Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 541/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2007-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6210 Dodatek mieszkaniowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.) Asesor WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant Referent stażysta Izabela Auguścik-Michułka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2007 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...]r. nr [...]


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. Nr [...], Kierownik Działu Dodatków Mieszkaniowych, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta K., odmówił przyznania M. B. dodatku mieszkaniowego. W podstawie prawnej przywołany został art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (t.jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 71, poz. 734 ze zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu organ orzekający powołał się na okoliczność, że wnioskująca wraz z synem zamieszkuje w lokalu o powierzchni użytkowej [...] m2, czyli większym od określonej w ustawie o dodatkach mieszkaniowych powierzchni normatywnej ustalonej dla dwuosobowego gospodarstwa, która wynosi 40,00 m². Organ pierwszej instancji odnotował, iż powierzchnia użytkowa lokalu wnioskującego przekracza normatyw o więcej niż 30%, jako że suma 40,00 m² i 12,00 m² (30 % z 40,00 m²) daje powierzchnię 52,00 m², ale mniej niż o 50%, jednak procentowy udział pokoi i kuchni przekracza 80% powierzchni, czyli jest większy niż dopuszczalne 60%.

Nie godząc z powyższą decyzją M. B. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., wnioskując o ponowne rozpatrzenie sprawy z uwagi na fakt, że w przedmiotowym lokalu zamieszkuje trzyosobowa rodzina. Zmienia to, jej zdaniem, przyjęte do rozstrzygnięcia ustalenia faktyczne.

Decyzją z dnia [...]r., Nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, w pierwszej kolejności, przywołało ogólne zasady warunkujące przyznanie dodatku mieszkaniowego, a następnie stwierdziło, że w przypadku wnioskującej, dodatek mieszkaniowy nie przysługuje z powodu nie spełnienia warunku określonego w art. 5 ust. 5 w związku z ust. 1 ustawy. Podkreślono, że ze złożonego wniosku wynika, że powierzchnia użytkowa przedmiotowego lokalu stanowi [...]m². Z kolei w myśl art. 5 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, dodatek ten przysługuje, gdy powierzchnia mieszkaniowa lokalu mieszkalnego nie przekracza powierzchni normatywnej, która dla 2 osób wynosi 40,00 m², a taka właśnie rodzina zamieszkuje w przedmiotowym lokalu, co wynika ze złożonego wniosku. Zgodnie zaś z art. 5 ust. 5 dodatek przysługuje, gdy powierzchnia użytkowa lokalu nie przekracza normatywnej powierzchni o więcej niż 30 % albo 50 % pod warunkiem jednak, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60 %. W tych ramach Kolegium zauważyło, że łączna powierzchnia pokoi i kuchni przekracza owe 60 % w powierzchni użytkowej przedmiotowego lokalu, zatem przyjęcie do obliczeń marginesu 50 % nie było możliwe, a tym samym przyznanie dodatku stało się niemożliwe.

Kolegium wskazało nadto, że kryteria ustawowe, od których uzależnione jest przyznanie dodatku mieszkaniowego są bezwzględnie obowiązujące i nie pozwalają na uznaniowe rozstrzygnięcie. Decyzja w sprawie dodatku mieszkaniowego nie jest wydawana w ramach uznania organu administracyjnego, przepisy ustawy uzależniły przyznanie dodatku mieszkaniowego od spełnienia określonych w ustawie warunków. Ustawodawca nie przewidział żadnych odstępstw od tych warunków, toteż każde przekroczenie normatywnej powierzchni o wskazany powyżej procent skutkuje niemożnością jego przyznania i nie może tego zmienić ani sytuacja zdrowotna czy materialna strony. Organ odwoławczy, nadto podkreślił, że zaskarżona decyzja organu pierwszej instancji wydana została na podstawie złożonego oświadczenia wnioskodawczyni, iż prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe, gdyż mąż i syn przebywają za granicą. Odnosząc się do zgłoszonego w odwołaniu faktu, że na dzień [...]r w mieszkaniu zamieszkuje trzyosobowa rodzina, Kolegium wskazało, że strona może złożyć nowy wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego, uwzględniając aktualny stan rodziny.

Nie godząc się z powyższą decyzją M. B. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Wyrażając niezadowolenie z decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wniosła o jej uchylenie i ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżąca podkreśliła, że w złożonym wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego wykazała, że jej gospodarstwo domowe składa się z trzech osób. Wyjaśniła, że w dniu przeprowadzania wywiadu jej męża nie było w domu, gdyż przebywał za granicą, co jednak nie oznacza, że nie tworzyli wtedy wspólnie rodziny. Dodała, że wspólnie z mężem tworzą wspólne gospodarstwo domowe.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Organ odwoławczy powtórzył argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wywodząc, iż przyczyną odmowy przyznania stronie dodatku mieszkaniowego było przekroczenie ustawowego kryterium powierzchni użytkowej mieszkania. Kolegium zauważyło nadto, że z oświadczenia skarżącej złożonego w dniu [...]r. wynikało jednoznacznie, że prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowo, skoro jeden z synów i mąż przebywali w tym czasie za granicą. Mając powyższe na uwadze, w ocenie Kolegium brak było podstaw do uznania, że w czasie składania odwołania od odmownej decyzji – czyli w dniu [...] r. – jej gospodarstwo domowe składało się z trzech osób.

Reasumując Kolegium stwierdziło, że w odwołaniu strona nie podała żadnych nowych okoliczności mogących mieć wpływ na zmianę przyjętego stanowiska.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując niniejszą sprawę zważył, co następuje:

W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w treści ustawy. Kryterium kontroli wykonywanej przez te sądy określa art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), stanowiący, że jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zatem kontrola sądów polega na zbadaniu, czy kwestionowana decyzja nie uchybia przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądy badają również, czy organ administracji publicznej nie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością decyzji (art. 145 § 1 cytowanej ustawy). W myśl art. 134 § 1 tej ustawy sądy administracyjne rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc związanymi zarzutami i wnioskami skargi, a zatem oceniają legalność decyzji również z urzędu.

Kierując się tym zapisem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, iż zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania (a to art.7, art.77 (1 i art.80 Kodeksu postępowania administracyjnego), które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem nie mogą one pozostać w obrocie prawnym.

Zasady przyznawania świadczenia pieniężnego w postaci dodatku mieszkaniowego, obowiązujące w dacie wydania zaskarżonej decyzji, uregulowane zostały w ustawie z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.).

Podstawowym kryterium, od którego wymieniona ustawa uzależnia przyznanie dodatku, jest poziom dochodu przypadającego na jedną osobę w gospodarstwie domowym, liczonego według zasad przyjętych w art. 3 ust. 3 i 4 tej ustawy. Drugą przesłanką stanowi kryterium powierzchni użytkowej lokalu w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego. Uwzględniając nadto treść art. 6 ustawy należało zaznaczyć, że wysokość dodatku mieszkaniowego zależy od następujących czynników:

1) łącznego dochodu gospodarstwa domowego,

2) wysokości wydatków poniesionych na mieszkanie,

3) liczby członków gospodarstwa domowego,

4) powierzchni użytkowej zajmowanego lokalu.

Nawiązując do ostatniego z wyżej wymienionych kryteriów przyznania dodatku mieszkaniowego należało odnotować, że stosownie do treści art. 5 ust. 5 przywołanej ustawy, obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji, dodatek mieszkaniowy przysługiwał, gdy powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego zajmowanego przez zainteresowaną osobę nie przekraczała normatywnej powierzchni o więcej niż 30% albo o ponad 50% lecz tylko w przypadku, gdy udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej przedmiotowego lokalu nie był większy niż 60%. Normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego lub budynku mieszkalnego, w którym znajduje się tylko jeden lokal mieszkalny (dom jednorodzinny) w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego nie może przekraczać: 1) 35 m² - dla 1 osoby, 2) 40 m² - dla 2 osób, 3) 45 m² - dla 3 osób, 4) 55 m² - dla 4 osób, 5) 65 m² - dla 5 osób, 70 m² - dla 6 osób, a w razie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym większej liczby osób dla każdej kolejnej osoby zwiększa się normatywną powierzchnię tego lokalu o 5 m² (art. 5 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych). Z kolei przez gospodarstwo domowe należy rozumieć lokatora samodzielnie zajmującego lokal lub lokatora, jego małżonka i inne osoby wspólnie z nim zamieszkujące i gospodarujące, które swoje prawa do zamieszkiwania w lokalu wywodzą z prawa tego lokatora (art. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych).

