Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1872/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-02-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś - Dębecka Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś - Rosińska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2015 r. sprawy ze skargi P. J. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu [...] lipca 2013 r. w miejscowości B. na drodze powiatowej nr [...] zatrzymano do kontroli pięcioosiowy pojazd członowy składający się z dwuosiowego ciągnika marki [...] o nr rej. [...] wraz z trzyosiową naczepą marki [...] o nr rej. [...]. Pojazdem członowym kierował M.K., który wykonywał przejazd drogowy z ładunkiem piasku - luzem (ładunek podzielny) w imieniu przedsiębiorcy P.J. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: P. (dalej: "strona" lub "skarżący"). Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...] z dnia [...] lipca 2013 r.

Podczas kontroli stwierdzono, że kontrolowany pojazd członowy poruszając się drogą powiatową nr [...] przekroczył dopuszczalny nacisk na pojedynczej osi napędowej, potrójnej osi nienapędowej oraz przekraczał dopuszczalną masę całkowitą pojazdu. W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu członowego, stwierdzono następujące naruszenia dopuszczalnych norm:

- nacisk na pojedynczej osi napędowej 9,5 t (po odjęciu 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę) przekroczenie o 1,5 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 18,75%),

- nacisk na potrójnej osi nienapędowej 24,4 t (po odjęciu 2% zaokrąglonych do 0,11 w górę) przekroczenie o 0,4 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 1,67%),

- rzeczywista masa całkowita pojazdu 40,3 t (po odjęciu 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę),

- przekroczenie o 0,3 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 0,75 %).

W związku z powyższym [...] Wojewódzkiego Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 2000 złotych.

Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII, gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%. Naruszenie stwierdzono w wyniku przekroczenia dopuszczalnego nacisku na pojedynczej osi napędowej pojazdu, potrójnej osi nienapędowej naczepy i dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu członowego.

Strona od powyższej decyzji wniosła odwołanie. Poinformowała, że w związku z prowadzoną inwestycją krajową budowy autostrady A1 i powierzeniem jej wykonania innym podmiotom – K., strona jako podwykonawca podjęła współpracę jako dostawca kruszywa, piasku i innych towarów. Strona zwróciła uwagę na treść umowy nr [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. zawartej pomiędzy K.: S. sp. z o.o. z siedzibą w W., I. S.p.A z siedzibą we W. P. S.A. z siedzibą w K., a P., gdzie zgodnie z § 2 wskazano, iż odcinek drogi powiatowej nr [...], został zakwalifikowany jako odcinek drogi technologicznej dla pojazdów K. W ocenie strony skoro odcinek drogi powiatowej nr [...] został w umowie określony jako technologiczny, czyli wyłączonej z sieci dróg publicznych, to tym samym trudno jest przypisać stronie winę odnośnie wykonywania przejazdu pojazdem nienormatywnym. Mając na uwadze przedstawioną w treści odwołania argumentację strona wniosła o uchylenie powyższej decyzji.

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy stwierdził, że zgromadzony materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedla ustalony w rozpatrywanej sprawie stan faktyczny. Z całokształtu materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że doszło do naruszenia obowiązku w zakresie posiadania zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Strona postępowania administracyjnego została ustalona prawidłowo, gdyż stosownie do treści art. 140aa ust. 3 pkt 1 prd jest nią podmiot, który wykonywał kontrolowany przejazd.

Organ odwoławczy odnosząc się do zarzutów odwołania zaważył, że powołana przez stronę umowa nie stanowi zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego po drodze publicznej. GITD przywołał treść art. 64 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 – dalej: "prd"). Stwierdził, że podmiot wykonujący przejazd nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. W związku z powyższym organ odwoławczy uznał argumentację strony za bezpodstawną i nie stanowiącą podstawy do uchylenia decyzji organu I instancji.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ odwoławczy nie dopatrzył się przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego, na podstawie 140aa ust. 4 prd. W ocenie GITD strona nie dostarczyła takich dowodów, z których wynikałoby wyłączenie jej odpowiedzialności za brak zezwolenia, w oparciu o regulację art. 140aa ust. 4 prd.

Zdaniem organu odwoławczego okoliczności popełnienia zarzucanego naruszenia, tj. wykonywania przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII, gdy nacisk jednej łub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%, wskazują, że strona nie dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z kontrolowanym przejazdem.

Strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję GITD z dnia [...] kwietnia 2014 r. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

- art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 61, art. 107 i art. 138 kpa poprzez pominięcie istotnych okoliczności faktycznych dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności wszystkich zapisów umowy nr [...] z [...] czerwca 2013 r. zawartej przez K. z P. wskazujących na wykorzystanie drogi publicznej jako drogi technologicznej dla potrzeb prowadzonej budowy Autostrady A1 co powinno wyłączać zastosowanie przepisów powołanych w zaskarżonej decyzji;

- przepisów prawa materialnego poprzez brak zastosowania odpowiednich przepisów, w szczególności art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 260 ze zm. - dalej: "udp") umożliwiających korzystanie z oznaczonej drogi w zakresie wskazanym w umowie.

Mając na uwadze wskazane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną – art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej: "ppsa").

Stosownie do art. 145 § 1 ppsa Sąd uwzględnia skargę tylko wówczas, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1b), inne naruszenie przepisów postępowania jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1c), a także wówczas, gdy stwierdza nieważność decyzji (postanowienia) z przyczyn określonych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach bądź z tych przyczyn stwierdza wydanie decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa.

Badając skargę według powyższych kryteriów Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób uzasadniający jej uchylenie.

Spór w niniejszej sprawie sprowadza się rozstrzygnięcia, czy zgodnie z prawem na skarżącego nałożono karę pieniężną w wysokości 2000 zł za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII.

Według ustawowej definicji zawartej w art. 2 ust. 35a prd pojazd nienormatywny jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.

Jak stanowi § 5 ust. 1 pkt 3 lit. b) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2013 r. poz. 951), nacisk osi nie może przekraczać w przypadku potrójnej osi przyczep i naczep, przy odległości (d) między osiami składowymi pomiędzy 1,3 m a 1,4 m (1,3 < d 1,4) - 24 tony. Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a) ww. rozporządzenia dopuszczalna masa całkowita pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 2-13, nie może przekraczać w przypadku dwuosiowego ciągnika siodłowego i trzyosiowej naczepy - 40 ton.

Zgodnie z przepisem art. 41 ust. 1 udp po drogach publicznych dopuszcza się ruch pojazdów o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3 tejże ustawy. W przepisie art. 41 ust. 1 udp znalazła się delegacja ustawowa dla Ministra właściwego do spraw transportu, do ustalenia w drodze rozporządzenia, wykazu:

1) dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t,

2) dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8

- mając na uwadze potrzebę ochrony dróg oraz zapewnienia ruchu tranzytowego.

Na podstawie powyższej delegacji ustawowej, wykaz dróg krajowych i dróg wojewódzkich, na których obowiązuje nacisk osi do 8 t i 10 t został określony rozporządzeniem Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia z dnia 6 września 2012 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t (Dz. U. z 2012 r. poz, 1061).

Droga powiatowa nr [...] została zaliczona do kategorii dróg po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t.

Stosownie do ust. 3 art. 41 udp drogi wojewódzkie inne niż drogi określone na podstawie ust. 2 pkt 1 (a więc określone ww. rozporządzeniu), drogi powiatowe oraz drogi gminne stanowią sieć dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t.

Sąd zwraca uwagę, że norma dotycząca nacisków potrójnych osi nienapędowych jest identyczna na wszystkich kategoriach dróg, zatem ich przekroczenie powoduje zakwalifikowanie naruszenia do przejazdu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII, gdyż tylko ono dopuszcza ich przekroczenie. Tym samym organ prawidłowo zakwalifikował stwierdzone naruszenia jako wykonywanie przejazdu drogowego pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII. Podczas kontroli stwierdzono m.in. przekroczenie dopuszczalnego nacisku na pojedynczej osi powyżej 10 % i nie więcej niż 20% od dopuszczalnej wartości tj. o wartość 18,75 %, oprócz stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnego nacisku na potrójnej osi nienapędowej naczepy i dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu członowego, dlatego wymierzono karę pieniężną w wysokości 2000 złotych.

W ustalonym stanie faktycznym karę pieniężną należy nałożyć jak za brak zezwolenia kategorii VII, które stosownie do lp. 7 załącznika nr 1 do prd jest wydawane na przejazd pojazdu:

a) o wymiarach oraz rzeczywistej masie całkowitej większych od wymienionych w kategoriach I-VI, b) o naciskach osi przekraczających wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t.

Stosownie do treści art. 140ab ust. 1 pkt 3 karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustala się w wysokości za brak zezwolenia kategorii VII:

a) 500 zł - gdy nacisk jednej łub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%,

b) 2000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%.

c) 15 000 zł - w pozostałych przypadkach.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że w mechanizmie odpowiedzialności za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII podstawowe znaczenie mają ustalenia dotyczące stanu faktycznego, stwierdzone w toku kontroli. Zasadniczo bowiem jedynie na tym etapie postępowania strona ma możliwość wpływu na ocenę, czy istotnie w jej przypadku doszło do przekroczenia dopuszczalnego nacisku na pojedynczą oś napędową, potrójną oś nienapędową oraz dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu. Przy czym protokół obrazuje stan faktyczny, który później może być trudny do odtworzenia i jako taki stanowi podstawowy dowód w sprawie. Podstawowym dowodem w sprawie jest protokół przeprowadzonej w dniu 26 lipca 2013 r. kontroli. Sąd zwraca uwagę, że zgodnie z aktami sprawy w dniu 26 lipca 2013 r. w miejscowości B. na drodze powiatowej nr [...] zatrzymano do kontroli pięcioosiowy pojazd członowy składający się z dwuosiowego ciągnika marki [...] o nr rej. [...] wraz z trzyosiową naczepą marki [...] o nr rej. [...]. Pojazdem członowym kierował M.K., który wykonywał przejazd drogowy z ładunkiem piasku - luzem (ładunek podzielny) w imieniu strony. Podczas kontroli stwierdzono, że kontrolowany pojazd członowy poruszając się drogą powiatową nr [...] przekroczył dopuszczalny nacisk na pojedynczej osi napędowej, potrójnej osi nienapędowej oraz przekraczał dopuszczalną masę całkowitą pojazdu. W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu członowego, stwierdzono następujące naruszenia dopuszczalnych norm:

- nacisk na pojedynczej osi napędowej 9,5 t (po odjęciu 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę) przekroczenie o 1,5 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 18,75%),

- nacisk na potrójnej osi nienapędowej 24,4 t (po odjęciu 2% zaokrąglonych do 0,11 w górę) przekroczenie o 0,4 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 1,67%),

- rzeczywista masa całkowita pojazdu 40,3 t (po odjęciu 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę),

- przekroczenie o 0,3 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 0,75 %).

Miejsce ważenia legitymowało się protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z dnia [...] lutego 2013 r. Pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C/II o nr fabrycznych [...] i [...]. Wagi te w dniu kontroli legitymowały się ważnymi świadectwami legalizacji ponownej wydanymi przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w P. z datą ważności do 31 marca 2015 r. Powyższe dokumenty zostały okazane kierowcy przed dokonaniem ważenia. Kierowca został również poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach.

W ocenie Sądu protokół kontroli, będący podstawowym dowodem w sprawie, został sporządzony przez organ kontrolny przy współudziale kontrolowanego kierowcy i jest w rozumieniu art. 76 § 1 kpa dokumentem urzędowym. Powyższy protokół kontroli zaliczyć należy do kategorii dowodów wymienionych w art. 75 § 1 kpa traktujących jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Dokument ten, sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone.

Sąd pragnie wyjaśnić, że zgodnie art. 7 kpa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ administracji publicznej jest obowiązany zebrać i ocenić dowody na okoliczności faktyczne, które w jego ocenie są istotne dla sprawy będącej przedmiotem postępowania administracyjnego. W myśl art. 77 § 1 kpa, organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ocena, czy przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, należy do uznania organu, który jest jednakże związany w tej mierze przepisami prawa materialnego stanowiącymi podstawę rozstrzygnięcia (por. B. Adamiak (w:) Komentarz, 1996, s. 371).

W ocenie Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy jest kompletny i uwzględnia wszystkie istotne okoliczności sprawy, a strona miała zapewniony czynny udział w prowadzonym postępowaniu oraz została pouczona o przysługujących jej prawach. Obowiązek udzielenia pełnej informacji stronom spoczywa na organie administracji w granicach określonych w art. 9 kpa, tj. wtedy na ustalenie praw i obowiązków stron będących przedmiotem postępowania. Granice tego obowiązku wyznaczają równocześnie granice uprawnień stron do żądania udzielenia wspomnianej informacji. Jak wynika z akt sprawy strona została poinformowana o wszystkich istotnych okolicznościach faktycznych i prawnych mających znaczenie dla prawnej odpowiedzialności wnioskodawcy. Tym samym niezasadny jest zarzut skarżącego, że organ przeprowadził postępowanie z naruszeniem art. 8 kpa. Niezasadny jest również zarzut naruszenia przez organ art. 107 kpa, ponieważ uzasadnienie faktyczne decyzji zawierało wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a uzasadnienie prawne zawierało wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Wobec powyższego brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutów skarżącego w kwestii naruszenia przepisów kpa.

Sąd pragnie się odnieść do stanowiska skarżącego, zgodnie z którym zapisy umowy nr [...] z [...] czerwca 2013 r. zezwalały na przejazd pojazdem nienormatywnym po drodze powiatowej nr [...]. Sąd stwierdza, że umowa cywilnoprawna nie może stanowić zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego po drodze publicznej. Sąd zwraca uwagę, że w aktach sprawy znajduje się pismo Starosty W. z dnia [...] września 2013 r., według którego na dzień 26 lipca 2013 r. droga powiatowa nr [...] posiadała aktualną organizację ruchu, była drogą ogólnie dostępną dla uczestników ruchu drogowego dla nacisku na oś 8 ton. Sąd zauważa, że zgodnie art. 64 ust. 1 pkt 1 prd, ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ, a w przypadku pojazdu nienormatywnego należącego do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej pod warunkiem uzyskania zezwolenia wojskowego na przejazd drogowy, wydawanego przez właściwy organ wojskowy. Tak więc tylko stosowne zezwolenie uprawnia do przejazdu pojazdem nienormatywnym. Podmiot wykonujący przejazd nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. W związku z powyższym Sąd przyznał rację organowi odwoławczemu, który nie znalazł podstawy do uchylenia decyzji organu I instancji.

Mając na uwadze powyższe Sąd działając na podstawie art. 151 ppsa skargę oddalił.