Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1280/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6349 Inne o symbolu podstawowym 634
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Prezes Instytutu Pamięci Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Rząsa, Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2017 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 15 listopada 2016 r. (data wpływu do Instytutu Pamięci Narodowej - 28 listopada 2016 r.) Pani E. S. wniosła do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej nr [...] z dnia [...] lutego 2016 r. o utrzymaniu w mocy decyzji nr [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. odmawiającej potwierdzenia, że wnioskodawczyni spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji. W ocenie strony decyzja w sposób rażący narusza :

- art. 4 pkt 1 i 2 w zw. z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o działaczach opozycji - wskutek ich wadliwej wykładni, mylnego i dowolnego uznania, że istniejące w ramach archiwum , Instytutu Pamięci Narodowej dokumenty dotyczące E. S. odpowiadają dyspozycji dokumentów zdefiniowanych w art. 4 pkt 2 ustawy - a więc, że są to dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa, w sytuacji gdy żaden z dokumentów znajdujących się w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej nie stanowi takiego, który mógłby być uznany za dokument wytworzony w ramach działalności skarżącej jako informatora służby bezpieczeństwa,

-art. 4 pkt 1 i 2 w zw. z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o działaczach opozycji wskutek wyrażenia mylnego poglądu prawnego, że sam fakt istnienia jakiegokolwiek dokumentu dotyczącego skarżącej wyklucza możliwość potwierdzenia, w ramach procedury opisanej wart. 5 ww. ustawy, statusu skarżącej jako działacza opozycji antykomunistycznej w sytuacji, gdy w ramach tej procedury organ winien dokonać analizy dokumentów wytworzonych i zgromadzonych przez organy bezpieczeństwa państwa dotyczących danej osoby i zweryfikować czy stanowią one dokumentację powstałą w ramach tajnej współpracy ze służbą bezpieczeństwa oraz merytorycznie rozpoznać zaistnienie przesłanek opisanych w ustawie, nie zaś uchylać się od takiego badania poprzez jedynie formalne stwierdzenie istnienia w archiwum jakiejkolwiek dokumentacji.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że dokumenty wymienione w decyzjach organu nie mają charakteru dokumentów wytworzonych przez skarżącą lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Dokumenty te nie zostały wytworzone w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora. Skarżąca nigdy nie była informatorem służb bezpieczeństwa. Dokumenty te nie są podpisane przez E. S., a zostały samowolnie i bez jej udziału co do treści wytworzone przez funkcjonariuszy organu bezpieczeństwa państwa. Żadne informacje dotyczące J. B. nie pochodzą od skarżącej.

Po rozpatrzeniu wniosku Prezes Instytutu Pamięci Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. odmówił stwierdzenia nieważności wnioskowanej decyzji nr [...] z dnia [...] lutego 2016 r.

Prezes Instytutu Pamięci Narodowej uznał za niezasadny zarzut rażącego naruszenia przepisów art. 4 pkt 1 i 2 ustawy o działaczach opozycji na skutek wadliwej ich wykładni oraz mylnej oceny dokumentów. Wskazał, że nie ma sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym podstawę prawną decyzji nr [...].

Organ podkreślił, że w wyniku kwerendy archiwalnej odnaleziono mikrofilm teczki personalnej tajnego współpracownika ps. "[...]", sygn. akt [...], w której znajduje się dokument wytworzony przez Panią E. S. (wówczas E. R.) tj. zobowiązanie. Zobowiązanie jest opatrzone własnoręcznym podpisem i zawiera pisemne zobowiązanie do zachowania ścisłej tajemnicy z treści rozmów, miejsc spotkań, sposobów kontaktowania się z pracownikiem SB oraz informację o przyjęciu pseudonimu "[...]". W ocenie organu bezsprzecznym jest, że powyższy dokument został wytworzony przez skarżącą i należy go traktować jako zobowiązanie do współpracy z organami bezpieczeństwa państwa. Przyjęcie pseudonimu świadczy o tym, że kontakty z organami bezpieczeństwa państwa nie miały charakteru oficjalnego, a osobę zobowiązującą się należy traktować jako osobowe źródło informacji organów bezpieczeństwa państwa. Podpisane zobowiązanie wytworzone zostało zatem przez skarżącą w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora, gdyż podpisanie zobowiązania było formalnym początkiem współpracy. Powyższy dokument wypełnia zatem treść art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji, tj. został wytworzony przez skarżącą, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora.

Zdaniem organu prawidłowo dokonano również subsumcji przepisu art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji w stosunku do innych dokumentów znajdujących się w teczce personalnej tw. "[...]" wymienionych w decyzji Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej (opis rezultatu pozyskania, postanowienie o rozwiązaniu współpracy z tajnym współpracownikiem, notatka służbowa, informacja operacyjna dotycząca rozwiązania współpracy). Umiejscowienie omówionych wyżej dokumentów w teczce personalnej tw "[...]" w ocenie organu wskazuje, że powstały one w ramach podjętej przez skarżącą współpracy z organami bezpieczeństwa. Wskazane dokumenty zostały sporządzone przez funkcjonariuszy organów bezpieczeństwa państwa na podstawie informacji przekazanych przez skarżącą w ramach podjętej przez nią współpracy. Organ wydając decyzje w trybie art. 4 ustawy o działaczach opozycji nie bada, czy informacje zawarte w dokumentach archiwalnych są prawdziwe lub czy miały wartość operacyjną.

Decyzja wydana przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej na podstawie art. 5 ust. 1 i art. 4 ustawy o działaczach opozycji ma charakter decyzji deklaratoryjnej. Akt deklaratoryjny jest aktem prawnym, który jedynie potwierdza istniejące prawa i obowiązki jego adresata( ów). Decyzje deklaratoryjne potwierdzają skutki prawne, które wynikają wprost z ustawy. Skutek w postaci przyznania jednostce owych praw wynika więc nie z mocy decyzji, lecz z mocy samych norm ustawowych. Organ wydając ten rodzaj decyzji administracyjnej potwierdza lub odmawia potwierdzenia określonych faktów na podstawie posiadanych w swoim zasobie archiwalnym dokumentów. W sposób prawnie wiążący stwierdza o istnieniu określonego stanu prawnego, w tym przypadku o istnieniu lub nieistnieniu dokumentów spełniających przesłanki wymienione w art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji.

Odnośnie zaś wskazanych przez stronę we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, nieakceptowalnych skutków społecznych w postaci uznania skarżącej za tajnego współpracownika aparatu bezpieczeństwa państwa - wobec wadliwego stosowania przepisów prawa, organ stwierdził, że w decyzjach wydawanych w trybie art. 4 ustawy o działaczach opozycji nie rozstrzyga o współpracy wnioskodawcy z organami bezpieczeństwa państwa ani o nadaniu statusu działacza opozycji. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej Szef Urzędu do Spraw Kombatantów.

Pismem z dnia 2 lutego 2017 r. Pani E. S. wniosła do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy , przytaczając taką samą argumentację jak we wniosku z dnia 15 listopada 2016 r. o stwierdzenie nieważności decyzji.

Po rozpatrzeniu wniosku Prezes Instytutu Pamięci Narodowej podtrzymał w całej rozciągłości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2017 r. utrzymał ją w mocy.

W uzasadnieniu wskazał także, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyrokach, które zapadły w sprawach dotyczących spełnienia warunków, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji zgodził się z interpretacją Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej, że dokumentami wytworzonymi przy udziale w ramach czynności wykonywanych w charakterze tajnego informatora organów bezpieczeństwa państwa są dokumenty spisane przez funkcjonariusza i zawierające informacje pochodzące od osobowego źródła informacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 12 grudnia 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 2149/16 stwierdził: udział w wytworzeniu dokumentu należy definiować nie tylko jako bezpośredni wkład skarżącego w powstanie dokumentu. Definiować tak można i należy także chociażby pośrednie, jednak dostatecznie sprecyzowane oddziaływanie, rolę, wpływ w jego wytworzenie. Biorąc bowiem pod uwagę okoliczności w jakich funkcjonowała ewentualna tajna współpraca nie można zakładać, że udział w wytworzeniu dokumentu zawsze polegać musiał na osobistym uczestnictwie w jego opracowaniu i podpisaniu.

W związku z powyższym Prezes Instytutu Pamięci Narodowej stwierdził, że organ prawidło zastosował normę art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji do dokumentów odnalezionych w wyniku kwerendy i wskazanych w zaskarżonej decyzji. Podkreślono przy tym, że pod podjęciem rażącego naruszenia prawa ujmuje się sytuację, w której bez żadnej wątpliwości można stwierdzić, że naruszono prawo, a więc sytuację, w której to naruszenie jest oczywiste (wyrok NSA z 21.06.2012 r., sygn. akt I OSK 675/12).

Odnosząc się do twierdzenia pełnomocnika, że zaskarżona decyzja wywołuje nieakceptowalne skutki społeczne albowiem jej treść skutkuje społecznym uznaniem członka opozycji za tajnego współpracownika służby bezpieczeństwa - wobec wadliwego stosowania przepisów prawa, Prezes Instytutu Pamięci Narodowej wskazał, że wydając decyzję w trybie art. 5 w zw. z art. 4 ustawy o działaczach opozycji nie rozstrzyga o współpracy wnioskodawcy.

Pismem z 30 marca 2017 r. Pani E. S. wniosła, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej nr [...] z dnia [...] lutego 2017 r. Zarzucając jej, iż wydana została z naruszeniem:

- art. 4 pkt 1 i 2 w zw. z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o działaczach opozycji - wskutek ich wadliwej wykładni, mylnego i dowolnego uznania, że istniejące w ramach archiwum , Instytutu Pamięci Narodowej dokumenty dotyczące E. S. odpowiadają dyspozycji dokumentów zdefiniowanych w art. 4 pkt 2 ustawy - a więc, że są to dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa, w sytuacji gdy żaden z dokumentów znajdujących się w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej nie stanowi takiego, który mógłby być uznany za dokument wytworzony w ramach działalności skarżącej jako informatora służby bezpieczeństwa,

-art. 4 pkt 1 i 2 w zw. z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o działaczach opozycji wskutek wyrażenia mylnego poglądu prawnego, że sam fakt istnienia jakiegokolwiek dokumentu dotyczącego skarżącej wyklucza możliwość potwierdzenia, w ramach procedury opisanej wart. 5 ww. ustawy, statusu skarżącej jako działacza opozycji antykomunistycznej w sytuacji, gdy w ramach tej procedury organ winien dokonać analizy dokumentów wytworzonych i zgromadzonych przez organy bezpieczeństwa państwa dotyczących danej osoby i zweryfikować czy stanowią one dokumentację powstałą w ramach tajnej współpracy ze służbą bezpieczeństwa oraz merytorycznie rozpoznać zaistnienie przesłanek opisanych w ustawie, nie zaś uchylać się od takiego badania poprzez jedynie formalne stwierdzenie istnienia w archiwum jakiejkolwiek dokumentacji.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. W uzasadnieniu skargi wskazano, że wbrew stanowisku organu, znajdujące się w IPN dokumenty nie zostały wytworzone zgodnie z definicją opisaną w art. 4 pkt 2 ustawy tj. w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora, bowiem z dokumentów wynika wprost, że kontakty skarżącej z funkcjonariuszami SB nie miały tajnego charakteru, ponieważ informowała ona państwa B. zarówno o spotkaniach jak i o treści rozmów. Ponadto podkreślono, że okoliczność, iż zobowiązanie posłużyło funkcjonariuszom jako pretekst do zarejestrowania skarżącej jako tajnego współpracownika nie powoduje że stanowi ono dokument wytworzony w ramach współpracy służącej operacyjnemu zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa. W ocenie strony organ dokonał wadliwej wykładni opisanych norm. W odpowiedzi na skargę organ odniósł się do zawartych w niej zarzutów i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Kontrolując zaskarżoną w sprawie decyzję Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu administracji naruszenia norm prawa, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi.

Należy mieć na uwadze, że dokonanie oceny zaskarżonej decyzji, co do jej zgodności z prawem, poddane jest specyficznym regułom odnoszącym się do kontroli decyzji wydanych w trybach nadzwyczajnych.

Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej ma bowiem w prawie bardzo istotne znacznie. Przede wszystkim z tego powodu, że jest to instytucja procesowa stanowiąca wyjątek od ogólnej zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 k.p.a.). Przepis art. 156 § 1 k.p.a. nakłada zatem na organ administracji publicznej obowiązek nie tylko stwierdzenia niewątpliwego naruszenia prawa, ale zarazem wykazania, że było to rażące naruszenie prawa. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności oznacza bowiem, że sprawa nie toczy się już w trybie zwykłym i stwierdzenie nieważności decyzji wydanej w trybie zwykłym dopuszczalne jest jedynie w przypadku stwierdzenia wyjątkowo ciężkiego naruszenia prawa. Do wzruszenia decyzji nie wystarczy zatem stwierdzenie zaistnienia naruszenia prawa mającego wpływ na wynik sprawy, ale musi to być rażące naruszenie prawa. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 23 grudnia 2004r. Sygn. akt OSK 992/04, wyrok NSA z dnia 18 lipca 1994r. sygn. akt V SA 535/94, Wyrok NSA IV SA 905/2002 z dnia 27.10.2003 r. Wyrok NSA w Warszawie V SA 2998/99 z dnia 26.09.2000 r. Wyrok NSA w Warszawie III SA 1935/99 z dnia 11.08.2000 r. ) przyjmuje się, że z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia, gdy łącznie zostaną spełnione trzy przesłanki: zachodzi oczywistość naruszenia konkretnego przepisu, za uznaniem naruszenia za rażące przemawia charakter naruszonego przepisu oraz racje ekonomiczne, społeczne - skutki, które wywołała decyzja są niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Oczywistość naruszenia prawa polega na niewątpliwej sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym podstawę prawną decyzji. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszająca prawo, to gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa. A zatem reasumując z rażącym naruszeniem prawa w świetle art. 156 § 1 pkt 2 Kpa powołanego przepisu mamy do czynienia, gdy w sposób oczywisty, bezsporny i nie stwarzający odmiennej wykładni został naruszony przepis prawny.

Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy wskazać, iż w ocenie Sądu, orzekający w sprawie organ, przeprowadził postępowania zgodnie z wymogami wynikającymi z brzmienia art. 156 k.p.a. Działanie w trybie nadzoru na podstawie art. 156 k.p.a wymagało od niego innego podejścia do sprawy niż w zwykłym postępowaniu administracyjnym, gdy organ ten orzeka w I instancji lub jako organ odwoławczy. Organ staje tu wobec kwestii czysto prawnych. W doktrynie stwierdza się bowiem, iż art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a zawierający pozytywne przesłanki stwierdzenia nieważności dotyczy dwóch rodzajów wadliwości decyzji, a mianowicie wadliwości polegającej na rażącym naruszeniu prawa oraz wadliwości polegającej na wydaniu decyzji bez podstawy prawnej.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli organów w trybie nieważnościowym była decyzja Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej nr [...] z dnia [...] lutego 2016 r. utrzymująca w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. odmawiającej potwierdzenia, że wnioskodawczyni spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji. Podstawę prawną wydania tej decyzji stanowił art. 4 ustawy z 20 marca 2015r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U z 2015r. poz. 693 ze zm. zw. dalej "ustawą" ). Zgodnie z art. 4 status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie:

1) która nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 4 czerwca 1989 r., bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i

2) co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.

Z kolei kwestionowany również przez skarżącą art. 5 ustawy ust.1 i 2 stanowią, że:

1. Status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4.

2. Status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza się na wniosek działacza opozycji antykomunistycznej, osoby represjonowanej z powodów politycznych, wdowy lub wdowca po działaczu opozycji antykomunistycznej lub osobie represjonowanej z powodów politycznych lub innego członka rodziny zmarłego działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

W ocenie Sądu wbrew zarzutom skargi, organ zasadnie uznał, że w sprawie nie doszło do rażącego prawa w/w przepisów, bowiem ocena zgromadzonych w sprawie akt pozwalała organowi na odmowę potwierdzenia, że skarżąca spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy. Z akt sprawy wynika, że w wyniku kwerendy archiwalnej odnaleziono mikrofilm teczki personalnej tajnego współpracownika ps. "[...]", sygn. akt [...], w której znajduje się dokument wytworzony przez Panią E. S. (wówczas E. R.) tj. zobowiązanie. Zobowiązanie jest opatrzone własnoręcznym podpisem i zawiera pisemne zobowiązanie do zachowania ścisłej tajemnicy z treści rozmów, miejsc spotkań, sposobów kontaktowania się z pracownikiem SB oraz informację o przyjęciu pseudonimu "[...]". Powyższy dokument pozwalał organom na uznanie, że został wytworzony przez skarżącą i należało go traktować jako zobowiązanie do współpracy z organami bezpieczeństwa państwa. Przyjęcie pseudonimu świadczy bowiem o tym, że kontakty z organami bezpieczeństwa państwa nie miały charakteru oficjalnego, a osobę zobowiązującą się należy traktować jako osobowe źródło informacji organów bezpieczeństwa państwa. W ocenie organów podpisane zobowiązanie wytworzone zostało zatem przez skarżącą w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora, gdyż podpisanie zobowiązania było formalnym początkiem współpracy. Istniały zatem podstawy do uznania, że powyższy dokument wypełnia treść art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji, tj. został wytworzony przez skarżącą, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora. Co więcej w sprawie dokonano również subsumcji przepisu art. 4 pkt 2 ustawy w stosunku do innych dokumentów znajdujących się w teczce personalnej tw. "[...]" wymienionych w decyzji Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej (opis rezultatu pozyskania, postanowienie o rozwiązaniu współpracy z tajnym współpracownikiem, notatka służbowa, informacja operacyjna dotycząca rozwiązania współpracy). Umiejscowienie omówionych wyżej dokumentów w teczce personalnej tw "[...]" w ocenie organu pozwalała zaś na uznanie, że powstały one w ramach podjętej przez skarżącą współpracy z organami bezpieczeństwa. Wskazane dokumenty zostały sporządzone przez funkcjonariuszy organów bezpieczeństwa państwa na podstawie informacji przekazanych przez skarżącą w ramach podjętej przez nią współpracy.

Tym samym zasadnie w ocenie Sądu organ uznał, że nie można w sprawie postawić kontrolowanym w postępowaniu nieważnościowym decyzjom zarzutu, iż w sposób rażący naruszyły w/w przepis.

Wbrew zarzutom skargi, organ wydając decyzje w trybie art. 4 ustawy o działaczach opozycji nie bada, czy informacje zawarte w dokumentach archiwalnych są prawdziwe lub czy miały wartość operacyjną. Nie ocenia merytorycznie, słusznościowo, znajdujących się w archiwum akt. Decyzja wydana przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej na podstawie art. 5 ust. 1 i art. 4 ustawy o działaczach opozycji ma bowiem charakter decyzji deklaratoryjnej.

Ustawa w art. 4 w sposób jasny wskazuje bowiem, że status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych mogą ubiegać się tylko takie osoby które nie były pracownikami, funkcjonariuszami lub żołnierzami organów bezpieczeństwa państwa i co do których nie zachowały się dokumenty w IPN wytworzone przez tę osobę lub przy jej udziale w ramach wykonywanych przez nią charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zbieraniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa (przesłanki muszą być spełnione łącznie). A contrario, gdy tego rodzaju dokumenty zostaną odnalezione (zachowane) nie można osobie ubiegającej się przyznać statusu osoby o jakiej mowa w art. 2 -3 ustawy.

Skoro więc stan faktyczny ustalony przez organ wskazuje, że w IPN odnaleziono dokumenty dot. zwerbowania skarżącej ze służbą bezpieczeństwa. W związku z tym znajdujące się w zasobach IPN kartoteka i fotokopia zobowiązania do współpracy, jak słusznie wskazał organ są dokumentami organów bezpieczeństwa państwa a ponieważ dokument "zobowiązanie został wytworzony przy jej udziale, spełniono kryteria o jakich mowa w art. 4 ust. 2 ustawy o działaczach opozycji.

Podkreślić należy, że wbrew stanowisku skarżącej, bez znaczenia jest w świetle art. 4 ust. 2 tej ustawy jej późniejsza czy wcześniejsza postawa, stosunek do Państwa, jego zasługi, opinie osób z którymi współpracowała.

Odnosząc się z kolei do zarzutu skarżącej, że organy dokonały w sprawie błędnej wykładni przepisów, wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w uzasadnieniu wyroku z dnia 25 listopada 2008r., sygn. akt I OSK 1710/07 (publikowany w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych), wskazał, że cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z treścią przepisu przez ich proste zestawienie ze sobą, przy czym nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, a o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny; charakter tego naruszenia powoduje, iż owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Można zatem powiedzieć, że w przypadku badania tej przesłanki nieważności decyzji ocena poprawności zastosowania przepisu prawa jest łagodniejsza niż w przypadku oceny dokonywanej w toku instancji (tak też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1383/10, publ. jw.). Przeto nie jest rażącym naruszeniem prawa błędna wykładnia danego przepisu (p. J. Borkowski w: Kodeks postępowania administracyjnego z komentarzem pod red. B. Adamiak i J. Borkowskiego, Warszawa 1998 r., str. 810, Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z dnia 17 lipca 2014 r., sygn. akt I OSK 2832/12, publ. jw.); godziłoby to wszak w stabilność porządku prawnego. Zagadnienie wykładni prawa jest więc uznawane za uchylające się spod kwalifikacji pod przesłankę rażącego naruszenia prawa, bo taki zarzut można postawić tylko zastosowaniu przepisu, którego treść jest niewątpliwie i jednolicie rozumiana (op. cit.).

Zatem w ocenie Sądu zarzucana przez skarżącą kwestia błędnej wykładni art. 4 ustawy nie może uzasadniać stwierdzenia nieważności kontrolowanej w postępowaniu nieważnościowym decyzji.

Sąd nie dopatrzył się również w postępowaniu organów naruszenia przepisów postępowania, tj. naruszenia treści art. 7 k.p.a., art. 12 k.p.a., art. 77§1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i 15 k.p.a. Wyjaśnić należy, że zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 k.p.a. i zawarty w art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego nie oznacza nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez organ materiałów dowodowych, czy też wydania rozstrzygnięcia zgodnego z żądaniem strony. Organy w ocenie Sądu poczyniły niezbędne czynności w celu zgromadzenia akt sprawy . Oznacza to w ocenie Sądu, że organy obu instancji w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzył cały materiał dowodowy, przeprowadzając konieczne czynności wyjaśniające i ustosunkowując się do dokonanych na ich skutek ustaleń a ocena okoliczności sprawy oparta została na całokształcie materiału dowodowego. Zgodnie z wymogiem przepisu art. 107 § 3 k.p.a., zaskarżone decyzje zostały uzasadnione, a strona miała zapewniony w niej czynny udział zgodnie z dyspozycją art. 10 § 1 k.p.a.

Z tych względów, oceniając zaskarżoną decyzję w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych przez skarżącą zarzutów, Sąd uznał, że nie dają one podstaw do postawienia organom orzekającym w niniejszej sprawie zarzutu naruszenia prawa i podważenia legalności zapadłych w sprawie decyzji.

W konsekwencji, na podstawie art. 151 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.