Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 589/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2008-12-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Nadzór budowlany
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 71 ust. 3
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędziowie: Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik (spr.) Sędzia WSA Anna Klotz Protokolant Katarzyna Kloska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 grudnia 2008r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta [...] z dnia [...] maja 2008r. nr [...], 2. stwierdza, ze zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza na rzecz skarżącej od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SA/Bd 589/08

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] KK [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. utrzymał w mocy wydaną na podstawie art. 55 ust.1, art.59 ust.1 i art.83 ust.1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. Nr 156 z 2006 r., poz. 1118 z późn. zm.) decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] udzielającą właścicielce lokalu nr [...] na parterze budynku przy ul. A. [...] [...]a w B. – T. M. pozwolenia na użytkowanie pomieszczeń biurowych w tymże lokalu.

Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym:

W związku ze zgłoszeniem dokonanym w dniu [...] sierpnia 2003 r. przez K. B. – współwłaścicielkę lokalu użytkowego nr [...] na I piętrze budynku przy

ul. A. A [...] 1a Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. wszczął postępowanie w sprawie dokonanej bez wymaganego pozwolenia zmiany sposobu użytkowania lokalu mieszkalnego nr [...] stanowiącego własność T. M. na cele niemieszkalne – biurowe.

Decyzją z dnia [...] lutego 2005 r. wymieniony organ nałożył na

T. M. na mocy art. 71 ust.3 w związku z art. 51 ust.1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. Nr 207 z 2003 r., poz. 2016 z późn. zm.), w celu doprowadzenia wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem i uzyskania pozwolenia na użytkowanie, obowiązek przedłożenia w terminie do [...] kwietnia 2005 r. planu sytuacyjno-wysokościowego z naniesioną lokalizacją obiektu, inwentaryzacji budowlanej powykonawczej lokalu nr [...], dokumentu stwierdzającego prawo do dysponowania nieruchomością oraz niezbędnych opinii i zawiadomień instytucji o użytkowaniu pomieszczeń biurowych.

Po wykonaniu nałożonych obowiązków Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. wydał w dniu [...] maja 2005 r. decyzję zezwalającą wyżej wymienionej na użytkowanie pomieszczeń biurowych. Powyższa decyzja, podobnie jak i następna decyzja organu I instancji z dnia [...] sierpnia 2007 r. o identycznej treści zostały uchylone przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w następstwie odwołań K. B. W wyniku przeprowadzonego po raz kolejny postępowania Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. wydał w dniu [...] maja 2008 r. wymienioną wyżej ponownie pozytywną decyzję dla właścicielki lokalu nr [...].

Z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, ze przeprowadzone w dniu

[...] grudnia 2007 r. oględziny pomieszczeń lokalu nr [...] potwierdziły, tak jak uprzednio, że nie są one wykorzystywane na inne cele, lecz na biurowe, zgodnie z projektem posiadającym odpowiednie opinie rzeczoznawcy do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych oraz bezpieczeństwa i higieny pracy, stanowiącym integralną część uprzednio wydanej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. W uzasadnieniu wskazano także, że według przedłożonej przez T. M. opinii kominiarskiej prawdopodobną przyczyną zapachów przedostających się do mieszkania K. B. jest niesprawne podłączenie i odprowadzanie spalin z należącego do niej pieca gazowego. Jakkolwiek według twierdzenia K. B. piec został w lutym 2008 r. wymieniony, to nie przedłożyła ona dokumentu z odbioru robót przez mistrza kominiarskiego.

Odwołując się od powyższej decyzji K. B. podniosła, że od

[...] lipca 2006 r. w pomieszczeniach biurowych lokalu nr [...] prowadzona jest podejrzana produkcja (uprzednio do 2002 r. produkcją zajmował się inny użytkownik pomieszczeń biurowych) powodująca dewastację budynku jednorodzinnego, którego w 60% jest współwłaścicielką wraz z córką, w związku z czym nie wyraża zgody na zmianę funkcji tego lokalu z mieszkalnej na biurową. O prowadzonej produkcji świadczą wg niej zawilgocone i zabarwione kominy, silnie zabrudzona elewacja budynku , zawilgocona i zabrudzona podłoga w przedpokoju, odprowadzanie ścieków pod posadzkę piwnicy oraz specyficzne zapachy.

Odwołująca się zarzuciła nadto, że opinia kominiarska z [...] lutego 2008 r. nie pokrywa się z prawdą, gdyż urządzenia gazowe zakupiła [...] lutego 2008 r.,

a podłączenie kotła nastąpiło na przełomie lutego i marca 2008 r. Poza tym nie zmieniła podłączenia do komina, którym odprowadzane są też opary z produkcji.

Utrzymując decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. w mocy decyzję organu I instancji [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w motywach rozstrzygnięcia stwierdził, że decyzja w przedmiocie zmiany sposobu użytkowania obiektu lub jego części może dotyczyć tylko zamierzonej zmiany, zaś po dokonaniu oględzin lokalu nr [...] stwierdzono stan faktyczny zgodny z opracowaną dokumentacją,

a w trakcie kontroli przeprowadzonej w trybie art. 59a Prawa budowlanego że lokal nadaje się do użytkowania. Ponadto powiadomione o zamiarze przystąpienia do użytkowania pomieszczeń biurowych kompetentne organy nie wniosły sprzeciwu ani uwag.

Organ podkreślał, że pomieszczenia biurowe znajdujące się w lokalu stanowiącym zgodnie z aktem notarialnym z dnia [...] września 1999 r. własność T. M. przy wynoszącym [...] jej udziale we własności nieruchomości, a także iż miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego osiedla Ś. z 1990r. dopuszczał na tym terenie funkcję administracyjno-usługową, jak również funkcja ta dopuszczana jest w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta B. zatwierdzonym uchwałą z [...] kwietnia 2005 r. Poza tym według organu przepisy prawa budowlanego nie zabraniają usytuowania lokalu użytkowego w jednorodzinnym budynku mieszkalnym.

Organ II instancji uznał za niezasadny zarzut dotyczący nierzetelności opinii kominiarskiej oraz wskazał, że w kwestiach porządkowych i konfliktów miedzysąsiedzkich właściwa jest tylko droga sądowa.

K. B. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wnosząc o jej uchylenie i przywrócenie funkcji mieszkalnej lokalowi nr [...]. Skarżąca zarzuciła, iż wymieniona decyzja narusza przepisy prawa budowlanego, gdyż powierzchnia biurowa lokalu nr [...] przekracza 30% powierzchni całkowitej domu jednorodzinnego. W zakresie stanu własnościowego lokali skarżąca podniosła, że w okresie wydawania w niniejszej sprawie wcześniejszych decyzji T. M., do której je adresowano, nie była współwłaścicielką budynku, lecz tylko działki oraz, że w zaskarżonej decyzji pominięto jako współwłaścicielkę lokalu nr [...] jej córkę – E. L.

Według skarżącej wskazywanie w decyzji na dokonaną zmianę lokalu mieszkalnego na biurowy jest bezzasadne, gdyż w lokalu nr [...] prowadzona jest przez jego najemcę niedozwolona produkcja, przypuszczalnie narkotyków, w wyniku której dewastowany jest cały budynek oraz jego poszczególne elementy, co przedstawione zostało w jej odwołaniu od decyzji I instancji. Prowadzona produkcja powoduje powstawanie dużej ilości pary powodującej zawilgocenie oraz zadymienie i specyficzne zapachy, które przyczyniły się do przebytego przez nią udaru mózgu. Ponadto skarżąca zarzuciła, że kontrola w lokalu nr [...] odbyła się bez jej udziału, nie dano jej możliwości zapoznania się aktami przed wydaniem zaskarżonej decyzji oraz nie otrzymała do wiadomości protokołu z przeglądu kanałów kominowych. Powołując się dodatkowo na treść odwołania skarżąca stwierdziła, że jako współwłaścicielka nieruchomości w [...] części nie wyraża zgody na dokonaną zmianę przeznaczenia lokalu nr [...] i prowadzenie w nim produkcji .

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie wywodząc między innymi, że decyzji nie doręczono córce skarżącej skoro ustanowiła ona skarżącą swym pełnomocnikiem, zmiana przeznaczenia lokalu nr [...] na biurowy nie pozbawia domu charakteru budynku mieszkalnego, co wynika z art. 3 pkt 2a ustawy Prawo budowlane oraz , że dokonana zmiana przeznaczenia nie dotyczy części wspólnych nieruchomości (gruntu, klatki schodowej i strychu).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Rozpatrując niniejszą sprawę w pierwszym rzędzie należało ustalić, wobec braku odniesienia się do tej kwestii przez organy obydwu instancji, które z przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane miały zastosowanie do zaistniałego w niej stanu faktycznego.

Ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane

(Dz. U. Nr 93 z 2004 r., poz. 888), która weszła w życie 31 maja 2004 r., znowelizowano dotychczasowy art. 71, wprowadzając, w miejsce obowiązku uzyskania pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, zgłoszenie o zamiarze dokonania takiej zmiany, a nadto dodano art. 71a przenosząc do niego, przy równoczesnym znacznym rozbudowaniu, treść dotychczasowego ustępu 3 art. 71 normującego sposób postępowania organu nadzoru budowlanego w razie samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu lub jego części. Zgodnie z regulacją zawartą w przepisie przejściowym art. 2 ust. 3 wskazanej ustawy, przepisy art. 71a ustawy, o której mowa w art. 1, nie stosuje się do zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego pozwolenia i dokonanego przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. W takich przypadkach stosuje się przepisy dotychczasowe. Oznacza to, że do zmiany sposobu użytkowania dokonanej przed dniem 31 maja 2004 r. zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. Nr 156 z 2006 r., poz. 1118 z późn. zm.) w wersji obowiązującej do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r., z których wynika, iż dokonanie takiej zmiany wymaga pozwolenia właściwego organu

(art. 71 ust.1), jak również że w przypadku samowoli w tym zakresie należy odpowiednio stosować art. 50, 51 i 57 ust. 7 ustawy (art. 71 ust.3).

Przez zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego, według art. 71 ust.2 ustawy w wersji sprzed 31 maja 2004 r. rozumie się w szczególności:

1/ przeróbkę pomieszczenia z przeznaczeniem na pobyt ludzi albo przeznaczenie do użytku publicznego lokalu lub pomieszczenia , które uprzednio miało inne przeznaczenie bądź było budowane w innym celu, w tym także przeznaczenie pomieszczeń mieszkalnych na cele niemieszkalne.

2/ podjęcie albo zaniechanie w obiekcie budowlanym lub jego części działalności zmieniającej warunki bezpieczeństwa pożarowego, powodziowego lub pracy, warunki zdrowotne, higieniczno-sanitarne lub ochrony środowiska, bądź wielkość lub układ obciążeń.

Nadmienić trzeba, że jakkolwiek wyżej wymieniony pkt 1 art. 71 został ustawą z dnia 28 lipca 2005 r. (Dz. U. Nr 163 z 2005 r., poz. 1364) z dniem 25 sierpnia 2005 r. uchylony, to zachował on moc w wypadku spraw wszczętych a niezakończonych przed tym dniem (art. 7 cyt. ustawy).

Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy wypisu z księgi wieczystej nr [...] w budynku usytuowanym na nieruchomości przy ul. A. [...]a w B. wyodrębnione zostały dwa lokale mieszkalne – każdy o powierzchni [...] m2 – lokal

nr [...] na parterze z przynależnymi 2piwnicami, Kw [...] oraz lokal nr [...] na I piętrze z przynależnymi [...] piwnicami, Kw [...], przy czym każdoczesnemu właścicielowi lokalu nr 1 przysługuje prawo własności [...] części nieruchomości objętej Kw [...], a lokalu nr [...]– prawo własności [...] części.

Aktem notarialnym nr A [...] z [...] września 1999 r. własność lokalu nr [...] nabyła T. M., natomiast na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] marca 2004 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym w 1988 r. S. T. B. współwłaścicielkami lokalu nr [...] i [...] części nieruchomości zostały K. B. (żona) i E. L. (córka).

Według oświadczenia T. M. złożonego w dniu [...] stycznia 2005 r. do protokołu oględzin (k.18 akt) oraz jej pisma z dnia [...] maja 2002 r. pomieszczenia lokalu nr [...] były w latach 2000-2001 wykorzystywane jako użytkowe dla celów medycznych (stomatologicznych). Wskazanym wyżej pismem T. M. zwróciła się do organu architektury i budownictwa o wyrażenie zgody na przeznaczenie lokalu na pomieszczenia biurowe. Mimo braku odpowiedniego pozwolenia, wyżej wymieniona udostępniła w czerwcu 2002 r., jak wynika z pisma K. B. z dnia [...] sierpnia 2003 r. skierowanego do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta B., tenże lokal na pomieszczenia biurowe spółce "Dom Duński". Bezspornym jest więc, iż już w 2000 r. doszło do samowolnej zmiany sposobu użytkowania pomieszczeń parteru budynku stanowiących lokal mieszkalny nr [...]. Dostosowanie lokalu dla potrzeb uruchomienia lecznicy czy gabinetu stomatologicznego spełniało zarówno kryteria z art. 71 ust.2 pkt 1 ustawy Prawo budowlane (zmiana na cele niemieszkalne), jak i z ust.2 pkt 2 (zmiana warunków bezpieczeństwa pożarowego, bezpieczeństwa pracy i sanitarno-higienicznych). Także pomieszczenia biurowe musiały spełniać wymagania odmienne od lokalu mieszkalnego. W świetle powyższego orzekające w niniejszej sprawie organy trafnie zastosowały w toku wszczętego z urzędu, na skutek pisma współwłaścicielki lokalu nr [...] z dnia 7 sierpnia 2005 r., postępowania przepis art. 71 ust.3 Prawa budowlanego, a nie art. 71a wprowadzony nowelą z 16 kwietnia 2004 r. Podkreślenia wymaga, że wystąpienie T. M. o pozwolenie na zmianę sposobu użytkowania lokalu post factum nie mogło wywołać oczekiwanych przez nią skutków prawnych i musiało być potraktowane jako zgłoszenie samowolnego dokonania zmiany sposobu użytkowania części obiektu budowlanego.

W ramach wszczętego w tej sprawie postępowania legalizacyjnego nałożony został na T. M., wydaną w dniu [...] lutego 2005 r. decyzją przez organ nadzoru budowlanego, na podstawie art. 71 ust.3 w związku z odpowiednio zastosowanym art. 51 ust.1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, obowiązek dostarczenia w zakreślonym terminie dokumentów takich jak plan sytuacyjno-wysokościowy z naniesioną lokalizacją budynku, inwentaryzacja powykonawcza wykonanych robót remontowo-modernizacyjnych i adaptacyjnych pod kątem dostosowania lokalu mieszkalnego do potrzeb biurowych, dokument stwierdzający prawo do dysponowania nieruchomością, opinie: przeciwpożarowa, dotycząca wymagań bhp i kominiarska, protokół badania instalacji elektrycznej oraz zawiadomienia właściwych instytucji o użytkowaniu pomieszczeń biurowych. Z powyższego obowiązku, za wyjątkiem przedłożenia opinii kominiarskiej, T. M. się wywiązała, a przeznaczenie na cele biurowe pomieszczeń zostało pozytywnie zaopiniowane przez rzeczoznawców do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych i bhp oraz uprawniony zakład elektroinstalacyjny (pod względem stanu izolacji przewodów i skuteczności zerowania urządzeń elektrycznych). Nie zgłosiły w tym zakresie także zastrzeżeń straż pożarna, inspekcja pracy oraz organy sanepid-u i ochrony środowiska.

Jak wynika z akt sprawy w toku przeprowadzanych w dniu [...] grudnia 2007 r. w lokalu nr [...] przez inspektora nadzoru budowlanego oględzin stwierdzono stan faktyczny, tj. wykonanie wszystkich elementów zgodnie z projektem z dnia [...] kwietnia 2005 r. oraz użytkowanie lokalu zgodnie z dokumentacją. W tym samym dniu dokonano też kontroli obiektu budowlanego w trybie art. 59a ustawy Prawo budowlane odnotowując w sporządzonym z tej czynności protokole, że lokal nadaje się do użytkowania zgodnie z jego aktualnym – biurowym przeznaczeniem. Do protokołu oględzin z dnia [...] grudnia 2007 r. pełnomocnik T. M. złożył wniosek o wydanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie pomieszczeń biurowych.

W związku z kierowanymi przez K. B. do organów nadzoru budowlanego i innych podmiotów pismami informującymi o prowadzonej w lokalu nr [...] ujemnie wpływającej na stan budynku i jego wyposażenia nielegalnej produkcji, poza wyżej wymienionymi oględzinami, w lokalu tym będącym od lipca 2006 r. siedzibą zarządu innej spółki - PPU "B." (działalność – skup warzyw i owoców, chłodnictwo) dokonywano jeszcze dwukrotnie czynności kontrolnych: w dniu [...] września 2006 r. przez inspektora nadzoru budowlanego i w dniu [...] czerwca 2007 r. przez przedstawiciela Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B., które to czynności potwierdziły jedynie wykorzystywanie pomieszczeń lokalu na cele biurowe, których dotyczył wniosek o wydanie pozwolenia na użytkowanie.

Wydana przez organ I instancji w dniu [...] maja 2008 r. decyzja oznacza, co należy podkreślić, wyrażenie zgody na prowadzenie w lokalu nr 1 działalności biurowej, a nie produkcyjnej i pod tym tylko kątem, z uwagi na treść zgłoszonych przez jego właścicielkę wniosków (m.in. [...] maja 2002 r. i [...] grudnia 2007 r.) mogły być i prowadzone były oraz mogły być oceniane czynności zmierzające do zalegalizowania samowolnego sposobu użytkowania tegoż lokalu.

Wbrew zarzutom skarżącej T. M. posiadała tytuł prawny do samodzielnego zadecydowania o zmianie sposobu użytkowania lokalu nr [...] na niemieszkalny. Lokal ten podobnie z resztą jak lokal nr 2, stanowi bowiem odrębną nieruchomość, dla której prowadzona jest osobna księga wieczysta, a wyżej wymieniona na podstawie aktu notarialnego od 1999 r. jest jego właścicielką. Współwłasnością skarżącej oraz T. M. objęty jest tylko teren działki oraz - zgodnie z ustawą z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (tekst jedn. Dz. U. nr 80 z 2000 r., poz. 903, z późn. zm.) - części budynku i urządzenia znajdujące się poza wyodrębnionymi lokalami (klatka schodowa, strych itp.). Natomiast skarżąca uprawniona była do uczestniczenia w postępowaniu w przedmiocie zmiany sposobu użytkowania lokalu nr [...] w charakterze strony na zasadach określonych w art. 28 kpa.

Trafne jest stanowisko organu II instancji, że okoliczność, iż budynek mieszkalny przy ul. A. A. [...]a w B. zrealizowany został jako jednorodzinny o dwóch lokalach mieszkalnych, nie stanowi przeszkody w urządzeniu w nim w miejsce jednego z mieszkań lokalu użytkowego. W prawie budowlanym brak jest przepisu wyłączającego możliwość przekształcenia lokalu mieszkalnego w takim domu w lokal niemieszkalny - użytkowy i to z tego powodu, iż powierzchnia tego lokalu będzie przekraczała 30% powierzchni całkowitej budynku. W tym ostatnim wypadku budynek, w świetle art. 3 pkt 2a ustawy Prawo budowlane, nie będzie mógł być jedynie traktowany jako dom jednorodzinny, co może mieć znaczenie w zakresie stosowania niektórych regulacji ustawy z 7 lipca 1994 r. (np. art. 62 ust.2 pkt 1 w zakresie kontroli utrzymania obiektu , art. 64 ust. 2 pkt 1 w zakresie prowadzenia książki obiektu), czy też rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 grudnia 2002 r. (Dz. U. nr 75 z 2002 r., poz. 690 ze zm.).

Pismem z dnia [...] kwietnia 2008 r. strony postępowania zostały, stosownie do art. 10 kpa, powiadomione przez organ I instancji o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym oraz złożenia wyjaśnień i wniosków. Skarżąca ograniczyła się jednak tylko do podtrzymania pismem z dnia [...] kwietnia 2008 r. swojego dotychczasowego stanowiska w sprawie. Ustosunkowując się do podnoszonego w skardze zarzutu niedoręczenia protokołu z przeglądu kanałów kominowych przeprowadzonego w dniu [...] lutego 2008 r. zauważyć należy, że dokument ten załączony został do akt administracyjnych i po wskazanym wyżej zawiadomieniu z dnia [...] kwietnia 2008 r. miała skarżąca możliwość zapoznania się z nim.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1269) sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonych rozstrzygnięć, a więc prawidłowość zastosowania przepisów obowiązujących w chwili ich wydawania oraz trafność wykładni tychże przepisów, a uwzględniając skargę wydaje orzeczenie o charakterze kasacyjnym.

Z kolei w myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1270) sąd administracyjny orzekając w granicach danej sprawy nie jest związany granicami skargi, co oznacza, iż może uwzględnić skargę także z uwagi na inne niż podniesione w niej uchybienia przepisom prawa.

Wniesioną w niniejszej sprawie skargę należało uznać za uzasadnioną przede wszystkim z przyczyn, które Sąd dostrzegł z urzędu.

Udzielenie T. M., na podstawie art. 55 ust.1 pkt 4 ustawy z dnia

7 lipca 1994 r. Prawo budowlane pozwolenia na użytkowanie lokalu nr [...] w charakterze biura było, w ocenie Sądu, przedwczesne.

W niniejszej sprawie w związku z odesłaniem zawartym w art. 71 ust.3 wymienionej ustawy prawidłowo zastosowano art. 51 ust.1 pkt 2. Przepis ten uprawnia organ do nałożenia na sprawcę samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu lub części obiektu obowiązku wykonania czynności w celu doprowadzenia wykonywanych względnie wykonanych robót budowlanych (vide ust.5) do stanu zgodnego z prawem.

Określenia "do stanu zgodnego z prawem" nie należy rozumieć jako doprowadzenie do tego stanu tylko w jakimś ograniczonym zakresie, lecz w kontekście przepisów szeroko rozumianego prawa administracyjnego, w tym również w kontekście całości przepisów prawa budowlanego. Nawiązując do powyższego w pierwszym rzędzie należy odwołać się do treści art. 71 ust. 1 ustawy nakazującego odpowiednie stosowanie w sprawie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części przepisu art. 32 ustawy. Z ustępu 4 pkt 1 tego artykułu wynika obowiązek legitymowania się decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeśli jest ona wymagana zgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

W świetle art.59 ust.1 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. nr 80 z 2003r., poz. 717) zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego w przypadku braku planu miejscowego wymaga ustalenia w drodze decyzji warunków zabudowy, przy odpowiednim stosowaniu

art. 50 ust. 2. Skoro norma art. 50 ust.2 dotyczy robót budowlanych, przyjąć należy, że zgodnie z art. 59 ust.1 w związku z art. 50 ust.2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r., decyzję o warunkach zabudowy wydaje się dla takich zmian sposobu użytkowania obiektu, które są połączone z wykonaniem robót budowlanych. Słowem, jeśli zmiana sposobu użytkowania stwarza konieczność wykonania robót budowlanych, wymagane jest wydanie decyzji o warunkach zabudowy, gdy dla danego terenu nie ma obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (vide również wyrok WSA w Warszawie z 15 grudnia 2006 r. IV SA/Wa 1841/06-Lex 308033).

Pojęcie "stanu zgodnego z prawem", o którym mowa w art. 51 ust.1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, musi być w świetle art. 52 Konstytucji RP, interpretowane jednakowo dla wszystkich podmiotów – nie może oznaczać czego innego dla tych, którzy naruszając przepisy spowodowali uruchomienie postępowania naprawczego. Odmienne stanowisko prowadziłoby do sytuacji, w której w ramach postępowania naprawczego inwestor mógłby osiągnąć więcej aniżeli uzyskałby w postępowaniu prowadzonym w granicach określonych przez przepisy prawa.

Zatem kwestia wykazania się decyzją ustalająca warunki zabudowy wiąże się, w ocenie Sądu, nie tylko z ubieganiem się o zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części na podstawie art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. w wersji sprzed 31 maja 2004 r., lecz również z uzyskaniem pozwolenia na użytkowanie obiektu po przeprowadzeniu postępowania naprawczego, o którym mowa w

art. 71 ust.3 w związku z art. 51 tejże ustawy, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Obowiązek w tym zakresie wynika bowiem z przepisów prawa administracyjnego, tj. z art. 32 ust.4 pkt 1 Prawa budowlanego przy spełnieniu wynikającego z tego przepisu warunku nawiązującego do ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

Z uzupełnionych przez organ wykonawczy o dodatkowe materiały akt administracyjnych wynika, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla dzielnicy Śródmieście w B., w obrębie której znajduje się ulica A. A. utracił moc obowiązująca z dniem 31 grudnia 2003 r. Z uwagi na to, w związku z przedstawioną wyżej interpretacją art. 59 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. (Dz. U. nr 80 z 2003 r., poz. 717), legitymowanie się przez T. M. decyzją ustalającą warunki zabudowy dla dokonanej zmiany sposobu użytkowania lokalu nr [...] jest konieczne, o ile w lokalu tym istotnie przeprowadzone zostały roboty, które należy zakwalifikować do robót budowlanych w rozumieniu art. 3 pkt 7 prawa budowlanego.

Jakkolwiek w aktach sprawy jest mowa o pracach remontowych, adaptacyjnych i T. M. przedłożyła w następstwie decyzji z dnia [...] lutego 2005 r. projekt budowlany, to na jego podstawie nie można ustalić, jaki był stan pomieszczeń parteru przed wynajęciem go na biura i jakie roboty w związku ze zmianą sposobu użytkowania wykonano. Nie jest więc możliwe stwierdzenie w ramach dokonanych dotąd ustaleń faktycznych, czy zachodzą przesłanki do egzekwowania od wyżej wymienionej obowiązku ustalonego w art. 32 ust. 4 pkt 1 prawa budowlanego. Zachodzi zatem potrzeba przeprowadzenia przez organ nadzoru budowlanego uzupełniających czynności w powyższym zakresie.

Podkreślenia wymaga, że wyrokiem z dnia 20 grudnia 2007 r. sygn. P 37/06 Trybunał Konstytucyjny stwierdził niekonstytucyjność art. 48 ust.2 pkt 1 lit. b i

art. 48 ust 3 pkt 1 ustawy Prawo budowlane (Dz. U. Nr 156 z 2006 r., poz. 1118 z późn. zm) dotyczących legalizacji robót budowlanych wykonanych bez wymaganego pozwolenia na budowę – w częściach obejmujących wyrażenie "w dniu wszczęcia postępowania", w następstwie czego powyższe wyrażenie z przepisów tych zostało wyeliminowane, co stworzyło możliwość uzyskania i przedłożenia przez inwestora decyzji ostatecznej o warunkach zabudowy już w trakcie postępowania legalizacyjnego.

Na kanwie motywów powyższego wyroku Trybunału Konstytucyjnego mających pełne odniesienie także do sytuacji zaistniałej w niniejszej sprawie oraz uwzględniając "odpowiedniość" tylko stosowania art. 32, na gruncie art. 71 ustawy Prawo budowlane, należy w ocenie Sądu, przyjąć dopuszczalność wylegitymowania się przez T. M. decyzją ostateczną o warunkach zabudowy uzyskaną w toku postępowania naprawczego (przy skorzystaniu przez nią ewentualnie z możliwości wynikających z

art. 97 § 1 pkt 4 kpa).

Zwrócić w tym miejscu trzeba uwagę, że jeśli zaistnieją wynikające z

art. 59 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w związku z

art. 32 ust.4 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, przesłanki do oceny przez organ zgodności zmienionego sposobu użytkowania lokalu nr 1 z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy, nałożenie na T. M. obowiązku przedłożenia takiej decyzji na podstawie art. 51 ust.1 pkt 2 prawa budowlanego nie będzie możliwe, a to z uwagi na niedopuszczalność zastosowania w jednym postępowaniu więcej niż raz tego przepisu do wydania decyzji nakładającej obowiązki (stanowisko takie zajmowane w orzecznictwie sądowym skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie podziela).

Możliwe będzie natomiast wydanie odpowiedniego postanowienia na podstawie art. 81c Prawa budowlanego.

Niezależnie od konieczności uzupełnienia postępowania administracyjnego w przedstawionym wyżej kierunku, w uwzględnieniu zarzutu skarżącej dotyczącego naruszenia przez organ nadzoru budowlanego art. 10 kpa poprzez niezagwarantowanie jej udziału w podejmowanych przezeń czynnościach, Sąd widzi potrzebę ponowienia przy uczestnictwie, jako stron postępowania, współwłaścicielek lokalu nr [...] przeprowadzonych w dniu [...] grudnia 2007 r. oględzin i obowiązkowej kontroli w lokalu nr [...] (w razie potrzeby także przy udziale przedstawiciela zakładu kominiarskiego) ,ze szczególnym uwzględnieniem podnoszonych przez skarżącą kwestii związanych ze stanem kanałów kominowych i urządzeń wentylacyjnych.

Uznając, że zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja wydane zostały

z naruszeniem prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego (art. 7, 77 § 1 i 10 kpa) mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na mocy

art. 145 § 1 pkt 1 a, c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 z 2002 r., poz. 1270) orzeczono o ich uchyleniu