Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 495/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2014-06-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 10 ust. 1 pkt 477, art. 17 ust. 1 pkt 9 art. 22 ust 1 e pkt 2 lit 6, ust. 1 i art. 30b ust. 1, ust 2 pkt pkt 5 i ust. 6
journal: Dz.U. 2000 nr 14 poz 176
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska Sędziowie: Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski (spr.) Sędzia WSA Irena Wesołowska Protokolant sekretarz sądowy Dorota Kotlarek po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi K. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w z dnia 28 lutego 2014 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 rok 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w na rzecz skarżącej kwotę 12 895 (dwanaście tysięcy osiemset dziewięćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W wyniku przeprowadzonego postępowania kontrolnego, decyzją z dnia 23 września 2013 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej, powołując art. 24 ust.1 pkt 1 lit. a oraz art. 31 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (tekst jednolity Dz.U. z 2011 r. Nr 41, poz. 214 ze zm.), art. 21 § 3, art. 199a oraz art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., zwanej dalej w skrócie "O.p."), art. 10 ust.1 pkt 7, art. 17 ust. 1 pkt 9, art. 22 ust. 1e pkt 2, art. 30b ust. 1 pkt 5, art. 45 ust. 1a pkt 1 i ust. 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jednolity Dz.U. z 2010 r. Nr 51 poz. 307 ze zm., zwanej dalej w skrócie "u.p.d.o.f."),określił K. R. zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu objęcia akcji w spółce akcyjnej w zamian za wkład niepieniężny w innej postaci niż przedsiębiorstwo lub zorganizowaną część przedsiębiorstwa za 2010 r. w kwocie 567.720 zł.

Organ ustalił, że podatniczka nie zadeklarowała do opodatkowania dochodu z kapitałów pieniężnych w związku z objęciem w dniu 5 sierpnia 2010 r. 3.000.000 akcji w "A" S.A. z siedzibą w S. o wartości nominalnej 3.000.000 zł w zamian za wkład niepieniężny w postaci 24 udziałów w "A" Sp. z o.o. z siedzibą w S. o wartości nominalnej 12.000 zł.

Według ustaleń organu I instancji, "A" Spółka z o.o. w S. została zawiązana umową z dnia 28 listopada 2007r. Kapitał zakładowy spółki wynosił 50.000 zł i dzielił się na 100 równych i niepodzielnych udziałów po 500 zł każdy.

Według tekstu jednolitego umowy spółki z dnia 7 maja 2010r. (akt notarialny Rep. A nr [...]) udziały w kapitale zakładowym, które zostały objęte w całości posiadają:

* J. D. A. - 30 udziałów po 500 zł każdy o łącznej wartości 15.000 zł,

* K. M. R. - 24 udziały po 500 zł każdy o łącznej wartości 12.000 zł,

K. M. D. - 23 udziały po 500 zł każdy o łącznej wartości 11.500 zł,

A. S. - 23 udziały po 500 zł każdy o łącznej wartości 11.500 zł.

Udziały zostały pokryte w całości wkładem pieniężnym.

Następnie K. R., na podstawie umowy zbycia udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z dnia 29 lipca 2010r. sprzedała na rzecz spółki "B" z siedzibą w L. na Cyprze, 24 posiadane udziały w "A" Sp. z o.o. w S. za kwotę 12.000 zł. Również na podstawie tej samej umowy spółka "B" nabyła od pozostałych udziałowców spółki z o.o. "A" wszystkie posiadane przez nich w tej spółce udziały.

Jednocześnie w dniu 29 lipca 2010r., na podstawie umowy sprzedaży udziałów, podatniczka nabyła od spółki "C" z siedzibą w L. na Cyprze 120 udziałów odpowiadających 12% kapitału zakładowego w ww. spółce "B" za kwotę 120 euro. Zgodnie z tą umową spółka "C" sprzedała pozostałe udziały:

* J. A. - 300 udziałów stanowiących 30% kapitału zakładowego spółki "B" o łącznej wartości nominalnej 300 euro,

* M. R. - 120 udziałów stanowiących 12% kapitału zakładowego spółki "B" o łącznej wartości nominalnej 120 euro,

* K. D. - 230 udziałów stanowiących 23% kapitału zakładowego spółki "B" o łącznej wartości nominalnej 230 euro,

* A. S. - 230 udziałów stanowiących 23% kapitału zakładowego spółki "B" o łącznej wartości nominalnej 230 euro.

Z treści tej umowy wynika również, iż spółka "B" nie podjęła działalności gospodarczej i nie jest stroną żadnych umów oraz nie posiada żadnych zobowiązań z wyjątkiem obowiązku wypłaty kapitału do udziałowców.

W tym samym dniu, tj. 29 lipca 2010r. aktem powierzającym zakupione przez K. R. udziały zostały przekazane spółce "C" z siedzibą w L.

Wezwana w toku postępowania przed organem I instancji do przedłożenia kopii umowy nabycia udziałów spółki "B" oraz umowy powiernictwa dotyczącej ww. udziałów spółki "B", skarżąca dokumentów tych ostatecznie nie przedstawiła, wskazując m.in., że umowa ze spółką "C" została przez nią wypowiedziana na początku 2012r. Po zakończeniu współpracy z tą firmą zniszczyła dokumenty, które już nie były jej potrzebne, w tym egzemplarz umowy powiernictwa. Z chwilą rozwiązania tej umowy jej dane jako wspólnika zostały ujawnione w cypryjskim rejestrze i archiwizowanie dokumentów związanych z "C" nie miało dla niej żadnego sensu.

Organ I instancji podkreślił, że instytucja powiernika/nominalnego udziałowca w spółce cypryjskiej jest powszechnie wykorzystywana. Na podstawie umowy powiernictwa rzeczywisty udziałowiec przekazuje udziały nominalnemu udziałowcowi, który zostaje wpisany do rejestru jako udziałowiec i staje się tzw. udziałowcem rejestrowym/nominalnym.)

