Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 168/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.) Sędzia NSA Anna Lech asesor WSA Iwona Kosińska Protokolant Piotr Kabała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2006r. sprawy ze skargi A. i W. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] w przedmiocie podziału nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję, oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2004 roku, nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżących A. i W. B. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] listopada 2004 r., sygn. akt [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy decyzję tegoż organu z dnia [...] maja 2004 r., nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu [...] W. z dnia [...] maja 1990 r. nr [...] zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości KW [...], położonej w rejonie urbanistycznym [...] przy ul. [...], w obrębie [...], działka ewidencyjna [...], należącej do R. i H. J.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że A. i W. B. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2004 r., nr [...] podnieśli, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji podziałowej został złożony nie z powodu dokonania podziału swojej nieruchomości przez R. i H. J., lecz z powodu zatwierdzenia przez Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu [...] W. błędnie wykonanej mapy z projektowanym podziałem nieruchomości, oznaczonej nr [...], co spowodowało zwiększenie powierzchni tej nieruchomości o [...] m2 bez podania podstawy prawnej.

Skarżący wskazali ponadto, że zarówno oni, jak i R. i H. J. otrzymali akty własności ziemi na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. W dniu wydania decyzji podziałowej żadna z rodzin nie legitymowała się tytułem prawnym do powierzchni [...] m2. Błędnie wykonana mapa z podziałem, zatwierdzona decyzją z dnia [...] maja 1990 r., posłużyła do dokonania zmian opisu nieruchomości w ewidencji gruntów, a następnie w księdze wieczystej. Skarżący stwierdzili również, że zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym około [...] m2 z [...] m2 znajduje się w ich władaniu przez ponad 40 lat do dnia dzisiejszego. Zgodnie z art. 1 powołanej ustawy z dnia 26 października 1971 r. nabycie własności nieruchomości następowało z mocy prawa w granicach faktycznego samoistnego posiadania, co w związku z faktycznym użytkowaniem [...] m2 wadliwe dołączonej powierzchni sprawiło, zdaniem skarżących, że legitymowali się oni materialnoprawnym tytułem do wystąpienia z wnioskiem o unieważnienie kwestionowanej decyzji podziałowej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uznało, że argumenty zawarte we wniosku A. i W. B. nie zasługiwały na uwzględnienie. Kolegium w pierwszej kolejności zbadało dopuszczalność wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu [...] W. z dnia [...] maja 1990 r. i wskazało, że z uwagi na to, że postępowanie prowadzone w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest trybem nadzwyczajnym, ustawodawca wprowadził nadzwyczajną instytucję odmowy wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 kpa), która ma zastosowanie w przypadku braków przedmiotowych lub podmiotowych. Kolegium stanęło na stanowisku, że w sprawie wskazany został jej przedmiot - decyzja Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu [...] W. z dnia [...] maja 1990 r., natomiast przyjęło, że żądanie stwierdzenia nieważności wskazanej wyżej decyzji nie może być rozpoznane w oparciu o wniosek wniesiony do Kolegium przez A. i W. B.

Zgodnie z art. 61 § 4 kpa, oraz art. 157 § 2 kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony rozumianej w znaczeniu przyjętym w art. 28 kpa lub z urzędu. Pojęcie strony może być wyprowadzone tylko z administracyjnego prawa materialnego, czyli z konkretnej normy prawnej, która ma stanowić podstawę do sformułowania interesu prawnego lub obowiązku danej osoby. Od tak pojmowanego interesu prawnego trzeba odróżnić interes faktyczny to jest stan, w którym podmiot wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mogącego stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji. A. i W. B. powołali się na posiadanie czyli na stan faktycznego władztwa nad rzeczą, dlatego nie można było przyjąć ich legitymacji do bycia stroną postępowania nadzorczego, o wszczęcie którego wnosili. Organ wskazał również, że skarżący powołując się na przepis art. 1 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych sami stwierdzili, że w dniu wydania kwestionowanej decyzji podziałowej "żadna z rodzin nie legitymowała się tytułem prawnym do posiadania [...] m2". Akt własności ziemi nr [...] wydany na podstawie przepisów powołanej ustawy potwierdził prawo własności do powierzchni [...] m2 nie potwierdził tego prawa do [...] m2 (z [...] m2) pozostających, jak twierdzili wnioskodawcy w ich władaniu. Skoro więc wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji nie pochodził od strony, organ administracji nie miał podstaw do wszczęcia postępowania w tej sprawie.

Na powyższą decyzję A. i W. B. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skargi wskazali, że zarówno oni jak i H. i R. J. są właścicielami nieruchomości usytuowanych w bezpośrednim sąsiedztwie, dla których w latach siedemdziesiątych zostały wydane następujące akty własności:

- akt nr [...] z dnia [...] stycznia 1974 r. obejmujący m. in. działkę ewidencyjną nr [...] o powierzchni [...] m2 na rzecz R. i H. J. - KW [...],

- akt nr [...] z dnia [...] stycznia 1974 r. obejmujący m. in. działkę ewidencyjną nr [...] o powierzchni [...] m2 na rzecz A. i W. B.- KW [...].

