Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 3032/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 155
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) WSA Tomasz Wykowski Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2015 r. sprawy ze skargi G. Ł. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

I SA/Wa 3032/14

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z [...] r. nr [...] Minister Skarbu Państwa, po rozpatrzeniu odwołania G. Ł. od decyzji Wojewody [...] z [...] r., nr [...] orzekającej o odmowie zmiany lub uchylenia, w trybie art. 155 kpa, ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta L. z [...] r. nr [...] potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez S. K. - w części dotyczącej wartości pozostawionej nieruchomości- utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...]r.

W uzasadnieniu Minister wskazał, że Prezydent Miasta L. decyzją z [...] r. nr [...] potwierdził, że G. Ł. przysługuje prawo do realizacji uprawnień wynikających z art. 212 ustawy z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741 z późn. zm.). W związku z niezłożeniem odwołania od decyzji, stała się ona ostateczna. Zgodnie z operatem szacunkowym sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego wartość pozostawionego mienia została ustalona na kwotę [...] zł.

Organ wyjaśnił, że wnioskiem z [...] r. strona, zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy z 8 lipca 2005r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.), wystąpiła o ujawnienie wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty. Wojewoda [...] dokonał adnotacji na decyzji Prezydenta Miasta L. o wysokości rekompensaty równej 20 % wartości nieruchomości pozostawionej, nie dokonując waloryzacji. Następnie dane dotyczące decyzji potwierdzającej prawo G. Ł. do rekompensaty zostały zamieszczone w Systemie Informatycznym Rejestrów (SIR) i w [...] r. zostały przekazane do rejestru centralnego pod poz. [...].

G. Ł. złożyła [...] r. wniosek o zmianę - w trybie art. 155 kpa- decyzji Prezydenta Miasta L. z [...] r. W uzasadnieniu podniosła, że wycena nieruchomości powinna zostać oparta na podstawie przepisów ustawy z 8 lipca 2005r., ponieważ ustalona w punkcie 3 decyzji Prezydenta Miasta L. wartość nieruchomości pozostawionej została dokonana na podstawie nieobowiązujących już przepisów. Strona podniosła również, że ponowna wycena nieruchomości pozostawionej będzie dla niej korzystniejsza. Wskazała jednocześnie, iż dotychczas nie zrealizowała prawa do rekompensaty.

Wojewoda [...] decyzją z [...] r., nr [...], odmówił zmiany lub uchylenia decyzji Prezydenta Miasta L. z [...] r., w części dotyczącej wartości nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami RP. Minister Skarbu Państwa decyzją z [...] r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] r. Wyrokiem z 13 stycznia 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1453/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 7 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 1791/12 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 stycznia 2012 r., decyzję Ministra Skarbu Państwa z [...] r. oraz decyzję Wojewody [...] z [...] r. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że art. 20 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej jest przepisem szczególnym, pozwalającym na stosowanie procedury przewidzianej art. 155 kpa do decyzji czy zaświadczeń potwierdzających prawo do rekompensaty, wydanych na podstawie poprzednich regulacji.

Rozpoznając ponownie sprawę Wojewoda [...] decyzją z [...] r. nr [...] orzekł o odmowie zmiany lub uchylenia, w trybie art. 155 kpa, ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta L. z [...] r., potwierdzającej G. Ł. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez S. K. Organ w uzasadnieniu decyzji wskazał, iż w sprawie nie został naruszony słuszny interes strony.

Odwołanie od decyzji Wojewody Lubelskiego złożyła G. Ł.

Minister Skarbu Państwa rozpoznając sprawę podniósł, że na podstawie art. 20 ustawy do postępowań zakończonych wydaniem decyzji lub zaświadczeń potwierdzających prawo do rekompensaty stosuje się art. 145, art. 145a, art. 146 § 2. art. 147-152, art. 154 § 2, art. 155-159 oraz art. 161-163 kpa, z tym że w przypadku zaświadczeń przepisy te stosuje się odpowiednio. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 155 kpa decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.

