Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1049/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1, art. 216
journal: Dz.U. 2015 poz 1774
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 4 pkt 1-2, pkt 22
journal: Dz.U. 2016 poz 1440
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie: sędzia NSA Rafał Stasikowski sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost – Durchowska (spr.) Protokolant: asystent sędziego Paweł Konicki po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2019 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. B., A. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 23 listopada 2017 r. sygn. akt II SA/Łd 705/17 w sprawie ze skargi B. B. i A. W. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 23 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Łd 705/17 oddalił skargę B. B. i A. W. na decyzję Wojewody [...] z [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Starosta L. decyzją z [...] listopada 2016 r. nr [...], na podstawie art. 136 i nast., art. 216 ust. 1, art. 217 ust. 2 oraz art. 96 ust. 1b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r., poz. 1774 ze. zm. - dalej jako "u.g.n.") orzekł o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, iż przedmiotowa nieruchomość oznaczona obecnie numerem [...]/32 odpowiada działce nr [...] o pow. 0,0155 ha nabytej na rzecz Skarbu Państwa aktem notarialnym z 17 października 1959 r. Starosta wskazał, iż ww. nieruchomość jest w całości zajęta pod pas drogowy ulicy W., co stanowi negatywną przesłankę zwrotu. Z woli ustawodawcy drogi publiczne zostały zaliczone do kategorii rzeczy o ograniczonym obrocie.

Od decyzji organu I instancji odwołania zostały złożone przez Prezydenta Miasta L. oraz B. B.

Wojewoda [...] decyzją z [...] czerwca 2017 r. uchylił decyzję organu I instancji w całości i orzekł o odmowie zwrotu udziału w wysokości 3/4 części w nieruchomości położonej w L przy ul. W., oznaczonej jako działka nr [...]/32 o pow. 0,0155 ha.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał, iż decyzją Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej L. z [...] października 1959 r. zatwierdzono podział nieruchomości położonej w L. przy ul. W. uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...] na działki: nr [...] o pow. 155 m², nr [...] o pow. 2559 m² oraz nr [...] o pow. 2713 m². W orzeczeniu zaznaczono, iż działka nr [...] znajduje się pod ulicą W.

Aktem notarialnym z 17 października 1959 r. Rep. [...] Nr [...] S. W., B. M. i J. N. zrzekli się na rzecz Skarbu Państwa prawa własności działki nr [...]. W treści ww. aktu powołano się na decyzję Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej L. z [...] października 1959 r., w której ww. grunt przeznaczony został pod ulicę.

W ocenie Wojewody [...] zrzeczenie się własności przedmiotowego gruntu nastąpiło w związku z zatwierdzonym przez Prezydium pozwoleniem na podział nieruchomości i należy je zakwalifikować jako formę bezpłatnego odstąpienia nieruchomości, o jakim mowa w art. 13 ust. 1 ustawy o podziale nieruchomości na obszarze miast i niektórych osiedli. W ocenie Wojewody prawidłowo zatem organ I instancji uznał, że w niniejszej sprawie zastosowanie znajdą przepisy u.g.n. dotyczące zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Następnie organ II instancji wskazał postanowienia sądów rejonowych, z których wynika, iż uprawnienie do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 155 m² posiadają: B. B., D. K. oraz A. W.

W przedmiotowej sprawie z wnioskiem o zwrot wystąpiła B. B. w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik A. W.

W piśmie z 21 marca 2017 r. D. K. oświadczyła, że nie przyłącza się do wniosku o zwrot nieruchomości położonej w L. przy ul. W.

Organ II instancji wskazał, że B. B. oraz reprezentowany przez nią A. W., przy braku podania D. K., mogli zatem wystąpić o zwrot przedmiotowej nieruchomości, jednakże zgłoszone żądanie mogło obejmować wyłącznie przysługujący im, jako spadkobiercom byłych współwłaścicieli, udział w nieruchomości. Powoduje to, że przedmiotem niniejszego postępowania nie jest cała wywłaszczona nieruchomość, a jedynie udział wywłaszczony od J. N. (1/2 części), którego spadkobiercą jest B. B. oraz od S. W. (1/4 części), której spadkobiercą jest A. W. Nieprawidłowo zatem Starosta orzekł o odmowie zwrotu całej wywłaszczonej nieruchomości, postępowanie dotyczyło wyłącznie ww. udziałów.

