Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 768/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2021-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie społeczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 17 ust. 1a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 132
journal: Dz.U. 2020 poz 1359
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359).
article: art. 18, art. 32, art. 71
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie Sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) Sędzia WSA Piotr Chybicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 listopada 2021 r. sprawy ze skargi B. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. WSA/wyr.1a – sentencja wyroku (tryb uproszczony)


UZASADNIENIE

B. H. (dalej jako: "strona", "skarżący", "wnioskodawca"), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w E. z dnia "[...]" r., w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Z akt sprawy wynika, że w dniu 27 stycznia 2021 r., wnioskodawca zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym dziadkiem – M. B.

Po przeprowadzonym postępowaniu, decyzją z dnia "[...]" r., Burmistrz M. działający przez Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych MOPS w M. (dalej jako: "organ pierwszej instancji"), odmówił stronie przyznania wnioskowanego świadczenia.

W uzasadnieniu decyzji podano, że podstawą negatywnego rozstrzygnięcia jest fakt, że nie da się ustalić, od kiedy istnieje niepełnosprawność osoby wymagającej opieki a także okoliczność, że zgodnie z przepisem art. 17 ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.), dalej jako: "u.ś.r.", świadczenie pielęgnacyjne przysługuje innym osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje, dopiero, gdy rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Powołano również przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, wskazując, że jeżeli jest kilku wstępnych lub zstępnych, to obowiązek alimentacyjny obciąża bliższych stopniem przed dalszymi. Obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje zaś dopiero wtedy, gdy osoba zobowiązana w bliższej kolejności nie jest w stanie uczynić zadość swojemu obowiązkowi lub gdy brak jest osoby zobowiązanej w bliższej kolejności.

Podano, że M. B. ma dwie córki, które nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wobec czego są zobowiązane w pierwszej kolejności do zadośćuczynienia obowiązkowi alimentacyjnemu wobec swojego ojca. Dodano również, że osoba wymagająca opieki jest żonata, a współmałżonek nie legitymuje się stosownym orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, co stanowi negatywną przesłankę określoną w przepisie art. 17 ust. 2 pkt 2 lit. 1 u.ś.r. Ostatecznie podniesiono, że niepełnosprawność M. B. powstała, gdy ten miał 86 lat, co stoi

w sprzeczności z art. 17 ust. 1b u.ś.r., który przewiduje, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, gdy niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później, niż do ukończenia przez nią 25 roku życia. Wyjaśniono, że organowi jest znany wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niekonstytucyjność ww. normy, jednak przepis ten nie został na dzień dzisiejszy uchylony ani zmieniony.

Od ww. decyzji skarżący odwołał się w przepisanym terminie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego – tj. przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., poprzez nieuwzględnienie w sprawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego; art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r. i jego zastosowanie w sprawie, podczas gdy nie może on mieć zastosowania w sprawach mających za przedmiot przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz zstępnego; art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r., poprzez jego błędną wykładnię, polegająca na pominięciu celów ustawy i przyjęcie, że pobieranie przez skarżącego specjalnego zasiłku opiekuńczego stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oraz naruszenie art. 27 ust. 5 w zw. z art. 17 ust. 5 lit. b u.ś.r., poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie, że w przypadku zbiegu świadczeń strona ma możliwość wyboru jednego ze świadczeń.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E., decyzją z dnia "[...]" r., utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie, organ odwoławczy opisał obszernie stan faktyczny sprawy i przytoczył treść przepisów mających zastosowanie w sprawie. W pierwszej kolejności wyjaśniono, że w przedmiotowej sprawie brak było podstaw prawnych do odmowy świadczenia w oparciu o przesłankę wskazaną w art. 17 ust. 1b u.ś.r., bowiem zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, nie jest dopuszczane oparcie decyzji odmownej na tej części przepisu art. 17 ust. 1b pkt 1 u.ś.r., która została uznana za niezgodną z Konstytucją.

