Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 267/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2020-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6148 Działalność badawczo-rozwojowa
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: Art. 33  ust. 3
journal: Dz.U. 2010 nr 96 poz 617
law: Ustawa z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Nauki

SENTENCJA

|Sygn. akt III SA/Kr 267/20 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 listopada 2020 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Ewa Michna (spr.), Sędziowie: WSA Janusz Kasprzycki, WSA Bogusław Wolas, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, w dniu 27 listopada 2020 r. skargi A. A. G., na decyzję Komisji Odwoławczej Rady Narodowego Centrum Nauki, nr [...] z dnia 15 września 2019 r., w przedmiocie odmowy przyznania promesy finansowania projektu badawczego, , uchyla zaskarżoną decyzję;, zasądza od Komisji Odwoławczej Rady Narodowego Centrum Nauki na rzecz skarżącej kwotę 200 zł (dwieście czterdzieści) tytułem zwrotu, kosztów postępowania;, przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokatki M. K. tytułem zwrotu kosztów, nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych podwyższoną o podatek od towarów i usług, przewidziany dla tego rodzaju czynności.,


UZASADNIENIE

Komisja Odwoławcza Rady Narodowego Centrum Nauki decyzją z 19 sierpnia 2019 r. znak [...] po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Dyrektora Narodowego Centrum Nauki nr [...] z 24 kwietnia 2019 r., odmawiającej przyznania promesy finansowania projektu badawczego pt: "[...]" nr rejestracyjny [...], działając na podstawie art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Nauki (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1071) odmówiła przyznania skarżącej dr A. G. promesy finansowania ww. projektu badawczego.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Skarżąca wniosła w ramach konkursu SONATA, organizowanego przez Narodowe Centrum Nauki, dalej zwane "NCN" ww. wniosek o przyznanie środków finansowych na realizację projektu badawczego. Dyrektor Narodowego Centrum Nauki po przeprowadzeniu postępowania konkursowego wydał w dniu 24 kwietnia 2019 r. decyzję nr [...], którą odmówił przyznania promesy finansowania projektu badawczego skarżącej. Od wymienionej decyzji Skarżąca wniosła poprawnie oraz w terminie odwołanie do Komisji Odwoławczej Rady NCN, zwanej dalej "Komisją". W odwołaniu Skarżąca podnosiła zarzuty dotyczące naruszenia procedury konkursowej.

Komisja rozpatrując odwołanie od ww. decyzji utrzymała ją w mocy.

W uzasadnieniu Komisja odwołała się do oceny Zespołu Ekspertów, który ocenił projekt na 42,17 pkt i w konsekwencji tej oceny, projekt nie został zakwalifikowany do II etapu oceny merytorycznej.

Skarżąca w odwołaniu wskazała, że Zespół Ekspertów jako powód odrzucenia wniosku wskazał niewielką innowacyjność projektu. Według skarżącej kryterium to zgodnie z dokumentacją konkursową stanowiło jedynie 15% końcowej oceny wniosku. Tym samym nie mogła ona być wyłączną przyczyną odrzucenia wniosku. Ponadto skarżąca wskazała, że Zespół Ekspertów ocenił jej poprzedni zrealizowany projekt na pomocniczą ocenę punktową 2,5 pkt, podczas gdy projekt ten został rozliczony z wysoką oceną. Sprzeczność ta wskazywała na dokonanie nieadekwatnej oceny wniosku w tym zakresie. Skarżąca zwróciła również uwagę, że Ekspert nr 2 nie dostrzegł w jej dorobku opublikowanej monografii "The [...]". Monografia ta została załączona do systemu

Ponadto skarżąca wskazała, że ocena możliwości wykonania projektu została oceniona znacząco niżej, niż w poprzednim projekcie, podczas, gdy jej zdaniem, miejsce realizacji projektu posiadało doskonałe zaplecze badawcze. Skarżąca zwróciła ponadto uwagę, że opinia Eksperta nr 2 dotycząca kosztów wynagrodzenia, nie uwzględniała warunków konkursu i faktu, że kwota na wynagrodzenie etatowe jest stała i niezależne od wnioskującego.

Komisja Odwoławcza po dokładnym rozpoznaniu sprawy nie znalazła podstaw do podważenia oceny końcowej wniosku. Stwierdzono, że Zespół Ekspertów w uzasadnieniu oceny końcowej wniosku wskazał na szereg słabych stron wniosku, które uniemożliwiły jego skierowanie do drugiego etapu oceny merytorycznej. Tym samym nie sposób było zgodzić się ze skarżąca, że wyłączną przyczyną odrzucenia wniosku był brak innowacyjności projektu.

Odnosząc się do drugiego zarzutu, stwierdzono, że jego oceny dokonywał inny zespół badawczy na podstawie innych kryteriów. W omawianym postępowaniu Zespół Ekspertów miał niezależnie dokonać oceny wykonania przez kierownika projektu wcześniej zrealizowanego projektu badawczego i nie był związany opinią Zespołu Ekspertów dokonującego rozliczenia projektu. Komisja Odwoławcza nie znalazła podstawy do podważenia oceny w tym zakresie.

Analizując zarzut dotyczący pominięcia przez Eksperta nr 2 informacji o monografii pt. pt.: "The [...]", Komisja nie znalazła podstawy do zakwestionowania jego opinii. Stwierdzono, że Ekspert ten zwrócił uwagę na niewielką liczbę prac opublikowanych w czasopismach naukowych. Choć nie odniósł się on wprost do opublikowanej monografii to zwrócił on uwagę, że większość publikacji skarżącej dotyczy tematyki podjętej w pracy doktorskiej. Jak stwierdzono, monografia autorska dotyczyła właśnie problematyki opracowanej przez skarżącą w ramach pracy doktorskiej, a zatem należało uznać, że prawidłowo zapoznał się on z ankietą dorobku naukowego skarżącej.

Rozpatrując kolejny zarzut dotyczący oceny wniosku w kryterium "Ocena możliwości wykonania" stwierdzono, że porównanie tej oceny do oceny tego kryterium w poprzednim wniosku jest nieuprawnione. Oba wnioski zostały złożone w innych konkursach (PRELUDIUM i SONATA), dotyczyły innej tematyki, a miejsce ich realizacji jest odmienne (Uniwersytet Warszawski i SWPS Uniwersytet [...] z siedzibą w W). Wobec tak znaczących zmian naturalnym jest, że ocena możliwości realizacji projektu mogła być odmienna w obu wnioskach.

Na zakończenie Komisja wskazała, że Zespół Ekspertów uznał kosztorys realizacji projektu za uzasadniony, a zatem opinia Eksperta nr 2 w tym zakresie nie miała wpływu na ocenę końcową wniosku.

Skarżąca zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie ww. decyzję Komisji w całości, jako naruszającą art. 33 ust. 3 ustawy o Narodowym Centrum Nauki, stanowiący, że "Komisja Odwoławcza Rady podejmuje decyzję w sprawie przyznania lub odmowy przyznania środków finansowych nie później niż w terminie 3 miesięcy od dnia złożenia odwołania".

W skardze skarżąca podniosła:

1. fakt, że wniosek ("[...]", nr rejestracyjny [...]) został odrzucony, gdyż - w ocenie Ekspertów - nie spełniał w wystarczającym stopniu kryterium innowacyjności (stanowiącego jedynie 15% oceny), został podany przez samych Ekspertów w uzasadnieniu. W odwołaniu posłużyła się jedynie cytatem. Kwestionowanie przytoczonej wypowiedzi własnych Ekspertów przez Komisję nie stanowiło, jej zdaniem, odpowiedzi na zarzut. Ponadto kwestia innowacyjności była oceną bardzo subiektywną i została podniesiona przez Ekspertów nawet w punktach, w których nie powinna była, gdyż dotyczyły one innych kwestii (np. A.l), co stanowiło naruszenie wymogów formalnych oceny.

2. odnośnie oceny wcześniej wykonywanego i uprzednio ocenionego projektu finansowanego Komisja podniosła kwestię, że: "W omawianym postępowaniu Zespół Ekspertów miał niezależnie dokonać oceny wykonania przez kierownika projektu wcześniej zrealizowanego projektu badawczego i nie był związany opinią Zespołu Ekspertów dokonującego rozliczenia projektu". Komisja twierdziła zatem, że projekty już rozliczone i ocenione podlegały ponownej ocenie z każdym nowo złożonym wnioskiem. W jej ocenie było to wręcz absurdalne. Nie można bowiem wyników tego samego projektu oceniać było za każdym razem od nowa według nieznanych i niepodanych wcześniej wnioskodawcom kryteriów, a taka sytuacja właśnie miała miejsce. Wcześniejszy projekt skarżącej, "Recepcja [...]" został oceniony bardzo wysoko przez Recenzenta (Ocena recenzenta nr [...]), który zapoznał się szczegółowo z dorobkiem naukowym powstałym w wyniku realizacji projektu (dwoma książkami i artykułem załączonymi w systemie OSF). Skarżąca podsumowała więc, że nie było powodu, aby kwestionować jego ocenę i obniżać ją celowo, tym bardziej, że składając nowy wniosek wnioskodawca miał możliwość załączenia tylko jednej publikacji. Tym samym Eksperci oceniający nowy wniosek nawet nie mieli możliwości rzetelnej oceny zrealizowanego projektu.

3. skarżąca podtrzymała zarzut dot. pkt. "ocena osiągnięć naukowych kierownika". Formułując zarzut opierała się na cytacie. Ekspert nr 2 uznał, że napisała "a few book chapters in English", czyli parę rozdziałów w książkach po angielsku. Jak wyżej wspomniała, wynikiem wcześniej realizowanego projektu były dwie książki i artykuł naukowy. Dodatkowo publikowała również spoza tematyki podjętej w pracy doktorskiej, w czasopiśmie znajdującym się na liście Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Informacja o przyjęciu do druku została załączona. Tak więc trudno się było zgodzić z Komisją, że Ekspert "prawidłowo zapoznał się z ankietą dorobku naukowego Wnioskodawcy".

4. skarżąca zaznaczyła, że przyjęła do wiadomości stanowisko Komisji dotyczące oceny zaplecza badawczego. Resumując, zdaniem skarżącej, Komisja oceniła znacznie wyżej Uniwersytet [...], a konkretnie Wydział "Artes Liberales", gdzie realizowała swój pierwszy projekt, niż SWPS Uniwersytet [...], gdzie skarżąca miała zamiar realizować nowy. Skarżąca wskazała, że jej zdaniem, ocena ta była nader subiektywna. Skarżąca podkreśliła, że w Komisji Nauk Humanistycznych, Społecznych i o Sztuce (K-1) NCN zasiadała dr hab. J. O., będąca pracownicą Wydziału "Artes Liberales", która realizowała granty finansowane przez NCN, a osoby z jej grupy badawczej otrzymały aż dwa granty ocenione najwyżej w konkursie Sonata 11. Nie było to bezstronne. Również, gdy sama składała wniosek o ww. grant za pośrednictwem Wydziału "Artes Liberales" w ocenie wniosku pojawiła się następująca uwaga Recenzenta nr 2, którą sama była oburzona: "Instytut Badań Interdyscyplinarnych "Artes Liberales" Uniwersytetu [...] jest placówką o wybitnie wysokim poziomie naukowym i wszyscy jego pracownicy, poczynając od Dyrektora, Prof. J. A., są wysokiej klasy uczonymi o randze międzynarodowej. Nie ma zatem potrzeby, sporządzania dodatkowej charakterystyki. Mogę to z całą powagą potwierdzić jako osoba, która przez wiele lat współpracowała z tą instytucją i recenzowała dorobek naukowy jej pracowników. Można mieć uzasadnione przekonanie, że osoba, która zakwalifikowała się na studia doktoranckie w IBI "Artes Liberales" ma odpowiednie dyspozycje oraz determinację do wykonania podjętego zadania. Dodatkową gwarancję stanowi wysoki poziom kadry naukowej Instytutu, panująca w nim atmosfera oraz systematyczna i stanowcza opieka nad młodymi adeptami nauki" (pisownia oryginalna zachowana) (uzasadnienie opinii dot. grantu "Recepcja [...]" dostępne w systemie OSF) . Skarżąca podkreśliła, że jej zdaniem, że Narodowe Centrum Nauki powinno się poważnie zastanowić nad kwestią zasad etycznych i konfliktu interesów.

5. W zakresie oceny zasadności kosztów. Skarżąca zaznaczyła, że Ekspert nr 2, który ocenił jej kosztorys na znaczenie przekraczający kosztorysy w innych projektach. Choć było to zgodne z prawdą, kwestia kosztorysu, a konkretnie wynagrodzenia etatowego, nie była jednak zależna od niej, gdyż Narodowe Centrum Nauki nie oferowało możliwości dostosowania wynagrodzenia etatowego i była to kwota stała (140 tys. brutto rocznie, a więc 420 tys. w ciągu trzech lat). Tym samym pojawienie się tego typu komentarza ocenić należało jako naruszeniem formalnym. Komisja stwierdziła, że "Zespół Ekspertów uznał kosztorys realizacji projektu za uzasadniony, a zatem opinia Eksperta nr 2 w tym zakresie nie miała wpływu na ocenę końcową wniosku". Niestety nie było namacalnych dowodów na to, aby owa opinia nie wpłynęła na ocenę końcową, a praktyka pokazywała, że Narodowe Centrum Nauki nie finansowało projektów, które - zdaniem Ekspertów - były zbyt drogie. W konkursie, w którym brała udział, czyli SONATA 14, panel HS2, najbardziej kosztowny projekt. 2 3 który otrzymał finasowanie, opiewał na kwotę ok. 400 tys., a przeciętny finansowany projekt to kwota rzędu ok. 200 tys. Jej projekt wraz z niemodyfikowalnym wynagrodzeniem etatowym, czyli wynagrodzeniem niezależnym od wnioskodawcy, to koszt ponad 600 tys. Skarżąca wskazała, że to właśnie ta kwesta zaważyła na jego ocenie i spowodowała obniżenie oceny końcowej wprost nieproporcjonalnie do ocen sformułowanych w uzasadnieniu oceny.

Ponadto skarżąca podkreśliła, że od opiekuna wniosku otrzymała informację, iż Komisja nie zapewnia do oceny wniosków Ekspertów z danej dziedziny, gdyż nie jest w stanie takowych zapewnić do wszystkich projektów. Tak więc jej wniosek był oceniany przez osoby niebędące szekspirologami, co w sposób zasadniczy podważało ocenę wniosku pod względem merytorycznym.

W końcowej części skargi skarżąca zauważyła, że w "Przewodniku dla Ekspertów oceniających wnioski w konkursach NCN", zamieszczonym na stronie NCN, w pkt. 4 "Indywidualna ocena wniosków", znajduje się informacja, iż "przy sporządzaniu ocen eksperci powinni unikać bezpośredniego porównania wniosku z innymi wnioskami". Ekspert nr 2 wielokrotnie w swoich ocenach porównywał wniosek skarżącej i wręcz jej osobę z innymi wnioskami. Wniosek skarżącej okazał się być wielokrotnie droższy niż inne z tej samej dziedziny, a osoba skarżącej nie tak znana za granicą jak inne osoby (uwaga zamieszczona w "Słabych stronach wniosku"). Tego typu ocena nie tylko była niemerytorycznia, ale narusza zasady etyki.

Reasumując, wobec tak znacznych uchybień w procedurze oceny wniosku skarżąca wniosła o skontrolowanie procedury konkursowej oraz skierowanie całości wniosku do ponownej oceny.

W odpowiedzi na skargę Komisja wniosła o oddalenie skargi w całości.

Odnosząc się kolejno do zarzutu skarżącej dotyczącego przekroczenia przez Komisję terminu na rozpatrzenie odwołania Komisja Odwoławcza podniosła, że zgodnie z art. 33 ust. 3 ustawy o NCN: "Komisja Odwoławcza Rady rozstrzyga w sprawie odwołania nie później niż w terminie 3 miesięcy od dnia złożenia odwołania". W przedmiotowej sprawie w rzeczywistości termin na wydanie decyzji przez Komisję został przekroczony o 8 dni, aczkolwiek należało stwierdzić, że przekroczenie terminu nie wpłynęło na ważność rozstrzygnięcia

Odnosząc się natomiast do zarzutu dotyczącego braku podpisów członków Komisji, organ wskazał, że decyzja Komisji została wysłana w formie elektronicznej, tj. jako plik pdf opatrzony elektronicznymi podpisami kwalifikowanymi członków Komisji. Decyzja została zaszyfrowana i jej otwarcie było możliwe wyłącznie po wprowadzeniu czterech ostatnich cyfr numeru PESEL skarżącej (o czym poinformowano w mailu zawierającym przedmiotową decyzję). Po wprowadzeniu ww. cyfr oprócz treści samej decyzji, odbiorca informowany był, że plik opatrzony jest kwalifikowanymi podpisami elektronicznymi.

Odnosząc się do kolejnych zarzutów formułowanych przez skarżącą Komisja powtórzyła dotychczasową argumentację. Odnosząc się kolejno do poszczególnych zarzutów skarżącej tj. pkt. 1, 2 i 3 skargi, Komisja Odwoławcza jeszcze raz zauważyła, że, punkty przyznawane przez Ekspertów w poszczególnych kryteriach w procesie oceny wniosków są jedynie punktem wyjścia do dyskusji nad jakością projektu, nie stanowią zatem bezpośrednio o odrzuceniu bądź finansowaniu projektu. Komentarze zawarte w recenzjach przygotowanych przez Ekspertów powinny uwzględniać wszystkie kryteria sformułowane w dokumentacji konkursowej, co miało miejsce w przypadku przedmiotowego wniosku. W punkcie A1 Eksperci oceniają jakość projektu, kryterium to ma związek również z nowatorstwem projektu. Ponadto brak innowacyjności przedmiotowego wniosku nie był jedyną przyczyną odrzucenia wniosku według Ekspertów. Za słabe strony wniosku zostały również uznane niejasno opisane cele I metodologia projektu (The [...]). Natomiast Raport z realizacji PRELUDIUM - wcześniejszego projektu Strony skarżącej został oceniony przez Zespół Stały NCN na podstawie kryteriów zawartych w umowie o realizację i finansowanie projektu badawczego prowadzonego i rozliczonego przez Stronę skarżącą. Wyniki realizacji wcześniejszego projektu PRELUDIUM, dostępne w systemie oceny wniosków NCN, zostały wzięte pod uwagę przy ocenie przedmiotowego wniosku i ocenione przez Ekspertów w porównaniu do oceny wyników projektów innych wnioskodawców w przedmiotowym konkursie, z czego mogł wynikać różnica w ocenie wyników tego samego projektu PRELUDIUM. Należy dodać, że w ocenie dorobku skarżącej, przedstawionym w przedmiotowym wniosku, Eksperci podkreślili brak publikacji o znaczącym zasięgu międzynarodowym. Dodatkowo w ocenie wniosków w konkursach NCN w ocenie dorobków naukowych nie uwzględniono żadnych list punktowanych czasopism, w tym tych wskazywanych przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Oceny jakości publikacji dokonali bowiem powołani przez NCN Eksperci z Polski i z zagranicy, odnosząc się do najnowszych osiągnięć oraz dyskusji naukowych w danej dziedzinie i nie byli związani żadnymi rankingami czasopism i wydawnictw krajowych czy międzynarodowych.

Odnosząc się kolejno do zarzutów sformułowanych w pkt 4 i 5 skargi Komisja Odwoławcza stwierdziła, że skarżąca w zupełnie nieuprawniony sposób porównuje dwa różne wnioski, składane przez dwie różne jednostki, nadesłane na dwa różne konkursy (PRELUDIUM i SONATA) i oceniane przez dwa różne Zespoły Ekspertów. Podważając ocenę przedmiotowego wniosku w kategorii: wykonalność projektu (zgodnie z dokumentacją konkursową kryterium to obejmuje: kompetencje kierownika projektu, konstrukcję zespołu badawczego, zaplecze badawcze, itp.) odnosi się jedynie do jednej składowej tego kryterium, mianowicie zaplecza badawczego. Należy również podkreślić, uwaga Eksperta nr 2 w konkursie PRELUDIUM dotycząca Artes Liberales nie miała wpływu na ocenę przedmiotowego wniosku, nie była udostępniana Ekspertom oceniającym wnioski w przedmiotowym konkursie. Dodatkowo zarzut odnośnie kwestii etycznych i potencjalnego konfliktu interesów był całkowicie błędny i niesłuszny, zadania Rady NCN zostały wskazane w art. 18 ustawy o NCN. Zgodnie z ustawą członkowie Rady NCN nie brali udziału w ocenie wniosków o finansowanie. Mimo iż, jak wskazano powyżej członkowie Rady NCN nie uczestniczą w procesie oceny wniosków, należy dodać, że na etapie, kiedy oceniano wniosek Strony skarżącej, dr hab. J. O. nie zasiadała w komisji Rady NCN ds. nauk humanistycznych, społecznych i o sztuce w czasie w którym ocenie podlegał wniosek skarżącej. Tym samym nie ma zarówno prawnej jak i faktycznej możliwości, aby zarzut skarżącej uznać za zasadny.

Natomiast w odniesieniu do zarzutu dotyczącego oceny przez Ekspertów kosztorysu wniosku skarżącej zauważono że wynagrodzenie kierownika projektu i sam wniosek nie został odrzucony za niezasadny kosztorys (kwoty wynagrodzenie zaplanowane przez kierownika projektu były zgodne z wymogami konkursowymi), a opinia Eksperta nr 2 w tym zakresie nie miała wpływu na ocenę końcową wniosku, z uwagi na fakt, iż jak już wskazano punkty przyznawane przez Ekspertów w poszczególnych kryteriach w procesie oceny wniosków są jedynie punktem wyjścia do dyskusji nad jakością projektu, nie stanowił zatem bezpośrednio o odrzuceniu bądź finansowaniu projektu.

Na koniec w odniesieniu do ostatnich dwóch kwestii podniesionych przez skarżącą tj. zarzutów oceny wniosku na pierwszym etapie przez: "osobę niebędącą szekspirologiem" należy zauważyć, że wnioski w konkursach NCN są składane i oceniane w ramach 25 paneli dziedzinowych, który ma na celu zerwanie z hermetycznym podziałem na tradycyjne dyscypliny na rzecz systemu promującego otwartość i interdyscyplinarność, a także uwzględniającego specyfikę badań podstawowych. Podział na panele dziedzinowe wiąże się ze zmianą sposobu oceniania wniosków i wyłaniania zwycięzców konkursów. Wszystkie wnioski, po przejściu etapu oceny formalnej, są oceniane przez Zespół Ekspertów. Ten pierwszy etap oceny merytorycznej ma na celi odrzucenie wniosków słabszych, tak by do drugiego etapu oceny można było zakwalifikować wyłącznie wnioski najlepsze. Dosyć szeroki zakres tematyki poszczególnych paneli umożliwia porównanie wniosków z pokrewnych, stosunkowo licznych, szczegółowych dyscyplin i specjalności, co pozwalało na wyłanianie najbardziej obiecujących. Dodatkową zaletą takiego rozwiązania - w porównaniu z ocenianiem w ramach wąskich dyscyplin - było unikanie sytuacji, w której zarówno oceniani, jak i oceniający stanowią wąską, znającą się od lat grupę specjalistów, w której często mogą występować konflikty interesów. Podczas drugiego etapu oceny merytorycznej członkowie Zespołu Ekspertów posiłkują się recenzjami przygotowanymi przez Ekspertów zewnętrznych, specjalistów w tematyce ocenianego wniosku, w tym wybitnych naukowców zagranicznych. Dlatego należało podkreślić, że zarzut odnoszący się do oceny wniosku "przez osoby nie będące szekspiroiogami" należy oceniać jako działanie NCN mające na celu zapewnienie transparentności i najwyższej jakości procesu oceny wniosków oraz dochowania zasad etyki. - porównywania oceny przedmiotowego wniosku z innymi wnioskami. W Przewodniku dla Ekspertów oceniających wnioski w konkursach NCN pojawia się przywoływana przez Skarżącą informacja: "Przy sporządzaniu ocen eksperci powinni: (...) unikać bezpośredniego porównania wniosku z innymi wnioskami". Oznacza to, że w recenzjach, które są widoczne dla wnioskodawców po rozstrzygnięciu kolejnych etapów konkursu eksperci nie mogą się powoływać się na informacje dotyczące innych wniosków, w tym kierowników tych wniosków. Stąd w powyższym sformułowaniu użyte zostało sformułowanie "bezpośredniego porównywania". Z uwagi na fakt, iż przyznawanie środków finansowych przez Centrum przebiega w ramach procedury konkursowej, wnioski są w sposób oczywisty porównywane. Porównanie to polega na wyłonieniu w ramach procedury wielostopniowej oceny, wniosków o najwyższej jakości naukowej, ocenianych w odniesieniu do wszystkich wniosków składanych w konkursie w danym panelu.

W złożonym piśmie procesowym działająca z urzędu pełnomocniczka skarżącej wniosła o uchylenie zaskarżonych decyzji organów obu instancji i zarzuciła, że w postępowaniu przed organami obu instancji doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego oraz odstąpiono od stosowania kryteriów określonych zarządzeniem Dyrektora Narodowego Centrum Nauki nr [...] z 12 października 2018 r. oraz z regulaminem przyznawania środków na realizację zadań badawczych.

Pełnomocniczka zarzuciła, że znajdujące się w aktach sprawy tłumaczenie i angielski oryginał projektu nie zawierało wszystkich elementów. W szczególności w angielskim oryginale projektu brak jest skróconego jego opisu i pełnego opisu. W konsekwencji tłumaczenie negatywnie wpływałoby na ocenę profesjonalizmu skarżącej.