Następnie odwołując się do treści art. 137 ust. 1 i 2 u.g.n., organ odwoławczy stwierdził, że punktem wyjścia do ustalenia, czy w sprawie zaistniała przesłanka zbędności nieruchomości, o której mowa w ww. przepisie, jest precyzyjne ustalenie celu, na jaki nieruchomość została wywłaszczona. Cel wywłaszczenia wynika przede wszystkim z treści decyzji wywłaszczeniowej lub z innych aktów poprzedzających proces wywłaszczenia.

Z decyzji Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej L. z [...] października 1959 r. oraz aktu notarialnego z 17 października 1959 r. Rep. [...] Nr [...] wynika, iż nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] o pow. 155 m² nabyta została z przeznaczeniem pod drogę - ulicę W. Drogowe przeznaczenie ww. terenu wynika także z ogólnego planu zabudowania m. L. zatwierdzonego przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych 28 marca 1935 r. (ogłoszenie Zarządu Miejskiego w L. z [...] kwietnia 1935 r. [...] o zatwierdzeniu planu zabudowania m. L - [...] Dziennik Wojewódzki z [...] kwietnia 1935 r. poz. [...]).

Jak wynika ze zgromadzonej dokumentacji, dawna działka nr [...] o pow. 0,0155 ha odpowiada nieruchomości oznaczonej numerem [...]/32 o pow. 0,0155 ha.

Ww. działka, stanowi część pasa drogowego ulicy W., zagospodarowaną pod chodnik, zieleń przydrożną oraz infrastrukturę techniczną, co w świetle treści art. 4 pkt 1, pkt 2 i pkt 22 ustawy o drogach publicznych oznacza, iż nieruchomość ta stanowi część drogi publicznej. Drogowy charakter ww. nieruchomości potwierdza decyzja Wojewody L. z [...] stycznia 2002 r. nr [...] oraz dokumenty stanowiące podstawę do jej wydania.

Organ odwoławczy wskazał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że cel wywłaszczenia na spornym terenie został zrealizowany, a zatem przedmiotowa nieruchomość nie stała się zbędna w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Wojewoda zaznaczył ponadto, że zgodnie z art. 2a ust. 1 ustawy o drogach publicznych drogi krajowe stanowią własność Skarbu Państwa. W myśl ust. 2, drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy. Oznacza to, iż drogi publiczne wraz z zajętymi pod te drogi gruntami nie mogą stać się własnością innego podmiotu aniżeli Skarb Państwa lub właściwa jednostka samorządu terytorialnego.

W związku ze wskazaniem w odwołaniu przez B. B., że wnosi o przyznanie odszkodowania z uwagi na niemożność "wydania nieruchomości" organ odwoławczy wyjaśnił, iż przepisy prawa nie przewidują ustalenia odszkodowania na rzecz spadkobiercy byłego właściciela wywłaszczonej nieruchomości w przypadku, gdy cel wywłaszczenia został zrealizowany.

Na powyższą decyzję skargę złożyli B. B. i A. W., reprezentowani przez radcę prawnego, zarzucając naruszenie:

a) art. 7 i 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257), dalej "k.p.a.", poprzez błędną ocenę zebranego materiału dowodowego, to jest ustalenie, iż nieruchomość położona w L. przy ul. W., oznaczona jako działka nr [...]/32 jest, częścią pasa drogowego;

b) art. 137 ust. 1 pkt 2 i ust 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy oczywistym jest, iż wystąpiły przestanki wskazane w jego dyspozycji.

Odpowiadając na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Sąd pierwszej instancji, oddalając skargę wskazał, że w rozpoznawanej sprawie organy administracji prawidłowo ustaliły, że aktem notarialnym z 17 października 1959 r. Rep. [...] Nr [...] S. W., B. M. i J. N. zrzekli się na rzecz Skarbu Państwa prawa własności działki nr [...]. W treści ww. aktu powołano się na decyzję Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej L. z [...] października 1959 r., w której ww. grunt przeznaczony został pod ulicę.

