Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1730/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 138
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 31zq, art. 31zo
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
article: art. 47
journal: Dz.U. 2020 poz 266
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Głowacki Sędziowie WSA Inga Gołowska WSA Urszula Zięba (spr.) Protokolant Julia Mejer po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 lutego 2022 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 15 października 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. decyzją z dnia 15 października 2021 r. znak: [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 dalej k.p.a.) oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, ze zm.), utrzymał w mocy decyzję z dnia 4 września 2020 r. znak: [...] odmawiającą skarżącemu - R. K. prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Na mocy z art. 31zq ust. 8 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem CON/ID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, od decyzji o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, płatnikowi składek przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego dotyczące odwołań od decyzji oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych 4 września 2020r. wydał decyzję odmawiającą prawa do zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r.

Pismem z 15 września 2020 r. skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Uwzględniając prośbę, dokonano ponownej analizy i wydano decyzję 27 października 2020 r. znak: [...], utrzymującą w mocy decyzję z 4 września 2020 r. znak: [...]

W dniu 3 listopada 2020 r. wpłynęła skarga na decyzję 27 października 2020 r. znak: [...] dotyczącą utrzymania w mocy decyzji z dnia 4 września 2020 odmawiającą prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. Wyrokiem z 14 kwietnia 2021 r. sygn. akt V SA/Wa 2261/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję z 27 października 2020 r. znak: [...] z uwagi na uchybienia proceduralne w zakresie uzasadnienia decyzji..

Zakład Ubezpieczeń Społecznych ponownie przystąpił do rozpatrzenia wniosku z 9 kwietnia 2020 r. skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy w zakresie zwolnienia z opłacania składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.

W myśl art. 31zo ust. 2 i ust. 4 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, osobie prowadzącej pozarolnicza działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266, ze zm.) przysługuje prawo do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należnych za okres od marca do maja 2020 r., jeżeli prowadziła działalność przed dniem 1 kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu za który jest składany wniosek o zwolnienie, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. Zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek ustalone od obowiązującej najniższej podstawy wymiaru składek dla osoby prowadzącej pozarolniczą działalność.

Ponadto zgodnie art. 31zq ust. 1 i ust. 3 powołanej wyżej ustawy, płatnik składek, który ubiega się o zwolnienie z ich opłacenia, zobowiązany był przesyłać do ZUS dokumenty rozliczeniowe za marzec, kwiecień i maj 2020 r. na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zgodnie z tymi przepisami był zwolniony z obowiązku ich składania. Przesłanie dokumentów rozliczeniowych nie później niż do 30 czerwca 2020 r., stanowi warunek zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek. Warunek ten nie dotyczy jedynie płatników, którzy byli zwolnieni z obowiązku składania dokumentów rozliczeniowych.

Organ powołał treść art. 47 ustawy z dnia 13 października o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019r, poz. 300 ) i wskazał, że od 1 lutego 2020 r. weszły w życie zmiany wprowadzone ustawą z 12 grudnia 2019 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U z 2019 r. poz. 2550) inaczej zwaną ustawą o tzw. "małym ZUS plus" albo o "małej działalności gospodarczej plus". Zmiana wprowadziła nowe zasady ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, której wysokości zależy od dochodów z działalności gospodarczej. Zgodnie z powyższym płatnik w 2020 roku zobowiązany był do zadeklarowania podstawy wymiaru składek: - ustalonej na okres styczeń 2020 r. oraz - ustalonej na okres od lutego do grudnia 2020 r. Dokumenty te należało przekazać w komplecie z deklaracją rozliczeniową.

We wniosku z 9 kwietnia 2020 r. skarżący wniósł o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres 03-05.2020 r., jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność opłacająca składki wyłącznie za siebie.

4 września 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. wydał decyzję odmawiającą skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r., ponieważ nie złożył deklaracji rozliczeniowych ZUS DRA za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. w ustawowym terminie do 30 czerwca 2020 r. Deklaracje za 03/2020 złożył w dniu 8 lipca 2020 r., a deklaracje za okres 04-05/2020 r. w dniu 4 sierpnia 2020 r. - tak więc nie spełnił warunku do zwolnienia z opłacania składek za miesiące marzec, kwiecień, maj 2020 r. Termin 30 czerwca 2020 r. na złożenie dokumentów jest terminem ustawowym i nie podlega przywróceniu, zatem złożenie przez skarżącego dokumentów rozliczeniowych po tym terminie nie może wywrzeć skutków prawnych w zakresie prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na podstawie powołanej ustawy.

15 września 2020 r. zwrócił się skarżący do ZUS o ponowne rozpatrzenie wniosku o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r., w związku z niedopełnieniem obowiązku złożenia dokumentów rozliczeniowych ZUS DRA za 03-05/2020. W okresie od 5 lutego do 2 marca 2020 r. przebywał skarżący na zwolnieniu lekarskim i pobierał z tego tytułu zasiłek chorobowy - podstawa wymiaru składek w ZUS DRA za 02/2020 i 03/2020 pomniejszona o zasiłek chorobowy. Miał obowiązek w terminie złożyć dokumenty rozliczeniowe t.j. ZUS DRA za 02/2020 oraz 03/2020 w związku z wypłatą zasiłku chorobowego. W przypadku złożenia prawidłowej DRA za 04/2020 (deklaracja wzorcowa), deklaracja za 05/2020 utworzyły by się w systemie automatycznie - w formie elektronicznego klonowania na indywidualnym koncie płatnika. Deklarację za 03/2020 złożył skarżący w dniu 8 lipca 2020 r., a deklaracje za 04-05/2020 w dniu 4 sierpnia 2020 r. tj. po obowiązującym terminie.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych zebrał – jego zdaniem - niezbędny materiał dowodowy i uznał, że nie dopełnił skarżący obowiązku dostarczenia dokumentów rozliczeniowych w odpowiednim terminie. W związku z powyższym, uznał, że nie przysługuje skarżącemu prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał stanowisko wyrażone w decyzji z dnia 4 września 2020r. i odmówił zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący R. K., podniósł, że jednym z istotnych postanowień jest ustawowy zapis nakładający na organy administracji publicznej obowiązek powiadomienia podatnika o uchybieniu terminu, od którego zależy realizacja jego praw. Chodzi o przepis art. 15zzzzzn2 ust, 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy COVID-19 (zmiana: Dz. U. z 2020 poz. 2255).

Przepis ten wprost uwzględnia sytuację, w której strona uchybiła terminowi do dokonania czynności kształtującej jej prawa i obowiązki. Choć powołany przepis wszedł w życie po wydaniu zaskarżonej decyzji (04-09-2020 r.), niemniej obejmuje zdarzenia, które miały miejsce "w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19".

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zarzucił naruszenie:

- art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy COVID-19 (zmiana: Dz. U. z 2020 poz. 2255).

- art. 31zq ust.3 ustawy z dnia 02.03.2020 o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz.374 ze zm.) gdzie wskazano, że warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek jest przesłanie deklaracji chyba, że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania, a tak jest przy jednoosobowej działalności gospodarczej.

- art.31zq ust.2 (ustawy o COVID-19);

Skarżący podniósł, że program Płatnik jako jedyne narzędzie do składania deklaracji poprzez swoją niedoskonałość wprowadza w błąd - nie przyjął deklaracji DRA wraz z DRA II za 02/2020 w należnej wysokości a po złożeniu korekty z właściwymi kwotami poinformował o odrzuceniu DRA II co wprowadziło w błąd sugerując, że w systemie została tylko ta pierwotna deklaracja - czyli nie trzeba składać deklaracji za następny okres. ZUS poprzez informacje na swojej stronie internetowej jednoznacznie informuje, że przy wsparciu z tarczy antykryzysowej nie musi składać deklaracji płatnik ustawowo zwolniony z ich składania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W przypadku stwierdzanie braku podstaw do uwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).

Rozpoznając niniejszą sprawę w granicach tak zakreślonej kognicji Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z istotnym naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).

Powodem, dla którego ZUS odmówił skarżącemu zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020r. było niezłożenie w terminie do dnia 30 czerwca 2020r. wymaganej dokumentacji rozliczeniowej, tj. jak stwierdzono w decyzji, Skarżący złożył deklaracje za marzec 2020r. dopiero w 8 lipca 2020r. a za kwiecień-maj 20020r. dopiero w dniu 4 sierpnia 2020r. Skarżący twierdził nadto, że program Płatnik jako jedyne narzędzie do składania deklaracji poprzez swoją niedoskonałość wprowadza w błąd - nie przyjął deklaracji DRA wraz z DRA II za 02/2020 w należnej wysokości a po złożeniu korekty z właściwymi kwotami poinformował o odrzuceniu DRA II co wprowadziło w błąd sugerując, że w systemie została tylko ta pierwotna deklaracja - czyli nie trzeba składać deklaracji za następny okres.

ZUS natomiast, rozpoznając wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy i procedując w drugiej instancji, wpisał jedynie w uzasadnieniu decyzji, iż Kompleksowy System Elektroniczny wskazuje, że dokumenty dotyczące deklaracji za sporne miesiące złożono we wskazanych tam datach, niewątpliwie przypadających po dniu 30 czerwca 2020r.Nie wykazał też by przed 30 czerwca 2020r. poinformował wnioskodawcę o konieczności uzupełnienia braków wniosku czy też co najmniej o występującym braku.

Art. 31zo ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVlD-19 ... stanowi, że na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony, jako płatnik składek:

1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r.,

2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r.,

3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r, do dnia 31 marca 2020 r, i na dzień 30 kwietnia 2020 r.

- zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych.

Warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest zatem przesłanie, w myśl art. 31zq ust. 3 tej ustawy, deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r. w przypadku, o którym mowa w art. 31zo ust. 8, należnych za lipiec, sierpień, wrzesień 2020 r. - do dnia 31 października 2020 r., a w przypadku, o którym mowa w art. 31zo ust. 10, należnych za listopad 2020 r. - do dnia 31 grudnia 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania.

W zaskarżonej decyzji organ stwierdził, że płatnik tego obowiązku nie spełnił w okolicznościach, na które wyżej wskazano. Zatem w okolicznościach sprawy kwestią sporną jest niedopełnienie przez stronę obowiązku terminowego złożenia dokumentów rozliczeniowych za okres, za który ubiegała się o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek.

Analizując powyższe, podkreślić należy, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją z mocy art. 180 k.p.a. oraz art. 123 u.s.u.s. mają zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, a w tym zasady ogólne, stanowiące między innymi, że organy administracji publicznej winny stać na straży praworządności (art. 7 k.p.a.), prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.), wypełniać wobec stron obowiązki informacyjne (art. 9 k.p.a.), zapewnić stronom udział w postępowaniu (art, 10 § 1 k.p.a), a także działać wnikliwie i szybko (art. 12 § 1 k.p.a.). Ponadto należy zauważyć, że stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, co oznacza, że materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie w sprawie. Ze wskazanego przepisu wynika obowiązek podjęcia przez organ stosownych działań, między innymi przeprowadzenia z urzędu dowodów służących ustaleniu stanu faktycznego sprawy i zażądania od strony przedstawienia dowodów na poparcie jej twierdzeń lub wystąpienia do innych organów albo instytucji o zajęcie stanowiska w sprawie. Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.).

W niniejszej sprawie zastosowanie winien również znaleźć art. 7 k.p.a., zgodnie z którym w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia i sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ winien uwzględnić także treść art. 9 k.p.a., stosownie do którego organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Istotne znaczenie ma w sprawie również art. 79a k.p.a., zgodnie z którym w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony.

Oceniając postępowanie prowadzone przez organ rozpoznający wniosek strony o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, stwierdzić należy, że nie spełnia ono wymogów wynikających z wyżej powołanych przepisów. Należy podkreślić, że celem ustawodawcy wprowadzającego przepisy ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych było umożliwienie przedsiębiorcom przetrwania trudnego czasu pandemii i związanych z nią ograniczeń w prowadzeniu działalności gospodarczej. W tym czasie wielu przedsiębiorców znalazło się w sytuacji dla nich nowej, wymagającej zadbania o zaspokojenie środków podstawowej egzystencji, ale również dopełnienia formalności dotychczas im nieznanych, wprowadzonych nowymi regulacjami prawnymi, z których uprzednio i nie korzystali.

W tych okolicznościach szczególne znaczenie ma wynikający z art. 9 k.p.a. obowiązek wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwania nad tym, by osoby uczestniczące w tym postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że realizacja obowiązków wynikających z art. 9 k.p.a. polega, między innymi, na powinności organu administracji poinformowania strony w sposób szczegółowy o tym, od jakich okoliczności zależy rozstrzygnięcie sprawy i jakie dowody powinny być przedstawione, aby zostało wydane rozstrzygniecie o treści żądanej przez stronę. Ponadto obowiązek udzielania stronie informacji powinien być rozumiany w jak najszerszy sposób, jego naruszenie zaś należy traktować, jako wystarczającą przesłankę do uchylenia decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 września 2001 r. sygn. akt V SA 44/01, LEX nr 50158, teza pierwsza wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 1997 r. sygn. akt SA/Lu 2087/95, LEX nr 30816).

W rozpoznawanej sprawie organ nie wywiązał się z obowiązku wynikającego z art. 9 k.p.a.. W następstwie złożenia przez stronę wniosku doszło do wszczęcia postępowania administracyjnego, w którym organ mając na uwadze zasadę informowania stron zawartą w powyższym przepisie, powinien był udzielić stronie skarżącej należytego i wyczerpującego wyjaśnienia m. in. o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Miał na to czas do 30 czerwca 2020r. Organ, kierując się treścią art. 9 k.p.a., powinien czuwać nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielić jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek w sprawie, a więc konkretnie wskazać, jakich dokumentów niezbędnych do pozytywnego załatwienia wniosku brakuje.

Tymczasem wbrew nakazowi wynikającemu z art. 9 k.p.a., organ, pomimo, iż jak wskazano w decyzji I instancji wniosek złożono 9 kwietnia 2020r. nie poinformował strony w wymaganym terminie, jeszcze przed wynikającym z ustawy 30 czerwca 2020r. o ewentualnym braku deklaracji rozliczeniowych mających wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a także jak wynika z przesłanych przez organ akt, nie wezwał o te braki, co skutkowało tym, iż pomimo wskazania, że wymagane dokumenty złożono, stwierdzono jednocześnie niezachowanie terminu ustawowego. Zatem organ pomimo obowiązku nie wezwał strony w odpowiednim czasie do złożenia wymaganych dokumentów, które miały istotny wpływ na i rozstrzygnięcie sprawy i nie czuwał tym samym, aby strona nie poniosła szkody na skutek swojej niewiedzy prawnej. W aktach sprawy brak jest nadto jakichkolwiek dowodów, które mogłyby świadczyć o tym, że organ podjął starania, by w porę poinformować stronę skarżącą, że bez złożenia brakujących dokumentów jej wniosek nie będzie pozytywnie rozpatrzony, organ nie odniósł się także to twierdzeń strony skarżącej o złożeniu przez nią wymaganych dokumentów po wezwaniu organu.

W następstwie wpływu wniosku organ winien był zweryfikować, czy jest on kompletny i czy zostały spełnione wszystkie wymogi formalne wniosku, przy czym zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a. zobligowany był działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Niewątpliwie organ w niniejszej sprawie tej zasadzie uchybił, co ostatecznie spowodowało negatywne rozpatrzenie wniosku strony.

Naruszenie wyżej wskazanych przepisów uniemożliwiło zatem stronie skarżącej uzyskanie wiedzy, że nieprzedłożenie dokumentów rozliczeniowych w wymaganym. terminie wyłączy jej prawo do uzyskania zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek i w konsekwencji doprowadziło do negatywnego rozstrzygnięcia.

Co więcej, rozpatrując wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, organ w żaden sposób nie zweryfikował twierdzeń strony, co do przyczyn opóźnionego uzupełnienia wymaganych dokumentów. Z tych względów wadliwe jest także uzasadnienie zaskarżonej decyzji.

Ponownie rozpatrując sprawę organ przeprowadzi postępowanie zgodnie z wymogami wynikającymi z powołanych wyżej przepisów kpa, mając na uwadze, że strona skarżąca nie może ponosić negatywnych skutków wadliwego działania organu. Ponadto, uwzględniając cel zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek, jakim jest zniwelowanie skutków kryzysu gospodarczego oraz trwający nadal stan epidemii, organ rozważy zastosowanie instytucji przewidzianej w obowiązujących od 16 grudnia 2020r. przepisach art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy, dodanych ustawą z 9 grudnia 2020r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 2255 ze zm.). Wskazane przepisy nakazują, by w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, organ administracji publicznej zawiadomił stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu tym organ wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Powołane przepisy weszły w życie 16 grudnia 2020r., lecz obejmują zdarzenia, które miały miejsce "w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19". Stan epidemii ogłoszono od 20 marca 2020r. (§ 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii - Dz. U. poz. 491). Uwzględniając powyższą regulację w ponownie prowadzonym postępowaniu organ będzie miał na względzie obowiązek zawiadomienia strony o uchybieniu terminu i wyznaczenia jej terminu 30 dni na złożenie wniosku o jego przywrócenie, jeżeli taką konieczność uzasadniać będzie stan postępowania lub też uzna, że na skutek braku stosownego pouczenia i wezwania strony do uzupełnienia braków wniosku, nie zaistniały po jej stronie uchybienia pozbawiające prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania składek za marzec do maj 2020r..

Z uwagi na powyższe, stwierdzając naruszenie wyżej powołanych przepisów k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postepowania nie orzeczono ponieważ skarżący był z urzędu zwolniony od obowiązku ich ponoszenia