Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1582/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Dyrektor Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Bosakirska Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Asesor WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Protokolant Anna Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2006r. sprawy ze skargi "A." P. T. – S. sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za przejazd pojazdem nienormatywnym 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad na rzecz skarżącego "A." P. T. – S. sp. z o.o. z siedzibą w K. kwotę 295 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2005r., nr [...], Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, po rozpatrzeniu wniosku skarżącej spółki P. T.-S. "A." z o.o. z siedzibą w K. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem przez - działającego z upoważnienia tego organu - Naczelnika Urzędu Celnego w Ś. zezwolenia z dnia [...] października 2003r. na przejazd pojazdem nienormatywnym - utrzymał w mocy w/w decyzję.

Z akt sprawy wynika, iż w dniu [...] października 2003 r., podczas kontroli pojazdu należącego do skarżącej spółki, przeprowadzonej na przejściu granicznym w Ś., stwierdzono, że pojazd jest nienormatywny, ponieważ przekracza dopuszczalną wielkość nacisku na osi nr 2 i 5. Z protokołu kontroli Nr [...] znajdującego się w aktach administracyjnych wynika, iż pomiaru nacisków osi i masy całkowitej dokonano stacjonarną wagą posiadającą legalizację. W związku z powyższym - działając na wniosek kierowcy skarżącej spółki, Naczelnik Urzędu Celnego w Ś. wydał w dniu [...] października 2003r. zezwolenie specjalne nr [...] na jednorazowy przejazd pojazdem nienormatywnym, powołując się na przepis art. 64 ust. 1, ust. 2 pkt 3 i ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 1997 r. Nr 98, poz. 602 ze zm.) i § 2 ust. 3 pkt 2 i § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu wydawania zezwoleń na przejazdy pojazdów nienormatywnych (Dz.U. z 2001 r. Nr 153, poz. 1763), oraz art. 104 k.p.a., a także na udzielone w tym zakresie pełnomocnictwo Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad. W treści decyzji organ wskazał, iż za przejazd pojazdem nienormatywnym na podstawie niniejszego zezwolenia pobrano opłatę drogową w wysokości 900,- złotych, ustaloną na podstawie § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 stycznia 2002 r. w sprawie opłat drogowych (Dz.U. z 2002 r. Nr 8, poz. 60).

Skarżąca spółka pismem z dnia 28 października 2003r. złożyła do Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem w/w zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego.

W uzasadnieniu strona skarżąca podniosła, iż wskazanie przez osiową wagę na granicy w Ś. dwu różnych wyników świadczy jednoznacznie o nierzetelności wagi. Spółka zarzuciła również, ze w toku kontroli obsługa celna granicy odmówiła prośbie kierowcy dokonania ponownego zważenia pojazdu. Do wniosku dołączyła kopię "oświadczenia kierowcy".

Przekazując złożony przez stronę środek zaskarżenia, Naczelnik Urzędu Celnego w Ś. stwierdził w piśmie z dnia 5 listopada 2003r. skierowanym do Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, iż pojazd ważony był dwukrotnie a różnica w masie całkowitej wynosi 1050 kg. Zasygnalizował również, że po raz kolejny zwracał się do wykonawcy systemu wag, o ustosunkowanie się do zarzutów wskazanych przez stronę.

W wyniku rozpatrzenia środka zaskarżenia wniesionego przez skarżącą spółkę A. sp. z o.o., decyzją z dnia [...] czerwca 2005r., nr [...], Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad – działając na podstawie art. 61 ust. 11 ustawy – Prawo o ruchy drogowym, § 2 ust. 3 pkt 2 i § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu wydawania zezwoleń na przejazdy pojazdów nienormatywnych, a także § 5 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. z 2003 r. Nr 32, poz. 262 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. - utrzymał w mocy w/w decyzję z dnia [...] października 2003r. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż ważenie pojazdu dokonane zostało na wadze samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu , która posiada ważne świadectwo legalizacji. Każdy pojazd wjeżdżający na teren przejścia granicznego w Ś. jest ważony, a dane z wagi są automatycznie przepisywane do systemu kontroli o rejestracji ruchu. W przypadku stwierdzenia prawidłowego przejazdu oraz braku sygnalizacji błędu wagi, dane zostają zatwierdzone i zapisane w systemie, w przeciwnym razie następuje ponowne ważenie pojazdu.

W rozpatrywanej sprawie system ważenia nie sygnalizował żadnych nieprawidłowości, brak więc było podstaw do zakwestionowania wyników i przeprowadzenia ponownego ważenia. Organ wskazał, iż uzyskany wynik ważenia dowiódł, że dopuszczalne normy nacisku ustalone rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia zostały przekroczone na osi nr 2 i 5 , wobec czego pojazd prawidłowo uznano za nienormatywny. W tej sytuacji organ uznał argumentację strony skarżącej zawartą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy za nieuzasadnioną w istniejącym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Skarżąca spółka, reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła w dniu 19 lipca 2005 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na w/w decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] czerwca 2005 r. Strona - wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, nakazanie dokonania zwrotu bezzasadnie pobranej kwoty 900 zł oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zarzuciła, że różnica w wynikach pierwszego i drugiego ważenia świadczy o nierzetelności przeprowadzonego pomiaru. Zaakcentowała ponownie, że odmówiono jej prawa do przeprowadzenia ponownego ważenia. Do skargi dołączyła dwa raporty ważenia pojazdu.

W odpowiedzi na skargę Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad - wnosząc o jej oddalenie - podniósł, iż podtrzymuje w całości swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ stwierdził ponadto ustosunkowując się do zarzutów skargi, iż ważenie pojazdu zostało dokonane dwukrotnie, co wynika z pisma Urzędu Celnego w Ś. z dnia [...] listopada 2003r. oraz z raportu ważenia pojazdu z godziny 10 min 09 oraz 10 min 57. W tym stanie rzeczy, uwaga zawarta w protokole kontroli o odmowie powtórnego ważenia nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Organ wskazał, ponadto, że ważenie przeprowadzono prawidłowo na wadze, która posiada ważne świadectwo legalizacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej także p.p.s.a.).

Skarga jest uzasadniona, gdyż zaskarżona decyzja Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...], narusza prawo.

Przedmiotowa decyzja narusza podstawowe normy postępowania administracyjnego wyrażone w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego, w tym w szczególności w art. 7 kpa, art. 8 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., oraz art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad dopuścił się naruszenia wskazanych przepisów poprzez niedokonanie wszechstronnej oceny materiału dowodowego, a w dalszej konsekwencji poprzez arbitralne i dowolne przyjęcie prawidłowości przeprowadzenia kontroli (ważenia) pojazdu skarżącej spółki, bez wyjaśnienia istoty sporu dotyczącego uzasadnienia różnicy, jaka wystąpiła w obydwu pomiarach. Poza sporem jest, że w rozpatrywanej sprawie dokonano dwóch ważeń pojazdu, a skoro – jak pisze w uzasadnieniu decyzji Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad- system ważenia nie sygnalizował żadnych nieprawidłowości, dlaczego zatem wystąpiła różnica między pomiarami wynosząca 1050 kg. Tego organ nie wyjaśnia. Należy przy tym zwrócić uwagę, że w nadesłanych aktach administracyjnych brak jest raportów ważenia pojazdu o których mowa w odpowiedzi na skargę. Strona dołączyła do skargi raporty z godzin 9 min 43 oraz 10 min 24 , a nie jak wskazano w odpowiedzi na skargę z godz. 10 min 09 i 10 min 57. Ponieważ dane zawarte w raporcie z godz. 10 min 24 pokrywają się z danymi zawartymi w protokole kontroli Nr [...], podobnie jak wskazana w skardze, niekwestionowana przez organ, różnica w pomiarach znajduje odzwierciedlenie w matematycznym wyliczeniu danych z obydwu raportów, Sąd nie żądał od organu uzupełnienia brakujących dokumentów i oparł się na dokumentach uzyskanych przez stronę w toku kontroli.

Niewyjaśnienie omówionej wyżej kwestii, wskazuje na to, iż organ dopuścił się obrazy zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa zawartej w art. 8 k.p.a. Z zasady wyrażonej w tym przepisie wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku tak ukształtowanego postępowania mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 7 grudnia 1984 r., sygn. akt III SA 729/84, ONSA 1984, nr 2, poz. 117, podkreślił, że w celu realizacji tej zasady konieczne jest przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń stron oraz uwzględniania w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli, przy założeniu, że wszyscy obywatele są równi wobec prawa. Zdaniem Sądu, zasadom takim nie odpowiada takie prowadzenie postępowania administracyjnego, w którym występują sprzeczne interesy stron, gdy organy prowadzące postępowanie, bez wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, uwzględniają tylko jeden z wchodzących w grę interesów, nie ustosunkowując się do zgłaszanych w toku postępowania twierdzeń i wniosków strony skarżącej. Ponadto w ocenie Sądu spełnienie normy wynikającej z przepisu art. 8 k.p.a. wymaga prowadzenia postępowania administracyjnego w taki sposób, aby w szczególności w uzasadnieniu decyzji przekonać stronę, że jej stanowisko zostało poważnie wzięte pod uwagę, a jeżeli zapadło inne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody. Zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie organ uchybił wskazanym wyżej zasadom. Za podstawę faktyczną swego rozstrzygnięcia, organ przyjął wykonane przez Naczelnika Urzędu Celnego czynności kontrolne i ustalenia dokonane w protokole kontroli pojazdu. Należy zwrócić uwagę, że pomimo wątpliwości podnoszonych przez stronę skarżącą, jak i organ dokonujący ważenia (vide: pismo Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] listopada 2003r. znak [...]) organ nie ustosunkował się do zarzutu skarżącego, że uzyskanie dwu rozbieżnych wyników ważenia (różnica o ponad tonę) świadczy jednoznacznie o nierzetelności wagi. Organ odwoławczy nie poczynił żadnych własnych ustaleń, opierając się wyłącznie na dowodzie, jakim był protokół z kontroli pojazdu. Wątpliwości podnoszone przez skarżącego mogły zostać wyjaśnione przez organ po uzyskaniu informacji od wykonawcy systemu wag, co sugerował w swym piśmie Naczelnik Urzędu Celnego. Nie zostało to wykonane, a tym samym wątpliwości zgłoszone przez skarżącego nie zostały wyjaśnione w sposób jednoznaczny i pewny.

W postępowaniu administracyjnym wydanie prawidłowej decyzji w każdym przypadku powinno poprzedzać dokładne ustalenie stanu faktycznego istotnego w sprawie, stosownie do art. 7 i 77 k.p.a. Zgodnie zaś z przepisem art. 107 § 3 k.p.a. decyzja powinna być należycie uzasadniona z podaniem m.in. dowodów, na podstawie których określone fakty organ orzekający przyjął za udowodnione oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej. Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji (tak również: Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie /w:/ wyroku z dnia 26 maja 1998 r., sygn. akt II SA 420/98, nie publik.). Niewątpliwie zaniechanie przez organ administracji publicznej podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwość decyzji (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 marca 1981 r., sygn. akt SA 234/81, ONSA z 1981, Nr 1, poz. 23). Jak wspomniano na wstępie rozważań, Sąd administracyjny kontroluje zaskarżony akt pod kątem zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi nie czyniąc w sprawie własnych ustaleń faktycznoprawnych. Jednakże taka merytoryczna kontrola może dojść do skutku w warunkach wyczerpujących istotę zagadnienia ustaleń faktycznych i prawnych dokonanych przez organ administracyjny rozpatrujący sprawę oraz odpowiedniego tj zgodnego z art. 107§3 k.p.a uzasadnienia decyzji. W przeciwnym razie, Sąd uchyla decyzję z powodu naruszenia formalnoprawnych zasad prowadzenia postępowania, gdyż mogło to rzutować na wynik sprawy, a Sądowi uniemożliwia prześledzenie przesłanek, którymi kierował się organ wydając decyzję.

Poprzez zaniechanie wyjaśnienia kwestii podnoszonych przez stronę skarżącą w złożonym środku zaskarżenia, Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad uniemożliwił sądowi administracyjnemu przeprowadzenie prawidłowej kontroli legalności zaskarżonej decyzji, stąd uzasadnione jest uchylenie zaskarżonej decyzji. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W związku z powyższym należy stwierdzić, iż w toku ponownego postępowania Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad zobowiązany będzie w sposób wszechstronny i pełny wyjaśnić kwestię zarzutów związanych z przeprowadzonym w dniu [...] października 2003r. ważeniem kontrolowanego pojazdu.

Mając na względzie wskazany wyżej zakres kontroli sądowoadministracyjnej należy stwierdzić, że żądanie zasądzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny należności między stronami tj zwrotu na rzecz skarżącego uiszczonej opłaty za przejazd pojazdem nienormatywnym nie znajduje oparcia w przepisach.

Działając na podstawie przepisu art. 152 p.p.s.a. sąd orzekł, iż uchylona decyzja nie podlega wykonaniu.

Zasądzając zwrot kosztów postępowania sądowoadministracyjnego poniesionych przez stronę skarżącą, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oparł się na dyspozycji przepisu art. 200 p.p.s.a. w zw z §14 ust.2 pkt.1 a) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (...) (Dz.U.02.163.poz.1349z późn. zm.)