Następnie wskazał, że w dniu 5 sierpnia 2010r. J. A., działając na podstawie udzielonego jej pełnomocnictwa - w imieniu i na rzecz spółki "B", zawiązała spółkę akcyjną oraz oświadczyła przed notariuszem, iż spółka ta przyjmuje statut spółki akcyjnej "A" z siedzibą w S.

Zgodnie ze statutem spółki i aktem założycielskim z dnia 5 sierpnia 2010r., Rep. A nr [...] (tekst jednolity z dnia 3 września 2010r. - akt notarialny Rep. A nr [...]) kapitał zakładowy spółki wyniósł 25.000.000 zł i dzielił się na 25.000.000 imiennych akcji o wartości nominalnej 1,00 zł każda akcja. Przedmiotowe akcje zostały w całości objęte przez spółkę "B", która w zamian za ich objęcie wniosła wkład niepieniężny w postaci udziałów w kapitale zakładowym "A" Spółki z o.o. o łącznej wartości godziwej 27.707.001 zł, wycenionych w dniu 3 sierpnia 2010r. przez biegłych rewidentów z "D" Sp. z o.o. w W. Nadwyżka wynikająca z różnicy pomiędzy obejmowanymi udziałami a wartością aportu w kwocie 2.707.001 zł została przekazana na kapitał zapasowy spółki. Treść przedstawionej przez ten podmiot "Opinii z wyceny udziałów w wartości godziwej "A" Sp. z o.o. w S. na dzień 30.06.2010r." wskazywała, że jej celem było przedstawienie wyceny w wartości godziwej udziałów Spółki z o.o. "A" w celu określenia wartości wkładu niepieniężnego, który ma być wniesiony do spółki akcyjnej, obejmowanego przez obecnych udziałowców Spółki "A".

W tak ustalonym stanie faktycznym Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej po przeprowadzeniu analizy powyższych czynności, umów i transakcji stwierdził, że jedynym ich celem było "stworzenie" wysokiego kapitału założycielskiego spółki akcyjnej poprzez wniesienie do niej aportem niskiej wartości nominalnej udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością i przez to uniknięcie zapłaty podatku przez udziałowców wnoszących aport na pokrycie tego kapitału.

W związku z powyższym organ I instancji uznał, iż z tytułu objęcia akcji w Spółce Akcyjnej "A" w zamian za udziały w "A" Sp. z o.o. K. R. uzyskała przychód w kwocie 3.000.000,00 zł (25.000.000 zł x 12%) stanowiącej wartość nominalną objętych w tej spółce akcji. Natomiast koszty objęcia tych akcji wyniosły 12.000 zł, która to kwota stanowiła wartość nabytych udziałów w spółce z o.o. "A".

W konsekwencji organ określił K. R. zobowiązanie podatkowe od dochodów z uzyskanych z kapitałów pieniężnych za 2010r. na zasadach określonych w art. 30b u.p.d.o.f.

W odwołaniu od tej decyzji K. R. wniosła o jej uchylenie w całości, zarzucając naruszenie:

- art. 122 w zw. z art. 187 O.p. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności występujących w sprawie oraz nierozpatrzenie całego materiału dowodowego,

- art. 121 w zw. z art. 191 O.p. poprzez dokonanie uproszczonej, jednostronnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i nieuwzględnienie słusznego interesu strony, a także sprzeczność istotnych ustaleń decyzji ze zgromadzonym materiałem dowodowym, co w szczególności wyraża się w przyjęciu przez organ, że jedynym celem dokonanych działań była chęć uniknięcia zapłaty podatku przez udziałowców wnoszących aport na pokrycie kapitału, podczas gdy zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do wysunięcia takiego wniosku,

- art. 210 § 4 O.p. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu konkretnych i przekonujących dowodów świadczących o tym, że podjęte z udziałem strony czynności, których finalnym rezultatem było objęcie akcji w kapitale zakładowym spółki akcyjnej "A" przez spółkę cypryjską "B" miały na celu obejście przepisów prawa podatkowego,

- art. 199a O.p. poprzez jego błędne zastosowanie w sprawie i pominięcie przez organ konsekwencji wynikających z ważnych i skutecznych czynności prawnych w związku z faktem rzekomego ich dokonania z zamiarem zminimalizowania obciążenia podatkowego,

- art. 10 ust. 1 pkt 7 oraz art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f. poprzez uznanie, iż strona uzyskała przychód z tytułu objęcia akcji w "A" S.A. w zamian za udziały w "A" Sp. z o.o., w sytuacji gdy podmiotem obejmującym akcje był odrębny podmiot prawa - spółka cypryjska "B",

- art. 10 ust. 1 pkt 7 oraz art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f. w związku z art. 8 ust. 1 w zw. z art. 2e Dyrektywy Rady nr 2009/133/WE, poprzez pominięcie regulacji tej Dyrektywy przy ocenie dokonanych przez stronę działań i w konsekwencji błędne przyjęcie, że strona wnosząc aportem do spółki akcyjnej udziały w spółce z o.o. (w następstwie czego spółka akcyjna uzyskałaby większość praw głosu w spółce z o.o.) uzyskałaby przychód w kwocie odpowiadającej wartości nominalnej objętych akcji, gdy tymczasem z przepisów tych wynika, że tego typu operacja korzystałaby ze zwolnienia od podatku, co jednocześnie wyklucza możliwość oceny podjętych przez stronę działań, jako dokonanych z zamiarem obejścia przepisów prawa podatkowego.

Decyzją z dnia 28 lutego 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że wbrew zarzutom odwołania, przepisy Dyrektywy Rady nr 2009/133/WE odnośnie zwolnienia z opodatkowania transakcji wymiany udziałów poprzez wniesienie przez udziałowców będących osobami fizycznymi posiadanych udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością na pokrycie kapitału zakładowego zawiązanej spółki akcyjnej, nie znajdują zastosowania w niniejszej sprawie. Zdaniem organu, podatniczka pod pozorem zawartych wcześniej umów nabycia i sprzedaży udziałów ukryła bowiem rzeczywistą czynność, jaką było wniesienie przez nią posiadanych udziałów w spółce z o.o. "A" do nowo utworzonej spółki akcyjnej "A" w zamian za objęcie akcji tej spółki, co z kolei wywołało określone skutki prawne w postaci wystąpienia u niej przychodu w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f.

Odnosząc się do przywołanych przez podatniczkę przepisów art. 2e i art. 8 ust. 1 Dyrektywy Rady nr 2009/133/WE organ odwoławczy podkreślił, że korzystne zasady podatkowe związane z wymianą udziałów polegają na tym, że po stronie udziałowca/akcjonariusza otrzymanie nowych udziałów/akcji w spółce nabywającej jest neutralne podatkowo (nie prowadzi do powstania przychodu), pod warunkiem jednak, że otrzymane papiery wartościowe mają dla celów podatkowych wartość nie wyższą niż wartość bezpośrednio przed łączeniem, podziałem lub wymianą udziałów. Oznacza to, że wymiana udziałów dotyczy spółek funkcjonujących już jako podmioty, a wzajemna wymiana papierów wartościowych jest w swej istocie równorzędna co do wartości tych papierów. Natomiast w stanie faktycznym sprawy spółka akcyjna "A" nie nabyła udziałów od udziałowca spółki z o.o. "A" w celu uzyskania bezwzględnej większości praw głosu w tej spółce z o.o., lecz udziały te zostały wniesione aportem w celu założenia/powstania spółki akcyjnej. Nie doszło więc do wymiany udziałów pomiędzy podmiotami już istniejącymi i posiadającymi równorzędnie osobowość prawną, a do wniesienia aportu dla celów zawiązania spółki akcyjnej.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art.199a O.p. organ odwoławczy podkreślił, że czynność prawna dokonana dla pozoru ma miejsce, gdy druga strona miała świadomość pozorności złożonego wobec niej oświadczenia woli i rzeczywistej woli drugiej strony. Jeżeli pozorna czynność prawna została dokonana przez strony dla ukrycia innej, rzeczywiście zamierzonej czynności, ważna pozostaje czynność zamierzona.

Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej taka właśnie sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, bowiem zgromadzony materiał dowodowy nie pozostawiał żadnych wątpliwości odnośnie charakteru czynności faktycznie dokonanej przez K. R., tj. objęcia akcji w spółce akcyjnej "A" w zamian za wkład niepieniężny w postaci udziałów w "A" Sp. z o.o. Organ II instancji nie kwestionował przy tym, że formalnie dokonane przez podatniczkę czynności dotyczące sprzedaży posiadanych udziałów w spółce z o.o. "A" na rzecz spółki cypryjskiej "B", jak i wniesienia przez tę spółkę cypryjską nabytych od strony oraz innych osób 100% udziałów w "A" Sp. z o.o. na pokrycie kapitału akcyjnego w nowo założonej spółce akcyjnej "A" miały miejsce.

Natomiast dokonując oceny materiału dowodowego w trybie art. 191 O.p. organ odwoławczy stwierdził, że przebieg transakcji w niniejszej sprawie wskazywał na to, iż deklarowane cele podatniczki, tj. sprzedaż udziałów spółki z o.o., różnią się od faktycznie przez nią zrealizowanych. K. R. stała się rzeczywistym akcjonariuszem spółki akcyjnej utworzonej przez nabywcę udziałów w sp. z o.o. "A".

Pomimo zawarcia umowy nabycia udziałów spółki "B" i umowy zbycia udziałów spółki z o.o. "A", K. R. de facto wniosła udziały spółki z o.o. do nowo utworzonej spółki akcyjnej. Działania te, wbrew twierdzeniom podatniczki nie spełniają kryteriów optymalizacji podatkowej. W niniejszej sprawie podatniczka, mając świadomość, że oszacowana wartość posiadanych przez nią udziałów znacznie różni się od ich wartości nominalnej, dokonała szeregu czynności, których celem było powstanie spółki akcyjnej i pokrycie jej kapitału zakładowego udziałami spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w taki sposób, żeby uniknąć skutków podatkowych takiej operacji. Dowodem tego jest fakt, że spółka cypryjska "B" nie mogła być strategicznym partnerem tego przedsięwzięcia, skoro nie posiadała takiego kapitału, który mógłby stanowić podstawę działań inwestycyjnych (jej kapitał zakładowy wynosił 1.000 euro) i nie prowadziła działalności gospodarczej, o czym podatniczka będąc udziałowcem tej spółki doskonale wiedziała.

Zatem spółka "B" pełniła wyłącznie rolę ogniwa pośredniczącego w ukryciu rzeczywistego celu działań podjętych przez udziałowców spółki z o.o. "A". Co istotne, "A" S.A., pomimo nominalnie cypryjskiego kapitału, ma polskich udziałowców i prowadzi działalność gospodarczą jedynie na terenie Polski.

Reasumując organ stanął na stanowisku, iż pokrycie kapitału spółki akcyjnej "A" aportem w postaci udziałów spółki z o.o. "A" zostało poprzedzone transakcjami kupna/sprzedaży udziałów (w tym również spółki "B") w celu ukrycia, że wnoszącymi ten aport są dotychczasowi udziałowcy oraz uniknięcia przez nich opodatkowania przychodów z tego tytułu uzyskanych.

Dodatkowym potwierdzeniem celu zawartych przez podatniczkę umów są zeznania świadka M. R. w których wskazywał, że celem koncepcji biznesowej w istocie było utworzenie spółki akcyjnej, jednakże wspólnicy spółki z o.o. nie zamierzali tego dokonać bezpośrednio ze względu na ryzyko gospodarcze.

Organ odwoławczy zaaprobował stanowisko wyrażone w decyzji pierwszoinstancyjnej, w której przedstawiono mechanizm wniesienia przez podatniczkę udziałów do spółki akcyjnej oraz wykazano, że poprzez zawarte umowy kupna i sprzedaży udziałów spółki z o.o. "A" i spółki cypryjskiej "B", podatniczka ukryła fakt wniesienia udziałów na pokrycie kapitału spółki akcyjnej "A". Przy czym podstawą do powstania kapitału założycielskiego spółki akcyjnej "A" była wycena udziałów spółki z o.o. "A", a nie kapitał spółki "B", która miałaby mieć wpływ na pozyskanie kapitału od podmiotów zewnętrznych.

Ponadto wbrew zarzutom odwołania, w kwestionowanej decyzji nie ma mowy o obejściu prawa podatkowego.

W konsekwencji objęcie przez podatniczkę akcji w "A" S.A. w zamian za aport w postaci posiadanych udziałów w spółce z o.o. "A" skutkowało uzyskaniem przez nią przychodu w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f., oraz opodatkowanie na podstawie art. 30b ust. 1 u.p.d.o.f.

Tym samym organ odwoławczy ocenił zarzuty naruszenia art. 121, 122, 187, 191 i art. 210 § 4 O.p. oraz art. 10 ust. 1 pkt 7 i art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f. jako bezpodstawne.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 28 lutego 2014 r. skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie:

- art. 122 w zw. z art. 187 §1 O.p. poprzez brak wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego,

- art. 121 w zw. z art. 191 O.p. poprzez dokonanie uproszczonej, jednostronnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i sprzeczność istotnych ustaleń decyzji ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, co w szczególności wyraża się w:

• przyjęciu, że podjęte czynności cywilnoprawne: umowa sprzedaży udziałów spółki z o.o. "A" zawarta pomiędzy skarżącą a spółką cypryjską "B" oraz umowa objęcia akcji przez spółkę cypryjską w spółce akcyjnej "A" w zmian za aport w postaci udziałów spółki z o.o. mają charakter pozorny, pomimo, że stan faktyczny sprawy nie uprawnia do takich wniosków,

przyjęciu przez organ, że dokonane jedynym celem dokonanych działań była chęć uniknięcia zapłaty podatku przez udziałowców wnoszących aport na pokrycie tego kapitału, podczas gdy zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do wysunięcia takiego wniosku,

wykreowaniu nowego nieistniejącego stanu faktycznego w postaci czynności prawnej objęcia przez skarżącą akcji w kapitale zakładowym spółki akcyjnej "A", która nie tylko nigdy nie zaistniała, ale również nigdy nie leżała w intencjach skarżącej,

- art. 210 § 1 pkt 4 O.p. poprzez niewskazanie w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji przepisu, który uprawniałby organ do pominięcia podatkowych skutków prawnie skutecznych umów na gruncie prawa cywilnego i wyciągnięcia skutków prawnych z czynności prawnej, która nigdy nie została dokonana,

- 210 § 4 O.p. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu konkretnych i przekonujących

dowodów świadczących o tym, że podjęte z udziałem strony czynności, których finalnym rezultatem było objęcie akcji w kapitale zakładowym spółki akcyjnej "A" przez spółkę cypryjską "B" zostały dokonane dla pozoru;

- art. 199a O.p. poprzez jego błędne zastosowanie w niniejszej sprawie i pominięcie przez organ z powołaniem się na ten przepis konsekwencji wynikających z ważnych i skutecznych czynności prawnych w związku faktem rzekomego dokonania ich z zamiarem zminimalizowania obciążenia podatkowego;

- art. 83 Kodeksu cywilnego poprzez bezpodstawne przyjęcie, że podjęte czynności cywilnoprawne: umowa sprzedaży udziałów spółki z o.o. "A" zawarta pomiędzy skarżącą a spółką cypryjską "B" oraz umowa objęcia akcji przez tę spółkę cypryjską w spółce akcyjnej "A" w zmian za aport w postaci udziałów spółki z o.o. mają charakter pozorny,

- art. 10 ust. 1 pkt 7 oraz art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f. poprzez uznanie, że strona uzyskała przychód z tytułu objęcia akcji w spółce akcyjnej "A" w zamian za udziały w spółce "A" sp. z o.o., w sytuacji gdy podmiotem obejmującym akcje był odrębny podmiot prawa - spółka cypryjska "B";

- art. 10 ust. 1 pkt 7 oraz art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f. w zw. z art. 8 ust. 1 w zw. z art. 2 (e) Dyrektywy Rady nr 2009/133/WE poprzez pominięcie regulacji przedmiotowej Dyrektywy przy ocenie dokonanych przez stronę działań i w konsekwencji błędne przyjęcie, że strona wnosząc aportem do spółki akcyjnej udziały w spółce z o.o. (w następstwie czego spółka akcyjna uzyskałaby większość praw głosu w spółce z o.o.) uzyskałaby przychód w kwocie odpowiadającej wartości nominalnej objętych akcji, gdy tymczasem z przepisów tych wynika, że tego typu operacja gospodarcza korzystałaby ze zwolnienia od podatku, co jednocześnie wyklucza możliwość uznania, że na skutek podjętych działań skarżąca uzyskała przychód podatkowy z tytułu objęcia akcji w spółce akcyjnej "A" w zamian za wkład niepieniężny w postaci udziałów spółki z o.o.

Wobec powyższego skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skarżąca wskazywała, że tak jak pozostali udziałowcy spółki z o.o. "A", nigdy nie miała zamiaru zostać akcjonariuszem spółki akcyjnej (której utworzenie miało ułatwić zdobycie finansowania dla grupy) i od początku ich intencją było stworzenie struktury holdingowej, w której bezpośrednim akcjonariuszem spółki akcyjnej zostałaby inna osoba prawna. Zamiar ten znalazł następnie odzwierciedlenie w dokonanych transakcjach sprzedaży przez osoby fizyczne udziałów w spółce "A" spółka z o.o. na rzecz spółki cypryjskiej "B", a następnie wniesienia przez tę spółkę tych udziałów na pokrycie kapitału akcyjnego utworzonej spółki akcyjnej.

Zatem wbrew twierdzeniom organu, brak jest jakichkolwiek podstaw, aby do ww. czynności z udziałem spółki cypryjskiej odnosić zarzut pozorności. Fakt, że udziałowcami spółki cypryjskiej są te same osoby, które były udziałowcami spółki z o.o. pozostaje tu całkowicie bez znaczenia. W sensie prawnym są to bowiem całkowicie odrębne podmioty, prawo zaś nie zabrania zawierania tego typu transakcji między podmiotami powiązanymi.

Według skarżącej, organ daleko wykroczył poza badanie rzeczywistej treści umowy, gdyż całkowicie zanegował pod względem podatkowym skutki prawnie skutecznych na gruncie prawa cywilnego czynności i wykreował zupełnie nowy stan faktyczny w postaci niezaistniałej nigdy czynności prawnej pomiędzy skarżącą a spółką akcyjną, dotyczącej objęcia akcji w jej kapitale zakładowym w zamian za aport udziałów.

Negując skutki zawartych czynności: 1) dokonanej przez skarżącą transakcji sprzedaży udziałów w "A" spółka z o.o. na rzecz spółki cypryjskiej "B", 2) umowy wniesienia przez spółkę cypryjską nabytych od skarżącej (oraz innych osób) 100% udziałów w "A" spółce z o.o. na pokrycie kapitału akcyjnego spółki "A" S.A., z powołaniem się na rzekomy zamiar uniknięcia opodatkowania przychodu z tytułu objęcia akcji w zamian za aport udziałów, organy podatkowe w istocie sformułowały względem skarżącej zarzut obejścia przepisów prawa podatkowego. Tymczasem w obecnie obowiązującym stanie prawnym nie funkcjonuje generalna klauzula obejścia prawa podatkowego, umożliwiająca kwestionowanie działań podatnika, które wynikają z chęci zmniejszenia zobowiązań podatkowych.

Powołane przez skarżącą przepisy dotyczące podatkowych skutków wymiany udziałów dla akcjonariuszy - osób fizycznych wnoszących aportem do spółki posiadane udziały/akcje innej spółki prowadzą do wniosku, że gdyby udziałowcy "A" spółka z o.o., nie sprzedali posiadanych udziałów w spółce z o.o., spółce cypryjskiej i dokonali sami wniesienia posiadanych udziałów tej spółki na pokrycie kapitału zakładowego zawiązanej spółki akcyjnej, to z tego tytułu - stosownie do postanowień art. 8 ust. 1 Dyrektywy Rady nr 2009/133/WE - i tak nie powstałby u nich obowiązek podatkowy.

Wbrew stanowisku organu, pojęcie wymiany udziałów/akcji w rozumieniu Dyrektywy Rady 2009/133/WE, jak i art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. jest immanentnie związane z aportem udziałów/akcji do spółki kapitałowej (holdingowej) i odnosi się również do sytuacji, w której wniesienie aportem tych udziałów/akcji następuje na etapie tworzenia spółki holdingowej. Jedynym warunkiem jest, aby nowo powstająca spółka holdingowa w następstwie tej operacji uzyskała udziały/akcje innej spółki dające jej bezwzględną większość praw głosu w tej spółce, a warunek ten - zdaniem skarżącej - został w niniejszej sprawie spełniony.

W konsekwencji brak jest podstaw do przypisania skarżącej, na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f. przychodu z tytułu objęcia akcji w zamian za wkład niepieniężny w postaci udziałów spółki z o.o. "A" z powołaniem się na art. 199a O.p.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnienia wymaga, iż sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.).

Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności decyzji administracyjnej. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej jako "p.p.s.a." uchyla go lub stwierdza jego nieważność.

Nadto wskazania wymaga, iż sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zasadniczą kwestią sporną w niniejszej sprawie jest zasadność określenia skarżącej zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu objęcia akcji w spółce akcyjnej "A" w zamian za wkład niepieniężny w innej postaci niż przedsiębiorstwo lub zorganizowaną część przedsiębiorstwa za 2010 r.

W ocenie organów obu instancji, materiał dowodowy zebrany w niniejszej sprawie usprawiedliwia wniosek, że skarżąca pod pozorem zawartych wcześniej umów nabycia i sprzedaży udziałów ukryła rzeczywistą czynność, jaką było wniesienie przez nią posiadanych udziałów w spółce z o.o. "A" do nowo utworzonej spółki akcyjnej "A" w zamian za objęcie akcji tej spółki, co z kolei wywołało określone skutki prawne w postaci wystąpienia u niej przychodu w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f.

Skarżąca stoi natomiast na stanowisku, że w sprawie nie było podstaw faktycznych i prawnych do przyjęcia przez organy pozorności umowy sprzedaży udziałów spółki z o.o. "A" zawartej pomiędzy skarżącą a spółką cypryjską "B" oraz czynności objęcia akcji przez spółkę cypryjską w spółce akcyjnej "A" w zmian za aport w postaci udziałów spółki z o.o.

Jej zdaniem organy wykreowały nowy, nieistniejący stan faktyczny w postaci czynności prawnej objęcia przez skarżącą akcji w kapitale zakładowym spółki akcyjnej "A", która nie tylko nigdy nie zaistniała, ale również nigdy nie leżała w intencjach skarżącej. W konsekwencji skarżąca uważa, że brak jest podstaw do przypisania jej przychodu, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f. z tytułu objęcia akcji w zamian za wkład niepieniężny w postaci udziałów spółki z o.o. "A", z powołaniem się na art. 199a O.p.

Wobec tak zarysowanego sporu w sprawie, w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania. Dopiero bowiem po dokonaniu oceny ich zasadności, a w konsekwencji zbadania tego czy stan faktyczny w rozpatrywanej sprawie został prawidłowo ustalony z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego, można wypowiedzieć się, czy zastosowanie przepisów prawa materialnego w zaskarżonej decyzji było prawidłowe.

Ocenę zasadności zarzutów skargi należy rozpocząć od rozważenia kwestii uprawnienia organu administracji do kwalifikowania treści cywilnej czynności prawnej na gruncie regulacji podatkowej. Problem sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy i w jakim zakresie organy podatkowe są uprawnione do oceny podejmowanych przez podatnika czynności cywilnoprawnych z punktu widzenia skutków podatkowych tych czynności oraz jakie jest normatywne umocowanie dla takiego uprawnienia.

Zgodnie z art. 199a O.p., w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 września 2005 r.:

"§ 1. Organ podatkowy dokonując ustalenia treści czynności prawnej, uwzględnia zgodny zamiar stron i cel czynności, a nie tylko dosłowne brzmienie oświadczeń woli złożonych przez strony czynności.

§ 2. Jeżeli pod pozorem dokonania czynności prawnej dokonano innej czynności prawnej, skutki podatkowe wywodzi się z tej ukrytej czynności prawnej.

§ 3. Jeżeli z dowodów zgromadzonych w toku postępowania, w szczególności zeznań strony, chyba że strona odmawia składania zeznań, wynikają wątpliwości co do istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, z którym związane są skutki podatkowe, organ podatkowy występuje do sądu powszechnego o ustalenie istnienia lub nieistnienia tego stosunku prawnego lub prawa".

Jak wynika z przytoczonych przepisów, organy podatkowe posiadają kompetencję do badania treści oświadczeń woli stron czynności cywilnoprawnych w tym także pod kątem ich pozorności. Równocześnie przyznano im legitymację czynną do wnoszenia przed sąd powszechny powództw o ustalenia istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa. Omawiana regulacja, powierzając organom podatkowym prawo dokonywania ocen czynności prawa cywilnego stanowi przede wszystkim instrument badania zjawiska obejścia prawa podatkowego, dla której to dziedziny czynności prawa cywilnego stanowią w istocie element podatkowoprawnego stanu faktycznego. Zależność ta sprawia w konsekwencji, że obejście prawa podatkowego nie stanowi szczególnej postaci obejścia prawa cywilnego. Zjawisko to występuje wszak na gruncie prawa podatkowego, przez co analizę poczynań podatnika dokonywać należy wyłącznie na podstawie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych (a zatem także kształtowanych przez unormowania poza podatkowe), które w danym, konkretnym, przypadku wywołują określone konsekwencje w sferze prawa podatkowego.

Uprawnienie organów podatkowych do oceny czynności cywilnoprawnych podatników, a zwłaszcza dokonywania oceny, czy czynności te nie stanowią działań zmierzających do uniknięcia opodatkowania albo zmniejszenia jego rozmiarów, była przedmiotem wielu wypowiedzi w orzecznictwie sądowym.

Do dnia 31 grudnia 2002r. brak było w polskim systemie podatkowym normy, z której wprost wynikałoby uprawnienie zezwalające organom podatkowym na pominięcie skutków czynności cywilnoprawnych i wydawanie decyzji podatkowych na podstawie innego zakwalifikowania określonych zdarzeń prawnych niż wynikałoby to z tych czynności. Z dniem 1 stycznia 2003r. do Ordynacji podatkowej wprowadzono przepis art. 24b zezwalający organom podatkowym na pominięcie skutków podatkowych czynności prawnych w wypadku udowodnienia, że z dokonania tych czynności nie można było oczekiwać innych istotnych korzyści niż wynikające z obniżenia zobowiązania podatkowego, zwiększenia straty, podwyższenia nadpłaty lub zwrotu podatku.

Wskazany przepis art. 24b § 1 Ordynacji podatkowej utracił moc obowiązującą w rezultacie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 maja 2004r. (K 4/03), stwierdzającego jego niezgodność z art. 2 w związku z art. 217 Konstytucji RP. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego spowodował, że organy podatkowe utraciły uprawnienie do pomijania skutków podatkowych czynności prawnych (art. 24b § 1 ord. pod.), lecz na mocy art. 24b § 2 ord. pod. mogły nadal wywodzić konsekwencje podatkowe z innej "odpowiedniej" dla osiągniętego rezultatu gospodarczego, czynności prawnej.

Kolejnym, legislacyjnym rozwiązaniem "problemów stykowych" prawa cywilnego i podatkowego była nowelizacja dokonana art. 1 pkt 76 ustawy z dnia 30 czerwca 2005r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 143, poz. 1199 ze zm.), która weszła w życie z dniem 1 września 2005r. Treść dotychczasowego art. 24a Ordynacji podatkowej w bardzo zbliżonym brzmieniu została umieszczona wśród przepisów proceduralnych, jako dwa pierwsze paragrafy dodanego art. 199a O.p., natomiast w § 3 tego artykułu postanowiono, iż jeżeli z dowodów zgromadzonych w toku postępowania, w szczególności z zeznań strony wynikają wątpliwości co do istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, z którym związane były skutki podatkowe, organ podatkowy występuje do sądu powszechnego o ustalenie istnienia lub nieistnienia tego stosunku prawnego lub prawa.

W tej samej ustawie dokonano także nowelizacji k.p.c. poprzez dodanie nowego przepisu - art. 189 - stanowiącego, iż uprawnienie, o którym mowa w art. 189 (możliwość żądania przez powoda ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny), przysługuje również, w toku prowadzonego postępowania, organowi podatkowemu lub organowi kontroli skarbowej, jeżeli ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa jest niezbędne dla oceny skutków podatkowych.

W takim stanie prawnym wydana została zaskarżona decyzja, bowiem wszelkie czynności związane z oceną stosunku cywilnego na tle regulacji podatkowej zostały dokonane po wejściu w życie omawianego art. 199a O.p.

Niewątpliwie organy podatkowe mają możliwość kwestionowania skuteczności na gruncie prawa podatkowego umów, które są skuteczne w świetle prawa cywilnego, w sytuacji, gdy celem tych umów było zmniejszenie ciężaru podatkowego z ograniczeniem wynikającym z § 3 omawianego przepisu. Ocena prawnopodatkowych skutków czynności cywilnoprawnych nie respektująca intencji stron może być dokonana w oparciu o art. 199a § 2 lub art. 199a § 3 O.p. i chociaż mogą rodzić się wątpliwości, czy przyjęte w tym zakresie rozwiązania prawne zapewniają właściwe wyważenie interesów Skarbu Państwa oraz uczestników szeroko rozumianego obrotu cywilnoprawnego wchodzących w rozmaite relacje prawne na zasadzie swobody umów i autonomii woli stron w kształtowaniu swoich stosunków, to przepis ten jest obowiązującym prawem, a o jego zgodności z art. 2 i art. 22 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej orzekł Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 14 czerwca 2006r. (sygn. akt K 53/05).

W konsekwencji organy podatkowe powinny w ramach przyznanych im w art. 199a § 1 i 2 O.p. kompetencji w zakresie możliwości dokonywania oceny podejmowanych przez strony czynności cywilnoprawnych w aspekcie prawa podatkowego, wykazać, iż dana umowa jest nieważna, albo że nie doszło do jej zawarcia, albo że strony zawarły inną umowę, bądź też z innych powodów podważyć istnienie pomiędzy stronami stosunku prawnego wynikającego z danej umowy.

W ocenie Sądu, materiał dowodowy znajdujący się w aktach niniejszej sprawy nie dawał dostatecznych podstaw do podjęcia zaskarżonej decyzji.

Przywołane w skardze przepisy Ordynacji podatkowej m.in. art. 121, art. 122, art. 187 § 1, art. 191 O.p. są przepisami dotyczącymi postępowania podatkowego, w świetle których organy podatkowe przy ustalaniu stanu faktycznego sprawy powinny kierować się zasadami w nich ustanowionymi przy jednoczesnym poszanowaniu praw podatnika, które również możemy w tych regulacjach odnaleźć.

Z powołanych przepisów wynika, że organy podatkowe powinny działać na podstawie przepisów prawa, a w toku postępowania rzeczą organów podatkowych jest podejmowanie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Organ podatkowy jest zobowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy i ocenić na podstawie zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Dowody powinny zostać zebrane i ocenione bezstronnie, w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, a ich analiza i ocena winna być dokonana w całokształcie i wzajemnym powiązaniu.

Powyższe powinno znaleźć odzwierciedlenie w wydanej decyzji, a zwłaszcza w jej uzasadnieniu faktycznym i prawnym, stosownie do art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organy nie przeprowadziły postępowania w sposób czyniący zadość wymogom określonym w powołanych przepisach postępowania podatkowego.

Po pierwsze, w przedstawionych Sądowi aktach administracyjnych brak jest wskazywanej w decyzji organu I instancji, umowy sprzedaży udziałów z dnia 29 lipca 2010r., na podstawie której skarżąca miała nabyć od spółki "C" z siedzibą w L. na Cyprze 120 udziałów odpowiadających 12% kapitału zakładowego w spółce "B" za kwotę 120 euro.

Po drugie, kwalifikując umowę sprzedaży udziałów spółki z o.o. "A" zawartą pomiędzy skarżącą a spółką cypryjską "B" oraz czynność objęcia akcji przez spółkę cypryjską w spółce akcyjnej "A" w zamian za aport w postaci udziałów spółki z o.o. jako czynności mające charakter pozorny, organy nie wyjaśniły dostatecznie znaczenia prawnego umowy powiernictwa udziałów spółki "B", jaką skarżąca miała zawrzeć w dniu 29 lipca 2010 r. ze spółką "C".

W ocenie Sądu, za niewystarczające należy uznać bowiem wskazanie w uzasadnieniu decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej, że instytucja powiernika/nominalnego udziałowca w spółce cypryjskiej jest powszechnie wykorzystywana oraz, że na podstawie umowy powiernictwa rzeczywisty udziałowiec przekazuje udziały nominalnemu udziałowcowi, który zostaje wpisany do rejestru jako udziałowiec i staje się tzw. udziałowcem rejestrowym/nominalnym.

Dla wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy niezbędna jest bowiem analiza umowy powiernictwa udziałów spółki "B". Pozwoliłoby to na dokonanie kompleksowych ustaleń, co do rzeczywistych właścicieli udziałów w spółce akcyjnej "A", roli tzw. udziałowca rejestrowego (nominalnego), a w konsekwencji wyjaśnienie, czy w istocie skarżąca - jako osoba przekazująca udziały stała się udziałowcem w sensie ekonomicznym, któremu przysługują wszystkie korzyści pochodzące z udziałów.

Wprawdzie Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej bezskutecznie wzywał skarżącą do przedstawienia umowy nabycia udziałów spółki "B" oraz umowy powiernictwa dotyczącej ww. udziałów spółki "B", jednakże wobec istotności tych dokumentów dla rozstrzygnięcia sprawy, rzeczą organów - stosownie do wymogów wynikających z art. 122 oraz art. 187 § 1 O.p. - było podjęcie działań zmierzających do pozyskania żądanych dowodów, celem wyczerpującego rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego.

W postępowaniu podatkowym nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której organ administracji powołuje w decyzji dowody, które nie zostały włączone do akt sprawy. W świetle gwarancji procesowych przysługujących stronie, nie ma znaczenia podnoszona w odpowiedzi na skargę okoliczność, że w toku innego postępowania kontrolnego, prowadzonego wobec innego podatnika organ poznał treść umowy z dnia 29 lipca 2010 r. dotyczącej nabycia przez skarżącą udziałów w spółce "B" od spółki "C".

Przypomnieć w tym miejscu należy, że ustanowiona w przepisie art. 122 O.p. naczelna zasada prawdy obiektywnej została skonkretyzowana w art. 187 § 1 O.p., wedle którego to na organie podatkowym ciąży obowiązek zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Zgromadzenie materiału dowodowego wpływa bezpośrednio na obiektywizm prowadzonego postępowania dowodowego. Dlatego też organy, aby dojść do prawdy obiektywnej, nie mogą ograniczać zakresu środków dowodowych. Gromadzenie zatem dowodów z wielu źródeł daje większą szansę na realizację zasady prawdy obiektywnej.

Uchybienia w tym zakresie nie pozostają bez wpływu na wynik sądowej kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Nie ulega bowiem wątpliwości, że podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Art. 133 § 1 p.p.s.a. statuuje zaś zakaz dokonywania oceny na podstawie faktów i dowodów nie wynikających z akt sprawy; wykroczenia poza materiał zebrany w postępowaniu podatkowym.

Po trzecie, skoro organy orzekające w niniejszej sprawie przyjęły pozorność umowy sprzedaży udziałów spółki z o.o. "A" zawartej pomiędzy skarżącą a spółką cypryjską "B" oraz czynności objęcia akcji przez spółkę cypryjską w spółce akcyjnej "A" w zamian za aport w postaci udziałów spółki z o.o., to takie ustalenia powinny zostać poprzedzone przesłuchaniem stron tych czynności, z uwagi na konieczność ustalenia treści ww. czynności prawnych z uwzględnieniem zgodnego zamiaru stron i celu tych czynności (art. 199a § 1 o.p.). Brak przesłuchania czyni tą ocenę niepełną. Nie dotyczy to wszak strony skarżącej, która w toku postepowania przed organem I instancji nie wyraziła zgody na przesłuchanie, co w świetle art. 199 O.p. jest warunkiem koniecznym dla ważności tej czynności procesowej i w konsekwencji możliwości wykorzystania zeznań w toczącym się postępowaniu.

W piśmiennictwie wskazuje się, że różnica między złożeniem wyjaśnienia a złożeniem zeznania sprowadza się do odmiennych poziomów szczegółowości pozyskiwanych informacji (por. P. Pietrasz, Wyjaśnienia strony a przesłuchanie strony w procedurze podatkowej, Mon. Pod. 2005, nr 5 s. 24 i n.). Nie są to czynności tożsame z uwagi na odmienny ich procesowy charakter.

Wyjaśnienie w odróżnieniu do zeznania nie ma waloru środka dowodowego. Zeznanie składane jest pod rygorem odpowiedzialności za składanie fałszywych zeznań. Takiego rygoru nie ma w stosunku do wyjaśnień. Wyjaśnienia służą do przybliżenia (wskazania źródeł dowodowych) okoliczności mających związek z ustalanym stanem faktycznym. Zeznania ten stan faktyczny współtworzą. Wyjaśnienia mają więc charakter pomocniczy, techniczny i jako nie mające walorów dowodowych nie mogą zastępować zeznań (por. B. Dauter w; Ordynacja podatkowa Komentarz (LexisNexis Polska Sp. z o.o., Wydanie 7, Warszawa 2011, str. 980 ).

W związku z powyższym należy stwierdzić, że wyjaśnienia skarżącej składane w toku postępowania podatkowego, zeznania jej małżonka – M. R. oraz dowody z dokumentów nie mogły stanowić podstawowych dowodów, wskazujących na rzeczywisty zamiar stron czynności prawnych będących przedmiotem oceny organów. W konsekwencji zasadny okazał się również zarzut naruszenia zasady swobodnej oceny materiału dowodowego.

Wskutek powyższych uchybień w postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy rzeczą organów będzie uwzględnienie oceny prawnej zaprezentowanej w niniejszym orzeczeniu, przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego zgodnie z podstawowymi zasadami postępowania podatkowego oraz wydanie rozstrzygnięcia na podstawie pełnego materiału dowodowego.

Organy uwzględnią przy tym autonomiczność prawa podatkowego dającą możliwość, dla celów podatkowych, nieuwzględniania skutków czynności cywilnoprawnych, które zostały zawarte wyłącznie w celu obejścia przepisów prawa podatkowego, przy czym taki właśnie cel zawarcia tych czynności cywilnoprawnych musi wynikać i to w sposób niebudzący wątpliwości, z całokształtu okoliczności sprawy.

Nie przesądzając na tym etapie o zasadności skargi pod kątem ewentualnego naruszenia wskazywanych w skardze przepisów prawa materialnego (w tym również możliwości zastosowania w sprawie przepisów art. 2e i art. 8 ust. 1 Dyrektywy Rady nr 2009/133/WE dotyczących instytucji wymiany udziałów) podkreślić jednak należy, że materiał dowodowy zawarty w przedłożonych Sądowi aktach administracyjnych nie dawał dostatecznych podstaw do uznania, że to skarżąca uzyskała przychód, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f. z tytułu objęcia akcji w "A" S.A. w zamian za aport w postaci posiadanych udziałów w spółce z o.o. "A".

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 sentencji.

Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji podjęto zgodnie z art. 152 p.p.s.a.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.