W roku 1990 przeprowadzono prace geodezyjne związane z wytyczeniem w terenie działki nr [...] należącej do R. i H. J. i wykonaniem mapy sytuacyjnej tej działki z projektowanym jej podziałem. Z wykonanych bezpośrednio na gruncie pomiarów działki okazało się, iż istnieje rozbieżność ([...]m2) pomiędzy powierzchnią opisaną w akcie własności działki, a przeprowadzonymi pomiarami. Mimo tych różnic działka nr [...] została wcielona do nieruchomości R. i H. J. co spowodowało zwiększenie jej powierzchni na wykonanej mapie sytuacyjnej z projektowanym podziałem z [...] m2 na [...] m2. Mapa pomimo ujawnionej rozbieżności została zatwierdzona w dniu [...] maja 1990 r. decyzją Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu [...] W. nr [...] i przyjęta do Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego w dniu 25 maja 1990 r. za numerem [...]. Zatwierdzenie mapy pozwoliło R. i H. J. na skorygowanie powierzchni działki nr [...] w ewidencji gruntów prowadzonej przez Gminę W., oraz na wprowadzenie zmiany oznaczenia działki w księdze wieczystej KW [...]. Zdaniem skarżących powołana wyżej decyzja Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu [...] W. została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Dla rozpoznawanej sprawy zasadnicze znaczenie miała ocena prawna protokołu granicznego sporządzonego przez geodetę w dniu 28 marca 1990 r. ustalającego przebieg granicy między działkami stanowiącymi własność między innymi wnioskodawców i małżonków J. Istnienie tego protokołu granicznego oraz mapy sytuacyjnej działki nr [...] z projektowanym jej podziałem dowodziłoby, iż w 1990 r. toczyło się administracyjne postępowanie rozgraniczeniowe, które zakończyło się podpisaniem protokołu granicznego.

W świetle przepisów ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne podpisanie sporządzonego przez geodetę protokołu granicznego nigdy nie było prawnym sposobem zakończenia postępowania rozgraniczeniowego. Judykatura uznawała jednak, że "uznanie granic" w protokole granicznym nie jest ugodą i nie stanowi sposobu na zakończenie postępowania rozgraniczeniowego, może natomiast stanowić podstawę do wydania decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości przez właściwy organ (art. 31 ust. 3 w związku z art. 33 ust. 1 ustawy).

W. i A. B. zarzucili organom administracji państwowej, że nie zastosowały się do powołanych wyżej przepisów i postępowanie rozgraniczeniowe zakończone zostało podpisaniem protokołu granicznego, co w znacznym stopniu uniemożliwiło kwestionowanie przez nich stanu granic działki nr [...]. Ponadto stwierdzili, że niepowiadomienie ich o toczącym się postępowaniu rozgraniczeniowym, sfałszowanie ich podpisu na protokole granicznym, uniemożliwiło im zakwestionowanie ustaleń zawartych w protokole. Skarżący poinformowali również, że od roku 1996 r. w niniejszej sprawie toczyło się postępowanie sądowe w którym Sąd Apelacyjny stwierdził, iż sprawa powinna być rozpatrywana w trybie administracyjnym. W oparciu o powyższe zarzuty wnosili o unieważnienie decyzji zatwierdzającej projekt podziału.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, uznając jej zarzuty za niezasadne i podtrzymało w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Na wstępie należy stwierdzić, że stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że oceniając zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem, sąd obowiązany jest wziąć pod rozwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Ponadto zgodnie z art. 133 § 1 powołanej ustawy sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy przekazanych przez organ.

Wskazując na powyższe stwierdzić należy, że skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych względów niż te, które podniesiono w jej treści.

Postępowanie administracyjne, w którym wydana została zaskarżona decyzja zainicjowane zostało wnioskiem A. i W. B. z dnia [...] grudnia 2004 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu [...] W. z dnia [...] maja 1990 r. nr [...] zatwierdzającej projekt podziału opisanej w niej nieruchomości. Z treści decyzji podziałowej wynika, że została ona skierowana do stron postępowania R. i H. J. – właścicieli tej nieruchomości.

Zaznaczyć należy, że w sytuacji, gdy dany podmiot występuje w charakterze strony postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 kpa, to ma on prawo uczestniczyć w każdy innym postępowaniu, również nadzorczym, którego przedmiotem będzie wskazana decyzja. Skoro więc R. i H. J. byli stroną postępowania zakończonego decyzją podziałową z dnia [...] maja 1990 r., to powinni uczestniczyć w tym charakterze również w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] maja 1990 r. Zarówno jednak z treści decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2004 r. jak i z treści decyzji Kolegium z dnia [...] listopada 2004 r. wynika, że w zakończonym nimi postępowaniu uczestniczyli jedynie wnioskodawcy - W. i A. B., natomiast pominięto R. i H. J.

Fakt ten uznać należy za uchybienie kwalifikujące się jako naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 4 kpa). Do naruszenia tego doszło poprzez nieustalenie podstawowej dla sprawy okoliczności to jest stron postępowania, co uzasadnia zarzut naruszenia art. 10, art. 28, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazane uchybienia spowodowały, że postanowienia obu instancji uznane być musiały za niezgodne z prawem, co oznacza również, że koniecznym stało się ponowne przeprowadzenie postępowania administracyjnego zgodnego z zasadami wynikającymi z powołanych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. b i c, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku.