Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 58/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 19 par. 1, par. 2,  art. 22 par. 2, par. 3.
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.), Sędzia WSA Wojciech Organiściak, Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi A S.A. w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., dalej SKO lub Kolegium, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. 2013. 267), art. 17 § 1, art. 18, art. 33 pkt 1 i 9, art. 34 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. 2012. 1015 z późn. zm.), dalej ustawa egzekucyjna, po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez A Spółka akcyjna z siedzibą w K. (dalej Spółka lub zobowiązana) na postanowienie Prezydenta Miasta M. z dnia [...] roku (znak: [...]), uzupełnione i sprostowane postanowieniem tego organu administracji publicznej z dnia [...] (znak: [...]), uznające za niezasadne zarzuty zobowiązanej w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnych obowiązków zapłaty zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za rok 2007 z tytułu poszczególnych rat tego podatku od stycznia do grudnia wraz z odsetkami, wszczętych na podstawie tytułów wykonawczych sporządzonych przez tego wierzyciela w dniu [...] nr [...], [...] oraz [...]:

1) przez niewłaściwy organ egzekucyjny,

2) nieistnienia egzekwowanego obowiązku w części dotyczącej odsetek od tych zaległości podatkowych za okres od dnia wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie określenia jej zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2007 do dnia doręczenia jej kończącej to postępowanie decyzji organu podatkowego,

postanowiło

1) uchylić zaskarżone postanowienie w części dotyczącej uznania za niezasadny zarzut zobowiązanej nieistnienia egzekwowanego obowiązku w zakresie dotyczącym odsetek od zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za rok 2007 z tytułu poszczególnych rat tego podatku od stycznia do grudnia za okres od dnia wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie określenia tego zobowiązania do dnia doręczenia jej kończącej to postępowanie decyzji organu podatkowego - i zarzut ten uznać za zasadny,

2) utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy w pozostałej części.

Uzasadniając rozstrzygnięcie Kolegium podniosło, że w dniu [...] Prezydent Miasta M. sporządził trzy tytuły wykonawcze nr: [...],[...] oraz [...], żądając wszczęcia wobec A S.A. z siedzibą w K. egzekucji administracyjnych obowiązku zapłaty zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za rok 2007 z tytułu każdej z rat tego podatku wraz z odsetkami. Tytuły te zostały doręczone zobowiązanej w dniu 20 grudnia 2012 r., zaś pismem z dnia 27 grudnia 2012 r. zobowiązana wniosła zarzuty prowadzenia tych egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny oraz nieistnienia egzekwowanego obowiązku w części dotyczącej odsetek od tych zaległości podatkowych za okres od dnia wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie określenia jej zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2007 do dnia doręczenia kończącej to postępowanie decyzji organu podatkowego. Zobowiązana wyjaśniła, że w jej ocenie organem egzekucyjnym jest Prezydent Miasta M., albowiem kompetencja Naczelnika [...][...] Urzędu Skarbowego w S. przeszła z dniem 1 stycznia 1999 r. na ten organ jednostki samorządu terytorialnego. Ponadto od daty wszczęcia postępowania podatkowego do dnia doręczenia kończącej je decyzji upłynęły ponad 3 miesiące, dlatego ze względu na art. 54 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2012 roku, poz. 749 z późn. zm.) nie należało naliczać odsetek za ten okres. Zaskarżonym zażaleniem postanowieniem Prezydent Miasta M. uznał te zarzuty za nieuzasadnione, wyjaśniając, że zgodnie z art. 19 § 2 ustawy egzekucyjnej przysługuje mu kompetencja ogólna organu egzekucyjnego w egzekucji obowiązków pieniężnych, ale ze względu na art. 22 § 2 tej ustawy może realizować ją tylko w stosunku do zobowiązanych, którzy na obszarze tej gminy mają siedzibę. Siedzibą zobowiązanej jest miasto K., dlatego z mocy art. 19 § 1 ustawy egzekucyjnej w związku z art. 5 ust. 9b ustawy z dnia 21 czerwca 1996 roku o urzędach i izbach skarbowych (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r., nr 121, poz. 1267 z późn. zm.) oraz przepisami rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych (Dz. U. Nr 209, poz. 2027 z późn. zm.) właściwym w sprawie organem egzekucyjnym jest Naczelnik [...][...] Urzędu Skarbowego w S. Gdy zaś idzie o zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku w części dotyczącej odsetek od zaległości wierzyciel wyjaśnił, że w toku postępowania wyjaśniającego organ podatkowy dokonywał czynności procesowych, które były konieczne dla rozstrzygnięcia sprawy co do istoty, jednakże czas niezbędny na ich dokonanie spowodował opóźnienie w wydaniu decyzji, które powstało z przyczyn od niego niezależnych.

Przy rozpoznaniu zażalenia SKO powołało się na przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w brzmieniu właściwym dla rozstrzyganej sprawy, w tym art. 6 ust. 9, przepisy Ordynacji podatkowej, w tym art. 51 § 3, art. 53 § 1, art. 56 § 1 i § 3, art. 54 § 1 pkt 7 i art. 54 § 2 oraz przepisy ustawy egzekucyjnej, w tym art. 5 § 1 pkt 1, art. 26 § 1 i art. 27 § 1 pkt 3 podkreślając, że tytuł wykonawczy powinien precyzyjnie określać treść zobowiązania, w tym należność główną, a nadto przytoczyło treść przepisów art. 26 § 1, art. 28 § 1, art. 26 § 5 pkt 2 oraz art. 33 pkt 1 i 9 ustawy egzekucyjnej by stwierdzić, że skoro w dniu 4 września 2012 r. Prezydent Miasta M. dysponował niezbędnym materiałem dowodowym, a sporna decyzja w sprawie przedmiotowego podatku doręczona została dopiero w dniu 17 grudnia 2012 r. to tym samym nastąpiło to po upływie 3 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, a opóźnienie powstało z przyczyn zależnych od organu podatkowego. Tym samym zarzut zobowiązanej, co do nieistnienia obowiązku zapłaty odsetek od zaległości za okres od dnia wszczęcia postępowania podatkowego do dnia doręczenia decyzji organu pierwszej instancji SKO uznało za zasadny.

Badając natomiast stan faktyczny sprawy w zakresie właściwości organu egzekucyjnego Kolegium ustaliło, że Spółka posiada siedzibę w K., a z akt sprawy nie wynika, aby jej majątek lub większa jego część znajdowała się na terenie miasta M.. Stwierdziło zatem, że w świetle art. 22 § 2 ustawy egzekucyjnej, Prezydent Miasta M. nie był organem właściwym miejscowo w sprawie egzekucji należnego temu miastu podatku od nieruchomości za 2007 r. od Spółki albowiem zobowiązana miała siedzibę w K., a zgodnie z tym przepisem właściwość ustala się według siedziby zobowiązanego. Z Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że Spółka posiada oddziały w określonych miastach, o których mowa w art. 5 pkt 4 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej lecz do miast tych nie należy miasto M. Tym samym na terenie tego miasta nie znajduje się całość czy też większa część majątku zobowiązanej. Z kolei Prezydent Miasta K. nie był w tej sprawie organem egzekucyjnym albowiem w świetle art. 6 ust. 9 pkt 1 i 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych egzekwowany obowiązek nie mógł być wpłacony na rachunek tej gminy, lecz miasta M., jako że tam położone były przedmioty opodatkowania.

Zdaniem Kolegium w świetle art. 19 § 1 ustawy egzekucyjnej w sprawie organem egzekucyjnym był naczelnik urzędu skarbowego, zaś wniosek ten znajduje potwierdzenie w § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.), a skoro Spółka w 2011 r. spełniała opisane w § 2 rozporządzenia w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych wymogi, to właściwym w sprawie organem egzekucyjnym był wymieniony w pkt 14 załącznika nr 2 do tego rozporządzenia, Naczelnik [...] [...] Urzędu Skarbowego w S., albowiem zakres jego działania obejmował miasto na prawach powiatu K. i dotyczył podatników określonych w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych. Do grupy tych podatników zaliczała się w 2012 r. Spółka, jako że z mocy art. 5a ust. 5 tej ustawy zmiana właściwości naczelnika urzędu skarbowego z naczelnika właściwego wyłącznie w zakresie określonych kategorii podatników następuje z dniem 1 stycznia drugiego roku następującego po roku, w którym nastąpiło ich wyłączenie z danej kategorii podatników, co następuje wówczas, gdy dwa kolejne lata podatkowe nie należą do kategorii tych podatników. Skoro zobowiązana warunek ten w 2011 r. spełniała to w świetle zebranych dowodów zmiana właściwości będzie mogła nastąpić najwcześniej w dniu 1 stycznia 2014 r. Tym samym zarzut zobowiązanej co do prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny SKO uznało za niezasadny, albowiem w dniu 20 grudnia 2012 r., a więc w dacie wszczęcia egzekucji, Naczelnik [...][...] Urzędu Skarbowego w S. był właściwym wobec niej organem egzekucyjnym.

W skardze na to postanowienie, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżąca Spółka wniosła o jego uchylenie w części, w jakiej częściowo SKO utrzymało w mocy postanowienie pierwszoinstancyjne tj. w części dotyczącej właściwości organu egzekucyjnego, ze względu na naruszenie art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) w związku z obowiązującym do dnia 31 grudnia 1998 r. art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 24 listopada 1995 r. o zmianie zakresu działania niektórych miast oraz o miejskich strefach usług publicznych (Dz. U. z 1997 r. Nr 36, poz. 224 ze zm.), a także art. 19 § 1 i 2 oraz art. 22 § 2 ustawy egzekucyjnej, które miało wpływ na wynik sprawy a nadto wniosła o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podniosła, że istotne w sprawie są obowiązujące kolejno regulacje prawne zawarte w art. 2 ust. 4 ustawy o zmianie zakresu działania niektórych miast oraz o miejskich strefach usług publicznych oraz w art. 87, a następnie w art. 87 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. W świetle pierwszego z wymienionych przepisów z dniem 1 stycznia 1997 r. do właściwości Prezydenta Miasta M. przeszły, jako zadania własne, zadania i odpowiadające im kompetencje należące przed wskazaną datą do urzędów skarbowych, określone w wówczas obowiązującym art. 19 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w zakresie należności z tytułu podatków i opłat, dla których organ gminy był właściwy do ich ustalania i pobierania. Zgodnie natomiast z drugim przepisem przeszłe w powyższy sposób zadania i odpowiadające im kompetencje urzędów skarbowych stały się zadaniami i kompetencjami Miasta M. Zdaniem strony kluczowe przy ocenie skutków prawnych w zakresie rozdziału kompetencji do prowadzenia egzekucji administracyjnych, jakie wiązać należy z przytoczonymi regulacjami prawnymi, jest użycie przez ustawodawcę w art. 2 ust. 4 ustawy o zmianie zakresu działania niektórych miast oraz o miejskich strefach usług publicznych sformułowania, że dotychczasowe kompetencje urzędów skarbowych "przechodzą" do właściwości organów gmin. W związku z tym strona wywodzi, iż "mające w tym miejscu "przejście" kompetencji przesądziło, że dotychczasowe uprawnienia urzędu skarbowego stały się uprawnieniami Prezydenta Miasta M. W praktyce oznacza to, że z dniem 1 stycznia 1997 r. w zakreślonym przez art. 2 ust. 4 tej ustawy zakresie urząd skarbowy (naczelnik urzędu skarbowego) utracił swoje dotychczasowe kompetencje na rzecz właściwego organu gminy". W ocenie A S.A. wszczęcie egzekucji administracyjnej w oparciu o wystawione przez Prezydenta Miasta M. tytuły wykonawcze z dnia [...] (nr [...],[...],[...]) nastąpiło z uchybieniem właściwości rzeczowej Naczelnika [...][...] Urzędu Skarbowego w S. Tym samym – zdaniem A S.A. – doszło do naruszenia art. 87 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną w związku z obowiązującym do dnia 31 grudnia 1998 r. art. 2 ust. 4 ustawy o zmianie zakresu działania niektórych miast oraz o miejskich strefach usług publicznych, co czyniło zasadnym zgłoszenie zarzutu opartego na art. 33 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Cytując przepis art. 19 § 1 ustawy egzekucyjnej Spółka stwierdziła, że opisane tam kompetencje przypadają naczelnikowi o tyle o ile co innego nie wynika z dalszych paragrafów tego artykułu. Z punktu widzenia analizowanej sprawy kluczowym jest § 2, zaś nie budzi zastrzeżeń, że miasto M. zalicza się do grona miast, do których przepis ten się odnosi. Skoro zatem art. 19 § 2 ustawy egzekucyjnej, jako przepis szczególny, kompetencje do prowadzenia egzekucji administracyjnej (kompetencje organu egzekucyjnego) przyznaje Prezydentowi Miasta M., to kompetencji takich nie sposób przypisać Naczelnikowi [...][...] Urzędu Skarbowego w S. Pominięcie zaś tej kwestii przesądza o naruszeniu art. 19 § 1 i 2 ustawy egzekucyjnej.

Odnosząc się do zagadnienia właściwości miejscowej Prezydenta Miasta M. do prowadzenia egzekucji administracyjnej Spółka wskazała, że organ ten jest jedynym organem podatkowym, w odniesieniu do przedmiotowego zobowiązania podatkowego i posiada uprawnienie do dochodzenia takiej należności. Zauważyć przy tym trzeba, że rozdział kompetencji między poszczególne organy ze względu na właściwość miejscową jest możliwy i celowy jedynie w przypadku, gdy ten sam zakres spraw pozostaje we właściwości rzeczowej więcej niż jednego organu. W sytuacji, gdy właściwość rzeczowa w stosunku do danego rodzaju spraw przypisana jest wyłącznie do właściwości rzeczowej jednego organu administracji publicznej, brak jest przesłanek do prowadzenia jakichkolwiek rozważań, czy organ ten jest właściwy miejscowo. Ma to miejsce w niniejszej sprawie dlatego skoro w przedmiocie podatku od nieruchomości należnego miastu M. właściwym jest Prezydent Miasta M., to brak jest podstaw do prowadzenia jakichkolwiek dywagacji, czy jego kompetencje są ograniczone terytorialnie. Spółka zauważyła, że art. 22 § 2 ustawy egzekucyjnej nie znajduje zastosowania w każdej sprawie, gdyż, jeżeli chodzi o grupę organów administracji publicznej, które w skali kraju jako jedyne posiadają kompetencje do określonego rodzaju spraw, to nie podlegają one żadnemu reżimowi w zakresie właściwości miejscowej. Z tych przyczyn, zdaniem Spółki, SKO dopuściło się naruszenia art. 22 § 2 ustawy egzekucyjnej przez uwzględnienie tego przepisu w sytuacji, w której spośród organów gmin właściwość rzeczowa do prowadzenia egzekucji administracyjnej pozostawała w kompetencji jednego organu - Prezydenta Miasta M.

Odpowiadając na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując zajęte stanowisko i jego argumentację.

Postanowieniem z dnia 10 grudnia 2013 r. Sąd zawiesił postępowanie na zgodny wniosek stron z uwagi na toczące się postępowanie kasacyjne w sprawie zakończonej wyrokiem tut. Sądu z dnia 21 marca 2012 r. sygn. akt I SA/Gl 829/11, którego przedmiotem rozstrzygnięcia była m. in. kwestia właściwości miejscowej i rzeczowej organów egzekucyjnych tożsama co w niniejszej sprawie. Następnie postanowieniem z dnia 23 czerwca 2014 r. podjęto postępowanie wobec prawomocnego zakończenia wskazanej wyżej sprawy wyrokiem NSA z dnia 3 czerwca 2014 r. sygn. akt II FSK 1759/12.

Z kolei postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2014 r. ponownie zawieszono postępowanie z uwagi na poddanie rozstrzygnięciu w drodze uchwały zagadnienia dotyczącego stosowania przepisów mających znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy w tym art. 19 § 2 i art. 22 § 2 i 3 ustawy egzekucyjnej. Wobec uchwalenia wskazanej uchwały w dniu 8 grudnia 2014 r. sygn. akt II FPS 5/14, Sąd postanowieniem z dnia 19 stycznia 2015 r. podjął zawieszone postępowanie sądowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się bezzasadna.

Na wstępie należy zauważyć, że w kwestii będącej przedmiotem sporu w niniejszej sprawie tj. kwestii właściwości rzeczowej i miejscowej organów egzekucyjnych, o których mowa w art. 19 § 2 ustawy egzekucyjnej, wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny podejmując w dniu 8 grudnia 2014 r. uchwałę w składzie 7 sędziów sygn. akt II FPS 5/14, w której stwierdzono, że:

1. "W egzekucji administracyjnej należności pieniężnych art. 19 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1051 ze zm.) nie określa w sposób wyłączny właściwości organu egzekucyjnego, będącego właściwym organem gminy o statusie miasta, wymienionej w odrębnych przepisach oraz gminy wchodzącej w skład powiatu warszawskiego.

2. Na podstawie art. 19 w związku z art. 22 § 2 i § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.) do przeprowadzenia egzekucji administracyjnej należności pieniężnych określonych w art. 19 § 2 powyższej ustawy właściwym organem egzekucyjnym jest naczelnik urzędu skarbowego o ile zobowiązany zamieszkuje lub ma siedzibę, bądź też znaczny przed wszczęciem egzekucji majątek zobowiązanego lub większa jego część, znajduje się na terenie działania innej gminy niż ta jednostka samorządu terytorialnego, która ustaliła lub określiła dochodową należność".

Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela tezy powyższej uchwały i czuje się nimi związany w rozstrzyganiu niniejszej sprawy (na zasadzie opisanej w art. 269 ustawy p.p.s.a.) odstępując od powtarzania jej uzasadnienia i wywodów prawnych.

Ponadto należy wskazać, że drugi sporny problem sprawy tj. właściwość organu egzekucyjnego, o którym mowa w art. 19 § 1 ustawy egzekucyjnej, w przypadku naczelników tzw. "dużych urzędów skarbowych" był przedmiotem orzekania w wyroku tutejszego Sądu w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 829/11 w zbliżonych lub tożsamych okolicznościach co w niniejszej sprawie, przy czym wyrok ten oddalający skargę Spółki na postanowienie SKO w K., podlegał kontroli instancyjnej, w wyniku której wyrokiem z dnia 3 czerwca 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt II FSK 1759/12 oddalił skargę kasacyjną A S.A. w K. uznając za nieusprawiedliwione zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj. art. 22 § 2 ustawy egzekucyjnej oraz art. 19 § 1 w związku z § 2 tej ustawy. W wyroku tym NSA stwierdził, że postępowanie egzekucyjne może prowadzić właściwy organ gminy o statusie miasta (art. 19 § 2 ustawy egzekucyjnej), wyłącznie wtedy, kiedy jednocześnie posiada właściwość miejscową, zgodnie z art. 22 § 2 ustawy egzekucyjnej. Nie ulega zatem wątpliwości, że w rozpatrywanej sprawie organem właściwym do prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec Spółki, jako podmiotu spełniającego kryteria art. 5 ust. 9b u.u.i.s. był naczelnik urzędu skarbowego wskazany w załączniku nr 2 do powołanego wyżej rozporządzenia, tj. Naczelnik [...][...] Urzędu Skarbowego w S. Akceptując w pełni wywody i oceny prawne zawarte w powyższych wyrokach Sąd rozpoznający sprawę powoła je jako własne w rozstrzyganych kwestiach.

Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia w pierwszej kolejności wskazać należy, iż organem egzekucyjnym, w myśl art. 1a pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jest organ uprawniony do stosowania w całości lub w części określonych w ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązków o charakterze niepieniężnym oraz zabezpieczenia wykonania tych obowiązków.

W rozpatrywanej sprawie postępowanie egzekucyjne dotyczyło należności z tytułu podatku od nieruchomości, której wierzycielem był Prezydent Miasta M., a zobowiązanym A S.A. z siedzibą w K. Spór sprowadza się do kwestii właściwości miejscowej organu egzekucyjnego, a w szczególności do rozstrzygnięcia, który z organów – Prezydent Miasta M., Prezydent Miasta K. czy Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S. – jest organem właściwym rzeczowo i miejscowo dla zobowiązanej spółki, uwzględniając, iż należy ona do podmiotów wymienionych w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych.

Dokonując oceny zasadności zaskarżonego orzeczenia – w pierwszej kolejności – stwierdzić należy, iż przepis art. 19 k.p.a., który ma odpowiednie zastosowanie w egzekucji administracyjnej, zgodnie z art. 18 ustawy egzekucyjnej, ustanawia ogólny obowiązek organu administracji publicznej przestrzegania swojej właściwości z urzędu. W istocie treść tego obowiązku oznacza powinność organu administracji publicznej przestrzegania przepisów określających właściwość rzeczową i miejscową organu, co wynika z zasady praworządności (art. 6). Zatem każdy organ administracji publicznej ma obowiązek z urzędu przestrzegać swojej właściwości rzeczowej, miejscowej i instancyjnej.

Właściwość rzeczową administracyjnego organu egzekucyjnego ustawodawca uregulował w art. 19 ustawy egzekucyjnej. Zgodnie z § 1 tego przepisu naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, do zabezpieczania takich należności w trybie i na zasadach określonych w dziale IV, a także do realizacji wniosków obcych państw o udzielenie pomocy w zakresie, o którym mowa w art. 66d § 1. Z kolei § 2 art. 19 stanowi, iż właściwy organ gminy o statusie miasta, wymienionej w odrębnych przepisach oraz gminy wchodzącej w skład powiatu warszawskiego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, dla których ustalania lub określania i pobierania jest właściwy ten organ.

Kwestię właściwości miejscowej organu egzekucyjnego przy dochodzeniu należności pieniężnych ustawodawca uregulował w art. 22 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 22 § 2 tej ustawy właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego. Właściwość miejscowa organu egzekucyjnego, ustalana na podstawie art. 22 § 2 ustawy egzekucyjnej – stosownie do siedziby zobowiązanego – musi uwzględniać przy egzekucji należności podatkowych zasięg działania naczelników urzędów skarbowych, który uzależniony jest od tego czy zobowiązany jest "zwykłym podatnikiem", czy też "dużym podatnikiem".

Ustawą z dnia 27 czerwca 2003 r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów oraz organizację jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych znowelizowano ustawę o urzędach i izbach skarbowych i powołano do działania naczelników urzędów skarbowych właściwych dla tzw. dużych podatników. W art. 5 ust. 9b ustawy wyodrębniono urzędy skarbowe właściwe dla określonej grupy podatników. Przy czym właściwość miejscową naczelników urzędów skarbowych określił Minister Finansów w rozporządzeniu z dnia 19 listopada 2003 r., w którym wyróżniono trzy grupy naczelników urzędów skarbowych. Pierwsza zasadnicza grupa (załącznik nr 1) objęła wszystkich naczelników urzędów skarbowych z wyjątkiem naczelników właściwych wyłącznie w sprawach podatników określonych w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych oraz naczelników nieuprawnionych do wykonywania egzekucji administracyjnej. Załącznik nr 2 określa siedziby i terytorialny zasięg działania naczelników urzędów skarbowych właściwych dla podmiotów z art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych. Natomiast w załączniku nr 3 zawarto wykaz naczelników urzędów skarbowych wykonujących zadania określone w art. 5 ust. 6 ustawy o urzędach i izbach skarbowych z wyłączeniem egzekucji administracyjnej należności pieniężnych oraz terytorialny zasięg ich działania.

Należy przy tym podkreślić, iż przedstawiony podział urzędów skarbowych, nie pozostaje w sprzeczności z zasadą właściwości miejscowej, wynikającej z art. 22 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nadal ustalenie tej właściwości odbywa się z uwzględnieniem reguły art. 22 § 2 tej ustawy, a więc według siedziby podmiotu zobowiązanego. Wskazane wyżej rozporządzenie, wykonując upoważnienie ustawowe, określiło natomiast terytorialny zasięg działania poszczególnych urzędów skarbowych, na którym realizują one uprawnienia wynikające z ich właściwości rzeczowej i miejscowej (por. wyrok Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Olsztynie z dnia 7 lutego 2008 r., sygn. akt I SA/Ol 712/07; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 31 stycznia

2008 r., sygn. akt I SA/Ol 620/07, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lipca 2008 r., sygn. akt II FSK 918/07).

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż właściwość miejscowa organu egzekucyjnego ustalana na podstawie art. 22 § 2 ustawy egzekucyjnej tj. stosownie do siedziby zobowiązanego, musi uwzględniać przy egzekucji należności pieniężnych zasięg działania naczelników urzędów skarbowych, który jest uzależniony od tego, czy zobowiązany jest podatnikiem, o którym mowa w art. 5 ust. 9b u.u.i.s..

Reasumując wskazać należy, iż trafnie organ odwoławczy wykazał, że o ile w rozpatrywanej sprawie właściwość rzeczowa (art. 19 § 2 ustawy egzekucyjnej) Prezydenta Miasta M. w dochodzonych egzekucyjnie należnościach pieniężnych istniała, to z uwagi na brak właściwości miejscowej (art. 22 § 2 ustawy egzekucyjnej) działanie tego podmiotu, jako uprawnionego do przymusowego wyegzekwowania tego obowiązku, było wyłączone. Postępowanie egzekucyjne może prowadzić właściwy organ gminy o statusie miasta (art. 19 § 2 ustawy egzekucyjnej), wyłącznie wtedy, kiedy jednocześnie posiada właściwość miejscową, zgodnie z art. 22 § 2 ustawy egzekucyjnej. Zatem w rozpatrywanej sprawie organem właściwym do prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec A S.A. z siedzibą w K., jako podmiotu spełniającego kryteria art. 5 ust. 9b u.u.i.s, był naczelnik urzędu skarbowego wskazany w załączniku nr 2 do powołanego wyżej rozporządzenia, tj. Naczelnik [...] [...] Urzędu Skarbowego w S.

Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012. 270), orzekł jak w sentencji wyroku.