Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 355/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2009-09-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6133 Informacja o środowisku
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Radzicka Sędziowie WSA Maciej Dybowski(spr.) WSA Ewa Kręcichwost – Durchowska Protokolant referent Joanna Andrzejak po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 23 września 2009 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia Ekologicznego [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowego uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz Stowarzyszenia Ekologicznego [...] kwotę 200 (dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/G. Radzicka /-/M. Dybowski


UZASADNIENIE

Dnia [...] grudnia 2005 r. B. P. wniósł o wydanie warunków określających zakres opracowania raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla inwestycji polegającej na budowie 4 kurników o łącznej docelowej obsadzie 960 tysięcy kur rocznie (k. 7 akt administracyjnych). Postanowieniem z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] Wójt [...] (dalej Wójt) ustalił zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Wskazując co powinien zawierać raport Wójt zaznaczył, że projektowana budowa budynków inwentarskich – kurników o obsadzie powyżej 240 DJP (współczynnika przeliczeniowego sztuk zwierząt na duże jednostki przeliczeniowe inwentarza) należy do przedsięwzięć wymienionych w § 2 ust. 1 pkt 43 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 09 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. 257/04/2573 ze zm.- dalej rozporządzenie z 2004 r.; k. 15-17 akt administracyjnych).

Decyzją z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej Kolegium), po rozpoznaniu odwołania Stowarzyszenia Ekologicznego [...] (dalej Stowarzyszenie) od decyzji Wójta [...] z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] określającej środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia inwestycyjnego polegającego na budowie 4 kurników o obsadzie ok. 760 DJP, ośmiu silosów paszowych, dwu zbiorników bezodpływowych, rozbudowy instalacji elektrycznej, wodociągowej i grzewczej oraz obiektów towarzyszących – uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera opis przebiegu postępowania, natomiast do istoty sprawy odniesiono się tylko w jednym zdaniu kończącym uzasadnienie decyzji. Organ I instancji stwierdził tylko, że inwestycja nie będzie oddziaływać na grunty sąsiednie. Zatem zaskarżona decyzja nie zawiera uzasadnienia spełniającego wymagania określone przez art. 56 ust. 7-8 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t. j. Dz. U. 129/06/902 ze zm., obecnie tj. Dz. U. 25/08/150 ze zm. - dalej Prawo ochrony środowiska bądź poś). Nadto w decyzji organu I instancji zabrakło ustosunkowania się do wyników oceny inwestycji zawartej w raporcie i do postanowień uzgadniających. Organ I instancji nie dokonał również analizy opisanej w art. 47 poś (k. 115-120 akt administracyjnych).

Ponownie rozpoznając sprawę Wójt [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] (dalej decyzja z dnia [...] sierpnia 2008 r.), na podstawie art. 46a ust. 1 i 7 pkt 4 w zw. z art. 46 ust. 1 pkt 1, art. 48 ust. 1 i 2 pkt 1, art. 53, art. 56 Prawa ochrony środowiska, art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. 98/00/1071 ze zm., dalej kpa), wyraził zgodę na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie 4 kurników o obsadzie ok. 760 DJP, ośmiu silosów paszowych, dwu zbiorników bezodpływowych, rozbudowy instalacji elektrycznej, wodociągowej i grzewczej oraz obiektów towarzyszących i określił środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia.

Wójt wskazał, że dla terenu lokalizacji przedsięwzięcia Gmina nie ma opracowanego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W decyzji określono zasady postępowania z odpadami związanymi z chowem zwierząt - w tym z pomiotem kurzym, zasady prowadzenia gospodarki wodno-ściekowej. Zastrzeżono w decyzji, że hałas związany z działalnością inwestycji nie będzie przekraczał obowiązujących normatywów akustycznych, zarówno w porze dziennej jak i nocnej, a stężenie substancji tworzonych przez kurnik, obory oraz źródła energetyczne spełniają warunki określone przepisami ochrony środowiska. Oceniono, że owa inwestycja nie będzie oddziaływać negatywnie na dobra materialne, dobra kultury i kopaliny czy zabytki ze wskazaniem, gdzie należy zgłosić ewentualne znalezisko archeologiczne. Wykluczono oddziaływanie transgraniczne projektowanej inwestycji. Zastrzeżono obowiązek powiadomienia Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska o oddaniu inwestycji do użytkowania, na 30 dni przed terminem. Wskazano, że po rozbudowie inwestycji Inwestor winien wystąpić o zmianę posiadanego pozwolenia zintegrowanego a nadto uwzględnić w planie nawożenia dawki nawozu powstającego po rozbudowie gospodarstwa. Nakazano przygotowanie, na emitorach kurników, stanowisk pomiarowych do monitorowania emisji do powietrza. Wskazano, że planowana inwestycja musi spełniać wymagania Najlepszej Dostępnej Techniki zgodnie z Dokumentem Referencyjnym o Najlepszych Dostępnych Technikach dla intensywnego chowu drobiu i świń, przy czym zastosowanie w/w technik nie może spowodować przekroczenia granicznych wielkości emisyjnych. Jako załączniki do decyzji wskazano postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...], uzgadniające pozytywnie wniosek w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, pod warunkiem realizacji zadania zgodnie z założeniami przyjętymi w przedstawionych wyżej opracowaniach oraz postanowienie Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] uzgadniające, przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, warunki realizacji przedsięwzięcia (k. 145-148 akt administracyjnych).

Od decyzji z dnia [...] sierpnia 2008 r. odwołanie złożyło Stowarzyszenia [...]. Zaskarżonej decyzji zarzucono dokonanie wadliwej oceny prawnej stanu faktycznego, pominięcie dowodów: ekspertyzy środowiskowej opracowanej przez [...], ukazującej rzeczywiste oddziaływanie planowanej inwestycji na środowisko oraz opracowania dr [...]. Zarzucono pominięcie w decyzji wyników przeprowadzonego postępowania z udziałem społeczeństwa, pominięcie w uzasadnieniu decyzji informacji o sposobie wykorzystania uwag i wniosków zgłoszonych w związku z udziałem społeczeństwa i informacji dotyczących konieczności sporządzenia analizy porealizacyjnej, o której mowa w art. 56 ust. 4 pkt 2 poś oraz rozmijanie się z prawdą przez Wójta przy ocenie materiału dowodowego. Odwołanie zostało podpisane przez Prezesa Stowarzyszenia, mgr I. S. i jeszcze jedną osobę – o nieczytelnym podpisie (k. 179- 183 akt SKO).

Decyzją z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] (dalej decyzja z dnia [...] marca 2009 r.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję z dnia 22 sierpnia 2008 r. W uzasadnieniu wskazano, że zgoda organu I instancji na realizację inwestycji została oparta na wynikach postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, o którym mowa w art. 46 ust. 3, art. 47, art. 48 ust. 1 i art. 55 poś. Wyrażenie zgody na realizację przedsięwzięcia szkodliwego zostało oparte na konstrukcji uznania administracyjnego. Argumentacja zastosowana przez Wójta stanowi logiczny ciąg argumentów znajdujących oparcie w obowiązującym prawie. Organ I instancji miał wystarczające przesłanki by wyrazić zgodę na lokalizację czterech kurników. W trakcie postępowania dokonano uzgodnień, które potwierdzają dopuszczalność realizacji planowanej inwestycji, jednocześnie wprowadzając dodatkowe obowiązki dla inwestora. Warunki realizacji przedsięwzięcia zostały wyznaczone prawidłowo. Wniosek zawarty w ekspertyzie środowiskowej sprowadza się do stwierdzenia, że budowa kurników jest możliwa, ale z dala od terenów zamieszkanych. Analizowana inwestycja znajduje się poza zwartą zabudową wsi. Osady wiejskie są ze swej istoty miejscem produkcji roślinnej, zwierzęcej, sadowniczej, ogrodniczej i rybnej. Nie można oczekiwać, że produkcja zwierzęca będzie prowadzona na pustkowiu, choćby z uwagi na brak drogi, energii elektrycznej i innych mediów (k. 149-153 akt administracyjnych).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Stowarzyszenie wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji. Stowarzyszenie poszerzyło i pogłębiło argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Zarzucono, że Kolegium odniosło się do ekspertyzy środowiskowej w sposób jawnie lekceważący. Uznanie administracyjne nie oznacza, że podejmowane rozstrzygnięcie może być samowolne lub arbitralne. Brak w uzasadnieniu decyzji organu I instancji sposobu wykorzystania uwag i wniosków zgłoszonych w związku z udziałem społeczeństwa oraz informacji dotyczących konieczności sporządzenia analizy porealizacyjnej, dyskwalifikuje samą decyzję organu I instancji jak i decyzję organu II instancji. Wbrew poglądom Kolegium, teren inwestycji nie znajduje się poza zwartą zabudową wsi. Nie można tolerować lokalizacji przemysłowej hodowli zwierząt o charakterze intensywnym w pobliżu miejsc siedzib ludzkich. Przedmiotem sporu nie jest uciążliwa dla otoczenia inwestycja, ale jej lokalizacja. Skargę podpisało siedmioro członków zarządu Stowarzyszenia (k. 3-9 akt IV SA/Po 355/09).

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji (k. 11-13 akt IV SA/Po 355/09).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zaskarżona decyzja nie może się ostać, aczkolwiek z powodów innych w wymienione w skardze.

1. W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 153/02/1269, zm. 169/05/1417) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz. U. 153/02/1270 ze zm.- dalej ppsa).

2. Stowarzyszenie [...] jest organizacją ekologiczną w rozumieniu art. 3 p. 10 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. 199/08/1227 ze zm.- dalej uiś). Celem Stowarzyszenia jest w szczególności: [...] (§ 7 ust. 1 pkt 2 i 9 Statutu), zatem statutowym celem Stowarzyszenia jest ochrona środowiska - mogło ono uczestniczyć w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa na prawach strony i wywieść skargę do sądu administracyjnego (art. 44 ust. 1 i 3 uiś). Stowarzyszenie to jest osobą prawną działającą na podstawie ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (j.t. Dz. U. 79/01/855 ze zm.- dalej Prawo o stowarzyszeniach). Ustawodawca w Prawie o stowarzyszeniach (w przeciwieństwie np. do ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych- Dz.U. 94/00/1037 ze zm.- regulującej sposoby reprezentacji spółek), nie uregulował sposobu reprezentowania stowarzyszeń. Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 5 i 6 Prawa o stowarzyszeniach, statut stowarzyszenia określa w szczególności: [...] 5) władze stowarzyszenia, [...] ich kompetencje, 6) sposób reprezentowania stowarzyszenia oraz zaciągania zobowiązań majątkowych, a także warunki ważności jego uchwał [...]. Z treści art. 10 ust. 1 p. 6 Prawa o stowarzyszeniach wynika, że kwestię sposobu reprezentowania stowarzyszenia określa jedynie jego statut. W ustawie tej brak przepisów normujących to zagadnienie. W myśl art. 67 § 1 kpc osoba prawna dokonuje czynności procesowych przez organy uprawnione do działania w jej imieniu. Zgodnie z art. 38 kc, sposób działania takiej osoby przez swe organy określa ustawa i oparty na niej statut (postanowienie Sądu Najwyższego z 08 lutego 2008 r. I CZ 143/07, LEX 457855).

3. Jeśli zarząd stowarzyszenia jest wieloosobowy, to jedynie statut stowarzyszenia może regulować sposób wykonywania reprezentacji. Dla określenia rodzaju reprezentacji rzeczywiście zasadnicze znaczenie ma wykładnia statutu (art. 65 kc). Przy ustalaniu jego znaczenia należy mieć także na uwadze wpis w Krajowym Rejestrze Sądowym (postanowienie Sądu Najwyższego z 30.1.2002 r. – III CZ 135/01; wyrok Sądu Najwyższego z 11 czerwca 2008 r. - V CSK 6/08, LEX 453127). Jeśli statut nie wskazuje konkretnego sposobu reprezentacji stowarzyszenia w innych sprawach niż majątkowe, powstaje domniemanie, że do składania oświadczeń woli wymagane jest działanie wszystkich członków zarządu (uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19.12.2006 r. – IV SA/Wa 1955/06).

4. Dokonując wykładni Statutu Stowarzyszenia, uchwalonego dnia 24 lutego 2007 r. i ujawnionego w KRS (rubryka 4 pkt 3), Zarząd kieruje całokształtem działalności Stowarzyszenia, reprezentuje Stowarzyszenie na zewnątrz [...] (§ 20 ust. 1 Statutu). Zarząd składa się z 7 członków, w tym: prezesa, wiceprezesa, sekretarza, skarbnika oraz 3 członków. (§ 20 ust. 2 Statutu). Jedynie dla ważności oświadczeń woli, pism i dokumentów w przedmiocie praw i obowiązków majątkowych oraz do zaciągania zobowiązań majątkowych Stowarzyszenia wymagane są podpisy dwóch członków zarządu Stowarzyszenia w tym prezesa (§ 32 Statutu, znajdujący się w rozdziale pt MAJĄTEK I FUNDUSZE; k. 66, 68-84 akt IV SA/Po 355/09). Statut stowarzyszenia jest swoistego rodzaju czynnością prawną, nie mającą charakteru powszechnie obowiązującego prawa (Z. Radwański w: "Prawo cywilne- część ogólna" t. 2 CH Beck 2008 s. 229 nb 14). Statuty prywatnych osób prawnych (w tym spółek akcyjnych, spółdzielni, fundacji, stowarzyszeń), mają charakter czynności prawnych, podlegających obiektywnej metodzie wykładni oświadczeń woli. Wymaga tego wzgląd na interesy osób trzecich. Przedmiotem wykładni jest tekst statutu odpowiednio zarejestrowanego i z tego względu powszechnie dostępnego. Mają tu zastosowanie ogólne reguły odnoszące się do wykładni dokumentów, wśród nich postulat, by opierać się nie tyle na dosłownym brzmieniu (regułach językowych), ale mieć również na względzie cel i zasady współżycia społecznego (art. 65 kc). Chodzi tu o cel autonomicznie ustalony w tekście statutu lub rekonstruowany przy uwzględnieniu ogólnych postanowień ustawy dotyczący określonego typu osób prawnych lub tam wyrażonych wartości (Z. Radwański- op. cit. s. 92 nb 148-150, s. 229 nb 14).

Obiektywna metoda wykładni oświadczeń woli, zorientowana jest na ochronę zaufania i ochronę pewności obrotu. Miernikiem wykładni winno być jedynie znaczenie obiektywne słów lub określonych zachowań, znaczenie ustalone zwyczajem społecznym, aczkolwiek uwzględniające zindywidualizowany układ sytuacyjny stron. Dla ustalenia właściwego sensu oświadczenia woli należy zapytać, jak rozumiałby go rozsądny i prawy człowiek (wzorzec normatywny) znajdujący się w sytuacji danej strony (Z. Radwański- op. cit. s. 52 nb 36; s. 59-61 nb 47- 50, s. 66 nb 63). Stosując obiektywną metodę wykładni oświadczeń woli do Statutu z dnia [...] lutego 2007 r. należy wskazać, że Stowarzyszenie w § 32 Statutu dopuściło wyjątek od zasady składania oświadczeń woli przez siedmioosobowy zarząd wyłącznie w przedmiocie praw i obowiązków majątkowych oraz do zaciągania zobowiązań majątkowych - jedynie w tej materii oświadczenia woli, pisma i dokumenty mogą być w sposób ważny podpisane przez dwóch członków zarządu- w tym prezesa. A contrario- we wszystkich innych kwestiach – w tym w szczególności w postępowaniach administracyjnych, sądowoadministracyjnych i sądowych, oświadczenia woli (w tym zawarte w pismach procesowych) mogą być składane jedynie przez siedmioosobowy zarząd, reprezentujący Stowarzyszenie na zewnątrz (§ 20 ust. 1 i 2 Statutu). Postanowienie ustępu 6 § 20 nie precyzuje, co Stowarzyszenie rozumie pod pojęciem wykonywania czynności wynikających z osobowości prawnej Stowarzyszenia. Statut nie zawiera definicji tego pojęcia, a zatem wykładni obiektywnej tego pojęcia należy poszukiwać na tle polskiej kultury prawnej, bowiem tak rozumiałby go rozsądny i prawy człowiek. Istota osoby prawnej polega na tym, że jest ona jednostką organizacyjną, która z mocy przepisu ustawy została wyposażona w zdolność prawną i w związku z tym może być podmiotem stosunków cywilnoprawnych. W szczególności składa się nań zdolność prawna i zdolność do czynności prawnych, odpowiedzialność za zobowiązania, ochrona dóbr osobistych osoby prawnej (art. 33 kc; S. Dmowski w: "Komentarz do kc. Część ogólna" LexisNexis 2009 s. 141-142 uw. 1-4; s. 146 uw. 12, s. 165- 166). Nie ulega wątpliwości, że przy obiektywnej metodzie wykładni Statutu, postanowienie ustępu 6 § 20 jest semantycznie puste, bowiem prezes Stowarzyszenia nie może wykonywać samodzielnie czynności wynikających z osobowości prawnej Stowarzyszenia, mieszczącej się w materii uregulowanej w § 32 Statutu (składanie oświadczeń woli w przedmiocie praw i obowiązków majątkowych oraz zaciąganie zobowiązań należy do źrenicy praw i obowiązków związanych z osobowością prawną osób prawnych), ani w sferze uregulowanej § 20 ust. 1 i 2 Statutu. Nie sposób ustalić zakresu, w którym prezes Stowarzyszenia mógłby udzielić pełnomocnictwa innemu członkowi Zarządu lub przewodniczącemu Koła Terenowego, w sprawach wynikających z osobowości Stowarzyszenia, a nie regulowanych w § 20 ust. 1 i 2 (zasada) bądź § 32 Statutu (wyjątek od tej zasady). Osobowość prawna przysługuje Stowarzyszeniu (art. 17 ust. 1 Prawa o stowarzyszeniach), bowiem Statut, choć przewiduje powołanie jednostek terenowych, zwanych Kołami Terenowymi, nie przewiduje uzyskania osobowości prawnej przez Koła Terenowe (art. 17 ust. 1a Prawa o stowarzyszeniach; §§ 4, 29; k. 74, 83 akt IV SA/Po 355/09).

5. Nie ulega wątpliwości, że w postępowaniu administracyjnym bądź sądowoadministracyjnym, którego przedmiotem nie są prawa i obowiązki majątkowe (jak to miało miejsce w niniejszym postępowaniu), wszystkie oświadczenia woli (w tym zawarte w pismach procesowych składanych w postępowaniach administracyjnych bądź sądowoadministracyjnych – jako składanych na zewnątrz), winny być składane przez siedmioosobowy zarząd (§ 20 ust. 1 i 2 Statutu), bądź osobę, która jest tak podjętą uchwałą zarządu upoważniona jako pełnomocnik.

6. Z akt administracyjnych wynika, że od decyzji z dnia [...] sierpnia 2008 r. Stowarzyszenie wniosło odwołanie pismem z dnia [...] września 2008 r. Zostało zatem uruchomione postępowanie odwoławcze, opisane w rozdziale 10 kpa (art. 127-140). Ta czynność procesowa strony, by wywołać skutek prawny, musi spełniać określone wymagania co do formy, treści, terminu i trybu jej dokonania. Elementy obligatoryjne podania (w tym odwołania - art. 63 § 1 kpa), określone zostały w art. 63 § 2 i 3 kpa. Do elementów tych należy podpis strony wnoszącej podanie. Waga podpisu wynika z treści art. 128 w zw. z art. 63 § 3 kpa, gdyż regulacja ta wyłącza przypadki, w których możliwy byłby brak podpisu pod podaniem (odwołaniem). Podpisanie podania ma umożliwić organowi kontrolę, czy pochodzi ono od wskazanej w nim strony - świadczy o tym, że strona złożyła określonej treści oświadczenie woli o charakterze procesowym. Dlatego podpis należy traktować jako element konstytutywny podania.

Utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest pogląd, że uznanie za odwołanie pisma nie podpisanego przez osobę (stronę) wnoszącą odwołanie powoduje, że organ II instancji bez podstawy prawnej wystąpił w charakterze organu odwoławczego. W tej sytuacji decyzja organu II instancji jest dotknięta wadą nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 kpa; J. Borkowski w: "Kpa. Komentarz" CH BECK 2008 s. 757 nb 31; wyroki NSA z: 17.9.1990- III SA 647/90- PiŻ 36/91/15; 21.12.1987 r.- IV SA 907/87- Gospodarka, Administracja Państwowa 12/88/41, akceptowane przez J. Borkowskiego "Nieważność decyzji administracyjnej" ZCO 1997 s. 103; wyrok NSA z 18.5.1994- SA/Gd 2365/93- POP 3/97/62- Wspólnota 2/95/16, akceptowany przez: B. Adamiak w: "Kpa. Komentarz" CH BECK 2008 s. 595 nb 1; Zespół pod red. A. Wróbla "Kpa orzecznictwo, piśmiennictwo" Zakamycze 2002 s. 662 uw. 6).

7. Znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy odwołanie zostało podpisane w następujący sposób: u dołu pisma jest odciśnięta pieczątka: "Prezes mgr I, S." oraz dwa odręczne podpisy: podpis "IS[...]" oraz nieczytelny podpis osoby prawdopodobnie o imieniu D. – bez wskazania funkcji (k. 179 akt SKO). W nadesłanym na zarządzenie Sądu odpisie aktualnym z rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji i publicznych zakładów opieki zdrowotnej według stanu z dnia [...] lipca 2009 r. w rubryce 4 znajduje się informacja, że dnia [...] lutego 2007 r. uchwalono nowy tekst statutu. W nadesłanym na żądanie Sądu tekście obowiązującego statutu z dnia [...] lutego 2007 r. (dalej Statut) zapisano, że zarząd Stowarzyszenia [...] kieruje całokształtem działalności Stowarzyszenia, reprezentuje Stowarzyszenie na zewnątrz i ponosi odpowiedzialność przed walnym zebraniem członków/delegatów. Zarząd składa się z 7 członków. Z odpisu KRS wynika, że jako sposób reprezentacji podmiotu wskazano, że dla ważności oświadczeń woli, pism i dokumentów w przedmiocie praw i obowiązków majątkowych oraz do zaciągania zobowiązań majątkowych stowarzyszenia wymagane są podpisy dwóch członków zarządu w tym prezesa. Z tego samego odpisu KRS wynika, że chociaż w skład zarządu Stowarzyszenia faktycznie wchodzi 7 osób, w tym Prezes I. S., to jednak żadna spośród pozostałych trzech Pań zasiadających w tym organie nie ma, na pierwsze lub drugie imię, D. W odpisie z rejestru stowarzyszeń, aktualnego na dzień [...] kwietnia 2006 r. wynika, że wówczas prezesem Zarządu była I. S., a sekretarzem Zarządu była D. S. (KRS dział 2 1 podrubryka 1 p. 1 i 6; k. 46-47 akt administracyjnych). Brak dokumentów, wskazujących kiedy D. S. przestała być członkiem Zarządu Stowarzyszenia.

8. W tej sytuacji organ administracji publicznej winien był stwierdzić, że pismo z dnia 8 września 2008 r. zawiera braki, które uniemożliwiały nadanie sprawie dalszego biegu (art. 64 § 2 kpa). W aktach sprawy brak zarówno wezwania strony do usunięcia braku w odwołaniu przez jego prawidłowe podpisanie (np. poprzez doręczenie Zarządowi Stowarzyszenia kserokopii pisma z dnia 8 września 2008 r., z precyzyjnym pouczeniem i z żądaniem jego odesłania w terminie 7 dni na adres organu – po prawidłowym podpisaniu przez pozostałych 5 [jeśli osoba podpisana obok I. S. była wówczas członkiem Zarządu Stowarzyszenia - ze wskazaniem kim była ta osoba] bądź 6 członków Zarządu) jak i - w efekcie - prawidłowo podpisanego odwołania. Nieprawidłowo podpisane pismo z dnia [...] września 2008 r. zostało bezpodstawnie potraktowane jako odwołanie, bowiem nie spełniało warunków odwołania. Organ odwoławczy nie może działać z urzędu - staje się instancyjnie właściwym w wyniku prawidłowo złożonego odwołania i nie skorzystania przez organ I instancji z art. 132 § 1 kpa. Oznacza to, że decyzja z dnia [...] marca 2009 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ wydał ją organ II instancji mimo braku prawidłowo wniesionego odwołania strony. Zagadnienie braku prawidłowej reprezentacji Stowarzyszenia w postępowaniu administracyjnym było już znane Stowarzyszeniu i organom obu instancji na podstawie postanowienia Ministra Środowiska z dnia [...] października 2007 r. nr [...] (k. 104-105 akt administracyjnych).

9. Skoro w niniejszej sprawie nie było prawidłowo wniesionego odwołania od decyzji organu I instancji, to uznanie za odwołanie pisma nie podpisanego prawidłowo przez wszystkich członków Zarządu Stowarzyszenia powoduje, że Kolegium bez podstawy prawnej wystąpiło w charakterze organu odwoławczego i utrzymało w mocy decyzję, która nie została skutecznie zaskarżona. W tej sytuacji decyzja organu odwoławczego jest dotknięta wadą nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 kpa).

10. Brak podpisu skutkować musi podjęciem przez organ działań zmierzających do uzupełnienia braków formalnych, w celu umożliwienia nadania biegu sprawie. Po ewentualnym uzupełnieniu braku odwołania- w trybie i terminie przewidzianym w kpa - i po ponownym zastosowaniu przez organ I instancji trybu opisanego w art. 132 § 1 kpa, możliwym będzie merytoryczne zbadanie odwołania przez organ II instancji. Zatem uprawomocnienie się niniejszego wyroku skutkować będzie tym, że organ odwoławczy wezwie Stowarzyszenie do prawidłowego podpisania pisma, po czym będzie procedował w zależności od działań Stowarzyszenia.

11. Na marginesie Sąd wskazuje, że w sprawie, w której Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji, nie mógł odnieść się do zagadnień merytorycznych, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (odpowiednio- wyrok NSA z 10.2.1998 r.- I SA 1342/97, akceptowany przez J. P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" W. Pr. 2006 s. 312 uw. 12). Prowadząc postępowanie organy nie muszą podejmować czynności procesowych (np. zawiadamiać o czynnościach procesowych bądź doręczać odpisów decyzji) wobec Stowarzyszenia (reprezentowanego przez Zarząd) bądź danego Koła Terenowego jednocześnie. Jeśli ze Statutu nie wynika, który z tych podmiotów reprezentuje Stowarzyszenie w danym postępowaniu, należy wezwać Zarząd do wskazania, któremu z tych podmiotów doręczać odpisy decyzji i podejmować czynności procesowe. Rzeczą wewnętrzną Stowarzyszenia będzie wówczas przekazywanie między tymi podmiotami informacji i dokumentów, które mogą interesować każdy z tych podmiotów.

Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 2, art. 200 i art. 205 § 1 ppsa (k. 41 akt IV SA/Po 355/09) orzeczono jak w sentencji.

/-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ G. Radzicka /-/ M. Dybowski

jf