Z wnioskiem o zwrot powyższej nieruchomości wystąpiły uprawnione osoby, co spełnia jedną z podstawowych przesłanek zastosowania art. 136 u.g.n.

Wnioskowana do zwrotu nieruchomość jest nieruchomością, do której stosuje się przepisy art. 136 i następne u.g.n., a to w związku z treścią art. 216 ust. 2 u.g.n., zgodnie z którym stosowanie przepisów o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości (rozdziału 6 działu III tej ustawy) rozszerzone jest na przejęcia nieruchomości dokonane w innej drodze, niż na podstawie umowy administracyjnej, o ile zostały dokonane na podstawie wymienionych w tym przepisie aktów prawnych, m.in. art. 5 i 13 ustawy z 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarze miast i niektórych osiedli. Wywody organu w tym zakresie Sąd pierwszej instancji uznał za prawidłowe.

Sąd stwierdził, że również kwestie i przesłanki takie jak: konieczność złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przez współwłaścicieli wywłaszczonej nieruchomości lub ich spadkobierców; stwierdzenie, że w chwili orzekania o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości stanowi ona własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego; precyzyjne określenie celu wywłaszczenia, zostały prawidłowo ustalone przez organ.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że spornym zagadnieniem w sprawie było zaistnienie przesłanki zbędności spornej nieruchomości na cel wywłaszczenia, a dokładnie, czy cel ten został na nieruchomości zrealizowany.

Zdaniem Sądu w kontrolowanej sprawie organy również prawidłowo stwierdziły, że cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości został zrealizowany ponieważ przedmiotowa działka stanowi obecnie część drogi publicznej, zaliczonej do kategorii drogi powiatowej. Oględziny przedmiotowej nieruchomości wykazały, że znajdują się tam chodnik betonowy oraz pas zieleni z pojedynczymi drzewami. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika ponadto, że przez przedmiotowy teren przebiegają: gazociąg, wodociąg, kanalizacja ogólnospławna, linia energetyczna i linia telekomunikacyjna. Definicja legalna drogi została określona w art. 4 pkt 2 ustawy o drogach publicznych. Zgodnie z tym przepisem droga stanowi budowlę wraz z drogowymi obiektami inżynierskimi, urządzeniami i instalacjami, które stanowią całość techniczno-użytkową przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego, zlokalizowana w pasie drogowym. Poza art. 4 pkt 2 ustawy o drogach publicznych pojęcie drogi zostało również zdefiniowane w przepisach ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z art. 2 pkt 1 ww. ustawy droga to wydzielony pas terenu, który składa się z jezdni, pobocza, chodnika, drogi dla pieszych lub drogi dla rowerów, łącznie z torowiskiem pojazdów szynowych znajdującym się w obrębie tego pasa, przeznaczony do ruchu lub postoju pojazdów, ruchu pieszych, jazdy wierzchem lub pędzenia zwierząt. Z kolei zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o drogach publicznych określenie pas drogowy oznacza wydzielony liniami granicznymi grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym są zlokalizowane droga oraz obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą. Zasięg pasa drogowego wyznaczają zatem linie graniczne gruntu, na którym zlokalizowana jest droga i inne obiekty i urządzenia z nią związane. Z art. 4 pkt 22 ustawy o drogach publicznych wynika przy tym, że w granicach pasa drogowego zawiera się również zieleń przydrożna. Pojęcie pasa drogowego jest, więc pojęciem szerszym od pojęcia drogi.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że droga to nie tylko pas drogowy określony jako wydzielony liniami granicznymi grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym są zlokalizowane droga oraz obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą (art. 4 pkt 1 ustawy o drogach publicznych), ale również droga jako budowla w rozumieniu art. 4 pkt 2 cyt. ustawy.

Organ zgromadził niezbędną dokumentację archiwalną, geodezyjną i zdjęciową, dokonał oględzin przedmiotu żądania, a także uzyskał niezbędne wyjaśnienia i stanowiska stosownych jednostek (ZDiT) co pozwoliło na ustalenie zrealizowania inwestycji drogowej, a w szczególności położenia działki nr [...]/32 w pasie drogowym.

Sąd pierwszej instancji podkreślił, że drogi publiczne wraz z zajętymi pod te drogi gruntami nie mogą stać się własnością innego podmiotu aniżeli Skarb Państwa lub właściwa jednostka samorządu terytorialnego, co wskazuje, że i z tego względu żądanie skarżących nie mogło by być uwzględnione. Stosownie bowiem do treści art. 2a ust. 1 ustawy o drogach publicznych drogi krajowe stanowią własność Skarbu Państwa, a z kolei drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy (ust. 2). Jak wynika to ze zgromadzonego materiału dowodowego ul. W. w L. ma status drogi powiatowej (pismo ZDIT z 30 maja 2005 r.).

Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że organy, stosownie do treści art. 7, 77 i 80 k.p.a., zebrały potwierdzający realizację celu wywłaszczenia materiał dowodowy w sposób wyczerpujący, a następnie dokonały jego rzetelnego rozpatrzenia. Dokonane ustalenia stanu faktycznego, stanowiące podstawę podjętego w sprawie rozstrzygnięcia, znalazły również stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. wyraz w uzasadnieniu decyzji. Organ odwoławczy odniósł się również do zarzutów odwołania.

Podsumowując Sąd stwierdził, że organy prowadzące postępowanie zasadnie uznały, że zagospodarowanie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło zgodnie z celem wywłaszczenia i cel ten uprzednio prawidłowo ustaliły, dlatego też podniesiony zarzut naruszenia art. 137 u.g.n. był niezasadny.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wnieśli B. B. i A. W., zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

- naruszenie prawa materialnego przez zastosowanie art. 4 pkt 1, 2 i 22 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, zamiast art. 3 ustawy z dnia 10 grudnia 1920 r. o budowie i utrzymaniu dróg publicznych,

- w konsekwencji zarzucono naruszenie przepisów postępowania:

a. art. 151 p.p.s.a. przez oddalenie skargi, pomimo jej zasadności, poprzez zaakceptowanie w toku kontroli sądowej naruszeń dokonanych przez organy,

b. 145 § 1 p.p.s.a. pkt 1 przez nieuchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia, pomimo zaistnienia ku temu przesłanek.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano m.in., że konkretyzując cel wywłaszczenia zarówno organ jak i Sąd pierwszej instancji oparły się o definicje sformułowane w ustawie z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Tymczasem przepisy te zaczęły obowiązywać kilkadziesiąt lat po wywłaszczeniu poprzedników prawnych skarżących. W niniejszym przypadku, do ustalenia, czy zlokalizowanie na przydrożnej działce zieleni może być potraktowane jako realizacja celu wywłaszczenia, pojęcie drogi winno zostać zdefiniowane w oparciu o przepisy obowiązujące w dniu wywłaszczenia.

Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania lub rozpoznanie skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny i uchylenie orzeczeń organów poprzedzających wydanie zaskarżonego wyroku oraz o zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezydent Miasta L. wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 - dalej jako "p.p.s.a".), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Niezasadne są podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Wskazane przepisy nie mogą bowiem stanowić samodzielnej podstawy skargi kasacyjnej, gdyż błąd w postaci uwzględnienia lub oddalenia skargi sąd pierwszej instancji popełnia w fazie wcześniejszej niż etap orzekania, czyli w fazie kontroli zaskarżonego aktu lub czynności poprzedzającej wydanie orzeczenia. Zatem podstawą skargi kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. mogą być jedynie przepisy regulujące proces dochodzenia do rozstrzygnięcia, a nie przepisy określające samo rozstrzygnięcie.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego, na wstępie należy zauważyć, że żaden z zawartych w tej skardze zarzutów proceduralnych nie wytyka błędu w ustaleniach faktycznych. A skoro tak, to Naczelny Sąd Administracyjny jest zobligowany przyjąć, że stan faktyczny sprawy przedstawia się w taki sposób, jak wynika to z ustaleń zaakceptowanych przez Sąd pierwszej instancji. W konsekwencji, że doszło do zrealizowania celu wywłaszczenia nieruchomości będącej przedmiotem wniosku zwrotowego.

Obecnie nie jest już zatem przedmiotem sporu, że z decyzji Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej L. z [...] października 1959 r. oraz aktu notarialnego z 17 października 1959 r. Rep. [...] Nr [...] wynika, że nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] o pow. 155 m² (obecnie działka nr [...]/32 o pow.155 m²), nabyta została z przeznaczeniem pod drogę - ulicę W. Drogowe przeznaczenie wyżej wskazanej działki wynika z ogólnego planu zabudowania m. L. zatwierdzonego przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych 28 marca 1935 r. (ogłoszenie Zarządu Miejskiego w L. z [...] kwietnia 1935 r. [...] o zatwierdzeniu planu zabudowania m. L. - [...] Dziennik Wojewódzki z [...] kwietnia 1935 r. poz. [...]), a także decyzji Wojewody L. z [...] stycznia 2002 r. nr [...] oraz dokumentów stanowiących podstawę do jej wydania. Ponadto ulica W. została wybudowana w 1961 r. (pisma zarządu Dróg i Transportu z 21 marca 2017 r.).

Wskazać należy, że w orzecznictwie sadów administracyjnych od dawna utrwalony i jednolity jest pogląd, że zrealizowanie na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot inwestycji celu publicznego w postaci drogi publicznej stanowi przeszkodę do realizacji roszczenia o zwrot, o którym mowa w art. 136 ust. 3 u.g.n. Zgodnie bowiem z art. 2 u.g.n., ustawa nie narusza innych ustaw w zakresie gospodarki nieruchomościami. Zatem ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2018 poz. 2068 ze zm. – dalej jako "u.d.p.") będzie miała pierwszeństwo w stosowaniu. W myśl zaś art. 2a u.d.p., drogi krajowe stanowią własność Skarbu Państwa, a drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność samorządu województwa, powiatu lub gminy. Dlatego jedyna dopuszczalna forma obrotu nieruchomościami zajętymi pod drogi publiczne może polegać na przeniesieniu własności pomiędzy podmiotami wymienionymi w art. 2a u.d.p., wyłącznie w razie zmiany przynależności drogi publicznej do określonej kategorii. Regulacja ta w konsekwencji wyklucza możliwość zwrotu nieruchomości prowadzącego do nabycia jej własności przez osobę fizyczną.

W rozpoznawanej sprawie nie ma znaczenia prawnego okoliczność, jak definiowała pojęcie drogi lub pasa drogowego ustawa z dnia 10 grudnia 1920 r. o budowie i utrzymaniu dróg publicznych, gdyż istotny jest tylko fakt fizycznego i prawnego zajęcia danej nieruchomości pod drogę publiczną w dniu orzekania. Podzielić należy pogląd wyrażany w orzecznictwie i doktrynie, że zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną oznacza co do zasady urządzenie na niej drogi zaliczanej do odpowiedniej kategorii dróg publicznych, przy czym przez określenie to należy rozumieć zajęty pas gruntu w ramach linii rozgraniczających drogę obejmujący zarówno jezdnie, jak i chodniki, ścieżki rowerowe, miejsca postojowe i parkingi, zieleń przydrożną, a także usytuowane na nim obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu. Słowem chodzi tu o usytuowanie na nieruchomości pasa drogowego lub jego części.

Z niezakwestionowanego skutecznie przez skarżących kasacyjnie stanu faktycznego wynika, że aktualnie nieruchomość będąca przedmiotem żądania zwrotu, stanowi część pasa drogowego, drogi powiatowej, ulicy W., zagospodarowaną pod chodnik, zieleń przydrożną oraz infrastrukturę techniczną (oględziny z 16 czerwca 2016 r.). Dlatego prawidłowo stwierdziły organy i Sąd pierwszej instancji, iż zwrot żądanej nieruchomości nie może nastąpić również z tego powodu, że zrealizowano na niej drogę publiczną.

Stąd jako pozbawiony podstaw należało uznać również zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów art. 4 pkt 1, 2 i 22 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga kasacyjna jest niezasadna i dlatego na podstawie art.184 p.p.s.a została oddalona.