Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 789/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 1, art. 2, art. 6, art. 7, art. 8, art. 14, art. 19
journal: Dz.U. 2015 poz 1551
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549 art. 60
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)

SENTENCJA

Dnia 16 stycznia 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Zys-Ruszkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2018 roku przy udziale sprawy ze skargi F.-A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w O. W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] sierpnia 2017r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015 oddala skargę


UZASADNIENIE

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. (dalej: "Dyrektor ARiMR") decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania spółki [...] Sp. z o.o. (dalej również jako: "strona", "skarżąca" lub "spółka") od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. W. z dnia [...] września 2016 r. nr [...] o odmowie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015 utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym.

W dniu [...] czerwca 2015 r., spółka [...] Sp. z o.o., złożyła wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2015. W przedmiotowym wniosku spółka zadeklarowała 9 działek ewidencyjnych położonych w województwach dolnośląskim oraz lubuskim.

Organ ustalił, że spółka [...] Sp. z.o.o. powstała w 2008 roku z inicjatywy jej wspólników i rozpoczęła uczestnictwo w Programie Rozwoju Obszarów Wiejskich w roku 2009. Podmiot nadal prowadzi działalność rolniczą, deklarowane grunty zostały zakupione od ANR oraz od osoby fizycznej. Grunty należące do omawianej Spółki to działki ewidencyjne o numerach [...] położone są w obrębie W.; działki ewidencyjne o numerach [...] położone w obrębie R.; działka ewidencyjna o numerze [...] położona w obrębie G.. W związku z posiadaniem przez spółkę gruntów o gorszej bonitacji glebowej podmiot zdecydował się prowadzić gospodarstwo w sposób ekstensywny- ekologiczny. Ponadto osoby trzecie wykonywały na jej gruntach czynności agrotechniczne czego potwierdzeniem jest przedłożona faktura na wykonanie usług. Spółka podpisała umowę z Panem M. P. na dzierżawę swoich gruntów w [...] i w ramach tej umowy zachowany został grunt czarny jednak umowa ta została rozwiązana za porozumieniem stron w marca 2016 roku. Natomiast na gruntach położonych w obrębie W. to zlecenie usługi wykoszenia i zebrania zielonki z pól zostało zlecone firmie [...] Sp. z o.o. Jak wynika z materiału dowodowego spółka zatrudnia jednego pracownika, jest nim Pani D. F.. Zakres obowiązków Pani D. F. to prace biurowo - administracyjne, a także przygotowywanie dokumentacji w postępowaniach z wniosków o przyznanie płatności składanych do ARiMR jak i też inne sprawy bieżące podmiotu. Wskazana Spółka nie posiada własnego parku maszynowego, natomiast korzysta z wyspecjalizowanych usługodawców, którzy w ramach swoich usług dysponują i udostępniają maszyny i urządzenia rolnicze. Celem jej powstania było prowadzenie działalności rolniczej na nabytych od Agencji Nieruchomości Rolnych gruntach. Pan M. K., jako członek zarządu, rozpoczął prowadzenie spraw spółki od 2012 r. Natomiast udziałowcami są pozostali członkowie rodziny. Omawiana spółka podobnie jak Pani R. K. posiada umowę zawartą z B. , firmą która zachęciła omawiany podmiot do wejścia w 5 letni program rolnośrodowiskowy. Wskazana Spółka zaciągnęła zobowiązanie kredytowe na zakup gruntu rolnego.

Ustalono również, że osoby wchodzące w skład spółki [...], są także wspólnikami innych spółek w związku z czym analizie zostały poddane podmioty takie jak: "[...] oraz wnioski o przyznanie płatności Pana M. K. (prezesa spółki skarżącej bądź wspólnika większości pozostałych spółek), K. L. i R. K.. Organ ustalił nadto, że siedziba ww. spółek jest tożsama z siedzibą spółki [...], spółki mają również tego samego pełnomocnika występującego z wnioskami o płatność. W składzie osobowym spółek zasiadają te same osoby, w tym najbliższa rodzina M. K..

Organ I instancji po zapoznaniu się z całokształtem zebranego materiału dowodowego, po dokonaniu analizy powiązań kapitałowych oraz osobowych ww. podmiotów uznał, iż w przedmiotowej sprawie doszło do stworzenia sztucznych warunków sprzecznych z celami wsparcia, w związku z czym decyzją z dnia [...] września 2016 r. nr [...] odmówił stronie przyznania płatności bezpośrednich na rok 2015.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem strona złożyła odwołanie, w którym podniesiono, że spółka [...] sp. z o.o. prowadzi indywidualnie gospodarstwo rolne, dzierżawi ziemię oraz otrzymuje dopłaty, została założona w celu uprawy zbóż. Pozostałe spółki powstawały jako odrębne i celowe projekty inwestycyjne, nie zostały one wydzielone z innych spółek, nie działają one w żadnej nieformalnej grupie. W ocenie odwołującej nie doszło do stworzenia sztucznych warunków, bowiem każdy z podmiotów działa niezależnie. W odwołaniu podniesiono również, że co roku składne były takie same wnioski i dopiero w 2015 odmówiono stronie przyznania płatności.

Dyrektor W. Oddziału Regionalnego ARiMR w P., po rozpatrzeniu odwołania strony, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji wskazał, że analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wykazała, iż nie można uznać odwołującego za samodzielnie prowadzącego działalność rolniczą, posiadającego autonomię w zakresie zarządzania swoim gospodarstwem.

W ocenie organu II instancji zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza, iż spółka [...] sp. z o.o. z wymienionymi wcześniej osobami fizycznymi oraz podmiotami prawnymi, w różnych konfiguracjach osobowych wydzierżawiając grunty lub zakupując grunty dzięki kredytom preferencyjnym, a także wydzierżawiając grunty osobom trzecim, które i tak były wspólnie zarządzane w odpowiednich konfiguracjach osobowych, kierowała się chęcią obejścia przepisów dotyczących płatności wskazywanych w decyzji.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że poddane analizie gospodarstwa rolne były silnie powiązane pod względem osobowym, organizacyjnym i ekonomicznym. Organ zgodził się z ustaleniami zawartymi w decyzji I instancji, że czynności prawne związane z tworzeniem kolejnych podmiotów gospodarczych miały charakter pozorny i formalny, służyły ubieganiu się o płatności w różnych schematach pomocowych. Organ ustalenia te poczynił w również w oparciu o szczegółową analizę zarówno wspólników jak i samych spółek.

Organ II instancji uznał, iż dla wykazania istoty przedmiotu sprawy koniecznym jest podzielenie powiązanych ze sobą podmiotów na tzw. dwie grupy w obrębie których widoczne są ścisłe powiązania osobowo – organizacyjno - ekonomiczne. Ponadto takie zaprezentowanie mechanizmu tworzenia sztucznych warunków w obrębie każdej z dwóch głównych "konfiguracji osobowych" uwidocznia wzajemne relacje także pomiędzy grupami. W związku z tym Dyrektor ARiMR uznał, iż do poszczególnych grup osobowych należy zakwalifikować:

- pierwsza grupa -I konfiguracja osobowa dotyczy: [...]

- druga grupa- II konfiguracja osobowa dotyczy: [...]

Dyrektor Oddziału ARiMR wyjaśnił, że osoby fizyczne (właściciele gruntów, dzierżawcy gruntów) oraz utworzone w rożnych konfiguracjach osobowych spółki (w sumie czterdziestu trzech spółek) otrzymały własne indywidualne numery ewidencyjne, dzięki którym osoby fizyczne oraz każda utworzona jednostka organizacyjna mogły ubiegać się o przyznanie płatności w tym samym zakresie. Zarówno utworzone spółki, jak i osoby fizyczne, zostały zarejestrowane w Zintegrowanym Systemie Zarządzania i Kontroli jako gospodarstwa rolne formalnie odrębne, ale faktycznie są jednostkami wspólnie zarządzanymi, co przejawia się powiązaniami osobowymi, kapitałowymi i organizacyjnymi.

Podstawę dla takich ustaleń stanowiła analiza przeprowadzona w zakresie składu osobowego wspólników utworzonych spółek, osób pełniących funkcje zarządcze w tych spółkach, osób fizycznych zgłaszających prowadzenie indywidualnego gospodarstwa rolnego, działań obejmujących przekazywanie gruntów rolnych (umowy dzierżawy, umowy barterowe), a także adresów siedziby oraz adresów korespondencyjnych przypisanych do każdego z zarejestrowanych gospodarstw rolnych.

Organ odwoławczy stwierdził, że grunty deklarowane do płatności przez analizowane podmioty położone były na terenie 8 województw. Gospodarstwa rolne wskazanych osób fizycznych oraz utworzonych podmiotów prawnych, za wyjątkiem gospodarstwa J. P., były jednostkami rozproszonymi, deklarowane do płatności działki położone były na terenach różnych obszarów administracyjnych.

Analiza działek rolnych zgłaszanych do płatności przez wskazane podmioty w latach 2004-2015 ujawniła, że grunty rolne były przedmiotem przekazań pomiędzy wskazanymi podmiotami zarejestrowanymi jako producenci rolni. Przekazywanie działek nie było incydentalne, lecz cechowało się dostosowaniem powierzchni do założeń określonych programów pomocowych w ramach systemów płatności rolnośrodowiskowych. Osoby fizyczne i utworzone podmioty prawne deklarowały działki rolne, które położone były w różnych województwach i powiatach, co nie miało ekonomiczno-technologicznego uzasadnienia w sytuacji posiadania możliwości takiego ułożenia stosunków, aby każdy ze wskazanych podmiotów miał swój areał w jednym bądź w dwóch zbliżonych do siebie obrębach.

Analizując kwestie dotyczące rodzaju uprawy prowadzonych na zadeklarowanych działkach organ odwoławczy wskazał, iż wielokrotnie na deklarowanych przez omawiane podmioty działkach ewidencyjnych, będących formalnie w posiadaniu różnych podmiotów, uprawiano te same uprawy, co w połączeniu z brakiem naturalnych granic pomiędzy tymi obszarami, w ocenie organu, dodatkowo potwierdza, że jedynym racjonalnym wytłumaczeniem przekazywania przylegających do siebie gruntów rolnych, pomiędzy formalnie odrębnymi gospodarstwami rolnymi, była maksymalizacja dofinansowania w programie rolnośrodowiskowym oraz systemie płatności bezposrednich.

Tworzenie sztucznych warunków w celu pozyskania wyższego wsparcia finansowego, w ocenie organu odwoławczego, potwierdzają także kwestie dotyczące użyczania parku maszynowego, zawierania umów dotyczących dzierżawy gruntów rolnych, wykonywania zabiegów agrotechnicznych w ramach umów barterowych oraz warunków dotyczących zatrudniania pracowników.

W tym zakresie organ wskazał, że zgodnie ze złożonymi wyjaśnieniami strony z dnia 13 czerwca 2016 roku w posiadaniu poszczególnych spółek i osób fizycznych pozostawało około 4 tysięcy hektarów gruntów rolnych.

Utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze odbywało się w oparciu o park maszynowy należący do M. K. i jego ojca, czyli poprzez użyczanie sprzętu rolnego rodzeństwu, utworzonym spółkom, osobom fizycznym powiązanym z tymi spółkami, użyczanie sprzętu rolnego pracownikom do wykonania zabiegów agrotechnicznych na dzierżawionych od pracodawcy gruntach, a także poprzez odstępowanie gruntów rolnych okolicznym rolnikom w ramach tzw. umów barterowych, co polegało na przekazywaniu prawa do pobierania polonów w zamian za wykonywanie zabiegów agrotechnicznych na działkach rolnych, które deklarował do płatności podmiot odstępujący grunt rolny.

Współdziałanie osób fizycznych w różnych konfiguracjach osobowych, które przejawiało się tworzeniem nowych podmiotów, zakupem gruntów rolnych oraz przekazywaniem tych gruntów pomiędzy tym podmiotami miało także na celu unikanie stawek degresywnych oraz limitów powierzchniowych dla płatności obowiązujących w ramach poszczególnych wariantów rolnośrodowiskowych.

Te okoliczności świadczyły w ocenie organu II instancji o stworzeniu sztucznych warunków, co uzasadniało odmowę przyznania spółce płatności.

W skardze na decyzję organu II instancji, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, strona wniosła o stwierdzenie jej nieważności lub o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzucając naruszenie:

1. art. 15 k.p.a. poprzez wydanie decyzji przez Dyrektora W. Oddziału Regionalnego ARiMR w P. z naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania. Organ II instancji powinien był dokonać analizy prawidłowości postępowania przed Kierownikiem BP ARiMR w O. W., miał prawo do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego w sprawie jednakże postępowania dowodowe przeprowadzone przez Dyrektora, jako organ II instancji było nazbyt rozległe i wyręczało w działaniu organ I instancji. Dyrektor samodzielnie zgromadził nowy materiał dowodowy do sprawy, przez co materiał ten został oceniony wyłącznie jednokrotnie.

2. art. 15 k.p.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności i przeprowadzenie postępowania dowodowego w zakresie szerszym niż miało to miejsce w postępowaniu przed organem I instancji, przeprowadzenie postępowania dowodowego o zakresie i temacie niepodnoszonym przez organ w toku postępowania odwoławczego, o którym strona skarżąca dowiedziała się dopiero z lektury zaskarżonej decyzji i powołanie się na nowe okoliczności i fakty, które nie były przedmiotem rozważań przed organem I instancji, co spowodowało, że strona została pozbawiona możliwości obrony swoich praw, gdyż postępowanie dowodowe i okoliczności na które powołuje się organ II instancji nie stanowią uzupełnienia postępowania dowodowego, a wskazują całkowicie nowe okoliczności, na podstawie których wydano zaskarżoną decyzję i powołano się na szereg podmiotów, które nie zostały wymienione w decyzji organu I instancji i przyjęcie przez organ niezrozumiałych dla strony skarżącej "Konfiguracji",

• wskazywanej przez organ II instancji, "I- szej konfiguracji" osobowej,

• wskazywanej przez organ II instancji, " II-giej Konfiguracji" osobowej ,

. a dodatkowo na stronie 19-20 decyzji odnoszenie się do innych podmiotów

co doprowadziło do tego, że strona skarżąca w żaden sposób nie mogła odnieść się do zarzutów stawianych przez organ, bowiem dopiero w decyzji II instancji pojawiły się prawie wszystkie w/w podmioty, w sytuacji, gdy nawet w aktach sprawy, gdy pan M. K. - reprezentujący stronę skarżącą- się z nimi zapoznawał, nie znajdowało się jakiekolwiek do nich odniesienie.

3) art. 27 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 in fine ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 poprzez odwrócenie ciężaru dowodu i jednoczesne rażące błędy w ustaleniach faktycznych, polegające na:

• przywoływaniu w zaskarżonej decyzji dowodów powstałych i odnoszących się do lat innych aniżeli rok, na który skarżąca wnioskowała o przyznanie płatności.

• oparciu rozstrzygnięcia o dowody sfałszowane, tj. o treść protokołu nr [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. sporządzonego przez pracownika organu ARiMR podczas rozprawy administracyjnej odbywającej się w siedzibie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. W. co zostało zgłoszone do właściwych organów ścigania.

• wszczęcie postępowania w oparciu o bezprawne, bezpodstawne donosy osoby skazanej wielokrotnie za przestępstwa karne, tj. Pana L. Z. i wciągnięcie tychże donosów w poczet materiału dowodowego sprawy i włącznie ich w akta sprawy, przez co organ dodatkowo naruszył art. 75 § 1 zd. pierwsze k.p.a., tj. oparł rozstrzygnięcie o dowód, który nie sposób uznać za zgodny z prawem.

. włączeniu w zaskarżoną decyzję podmiotów niepowiązanych w żaden sposób ze skarżącą i wyciągnięcie na tej podstawie wniosku o stworzeniu przez skarżącą sztucznych warunków gospodarowania.

. oparciu rozstrzygnięcia o nieprzeanalizowany stan faktyczny odnoszący się do powołanych w decyzji podmiotów.

. błędnym przyjęciu, że strona skarżąca nie prowadziła efektywnego gospodarstwa rolnego - odrębnego od gospodarstw rolnych prowadzonych przez inne podmioty wskazywane w decyzji organu I instancji, a także od podmiotów z "Konfiguracji pierwszej" "Konfiguracji drugiej" i pozostałych wymienionych w decyzji, pomimo, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz nieustalony i tym samym pominięty przez organy pierwszej instancji stan faktyczny wskazuje na zupełną odrębność funkcjonalno- organizacyjno- finansową wymienionych powyżej gospodarstw rolnych.

. błędnym przyjęciu, że powiązania osobowo - kapitałowe pomiędzy skarżącą, a Panem M. K., Panią R. K., Panią K. L. Panem D. G., [...] Sp. z o.o., [...] Sp. z o.o. [...] Sp. z o.o., [...] Sp. z o.o., (podmioty wymienione w decyzji organu I instancji), a także podmiotami z "Konfiguracji pierwszej" "Konfiguracji drugiej" i pozostałymi wymienionymi w decyzji, są tożsame ze stworzeniem tzw. sztucznych warunków gospodarowania, celem uzyskania korzyści sprzecznych z systemami danego wsparcia.

• poprzez wskazanie, iż weryfikacja wniosków o przyznanie płatności określonych producentów rolnych (str. 6 decyzji) oraz utworzenie przez tych producentów rolnych - zdaniem organu - w różnych konfiguracjach osobowych spółek z o.o., wykazało istnienie sztucznych warunków gospodarowania, podczas gdy organ w zaskarżonej decyzji nie zbadał stanu działalności rolniczej ( jej samodzielności) u każdego z tych podmiotów, w znacznej mierze oparł się na fragmentach zmodyfikowanych zeznań pana M. K., dowodach sporządzonych w latach innych niż badany rok 2015, wpisów w KRS, czym nie zbudował takiego materiału dowodowego sprawy, z którego bezspornie mógłby odtworzyć stan rzeczywisty sprawy, a ewentualne przywołane dokumenty nie mają związku ze sprawą, a ponadto naruszają zasadę dwuinstancyjności postępowania. Wydana decyzja jest tym samym przedwczesna.

4) art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez przyjęcie za podstawę decyzji stanu faktycznego sprzecznego z zebranym materiałem dowodowym sprawy oraz z zasadami swobodnej oceny dowodów, przez co organ na częściowym tylko odtworzeniu stanu faktycznego sprawy wyciągnął błędne wnioski co do tego, czy skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo rolne, czy nie, a także przy oparciu decyzji na materiale dowodowym, który nie był przedmiotem rozważań przed organem I instancji.

5) art. 107 § 3 w zw. z 107 § 1 ust. 6 k.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu decyzji na jakiej podstawie uznano, że istnieją powiązania pomiędzy podmiotami na tyle istotne, aby stwierdzić, że w niniejszej sprawie wystąpiło stworzenie sztucznych warunków oraz wskazanie w uzasadnieniu decyzji szeregu informacji, nieistotnych dla niniejszej sprawy przez co jest ona nieczytelna i niezrozumiała oraz nie posiada "osobistego" odniesienia się do strony, oraz skonstruowanie decyzji w taki sposób, że istnieją poważne wątpliwości co do tego, czy organ rozpatrzył sprawę indywidualnie.

6) art. 89 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie rozprawy administracyjnej w sprawie, w sytuacji, gdy szczególnie skomplikowany charakter sprawy wymagał jej przeprowadzenia, a dodatkowo przeprowadzenie rozprawy administracyjnej wyjaśniającej kwestie sporne, było wnioskowane przez stronę skarżącą.

Zaskarżonej decyzji zarzucono również naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1) art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/2005, art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji nr 65/2011 oraz pkt 15 preambuły i art. 30 rozporządzenia Rady (WE) 73/2009 poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i nieprawidłową wykładnię, jak również pominięcie jakiejkolwiek analizy subiektywnego i obiektywnego komponentu zarzutu stworzenia sztucznych warunków do uzyskania płatności- skutkujące zupełnie bezzasadnym przyjęciem, iż strona skarżąca wraz z innymi podmiotami wymienionymi w decyzji dokonali sztucznego podziału gospodarstw celem uzyskania płatności PROW, z zupełnym pominięciem uwzględnienia samodzielności kierowniczej, ekonomicznej i technicznej gospodarstw, jak również celów poszczególnych systemów wsparcia.

2) art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/2005, art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji nr 65/2011 oraz pkt 15 preambuły i art. 30 rozporządzenia 73/2009 wskutek ich nieprawidłowego zastosowania i uznania, że te same przesłanki warunkują uznanie stworzenia sztucznych warunków uzyskania płatności do wszystkich systemów wsparcia w ramach EFRROW, bez konieczności badania przesłanek dla każdego systemu wsparcia z osobna.

3) art. 36 lit. a ppkt iv i art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. UE L 277/1 21.10.2005 r.) poprzez brak ich zastosowania w stosunku do skarżącej , a co za tym idzie brak przyznania skarżącej wnioskowanych płatności, pomimo iż skarżąca była w posiadaniu gospodarstwa rolnego, utrzymywała go w dobrej kulturze rolnej oraz zarządzała nim i prowadziła w nim aktywną gospodarkę rolną.

4) art. 4 ust. 1 lit. 6 rozporządzenia nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. poprzez błędne zastosowanie przez organ pojęcia "gospodarstwo rolne" w stosunku do skarżącej. Organ w zaskarżonej decyzji wskazuje, iż "uprawnionym do płatności jest zatem właściciel gruntu, gdy grunt nie jest oddany w posiadanie zależne i jest we władaniu właściciela, dzierżawca gruntu rolnego oraz posiadacz samoistny i zależny bez tytułu prawnego (bez względu na jego dobrą czy złą wiarę)", jednak pomimo iż dotychczas prowadzone wobec skarżącej postępowania o przyznanie płatności PROW, kontrole dokonywane przez organy ARiMR oraz jednostkę certyfikującą rolnictwo ekologiczne, przedstawione dowody władania deklarowanymi gruntami rolnymi, faktury i rachunki pozyskiwania towarów i usług na rzecz deklarowanych gruntów rolnych, oświadczenia skarżącej, organ uznał, iż skarżąca nie jest uprawniona do uzyskania wnioskowanych płatności, a dodatkowo swoje gospodarstwo rolne (działające od 2009 r.) stworzyła pozornie.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżona decyzja Dyrektora W. Oddziału Regionalnego ARiMR w P. z dnia [...] sierpnia 2017 r. , jak i decyzja ją poprzedzająca nie naruszają ani prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu, który zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej: "p.p.s.a.") oznaczałby konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

Istota sporu do jakiego doszło w ramach kontrolowanej sprawy sprowadza się do stwierdzenia, czy skarżąca wespół ze wskazanymi przez organ ARiMR podmiotami sztucznie stworzyła warunki wymagane do uzyskania korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. Spór w rozważanym zakresie powstał odnośnie dochodzonych w roku 2015 przez skarżącą spółkę, jako rolnika samodzielnie prowadzącego gospodarstwo rolne, płatności rolnośrodowiskowych. Organ ARiMR przyjął, że płatności te uznać trzeba za korzyść uzyskaną w wyniku stworzenia sztucznych warunków, co implikuje – w ocenie tego organu – konieczność odmowy jej przyznania.

Po przeprowadzeniu kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego, sąd nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji ani w całości, ani w części, gdyż nie stwierdził ani naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, ani naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wskazać na wstępie trzeba podstawy materialnoprawne przyznawania wnioskowanych przez skarżącą płatności.

Na poziomie unijnym kwestia przyznawania płatności bezpośrednich uregulowana została w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE Seria L z 2013 r. Nr 347, poz. 608 ze zm.; dalej: "rozporządzenie 1307/2013"). Natomiast na poziomie krajowym problematyka ta ujęta jest w ustawie z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2015 r., poz. 308 ze zm., dalej: "u.s.w.b.").

Płatności bezpośrednie przyznawane są rolnikowi, jeżeli spełnione są warunki przyznania tych płatności określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1 u.s.w.b. – w tym w rozporządzeniu 1307/2013 – w przepisach tej ustawy oraz w przepisach wydanych na jej podstawie (por. art. 6 u.s.w.b.). Płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, na co wskazuje już art. 7 ust. 1 u.s.w.b., jeżeli: 1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności oraz 2) łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha.

Jednolita płatność obszarowa – która oznacza jednolitą płatność obszarową, o której mowa w art. 36 ust. 2 rozporządzenia 1307/2013 (art. 2 pkt 4 u.s.w.b.), a także płatność dodatkowa – która stanowi z kolei płatność, o której mowa w tytule III rozdziale 2 rozporządzenia 1307/2013 (art. 2 pkt 9 u.s.w.b.) – zwane także łącznie z innymi płatnościami "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej: 1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia 1307/2013, zwanych dalej: "kwalifikującymi się hektarami", 2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności, 3) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, 4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowany obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (por. art. 8 ust. 1 u.s.w.b.).

Jak wynika już z prawa Unii Europejskiej charakterystyczną cechą rozdziału środków bezpośredniego wsparcia dochodów wśród rolników jest przydzielanie nieproporcjonalnych kwot płatności stosunkowo małej liczbie dużych beneficjentów. Więksi beneficjenci, dzięki ich zdolności do eksploatowania korzyści skali, nie wymagają jednolitego wsparcia na tym samym poziomie, aby skutecznie osiągnąć cel polegający na wsparciu dochodu. Ponadto możliwość dostosowania ułatwia większym beneficjentom gospodarowanie przy niższym poziomie jednolitego wsparcia. Państwa członkowskie powinny zatem zmniejszyć o co najmniej 5% część płatności podstawowej, która ma zostać przyznana rolnikom, jeśli przekracza ona 150.000 EUR (por. motyw 13 rozporządzenia 1307/2013). Znalazło to wyraz w art. 11 ust. 1 tego rozporządzenia, który przewiduje, że państwa członkowskie zmniejszają kwotę płatności bezpośrednich, która ma zostać przyznana rolnikowi na podstawie tytułu III rozdziału 1 za dany rok kalendarzowy (w tym jednolitej płatności obszarowej – przyp. tut. Sądu), o co najmniej 5% w odniesieniu do części kwoty przekraczającej 150.000 EUR. W konsekwencji, w przypadku jednolitej płatności obszarowej ustanowiono pod tym względem – na poziomie krajowym – współczynnik redukcji wynoszący 100% (art. 19 ust. 1 in fine u.s.w.b.).

Z kolei odnośnie płatności dodatkowej (redystrybucyjnej) stosownie do art. 14 u.s.w.b. płatność ta jest przyznawana rolnikowi, jeżeli łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym dla tego rolnika do jednolitej płatności obszarowej jest większa niż 3 ha (ust. 1). Płatność dodatkowa przysługuje do powierzchni gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do jednolitej płatności obszarowej będących w posiadaniu rolnika: 1) nie większej niż 30 ha oraz 2) pomniejszonej o 3 ha (ust. 2; por. także art. 41 ust. 4 rozporządzenia 1307/2013).

Przechodząc do rozważań nad kwestią zastosowania przez organ ARiMR,

w ramach kontrolowanej sprawy, klauzuli dotyczącej przypadków obchodzenia prawa, zwrócić należy uwagę na to, że klauzula ta ujęta została w przepisach unijnych. Stosownie zwłaszcza do art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE Seria L z 2013 r. Nr 347, poz. 549 ze zm., dalej: "rozporządzenie 1306/2013") bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa (zob. także art. 11 ust. 4 oraz art. 41 ust. 7 rozporządzenia 1307/2013).

Omawiana obecnie problematyka obchodzenia prawa była przedmiotem szerszych rozważań Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem TSUE podmioty nie mogą powoływać się na normy prawa unijnego w celach nieuczciwych lub stanowiących nadużycie (zob. m.in. wyrok z 12 maja 1998 r., w sprawie C-367/96 Kefalas i in., dostępny na stronie internetowej: https://curia.europa.eu). Przy interpretacji regulacji przewidującej klauzulę dotyczącą przypadków obchodzenia prawa sięgnąć trzeba do w wyroku TSUE z 12 września 2013 r., w sprawie C-434/12 Słynczewa siła (CURIA), który odnosi się do art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 – to jest przepisu o zbliżonym brzmieniu do aktualnego art. 60 rozporządzenia 1306/2013 – a zgodnie z którym, nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.

W wyroku w sprawie C-434/12 Trybunał stwierdził, że art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 należy interpretować w ten sposób, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego i elementu subiektywnego. Wymaga to zatem zaistnienia po pierwsze, ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty (element obiektywny), a po drugie, woli uzyskania korzyści wynikających z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek (element subiektywny; pkt 29 cytowanego wyroku, zob. także wyrok TSUE z 21 lipca 2005 r., w sprawie C-515/03 Eichsfelder Schlachtbetrieb, pkt 39, CURIA). Z orzeczenia TSUE wynika, że zaistnienie tego subiektywnego elementu może zostać również wzmocnione przez dowód zmowy mogącej przyjąć postać zamierzonej koordynacji pomiędzy różnymi inwestorami ubiegającymi się o pomoc

w ramach systemu wsparcia, w szczególności, gdy projekty inwestycyjne są identyczne lub gdy istnieje więź geograficzna, ekonomiczna, funkcjonalna, prawna lub personalna pomiędzy tymi projektami (pkt 41 wyroku). Nie można jednak odmówić finansowania projektu, gdy dana inwestycja może mieć inne uzasadnienie niż tylko płatność w ramach systemu wsparcia (pkt 42, zob. także wyrok TSUE z 21 lutego 2006 r., w sprawie C-255/02 Halifax, pkt 75, CURIA).

Przenosząc powyższe twierdzenia na grunt rozpatrywanej sprawy wskazać trzeba, co następuje.

Nie budzi żadnych wątpliwości wyczerpanie przez skarżącą, działającą wespół z podmiotami wskazanymi przez organ ARiMR, przesłanek z art. 60 rozporządzenia 1306/2013 względem dochodzonych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Chociaż skarżąca ubiegając się o te płatności formalnie spełniła wymogi do ich uzyskania, okoliczności te zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tychże płatności. W tym względzie organ ARiMR prawidłowo uznał, mając na uwadze całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, ocenionego w zgodzie z zasadami racjonalności i doświadczenia życiowego, że chociaż skarżąca oraz pozostałe wymienione przez ten organ podmioty formalnie tworzą samodzielne gospodarstwa, to jednak gospodarstwa te pozostają ze sobą ściśle powiązane.

W okolicznościach kontrolowanej sprawy doszło do próby dostosowania wzajemnych relacji pomiędzy wszystkimi tymi podmiotami, aby uzyskać maksymalne wnioskowane dofinansowanie. Podmioty te pomimo istnienia pomiędzy nimi wykazanych przez organ ARiMR powiązań, zwłaszcza o charakterze osobowym, ekonomicznym oraz funkcjonalnym, wystąpiły do ARiMR z oddzielnymi wnioskami o przyznanie płatności na rok 2015, działając formalnie jako samodzielni rolnicy.

W celu uzasadnienia odmowy przyznania płatności dla skarżącej organ II instancji był zobowiązany do przedstawienia w uzasadnieniu swojej decyzji bardzo szczegółowych rozważań dotyczących całego procesu tworzenia sztucznych warunków i opisu działania wszystkich podmiotów zaangażowanych w ten proces.

W obszernym uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał bardzo szczegółowo na liczne powiązania organizacyjne, personalne i ekonomiczne pomiędzy M. K., R. K., K. K., S. S., J. P., D. G., T. K., Gospodarstwem R. K. L. oraz szeregiem spółek z ograniczoną odpowiedzialnością ([...]).

Zdaniem Sądu organ w uzasadnieniu decyzji wskazał prawidłowo i wyczerpująco na przesłanki uzasadniające tezy o tworzeniu sztucznych warunków: - powiązania osobowo-kapitałowe pomiędzy powyższymi osobami i spółkami (funkcję prezesa zarządu w spółce [...] sp. z o.o. pełnił M. K., natomiast jej wspólnikami byli M. K., R. K. i K. L.; strategiczne decyzje w spółce podejmował prezes zarządu w konsultacjach z udziałowcami oraz ekspertami rolniczymi; ponadto występował wspólny pełnomocnik podmiotów tworzących sztuczne warunki A. J.); - przekazywanie działek między poszczególnymi osobami i spółkami (działki ewidencyjne położone w woj. D., powiat wołowski, obręb R. deklarowała do płatności oprócz skarżącej także spółka [...] sp. z o.o.) – grunty te leżały często w różnych województwach, wobec czego proceder ich przekazywania nie miał uzasadnienia ekonomiczno-technologicznego; z kolei na położonych obok siebie gruntach, mających formalnie różnych posiadaczy, prowadzono te same uprawy rolne (nie było naturalnych granic między działkami); - użyczanie parku maszynowego, zawieranie umów, zatrudnianie pracowników (spółki w tym [...] nie ponosiły kosztów związanych z zatrudnieniem pracowników- zatrudniała jednego pracownika administracyjnego, wypłatą wynagrodzeń, czy płatnościami za ubezpieczenie społeczne); działalność opierała się przede wszystkim na zlecaniu osobom trzecim czynności agrotechnicznych na zasadach umów barterowych – umowa barterowa zawarta przez spółkę [...] Sp. z o.o., w której imieniu działał M. K., na wykoszenie działek ewidencyjnych w obrębie W. przez inną spółkę [...] sp. z o.o. Spółka nie posiada nadto własnego parku maszynowego, korzysta z wyspecjalizowanych usługodawców, którzy w ramach swoich usług dysponują i udostępniają maszyny i urządzenia rolnicze.

Odnośnie skarżącej spółki organ ARiMR wskazał ponadto m. in. że powstała ona w 2008 roku z inicjatywy jej wspólników i rozpoczęła uczestnictwo w Programie Rozwoju Obszarów Wiejskich w roku 2009. Deklarowane do objęcia płatnością grunty podmiot zakupił od ANR oraz od osoby fizycznej. Grunty należące do omawianej Spółki to działki ewidencyjne o numerach [...] położone są w obrębie W.; działki ewidencyjne o numerach [...], [...], [...], [...] położone w obrębie R.; działka ewidencyjna o numerze [...] położona w obrębie G.. Spółka podpisała umowę z Panem M. P. na dzierżawę swoich gruntów w [...] i w ramach tej umowy zachowany został grunt czarny jednak umowa ta została rozwiązana za porozumieniem stron w marca 2016 roku. Celem jej powstania było prowadzenie działalności rolniczej na nabytych od Agencji Nieruchomości Rolnych gruntach. Pan M. K., jako członek zarządu, rozpoczął prowadzenie spraw spółki od 2012 r. Omawiana spółka podobnie jak Pani R. K. posiada umowę zawartą z [...], firmą która zachęciła omawiany podmiot do wejścia w 5 letni program rolnośrodowiskowy. Wskazana Spółka zaciągnęła zobowiązanie kredytowe na zakup gruntu rolnego.

W ocenie Sądu prawidłowe i niezbędne ustalenia organu ARiMR odnosiły się do powiązań kapitałowych, rodzinnych oraz osobowych wskazanej powyżej grupy podmiotów, w tym udziału poszczególnych osób w spółkach prawa handlowego. Tym samym wykazane zostało przez organ, że miały miejsce elementy obiektywne i subiektywne świadczące o sztucznym stworzeniu warunków wymaganych do otrzymania płatności (zgodnie z treścią wyroku TS UE z 12 września 2013r. w sprawie C-434/12). Wskazane bowiem przez organ okoliczności:

- powiązania osobowe pomiędzy podmiotami ( osobami fizycznymi i spółkami - przede wszystkim chodzi o osobę M. K. )

- formalnie odrębne gospodarstwa prowadzone przez wskazane podmioty były ze sobą ściśle powiązane ( prawnie, organizacyjnie, ekonomicznie itd. )

- pozorne wydzielenie gruntów o areale gwarantującym uzyskanie maksymalnych dopłat

- faktyczne zarządzanie wydzielonymi gruntami przez grupę osób ( przede wszystkim przez M. K. )

- wykonywanie prac agrotechnicznych przy użyciu tego samego parku maszynowego

- położenie deklarowanych przez wszystkie podmioty działek w połączeniu z (częściowym ) brakiem naturalnych granic pomiędzy tymi obszarami

świadczą o sztucznym stworzeniu warunków wymaganych do uzyskania płatności, zaś z materiału dowodowego nadto wynika, że działania strony skarżącej i pozostałych podmiotów miały powodować uniknięcie zastosowania stawek degresywnych.

W tym kontekście należy uznać, że chociaż skarżąca spółka formalnie istniała (wskazują na to okoliczności akcentowane przez skarżącą, jak zwłaszcza nadanie jej formy spółki prawa handlowego ze wszelkimi wynikającymi stąd konsekwencjami, także prawnymi) i formalnie podejmowała działalność rolniczą (wydzierżawienie gruntów rolnych, zawarcie umowy barterowej), to miało to w istocie charakter pozorny, a celem wyodrębnienia skarżącej spółki było jedynie pozyskanie większej kwoty płatności przez osoby, które w rzeczywistości dysponowały gruntami rolnymi. Właściciele gospodarstwa rolnego o dużym areale ubiegający się o dopłaty uzyskują je w ograniczonym zakresie bądź jedynie do określonego areału bowiem zastosowanie znajdą stawki degresywne i limity powierzchniowe. Tymczasem zawierając fikcyjne umowy dzierżawy, uzyskują z tego tytułu rzekomy czynsz, który de facto pochodzi z uzyskanych przez rzekomego dzierżawcę dopłat, co pozwala pominąć wskazane prawne ich ograniczenia.

Jak wynika już z prawa Unii Europejskiej charakterystyczną cechą rozdziału środków bezpośredniego wsparcia dochodów wśród rolników jest przydzielanie nieproporcjonalnych kwot płatności stosunkowo małej liczbie dużych beneficjentów. Więksi beneficjenci, dzięki ich zdolności do eksploatowania korzyści w dużej skali, nie wymagają jednolitego wsparcia na tym samym poziomie, aby skutecznie osiągnąć cel polegający na wsparciu dochodu. Ponadto możliwość dostosowania ułatwia większym beneficjentom gospodarowanie przy niższym poziomie jednolitego wsparcia. Państwa członkowskie powinny zatem zmniejszyć o co najmniej 5% część płatności podstawowej, która ma zostać przyznana rolnikom, jeśli przekracza ona 150.000 EUR (por. motyw 13 rozporządzenia 1307/2013). Znalazło to wyraz w przywołanym już powyżej odnośnie jednolitej płatności obszarowej art. 11 ust. 1 tego rozporządzenia, który przewiduje, że państwa członkowskie zmniejszają kwotę płatności bezpośrednich, która ma zostać przyznana rolnikowi na podstawie tytułu III rozdziału 1 za dany rok kalendarzowy, o co najmniej 5% w odniesieniu do części kwoty przekraczającej 150.000 EUR.

Powyższe okoliczności faktyczne w ocenie Sądu w sposób jednoznaczny potwierdzają stworzenie sztucznych warunków pomiędzy skarżącą spółką a wskazanymi w obszernym uzasadnieniu organu II instancji podmiotami. Nie budzi zaś wątpliwości, że stworzenie powyższych sztucznych warunków pozostaje w sprzeczności z celami płatności bezpośrednich.

Powyższe pozwala bez cienia wątpliwości stwierdzić, co prawidłowo uczynił zresztą organ ARiMR, że doszło do stworzenia sztucznych warunków w sprzeczności z celami sektorowego prawodawstwa rolnego. Jednocześnie maksymalizacja płatności była zamierzona przez podmioty tworzące sztuczne warunki. Wynika to nie tylko z przedstawionych już powiązań pomiędzy tymi podmiotami, lecz nadto znajduje potwierdzenie w pozostałym zgromadzonym materiale dowodowym.

Skarga i zawarte w niej twierdzenia stanowią w istocie wyłącznie polemikę z tak dokonaną oceną, jednakże przez sam fakt niezgadzania się z nią przez stronę skarżącą nie można wysnuć wniosku o istotnym naruszeniu przez organ ARiMR przepisów procesowych w rozważanym obecnie zakresie.

W powyższym zakresie nie sposób skutecznie zarzucić organowi ARiMR naruszenia art. 7, art. 15, art. 77 § 1, art. 80, art. 89 § 1, czy art. 107 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej: "K.p.a.") oraz przepisów prawa materialnego wskazywanych w skardze. Skorzystanie przez organ ARiMR z kompetencji do zastosowania sankcji wykluczenia z systemu płatności na dany rok nie narusza szczególnych przepisów odnoszących się do przyznania płatności bezpośrednich, jak chce tego skarżąca spółka.

Odnośnie przeprowadzonego postępowania wskazać dodatkowo trzeba, że postępowanie administracyjne w sprawach dotyczących przyznania płatności cechuje się istotnymi odmiennościami, które korespondują z wymogami prawa europejskiego, co do weryfikacji uprawnień do otrzymania płatności rolniczych. Przepisy ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego stosuje się w postępowaniu dotyczącym przyznania płatności w zakresie w jakim przepisy nie stanowią inaczej (art. 3 ust. 1 u.s.w.b.). W postępowaniach tych, o czym stanowi już art. 3 ust. 2 u.s.w.b., organ administracji publicznej:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 3 ust. 3 u.s.w.b.).

Organ ARiMR z urzędu przeprowadził postępowanie wyjaśniające w celu zbadania kwestii stworzenia przez skarżącą sztucznych warunków, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył tak zgromadzony materiał dowodowy, w tym ten dostarczony przez skarżącą, a na podstawie jego całokształtu ocenił wskazane powyżej okoliczności faktyczne, co przedstawił w uzasadnieniu skarżonej decyzji. W uzasadnieniu tym organ powołał materiał dowodowy, a przyjęte ustalenia faktyczne opatrzył argumentacją dotyczącą wiarygodności i mocy dowodowej. Organ przytoczył także przepisy prawne istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy, wyjaśnił podstawę prawną wydanej decyzji, w tym zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Ocena organu ARiMR w omawianym zakresie jest racjonalna, logiczna i spójna, a co najważniejsze znajduje potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym.

Skarga i zawarte w niej twierdzenia stanowią w istocie wyłącznie polemikę z tak dokonaną oceną, jednakże przez sam fakt niezgadzania się z nią przez skarżącą spółkę nie można wysnuć wniosku o istotnym naruszeniu przez organ ARiMR przepisów procesowych w rozważanym zakresie.

W ocenie Sądu brak jest także podstaw do stwierdzenia naruszenia przepisów prawa ustanawiających zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego oraz określających prawo do obrony w postępowaniu administracyjnym.

Uzupełniające postępowanie dowodowe przed organem II instancji dotyczyło kwestii tworzenia sztucznych warunków przy wykorzystaniu tego samego modelu działania, a więc rejestracji kolejnych podmiotów, jako producentów rolnych, co do których istnieją powiązania osobowe, kapitałowe i organizacyjne oraz składania wniosków pomocowych, co do gruntów przekazywanych tym podmiotom przez podmioty powiązane. Organ odwoławczy ujawnił kolejne przypadki współdziałania producentów rolnych w zakresie przekazywania działek rolnych. Stwierdzenie takich okoliczności stanowiło właściwą podstawę dla wyjaśnienia sprawy w aspekcie podziału gospodarstwa rolnego w celu obejścia prawa, co do ustanowionych górnych limitów pomocy finansowej dla rolników. Postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organ odwoławczy nie wykraczało poza ramy sprawy administracyjnej zakreślone w toku postępowania przed organem I instancji. Wyniki uzupełniającego postępowania dowodowego uzupełniały i potwierdzały prawidłowość kwestionowanej odwołaniem decyzji. Stąd brak jest podstaw dla przyjęcia stanowiska, że strona została pozbawiona prawa do dwukrotnego merytorycznego rozpoznania sprawy, czy też dwukrotnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR.

Nie zasługują przy tym na uwzględnienie także zarzuty skarżącej spółki dotyczące pozbawienia jej prawa do obrony praw w postępowaniu administracyjnym. Pisma strony włączone do aktach sprawy jednoznacznie wskazują, że Skarżąca osobiście lub przez pełnomocnika wielokrotnie wypowiadała się, co do dowodów i materiałów zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym. Skarżąca korzystała z tego prawa także po zakończeniu postępowania wyjaśniającego przed organem odwoławczym.

Sąd nie podziela ponadto zarzutu dotyczącego naruszenia przepisów prawa poprzez odwrócenie ciężaru dowodu. Dowody włączone do akt sprawy nie pozostawiają żadnych wątpliwości, że organy obu instancji ujawniły powiązania osobowe, kapitałowe i organizacyjne pomiędzy producentami rolnymi, które są istotne z punktu widzenia weryfikacji wniosku w aspekcie tworzenia sztucznych warunków dla otrzymania płatności rolniczych. Organ stosował w tym celu środki dowodowe zgodne z prawem, a mianowicie wezwanie strony do złożenia wyjaśnień, włączanie do postępowania administracyjnego dowodów zgromadzonych w innych postępowaniach prawnych w tym w postępowaniach karnych, włączanie do materiału dowodowego wyciągów z Krajowego Rejestru Sądowego, wyciągów z Ksiąg Wieczystych, wyciągów z internetowej bazy Głównego Urzędu Statystycznego, czy włączenia do materiału dowodowego dokumentów prywatnych, takich jak umowy dotyczące odstępowania gruntów rolnych innym podmiotom (umowy dzierżawy, umowy barterowe).

Tut. Sąd w ramach niniejszej sprawy nie jest natomiast uprawniony do dokonania oceny decyzji wydanych przez organ ARiMR wobec skarżącej spółki w odniesieniu do płatności za lata poprzednie.

Z powyższych względów Sąd orzekający w niniejszej sprawie uznaje, że organy administracji publicznej prawidłowo zastosowały prawo materialne, a poczynione ustalenia faktyczne były wystarczające do przyjęcia stanowiska, że zaktualizowały się obiektywne i subiektywne warunki nadużycia prawa przez skarżącą spółkę na etapie występowania przez nią z wnioskiem o przyznanie płatności bezpośrednich.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił.