Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 118/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 6 pkt 8
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędziowie NSA Anna Łukaszewska-Macioch del. WSA Stanisław Marek Pietras (spr.) Protokolant specjalista Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta D. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta D. a Burmistrzem Miasta i Gminy M. w przedmiocie rozpoznania wniosku Szpitala Specjalistycznego im. [...] w D. o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, schronienia, usług opiekuńczych i zasiłku okresowego dla S. S. postanawia: wskazać Prezydenta Miasta D. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku.


UZASADNIENIE

I OW 118/11

UZASADNIENIE

Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. działający z upoważnienia Prezydenta Miasta D., mając za podstawę art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego między nim, a Burmistrzem Miasta M. poprzez wskazanie Burmistrza Miasta M. jako organu właściwego do załatwienia sprawy potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, schronienia, usług opiekuńczych i zasiłku okresowego dla S. S. W uzasadnieniu podano, że w dniu [...] lipca 2011 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. wpłynęło zawiadomienie Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. o przekazaniu wniosku S. S. według właściwości miejscowej gminy. Zgodnie z ogólną zasadą ujętą w art. 19 Kodeksu postępowania administracyjnego, organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej, a reguła ta nakłada na każdy organ administracji publicznej szczególny obowiązek badania właściwości w danej sprawie administracyjnej. Tymczasem Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w D. kwestionuje zasadność przesłania mu zawiadomienia o potwierdzenie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, jako organu właściwego. Z tego mianowicie powodu, że S. S. zameldowany był po raz ostatni na pobyt stały w M. na oś. [...] , lecz nie przebywa tam od około 35 lat i wiąże swoją przyszłość z D., gdzie przebywał też bez zameldowania u znajomych i pozostawał na ich utrzymaniu. Po zakończeniu leczenia w Szpitalu Specjalistycznym w D., nie był w stanie samodzielnie zapewnić sobie schronienia i został przewieziony przez pogotowie do Domu dla Bezdomnych w D. przy ul. [...], a następnie przyjęty do Domu dla Bezdomnych w D. przy [...], gdzie przebywa od [...] czerwca 2011 roku do chwili obecnej. Wymieniony oświadczył, że z powodu pogorszenia stanu zdrowia nie mógł po opuszczeniu szpitala ponownie zamieszkać u znajomych i tym samym stał się osobą bezdomną. W trakcie pobytu we wskazanym już Domu dla Bezdomnych, złożył wniosek o pomoc w formie schronienia oraz usług opiekuńczych i zasiłku okresowego. W dalszej części organ wywiódł, że w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz.1362 ze zm.), wymieniony jest osobą bezdomną, bowiem nie sposób przyjąć, iż jego pobyt na terenie Miasta D. spełnia ustawowe wymogi dotyczące zamieszkania (art. 25 k.c.), skoro za bezdomnego uważa się osobę niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy oraz niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W takim razie, zgodnie z normą zawartą w art. 101 ust. 2 ustawy, właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały, czyli w przedmiotowej sprawie Miasto M.

W odpowiedzi na wniosek Burmistrz Miasta M. reprezentowany przez Kierownika Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej wskazał, iż w jego ocenie kwestie podniesione przez wnioskodawcę kwestionującego jego właściwość uważa za niezasadne. Z tego mianowicie powodu, że w przypadku zapewnienia i potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, nie znajdują zastosowania przepisy ustawy o pomocy społecznej, lecz przepis art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, zgodnie z którym, dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2, jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, potwierdzająca to prawo. Natomiast odnośnie kwestii związanej z udzieleniem schronienia, przyznania usług opiekuńczych i zasiłku okresowego wskazał, iż we wniosku również użyto błędnej argumentacji. Otóż S. S. nadal posiada zameldowanie na pobyt stały w M. os. [...] i z tego też względu nie można go uznać za osobę bezdomną, o której mowa w art. 6 pkt 8 i art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Natomiast zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, zaś miejscem zamieszkania rozumianym zgodnie z art. 25 k.c. jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu, a wymieniony w miejscu stałego zameldowania nie mieszka od około 35 lat i swoim centrum życiowym z którym wiąże przyszłość, uczynił D. Niezależnie od powyższego powołał postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2008 r. sygn. akt. I OW 144/08 w sprawie potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych dla S. S. ze środków publicznych, gdzie wskazano jako organ właściwy Prezydenta Miasta D.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej P.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Natomiast w myśl art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy, sprawy te rozpoznaje Naczelny Sąd Administracyjny, a do ich rozstrzygnięcia stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym.

Przez takie spory należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uznaje się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór o właściwość może toczyć się pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i samorządowymi kolegiami odwoławczymi, natomiast spór kompetencyjny pomiędzy organami tych jednostek, a organami administracji rządowej.

W niniejszej sprawie mamy do czynienia ze sporem o właściwość miejscową pomiędzy Prezydentem Miasta D., a Burmistrzem Miasta M. i rozstrzygnięcie w tym względzie sprowadza się do ustalenia organu właściwego do wydania decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Zgodnie z jego treścią, właściwość organu w sprawie potwierdzenia prawa do świadczenia opieki zdrowotnej ustala się w oparciu o miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, przy czym powyższa ustawa nie zawiera definicji pojęcia "miejsce zamieszkania". W konsekwencji przy ustalaniu miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy należy posiłkować się treścią art. 25 k.c., zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W świetle tego przepisu o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki, mianowicie zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli (nie jest czynnością prawną) i wystarczy zatem, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby, polegającego na ześrodkowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości.

W sprawie natomiast bezsporne jest, że S. S. posiada meldunek stały w M., jednakże od ok. 35 lat przebywa w D., z którym to miastem wiąże swoje plany życiowe. Wcześniej zamieszkiwał w tym mieście u swoich znajomych, natomiast obecnie, po chorobie, nie będzie mógł u nich dłużej przebywać. Należy ponadto podkreślić, iż miejsce zamieszkania nie musi być tożsame z miejscem zameldowania (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2011 r. sygn. akt I OW 24/11). Zatem – zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego – nie można przyjąć, że miejscem zamieszkania S. S., co wiąże się z określeniem organu właściwego do wydania decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń do opieki zdrowotnej, jest Miasto M., skoro nie mieszka on ani nie przebywa w nim od 35 lat, wyrażając wolę i przebywając w D.

W świetle powyższych rozważań wynika więc, że organem właściwym do rozpoznania wskazanego już wyżej wniosku, jest Prezydent Miasta D.

Dodatkowo – a właściwie przede wszystkim – godzi się dodać, że przedmiotowy spór zaistniał również wcześniej między tym samymi organami w sprawie S. S., co wynika z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2008 r. sygn. akt I OW 144/08 i w którym wskazano Prezydenta Miasta D., jako organ właściwy do rozpoznania wniosku w sprawie potwierdzenia prawa wyżej wymienionego do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

W tym stanie rzeczy, mając za podstawę art. 4 w zw. z art. 15 § 2 cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.