Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 3826/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2005-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść Sędziowie: WSA Jolanta Górska NSA Krzysztof Ziółkowski (spr.) Protokolant: Barbara Kroczak po rozpoznaniu w dnu 10 lutego 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi C. F. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 25 października 2005 r., nr [...] w przedmiocie uprawnień kombatanckich uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 16 listopada 2000 r., nr [...].


UZASADNIENIE

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 16 listopada 2000 r. Nr [...], na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.), zwanej dalej ustawą o kombatantach, pozbawił C. F. uprawnień kombatanckich przyznanych przez Zarząd Związku Bojowników o Wolność i Demokrację decyzją z dnia 27 października 1976 r. z tytułu walki o utrwalanie władzy ludowej w okresie od 20 czerwca 1945 r. do 31 grudnia 1947 r. Organ za niewiarygodne uznał złożone przez stronę oraz powołanych przez nią świadków pisemne oświadczenia, z których treści wynikało, że podczas pełnienia służby w Milicji Obywatelskiej C. F. został podporządkowany formacjom wojskowym (oddelegowany do jednostki wojskowej KBW) i uczestniczył w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii na terenie B. Okoliczności tej - zdaniem organu - nie potwierdzają ani akta osobowe strony, znajdujące się w archiwum Komendy Policji w B., ani też akta założone przez ZBoWiD, które zawierają sporządzone własnoręcznie przez stronę oświadczenia (deklaracja członkowska), a w których brak jest wzmianek na ten temat. Ponadto, z dokonanych przez Kierownika Urzędu na podstawie informacji sporządzonej przez Centralne Archiwum Wojskowe (spisu oddziałów KBW) ustaleń wynika, że w roku 1946 formacja ta zwalczała podziemie zbrojne AK, Narodowych Sił Zbrojnych oraz bandy rabunkowe, nie zaś oddziały UPA. Kierownik Urzędu odmówił także wiarygodności oświadczeniu C. F. w świetle, którego brał on udział w ruchu oporu z uwagi na brak dokumentów w tym zakresie. W tym stanie sprawy organ uznał, że C. F. uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej. W takiej zaś sytuacji - stosownie do art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach - orzec należało o pozbawieniu strony przewidzianych tą ustawą przywilejów.

C. F. wniósł o ponowne rozpatrzenie jego sprawy. Podniósł, że funkcjonariusze Milicji Obywatelskiej pozostawieni zostali do dyspozycji Komendy MO w R., następnie delegowani do jednostek KBW w szeregach, których uczestniczyli w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii na terenie byłego województwa r. On sam skierowany został do jednostki KBW, która podlegała brygadzie. Okoliczność ta winna być odnotowana w jego aktach osobowych przez pracowników K MO w B., K MO w R. oraz w aktach Wojska Polskiego dotyczących Akcji "Wisła". Podał także nazwiska świadków - pracownika kadr K MO w B. i ówczesnego jej komendanta. Zarzucił bezpodstawne - jego zdaniem - kwestionowanie wiarygodności przedstawionych świadków (złożonych przez nich pisemnych oświadczeń).

Decyzją z dnia 25 października 2001 r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję własną. W uzasadnieniu wskazał, że C. F. uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej podczas służby w Milicji Obywatelskiej. W myśl przepisów art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach przewidziane tą ustawą przywileje tracą osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej.

Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł C. F. Zarzucił Kierownikowi Urzędu, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy w żaden sposób nie doniósł się do podniesionej przez skarżącego argumentacji oraz wniosków dowodowych. Ponownie wskazał, iż stosowne dokumenty potwierdzające jego uczestnictwo w walkach z UPA winny znajdować się w archiwach byłych Komend MO w B. i R., a także w archiwum Wojska Polskiego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W związku z wydanym na rozprawie w dniu 10 listopada 2004 r. zarządzeniem sędziego Kierownik Urzędu nadesłał kopię wykazu oddziałów KBW, które w latach 1945-1954 uczestniczyły w walkach ze zbrojnym podziemiem. Jednocześnie organ poinformował, że od czerwca 2002 r. wszystkie akta jednostek KBW przechowywane są w Instytucie Pamięci Narodowej w W. Z uzyskanych przez Kierownika Urzędu z IPN informacji wynika, że K. w 1946 r. był siedzibą [...] Okręgu Wojskowego i [...] Brygady Wojsk Bezpieczeństwa Wewnętrznego (poprzednika KBW) w strukturach, której działał batalion operacyjny. Przy czym szczegółowych informacji w tym zakresie udzielić może jedynie IPN.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie zwrócić uwagę trzeba, że w wyroku z dnia 27 kwietnia 2000 r. sygn. akt II SA/Gd 6/99 Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku, uchylając decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 2 grudnia 1998 r. w przedmiocie pozbawienia skarżącego uprawnień kombatanckich wskazał, że na konieczność dokonania przez organ wszechstronnej oceny przedstawionych przez stronę dowodów i wyjaśnienia, czy formacja MO, w której służył skarżący nie została wcielona do struktur militarnych oraz na jakich zasadach skarżący brał udział w walkach z Ukraińską Powstańczą Armią. Przedstawione przez skarżącego dowody winny zostać przez organ ocenione zgodnie z dyspozycja art. 77 k.p.a.

Z przedłożonych akt administracyjnych nie wynika natomiast, aby organ ponownie rozpoznając sprawę uwzględnił wszystkie zawarte w powołanym wyroku wytyczne (zalecenia).

Kierownik Urzędu nie wyjaśnił, czy skarżący, pełniąc służbę w MO faktycznie był oddelegowany do służby w formacji wojskowej - brygadzie KBW i czy podana przez niego jednostka brała udział w zwalczaniu oddziałów UPA na terenie byłego województwa r. [...] we wskazanym okresie. Zważyć przy tym należy, że Kierownik Urzędu był w posiadaniu informacji, z której wynika, że K. w 1946 r. był siedzibą Okręgu Wojskowego i Brygady Wojsk Bezpieczeństwa Wewnętrznego (poprzednika KBW) w strukturach, której działał batalion operacyjny, co potwierdza nadesłane do Sądu pismo z dnia 22 listopada 2004 r. Pomimo tego zaniechał dokonania ustaleń, czy jest to formacja, w której skarżący służył (strona posługuje się pojęciem "brygady"), jakie prowadziła działania, na jakim obszarze i w jakim okresie. Miał również możliwość dokonania szczegółowych ustaleń w tym zakresie w Instytucie Pamięci Narodowej w W.

Powyższe okoliczności nie zostały wyjaśnione także przy pomocy wskazywanych przez skarżącego środków dowodowych, tj. dowodu z dokumentów, które mogłyby się znajdować w archiwum byłej K MO w R, Wojska Polskiego dotyczących Akcji "Wisła", a także przesłuchania świadków, których personalia skarżący podał we wniosku o ponowne rozpatrzenia sprawy. W tym miejscu podnieść należy, że w sytuacji gdy okoliczności powołane w pisemnych oświadczeniach złożonych przez skarżącego oraz powołanych przez niego świadków organ uznał za nie znajdujące potwierdzenia w zgromadzonej przez siebie dokumentacji (w tym aktach ZBoWiD), czy nawet z nią sprzeczne, zobowiązany był - celem wyeliminowania wszystkich wątpliwości - do przesłuchania tych osób. Na marginesie jedynie Sąd zauważa, że w sporządzonym własnoręcznie przez skarżącego życiorysie, który znajduje się w aktach administracyjnych, jest wzmianka o jego uczestnictwie w walkach z reakcyjnym podziemiem na terenie m.in. byłego województwa r.

W tym stanie dokonane przez organ administracji ustalenia Sąd uznał za dowolne, nieodpowiadające określonym w k.p.a. regułom postępowania dowodowego. Przeprowadzone bowiem przez organ postępowanie narusza w sposób istotny przepisy postępowania dowodowego, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Wskazać również należy Kierownikowi Urzędu, że w postępowaniu administracyjnym organ II instancji zobowiązany jest do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy, a treść uzasadnienia wydanej w tym postępowaniu decyzji winna wyjaśniać stronie wszystkie motywy, którymi kierował się organ przy jej załatwieniu. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 3 k.p.a). Uzasadnienie zaskarżonej decyzji, zawierające jedynie stwierdzenie, że skarżącemu uprawnienia kombatanckie przyznane zostały z tytułu utrwalania władzy ludowej oraz zacytowanie przepisów prawa, w żadnej mierze nie spełnia tych wymogów.

Rozpatrując sprawę ponownie organ winien dokonać weryfikacji twierdzeń skarżącego

w oparciu o dostępną wiedzę historyczną, stosowne dokumenty, zeznania świadków. Dokonane przez organ ustalenia, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a., winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.

Sąd podkreśla, że organ administracji jest związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu, którymi - przy ponownym rozpatrzeniu sprawy - zobowiązany jest się kierować (art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 135 i art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o uchyleniu decyzji obydwu instancji.