Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1840/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-12-16 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6156 Dopuszczenie do udziału w postępowaniu organizacji ekologicznej
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Powołane przepisy: article: art. 246 § 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia O. z siedzibą w W. z dnia 6 października 2008 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Stowarzyszenia O. z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2008 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Stowarzyszenie O. z siedzibą w W. wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2008 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu.

Do skargi dołączono na urzędowym formularzu PPPr wniosek z dnia 6 października 2008 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z treści wniosku wynika, że Stowarzyszenie prowadzi działalność niezarobkową polegającą na ochronie obiektów historycznych w W., podejmowaniu działań mających na celu zachowanie i kształtowanie walorów architektoniczno-urbanistycznych W., zbieraniu informacji i rozpowszechnianiu wiedzy na temat historii i architektury W., dbaniu o estetykę i właściwe utrzymanie obiektów i terenów zielonych o szczególnym znaczeniu dla historii W. Stowarzyszenie nie prowadzi działalności gospodarczej i nie uzyskuje żadnych przychodów. Nie pobiera składek członkowskich i nie posiada rachunku bankowego. Wszelkie działania Stowarzyszenia podejmowane są społecznie przez jego członków. W konsekwencji, nie ma środków na pokrycie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu sprzeciwu z dnia 1 grudnia 2008 r. Stowarzyszenie podniosło, że prowadzona przez nie działalność, polegająca na reprezentowaniu interesu społecznego w sprawach z zakresu architektury i urbanistyki, nie wymaga żadnych środków i jest realizowana społecznie przez członków Stowarzyszenia. Stowarzyszenie prowadzi działalność korzystną dla ogółu mieszkańców W. Dąży do zapewnienia ładu architektoniczno - urbanistycznego, realizuje więc cele istotne dla całej społeczności. Jak wywiodło, art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W ocenie wnioskodawcy, stowarzyszenie spełnia tę przesłankę. Wobec tego przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych jest w pełni zasadne. Stowarzyszenie podniosło również, że w szeregu innych spraw, m. in. IV SA/Wa 2238/07, IV SA/Wa 2503/07, IV SA/Wa 56/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zwalniał je od kosztów sądowych, dlatego też zdaniem wnioskodawcy zaskarżone postanowienie stanowi niezrozumiałe odstępstwo od poprzedniej praktyki oraz narusza prawo skarżącego do sądu.

Zauważyło ponadto, iż statut Stowarzyszenia przewiduje możliwość prowadzenia działalności gospodarczej, jeżeli jego członkowie wyrażą taką wolę. Obecnie jednak Stowarzyszenia nie prowadzi i nie ma zamiaru prowadzić działalności gospodarczej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

Przedmiotem postępowania po złożeniu sprzeciwu nie jest więc ocena postanowienia wydanego przez referendarza sądowego, lecz ponowne rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie wnioskowanym przez skarżącego.

Według art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Stwierdzić należy, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

Dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych. Stowarzyszenie w ramach planowania wydatków, przewidując realizację swoich praw przed sądem, winno uwzględnić również ewentualność uczestnictwa w procesach sądowych związanych ze statutową działalnością i poczynić konieczne na ten cel oszczędności. Prowadząc działalność na rzecz ochrony istniejących obiektów historycznych oraz podejmując działania mające na celu zachowanie walorów architektoniczno - urbanistycznych miasta stołecznego W., potencjalnie związane z udziałem w postępowaniach sądowych, wnosząc skargę do Sądu winno się liczyć z koniecznością pokrycia kosztów wszczętego postępowania. Powinno gromadzić odpowiednie kwoty na cele ewentualnych postępowań sądowych, w tym sądowoadministracyjnych.

Stosownie do art. 33 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.) majątek stowarzyszenia powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z własnej działalności, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz z ofiarności publicznej. Stowarzyszenie z zachowaniem obowiązujących przepisów może zatem przyjmować darowizny, spadki i zapisy, jak również korzystać z ofiarności publicznej. Stowarzyszenie może także prowadzić działalność gospodarczą, według ogólnych zasad określonych w odrębnych przepisach. Zgodnie z art. 34 Prawa o stowarzyszeniach, dochód z działalności gospodarczej stowarzyszenia służy realizacji celów statutowych (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 23 sierpnia 2007 r., II OZ 672/07 niepubl., z dnia 19 września 2007 r., II OZ 774/07 niepubl.)

Podzielając pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażony w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2006 r. (sygn. akt II OZ 1433/06) należy stwierdzić, iż przerzucanie ciężaru funkcjonowania stowarzyszenia na Państwo, chociażby w ten sposób, aby uzyskać zwolnienie od kosztów sądowych rodzi ten skutek, że faktycznie działalność stowarzyszenia staje się finansowana ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. Konstytucja RP przewiduje prawo obywateli do zrzeszania się m.in. w stowarzyszenia, nie gwarantuje jednak wszystkim stowarzyszeniom prawa do finansowania ich działalności przez Państwo.

W tej sytuacji Sąd doszedł do wniosku, że brak jest podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy, skoro Stowarzyszenie nie wykorzystało przewidzianych w prawie możliwości na zgromadzenie środków finansowych, choćby w postaci pobierania składek członkowskich.

Odnosząc się do podnoszonej w sprzeciwie okoliczności, że w szeregu innych spraw Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zwalniał Stowarzyszenie od kosztów sądowych wyjaśnić należy, że fakt zwalniania Stowarzyszenia z kosztów sądowych w innych sprawach nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy niniejszej, bowiem - jak skarżący sam zauważa - Sąd nie jest związany orzeczeniami z zakresu prawa pomocy wydanymi w innych sprawach nawet z wniosku tego samego podmiotu. Nota bene, sytuacja majątkowa Stowarzyszenia i możliwość zwolnienia go od kosztów sądowych była już wielokrotnie, negatywnie dla strony, oceniana, zarówno przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, jak i Naczelny Sąd Administracyjny, np. w postanowieniach NSA: z dnia 15 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OZ 318/08 i z dnia 6 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 582/08. Przyczyny odmowy uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w tych sprawach były podobne, jak przedstawione powyżej, tj. niewykorzystanie przez Stowarzyszenie możliwości zgromadzenia środków finansowych na ponoszenie kosztów postępowania sądowego.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 254 § 1 p.p.s.a., należało orzec jak w postanowieniu.