Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 327/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-09-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 § 1, art. 54 § 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędziowie Sędzia WSA Marek Kraus, Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 6 września 2022 r. sprawy ze skargi E. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 28 stycznia 2021 r. nr 2201-IEE.711.91.9.2022.1MT w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym do sądu postanowieniem z dnia 28 stycznia 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej jako "Dyrektor IAS" lub "organ drugiej instancji"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735, dalej jako "k.p.a.") oraz art. 54 § 5 w zw. z art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm., dalej jako "u.p.e.a."), po rozpatrzeniu zażalenia E. W. (dalej jako "Skarżący") na postanowienie Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w Gdańsku (dalej jako "Naczelnik US" lub "organ pierwszej instancji") z dnia 6 grudnia 2021 r. w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy:

Naczelnik US wszczął wobec Skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 29 lipca 2020 r., wystawionego przez Burmistrza, z tytułu opłaty planistycznej.

W toku postępowania egzekucyjnego Naczelnik US dokonał zawiadomieniem z dnia 15 października 2021 r. zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w ZUS.

Pismem z dnia 2 listopada 2021 r. Skarżący zaskarżył powyższą czynność egzekucyjną, wnosząc o uchylenie środka egzekucyjnego i wstrzymanie prowadzenia postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania skargi. Skarżący zarzucił dokonanie czynności z naruszeniem przepisów art. 80 § 1 - § 3 u.p.e.a. i zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego oraz art. 35 § 1 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na nieprawidłowym zastosowaniu środka egzekucyjnego w okresie zawieszenia postępowania egzekucyjnego na skutek wniesionych zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji.

Uzasadniając skargę Skarżący podniósł, że zawiadomienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego jest formalnie nieprawidłowe oraz że środek ten został zastosowany w postępowaniu, które powinno zostać umorzone na skutek wniesionych zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W ocenie Skarżącego nie może być uznana za zgodną z prawem czynność w postępowaniu egzekucyjnym, które zostało nieprawidłowo wszczęte, a wynik niniejszej sprawy jest związany ze sposobem rozpatrzenia innych spraw. Środek egzekucyjny został ponadto zastosowany w okresie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, kiedy nie jest to dopuszczalne. Skarżący podniósł również zarzuty niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., nieistnienia obowiązku i braku wymagalności obowiązku.

Postanowieniem z dnia 6 grudnia 2021 r. Naczelnik US oddalił skargę Skarżącego na ww. czynność egzekucyjną.

Organ pierwszej instancji w wyniku analizy dokonanej czynności egzekucyjnej nie dopatrzył się nieprawidłowości i naruszeń przepisów prawa. Wskazał, że zastosowano środek egzekucyjny wymieniony w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a., tj. egzekucję z rachunku bankowego, do którego zastosowania upoważnia organ ww. ustawa (art. 80 u.p.e.a.). W ocenie organu pierwszej instancji z akt sprawy wynika, że zostały wykonane wszystkie czynności przewidziane w u.p.e.a., w tym również prawidłowo i skutecznie doręczono stronie wydruk wystosowanego przez Naczelnika US zawiadomienia z dnia 10 maja 2021 r., sporządzonego w postaci elektronicznej. Organ dopełnił zatem wszystkich wymogów wynikających z art. 80 § 1 - § 3 u.p.e.a. Podstawą zajęcia było prawidłowo wystawione zawiadomienie, pozbawione wad formalnych, zawierające wszystkie elementy niezbędne dla tego typu dokumentów określone w art. 67 § 2 i § 2a u.p.e.a.

Dodatkowo organ wskazał, że zastosowany środek egzekucyjny, tj. zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego, stanowi jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych. Co więcej, z informacji otrzymanej od banku wynikało, że zajęcie nie zostanie zrealizowane z uwagi na to, że saldo zajętego rachunku jest ujemne. Zwrócono również uwagę, że w toku postępowania Skarżący nie wskazał żadnego alternatywnego składnika majątkowego, do którego można by skierować egzekucję administracyjną.

W ocenie Naczelnika US skarżona czynność nie została też dokonana w zawieszonym postępowaniu egzekucyjnym. Organ podjął zawieszone postępowanie postanowieniem z dnia 6 maja 2021 r., w związku z ostatecznym postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku (dalej jako "SKO") z dnia 16 lutego 2021 r. w przedmiocie zarzutów Skarżącego. Ww. postanowienie organu zostało doręczone Skarżącemu w dniu 19 maja 2021 r. Organ uznał również, że wynik niniejszego postępowania nie jest związany ze sposobem rozpatrzenia innych spraw. Przedmiotem postępowania w sprawie skargi na czynność organu egzekucyjnego może być wyłącznie ocena kwestii formalnoprawnych, odnoszących się do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego w zakresie podjętej czynności egzekucyjnej w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tej czynności oraz oceny stopnia uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego. Nie jest możliwe podnoszenie w postępowaniu skargowym wszczętym z art. 54 u.p.e.a. zarzutów, które mogą być podstawą wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego. Również okoliczność złożenia przez Skarżącego wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego nie stanowi w ocenie Naczelnika US okoliczności, która miałaby wpływ na zmianę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Wniosek strony został rozpatrzony i postępowanie egzekucyjne nie zostało umorzone.

Skarżący wniósł zażalenie na ww. postanowienie Naczelnika US, zarzucając mu naruszenie:

1) art. 54 § 1, § 2, § 4, § 5, § 5a i § 6 w związku z art. 80 § 1 u.p.e.a.

2) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.

3) art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.

poprzez niewłaściwe ich zastosowanie.

Postanowieniem z dnia 28 stycznia 2022 r. Dyrektor IAS utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu ww. postanowienia organ drugiej instancji wskazał, że Naczelnik US trafnie ocenił zakwestionowaną czynność egzekucyjną i wydane postanowienie jest zgodne z przepisami prawa. Zastosowano jeden ze środków egzekucyjnych, do którego stosowania upoważnia u.p.e.a. Zawiadomienie z dnia 15 października 2021 r. spełnia przy tym wymogi wynikające z art. 67 u.p.e.a. Co do zarzutu dokonania skarżonej czynności w zawieszonym postępowaniu organ drugiej instancji stwierdził, że po ustaniu przyczyny zawieszenia, tj. po wydaniu przez SKO w Gdańsku ostatecznego postanowienia w przedmiocie zarzutów, organ egzekucyjny podjął zawieszone postępowanie egzekucyjne, postanowieniem z dnia 6 maja 2021 r., o czym zawiadomił Skarżącego. Jednocześnie organ przystąpił do czynności egzekucyjnych. Zarzut naruszenia art. 35 § 1 u.p.e.a. jest zatem w ocenie Dyrektora IAS bezpodstawny. Odnosząc się do zbytniej uciążliwości zastosowanego środka organ drugiej instancji wskazał, że zastosowany środek nie doprowadził do wyegzekwowania jakichkolwiek środków pieniężnych, zatem trudno uznać zarzut Skarżącego za zasadny. Skarżący w toku postępowania nie wskazał również żadnego składnika majątku, z którego organ mógłby przeprowadzić skuteczną egzekucję, a co byłoby mniej uciążliwe.

Końcowo organ wyjaśnił, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego stanowią odrębny od skargi na czynność egzekucyjną środek zaskarżenia, a jak wynika z akt sprawy wniesione przez Skarżącego zarzuty zostały oddalone.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżący zaskarżył ww. postanowienie Dyrektora IAS, zarzucając, że ww. postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika US naruszają przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

1) art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.,

2) art. 54 § 1, § 2, § 4, § 5, § 5a i § 6 w związku z art. 80 § 1 u.p.e.a.,

3) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.,

4) art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.

poprzez niewłaściwe ich zastosowanie.

W związku z powyższym Skarżący wniósł o uchylenie w całości postanowienia Dyrektora IAS i w całości poprzedzającego je postanowienia Naczelnika US oraz o zasądzenie od Dyrektora IAS na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi Skarżący powtórzył swoje dotychczasowe twierdzenia, podnosząc, że zawiadomienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego jest nieprawidłowe pod względem formalnym, przy czym środek został zastosowany w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych, które podlegają umorzeniu na skutek wniesionych przez Skarżącego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Nie można w jego ocenie uznać za zgodną z prawem czynności w postępowaniu egzekucyjnym, które zostało nieprawidłowo wszczęte. Wynik niniejszej sprawy jest związany ze sposobem rozpatrzenia innych spraw, z uwagi na to, że w skardze na czynności egzekucyjne nie można podnosić zarzutów, które są podstawą wniesienia innego środka zaskarżenia. Ponadto Skarżący ponownie podniósł, że środek egzekucyjny zastosowano w okresie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Skarżący wyjaśnił, że wniósł zarzuty pismami z dni 27 lipca 2020 r. i 6 października 2020 r., w związku z czym postępowanie zostało zawieszone.

Skarżący wskazał, że złożył także wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Następnie złożył zażalenia na postanowienie Naczelnika US z dnia 6 maja 2021 r., którym umorzono jako bezprzedmiotowe postępowanie wszczęte z ww. wniosku Skarżącego o umorzenie postępowania egzekucyjnego, w części dotyczącej żądania opartego na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a, a także na postanowienie Naczelnika US z dnia 6 maja 2021 r., którym odmówiono umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. Ww. postanowienia Naczelnika US zostały utrzymane w mocy postanowieniami Dyrektora IAS z dnia 30 czerwca 2021 r., na które Skarżący również wniósł skargi.

W ocenie Skarżącego postępowanie egzekucyjne powinno zostać umorzone.

W treści tytułu wykonawczego wskazano nieprawidłowo decyzję Burmistrza z dnia 25 marca 2019 r., zamiast decyzji ostatecznej. Zdaniem Skarżącego nie istnieje obowiązek zapłaty opłaty i odsetek w kwotach wynikających z ww. tytułu. Przy naliczaniu odsetek nie uwzględniono okresów przerw. Decyzja wymieniona w tytule nie podlegała wykonaniu na skutek wniesionego odwołania. Ponadto, trwa spór dotyczący zasadności naliczenia opłaty z tytułu wzrostu wartości części nieruchomości gruntowej na skutek uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Skarżący wskazał, że złożył skargę na decyzję SKO w Gdańsku z dnia 31 lipca 2019 r., utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza z dnia 25 marca 2019 r. w przedmiocie ustalenia opłaty planistycznej. Następnie wniósł do NSA zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Gd 590/19, którym odrzucono wniosek Skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w części obejmującej wpis sądowy od skargi na ww. decyzję SKO, odrzucono wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na ww. decyzję oraz odrzucono wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na ww. decyzję.

Skarżący uważa ponadto, że tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów z art. 27 u.p.e.a. – wskazuje nieprawidłowo treść podlegającego egzekucji obowiązku, błędną wysokość zaległości i odsetek, jak również nie wskazuje podstawy prawnej prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Ponadto zdaniem Skarżącego wszczęcie postępowania nie zostało poprzedzone prawidłowym upomnieniem – upomnienie wierzyciela z dnia 6 lipca 2020 r. było błędne pod względem formalnym, wskazywało nieprawidłową kwotę opłaty i odsetek oraz zostało wystosowane przedwcześnie, tj. przed prawomocnym zakończeniem sprawy w WSA w Gdańsku (sygn. akt II SA/Gd 590/19). Dodatkowo, jeżeli obowiązek powstał, co Skarżący kwestionuje, to nie jest on wymagalny na skutek przedawnienia opłaty objętej tytułem wykonawczym. Skarga jest zatem w ocenie Skarżącego uzasadniona.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

W wyniku takiej kontroli postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa, które skutkowały koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że materialnoprawną podstawą zaskarżonego postanowienia jest art. 54 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy (pkt 1) lub zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej (pkt 2).

W judykaturze podkreśla się, że określony w art. 54 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma ona charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego (por. wyrok NSA z dnia 25 sierpnia 2020 r., sygn. akt II FSK 1324/18; wyrok NSA z dnia 17 maja 2022 r., sygn. akt III FSK 583/21; wszystkie przywołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA"). W postępowaniu skargowym, prowadzonym na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a., dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a. kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych (wyroki NSA: z dnia 24 kwietnia 2019 r., sygn. akt II FSK 1370/17; z 18 sierpnia 2015 r. sygn. akt II FSK 1688/13; z dnia 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 778/13; z dnia 24 października 2014 r., sygn. akt II GSK 1377/13; CBOSA).

Również w piśmiennictwie akcentuje się, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. (por. P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wolters Kluwer 2015, wydanie VII, komentarz do art. 54). Rozpatrzenie zarzutów w postępowaniu skargowym byłoby obejściem prawa i naruszałoby zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia (tak np. NSA w przywołanym wyżej wyroku z dnia 18 sierpnia 2015 r. sygn. akt II FSK 1688/13; por. też wyrok NSA z dnia 14 sierpnia 2019 r., sygn. akt II FSK 2966/17, wyrok NSA z dnia 27 marca 2019 r., sygn. akt I GSK 1098/18; CBOSA).

Powyższa zasada sprowadza się do ukształtowania środków ochrony prawnej w taki sposób, by ich podstawy nie mogły być powielane, tzn. by nie zaistniała sytuacja, w ramach których dany zarzut byłby rozpatrywany w ramach kilku środków ochrony prawnej. Środki zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym nie są względem siebie konkurencyjne. Nie można ich stosować zamiennie. Każdy z nich, w szczególności skarga na czynności egzekucyjne i zarzuty, dotyczy konkretnych uchybień, jest wnoszony w różnym terminie i rozpoznawany z zastosowaniem innych przesłanek. Rodzajowa tożsamość przedmiotu zaskarżenia skargi oraz innych środków prawnych nie oznacza, że określonemu podmiotowi przysługuje możliwość wyboru środka prawnego. Dyferencjacja środków prawnych następuje bowiem nie tylko poprzez zróżnicowanie przedmiotu zaskarżenia, ale także poprzez zastosowanie kryteriów odnoszących się do innych elementów konstrukcji środków prawnych. Zasadą jest zatem wniesienie jednego środka prawnego, a nie dwóch konkurujących wobec siebie (por. wyroki NSA: z dnia 31 stycznia 2018 r., sygn. akt II GSK 2972/17; z dnia 24 października 2014 r. sygn. akt II GSK 1377/13; CBOSA).

W postępowaniu skargowym prowadzonym w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Należy również podkreślić, że w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a. kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych.

W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (por. wyrok NSA z dnia 17 maja 2022 r., sygn. akt III FSK 583/21; CBOSA). Rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne co do zasady nie ma zatem wpływu na możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Uwzględnienie skargi wywiera skutki jedynie w zakresie czynności, na którą ją wniesiono (por. wyroki NSA: z dnia 12 października 2018 r., sygn. akt II FSK 2843/16; z dnia 11 lutego 2016 r., sygn. akt II FSK 3867/14; z dnia 21 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 802/13; wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 2988/11; CBOSA).

W ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego, bądź egzekutora, mając na względzie przepisy regulujące sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym (por. wyroki NSA: z dnia 5 grudnia 2019 r., sygn. akt II FSK 48/18; z dnia 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13, CBOSA).

Zatem skarga składana w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. powinna dotyczyć konkretnej czynności egzekucyjnej, a organ dokonuje w tym trybie oceny zgodności z prawem czynności faktycznych podjętych przez organ egzekucyjny w wykonaniu zastosowanego środka egzekucyjnego.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że Dyrektor IAS prawidłowo dokonał oceny zajęcia wierzytelności z zaopatrzenia emerytalnego, ubezpieczenia społecznego i renty socjalnej przez pryzmat przepisów określających wymagania formalnoprawne danej czynności egzekucyjnej. Nie budzi wątpliwości, że na taką czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego przysługuje skarga przewidziana w art. 54 § 1 u.p.e.a. Jak wynika z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. przez czynność egzekucyjną należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego.

Skarga na czynność egzekucyjną służy zaskarżeniu czynności wykonawczych organu egzekucyjnego lub egzekutora i w jej ramach można wnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego, bądź egzekutora, przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania zaskarżanych czynności. Jednocześnie wymaga podkreślenia, że skarga jest środkiem komplementarnym w stosunku do innych środków przysługujących zobowiązanemu na gruncie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Oznacza to, że nie przysługuje ona w sytuacjach, gdy przewiduje się inne środki zaskarżenia (np. zarzuty, zażalenia na postanowienia, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego) albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie skargi do sądu. Należy przyjąć, że skarga na czynność egzekucyjną ma charakter subsydiarny - pomocniczy. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne -stanowiącym w istocie fragment postępowania egzekucyjnego - ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia.

Pismem z 2 listopada 2021 r. Skarżący zaskarżył czynność egzekucyjną dokonaną przez Naczelnika US w postaci zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w ZUS, dokonaną zawiadomieniem z 15 października 2021 r.

Analizując skarżoną czynność, Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości i naruszenia przepisów prawa przez organ egzekucyjny. Z akt sprawy wynika, iż w ramach tego środka egzekucyjnego zostały wykonane wszystkie czynności przewidziane w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ egzekucyjny zawiadomił Skarżącego o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w ZUS, doręczając mu 26 października 2021 r. - skutecznie i w sposób prawidłowy, co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki. Dłużnik zajętej wierzytelności otrzymał zaś w/w zawiadomienie za pośrednictwem Poczty Polskiej w dniu 19 października 2021 r. Zajęcie okazało się skuteczne, w odpowiedzi ZUS poinformował organ egzekucyjny o zbiegu egzekucji. Dokonana w ramach postępowania drugoinstancyjnego analiza akt sprawy potwierdzała, że organ egzekucyjny zastosował jeden ze środków, do którego stosowania upoważniła go wyżej powołana ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wskazany środek egzekucyjny wymieniony jest w art. 1a pkt 12 lit.a u.p.e.a., tj. egzekucja ze świadczeń zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także renty socjalnej.

Tryb zastosowania tego środka uregulowany został w treści art. 79 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym, organ egzekucyjny dokonuje zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego zobowiązanego, a także z renty socjalnej, zwanych dalej "świadczeniami", przez przesłanie do organu rentowego właściwego do spraw wypłaty zobowiązanemu świadczeń zawiadomienia o zajęciu tej części przysługujących zobowiązanemu świadczeń, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa organ rentowy, aby nie wypłacał zajętej części świadczenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych. Zajęcie świadczeń jest dokonane z chwilą doręczenia organowi rentowemu zawiadomienia o zajęciu. Zajęcie to zachowuje moc również w przypadku zmiany organu rentowego właściwego do wypłaty świadczeń (art. 79 § 2 u.p.e.a.). W stosunku do egzekwowanej należności pieniężnej nieważne są rozporządzenia świadczeniami przekraczające część wolną od zajęcia, dokonane po ich zajęciu, a także przed tym zajęciem, jeżeli są wymagalne po zajęciu (art. 79 § 3 u.p.e.a.) Stosownie do art. 79 § 4 u.p.e.a. jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny:

zawiadamia zobowiązanego o zajęciu przysługujących mu świadczeń, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony i odpis zawiadomienia przesłanego do organu rentowego, pouczając ponadto zobowiązanego, że nie może odbierać świadczeń poza częścią wolną od zajęcia, ani rozporządzać nimi w żaden inny sposób;

wzywa organ rentowy, aby:

a) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia podał wysokość przysługujących zobowiązanemu miesięcznych świadczeń i zawiadamiało każdej zmianie ich wysokości,

b) składał, w przypadku zaistnienia przeszkód do wypłacenia świadczeń, oświadczenie o rodzaju tych przeszkód, a w szczególności podał, czy inne osoby roszczą sobie prawa do zajętych świadczeń, czy i w jakim sądzie toczy się sprawa o te świadczenia oraz czy i o jakie roszczenia została skierowana do tych świadczeń egzekucja przez innych wierzycieli;

poucza organ rentowy o określonych w art. 71b, art. 168c i art. 168e skutkach niestosowania się do wezwań, o których mowa w pkt 1 i 2.

Organ egzekucyjny wystawiając 15 października 2021 r. zawiadomienie oraz przesyłając je do dłużnika zajętej wierzytelności przy jednoczesnym wysłaniu zobowiązanemu odpisu zawiadomienia, nie naruszył wskazanych wyżej przepisów.

Sąd nie dopatrzył się również uchybień formalnych. Zawiadomienie z 15 października 2021 r. zawiera wszystkie niezbędne elementy, określone w art. 67 u.p.e.a. Należy zauważyć, że Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej w rozporządzeniu z 1 grudnia 2020 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. 2021 r. poz. 26) określił wzory dokumentów, na podstawie których organy egzekucyjne będą dokonywały czynności egzekucyjnych. Zawiadomienie Naczelnika US z 15 października 2021 r. sporządzone zostało zgodnie ze wzorem określonym w tym rozporządzeniu.

Należy również podzielić stanowisko Dyrektora IAS w kwestii nadmiernej uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego. Jak wskazuje art. 7 § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Należy jednak zaznaczyć, że zastosowanie środka najmniej uciążliwego dla zobowiązanego będzie mogło mieć miejsce jedynie wówczas, gdy w ogóle istnieje wybór w tym zakresie. Dyrektor IAS trafnie podkreśla, że przy wyborze odpowiedniego środka egzekucyjnego organ powinien się kierować nie tylko jego jak najmniejszą dolegliwością, lecz także efektywnością. Ocena stopnia dolegliwości poszczególnych środków egzekucyjnych należy do organu egzekucyjnego - to on jest bowiem "gospodarzem" postępowania egzekucyjnego. Ponadto środki egzekucyjne mogą zostać zastosowane równocześnie, jeśli tylko cel egzekucji tego wymaga. Przy czym, dokonując wyboru między kilkoma środkami egzekucyjnymi, organ powinien uwzględnić rodzaj środków, jakie ma do dyspozycji, oraz okoliczności faktyczne danej sprawy. Organ egzekucyjny w zaskarżonym postanowieniu wskazał, że wybór środka egzekucyjnego wymienionego w art. 1a pkt. 12 lit. a u.p.e.a. w postaci zajęcia ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej realizuje zasadę celowości opisaną w art. 7 § 2 u.p.e.a., tj. podejmowania w postępowaniu egzekucyjnym takich postanowień i czynności, które zmierzają najprostszą drogą do wykonania przez stronę zobowiązaną spoczywającego na niej obowiązku.

Oczywistym jest, że prowadzenie egzekucji może wiązać się z wystąpieniem uciążliwości po stronie zobowiązanego. Jednakże uciążliwości te są wynikiem zastosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i konsekwencją braku dobrowolnego spełnienia zobowiązania objętego egzekucją. Zgodzić należy się przy tym z Dyrektorem IAS, że zobowiązany nie wykazał na czym miałaby polegać uciążliwość zaskarżonego zajęcia. Nadto, nie zaproponował on zastosowania innego, mniej dolegliwego dla siebie środka egzekucyjnego, który pozwoliłby osiągnąć cel wszczętej egzekucji.

Prowadzona egzekucja z wierzytelności z rachunków bankowych nie doprowadziła do nawet częściowego zaspokojenia dochodzonych w oparciu o przedmiotowy tytuł wykonawczy należności. Mając zatem na względzie brak skuteczności dotychczasowych działań egzekucyjnych, Naczelnik US w sposób jak najbardziej uprawniony podjął kolejną czynność w postaci zajęcia świadczeń w ZUS, by w ten sposób doprowadzić do zaspokojenia wierzytelności Skarbu Państwa. Błędne jest również stwierdzenie skarżącego, iż skarżona czynność została dokonana w zawieszonym postępowaniu. Naczelnik US bowiem wydał 6 maja 2021 r. postanowienie, którym podjął zawieszone postępowanie egzekucyjne w związku z wydaniem przez SKO ostatecznego postanowienia z 16 lutego 2021 r. w przedmiocie zarzutów.

Końcowo odnosząc się do argumentacji skargi dotyczącej zarzutów nieistnienia, wygaśnięcia, niewymagalności obowiązku, niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, tut. organ stwierdza, że zarzuty te nie mieszczą się w kategorii zarzutów rozpoznawanych w ramach skargi wniesionej w trybie art. 54 u.p.e.a., a tym samym organ egzekucyjny nie miał obowiązku zajęcia stanowiska w tym zakresie.

Podsumowując, w ocenie Sądu zarówno zaskarżone postanowienie Dyrektora IAS, jak i poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego wydane zostały zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, w tym z ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz Kodeksem postępowania administracyjnego. Postanowienia te zawierają ponadto wszystkie składniki struktury postanowienia administracyjnego, w tym zarówno uzasadnienie prawne jak i faktyczne, jak również odnoszą się do wszystkich podniesionych przez Skarżącego kwestii.

Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego.

W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi jako pozbawionej uzasadnionych podstaw.

Sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.