W kwestii przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny innym, niż spokrewnione w pierwszym stopniu wyjaśniono, że obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności, albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi, lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami, co potwierdza orzecznictwo sądowoadministracyjne. Wskazano, że tylko legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, powoduje zwolnienie osób zobowiązanych do alimentacji z ich obowiązku względem osoby wymagającej opieki. Wyjaśniono ponadto, że ustawodawca uznał za konieczne, aby ocena, czy osoba uprawniona do świadczenia w pierwszej kolejności nie jest w stanie wypełnić we właściwy sposób obowiązku alimentacyjnego ze względu na stan zdrowia, rozstrzygana była orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Ani organ, ani sąd nie ma bowiem wiadomości specjalnych, które pozwoliłyby ocenić, czy dane schorzenia rzeczywiście uniemożliwiają sprawowanie opieki. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że strona jest krewnym w linii prostej drugiego stopnia; tymczasem żyją dwie córki M. B., które nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W ocenie organu, dodatkowe okoliczności, jak odległe miejsce zamieszkania, czy wykonywanie pracy zawodowej, są przeszkodami "prawnie obojętnymi", tylko bowiem legitymowanie się stosownym orzeczeniem zwolniłoby je z obowiązku alimentacyjnego wobec ojca.

W skardze do tutejszego Sądu, skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r., poprzez przyjęcie, że do kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego nie zalicza się wnuka, który faktycznie jest opiekunem osoby niepełnosprawnej, z uwagi na to, że opieka ta powinna być sprawowana przez żonę niepełnosprawnego, która nie posiada orzeczenia

o znacznym stopniu niepełnosprawności, podczas gdy "wykładnia funkcjonalna winna skutkować przyznaniem wnioskowanego świadczenia".

W uzasadnieniu skargi wyjaśniono, że wykładnia językowa przepisu art. 17

ust. 1a u.ś.r. dokonana przez organ odwoławczy prowadzi do wyników sprzecznych

z przepisami ustawy oraz Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Świadczenie pielęgnacyjne, zgodnie z zamiarem ustawodawcy, ma stanowić formę wsparcia rodziny pozostającej nie tylko w trudnej sytuacji materialnej, ale również faktycznej, spowodowanej koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną. Pozostając przy wykładni językowej należałoby uznać, że świadczenie to przysługiwałoby wyłącznie małżonkowi lub dzieciom, które ze względu na swoją sytuację życiową albo stan zdrowia nie mogą sprawować takiej opieki. Ostatecznie zacytowano fragment wyroku WSA w Szczecinie, w którym sąd wskazał, że w kontekście przepisu art. 132 k.r.o. wybranie przez ustawodawcę z kręgu osób zobowiązanych do alimentacji wyłącznie osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, narusza zasadę równości oraz godzi w konstytucyjne nakazy ochrony i opieki nad rodziną.

W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodał, że znany jest mu pogląd prezentowany w najnowszym orzecznictwie sądów administracyjnych, że świadczenie pielęgnacyjne powinno przysługiwać innym osobom, niż spokrewnione

w pierwszym stopniu również, gdy rzeczone osoby nie są w stanie z przyczyn obiektywnych uczynić zadość swojemu obowiązkowi alimentacyjnemu. Wyjaśniono jednak, że w ocenie Kolegium, niemożność sprawowania opieki przez dzieci z uwagi na zatrudnienie lub inne okoliczności osobiste, nie zwalnia ich z obowiązku alimentacyjnego. Wskazano również, że ustawodawca wskazując krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, nie pozostawił organom dowolności w przyznawaniu tego świadczenia. Ostatecznie, za nieuzasadniony uznano zarzut skargi, że w ocenie organu, to małżonka osoby niepełnosprawnej winna sprawować nad nim opiekę, ponieważ z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika bezspornie, że Kolegium przyjęło iż J. B., z uwagi na przebywanie w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym w M., nie jest w stanie sprawować opieki nad mężem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli, Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie, nie naruszyły prawa.

Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną,

z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.

W przedmiotowej sprawie Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie,

a zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w E., jak

i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, odpowiadają prawu.

Na wstępie wyjaśnić należy, że skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna

z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W odpowiedzi na skargę, Kolegium wniosło

o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, a skarżący nie sprzeciwił się temu żądaniu w przewidzianym terminie.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną

w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W myśl zaś art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Istotą sporu w niniejszej sprawie jest wykładnia ww. przepisów. Tutejszy Sąd stoi na stanowisku, że wynika z nich wprost, że osoba spokrewniona w dalszej kolejności może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli nie ma osób spokrewnionych w pierwszym stopniu lub legitymują się one orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ustawodawca powiązał więc prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z obowiązkiem alimentacyjnym.

Zgodnie z art. 132 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (Dz. U. z 2020 r., poz. 1359), dalej jako: "k.r.o.", obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. Przepis ten wskazuje kolejność zobowiązanych do alimentacji oraz wymienia stany faktyczne uzasadniające powstanie obowiązku alimentacyjnego po stronie osoby zobowiązanej w dalszej kolejności. Wyjaśnić jednak należy, że nie każdy stan faktyczny można odnieść wprost do zakresu stosowania przepisu art. 17 ust. 1 i 1a u.ś.r. W przepisie tym ustawodawca sprecyzował bowiem tylko jedną obiektywną przesłankę, która uzasadnia przyjęcie, że obowiązek alimentacyjny przeszedł na dalszych krewnych – tj. fakt legitymowania się przez osobę spokrewnioną w bliższym stopniu orzeczeniem o znacznym niepełnosprawności. Ustawodawca wskazał przez to, że wyłącznie względy zdrowotne mogą zwalniać z obowiązku alimentacyjnego w kontekście prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, żadne inne tego skutku natomiast nie wywierają.

Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela linię orzeczniczą, zgodnie z którą rygoryzm spornych przepisów, których brzmienie jest jednoznaczne, odpowiada celom ustawy. W wyroku z dnia 25 września 2020 r., sygn. akt I OSK 960/20, Naczelny Sąd Administracyjny zgodził się z wyrażonym przez tutejszy Sąd poglądem, że na podstawie art. 17 ust. 1, ust. 1a i ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., ustawodawca uznał za konieczne, aby ocena, czy osoba uprawniona w pierwszej kolejności nie jest w stanie wypełnić we właściwy sposób obowiązku alimentacyjnego z uwagi na stan zdrowia, rozstrzygana była orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Jak słusznie podniosło Kolegium, ani organ, ani Sąd nie mają bowiem wiadomości specjalnych, które pozwoliłyby w pełni wyważyć, czy stan zdrowia danej osoby zobowiązanej do alimentacji rzeczywiście uniemożliwia sprawowanie opieki. Stanowisko takie zostało również przyjęte m.in. w wyroku NSA z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 2462/19; wyroku NSA z 14 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 3539/18 czy wyroku z dnia 20 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 3283/14 (orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, CBOSA).

W wyżej powołanych wyrokach NSA wyjaśnił, że przyjęta wykładnia przepisów u.ś.r. nie jest sprzeczna z wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP zasadą równości wobec prawa. Zasady tej nie można bowiem rozumieć jako nakazu identycznego traktowania wszystkich osób zobligowanych do alimentacji. W rozpoznawanej sprawie nie można też mówić o naruszeniu art. 18 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP, a więc wyrażonych w nich zasady ochrony rodziny. Przepisy te stanowią ogólną ramę zobowiązującą państwo do zapewnienia rodzinie pomocy i ochrony, nie konkretyzując warunków jej przyznania i pozostawiając tym samym ustawodawcy określenie form

i przesłanek jej świadczenia. Okoliczność wprowadzenia przez ustawodawcę określonej kolejności dla członków rodziny w prawie do ubiegania się przez nich o przyznanie świadczenia socjalnego nie oznacza, że państwo nie wywiązuje się z obowiązku ochrony rodziny. Przepisy Konstytucji RP oraz wydane w oparciu o nią przepisy prawa wprowadzają nakaz ochrony i opieki nad rodziną właśnie poprzez regulacje dotyczące obowiązku alimentacyjnego, który należy realizować, a szczególną pomoc materialną

i społeczną ze strony władz publicznych mają rodzinom w trudnej sytuacji materialnej

i społecznej zapewnić regulacje prawne dotyczące pomocy społecznej czy świadczeń rodzinnych, co nie znaczy, że państwo nie może wprowadzić zasad dostępu do tych świadczeń, gwarantując ich otrzymanie przez osoby, którym faktycznie się one należą (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 7 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Ke 365/20, LEX

nr 3064789).

Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy podkreślić należy, że z akt sprawy bezspornie wynika, że żadna z córek M. B. nie może być uznana za zwolnioną z obowiązku alimentacyjnego, ponieważ nie legitymuje się orzeczeniem

o znacznym stopniu niepełnosprawności, przez co nie jest niemożliwe wypełnianie przez nie ustawowego obowiązku alimentacyjnego w sposób właściwy dla okoliczności faktycznych sprawy. Podkreślić przy tym należy, że realizacja obowiązku alimentacyjnego może przybrać formę świadczeń osobistych, sprawowania opieki lub też może mieć wymiar finansowy, opłacenia osoby, która będzie sprawować opiekę nad niepełnosprawnym krewnym (por. wyrok NSA z 19 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 229/21, LEX nr 3206339 czy wyrok WSA w Olsztynie z 12 października 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 498/21, LEX nr 3253762). Zdaniem Sądu, inna interpretacja powołanych przepisów nie znajduje uzasadnienia prawnego. Co istotne, do spornej kwestii przejścia obowiązku alimentacyjnego na zobowiązanych w dalszej kolejności – w przedmiotowej sprawie na skarżącego, który jest wnukiem osoby wymagającej opieki – odniósł się również Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 25 listopada 2013 r., sygn. akt I OPS 5/13 (CBOSA), w której wprost stwierdzono, że osobie, której nie obciąża obowiązek alimentacyjny względem pełnoletniego członka rodziny, legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym i która nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad tym niepełnosprawnym członkiem rodziny, nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne na podstawie art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. W uzasadnieniu przedmiotowej uchwały NSA odniósł się również do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 listopada 2006 r., sygn. akt P 23/05, wskazując iż "Trybunał Konstytucyjny nie zakwestionował jako niekonstytucyjnego warunku obowiązku alimentacyjnego pomiędzy osobą sprawującą opiekę a podopiecznym. Wręcz przeciwnie, wyraził pogląd, że z woli ustawodawcy nie sam fakt opieki nad osobą niepełnosprawną, czy też rezygnacja dla jej sprawowania z zatrudnienia, lecz szczególna więź prawna pomiędzy osobą opiekuna a osobą niepełnosprawną wyróżnia grupę uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Co należy podkreślić, cechą relewantną podmiotów potencjalnie uprawnionych do tego świadczenia jest rezygnacja z zatrudnienia dla wywiązania się z szeroko rozumianego obowiązku alimentacyjnego. Celem bowiem tych uregulowań jest to, by osoba zmuszona do rezygnacji z zatrudnienia w związku z wykonywaniem ciążącego na niej obowiązku alimentacyjnego sama nie popadła w niedostatek, tracąc źródło utrzymania. Nie jest natomiast intencją ustawodawcy wspieranie wszystkich osób, które dobrowolnie podejmują się opieki nad niepełnosprawnym członkiem szeroko rozumianej rodziny. Wyniki w wykładni gramatycznej omawianych przepisów, ich znaczenie językowe, są zgodne z rezultatem wykładni systemowej i funkcjonalnej".

Stanowisko to tutejszy Sąd w całości podziela; dodatkowo wyjaśnić w tym miejscu należy skarżącemu, że uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego mają moc pośrednio wiążącą. W doktrynie reprezentowany jest jednak pogląd, że stanowisko zajęte w uchwale przez NSA wiąże wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. Dopóki więc nie nastąpi zmiana tego stanowiska, w trybie art. 269 p.p.s.a., dopóty sądy administracyjne powinny je respektować. Konsekwencją tego jest więc faktyczne związanie uchwałą abstrakcyjną nie tylko sądów, ale również pozostałych uczestników postępowania przed sądami administracyjnymi (zob. B. Dauter, Uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego [w:] Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2012, LEX/el i powołane tam piśmiennictwo).

Odnosząc się zaś do tezy wyroku WSA w Szczecinie z 7 marca 2019 r.,

sygn. akt II SA/Sz 80/19, powołanego w skardze, wypada podkreślić, że zapadł on

w odmiennym stanie faktycznym – córka osoby wymagającej opieki nie była w stanie wywiązać się z obowiązku alimentacyjnego z uwagi na stan zdrowia, zaś wnuczka sprawująca opiekę była ustanowiona opiekunem prawnym osoby niepełnosprawnej.

W rozpoznawanej sprawie córki M. B. pozostają czynne zawodowo, a ani

z akt sprawy, ani z oświadczeń skarżącego nie wynika, by miały one problemy zdrowotne, obiektywnie uniemożliwiające sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Sprawowanie opieki przez wnuczka jest więc kwestią ustaleń rodzinnych, a nie okoliczności obiektywnych, które powodowałyby przejście na skarżącego obowiązku alimentacyjnego wobec dziadka.

Wskazać należy, Sąd podziela stanowisko Kolegium, iż nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu, która uznana została za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji – zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13.

Podzielić należy również stanowisko organu odwoławczego, że M. B. nie jest w stanie sprawować opieki nad mężem, ponieważ przebywa w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym, co pozostaje jednak bez wpływu na stanowisko Sądu w sprawie.

Mając na uwadze powyższe rozważania, pozostaje to jednak bez wpływu na rozstrzygnięcie rozpatrywanej sprawy, ponieważ w zaistniałym stanie faktycznym nie zaktualizował się obowiązek alimentacyjny skarżącego względem niepełnosprawnego dziadka.

Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie

na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako bezzasadną.