Nadto pełnomocniczka skarżącej wyjaśniła, że zarzut o bezzasadnym braku oceny innowacyjności sprowadzał się do braku wiedzy, że dotychczas nie były prowadzone badania nad przekrojowym ujęciem i interpretacją figury błazna, nie tylko w ujęciu literackim, ale także psychologicznym. Na poparcie swojej tezy przytoczyła fragment z siedmiotomowego dzieła Hansa Ursa von Balthasara.

Ponadto pełnomocniczka skarżącej podkreśliła, że w odpowiedzi na skargę Komisja przeinaczyła jej argumenty, bowiem skarżąca nie domagała się przeniesienia oceny z poprzedniego projektu, ale stosowania jednakowych kryteriów podczas oceny tych samych projektów.

Pełnomocniczka powtórzyła, że pominięto w ocenie publikację monograficzną skarżącej i błędy w popełnionej ocenie ryzyka. Na poparcie argumentacji pełnomocniczka dołączyła CV z wykazem aktywności skarżącej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga była zasadna z uwagi na niedostrzeżone przez Komisję błędy w ocenie Ekspertów, co mogło wpłynąć istotnie na wynik sprawy. Sąd ocenił więc, że doszło do naruszenia procedury oceny zgłoszonych projektów, w stopniu który mógł wpłynąć ostatecznie na rozstrzygnięcie.

Ocena projektu dokonywana była zgodnie z art. 30 i 33 ustawy o Narodowym Centrum Nauki. Zgodnie z art. 30 powołanej ustawy:

1. Przy ocenie wniosków składanych w konkursach na realizację projektów badawczych uwzględnia się:

1) poziom naukowy badań lub zadań przewidzianych do realizacji;

2) nowatorski charakter problemu naukowego, którego rozwiązanie jest proponowane;

3) osiągnięcia naukowe zespołu wykonawców;

4) zasadność planowanych kosztów w stosunku do przedmiotu i zakresu badań;

5) wpływ realizacji projektu badawczego na rozwój dyscypliny naukowej;

6) ocenę wykonania przez wnioskodawcę projektów badawczych uprzednio finansowanych ze środków finansowych, o których mowa w art. 365 pkt 12 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.

2. Rada może dla danego konkursu określić dodatkowe kryteria, poza określonymi w ust. 1.

3. Dyrektor określa szczegółowy tryb sporządzania ocen wniosków przez Zespoły Ekspertów.

Z kolei zgodnie z art. 33 powołanej ustawy: Rozstrzygnięcia w sprawie przyznania środków finansowych na badania zakwalifikowane do finansowania w drodze konkursów, o których mowa w art. 20 ust. 2, są podejmowane przez Dyrektora w drodze decyzji w terminie 6 miesięcy od upływu terminu składania wniosków.

2. W przypadku naruszenia procedury konkursowej lub innych naruszeń formalnych wnioskodawcy przysługuje odwołanie do Komisji Odwoławczej Rady w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji Dyrektora.

3. Komisja Odwoławcza Rady rozstrzyga w sprawie odwołania nie później niż w terminie 3 miesięcy od dnia złożenia odwołania.

4. Jeżeli przepisy ustawy albo przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawie przyznania środków finansowych na badania zakwalifikowane do finansowania w drodze konkursów, o których mowa w art. 20 ust. 2, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730 i 1133), z wyłączeniem art. 10, art. 13, art. 14, art. 28, art. 31, art. 56, art. 61 § 4, art. 63, art. 64, art. 75-103, art. 107, art. 114-122 oraz art. 123.

5. Na decyzję Komisji Odwoławczej Rady przysługuje skarga do sądu administracyjnego.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 4 września 2018 r., I OSK 2827/16 nie jest możliwe aby sąd administracyjny zastąpił ocenę ekspertów, co do liczby punktów przyznanych w danej kategorii, swoją oceną i punktacją. Nie oznacza to jednak, że prawidłowość ich wystawienia przez ekspertów w ramach postępowania konkursowego oraz akceptacji tego dowodu przez organy Narodowego Centrum nauki pozostaje poza zakresem kognicji sądu administracyjnego. W odmiennym przypadku regulacja art. 33 ust. 5 powołanej ustawy, że na decyzję Komisji przysługuje skarga do sądu administracyjnego, byłaby rozwiązaniem jedynie pozornie gwarantującym jednostce prawo do sądu, skoro kluczowy proces subsumpcji przez organ pozostawałby poza zakresem kontroli sądu, podobnie jak prawidłowość przeprowadzenia determinującego rozstrzygnięcie sprawy dowodu w postaci oceny wniosku przez powołanych ekspertów.

Skoro więc Komisja zakładała dość duży zakres uznania co do kryteriów oceny Ekspertów (np. zakładany brak list rankingowych czasopism) to tym samym uzasadnienie decyzji powinno być sporządzane ze szczególną starannością co do zasady przekonywania i odnosić się rzetelnie do argumentacji stron.

