Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 540/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 33 ust. 4 pkt 1, art. 53 ust. 1 i 6, art. 72 ust. 1 pkt 1, art. 74
journal: Dz.U. 2016 poz 645
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80 par. 1, art. 149 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędzia WSA Danuta Rzyminiak – Owczarczak (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2017 r. sprawy ze skargi P. A. na decyzję Wojewody z dnia [...] 2017 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie statusu osoby bezrobotnej i stypendium za staż uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] 2017 r. nr [...]


UZASADNIENIE

Starosta [...] decyzją z dnia [...] 2017 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, art. 151 § 1 pkt 2, art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2016r. poz. 23 ze zm.), art. 33 ust. 4 w zw. z art. art. 2 ust.1 pkt 2, art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tj. Dz. U. z 2016 r. poz. 645 ze zm., dalej: ustawa o promocji zatrudnienia), orzekł o: 1) uchyleniu:

- decyzji z dnia 10.09.2014 r. nr [...], o przyznaniu P. A. prawa do stypendium od dnia 10.09.2014 r. w okresie odbywania stażu,

- decyzji z dnia [...].2015 r. nr [...], o utracie przez ww. prawa do stypendium z dniem 10.03.2015 r. z powodu zakończenia stażu,

- decyzji z dnia [...].2015 r. nr [...], o utracie przez P. A. statusu osoby bezrobotnej z dniem 10.03.2015 r. z powodu podjęcia pracy,

(2) utracie przez P. A. statusu osoby bezrobotnej z dniem 11.07.2014 r., z powodu podjęcia pracy.

W uzasadnieniu decyzji Starosta przedstawił ustalony stan faktyczny sprawy.

Dnia 29.04.2014r. P. A. został zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. W dniu rejestracji bezrobotny otrzymał pisemne pouczenie o obowiązku bezzwłocznego informowania o wszelkich zmianach danych zawartych w karcie rejestracyjnej (...) - pkt 20 w części C karty rejestracyjnej. Jednocześnie w dniu rejestracji otrzymał informację kto może mieć status bezrobotnego oraz, że bezrobotny jest obowiązany zawiadomić w ciągu 7 dni Powiatowy Urząd Pracy o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub pozarolniczej działalności oraz zaistnieniu innych okoliczności powodujących utratę statusu bezrobotnego albo utratę prawa do zasiłku (art. 74 ustawy) - ppkt 8 punkt IV obowiązki bezrobotnego przedmiotowej informacji

Organ ustalił, że w okresie od dnia 10.09.2014 r. do 09.03.2015 r. P. A. pobierał stypendium z tytułu odbywania stażu w ramach bonu stażowego na stanowisku fotograf w zakładzie Usługi Fotograficzno - M. w O. . W miesiącu październiku 2016r. na podstawie raportu o okresach zatrudnienia - dane z usługi ZUS U4 z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. , uzyskano informację, iż w okresie od dnia 11.07.2014r. do 31.07.2014r. P. A. świadczył pracę. Dnia 17.10.2016r. bezrobotny stawił się w PUP i przedłożył zaświadczenie wystawione w dniu 13.10.2016r. przez firmę R. sp. z o.o. o wykonywaniu pracy na podstawie umowy zlecenia w terminach: od 12.12.2012r. do 31.12.2012r., od 11.01.2013r. do 11.01.2013r., od 22.02.2013r. do 31.07.2013r., od 29.05.2013r. do 31.05.2013r., od 26.07.2013r. do 31.12.2013r. oraz od 11.07.2014r. do 31.07.2014r.

Mając powyższe na uwadze Starosta [...] uznał, że od dnia 11.07.2014 r., tj. od dnia podjęcia pracy, P. A. nie spełnia warunków osoby bezrobotnej w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, co zgodnie z art. 33 ust. 4 pkt 1 skutkuje pozbawieniem go statusu bezrobotnego.