Decyzja wydawana w tym trybie ma charakter uznaniowy, zatem uchylenie lub zmiana ostatecznej decyzji pozostawione jest uznaniu organu administracyjnego. Oznacza to, iż organ administracji nie jest zobowiązany do zmiany decyzji na żądanie strony, a jedynie fakultatywnie po spełnieniu pozostałych przesłanek określonych w art. 155 kpa może podjąć decyzję o zmianie ostatecznej decyzji administracyjnej. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 155 kpa nie może zmierzać do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem.

Minister podniósł, że zgodnie z treścią art. 20 ustawy z 8 lipca 2005 r. wolą ustawodawcy było zachowanie co do zasady mocy prawnej decyzji i zaświadczeń wydanych w poprzednio obowiązujących stanach prawnych. Zgodnie bowiem z treścią art. 27 ustawy na podstawie przepisów tej ustawy właściwy organ prowadzi jedynie postępowania w sprawach potwierdzenia prawa do rekompensaty wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (czyli przed dniem 7 października 2005 r.). Odstępstwo od zasady nieretroakcji może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy przemawiają za tym ważne względy (np. wzgląd na zaufanie obywateli do państwa, bezpieczeństwo i pewność obrotu, stabilność stosunków regulowanych przez prawo, praw nabytych itd.) i gdy wynika to wyraźnie z brzmienia konkretnej ustawy.

Żaden z przepisów ustawy z 8 lipca 2005 r. nie daje podstaw do uznania, te korzystniejsze zdaniem strony przepisy nowej ustawy mogą być podstawą zastosowania trybu z art. 155 kpa.

W ocenie organu II instancji niewątpliwym jest fakt, iż potencjalne uwzględnienie wniosku strony spowodowałoby nieuzasadnione zróżnicowanie sytuacji osób, które pod rządami dawnych ustaw uzyskały potwierdzenie prawa do rekompensaty. Samo subiektywne poczucie krzywdy, wobec organu administracji lub ustawodawcy, który w odczuciu skarżącej zmienił istniejący stan prawny na bardziej, pod względem finansowym, korzystny dla osób uprawnionych, nie może być traktowane jako słuszny interes strony w rozumieniu przepisu art. 155 kpa, tym samym nie stanowi przesłanki wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej.

Minister uznał, że w sprawie nie zaistniała przesłanka interesu społecznego lub słusznego interesu strony, które są niezbędne do zastosowania art. 155 kpa.

Organ wyjaśnił, że sytuacja osób posiadających zaświadczenia lub decyzje potwierdzające prawo do rekompensaty, które nie zrealizowały swojego prawa została unormowana w art. 7 ust. 3 ustawy z 8 lipca 2005 r. W przepisie tym ustawodawca przewidział sytuację, która wystąpiła w niniejszej sprawie. Przepis ten pozwala w pełni na respektowanie decyzji wydanych na podstawie poprzednio obowiązujących regulacji, tj. ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz rozporządzenia Rady Ministrów z 13 stycznia 1998 r. w sprawie sposobu zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych za granicą na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości lub opłat za użytkowanie wieczyste oraz sposobu ustalenia tych wartości oraz reguluje sposób rozpatrywania tego rodzaju spraw. Zgodnie z art. 7 ust. 4 ustawy z 8 lipca 2005 r. na decyzji łub zaświadczeniu, o którym mowa w ust. 3, wojewoda zamieszcza adnotację o wybranej formie realizacji prawa do rekompensaty oraz wysokości rekompensaty, określonej zgodnie z art. 13.

Stosownie natomiast do art. 17 ust. 5 ustawy z 8 lipca 2005 r., B. G. K. wypłacając świadczenie pieniężne dokonuje waloryzacji, zgodnie z art. 5 ustawy z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, na dzień realizacji prawa do rekompensaty.

Minister podkreślił, że wolą ustawodawcy było zachowanie trwałości ostatecznych decyzji (zaświadczeń) potwierdzających stronom prawo do rekompensaty za nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Możliwość wzruszania ostatecznych decyzji (zaświadczeń) administracyjnych po każdej zmianie przepisów prawa materialnego na których się opierają, tylko dlatego, że niektóre z tych przepisów są korzystniejsze dla stron postępowania, byłoby sprzeczne z jedną z podstawowych zasad ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego, tj. zasadą trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych zawartą w art. 16 kpa, której naruszenie byłoby niezgodne z interesem społecznym. Zatem zmiana przedmiotowej decyzji godziłaby w interes społeczny poprzez naruszenie zasady trwałości decyzji administracyjnych (art. 16 kpa) oraz nieuzasadnione zróżnicowanie sytuacji osób, które pod rządami dawnych ustaw uzyskały potwierdzenie prawa do rekompensaty i zrealizowały je zgodnie z art. 7 ust. 3 oraz art. 17 ust. 5 ustawy z 8 lipca 2005r., a osób, które wystąpiły o zmianę ostatecznych zaświadczeń i decyzji na podstawie art. 155 kpa. Zmiana decyzji w sposób, w jaki wnioskuje strona, mogłaby w rezultacie prowadzić do niekończących się postępowań. W przypadku wzrostu wartości cen nieruchomości strony mogłyby przedkładać nowe operaty szacunkowe określające wartość nieruchomości pozostawionych i wnosić o zmianę decyzji lub zaświadczeń w trybie art. 155 kpa. Takie postępowanie, zdaniem organu, byłoby sprzeczne z podstawowym założeniem i celem ustawy z 8 lipca 2005 r., którym jest zakończenie procesu przyznawania rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami państwa polskiego. Możliwość zmiany jedynie wartości nieruchomości ustalonych decyzją lub zaświadczeniem wydanych na podstawie odrębnych przepisów, a także decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z 8 lipca 2005 r. przez ponowną wycenę tych nieruchomości doprowadziłaby do sytuacji naruszenia stabilności prawa i wydanych na jego podstawie decyzji, gdyż w każdym czasie strona postępowania monitorując wzrost cen nieruchomości mogłaby żądać zmiany decyzji w części ustalenia wysokości rekompensaty. Takie działanie należy uznać za sprzeczne z interesem społecznym. Ponadto ustawa z 8 lipca 2005 r. nie zabraniała osobom posiadającym zaświadczenie lub decyzję wydaną na podstawie uprzednio obowiązujących przepisów o wystąpienie z wnioskiem na podstawie art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Jeżeli więc strona uważała, iż nowo obowiązujące przepisy będą dla niej korzystniejsze pod względem ustalenia wysokości prawa do rekompensaty powinna była złożyć wniosek zgodnie z ustawą z [...] r.

Podsumowując Minister uznał, że w przedmiotowej sprawie nie stwierdzono istnienia przesłanki interesu społecznego lub słusznego interesu strony, które są niezbędne do zastosowania trybu z art. 155 kpa.

Na decyzję Ministra Skarbu Państwa z [...] r. skargę wniosła G. Ł. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj.:

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 kpa, poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie, a ponadto bezpodstawne przyjęcie, że zmiana decyzji doprowadziłaby do sytuacji, w której skarżąca zostałaby potraktowana w sposób szczególny oraz że możliwość zmiany wartości nieruchomości poprzez ponowną ich wycenę doprowadziłaby do wydania rozstrzygnięcia precedensowego, otwierającego drogę do wystąpienia z wnioskiem dla innych potencjalnych wnioskodawców (w analogicznych stanach faktycznych);

- art. 155 kpa w zw. z art. 16 kpa, przez błędną wykładnię i bezpodstawne przyjęcie, że

za zmianą kwestionowanej decyzji nie przemawia interes społeczny ani interes strony, że przeszkodą w uznaniu interesu strony za słuszny (czyli podlegający ochronie) jest jego kolizja z interesem społecznym oraz że zachodzi kolizja pomiędzy interesem strony oraz zasadą trwałości decyzji administracyjnych oraz zasadą stabilności prawa, zasadnym zaś pozostaje rozstrzygnięcie jej na niekorzyść skarżącej.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji

W uzasadnieniu skargi powołała się na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z 7 lutego 2014r. w przedmiotowej sprawie, sygn. akt: I OSK 1791/12.