Z tych to powodów Sąd dokonał analizy oceny ekspertów pod kątem jej legalności, w szczególności stosowania kryteriów, które zostały ustalone w Regulaminie przyznawania środków na realizację zadań finansowanych przez Narodowe Centrum Nauki w zakresie projektów badawczych. Sąd zwraca przy tym uwagę, że w uzasadnieniu Decyzji Dyrektora Narodowego Centrum Nauki zawarto tylko ogólne odwołanie do ocen Zespołu Ekspertów, z którym można było się zapoznać na stronie www.osf.opi.org.pl. Sąd wziął więc pod uwagę wydruk wniosku z ocenami ekspertów znajdujący się w aktach administracyjnych. Wydruk ten zawiera oceny ekspertów sporządzone po angielsku (w aktach sądowych znajduje się również tłumaczenie) jednakże nie jest zrozumiałe, dlaczego w części rubryk nie zostały wypełnione końcowe oceny punktacyjne z opisem słownym (A1, A2, ocena kosztów), a w innych takie oceny zostały umieszczone (B i C). Skoro uzasadnienie decyzji odsyła do tego typu dokumentu to stanowi on integralną część decyzji, a skoro tak to uzasadnienie oceny wniosku (mające przecież podstawowe znaczenie dla wyniku rozstrzygnięcia) powinno poddawać się kontroli sądu administracyjnego.

Rację ma przy tym skarżąca, że Ekspert 2 akcentując, że skarżąca opublikowała jedynie kilka artykułów w polskich, angielskich i niemieckich czasopismach w istocie pominął fakt, że cała jej monografia "The [...] ...." została opublikowana w języku angielskim. Sąd zaznacza przy tym, że monografia ta została udostępniona w systemie do oceny. Tego typu zarzut został skwitowany przez Komisję: "Komisja Odwoławcza nie znalazła podstawy do zakwestionowania jego opinii. Stwierdzono, że Ekspert ten zwrócił uwagę na niewielką liczbę prac opublikowanych w czasopismach naukowych. Choć nie odniósł się on wprost do opublikowanej monografii to zwrócił uwagę, że większość publikacji Wnioskodawcy dotyczy tematyki podjętej w pracy doktorskiej. Jak stwierdzono monografia autorska dotyczy właśnie problematyki opracowanej przez Wnioskodawcę w ramach pracy doktorskiej, a zatem należy uznać, że prawidłowo zapoznał się on z ankietą dorobku naukowego Wnioskodawcy". W ocenie Sądu, tego typu ocena organu została dokonana z naruszeniem art. 7 i 11 kodeksu postępowania administracyjnego, w stopniu, który wpłynął na wynik sprawy.

Powołane przepisy stanowią, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7). Organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu (art. 11). Innymi słowy, zwłaszcza w sytuacji niekorzystnego dla strony postępowania rozstrzygnięcia, organ odmawiający przyznania finansowania projektu, powinien w sposób przekonujący wyjaśnić dlaczego tak, a nie inaczej ocenił jakość projektu naukowego. Kontroli sądu administracyjnego będzie więc podlegała jakość uzasadnienia, w tym wnikliwość odniesienia się do punktów spornych sprawy.

Z przytoczonego powyżej uzasadnienia decyzji wynika, że właściwie, zdaniem Komisji, Ekspert dostrzegł opublikowanie monografii doktorskiej w języku angielskim, ale ponieważ była to publikacja pracy doktorskiej – to Komisja uznała jego ocenę za słuszną. Zdaniem Sądu, tego typu stwierdzenie jest wewnętrznie sprzeczne ponieważ, skoro ocena Eksperta miała dotyczyć dotychczasowego dorobku to oczywistym jest, że powinna dotyczyć m.in. oceny publikacji pracy doktorskiej. Poza tym zakwestionowana przez skarżącą opinia Eksperta 2 znajdowała się w części B arkusza oceny "osiągnięć naukowych kierownika". Zgodnie z zasadami oceny tej części projektu SONATA 14 ocenie powinny podlegać osiągnięcia naukowe kierownika projektu w tym publikacje w renomowanych wydawnictwach /czasopismach naukowych. Punktacja powinna zostać ustalona w ten sposób, że:

- 5 pkt - Kierownik projektu posiada wybitny dorobek naukowy.

- 4 pkt - Kierownik projektu posiada wyróżniający dorobek naukowy.

- 3 pkt - Kierownik projektu posiada bardzo dobry dorobek naukowy.

- 2 pkt - Kierownik projektu posiada dobry dorobek naukowy.

- 1 pkt - Kierownik projektu posiada słaby dorobek naukowy.

- 0 pkt - Brak dorobku naukowego kierownika projektu.

Sąd jednak zwraca uwagę, że akurat oceny końcowe Eksperta 2 były korzystniejsze dla skarżącej (Ekspert 2 ocenił dorobek jako "bardzo dobry" i wskazał, że "Efekty zakończonych projektów opublikowane w wydawnictwach/czasopismach specjalistycznych w obiegu międzynarodowym" wskazując ocenę punktową jako "3"). Nie jest więc do końca jasne dla Sądu, ponieważ zaskarżona decyzja nie zawiera w tym zakresie jakiegokolwiek uzasadnienia, czy wskazane we wniosku czasopisma z uwagi na ich "renomę" mogły zostać ocenione jeszcze wyżej.

Całkowicie natomiast dowolną oceną, z naruszeniem art. art. 7 i 11 kodeksu postępowania administracyjnego w stopniu wpływającym na wynik rozstrzygnięcia, była argumentacja organu dotycząca sprzeczności oceny eksperckiej pomiędzy oceną końcową poprzedniego projektu (sfinansowanego w ramach konkursu PRELUDIUM), a ocenami dotyczącymi tego samego projektu dokonanymi w konkursie SONATA 14.

