Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1156/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 183 § 1, 174 pkt 1 i 2 , 184,  art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 oraz art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 104 ust. 4
journal: Dz.U. 2008 nr 115 poz 728
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Lech Sędziowie sędzia NSA Irena Kamińska (spr.) sędzia del. WSA Wojciech Mazur Protokolant st. inspektor sądowy Urszula Radziuk po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 4 marca 2010 r. sygn. akt II SA/Lu 694/09 w sprawie ze skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia (...) sierpnia 2009 r. nr (...) w przedmiocie specjalistycznych usług opiekuńczych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 4 marca 2010 r., sygn. akt II SA/Lu 694/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia (...) sierpnia 2009 r. nr (...) w przedmiocie specjalistycznych usług opiekuńczych.

W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, iż decyzją z dnia (...) sierpnia 2009 r. znak: (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie po rozpoznaniu odwołania Z. W. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Niemce z dnia (...) czerwca 2009r., Nr (...) o odmowie odstąpienia od żądania zwrotu odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze.

W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że decyzją z dnia 12 stycznia 2009r. organ I instancji przyznał Z. W. specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi na okres od 22 stycznia do 31 grudnia 2009r., zobowiązując go jednocześnie - na podstawie § 4 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych - do uiszczania opłaty za te usługi w wysokości 3% kosztu usług tj. 0,36 zł za godzinę.

W dniu 27 marca 2009r. Z. W. złożył na mocy art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej wniosek o zwolnienie go z odpłatności za przyznane mu usługi.

Organy obu instancji nie uwzględniły wniosku, stwierdzając, że Z. W. nie spełnia ustawowych przesłanek, uzasadniających zwolnienie z odpłatności tj. nie można uznać, że jego sytuacja życiowa, choć trudna, stanowi "szczególny przypadek".

W toku postępowania ustalono, że Z. W. utrzymuje się z renty w wysokości 555,95zł, jednak faktycznie po potrąceniach komorniczych pozostaje mu do dyspozycji kwota 396,95zł miesięcznie. Podkreślono przy tym, iż z uwagi na brak odcinka ZUS z marca 2009r., za podstawę wyliczenia dochodu przyjęto kwotę wskazaną na znajdującym się w aktach sprawy odcinku ZUS z grudnia 2008r.

Wskazano ponadto, że wnioskodawca otrzymuje również zasiłek celowy na wyżywienie w wysokości 200zł miesięcznie przyznany w ramach rządowego programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" decyzją OPS z dnia 12 stycznia 2009r. na okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2009r. - w sumie jego miesięczny dochód wynosi zatem ok. 600 zł (200 + 396,95).

Ustalono ponadto "na podstawie dowodów przedstawionych na podstawie

ostatniego wywiadu", że wydatki skarżącego obejmują opłaty za energię elektryczną,

telefon, wodę, leki, wywóz szamba, tj. ok. 132zł miesięcznie.

Ponadto wyjaśniono, że Z. W. jest osobą samotnie gospodarującą, niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym typu "P" i z tego tytułu korzysta ze specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi w wymiarze 6 godzin w dni powszednie z wyłączeniem sobót, niedziel i dni świątecznych.

Skargę do sądu administracyjnego wniósł Z. W. , domagając się uchylenia decyzji Kolegium.

Zarzucił, że organy wadliwie ustaliły jego dochód, przyjmując kwotę z grudnia 2008r., zamiast z lutego 2009r., gdy wynosiła ona 425,57zł oraz nieprawidłowo doliczyły do dochodu kwotę zasiłku na dożywianie w wysokości 200zł, a przy ustalaniu wydatków nie uwzględniły wydatków "znanych powszechnie i z urzędu".

Podniósł, że po zapłacie niezbędnych rachunków nie wystarcza mu na żywność i opał, dlatego odpłatność za usługi w kwocie ok. 50 zł miesięcznie stanowi dla niego znaczne obciążenie, niwecząc skutki udzielonej mu pomocy.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do zarzutów skargi organ wyjaśnił, że pismem z dnia 8 czerwca 2008r. skarżący został wezwany m.in. do przedłożenia dowodów ponoszenia wydatków, ale wezwania nie wykonał.

W pismach procesowych skierowanych do Sądu z dnia 3 grudnia 2009r. i z dnia 27 lutego 2010 r. skarżący podtrzymał zarzuty skargi, precyzując, że na wydatki, które powinny być znane organom z urzędu i uwzględnione przy ustalaniu jego sytuacji materialnej składają się: energia elektryczna - 50zł, szambo i woda - 35zł, telefon - 30zł, opał - 50zł, koszty skarg i odwołań - 116zł. Wyjaśnił, że w dniu 14 czerwca 2009r. przedstawił powyższe wydatki na piśmie pracownicy OPS w Niemcach.

Zarzucił ponadto, że nie przeprowadzono wywiadu środowiskowego, co jest sprzeczne z art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, a Kolegium nie zawiadomiło go prawie wynikającym z art. 10 kpa.

Zakwestionował ponadto wydane w toku postępowania postanowienia Wójta OPS z dnia 22 maja 2009r. o odmowie wyłączenia pracowników – B. Ś., B. Z., U. K., E. W., H. L. i M. B. -od udziału w postępowaniu, stwierdzając, że Wójt nie jest bezpośrednim przełożonym pracowników, a zatem nie był upoważniony do wydania takiego postanowienia i zarzucił, że nie został pouczony o możliwości zaskarżenia tych postanowień.

Obszernie wyraził niezadowolenie ze sposobu rozpatrywania jego spraw przez organy obu instancji, a także sądy administracyjne, zarzucając, że wskutek wadliwych rozstrzygnięć jego sytuacja materialna jest trudna i zmuszony jest zaciągać pożyczki.

Wydając zaskarżony wyrok Sąd pierwszej instancji podniósł, iż skarżący wnosił o odstąpienie od żądania zwrotu odpłatności za przyznane decyzją z dnia (...) stycznia 2009r., Nr (...) specjalistyczne usługi opiekuńcze.

Podstawą takiego żądania jest przepis art. 104 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz.U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.), zwanej dalej ustawą, zgodnie z którym, w przypadkach szczególnych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej może odstąpić od żądania takiego zwrotu.

Decyzja wydana w oparciu o ten przepis ma charakter uznaniowy, co oznacza, że w gestii organu pozostawiona jest odmowa albo uwzględnienie wniosku strony, natomiast sądowa kontrola takiej decyzji ogranicza się wyłącznie do zbadania czy w toku postępowania organy należycie przeprowadziły postępowanie, w szczególności czy podjęły wszelkie czynności niezbędne do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i wszelkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności, a także czy dokonana przez te organy ocena prawna tych ustaleń została wyczerpująco uzasadniona. O ile więc organy przeprowadzą prawidłowo postępowanie wyjaśniające i uargumentują w sposób przekonywujący swoją decyzję wydaną w graniach przysługującego im uznania, to sąd administracyjny nie ma podstaw do zakwestionowania takiej decyzji i oceny jej słuszności.

Badając niniejszą sprawę Sąd pierwszej instancji stwierdził, że organy podjęły wszelkie czynności zmierzające do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, a rozstrzygnięcie logicznie umotywowały, dlatego nie można im zarzucić naruszenia obowiązujących przepisów, co stanowiłoby podstawę uchylenia ich decyzji. Skoro wniosek skarżącego oparty był o art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, to prawidłowo organy skoncentrowały się na zbadaniu sytuacji materialnej i życiowej skarżącego w celu oceny czy w sprawie zachodzą przesłanki określone w tym przepisie tj. czy sytuacja skarżącego stanowi szczególny przypadek, a zwłaszcza czy żądanie zwrotu wydatków na udzielone mu specjalistyczne usługi opiekuńcze stanowiłoby dla niego nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielonej pomocy. W szczególności organ I instancji przeprowadził z udziałem skarżącego aktualizacyjny wywiad środowiskowy w dniu 26 maja 2009r. /k.22/, a w celu dokładnego ustalenia dochodu wezwał go w dniu 8 czerwca 2009r. /k.30/ do przedstawienia dowodów /faktur, dowodów wpłat/ potwierdzających miesięczne wydatki.

Wbrew zarzutom skargi, organ nie miał obowiązku brać pod uwagę wydatków "znanych powszechnie i z urzędu", bowiem instytucja pomocy społecznej finansowana jest ze środków państwowych, a zatem wszelkie wydatki strony wpływające na wysokość świadczenia przyznawanego przez organ pomocy społecznej powinny być udokumentowane.

Sąd pierwszej instancji podkreślił, że obowiązek udokumentowania wydatków w niniejszym postępowaniu spoczywał na skarżącym, nie kwestionował on bowiem decyzji z dnia 12 stycznia 2009r. przyznającej mu specjalistyczne usługi opiekuńcze i orzekającej o wysokości odpłatności za te usługi. Wprawdzie uprawnienie wynikające z art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej do żądania zwolnienia z odpłatności za przyznane świadczenia niepieniężne ma charakter samodzielny i może być rozpatrywane w odrębnym postępowaniu, to jednak, o ile nie zostanie zgłoszone w postępowaniu pierwotnym (w przedmiocie przyznania świadczenia), to w późniejszym okresie powinno być poparte przez wnioskodawcę dowodami wskazującymi na zmianę jego sytuacji materialnej bądź życiowej.

Z tego względu, w ocenie Sądu pierwszej instancji, uzasadnione było wzywanie skarżącego przez organ I instancji pismem z dnia 8 czerwca 2009r., jak również w trakcie wywiadu środowiskowego - do wykazania dowodów potwierdzających przedstawione przez niego w dniu 6 maja 2009r. miesięczne wydatki /k.6/. Skoro jednak skarżący nie przedstawił wymaganych dowodów, to zgłaszane przez niego zarzuty dotyczące wadliwości postępowania organów administracyjnych, nie mogą być zdaniem Sądu pierwszej instancji uwzględnione. Dotyczy to w szczególności zarzutu, iż organ powinien był uwzględnić wysokość renty z lutego 2009r., a nie z grudnia 2008r. Poza tym Sąd pierwszej instancji zauważył, że w tym miesiącu dochód skarżącego był wyższy niż dochód z grudnia 2008r., a więc w istocie ustalenia organów są dla skarżącego korzystniejsze. W tej sytuacji nawet gdyby przyjąć, że w tym zakresie organy wadliwie przeprowadziły postępowanie, to nie stanowiłoby to istotnego naruszenia przepisów, co dyskwalifikowałoby zaskarżone decyzje.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji nie było również podstaw do pominięcia, przy wyliczaniu dochodu, zasiłku celowego przyznanego skarżącemu w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", gdyż w niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 8 ust. 4 tej ustawy, który pozwala nie wliczać do dochodu jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, natomiast przyznany skarżącemu zasiłek celowy ma charakter okresowy, a nie jednorazowy. Nie jest również zasadny zarzut naruszenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie art. 10 kpa, bowiem w aktach sprawy znajduje się pismo tego organu z dnia 17 lipca 2009r. /k. 6 akt II instancji/, informujące skarżącego o uprawnieniu wynikającym z tego przepisu, a skarżący nie wykazał, że pisma tego nie otrzymał.

Ponadto w ocenie Sądu pierwszej instancji słusznie organy obu instancji uznały, że nie było podstaw do wyłączenia pracowników OPS w Niemcach w osobach: (...) , bowiem żadna z tych osób nie brała w nim udziału. Natomiast w odniesieniu do B. Z. skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności mogących wywołać wątpliwości co do jej bezstronności, bowiem podnoszone przez niego ogólnikowe argumenty "nagminnego naruszania prawa" czy "kompletnej niekompetencji" nie może być uznany za okoliczność powodującą bezstronność.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, nie można również zarzucić

organom nieuzasadnionej błędnej oceny prawnej ustalonego stanu faktycznego

(sytuacji materialnej i życiowej skarżącego) poprzez uznanie, że sytuacja ta nie jest

szczególnym przypadkiem, a zwłaszcza, że odpłatność za przyznane specjalistyczne

usługi opiekuńcze nie niweczy skutków udzielonej pomocy ani też nie stanowi dla

skarżącego nadmiernego obciążenia. Ustawową zasadą jest odpłatność za niepieniężne świadczenia przyznawane z pomocy społecznej, w tym za specjalistyczne usługi opiekuńcze, a odstępstwo od tej zasady jest wyjątkiem (art. 96 ustawy). Ustawodawca przyznawanie usług opiekuńczych wiąże bowiem przede wszystkim ze stanem zdrowia wnioskodawcy, a nie z jego sytuacją finansową, która tylko częściowo ma w tym przypadku znaczenie tj. wpływa na wysokość tej odpłatności. Tylko w sytuacji, gdy dochód nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego, uprawniającego do przyznania świadczenia z pomocy społecznej, wnioskodawca zwolniony jest z odpłatności za przyznane świadczenie (art. 96 ust. 2 ustawy). Skoro w niniejszej sprawie bezspornym jest, że dochód skarżącego Z. W. jest wyższy niż ustawowe kryterium wynoszące 477zł, to zwolnienie go z odpłatności za przyznane specjalistyczne usługi opiekuńcze leżało wyłącznie w granicach uznania organu administracyjnego, którego - w ocenie Sądu pierwszej instancji - organ nie przekroczył.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Z. W. zarzucając mu naruszenie art. 1 § 1 i 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 i art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 104 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej z powodu nienależytej kontroli organów administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem przez błędne zaaprobowanie instytucji uznania administracyjnego i odmówienie samotnie gospodarującemu, choremu psychicznie w stopniu umiarkowanym i mającemu faktycznie do dyspozycji na utrzymanie co najwyżej ok. 8,83 zł dziennie Z. W. zwolnienia z obowiązku zapłaty ok. 50 zł miesięcznie uznając przy tym ustaleniu że zapłata całości tej kwoty nie stanowi dla osoby zobowiązanej nadmiernego obciążenia.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w zaskarżonym wyroku niewłaściwie skontrolował działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającej jej decyzji Wójta Gminy Niemce.

Jego zdaniem uznaniowy charakter decyzji nie wyklucza wprawdzie sam przez się sądowej kontroli, ale możliwość tej kontroli znacznie ogranicza, tzn. ogranicza się do kontroli zgodności decyzji z normami dopełnienia. Sprowadza się ona zasadniczo do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo poprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej, zarówno przepisów szczegółowych, jak i zasad ogólnych określonych w rozdziale 2 K.p.a. W szczególności sąd kontroluje, czy w toku tego postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano zatem wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, czyli nie nosi cech dowolności. Sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany w kryteriach słuszności i celowości, pozostaje już poza kontrolą sądowoadministracyjną. Oznacza to, że sądowa kontrola tego rodzaju orzeczeń obejmuje samo postępowanie poprzedzające jego wydanie, ale już nie rozstrzygnięcie będące wynikiem dokonania przez właściwy organ wyboru jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy. Sąd administracyjny nie jest bowiem władny kwestionować celowości rozstrzygnięcia organu, jeżeli organ administracji państwowej wydając decyzję rozważył wszystkie okoliczności i postępowanie prowadził zgodnie z regułami K.p.a. Kontrola pod opisanym powyżej względem zachowania przepisów postępowania nie jest jednak jedynym kryterium ustalenia, czy organ prawidłowo wykorzystał przysługujące mu uznanie. Kontrola polega też na sprawdzeniu, czy organ podejmując decyzję oparł się na właściwym przepisie prawa materialnego. Decyzje uznaniowe są więc badane pod tym kątem, czy organy administracji orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa na podstawie należycie ustalonego stanu faktycznego.

Kasator podniósł, iż w uzasadnieniu zaskarżanego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w oparciu o ustawę z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej i zebrany w sprawie materiał dowodowy przyznał, że po potrąceniach komorniczych Z. W. pozostawała do dyspozycji kwota 396,95 zł miesięcznie i że wydatki skarżącego obejmowały 132 zł miesięcznie, a zatem pozostawało mu 264,95 zł miesięcznie, czyli co najwyżej 8,83 zł dziennie na utrzymanie z wyjątkiem wyżywienia. Pomijając fakt, że skarżący kwestionował ww. wysokość wydatków i wykazywał, że wydatki te są wyższe, jak można racjonalnie stwierdzić przy tak zaaprobowanym ustaleniu, że nie jest to przypadek szczególny w rozumieniu przywoływanego art. 104 ust.4 ww. ustawy o pomocy społecznej i że skarżący może wydatki na specjalistyczne usługi opiekuńcze zapłacić w całości, gdyż nie stanowi to dla niego nadmiernego obciążenia, Sąd pierwszej instancji nie podał wysokości tych wydatków oraz nie wskazał jak dokładnie i w oparciu o jakie przepisy ustalono dochód, który rzekomo jest wyższy niż kryterium dochodowe.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Stosownie do art. 174 pkt. 1 i 2 P.p.s.a., skarga kasacyjna może być oparta na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Na podstawie art. 174 pkt 2 wskazanej wyżej ustawy autor skargi kasacyjnej zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie naruszenie art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 oraz art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej w związku z art. 1 §1 i 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych. Zarzut ten należało uznać za pozbawiony usprawiedliwionych podstaw.

W rozpoznawanej sprawie podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, upoważniający właściwy organ do odstąpienia od żądania zwrotu świadczenia pomocowego w przypadkach szczególnych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie w całości lub części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielonej pomocy. Brzmienie cytowanego przepisu wskazuje zatem na działanie organu w ramach tzw. uznania administracyjnego (właściwy organ może), co nie oznacza wszakże dowolności. Zajęte przez organ stanowisko wymaga bowiem wyczerpującego uzasadnienia w oparciu o należycie zgromadzony materiał dowodowy, sprowadzające się do konieczności ustalenia, czy żądanie przez organ zwrotu wydatków na udzielone świadczenie w całości lub w części nie stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmiernego obciążenia lub też czy takie działanie organu nie niweczyłoby skutków udzielanej pomocy. Postępowanie w sprawie odstąpienia od żądania zwrotu nienależnie pobranego świadczenia musi być, jak każde postępowanie administracyjne, przeprowadzone w zgodzie z przepisami proceduralnym zawartymi w K.p.a., w szczególności art. 7, 77 § 1 i 80 tej ustawy.

W zaskarżonym wyroku Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej wykładni art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej w kontekście zarówno całego przepisu, jak i ustawy o pomocy społecznej, ponieważ organy orzekające w niniejszej sprawie w sposób szczegółowy zbadały stan faktyczny sprawy, bez przekraczania granic przyznanej im swobody orzekania. W szczególności organ dwukrotnie (6 maja oraz 26 maja 2009 r.) przeprowadzał wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania skarżącego w związku ze złożonym przez niego wnioskiem o pomoc finansową, a także wezwał go w dniu 8 czerwca 2009 r. do przedłożenia dowodów (faktur, dowodów wpłat) potwierdzających wydatki miesięczne i zaświadczeń lekarskich stwierdzających systematyczne leczenie i konieczność przyjmowania leków. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący nie współdziałał z organami (pomimo odebrania pisemnego zawiadomienia o terminie wywiadu środowiskowego w dniu 6 maja 2009 r. nie wpuścił pracownika socjalnego na teren posesji) oraz nie przedłożył wymaganych dokumentów celem potwierdzenia jego sytuacji materialno – bytowej.

W takiej sytuacji nie sposób podzielić zarzutów skargi kasacyjnej, iż Sąd pierwszej instancji w sposób dowolny zaaprobował stanowisko organów administracji publicznej. Dokonując wyboru konsekwencji prawnych w realiach konkretnego, ustalonego stanu faktycznego - odstąpienie od zwrotu części albo całości wydatków na udzielone świadczenie, bądź odmowa takiego odstąpienia - organy administracji publicznej, w przekonujący i racjonalny sposób swój wybór uzasadniły. Należy podzielić argumentację Sądu pierwszej instancji, że w sytuacji w której organy pomocy społecznej wyjaśnią wszelkie okoliczności sprawy istotne dla jej rozstrzygnięcia z zachowaniem art. 7, 77 §1 i 80 K.p.a. i w sposób przekonujący uargumentują swoją decyzję wydaną w ramach przysługującego im uznania zgodnie z art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, to sąd administracyjny nie ma podstaw do zakwestionowania takiej decyzji i oceny jej słuszności. Tym samym nie sposób zaakceptować zawartej w skardze kasacyjnej tezy o przekroczeniu przez organy administracji publicznej granic swobodnego uznania, w zakresie w jakim ich rozstrzygnięcie wyraziło się w odmowie odstąpieniu od zwrotu wydatków za specjalistyczne usługi opiekuńcze. Również bowiem i w tym zakresie, argumentacja organów administracji publicznej pierwszej i drugiej instancji zasługuje na akceptację.

Zarzut, iż Sąd pierwszej instancji nie wykazał dokładnie i w oparciu o jakie przepisy ustalił dochód skarżącego, który jest wyższy niż ustawowe kryterium wynoszące 477 zł należy uznać za chybiony. Z art. 133 P.p.s.a. wynika, że Sąd orzeka wedle stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu lub podjęcia zaskarżonej czynności, a wynikającego z akt sprawy. Z akt sprawy wynika natomiast w sposób bezsporny, że skarżący utrzymuje się z renty przyznanej w drodze wyjątku przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, której wysokość w grudniu 2008 r. wynosiła 555.95 zł.

Zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 1 §1 i 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych także nie zasługiwał na uwzględnienie. W powołanych przepisach zawarte są jedynie normy o charakterze ustrojowym, określające funkcje sądów administracyjnych oraz wyjaśniające, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zarzut naruszenia powołanych przepisów mógłby stanowić podstawę skargi kasacyjnej, gdyby sąd administracyjny odmówił rozpoznania skargi, albo rozpoznał skargę z uwzględnieniem innych kryteriów niż zgodność z prawem. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie miała jednak miejsca.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 184 P.p.s.a.