Trzeba przy tym podkreślić, iż formuła cytowanych przepisów nie pozostawia wątpliwości co do tego, że ustalone w nich wymogi mają charakter norm bezwzględnie obowiązujących, a tym samym przyznanie dodatku mieszkaniowego możliwe było wyłącznie w przypadku ich spełnienia.

Mając na uwadze przytoczony wyżej stan prawny przyszło stwierdzić, że zagadnieniem kluczowym dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy było dokładne ustalenie składu rodziny wnioskującej, rzutującej na ustalenie spełnienia przez stronę warunków niezbędnych do przyznania wnioskowanego dodatku mieszkaniowego. Rozpatrujące sprawę organy przyjmując, że strona wraz z synem tworzą rodzinę dwuosobową, stwierdziły, że dla spełnienia wskazanych powyżej warunków strona powinna zamieszkiwać mieszkanie nie większe od określonego w ustawie normatywu, czyli 40 m²..

Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego pozwoliła na stwierdzenie, że strona składając wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego w dniu [...]r. wykazała w deklaracji o wysokości dochodu czteroosobowy skład swojej rodziny, dołączając jednocześnie oświadczenie, że syn P. nie mieszka z rodziną, przebywając za granicą. Pozostałe osoby, tzn. drugi syn i mąż tworząc rodzinę zostali uwzględnieni przy wyliczeniu dochodu warunkującego przyznanie wnioskowanego świadczenia. Podczas przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w dniu [...]r. pracownik socjalny ustalił, że za granicą przebywa zarówno syn P., jak również mąż wnioskującej (od dnia [...]r.). Dodatkowo strona w dniu [...]r. złożyła oświadczenie, że mąż i syn nie mogą wypisać aktualnych oświadczeń o stanie majątkowym, gdyż przebywają za granicą. Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego organ pierwszej instancji uznał, iż wnioskująca tylko wraz z drugim synem stanowi rodzinę dwuosobową i wobec przekroczenia norm powierzchniowych wnioskowane świadczenie jej nie przysługuje.

Skład orzekający pragnie zauważyć, że w złożonym odwołaniu skarżąca podniosła, że na dzień [...]r. jej rodzina składa się z trzech osób, wobec faktu, iż mąż powrócił z zagranicy i wspólnie z nią zamieszkuje. Pomimo wskazania tej okoliczności, organ odwoławczy nie przeprowadził w tym zakresie żądnego postępowania i w zaskarżonej decyzji powołał się na fakty ustalone w postępowaniu pierwszoinstnacyjnym. Należy jednak zauważyć, iż organ odwoławczy działa jako organ merytoryczny. Oznacza to, że obowiązkiem jego jest nie tylko sprawdzenie zasadności postępowania organu pierwszej instancji ale przeprowadzenie również własnego postępowania ustalającego stan faktyczny sprawy w miarę takiej potrzeby. Jest to o tyle istotne, że strona skarżąca inicjowała postępowanie wskazując w składzie rodziny trzy osoby, wyraźnie wskazując, że mąż wyjechał w dniu [...]r., nie określając ani celu, ani czasu tego wyjazdu, informując jednocześnie, że nie uzyskuje żadnych dochodów od syna i męża. Dlatego też przyjęcie przez organ, że nie ma podstaw do uznania, iż w czasie składania odwołania przez stronę jej rodzina składała się z trzech osób, bez przeprowadzenia w tym względzie jakiekolwiek postępowania wyjąsniającego jest gołosłowne i przedwczesne.

Powstałe wątpliwości, uwzględniając przyjęte wyżej stanowisko Sądu, mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia zasadności wnioskowanej pomocy w postaci dodatku mieszkaniowego. Z tych względów przyszło w tym miejscu podzielić zarzut skarżącej, a to prowadzić musi do stwierdzenia, że naruszone zostały w tej sprawie przepisy procedury administracyjnej a w szczególności art. 7, art.77 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z wyżej naprowadzonych wywodów Sądu.