Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 57/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-07-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 228 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel, Asesor WSA Monika Krywow (spr.), Sędzia WSA Anna Rotter, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 lipca 2022 r. sprawy ze skargi Syndyka Masy Upadłości C. Sp. z o.o. w C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 9 listopada 2021 r. nr 2401-IOV1.4103.397-398.2021.MWO UNP: 2401-21-234086 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług za okres od grudnia 2016 r. do lipca 2018 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 9 listopada 2021 r., nr 2401-IOV1.4103.397-398.2021.MVO UNP: 2401-21-234086, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej jako organ odwoławczy, Dyrektor), działając na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 oraz art. 13 § 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze. zm., dalej jako O.p.), w związku z odwołaniem C. sp. z o.o. z dnia 21 czerwca 2021 r. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. (dalej jako organ podatkowy) z dnia 19 maja 2021 r. nr [...] wydanej w zakresie podatku od towarów i usług za okresy od grudnia 2016 r. do lipca 2018 r. stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia wyżej wymienionego odwołania.

Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia 19 maja 2021 r. organ podatkowy określił Spółce zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za okresy od grudnia 2016 r. do lipca 2018 r. oraz kwotę podatku do zapłaty na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług wykazanego w wystawionych fakturach VAT w wysokości 97.235,77 zł oraz ustalił dodatkowe zobowiązanie podatkowe wobec Spółki za wskazane miesiące 2017 i 2018 r. Powyższa decyzja została doręczona podatniczce w dniu 7 czerwca 2021 r.

Od wydanego rozstrzygnięcia wniesione zostało odwołanie:

• w dniu 21 czerwca 2021 r. (data nadania w placówce pocztowej) przez T. B. działającego jako zarządca przymusowy w przedmiocie ogłoszenia upadłości C. sp. z O.O.,

• w dniu 22 czerwca 2021 r. (data nadania w placówce pocztowej) przez Spółkę.

Do złożonego odwołania T. B. dołączył postanowienie Sądu Rejonowego K. w K., X Wydziału [...] z dnia 17 maja 2021 r sygn. akt [...] o ogłoszeniu upadłości dłużnika C. sp. z o.o. i wyznaczeniu w jego osobie zarządcy przymusowego. Jednocześnie w złożonym piśmie T. B. podkreślił, że "Jakkolwiek wydaje się, że zakres zarządu przymusowego opisany w w/w postanowieniu nie obejmuje umocowania do wniesienia niniejszego odwołania, to jednak jest ono z ostrożności składane przez zarządcę przymusowego".

Złożone odwołania zostały przekazane przez organ podatkowy w dniu 8 lipca 2021 r. Wraz z odwołaniami organ podatkowy przekazał pismo z dnia 6 lipca 2021 r. znak [...] skierowane do Spółki, w którym poinformował stronę, iż w jego ocenie spółka nie była uprawniona do złożenia odwołania od decyzji z dnia 9 maja 2021 r. znak [...] - osobą uprawnioną do złożenia przedmiotowego odwołania był ustanowiony przez Sąd zarządca przymusowy.

W toku prowadzonego postępowania odwoławczego zarządca przymusowy T. B. pismem z dnia 14 lipca 2021 r. wniósł o uznanie Spółki jako podmiotu właściwego do wniesienia odwołania w przedmiotowej sprawie wskazując, że "(...) w ocenie zarządcy zakres zarządu przymusowego opisanego w postanowieniu Sądu Rejonowego K. w Katowicach, X Wydziału [...], z dnia 17 maja 2021 r sygn. akt [...] nie obejmuje umocowania do wniesienia odwołania w tej sprawie".

Organ odwoławczy wskazał, że w postępowaniu wstępnym, czyli przed merytorycznym rozpatrzeniem sprawy, jest obowiązany zbadać, czy odwołanie zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie, zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1 O.p. W przypadku negatywnego wyniku podjętych czynności wstępnych, organ ten nie jest władny rozpatrzyć go co do istoty - winien natomiast stwierdzić uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Obowiązek taki wynika wprost z art. 228 § 1 pkt 2 O.p. Dyrektor stwierdził, że reguła zawarta w tym przepisie ma charakter kategoryczny i bezwarunkowy, albowiem z jej dyspozycji wynika, że wydanie takiego postanowienia nie zależy od uznania organu, lecz wynika wprost z ustawy. Oznacza to, że każde, nawet nieznaczne przekroczenie tego terminu stanowi samoistną podstawę do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie. Uchybienie terminowi do wniesienia środka odwoławczego jest bowiem okolicznością obiektywną i w razie jego stwierdzenia organ odwoławczy nie ma prawa przystąpić do merytorycznego rozpoznania sprawy. Obowiązek organu odwoławczego do działania w sposób określony w art. 228 § 1 pkt 2 O.p. wynika też z istoty zasady trwałości decyzji ostatecznych wyrażonej w art. 128 tej ustawy.

Stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania następuje zatem z urzędu, a w postępowaniu w tym przedmiocie organ podatkowy zobowiązany jest określić dwie daty: datę doręczenia decyzji organu pierwszej instancji oraz datę upływu terminu do wniesienia odwołania od tejże decyzji. W jego toku następuje ocena skuteczności doręczenia decyzji pierwszoinstancyjnej oraz upływu tegoż terminu.

W pierwszej kolejności Dyrektor stwierdził, iż doręczenie należy do tzw. czynności materialno-technicznych, z których dokonaniem przepisy wiążą określone skutki prawne (np. związanie z decyzją - art. 212 O.p., czy jak w rozpatrywanej sprawie z rozpoczęciem biegu terminu do wniesienia odwołania - art. 223 § 2 pkt 1 O.p.). Z gwarancyjnego charakteru instytucji doręczenia wynika zaś, że jedynie doręczenie zgodne z obowiązującymi przepisami można uznać za skuteczne i wywołujące określone następstwa prawne.

Dyrektor wskazał na treść art. 151 § 1, art. 150 § 1 i § 2 oraz art. 151 § 3 O.p. Stwierdził, że z akt sprawy wynika, iż decyzja organu podatkowego z dnia 19 maja 2021 r. została skierowana na adres wskazany w Krajowym Rejestrze Sądowym jako siedziba spółki, tj. ul. [...], [...] C.. Z uwagi na niemożność doręczenia, zgodnie z art. 150 § 1 O.p., pismo zostało przekazane do przechowania w placówce pocztowej przez okres 14 dni. W dniu 7 czerwca 2021 r. przesyłkę wydano w placówce pocztowej pełnomocnikowi pocztowemu – K. C.. Wobec powyższego, czternastodniowy termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 21 czerwca 2021 r.

Organ odwoławczy stwierdził, że odwołanie wniesione przez zarządcę przymusowego, zostało złożone w dniu 21 czerwca 2021 r. Jednakże sam zainteresowany wskazuje, iż odwołanie wnosi z "ostrożności" a zakres zarządu przymusowego wynikający z załączonego do jego pisma postanowienia Sądu Rejonowego K. w K. X Wydziału [...] z dnia 17 maja 2021 r. sygn. akt [...] nie obejmuje umocowania do wniesienia niniejszego odwołania

Mając na uwadze tak ustalony stan faktyczny, Dyrektor podzielił wyrażony przez zarządcę przymusowego pogląd, uznając tym samym stanowisko organu pierwszej instancji wyrażone w piśmie z dnia 6 lipca 2021 r. za błędne.

Z kolei odwołanie Spółki, zostało nadane w urzędzie pocztowym w dniu 22 czerwca 2021 r., a zatem już po upływie ustawowego terminu do jego wniesienia.

Stosownie do art. 228 § 1 pkt 2 O.p. organ odwoławczy stwierdził zatem uchybienie terminu do jego wniesienia.

W skardze na powyższą decyzję Syndyk masy upadłości Spółki (w upadłości) zarzucił naruszenie następujących przepisów:

1. art. 228 § 1 pkt 2 O.p. poprzez stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania, wskutek błędnego przyjęcia, że odwołanie wniesione 21 czerwca 2021 r., złożono po terminie;

2. art. 169 § 1 O.p. poprzez jego niezastosowanie i niedokonanie wezwania Spółki do uzupełnienia odwołania z dnia 21 czerwca 2021 r. poprzez jego podpisanie przez podmiot uprawniony do reprezentacji spółki;

3. art. 223 § 2 O.p. poprzez błędną wykładnię polegającą na nieuwzględnieniu przepisów Karty Praw Podstawowych UE w zakresie, w jakim przepisy te ustanawiają zasadę zakazu nadmiernego formalizmu przepisów procesowych (zawężającej wykładni zasad procesowych) w sposób uniemożliwiający zbadanie istoty skarg wnoszonych przez skarżących.

Mając na uwadze powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora.

W uzasadnieniu wskazał, że na skutek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości przez wierzyciela Sąd Rejonowy K. w K. X Wydział [...] postanowieniem z dnia 8 marca 2021 r., sygn. akt [...] dokonał zabezpieczenia majątku dłużnika – Spółki, poprzez ustanowienie tymczasowego nadzorcy sądowego w mojej osobie.

Na skutek wniosku tymczasowego nadzorcy sądowego wobec niewykonywania przez spółkę poleceń tymczasowego nadzorcy sądowego, postanowieniem z dnia 17 maja 2021 r. Sąd Rejonowy K. w K. X Wydział [...], sygn. akt [...], zmienił sposób zabezpieczenia majątku Spółki w ten sposób, że odwołał tymczasowego nadzorcę sądowego i ustanowił zarząd przymusowy nad majątkiem spółki, wyznaczając zarządcę przymusowego w jego osobie powierzając mu zarząd nad majątkiem Spółki w zakresie i w sposób określony w sentencji tego postanowienia.

Mając na uwadze, iż zgodnie z art. 40 ust. 4 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (dalej PU) wobec zarządcy przymusowego stosuje się m.in. przepis art. 176 ust. 2 PU w dnia 18 maja 2021 r. skierował on do Poczty Polskiej S.A. stosowne pisma, na podstawie których dokonał przekierowania korespondencji kierowanej do Spółki, tj. od tej chwili cała korespondencja kierowana na adres spółki powinna zostać dosłana do biura zarządcy.

Zarządca powziął informację o wydaniu decyzji organu podatkowego od spółki, która poinformowała go, że 7 czerwca 2021 r. decyzja ta trafiła do siedziby spółki. Zarządca przymusowy złożył odwołanie od ww. decyzji bowiem Spółka, mimo deklaracji złożonych na spotkaniu dnia 10 czerwca 2021 roku w przedmiocie przygotowania odwołania od decyzji nie poinformowała go o złożeniu odwołania, jak też nie przedstawiła argumentów w sprawie. Z tej przyczyny zarządca przymusowy uznał za konieczne złożenie odwołania przede wszystkim w celu zachowania terminu do jego złożenia.

Tymczasem skarżonym postanowieniem z dnia 9 listopada 2021 r. Dyrektor stwierdził uchybienie terminu do złożenia odwołania. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że decyzja organu podatkowego została osobiście odebrana przez pełnomocnika pocztowego spółki — K. C. w dniu 7 czerwca 2021 r., a w związku z tym termin na wniesienie odwołania upłynął w dniu 21 czerwca 2021 r. Zdaniem Syndyka wydane postanowienie jest sprzeczne z zasadami prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych oraz zasadą praworządności. Skoro zarządca przymusowy nie był legitymowany do wniesienia odwołania, a odwołanie wniesione przez zarząd Spółki było po terminie to organ powinien wezwać do uzupełnienia odwołania z dnia 21 czerwca 2021 r. złożonego przez zarządcę przymusowego poprzez jego podpisanie przez zarząd spółki zgodnie z art. 169 § 1 O.p. Idąc dalej, ekonomika postępowania administracyjnego pozwalała w ocenie skarżącego połącznie spraw z dwóch odwołań tj. z dnia 21 czerwca 2021 r., jak i 22 czerwca 2021 r. i łączne uznanie ich za złożone w terminie i spełniające wszelkie wymogi dla odwołania.

Jednocześnie w nawiązaniu do przepisu art. 176 ust. 2 w zw. z art. 40 ust. 4 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe uzasadnione są również wątpliwości związane z tym, czy doręczenie decyzji w dniu 7 czerwca 2021 r. zostało dokonane skutecznie, albowiem Urząd Pocztowy w ocenie skarżącego nie powinien wydać przesyłki do rąk K. C..

W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie. W jego ocenie, zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, a złożona skarga nie zawiera zarzutów, które skutecznie podważałyby jego merytoryczną prawidłowość. Wskazał, że w rozpoznawanej sprawie istotą sporu jest ustalenie terminowości wniesionego przez Spółkę odwołania z dnia 21 czerwca 2021 r. (data nadania w Urzędzie Pocztowym w dniu 22 czerwca 2022 r.) od decyzji organu podatkowego z dnia 19 maja 2021 r. Wskazał, że T. B. od 17 maja 2021 r., na mocy postanowienia Sądu Rejonowego K. w K. X Wydział [...] sygn. akt [...], pełnił rolę zarządcy przymusowego C. sp. z o.o., aż do czasu ogłoszenia upadłości spółki, kiedy ww. Sąd postanowieniem z dnia 8 listopada 2021 r. sygn. akt [...]; [...] wyznaczył go syndykiem.

Odwołanie Spółki, pomimo datowania pisma na dzień 21 czerwca 2021 r., zostało wniesione 22 czerwca 2021 r. (data nadania w Urzędzie Pocztowym).

Zgodnie z art. 40 ust. 4 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1228 ze zm.) do zarządcy przymusowego przepisy art. 38 ust. la-3 oraz przepisy ustawy o syndyku stosuje się odpowiednio. W myśl art. 176 ust. 2 ustawy Prawo upadłościowe syndyk zawiadamia placówki pocztowe w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1041) o ogłoszeniu upadłości. Placówki te doręczają syndykowi adresowane do upadłego przesyłki pocztowe. Syndyk, w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania przesyłki, zawiadamia upadłego o otrzymaniu przesyłek pocztowych, które nie dotyczą masy upadłości, lub których zatrzymanie nie jest potrzebne ze względu na zawarte w nich wiadomości, oraz umożliwia upadłemu odebranie tych przesyłek. Doręczenie przesyłki pocztowej dla upadłego uważa się za dokonane z upływem trzydziestu dni od dnia doręczenia przesyłki pocztowej syndykowi.

Jak wynika z dokumentów dołączonych do przedmiotowej skargi, wykonując dyspozycję art. 176 ust. 2 ustawy Prawo upadłościowe, pełniący wówczas rolę zarządcy przymusowego T. B., w dniu 18 maja 2021 r. poinformował odpowiednie placówki pocztowe o ustanowieniu zarządu przymusowego nad majątkiem Spółki. Z akt sprawy wynika, iż decyzja organu podatkowego z dnia 19 maja 2021 r. została skierowana na adres wskazany w Krajowym Rejestrze Sądowym jako siedziba Spółki. Z uwagi na niemożność doręczenia, zgodnie z art. 150 § 1 O.p., pismo zostało przekazane do przechowania w placówce pocztowej przez okres 14 dni. W dniu 7 czerwca 2021 r. przesyłkę wydano w placówce pocztowej pełnomocnikowi pocztowemu – K. C..

W ocenie skarżącego Urząd Pocztowy nie powinien doręczać decyzji do rąk pełnomocnika pocztowego spółki, tylko do zarządcy przymusowego.

W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach powyższa decyzja została doręczona do rąk osoby uprawnionej do jej odbioru. Mając powyższe na uwadze decyzja organu podatkowego została skutecznie doręczona stronie w dniu 7 czerwca 2021 r. i to z tym terminem należy wiązać upływ terminu do wniesienia odwołania. Bowiem zgodnie z art. 212 O.p. organ podatkowy, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia. W takiej sytuacji nie istnieje możliwość usunięcia ww. decyzji z obrotu prawnego skoro została skutecznie doręczona osobie uprawnionej do jej odbioru (stronie) w myśl przepisów Ordynacji podatkowej. Zdaniem Dyrektora, w niniejszej sprawie nie sposób doszukać się przesłanek do uruchomienia żadnego z trybów nadzwyczajnych wymienionych w O.p., które pozwalałyby na wzruszenie ww. decyzji oraz jej ponowne doręczenie z uwzględnieniem art. 176 ust. 2 ustawy Prawo upadłościowe. Ponadto w ocenie Dyrektora naruszenie przez Pocztę Polską S.A. art. 176 ust. 2 ustawy Prawo upadłościowe nie jest okolicznością o której mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. uzasadniającą stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Bowiem decyzja została doręczona osobie uprawnionej oraz zawierała wszelkie wymagane prawem elementy, w tym pouczenie dotyczące sposobu wniesienia od niej odwołania.

Wobec powyższego, czternastodniowy termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 21 czerwca 2021 r., natomiast odwołanie Spółki z dnia 21 czerwca 2021 r., złożone przez prezesa zarządu - osobę upoważnioną do działania w imieniu spółki, zostało nadane w urzędzie pocztowym w dniu 22 czerwca 2021 r., a zatem już po upływie ustawowego terminu do jego wniesienia.

Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 169 § 1 O.p. poprzez jego niezastosowanie i niedokonanie wezwania Spółki do uzupełnienia odwołania z dnia 21 czerwca 2021 r. złożonego przez zarządcę przymusowego poprzez jego podpisanie przez podmiot uprawniony do reprezentacji spółki, Dyrektor uznał, że jest on bezpodstawny. Odwołanie wniesione przez zarządcę przymusowego, zostało złożone w dniu 21 czerwca 2021 r. Jednakże sam zainteresowany wskazał, iż odwołanie wnosi z "ostrożności" a zakres zarządu przymusowego wynikający z załączonego do jego pisma postanowienia Sądu Rejonowego K. w K. X Wydziału [...] z dnia 17 maja 2021 r. sygn. akt [...] "(...) nie obejmuje umocowonio do wniesienia niniejszego odwołania. Organ odwoławczy podzielił zaś wyrażony przez zarządcę przymusowego pogląd. W ocenie Dyrektora przepisy Ordynacji podatkowej nie pozwalają, tak jak chce tego skarżący, na wezwanie do uzupełnienia braku formalnego odwołania z dnia 21 czerwca 2021 r. złożonego przez zarządcę przymusowego T. B., poprzez jego podpisanie przez zarząd spółki. Bowiem w sytuacji, w której sam autor odwołania wskazuje na to, iż nie jest uprawniony do jego wniesienia, a odwołanie wnosi jedynie z "ostrożności procesowej", nie stanowi braku formalnego w postaci braku podpisu upoważnionej osoby. Składając odwołanie z dnia 21 czerwca 2021 r. zarządca przymusowy jako stronę skarżącą oznaczył "zarządca przymusowy C. sp. z o.o. z siedzibą w B. (...)". Z treści przedmiotowego odwołania wynika, że zarządca przymusowy działał w swoim imieniu, tj. jako zarządca przymusowy, a nie pełnomocnik spółki. Nie istnieje brak formalny odwołania, a jedynie podanie wniesione przez osobę do tego nieuprawnioną. Tym bardziej, że w realiach niniejszej sprawy uprawniony podmiot, tj. Spółka złożyła odrębne odwołanie, tylko że z uchybieniem terminu, czego wynikiem było wydanie przez Dyrektora zaskarżonego postanowienia.

Ostatecznie wskazano, że nie można się zgodzić ze skarżącym, iż ekonomika postępowania administracyjnego pozwalała na połączenie spraw z dwóch odwołań, tj. złożonego przez zarządcę przymusowego oraz złożonego przez spółkę (ale z uchybieniem terminu) i łączne uznanie ich za złożone w terminie i spełniające wszelkie wymogi odwołania. Zdaniem Dyrektora przepisy Ordynacji podatkowej nie pozwalają na połączenie spraw z dwóch odwołań i łączne uznanie ich za złożone w terminie i spełniające wszelkie wymogi dla odwołania. Ponadto poza argumentem dotyczącym "ekonomiki postępowania administracyjnego" skarżący nie wskazał żadnych innych okoliczności na poparcie swojej tezy.

Z kolei przechodząc do zarzutu naruszenia art. 223 § 2 O.p. poprzez błędną wykładnię polegającą na nieuwzględnieniu przepisów Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej w zakresie, w jakim przepisy te ustanawiają zasadę nadmiernego formalizmu przepisów procesowych w sposób uniemożliwiający zbadanie istoty skarg wniesionych przez skarżących wskazano, że również on nie zasługuje na uwzględnienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Poddanym kontroli sądu administracyjnego w niniejszej sprawie postanowieniem Dyrektor stwierdził uchybienie terminu do wniesienia przez Spółkę odwołania.

W pierwszej kolejności należy rozważyć skutki ustanowienia zarządcy przymusowego Skarżącej w postępowaniu upadłościowym.

Zgodnie z treścią art. 36 u.p.u. po złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości sąd na wniosek albo z urzędu może dokonać zabezpieczenia majątku dłużnika. W przedmiocie zabezpieczenia sąd orzeka niezwłocznie. Stosownie do treści art. 38 Sąd może zabezpieczyć majątek dłużnika przez ustanowienie tymczasowego nadzorcy sądowego. Do tymczasowego nadzorcy sądowego przepisy art. 156 ust. 4, art. 157, art. 157a, art. 159-161, art. 166 ust. 6, art. 167 ust. 2, art. 167a, art. 167b, art. 170-172 i art. 178 stosuje się odpowiednio. W myśl art. 40 ust. 1 tej ustawy Sąd może stosować inne sposoby zabezpieczenia, w tym także zabezpieczenie przez ustanowienie zarządu przymusowego nad majątkiem dłużnika, jeżeli zachodzi obawa, że dłużnik będzie ukrywał swój majątek lub w inny sposób działał na szkodę wierzycieli, a także gdy dłużnik nie wykonuje poleceń tymczasowego nadzorcy sądowego. Jak wynika z treści ust. 2 tego przepisu, ustanawiając zabezpieczenie przez zarząd przymusowy, sąd wyznacza zarządcę przymusowego oraz określa zakres i sposób wykonywania zarządu. Z art. 40 ust. 3 wynika zaś, że do czynności dłużnika dotyczących jego majątku objętego zarządem przymusowym stosuje się odpowiednio przepisy art. 77-79, natomiast do zarządcy przymusowego przepisy art. 38 ust. 1a-3 oraz przepisy ustawy o syndyku stosuje się odpowiednio (art. 40 ust. 3 u.p.u.). Z art. 38 ust. 1a-3 wynika zaś, że przepisy te dotyczą zasad wynagradzania zarządcy oraz możliwości nałożenia na niego określonych obowiązków sprawozdawczych. Natomiast przepisy art. 77-79 u.p.u. regulują nieważność czynności dokonywanych przez upadłego pozbawionego prawa zarządu (dotyczących masy upadłości), skutki Spełnienie świadczenia do rąk upadłego pozbawionego prawa zarządu, nieważność czynności podlegających ujawnieniu w księdze wieczystej i rejestrach, a także skutki w zakresie zobowiązań wynikających ze zleceń rozrachunku.

Z powyższych przepisów wynika zatem, że ustanowienie zarządcy przymusowego jest najdalej idącym środkiem zabezpieczenia. W wyniku ustanowienia zarządu przymusowego dłużnik całkowicie traci prawo do zarządu nad jego majątkiem w zakresie zarówno nieprzekraczającym, jak i przekraczającym zwykły zarząd, a czynność prawna dokonana przez dłużnika bez zgody zarządcy przymusowego jest nieważna, zastosowanie wówczas znajdują art. 77–79 pr. upadł. Dłużnik zachowuje jedynie prawo do korzystania ze swego mienia. Jednocześnie, z uwagi na treść art. 40 ust. 2 u.p.u., o zakresie uprawnień zarządcy przymusowego decyduje Sąd w wydanym postanowieniu, w którym może wskazać, że zarząd przymusowy może obejmować ogół składników majątkowych dłużnika lub gdy będzie to wystarczające do osiągnięcia celu zabezpieczenia, może zostać ograniczony tylko do poszczególnych składników majątkowych dłużnika, w pozostałym zakresie pozostawiając uprawnienia zarządcze samemu dłużnikowi. Sąd ten określa także sposób wykonywania czynności przez zarządcę przymusowego. Może on obejmować wszelkie czynności dotyczące zarządzania majątkiem lub też mogą być ukierunkowane na konkretne czynności prawne lub faktyczne, takie jak np. zabezpieczenie majątku dłużnika przed zniszczeniem, uszkodzeniem lub zabraniem przez osoby trzecie, odebranie rzeczy dłużnika znajdujących się w posiadaniu osób trzecich.

Zatem decydujące znaczenie ma treść postanowienia Sądu w tym przedmiocie.

Z postanowienia Sądu Rejonowego K. w K. X Wydziału [...] z dnia 17 maja 2021 r. sygn. akt [...] wynika, że zarządca przymusowy będzie wyłącznie uprawniony do dokonywania czynności zobowiązujących, zobowiązująco-rozporządzających oraz rozporządzających w odniesieniu do aktywów trwałych dłużnika, w szczególności środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych (pkt 1 ww. postanowienia). Ponadto zarządca przymusowy będzie wyłącznie uprawniony do obciążania majątku dłużnika, w tym w szczególności do ustanawiania zastawu (w tym zastawu rejestrowego, skarbowego lub finansowego), hipoteki, hipoteki przymusowej i innych zabezpieczeń o charakterze rzeczowym lub osobistym, prawa użytkowania, służebności gruntowych i osobistych lub innych praw o charakterze rzeczowym lub obligacyjnym na rzecz osób trzecich, prawa pierwszeństwa, pierwokupu lub podobnych praw na rzecz osób trzecich, a także do zobowiązania do dokonania powyższych czynności, złożenia lub przyjęcia oferty ich dokonania, zawarcia umowy przedwstępnej lub zobowiązującej do takich czynności (pkt 2 postanowienia). Ponadto w pkt 3 Sąd postanowił, że zarządca przymusowy będzie uprawniony do pełnej kontroli operacji bankowych i kasowych dłużnika. Z pkt 4 tego orzeczenia wynika zaś, że zarządca przymusowy będzie uprawniony do wglądu, korzystania, powielania dokumentacji dłużnika niezbędnej do toczącego się postępowania w przedmiocie ogłoszenia upadłości dłużnika lub wydawania poleceń pracownikom dłużnika lub podmiotom trzecim współpracującym z dłużnikiem w zakresie przygotowania takiej dokumentacji, jaki podejmowania czynności prawnych (w tym zawierania umów) niezbędnych do sporządzenia dokumentacji na potrzeby postępowania w przedmiocie ogłoszenia upadłości dłużnika. W pkt 5 Sąd postanowił zaś, że w pozostałym zakresie, w tym w szczególności dotyczącym: prowadzenia sprawozdawczości wobec organów publicznych, ochrony i zabezpieczenia majątku dłużnika, zakupu surowców, półproduktów i mediów niezbędnych do prowadzenia działalności gospodarczej oraz czynności zmierzających do osiągnięcia przychodu pozostawia we właściwości dłużnika.

Z powyższego postanowienia wynika zatem, że sąd upadłościowy ustanawiając zarządcę przymusowego ograniczył jego działanie. Zarządca przymusowy nie został uprawniony do odbioru korespondencji z organów czy wniesienia odwołania, bowiem zakres ten pozostawiono dłużnikowi.

Zresztą sam zarządca przymusowy potwierdził powyższe ograniczenie w samym odwołaniu wniesionym przez niego, jak i następnie w piśmie z dnia 14 lipca 2021 r. Konkluzja taka wypływa także z samej skargi, w której Syndyk wskazał, że złożył on odwołanie, bowiem Spółka, mimo deklaracji złożonych na spotkaniu dnia 10 czerwca 2021 r. w przedmiocie przygotowania odwołania od decyzji nie poinformowała go o złożeniu odwołania, jak też nie przedstawiła argumentów w sprawie.

Zatem za trafne należało uznać stanowisko organu odwoławczego, z którego wynika, że doręczenie pełnomocnikowi pocztowemu decyzji organu podatkowego należało uznać za skuteczne. Syndyk nie przedstawił przy tym żadnego dowodu na zawiadomienie placówki pocztowej w trybie art. 176 ust. 2 u.p.u.

Oznacza to, że w niniejszej sprawie odwołanie wniesione przez Spółkę w dniu 22 czerwca 2021 r. nastąpiło po upływie terminu do jego wniesienia, bowiem decyzję tę doręczono w dniu 7 czerwca 2022 r. Czternastodniowy termin na wniesienie odwołania wynikający z art. 223 § 2 pkt 1 O.p. upływał zaś w dniu 21 czerwca 2022 r.

Oznacza to, że organ odwoławczy zobligowany był do wydania postanowienia na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania.

Odnosząc się do argumentów skargi, że odwołania zarządcy oraz Spółki należy połączyć wskazać należy, że brak jest podstaw prawnych do takiego działania. Wniesienie odwołania przez zarządcę można porównać do sytuacji, w której podmiot, któremu nie przyznano statusu strony w postępowaniu podatkowym domagałby się oceny decyzji organu podatkowego przez organ odwoławczy w celu konwalidacji uchybienia terminu do wniesienia odwołania Spółki. Tymczasem jedyny przepis pozwalający na uchylenie się od skutków uchybienia terminu to art. 162 § 1 O.p.

Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329), orzekł jak w sentencji.