P. A. złożył odwołanie od decyzji Starosty [...] z dnia [...].2017 r. W odwołaniu skarżący podniósł, że postanowieniem z dnia 23 stycznia 2017 r. Starosta wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z 12.03.2015 r. o utracie statusu osoby bezrobotnej z dniem 10.03.2015 r., tym samym wyznaczył zakres postępowania. Tymczasem w wydanej decyzji organ rozstrzygnął także co do decyzji o przyznaniu prawa do stypendium, jego utracie oraz pozbawił statusu bezrobotnego. Ponadto przeprowadzone postępowanie jest niepełne i nie obejmowało ustaleń co do faktycznego okresu wykonywania zatrudnienia. Skarżący podał, że faktycznie pracował przez kilka godzin jednego dnia i nie wie dlaczego został zgłoszony do ubezpieczenia społecznego, skoro miał tylko w tym konkretnym dniu wykonać określoną pracę na rzecz Firmy R. sp. z o.o. Skarżący podniósł, że w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, iż praca w ciągu jednego dnia nie może stanowić podstawy do pozbawienia statusu osoby bezrobotnej. W tym zakresie skarżący wskazał na wyrok WSA w Krakowie z 25.10.2016 r., sygn. akt III SA/Kr 517/16.

Wojewoda decyzją z dnia [...] 2017 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 127 § 1 i 2 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 10 ust. 7 pkt 2, art. 33 ust. 4 pkt. 1 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty [...].

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda w pierwszej kolejności wyjaśnił, iż decyzja Starosty wydana została po ponownym rozpatrzeniu sprawy w związku z uchyleniem decyzją z dnia [...].2017 r. znak: [...] wcześniejszej decyzji Starosty [...] i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia z uwagi na wadliwe zastosowanie w zaistniałym stanie faktycznym przepisu art. 155 k.p.a., podczas gdy organ I instancji przy wydawaniu decyzji winien zastosować przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Przechodząc dalej Wojewoda stwierdził, że decyzja Starosty [...] wydana została zgodnie z obowiązującymi przepisami. Organ przytoczył treść przepisów art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia, zgodnie z którym Starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego, który nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy. Z uwagi na świadczenie pracy przez P. A. w okresie od dnia 11.07.2014 r. do dnia 31.07.2014 r. na rzecz Firmy R., zdaniem organu zasadnym było orzec o uchyleniu decyzji o przyznaniu prawa do stypendium od dnia 10.09.2014 r. w okresie odbywania stażu, decyzji o utracie prawa do stypendium z dniem 10.03.2015 r. z powodu zakończenia stażu, decyzji o utracie statusu osoby bezrobotnej z dniem 10.03.2015 r. z powodu podjęcia pracy, jak również orzeczenie o utracie statusu osoby bezrobotnej z dniem 11.07.2014 r., z powodu podjęcia pracy.

Zdaniem organu odwoławczego analiza akt sprawy wykazała, iż P. A. w dniu rejestracji jako osoba bezrobotna, tj. w dniu 29.04.2014 r., potwierdził, że został pouczony o obowiązku zawiadomienia PUP w ciągu 7 dni o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub o złożeniu wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej oraz zaistnienia innych okoliczności powodujących utratę statusu osoby bezrobotnej. Ponadto został poinformowany, że statusem osoby bezrobotnej może legitymować się osoba, która nie jest zatrudniona, tzn. nie wykonuje pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego oraz umowy o pracę nakładczą, jak również nie wykonuje innej pracy zarobkowej, tzn. nie wykonuje pracy lub nie świadczy usług na podstawie umów cywilno - prawnych w tym, umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy od dzieło. Pouczenia o powyższej treści znajdowały się na Karcie Rejestracyjnej Bezrobotnego i druku "Informacji dla osób rejestrujących się w Powiatowym Urzędzie Pracy".

P. A. wniósł skargę na wyżej opisaną decyzję Wojewody, zarzucając naruszenie przepisu art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2016 r. poz. 645, z późn. zm.) poprzez jego błędne zastosowanie. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organy obu instancji nie ustosunkowały się do twierdzeń skarżącego, iż w okresie tym faktycznie wykonywał pracę na rzecz zleceniodawcy jedynie przez kilka godzin i osiągnął za ten okres wynagrodzenie w kwocie 52 zł. Skarżący podkreślił, iż realizacja przez osobę bezrobotną przez kilka godzin czynności w ramach umowy zlecenia w żaden sposób nie sprzeciwia się gotowości skarżącego do podjęcia zatrudnienia. Incydentalne wykonywanie takiej umowy nie może też być traktowane jako wykonywanie innej pracy zarobkowej. W wyroku z dnia 25 października 2016 r., sygn. akt III SA/Kr 517/16, WSA w Krakowie stwierdził, iż przyczyną utraty statusu osoby bezrobotnej jest pozostawanie nie w jakimkolwiek stosunku cywilnoprawnym, ale tylko w takim, który koliduje z gotowością do podjęcia pracy. Ważnym elementem ustawowej definicji osoby bezrobotnej jest pozostawanie w pełniej gotowości do podjęcia zatrudnienia. Umowa zawarta na okres jednego dnia nie skutkuje utratą gotowości do podjęcia pracy w pełnym wymiarze czasu pracy będącym następstwem wykonywania takiej umowy. Z kolei w wyroku z dnia 8 września 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 532/16 (LEX nr 2136 146) WSA w Szczecinie stwierdził, iż bezrobotny może zostać pozbawiony statusu bezrobotnego tylko wówczas, jeżeli miał (a co najmniej przy zachowaniu należytej staranności, jakiej można by w danym przypadku odeń wymagać: powinien mieć) świadomość wystąpienia zdarzeń, które zgodnie z udzielonym jemu uprzednio w sposób właściwy pouczeniem skutkują utratą statusu bezrobotnego. Skarżący podkreślił, że gdyby wiedział i rozumiał, iż zawarcie umowy zlecenia i jej wykonywanie przez kilka godzin za wynagrodzeniem w kwocie 52 zł brutto skutkuje utratą statusu bezrobotnego wraz ze wszystkimi stąd wynikającymi konsekwencjami, to nigdy by nie zawarł i nie wykonywał takiej umowy. Pouczenia zawarte w karcie rejestracyjnej nie są mu znane, bo karty tej nie posiada i nie posiadał. Nie wie też nic, aby dostał "Informację dla osób rejestrujących się w Powiatowym Urzędzie Pracy". Zupełnie niezrozumiałym jest pozbawienie skarżącego statusu bezrobotnego za cały okres posiadania statusu bezrobotnego, skoro wykonywanie pracy na podstawie umowy zlecenia miało miejsce przez jeden dzień. Orzecznictwo sądów administracyjnych wyraźnie wskazuje, iż wykonywanie incydentalnych prac na podstawie umów cywilnoprawnych nie może być traktowane jako wykonywanie innej pracy zarobkowej skutkujące utratą statusu osoby bezrobotnej (tak wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 30 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Go 127/09 (LEX nr 558754)

Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

P. A. podtrzymał skargę i jej zarzuty na rozprawie sądowoadministracyjnej przeprowadzonej w dniu 18 października 2017 r. Skarżący wyjaśnił, że nie miał świadomości, jakie konsekwencje będzie miało zawarcie umowy zlecenia z firmą R. w sytuacji, gdy dwie godziny wykonywał prace dla tej firmy. Nie wiedział, że z tego tytułu zostanie zgłoszony do ubezpieczenia na takt długi okres. Na pytanie Sądu podał, że po 31 lipca 2014 r. nie świadczył pracy na rzecz firmy R.. Na stażu bardzo mu zależało, bo chciał zajmować się fotografią, a staż miał w zakładzie fotograficznym. Po stażu podjął tam zatrudnienie i nadal pracuje. Podnosi, że przed wydaniem decyzji w sprawie stypendium był w PUP. Konsekwencją zaskarżonej decyzji będzie konieczność zwrotu przez niego stypendium w wysokości ok. 8 tysięcy złotych. Decyzji w tym przedmiocie nadal nie otrzymał.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje;

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369, dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). W ramach sprawowanej kontroli Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Przedmiotem zaskarżenia w przedmiotowej sprawie jest decyzja Wojewody z dnia [...] 2017 r., utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] 2017 r. wydaną po wznowieniu postępowania administracyjnego zakończonego ostatecznymi decyzjami w sprawie przyznania skarżącemu prawa do stypendium w okresie odbywania stażu, o utracie prawa do stypendium z dniem 10 marca 2015 r. z powodu zakończenia stażu oraz o utracie statusu osoby bezrobotnej z dniem 11 lipca 2014 r. z powodu podjęcia pracy, wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 645 ze zm., dalej jako: ustawa o promocji zatrudnienia).

W ocenie Sądu orzekającego w sprawie niniejszej powyższe rozstrzygnięcia są przedwczesne.

Organ obu instancji uznały, że podjęcie przez skarżącego pracy w okresie od dnia 11 lipca 2014r. do 31 lipca 2014 r. na podstawie umowy zlecenia spowodowało, że przestał on spełniać warunki określone w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy uprawniające do legitymowania się statusem osoby bezrobotnej. W związku z tym utracił również prawo do korzystania z oferowanych przez organy zatrudnienia usług rynku pracy, takich jak staż i wynikających z niego uprawnień, w tym prawa do stypendium. Mając to na uwadze Starosta [...] jedną decyzją orzekł o utracie statusu osoby bezrobotnej oraz o uchyleniu decyzji związanych z odbytym stażem i otrzymanym stypendium w tym przypadku podjętą w trybie wznowienia postępowania.

Przesłanki wznowienia postępowania oraz tryb tego nadzwyczajnego postępowania został uregulowany w Rozdziale 12, działu II ustawy z 14 czerwca 1960 r Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.) - dalej: K.p.a. Zgodnie z art. 149 § 1 i 2 K.p.a. wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia. Postanowienie to stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania, co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.

W rozpoznawanej sprawie Starosta [...] wydał w dniu [...] 2017 r. trzy postanowienia o wznowieniu postępowania w sprawach zakończonych decyzjami o przyznaniu prawa do stypendium od dnia 10.09.2014 r., o utracie tego prawa z dniem 10.03.2015 r. z powodu zakończenia stażu oraz o utracie statusu osoby bezrobotnej z dniem 10.03.2015 r. z powodu podjęcia pracy. W każdym z tych postanowień Starosta powołał przesłankę wznowieniową z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Jako nową okoliczność istniejącą w dniu wydania decyzji i nieznaną organowi uznano podleganie w okresie od 11 lipca 2014 r. do 31 lipca 2014 r. ubezpieczeniom z tytułu wykonywania pracy zarobkowej na podstawie umowy zlecenia. Taką samą podstawę wznowieniową Starosta powołał w decyzji pierwszoinstancyjnej – w odniesieniu do decyzji związanych ze stypendium stażowym. Jednocześnie w decyzji tej rozstrzygnięto o utracie przez P. A. statusu osoby bezrobotnej z dniem 11 lipca 2014 r. z powodu podjęcia pracy. Decyzja o utracie statusu osoby bezrobotnej wydana została na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia. Jak wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 2652/13, decyzja ta potwierdza stan prawny, a starosta zmierzając do jej wydania ustala moment niespełnienia warunku. Termin utraty statusu osoby bezrobotnej w razie wydania decyzji na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 1 określony został poprzez odesłanie do momentu niespełniania warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy i konieczne jest ustalenie go przez starostę w zależności od okoliczności sprawy. W świetle przepisu art. 74 ustawy, zgodnie z którym bezrobotny jest obowiązany zawiadomić w ciągu 7 dni powiatowy urząd pracy o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub o złożeniu wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej oraz o zaistnieniu innych okoliczności powodujących utratę statusu bezrobotnego, należy przyjąć, że ustawodawca założył, że decyzja pozbawiająca statusu osoby bezrobotnej będzie określała termin utraty statusu bezrobotnego z mocą wsteczną.

