia [...] marca 2003 r. Dowódcy P. Okręgu Wojskowego w sprawie wypowiedzenia A.W. stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Decyzja ta korzystała z domniemania prawidłowości i miała moc obowiązującą dopóki nie została usunięta z obrotu prawnego przez stwierdzenie nieważności. Skarżący w czasie obowiązywania tej decyzji był zwolniony z zawodowej służby wojskowej.

Zdaniem organu odwoławczego, chwilą wymagalności należności związanych ze stwierdzeniem nieważności decyzji nr [...] z dnia [...] marca 2003 r. jest dzień, gdy decyzja nr [...] Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] stycznia 2006 r. stwierdzająca nieważność ww. decyzji stała się ostateczna. Dlatego też organ przyjął, że obowiązek wypłaty świadczeń związanych z pełnieniem zawodowej służby wojskowej powstał dopiero w dniu 17 marca 2006 r., natomiast opóźnienie w wypłacie należności rozpoczęło swój bieg dopiero od dnia 18 marca 2006 r.

W skardze do Sądu skarżący A.W. wniósł o stwierdzenie nieważności ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, podtrzymując zarzuty zawarte już w odwołaniu odnośnie naruszenia przepisów prawa materialnego, jak również naruszenia przepisów postępowania, którym to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zdaniem skarżącego wydane w sprawie decyzje rażąco naruszają prawo, albowiem wojskowe organy administracyjne obu instancji nie były uprawnione do rozstrzygania o prawie do odsetek administracyjnych. Uposażenia i inne świadczenia pieniężne przysługujące żołnierzowi zawodowemu wynikają ze stosunku służbowego, który ma charakter administracyjny, jednakże w ocenie skarżącego, nie może to automatycznie prowadzić do wniosku, że ich dochodzenie następuje tylko na drodze sądowoadministracyjnej. Zdaniem skarżącego ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych – w części dotyczącej prawa żołnierza zawodowego do uposażenia do odsetek ustawowych od nieterminowo wypłaconych należności – nie zawiera upoważnień do wydawania rozstrzygnięć mających charakter decyzji organu administracyjnego w rozumieniu art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, oddalając wyrokiem z dnia 8 września 2009 r. na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) skargę A.W. stwierdził, że zaskarżona decyzja Dowódcy P. Okręgu Wojskowego z dnia [...] maja 2009 r. nr 173 nie narusza przepisów prawa.

Sąd nie podzielił poglądu skarżącego, jakoby organy wojskowe nie były uprawnione do rozstrzygania o prawie do odsetek w decyzji administracyjnej, bowiem jak wynika z art. 8 ust. 1 w zw. z art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, w sprawach określonych w tej ustawie, a więc również w sprawach dotyczących zasad otrzymywania uposażenia i innych należności pieniężnych przez żołnierzy zawodowych właściwe organy wojskowe są zobowiązane do wydawania decyzji administracyjnych.

Unormowanie o prawie żołnierza zawodowego do odsetek od zaległego uposażenia wprowadzone zostało do ustawy o uposażeniu żołnierzy ustawą z dnia 7 maja 1999 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie ustawy o uposażeniu żołnierzy (Dz.U. Nr 50, poz. 500) w art. 9 ust. 3a i 9 ust. 4. W dniu 1 lipca 2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892). Art. 1 pkt 4 ustawy stanowi, że ustawa określa zasady otrzymywania uposażenia i innych należności pieniężnych przez żołnierzy zawodowych, a w art. 8 ust. 1 ustanawia sposób załatwiania dla wszystkich spraw uregulowanych w ustawie.

Ponieważ należności pieniężne nie zostały wymienione w ust. 2 art. 8, a który to przepis wyklucza spod kontroli sądu administracyjnego sprawy wymienione w pkt od 1 do 4, Sąd uznał, że świadczenia odsetkowe, o których mowa w art. 75 ust. 3 ustawy, należą do drogi administracyjnej.

Powyższy pogląd znajduje aprobatę w orzecznictwie Sądu Najwyższego, w szczególności w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 29 listopada 2007 r. sygn. akt III CZP 106/07 – Lex 319935, Biul. SN 2007/11/10, oraz wyrokach, które zapadły w 2008 r. na skutek skarg kasacyjnych wniesionych przez Skarb Państwa – Prokuratorię Generalną Skarbu od wyroków sądów powszechnych (vide m.in. II PK 8/08 z 2 lipca 2008 r.; II PK 55/08). Podobna interpretacja została zaprezentowana w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OPS 3/06 (ONSAiWSA 2006, nr 3, poz. 69).

Z treści art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wynika, że w razie zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności, o których mowa w art. 73, żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki od dnia, w którym uposażenie lub inna należność pieniężna stały się wymagalne.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podzielił reprezentowane w kwestionowanej i poprzedzającej ją decyzji stanowiska organów, że skarżącemu przysługiwało prawo do wypłaty odsetek z chwilą wymagalności należności związanych ze stwierdzeniem nieważności decyzji nr [...] z dnia [...] marca 2003 r. Dowódcy P. Okręgu Wojskowego, od dnia, gdy decyzja nr [...] Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] czerwca 2006 r. stwierdzająca nieważność wyżej wymienionej decyzji Dowódcy P. Okręgu Wojskowego stała się ostateczna. Stwierdzając nieważność decyzji organ wskazuje na ciężką wadliwość decyzji, obarczającą ją z mocy prawa od dnia wydania, to jest ze skutkiem ex tunc. Jednakże decyzja dotknięta wadliwością, o której mowa w art. 156 § 1 k.p.a. korzysta z domniemania prawidłowości i ma moc obowiązującą do póki nie zostanie usunięta z obrotu prawnego. Wobec czego decyzja stwierdzająca nieważność jest aktem o charakterze deklaratoryjnym działającym wstecz i eliminującym skutki prawne wadliwej decyzji, tak jakby w ogóle nie została podjęta. Decyzja nieważna wiąże do czasu stwierdzenia jej nieważności. Dopiero od dnia doręczenia stronom decyzji stwierdzającej nieważność ustaje okres obowiązywania decyzji dotkniętej nieważnością i obowiązywania domniemania jej legalności. A dopiero od momentu uprawomocnienia się decyzji stwierdzającej nieważność, tj. w dniu 17 marca 2006 r. powstał obowiązek wypłaty świadczeń związanych z pełnieniem zawodowej służby wojskowej.

Sąd I instancji stwierdził, że organy wojskowe prawidłowo ustaliły termin wypłaty odsetek od uposażeń, skoro roszczenie o wypłatę uposażenia za okres od rozwiązania stosunku zawodowej służby wojskowej do dnia przywrócenia tego stosunku ze skutkiem ex tunc powstało po stwierdzeniu nieważności decyzji wypowiadającej ten stosunek administracyjnoprawny, a więc wymagalność roszczenia – odsetek biorąc pod uwagę wspominany art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nastała dopiero w chwili uprawomocnienia się decyzji stwierdzającej nieważność – dopiero w dniu 17 marca 2006 r. Dlatego też Sąd nie podzielił argumentacji strony skarżącej jakoby do tego dnia organ wojskowy pozostawał w zwłoce w wypłacie uposażenia. Wobec powyższego opóźnienie w wypłacie należnych skarżącemu świadczeń rozpoczęło swój bieg dopiero od dnia 18 marca 2006 r. Skoro skarżącemu wypłacono w dniu 26 czerwca 2006 r. należności związane z pełnieniem służby wojskowej w okresie od 1 czerwca 2003 r. do dnia 3 marca 2006 r., a świadczenie stało się wymagalne w dniu 17 marca 2006 r. to zasadnie organ przyjął, że odsetki od nieterminowo wypłaconych należności należą się skarżącemu od dnia 18 marca 2006 r. do 26 czerwca 2006 r.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 8 września 2009 r. skargę kasacyjną wniósł A.W., zaskarżając w całości powyższy wyrok i zarzucając wyrokowi:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), tj.:

a) art. 75 ust. 3 i art. 81 ust. 3 ustawy pragmatycznej poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu nieprawidłowej daty wymagalności świadczeń z okresu od 1 lipca 2003 r. do 2 marca 2006 r., a tym samym przyznaniu odsetek ustawowych za zwłokę w wypłacie tych świadczeń w zaniżonej wysokości,

b) § 12 ust. 1 rozporządzenia MON z dnia 15 czerwca 2000 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o uposażeniu żołnierzy (Dz.U. Nr 62, poz. 729) oraz art. 81 ust. 1 ustawy pragmatycznej poprzez ich niezastosowanie w sprawie, a w konsekwencji błędne określenie wymagalności odsetek za zwłokę w wypłacie uposażenia zasadniczego z okresu od 1 lipca 2003 r. do 2 marca 2006 r.,

c) § 4 rozporządzenia MON z dnia 20 lipca 2000 r. w sprawie nagród rocznych, nagród pieniężnych w formie wyróżnienia oraz zapomóg dla żołnierzy (Dz.U. Nr 65, poz. 770) poprzez jego niezastosowanie w sprawie, a w konsekwencji błędne określenie wymagalności odsetek za zwłokę w wypłacie nagród rocznych z okresu od 1 lipca 2003 r. do 2 marca 2006 r.,

d) § 5 rozporządzenia MON z dnia 20 kwietnia 2004 r. w sprawie przyznawania żołnierzom zawodowym dodatkowego uposażenia rocznego (Dz.U. Nr 108, poz. 1146) oraz art. 83 ust. 5 ustawy pragmatycznej poprzez ich niezastosowanie w sprawie, a w konsekwencji błędne określenie wymagalności odsetek za zwłokę w wypłacie dodatkowych rocznych uposażeń z okresu od 1 lipca 2003 r. do 2 marca 2006 r.,

e) § 2 i 4 rozporządzenia MON z dnia 29 marca 2004 r. w sprawie gratyfikacji urlopowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 66, poz. 611) oraz art. 87 ustawy pragmatycznej poprzez ich niezastosowanie w sprawie, a w konsekwencji błędne określenie wymagalności odsetek za zwłokę w wypłacie gratyfikacji urlopowych z okresu od 1 lipca 2003 r. do 2 marca 2006 r.,

f) § 3 i 9 rozporządzenia MON z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu korzystania przez żołnierzy zawodowych, małżonków i dzieci pozostających na ich utrzymaniu z bezpłatnych przejazdów oraz innych świadczeń socjalno-bytowych (Dz.U. Nr 135, poz. 1452) oraz art. 120 ustawy pragmatycznej poprzez ich niezastosowanie w sprawie, a w konsekwencji błędne określenie wymagalności odsetek za zwłokę w wypłacie ekwiwalentów pieniężnych za przejazd raz w roku do dowolnie wybranej miejscowości z okresu od 1 lipca 2003 r. do 2 marca 2006 r.

g) art. 104 § 1 k.p.a., art. 75 ust. 3 i art. 104 ust. 1 ustawy pragmatycznej, poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie, skutkujące uznaniem, że organy administracyjne uprawnione były do wydania w sprawie decyzji administracyjnych w oparciu o ww. przepisy, mimo iż nie zawierają one upoważnienia stanowiącego o konieczności załatwienia o roszczeniu odsetkowym decyzją administracyjną;

2) naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ p.p.s.a. oraz art. 134 § 1 p.p.s.a., polegające na mylnym przyjęciu przez Sąd, że organy administracji nie naruszyły prawa (materialnego i procesowego, w szczególności art. 6, 7, 77 i 156 k.p.a.) wydając decyzje w niniejszej sprawie i niedostrzeżenie nieprawidłowości w działaniu organu administracyjnego II instancji, który będąc do tego zobowiązanym nie naprawił przeoczenia organu administracyjnego I instancji polegającego na braku oparcia działań Sądu o obowiązujące normy prawne, nieprawidłowym ustaleniu znaczenia tych norm, wadliwym dokonaniu subsumcji oraz błędnym ustaleniu konsekwencji prawnych stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu i wpływu tejże okoliczności na wymagalność świadczeń skarżącego, a także wydaniu decyzji w sprawie, w której przepisy nie wymagają takiej formy.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o:

uchylenie w całości zaskarżanego orzeczenia WSA w Bydgoszczy oraz rozpoznanie skargi i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez stwierdzenie nieważności obu wydanych w sprawie decyzji,

– ewentualnie, w razie uznania, że możliwe było wydanie decyzji administracyjnych co do tego rodzaju rozstrzygnięcia – uchylenie skarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji i zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy według norm przepisanych, tj. w kwocie 2400 zł,

ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżanego orzeczenia oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy według norm przepisanych, tj. w kwocie 2400 zł.

Ponadto wniesiono w skardze kasacyjnej o zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym według norm przepisanych, tj. w kwocie 2400 zł.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy dokonał błędnej oceny prawnej stanu faktycznego w niniejszej sprawie, a także niewłaściwie zastosował przepisy regulujące problematykę przyznawania i wypłacania żołnierzom zawodowym odsetek ustawowych od należności z tytułu pełnionej służby.

W ocenie skarżącego rozstrzygnięcie zawarte w decyzji organu I instancji jest nieprawidłowe, a zatem za błędne w tym zakresie należy uznać również decyzję organu II instancji i wyrok WSA w Bydgoszczy.

W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzono, że stan faktyczny niniejszej sprawy co do zasady nie budzi wątpliwości. Istotnym jest natomiast, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zaskarżonym wyrokiem dokonał błędnej oceny prawnej stanu faktycznego w niniejszej sprawie a także niewłaściwie zastosował przepisy regulujące problematykę przyznawania i wypłacania żołnierzom zawodowym odsetek od należności z tytułu pełnionej służby.

W dalszej części uzasadnienia przedstawiono wywody odnoszące się do poszczególnych kwestii objętych zarzutami skargi kasacyjnej, m.in. dotyczące wymagalności roszczenia o uposażenie za czas pozostawania poza służbą, odwołując się też do regulacji dotyczących innych służb mundurowych. Ponadto umotywowano stanowisko skarżącego, iż brak jest podstaw do wydania przez organy wojskowe decyzji administracyjnej o prawie do odsetek, przedstawiono też rozważania co do charakteru sprawy o odsetki ustawowe od nieterminowo wypłaconego uposażenia.

Dowódca P. Okręgu Wojskowego w B. nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną. W piśmie z dnia 7 kwietnia 2010 r. twierdząc, że taka odpowiedź została wniesiona, podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania sądowoadministracyjnego, której przesłanki zostały enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 tej ustawy. Skoro w sprawie nie stwierdzono tego rodzaju sytuacji kierunek jej rozpoznania determinują podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty.

W pierwszej kolejności należało rozpoznać zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, to jest art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 2, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ p.p.s.a. oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. polegające na mylnym przyjęciu przez Sąd, że organy administracji nie naruszyły prawa (materialnego i procesowego, w szczególności art. 6, 7, 77 i 156 k.p.a.), a także wydając decyzję w niniejszej prawie, w której przepisy nie wymagają takiej formy.

Powyższe zarzuty nie mogły być uznane za usprawiedliwione. W skardze kasacyjnej nie przedstawiono na czym miałoby polegać uchybienie poszczególnym przepisom, nie umotywowano szczegółowo stawionych zarzutów. Nie pozwalało to na szersze rozważania w tym względzie, poza stwierdzeniem, że zarzuty te sformułowano ogólnikowo, nie wykazując, że zarzucane uchybienia rzeczywiście nastąpiły i że mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co przesądziło o ich nieskuteczności.

Jedynie twierdzenie, że w ustawie z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2008 r. Nr 141, poz. 182 ze zm.) brak jest podstawy prawnej do wydania decyzji administracyjnej o prawie do odsetek, co w konsekwencji nakazywałoby stwierdzić nieważność wydanych w sprawie decyzji (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) zostało szerzej umotywowane w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Nie można jednak podzielić stanowiska tam wyrażonego. Omawiana kwestia była już przedmiotem rozważań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który stwierdził w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych stanowi, że ustawa określa zasady otrzymywania uposażenia i innych należności pieniężnych przez żołnierzy zawodowych, a w art. 8 ust. 1 ustanawia sposób załatwienia dla wszystkich spraw uregulowanych w ustawie (decyzją administracyjną). Ponieważ należności pieniężne nie zostały wymienione w ust. 2 art. 8, który to przepis wyklucza spod kontroli sądu administracyjnego sprawy wymienione w pkt od 1 do 4 należy uznać, że świadczenia odsetkowe, o których mowa w art. 75 ust. 3 ustawy, należą do drogi administracyjnej.

Powyższy pogląd Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym sprawę podziela. Sąd I instancji wskazał, że pogląd ten znajduje aprobatę m.in. w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 29 listopada 2007 r., sygn. akt III CZP 106/07 – OSNC 2008, nr 12, poz. 134, a podobną interpretację zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 10 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OPS 3/06 (Orzecznictwo NSAiWSA 2006, nr 3, poz. 69). Dodać należy, że również w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 18 listopada 2009 r., sygn. akt II PZP 7/09 (niepubl.), w której przyjęto, że "W sprawach o roszczenia żołnierza zawodowego o potrąconą część uposażenia i o odsetki za zwłokę w wypłacie uposażenia droga przed sądem powszechnym jest niedopuszczalna, chyba że uprzednio organ administracji wojskowej lub sąd administracyjny uznały się w tych sprawach za niewłaściwe (art. 2 § 3 i art. 1991 k.p.c.)", stwierdzono także, po obszernych rozważaniach na temat czy w omawianych sprawach działanie organu administracji publicznej w ramach administracyjnoprawnego stosunku służby powinno przybrać formę decyzji administracyjnej, że zważywszy na treść art. 8 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych można przyjąć, że forma decyzji daje się wyprowadzić z ustawy w sposób dorozumiany, co odpowiada przyjmowanemu obecnie bardziej liberalnemu podejściu do tego zagadnienia. Takie też stanowisko jest przyjmowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Ponadto na marginesie zauważyć trzeba, że z dniem 1 stycznia 2010 r. w art. 75 ust. 3 ustawy dodane zostało zdanie drugie: "O odsetkach ustawowych orzeka w decyzji administracyjnej organ właściwy w sprawie przyznania uposażenia lub należności", co ze wskazaną datą usuwa wszelkie dotychczasowe wątpliwości w tym względzie.

W świetle powyższych rozważań także zarzut naruszenia art. 104 § 1 k.p.a., art. 75 ust. 3 i art. 104 ust. 1 ustawy pragmatycznej, poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, skutkujące uznaniem, iż organy administracyjne uprawnione były do wydania w sprawie decyzji administracyjnych w oparciu o ww. przepisy, mimo iż nie zawierają one upoważnienia stanowiącego o konieczności załatwienia o roszczeniu odsetkowym decyzją administracyjną, uznać należało za nieuzasadniony.

Podstawowy zarzut materialnoprawny dotyczy w sprawie naruszenia art. 75 ust. 3 i art. 81 ust. 3 ustawy pragmatycznej (w uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano również art. 81 ust. 1 i 2 tej ustawy) poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu nieprawidłowej daty wymagalności świadczeń z okresu od 1 lipca 2003 r. do 2 marca 2006 r., a tym samym przyznanie odsetek ustawowych za zwłokę w wypłacie tych świadczeń w zaniżonej wysokości.

Zgodnie z brzmieniem art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w dacie rozpatrywania sprawy – w razie zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności, o których mowa w art. 73, żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe od dnia, w którym uposażenie lub inna należność pieniężna stały się wymagalne. Artykuł 81 ustawy reguluje kwestie związane z terminami, sposobem wypłaty należności. Stosownie do art. 81 ust. 1 uposażenie zasadnicze i dodatki o charakterze stałym są wypłacane miesięcznie z góry, w pierwszym dniu roboczym miesiąca, za który przysługują. Dodatki do uposażenia zasadniczego inne niż wymienione w ust. 1 wypłaca się nie później niż do dziesiątego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym żołnierz zawodowy spełnił warunki uzasadniające ich przyznanie (art. 81 ust. 2). Natomiast inne należności, o których mowa w art. 73, wypłaca się w terminie czternastu dni od dnia, w którym żołnierz zawodowy spełnił warunki uzasadniające otrzymanie należności albo właściwy organ podjął decyzję o przyznaniu żołnierzowi tych należności, w przypadku gdy przyznanie prawa do należności lub określenie ich wysokości jest uzależnione od wydania decyzji, z zastrzeżeniem art. 83 ust. 5, art. 92 ust. 2 i art. 96 ust. 6. Według skarżącego "proste zestawienie" art. 81 ust. 3 z art. 75 ust. 3 ustawy, pozwala na uznanie, że organy zobowiązane do wypłaty świadczeń powodowi pozostawały w zwłoce. Przekonania tego nie można podzielić.

Organy administracji wojskowej i Sąd I instancji przyjęły, że wymagalność należności związanych ze stwierdzeniem nieważności decyzji wypowiadającej skarżącemu stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej, nastąpiła wówczas, gdy decyzja stwierdzająca nieważność wypowiedzenia stała się ostateczna. Jak podniósł Sąd I instancji, odwołując się do orzecznictwa sądów, stwierdzając nieważność decyzji organ wskazuje na ciężką wadliwość decyzji, obarczającą ją z mocy prawa od dnia wydania (ex tunc). Jednakże decyzja dotknięta wadliwością, o której mowa w art. 156 § 1 k.p.a. korzysta z domniemania prawidłowości i ma moc obowiązującą dopóty, dopóki nie zostanie usunięta z obrotu prawnego. Decyzja nieważna wiąże do czasu stwierdzenia jej nieważności. Dopiero od dnia doręczenia stronom decyzji stwierdzającej nieważność ustaje okres obowiązywania decyzji dotkniętej nieważnością i obowiązywania domniemania jej legalności, a dopiero od momentu uprawomocnienia się decyzji stwierdzającej nieważność, tj. w dniu 17 marca 2006 r. powstał obowiązek wypłaty świadczeń związanych z pełnieniem służby wojskowej. Taką wykładnię uznać należało za prawidłową i niepowodującą, jak twierdził skarżący, przyznania odsetek ustawowych za zwłokę w zaniżonej wysokości.

Wskazana wyżej data wymagalności dotyczy zarówno prawa do uposażenia, jak i innych należności, o których mowa w art. 73, dlatego również co do pozostałych należności przyjęta data wymagalności nie mogła być skutecznie zakwestionowana.

Z przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.