Rację miała skarżąca, że skoro wykonanie jej projektu zostało ocenione wysoko (co miało wynikać z dokumentacji znajdującej się w CNC – ocena recenzenta nr [...]), to wewnętrznie sprzeczną była ocena efektów tego konkursu nie odnosząca się w żaden sposób do sporządzonej uprzednio recenzji w ramach NCN. Zgodnie bowiem z zasadami oceny wniosków dotyczących poprzednio finansowanych projektów punktacja uzależniona powinna być od efektów opublikowanych w wydawnictwach o określonej randze:

- 5 pkt Efekty zakończonych projektów opublikowane w wydawnictwach /czasopismach o najwyższej randze naukowej.

- 4 pkt - Efekty zakończonych projektów opublikowane w wydawnictwach /czasopismach głównego nurtu dla danej dziedziny.

- 3 pkt Efekty zakończonych projektów opublikowane w wydawnictwach /czasopismach specjalistycznych w obiegu międzynarodowym.

- 2 pkt Efekty zakończonych projektów opublikowane w wydawnictwach /czasopismach specjalistycznych.

- 1 pkt Efekty zakończonych projektów opublikowane w wydawnictwach /czasopismach o znikomej randze naukowej.

- 0 pkt - Zakończone projekty bez publikacji wyników.

Sąd zwraca uwagę, że końcowe wnioski podkreślają "nietuzinkowość" ustaleń i wyniki wychodzące poza dotychczasowe ustalenia oraz wniesienie nowej jakości do prawdziwie porównawczych studiów z dziedziny literaturoznawstwa i psychoanalizy (k. 11 akt sadowych).

W tym właśnie miejscu, zdaniem Sądu, eksperci, a po nich Komisja powinna rozważyć, jak należało zakwalifikować publikacje będące efektem poprzedniego konkursu PRELUDIUM. Nie negując prawa ekspertów i Komisji do swobody dokonywanej oceny nie jest zgodne z zasadą przekonywania z art.11 kwitowanie zarzutów o sprzeczności tych ocen, że była to różna tematyka i różne konkursy. Skarżąca, zwłaszcza w skardze, podkreślała korzystną dla niej, dokonaną ex post, wewnętrzną ocenę sfinansowanych w ramach konkursu PRELUDIUM. Sąd przy tym zwraca uwagę, że zgodnie z ww. wytycznymi ocenie powinna podlegać ranga publikacji. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji w ogóle nie wynika, jaki typ wydawnictw, w których opublikowane zostały efekty sfinansowanych prac został oceniony.

Zasadne również były zarzuty dotyczące oceny możliwości wykonania projektu. Zgodnie z przyjętymi zasadami oceny projektu ocena możliwości wykonania projektu, w tym kompetencje kierownika projektu, konstrukcja zespołu badawczego, zaplecze badawcze powinna zostać oceniona:

- 3 pkt - Bardzo dobra.

- 2 pkt - Dobra.

- 1 pkt - Słaba.

- 0 pkt - Brak możliwości realizacji projektu.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Komisja wskazała na różnice pomiędzy uczelniami (Uniwersytet warszawski i SWPS Uniwersytet [...]). Skarżąca w wniesionej skardze podkreślała, że w Komisji zasiadała pracownica Wydziału "Artes Liberales" Uniwersytetu [...], co jej zdaniem spowodowało zaniżenie oceny.

W ocenie Sądu tego typu argumentacja nie do końca jest zasadna, ponieważ jak wynika z uzasadnienia odpowiedzi na skargę i potwierdzającej tę odpowiedź dokumentacji – wskazana w skardze pracownica Uniwersytetu [...] nie brała udziału w ocenie projektu na żadnym z etapów. Niemniej jednak Sąd wskazuje, że skoro Komisja w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podkreślała, że oceniany projekt miał być wykonywany w ramach SWPS Uniwersytet [...], to niezrozumiałym jest dlaczego uznano (wobec tożsamości pozostałych elementów oceny tj. tej samej osoby kierownika i konstrukcji zespołu badawczego) dlaczego możliwości wykonania projektu ocenione zostały końcowo jako "słabe". Wskazana we wniosku uczelnia, która została w 2020 r. zakwalifikowana na 30 miejscu wszystkich uczelni akademickich w Polsce (w 2019 na 36 miejscu), a na drugim miejscu uczelni niepublicznych w rankingu portalu edukacyjnego Perspektywy nie wiadomo więc co w istocie wpłynęło na ocenę Komisji. Braki uzasadnienia zaskarżonej decyzji uniemożliwiają Sądowi weryfikację na ile organ prawidłowo ocenił zgłoszony projekt i zarzuty odwołania.

Reasumując Sąd stwierdza, że słuszne były zarzuty pełnomocniczki skarżącej, że w istocie Komisja tylko pozornie rozpoznała zarzuty zawarte w odwołaniu.

W ponownym postępowaniu Komisja w sposób szczegółowy oceni argumentację skarżącej i jej pełnomocniczki w świetle decyzji organu instancji z uwzględnieniem stanowiska Sądu zawartego w niniejszym wyroku.

Sąd uchylił zaskarżoną decyzje na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.). Sąd zasądził zwrot uiszczonej kwoty 200 zł tytułem wpisu na podstawie art. 200 powołanej ustawy i przyznał kwotę 240 zł pełnomocniczce z urzędu na podstawie §21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 18).