Jednocześnie należy wskazać, ze prawo do pobierania stypendium dla osób bezrobotnych jest ściśle związane z posiadaniem statusu osoby bezrobotnej, co wynika m.in. z art. 53 ust. 6 ustawy o promocji zatrudnienia, który stanowi, że bezrobotnemu w okresie odbywania stażu przysługuje stypendium w wysokości 120% kwoty zasiłku, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1, wypłacane przez starostę. Tym samym utrata statusu osoby bezrobotnej powoduje utratę przez daną osobę prawa do stypendium. Powyższe zależności nakazują rozważyć, czy Starosta prawidłowo jedną decyzją rozstrzygnął w przedmiocie utraty statusu bezrobotnego oraz w przedmiocie stypendium stażowego – w trybie wznowienia postępowania.

Zgodnie z art. 33 ust. 4 ca ustawy o promocji zatrudnienia decyzji o pozbawieniu statusu bezrobotnego oraz decyzji o pozbawieniu statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku dla bezrobotnych nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności oznacza, że decyzja wywołuje skutki prawne przed jej uostatecznieniem. Nie oznacza to jednak, że wynik postępowania w sprawie nie ma znaczenia dla drugiego postępowania. Zatem o ile z wydaniem decyzji w przedmiocie utraty prawa do stypendium organ nie musi czekać do uostatecznienia decyzji o utracie statusu bezrobotnego, to jednak dopiero ostateczna i prawomocna decyzja w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej umożliwia ocenę prawidłowości rozstrzygnięcia w przedmiocie utraty prawa do stypendium. Co do zasady powinny zatem zostać wydane odrębne decyzje: jedna w przedmiocie statusu bezrobotnego, kolejne dotyczące stypendium stażowego oraz rozstrzygnięcia z tym związane.

W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, za osobę bezrobotną uznaje się osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g, lit. i, j, I oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. h, a która bezpośrednio przed rejestracją jako bezrobotna była zatrudniona nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 6 miesięcy, oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 3 i 4, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu programu nauczania tej szkoły lub w szkole wyższej, gdzie studiuje na studiach niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (...). Na podstawie art. 53 ust. 1 ustawy, starosta może skierować bezrobotnych do odbycia stażu przez okres nieprzekraczający 6 miesięcy. Bezrobotnemu w okresie odbywania stażu przysługuje stypendium w wysokości 120% kwoty zasiłku, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1, wypłacane przez starostę (art. 53 ust. 6 ustawy). Nie ulega zatem wątpliwości, że do odbywania stażu i otrzymywania z tego tytułu stypendium może być skierowana tylko osoba bezrobotna. Zatem utrata statusu osoby bezrobotnej oznacza utratę wszelkich związanych z tym świadczeń, oraz możliwości korzystania z instytucji przewidzianych w ustawie jako środki wspierania i aktywizacji zawodowej osób bezrobotnych, w tym odbywania stażu i otrzymywania z tego tytułu stypendium.

Przeszkodą w posiadaniu statusu osoby bezrobotnej jest między innymi pozostawanie w zatrudnieniu, a także wykonywanie innej pracy zarobkowej. Jako okoliczność faktyczną, która spowodowała utratę przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej od dnia 11 lipca 2014r., organy obu instancji uznały fakt podjęcia przez skarżącego w tym dniu pracy zarobkowej. Swoje ustalenia organy oparły w wynikach analizy zintegrowanego systemu ZUS i PUP oraz na przedłożonym przez skarżącego zaświadczeniu wystawionym w dniu 13 października 2016r. przez firmę R. o wykonywaniu pracy na podstawie umowy zlecenia w podanych tam terminach, począwszy od 12 grudnia 2012r., przy czym ostatni termin obejmował okres istotny dla oceny jego uprawnień do posiadania statusu osoby bezrobotnej – tj. okres od 11 lipca 2014r. do 31 lipca 2014r. W tym miejscu przypomnieć należy, że skarżący status osoby bezrobotnej uzyskał w dniu rejestracji w PUP – tj. 29 kwietnia 2014 r.

W konsekwencji została wydana decyzja o utracie przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej z dniem 11 lipca 2014 r. oraz o uchyleniu decyzji o przyznaniu stypendium w okresie odbywania stażu, o utracie prawa do stypendium z powodu zakończenia odbywania stażu oraz o utracie statusy z powodu podjęcia pracy.

Stanowiska organów i skutków powyższych rozstrzygnięć w ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie sposób jednak zaakceptować w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy sprawy. W trakcie całego postępowania administracyjnego, w tym w składanych odwołaniach od wydanych w sprawie decyzji organu I instancji, jak i w przedmiotowej skardze, skarżący wyjaśniał, że nie neguje zawarcia umowy z firmą R.. Skarżący jednakże argumentował, że w istocie była to umowa jednodniowa, a za wykonaną pracę w dniu 11 lipca 2014 r. otrzymał wynagrodzenie w kwocie 52,00 zł. brutto. Kwestią sporną w sprawie pozostaje zatem, czy faktycznie z dniem 11 lipca 2014 r. zostały spełnione przesłanki powodujące, w świetle art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy, utratę przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej i w konsekwencji, utratę prawa do stażu i przyznanego stypendium w związku z jego odbywaniem. Aby to ustalić organ powinien przeprowadzić na tą okoliczność stosowne postępowanie wyjaśniające, obejmujące w pierwszej kolejności pozyskanie do akt sprawy tekstu umowy zawartej przez skarżącego z firmą R., a w dalszej kolejności pozyskanie od tej firmy wyjaśnień na okoliczność przyczyn zgłoszenia skarżącego do ubezpieczenia na okres nie adekwatny do faktycznie wykonanej pracy. Nie można bowiem wykluczyć, że tak długi okres zgłoszeniowy wynikał z przyjętych przez firmę wzorów umów cywilnoprawnych przewidujących pozostawanie przez osoby, z którymi są zawierane, w stanie gotowości do świadczenia usług nią objętych. Należy zatem ocenić, w tym na podstawie tej umowy, czy wykonywanie usług w jej ramach, a co za tym idzie pracy zarobkowej w rozumieniu przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy, w której skarżący, jak twierdzi, wykonywał pracę jedynie przez dwie godziny jednego dnia, winno prowadzić do utraty przez niego statusu osoby bezrobotnej i utraty stypendium stażowego. Organy nie rozważyły, czy zastosowana sankcja polegająca na pozbawieniu skarżącego stypendium stażowego w sytuacji, gdy tylko przez 1 dzień, wykonywał czynności na podstawie umowy zlecenia i uzyskał za to przychód wynoszący 52 zł, jest adekwatna do celu, jaki powinien zostać osiągnięty w wyniku podjęcia decyzji na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy. Nie sposób bowiem nie zauważyć, że istnieje zasadnicza różnica między świadczeniem pracy na podstawie umowy o pracę, czyli pozostawaniem w stosunku pracy, zakładającym ciągłość tego stosunku, a faktycznym jego wykonywaniem w wymiarze jednodniowym. Organ powinien zatem zbadać, czy faktyczne wykonywanie pracy przez jeden dzień i to wymiarze dwóch godzin, jak skarżący podaje, mieści się w zakresie zawartej umowy o pracę i pozwala na uznanie, iż skarżący był zatrudniony na podstawie umowy, którą można zakwalifikować jako umowa o pracę.

Zaniechanie przez organy obu instancji poczynienia ustaleń w tym zakresie uzasadnia zarzut naruszenia przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy – tj. przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Z wyjaśnień skarżącego wynika, że praca na rzecz firmy R. wykonywana była przez kilka godzin jednego dnia i z tych przyczyn pozostawał w przekonaniu, że nie ma obowiązku zgłoszenia tego faktu w urzędzie pracy. Wątpliwości Sądu budzi również sposób pouczenia o obowiązkach bezrobotnego w sytuacji, w jakiej skarżący znalazł się. Sąd ma na uwadze, że ocena prawidłowości pouczenia bezrobotnego o jego prawach i obowiązkach z reguły następuje na etapie zobowiązania do zwrotu otrzymanego stypendium jako świadczenia nienależnie pobranego. Jednakże w rozpatrywanym przypadku - z uwagi na wydanie decyzji w przedmiocie utraty statusu bezrobotnego, należy pamiętać, że warunkiem zastosowania sankcji w postaci utraty statusu osoby bezrobotnej jest wcześniejsze pouczenie jej o przesłankach warunkujących utratę tego statusu. (por. wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2012 r. sygn. I OSK 1483/11, dostępny CBOSA).

Z pouczenia przedstawionego skarżącemu w dniu 05.09.2014 r. w informacji o prawach i obowiązkach osoby bezrobotnej kierowanej do odbycia stażu, nie wynika, aby skarżącego poinformowano, co należy do jego obowiązków. Nie bez znaczenia jest również okoliczność, że skarżącego skierowano na staż od dnia 10.09.2014 r., tj. kilka miesięcy po przyznaniu statusu osoby bezrobotnego i ponad 2 miesiące po faktycznym wykonaniu przez niego prac na rzecz Spółki R. . Organ kierujący skarżącego do odbycia stażu nie zaktualizował pouczenia udzielonego skarżącemu w dacie uzyskania statusu osoby bezrobotnej, tj. nie podał kompletnej informacji o całokształcie praw i obowiązków bezrobotnego w związku z przyznaniem mu nowego świadczenia w postaci stypendium stażowego. Przede wszystkim organ kierujący skarżącego do odbycia stażu nie zaktualizował pouczenia udzielonego skarżącemu w dacie uzyskania statusu osoby bezrobotnej, tj. nie podał kompletnej informacji o całokształcie praw i obowiązków bezrobotnego w związku z przyznaniem mu nowego świadczenia w postaci stypendium stażowego. Jest to istotne uchybienie, ponieważ od uznania skarżącego za osobę bezrobotną do skierowania go na staż i przyznania stypendium upłynęło kilka miesięcy. Trudno wymagać od osoby bezrobotnej, aby zapoznając się z informacją wręczoną wraz ze skierowaniem do odbycia stażu, miała na względzie treść bardzo obszernego pouczenia otrzymanego wcześniej w związku z uznaniem jej za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku i następnie na tej podstawie miała orientację co do ciążących na niej obowiązków. Osoba kierowana do odbycia stażu powinna zatem otrzymać nowe pouczenie o swoich prawach i obowiązkach w pełnym zakresie, obejmującym wszystkie przepisy normujące jej sytuację prawną, zwłaszcza odnośnie do tych obowiązków, których zaniedbanie skutkuje tak poważną sankcją, jak obowiązek zwrotu świadczenia jako nienależnie pobranego. Zatem okoliczności niniejszej sprawy nie mogą być interpretowane na niekorzyść skarżącego, skoro organ w dniu kierowania na staż nie pouczył go w sposób wyczerpujący o zdarzeniach skutkujących utratą statusu bezrobotnego.

Stanowisko organów skutkujące pozbawieniem skarżącego stypendium stażowego w stanie faktycznym sprawy wynika zatem z niedostatecznej analizy treści art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy w powiązaniu z okolicznościami stanu faktycznego. Brak rozważenia rzeczywistej treści regulacji dotyczącej istoty przesłanek decydujących o pozbawieniu statusu bezrobotnego w odniesieniu do stanu faktycznego kontrolowanej sprawy spowodował błędną interpretację tego przepisu. W konsekwencji powyższego uchybienia, w ocenie Sądu, organy naruszyły przepisy art. 33 ust. 4 i art. 53 ust. 6 ustawy. Jak wynika z ich treści dają one podstawę do pozbawienia bezrobotnego jego statusu oraz odmowy przyznania stypendium wyłącznie w sytuacji niespełniania przez osobę warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy. Organy nie oceniły jednak, czy faktycznie kilkugodzinne wykonywanie czynności na podstawie podpisanej umowy stanowi, iż pozostawała ona w zatrudnieniu.

Niezależnie od powyższego organy obu instancji nie rozważyły, czy zastosowana w tej sprawie sankcja w postaci utraty prawa do stypendium z tytułu odbywania stażu, nie narusza konstytucyjnych zasad subsydiarności i proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP). Podkreślić należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy konsekwencje pozbawienia skarżącego statusu osoby bezrobotnej, a w szczególności uchylenia decyzji o przyznaniu stypendium, są bardzo dotkliwe. Uchylenie decyzji o przyznaniu stypendium i odmowa przyznania tego stypendium z datą wsteczną oznacza bowiem, że skarżący miałaby obowiązek zwrotu pobranego za okres 6 miesięcy stypendium tylko i wyłącznie z powodu jednodniowego wykonywania pracy, za którą otrzymał wynagrodzenie w kwocie 52 zł brutto. Nie sposób nie zauważyć rażącej dysproporcji między stwierdzonym uchybieniem (niepowiadomieniem organu o wykonaniu pracy) a sankcjami z tego tytułu. Sytuacja taka stoi w sprzeczności z wyrażoną w art. 7 k.p.a. zasadą załatwiania sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, a także z zasadą prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów państwa (art. 8 k.p.a.), oraz z zasadą proporcjonalności polegającej na proporcjonalnej reakcji Państwa na naruszenie obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Nie jest też zgodna z celem ustawy, jakim jest m.in. łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych.

Z wyżej wskazanych przyczyn w ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie decyzje organów I i II instancji winny podlegać wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Rozpoznając ponownie sprawę organy powinny mieć na uwadze znaczenie pojęcia bezrobotnego i świadczenia pracy na podstawie podpisanej umowy i tak rozumiane pojęcie odnieść do stanu faktycznego niniejszej sprawy. Nadto organy powinny ustalić, czy skarżący spełniał przesłankę zdolności i gotowości do podjęcia zatrudnienia, której istnienia nie rozważały. Badając istnienie tej przesłanki organy powinny brać pod uwagę rzeczywiste obciążenie skarżącego obowiązkami wynikającymi z zawartej umowy zlecenia. Dopiero tak przeprowadzone postępowania będą mogły stanowić podstawę do wydania zgodnej z prawem decyzji.

W tym miejscu Sąd zwraca uwagę, że skarżący w ramach odbywanego stażu świadczył pracę, za którą nie otrzymywał wynagrodzenia, lecz właśnie stypendium stażowe. Nie do zaakceptowania byłoby zatem żądanie zwrotu stypendium stażowego, bowiem takie działanie organu prowadziłoby do naruszenia art. 13 ustawy Kodeks pracy, zgodnie z którym pracownik ma prawo do godziwego wynagrodzenia za pracę, o czym stanowią również odpowiednie postanowienia ratyfikowanych przez Polskę aktów prawa międzynarodowego: art. 23 ust. 3 Deklaracji Praw Człowieka, uchwalonej przez Zgromadzenie Ogólne ONZ, art. 7 lit. a Międzynarodowego Paktu Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych ONZ z 16 grudnia 1966 r., art. 4 Europejskiej Karty Społecznej z 18 października 1961 r.

Przedstawione wyżej okoliczności świadczą o wadliwości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, i dlatego też Sąd na podstawie art. 145 pkt 1 lit. c P.p.s.a. uchylił te rozstrzygnięcia.

Z uwagi na uwzględnienie skargi sprawa będzie ponownie rozpoznawana przez organ I instancji, który winien uwzględnić powyższe uwagi przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem z treścią art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.