Skarżąca podniosła, że zmiana decyzji nie będzie obejmowała zagadnień nowych. Nie ulegnie bowiem zmianie sposób ustalenia wartości mienia co do zasady, a jedynie nastąpi ograniczające się do czynności technicznej przeliczenia tej wysokości w oparciu o "nowy współczynnik". Powyższe jest uzasadnione również tym, że organ właściwy do wykonania decyzji i tak będzie musiał pośrednio ingerować w jej treść poprzez ograniczenie jej mocy wiążącej jedynie do 20 % wartości pozostawionej nieruchomości. Nie do zaakceptowania, w ocenie skarżącej, pozostaje argumentacja organu, że zmiana decyzji w sposób, w jaki wnioskuje strona, mogłaby w rezultacie prowadzić do niekończących się postępowań. Zdaniem skarżącej organ nie przedstawił żadnych konkretnych okoliczności, które usprawiedliwiałby rozstrzygnięcie kolizji interesu indywidualnego z interesem społecznym oraz zasadą stabilności prawa oraz decyzji administracyjnych na niekorzyść skarżącej.

Skarżąca zarzuciła, że organ analizując przesłanki z art. 155 kpa skupił się tylko i wyłącznie na kwestii interesu strony, nie badając istnienia innych przesłanek.

Skarżąca podniosła, że nie powinno się zapominać o celu, jaki przyświecał ustawodawcy uchwalającemu ustawę. Zabużanie są szczególnie pokrzywdzoną grupą, która wobec utraty mienia będącego z reguły dorobkiem ich całego życia, czasem kilku pokoleń, po wielu latach otrzymali możliwość uzyskania i zadośćuczynienia pieniężnego. Rekompensata ta, jakkolwiek stanowi potwierdzenie uznania roszczeń Zabużan za słuszne, to ma jedynie charakter częściowego wyrównania doznanego uszczerbku majątkowego. W przypadku wypłaty pieniężnej zwrotowi podlega równowartość 20 % utraconego majątku. Nie przewidziana została żadna rekompensata za brak możności korzystania z nieruchomości oraz uzyskiwania pożytków. W tym stanie rzeczy odmawianie ustalenia aktualnej wartości będącej podstawą wypłaty rekompensaty nie służy budowaniu zaufania obywatela do państwa i prawa.

Skarżąca nie zgodziła się z twierdzeniem, że słuszny interes osoby uprawnionej do rekompensaty zapewnia możliwość waloryzacji świadczenia o wskaźnik zmian cen nieruchomości ogłaszany przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego - art. 17 ust. 5 ustawy. Powszechnie znanym faktem jest niespotykany wręcz wzrost cen nieruchomości, który miał miejsce w latach 2005 - 2007. Wzrost ten zaistniał po dacie wydania decyzji. Wskaźnik zmian cen nieruchomości do dzisiaj nie został opublikowany. W tej sytuacji w praktyce stosuje się przepis art. 227 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który stanowi, że do czasu ogłoszenia przez prezesa GUS wskaźników zmian cen nieruchomości waloryzacji dokonuje się przy zastosowaniu wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych, którego wielkość nie odzwierciedla w najmniejszym choćby stopniu wzrostu cen nieruchomości, który miał miejsce w Polsce w przywołanym powyżej okresie. Nadto, jak wynika z art. 5 ustawy z 21 sierpnia 1997r. intencją ustawodawcy było dopuszczenie stosowania wskaźnika inflacyjnego chwilowo, krótkookresowo, jedynie do czasu powstania wskaźnika właściwego dla nieruchomości, który nie powstał do dziś. Stosowanie wskaźnika, w zamyśle ustawodawcy tymczasowego przez cały czas trwania postępowań w sprawach rekompensat zabużańskich z pewnością nie było intencją legislatora.

W ocenie skarżącej odmowa zmiany lub uchylenia prawomocnej decyzji w niniejszej sprawie jest przejawem rażąco nierównego traktowania obywateli przez podmioty stosujące prawo i stanowi naruszenie art. 32 ust. 1 Konstytucji (zasada równości). W efekcie nieogłoszenia wskaźnika zmiany cen nieruchomości osoby znajdujące się w takiej samej sytuacji faktycznej i prawnej będą traktowane w sposób odmienny. Osoba taka jak skarżąca, która uzyskała potwierdzenie swoich uprawnień w [...] r., otrzyma kwotę dużo mniejszą od osoby, która za hipotetycznie identyczną nieruchomość uzyskała prawo do rekompensaty taki w [...] r. Jej rekompensata zostanie bowiem policzona na podstawie wartości nieruchomości z [...] r., drugiej zaś osobie - na podstawie wartości nieruchomości z [...] r., w obu przypadkach z waloryzacją do dnia wypłaty o wskaźnik inflacyjny.

Skarżąca wskazała, że wieloletnie nieokreślanie wskaźników zmian cen nieruchomości może być podstawą roszczeń odszkodowawczych z tytułu tzw. zaniechania legislacyjnego. Tym samym w stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy można doszukać się także interesu społecznego przemawiającego za uwzględnieniem wniosku o zmianę lub uchylenie prawomocnej decyzji, bowiem skutki tego zaniechania w postaci należnych odszkodowań ponieść by musiał Skarb Państwa.

Słusznym interesem strony jest przede wszystkim dążenie do uzyskania pełnej rekompensaty za utracone mienie, na równych prawach z innymi obywatelami aktualnie uzyskującymi rekompensatę. Interes ten w żadnym wypadku nie jest sprzeczny z interesem społecznym, a w ocenie skarżącej, wręcz z interesem tym współgra. Ustawodawca zdecydował o przyznaniu rekompensaty wszystkim obywatelom, których nieruchomości położone były na terenie województwa wołyńskiego zmieniając punkt odniesienia dla wyceny ich wartości, dający również wyższą wartość rekompensaty. W konsekwencji sprzecznym z ratio legis ustawy jest obciążanie negatywnymi - w wymiarze finansowym - konsekwencjami obywatela, który był bardziej zapobiegliwy i staranny w swym działaniu i który uzyskał potwierdzenie swych uprawnień na podstawie uprzednio obowiązującej ustawy.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 155 kpa decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.

Podnieść należy, że ustawa z 8 lipca 2005 r. ma za zadanie doprowadzenie do zakończenia procesu rozliczeń z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Przepisy tej ustawy mają zastosowanie nie tylko do spraw nowych, lecz także już zakończonych ostatecznie. Zawarte w niej zasady realizacji prawa do rekompensaty odnoszą się również do sytuacji, w których osoba posiadająca zaświadczenie lub decyzję potwierdzającą prawo do rekompensaty, wydane na podstawie wcześniej obowiązujących w tej materii przepisów, nie zrealizowała prawa do rekompensaty albo zrealizowała je w części.

We wszystkich tych przypadkach realizacja prawa do rekompensaty następuje w formach określonych w art. 13 ustawy i w każdym przypadku zaliczenie wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej dokonuje się w wysokości równej 20 % wartości tych nieruchomości.

Wobec czego przyznane skarżącej decyzją z [...] r. uprawnienie do zaliczenia wartości pozostawionych nieruchomości, zrealizowane być może wyłącznie zgodnie z zasadami określonymi w ustawie z 8 lipca 2005 r.

Skoro ustawą tą wprowadzono zmiany w sposobie ustalania wartości pozostawionych nieruchomości, to skarżąca, która z przyczyn od siebie niezależnych, dotychczas w żaden sposób nie zrealizowała przysługującego jej uprawnienia, nie może być pozbawiona możliwości skorzystania z nowej regulacji.

Jeżeli przepis szczególny nie tylko nie sprzeciwia się zmianie decyzji, ale wskazuje na taką możliwość, to organ obowiązany był ustalić przesłanki określone w art. 155 kpa. Organy wprawdzie dokonały oceny tych przesłanek, jednakże z tą oceną nie sposób się zgodzić.

Nie można podzielić stanowiska organów, że zmiana decyzji, gdy jest ona pozbawiona wad prawnych, naruszałoby zasadę równego traktowania podmiotów znajdujących się w takiej samej lub podobnej sytuacji faktycznej lub prawnej, posiadających decyzję potwierdzającą prawo do rekompensaty, a wydaną na podstawie wcześniejszych przepisów. Skoro przepis art. 20 ustawy przewiduje możliwość zmiany decyzji, to każda osoba, która nie zrealizowała prawa może z takim wnioskiem wystąpić. Art. 155 kpa wymaga, by przepisy szczególne nie sprzeciwiały się uchyleniu lub zmianie decyzji. Powołany art. 20 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty wskazuje w sposób niebudzący wątpliwości, że ustawodawca przyjął możliwość zastosowania w tych sprawach m.in. art. 155 kpa.

Bez znaczenia dla sytuacji prawnej skarżącej, jaka zaistniała po wejściu w życie ustawy z 8 lipca 2005 r., jest okoliczność, że realizacja prawa do rekompensaty na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów mogła nastąpić w pełnej wysokości, skoro przyznane skarżącej decyzją Prezydenta Miasta L. z [...] r. uprawnienie do zaliczenia wartości pozostawionych nieruchomości zrealizowane być może wyłącznie w oparciu o zasady określone w ustawie z 8 lipca 2005 r., a więc do wysokości 20 %. Taki stan rzeczy przemawia za dopuszczalnością częściowej tylko zmiany- w trybie art. 155 kpa- pierwotnej decyzji poprzez ustalenie w oparciu o nową ustawę wartości pozostawionego mienia. Stanowisko takie zostało zaprezentowane w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 23 czerwca 2009 r. w sprawie I OSK 900/08 (lex 563306) i z 20 czerwca 2008 r. w sprawie I OSK 999/07 (lex 495956), które Sąd podziela.

Należy zgodzić się ze skarżącą, że od [...] r. do [...] r., tj. złożenia wniosku o zmianę decyzji oraz do daty orzekania przez organy nastąpił znaczny wzrost wartości nieruchomości. Wobec tego osoba uprawniona do rekompensaty, która z przyczyn od siebie niezależnych i niezawinionych od [...] r. nie zrealizowała tego prawa, realizując je obecnie w wysokości 20 % wartości nieruchomości ustalonej na podstawie operatu z [...] r. (a więc także wg cen z tamtego okresu), jest w zdecydowanie gorszej sytuacji niż osoby, którym prawo to zostało ustalone po dacie złożenia przez skarżącą wniosku o zmianę decyzji lub później. Jest ona również w zdecydowanie gorszej sytuacji niż osoby które zrealizowały prawo w pełnej wysokości na podstawie decyzji wydanych w oparciu o wcześniejsze przepisy. Nie do przyjęcia jest stanowisko organu, że wniosek skarżącej jest sprzeczny z interesem społecznym, gdyż może to wywołać lawinę wniosków o zmianę wcześniej wydanych decyzji. Pogląd taki sprzeczny jest z ratio legis przepisu art. 20 ustawy. Ustawodawca uwzględnił fakt, że zdecydowana większość wydanych decyzji nie była przez wiele lat wykonywana. Ponadto zarówno interes społeczny, jak i interes indywidualny przemawiają za tym, aby osoba uprawniona do rekompensaty, która i tak może otrzymać ją w kwocie równej 20 % jej wartości, miała ustaloną wartość pozostawionego mienia w sposób odpowiadający jej faktycznej wartości, a nie na podstawie wyceny sprzed ponad 10 lat, kiedy powszechnie wiadomo, że ceny były znacznie niższe. Jest to szczególnie istotne w sytuacji, gdy rekompensata ta nie może obejmować doznanego uszczerbku w całości, lecz w 20 %. Kwestia ilości wniosków o zmianę decyzji jakie ewentualnie mogą być złożone przez inne osoby do organu nie ma dla sprawy żądnego znaczenia. To z przyczyn niezależnych od osób uprawnionych przeważająca liczba wydanych decyzji nie była przez wiele lat wykonywana. Nie sposób też przyjąć za organem, że wniosek skarżącej jest podyktowany subiektywnym poczuciem krzywdy, skoro skarżąca powołuje się na konkretne przepisy prawa, a dotychczas nie miała możliwości z rekompensaty skorzystać.

Nie można podzielić stanowiska organu, że strona w stosunku do której wydana została na podstawie poprzednich regulacji decyzja ustalająca prawo do rekompensaty może wystąpić z ponownym wnioskiem o wydanie decyzji na zasadzie obowiązujących przepisów, a nie o zmianę decyzji w trybie art. 155 kpa. Otóż takiemu rozwiązaniu stoi na przeszkodzie wcześniejsza ostateczna decyzja ustalająca prawo do rekompensaty i ustanowiona w art. 16 kpa ogólna zasada trwałości decyzji administracyjnych (por. wyrok NSA z 23 VI 2009 r., I OSK 900/08).

Nie można też zgodzić się ze stanowiskiem organów, że interes społeczny przemawia za pozostawieniem w obrocie prawnym nie zmienionej decyzji i skorzystaniem przez skarżącą z waloryzacji świadczenia. Wskazać należy, że jeżeli ustawodawca wprost przewidział w art. 20 powołanej ustawy, możliwość zmiany decyzji, a także unormował kwestię waloryzacji (art. 17 ust. 5 ustawy), to oznacza, że są to dwie odrębne instytucje, przy czym waloryzacja następuje na etapie wypłaty świadczenia pieniężnego od kwoty wskazanej w decyzji lub zaświadczeniu. Istota wniosku złożonego przez skarżącą sprowadza się do zmiany kwoty rekompensaty z uwagi na jej nieaktualność spowodowaną upływem czasu.

Wbrew stanowisku organu, zmiana decyzji na podstawie art. 20 ustawy w zw. z art. 155 kpa nie zmierza do ponownego rozpoznania sprawy. Skarżąca nie domaga się bowiem ustalenia rekompensaty za jeszcze inne mienie będące własnością S. K., ustalenia innych jego składników, innego właściciela czy określenia innej osoby uprawnionej. Domaga się zmiany decyzji w punkcie dotyczącym wartości ustalonego mienia. Wniosek skarżącej nie prowadzi więc do ponownego rozpoznania sprawy w jej całokształcie.

Odnośnie stanowiska organu o braku podstaw do przyjęcia, że przepisy ustawy z 2005 r. są korzystniejsze dla skarżącej, to wskazać należy, że stanowisko to nie zwiera żadnego uzasadnienia. Wniosek skarżącej złożony w trybie art. 155 kpa dotyczy zmiany decyzji w pkt 3 poprzez ponowną wycenę pozostawionego mienia, gdyż od 2002 r. nastąpiła istotny wzrost cen nieruchomości. Należy wskazać, że zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. wartość rynkową nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej określa się na podstawie nieruchomości podobnych, położonych na obszarze porównywalnych rynków lokalnych funkcjonujących obecnie w Rzeczypospolitej Polskiej. Przy określaniu wartości nieruchomości uwzględnia się przeciętne ceny transakcyjne uzyskane za nieruchomości podobne, zbywane w miejscowości o zbliżonej liczbie mieszkańców, porównywalnym stopniu urbanizacji i charakterze administracyjnym do miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona, położonej na obszarze województwa lub miasta wydzielonego, o którym mowa w ust. 2, z uwzględnieniem współczynników określających różnice w poziomie rozwoju gospodarczego tych województw lub miast w okresie przed 1939 r., z zastrzeżeniem ust. 4. Z kolei zgodnie z ust. 2 pkt 4 za porównywalne województwa i miasta wydzielone, z uwzględnieniem współczynników, o których mowa w ust. 1, uznaje się w przypadku województwa wołyńskiego – województwo lubelskie ze współczynnikiem 0,84 i województwo świętokrzyskie ze współczynnikiem 1,02. Natomiast w dacie wydania decyzji z 2 lipca 2002 r. obowiązujące wówczas rozporządzenie Rady Ministrów z 13 stycznia 1998 r. w sprawie sposobu zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza granicą na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości lub opłat za użytkowanie wieczyste oraz sposobu ustalania wartości tych nieruchomości (Dz. U. Nr 9, poz. 32) – w załączniku stanowiącym wykaz porównywalnych województw określał wprawdzie dla województwa [...] współczynnik 0,85, przy czym województwo to było porównywalnie jedynie do województwa lubelskiego. Już chociażby z tych przyczyn nie sposób zgodzić się z organem, że przepisy ustawy z 2005 r. nie są korzystniejsze dla skarżącej.

Chybione jest także stanowisko organów, że wniosek skarżącej pozostaje w kolizji z zasadą trwałości decyzji administracyjnych wyrażonej w art. 16 kpa, skoro ustawodawca wprost w art. 20 ustawy przewidział możliwość zmiany decyzji na postawie art. 155 kpa.

Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, z mocy art. 145 § 1 pkt 1 a) i c) oraz art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni stanowisko przedstawione w niniejszym uzasadnieniu.