Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 1095/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: podstawie art. 193 ust. 1 pkt 1, ust.  1a, ust. 2, ust. 6 oraz art 194 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 697
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Asesor WSA Jan Szuma Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi D. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2018 r. Nr [...] w przedmiocie opłaty za pobyt w rodzinie zastępczej; uchyla zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w zakresie punktu 2 oraz decyzję Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w zakresie punktu 2


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] października 2018 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...], którą organ ten:

I. odmówił odstąpienia od konieczności ponoszenia opłaty przez D. M. (zwanego dalej: skarżący) za pobyt małoletniej N. M. w pieczy zastępczej,

II. ustalił odstąpienie od konieczności ponoszenia opłaty przez J. B. za pobyt małoletniej N. M. w pieczy zastępczej.

Decyzja zapadła w następującym stanie faktyczny i prawnym.

Małoletnia N. M. - córka skarżącego i J. B. została umieszczona w rodzinie zastępczej u małżonków A. i R. T. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w P. Wydział IX Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] maja 2006 r. (sygn. akt: [...]). Dziecko przebywało w pieczy zastępczej od dnia [...] maja 2006 r. J. B. postanowieniem Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] stycznia 2006 r. (sygn. akt: [...]) została pozbawiona władzy rodzicielskiej, a skarżący w postępowaniu w sprawie [...] dnia [...] października 2005 r. wyraził zgodę na przysposobienie córki przez małżonków T.. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2006 r. (sygn. akt: [...]) skarżącemu została ograniczona władza rodzicielska. Organ I instancji ustalił w toku postępowania, iż matka dziecka przebywa za granicą ([...]) i nie utrzymuje z N. M. żadnego kontaktu, natomiast skrzący płaci alimenty na córkę w wysokości [...] zł.

Decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. Starosta umorzył postępowanie w sprawie ustalenia odpłatności J. B. za pobyt dziecka N. M. w niezawodowej rodzinie zastępczej oraz ustalił obowiązek ponoszenia opłaty przez skarżącego za pobyt małoletniej N. M. w niezawodowej rodzinie zastępczej w okresie od dnia [...] stycznia 2012 r. do [...] czerwca 2017 r. w wysokości [...] zł oraz od lipca 2017 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, płatne do ostatniego dnia każdego miesiąca.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. uchyliło decyzję z dnia [...] lipca 2017 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji m. in. celem uzupełnienia materiału dowodowego oraz przeprowadzenia odrębnych postępowań w zakresie: odstąpienia od konieczności uiszczania opłaty za pobyt małoletniej N. M. w rodzinie zastępczej, a w zależności od rozstrzygnięcia o ustaleniu obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt małoletniego w instytucjonalnej pieczy zastępczej.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r., będąca przedmiotem kontroli Sadu w niniejszej sprawie, Starosta odmówił odstąpienia od konieczności ponoszenia opłaty przez skarżącego za pobyt małoletniej N. M. w pieczy zastępczej oraz odstąpił od konieczności ponoszenia opłaty przez J. B. za pobyt małoletniej w pieczy zastępczej.

Rozstrzygnięcie swoje organ wydał na podstawie art. 193 ust. 1 pkt 1, ust. 1a, ust. 2, ust. 6 oraz art 194 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U z 2017 r. poz. 697 ze zm., zwanej dalej: ustawa o pieczy zastępczej), w związku z § 1 pkt 1 b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 1058), § 7 uchwały Rady Powiatu P. z dnia 14 marca 2012 r. nr [...] ([...], zwanej dalej: Uchwała), w trybie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 j.t., zwanej dalej: Kpa) oraz na podstawie upoważnienia Starosty [...] z dnia 29 czerwca 2016 r. nr [...] do wydawania decyzji administracyjnych. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ opisał podstawy prawne wydanej decyzji, podnosząc, że za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice co do zasady ponoszą solidarnie miesięczną opłatę w wysokości średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w rodzinie zastępczej. Opłatę, ponoszą także rodzice pozbawieni władzy rodzicielskiej lub którym władza rodzicielska została zawieszona albo ograniczona. Opłaty rodzice ponoszą od dnia umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej. Wskazano również, że od opłaty, o której mowa wyżej, naliczane są odsetki ustawowe za opóźnienie od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym decyzja ustalająca opłatę stała się ostateczna. Należności z tytułu nieponoszenia opłaty podlegają egzekucji w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Podniesiono, że w przypadku powstania zaległości z tytułu nieponoszenia opłaty, o której mowa w ust. 1, za okres dłuższy niż 12 miesięcy, starosta przekazuje do biura informacji gospodarczej informację gospodarczą o powstaniu tej zaległości.

Kolejno organ wskazał, że dziecko zostało faktycznie umieszczone u rodziny zastępczej w dniu [...] maja 2006 r. Zgodnie z obowiązującymi przepisami Starosta przyznał rodzinie zastępczej świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania małoletniego dziecka w kwocie;

[...] zł - za okres od dnia [...] czerwca 2006 r. do dnia [...] września 2006 r.

[...] zł - za okres od dnia [...] października 2006 r. do dnia [...] października 2010 r.

[...] zł - za okres od dnia [...] listopada 2010 r. do dnia [...] listopada 2010 r.

[...] zł - za okres od dnia [...] listopada 2010 r. do dnia [...] listopada 2010 r.

[...] zł - za okres od dnia [...] grudnia 2010 r. do dnia [...] grudnia 2011 r.

[...] zł - za okres od dnia [...] stycznia 2012 r. do dnia [...] września 2014 r.

[...] zł - od dnia [...] września 2014 r. do dnia faktycznego opuszczenia przez dziecko rodziny zastępczej zgodnie z decyzją z dnia [...] września 2014 r.

W okresie od stycznia 2009 r. do lipca 2012 r. organ wydał na podstawie ustawy o pomocy społecznej trzy decyzje dotyczące odstąpienia od ustalenia odpłatności tj.:

1. decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. z urzędu odstąpiono od ustalenia odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej Jolancie B. na okres od dnia [...] stycznia 2009 r. do dnia [...] grudnia 2009 r.,

2. decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. na wniosek całkowicie zwolniono z ustalenia odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej Jolancie B. począwszy od [...] czerwca 2010 r.,

3. decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. uchylono w całości decyzję z dnia [...] czerwca 2010 r. w związku ze zmianą obowiązujących przepisów.

W odniesieniu do skarżącego nie wydano żadnej ostatecznej decyzji dotyczącej ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej.

W konsekwencji organ uznał, że zgodnie z art. 193 ust. 1 pkt 1, ust 2 i 6 ustawy o pieczy zastępczej, co do zasady J. B. i skarżący zobowiązani są solidarnie do płacenia opłaty w wysokości świadczeń przyznanych wyżej wymienionymi decyzjami.

Wskazano również, że zgodnie z art. 194 ust. 3 ustawy o pieczy zastępczej Starosta może odstąpić od ustalenia opłaty, uwzględniając postanowienia Uchwały - § 7 ust 1, według którego Starosta może odstąpić od ustalenia odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, jeżeli dochód osoby zobowiązanej samotnie gospodarującej albo dochód na osobę w rodzinie osoby zobowiązanej, nie przekracza 300% kryterium dochodowego. Ponadto podniesiono, że zgodnie z ust. 2 i 3 Starosta może odstąpić od ustalenia opłaty za pobyt w pieczy zastępczej, mimo niespełnienia warunku wskazanego w ust 1. Uchwały, jeżeli okoliczności wskazują, że ponoszenie tej opłaty przez osobę zobowiązaną, wiązać się będzie z niemożnością zaspakajania podstawowych potrzeb bytowych tej osoby lub jej rodziny. Za okoliczności przemawiające za odstąpieniem od opłaty za pobyt w pieczy zastępczej, o których mowa w ust. 2 Uchwały uważa się przy tym 1. stwierdzenie długotrwałej choroby; 2. niepełnosprawność; 3. ponoszenie opłaty za pobyt innych dzieci w pieczy zastępczej, innych członków rodziny w jednostkach pomocy społecznej, innych instytucjach zapewniających całodobową opiekę, leczenie i rehabilitację; 4. wielodzietność (wychowywanie co najmniej 3 dzieci); 5. samotne wychowywanie dziecka; 6. straty materialne powstałe w wyniku zdarzenia losowego. Podkreślono, że wskazane wyżej wyliczenie przypadków ma charakter katalogu zamkniętego.

Organ I instancji wskazał, że zgodnie z wytycznymi Samorządowego Kolegium Odwoławczego, rozważył możliwość odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Wskazując na regulację art. 194 ust. 3 ustawy o pieczy zastępczej wywodził, że zastosowanie ulgi ma charakter uznaniowy, co oznacza, że decyzję w tym przedmiocie, organ podejmuje po przeanalizowaniu wszystkich okoliczności danej sprawy. Nawet spełnienie przesłanek umożliwiających odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej wyszczególnionych w Uchwale nie obliguje organu do odstąpienia od ustalenia ww. opłaty i nie daje stronie roszczenia o udzielenie takiej ulgi. Organ podkreślił, że zasadą jest ponoszenie przez rodziców biologicznych opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, a ulga ma charakter wyjątku od tej zasady i winna być stosowana w sytuacjach szczególnych.

W związku z powyższym organ wskazał, iż pismami z dnia [...] grudnia 2017 r., [...] stycznia 2018 r. i [...] lutego 2018 r. zwrócił się z prośbą do skarżącego oraz do J. B. o dokonanie aktualizacji sytuacji rodzinnej, zdrowotnej i dochodowej. W wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego ustalono, że J. B. od ośmiu lat mieszka wraz z 11 letnią córką we Włoszech. Nie pracuje, utrzymuje się z pomocy społecznej, otrzymuje kartę na zakup żywności co dwa miesiące w wysokości [...] euro (w przeliczeniu po średnim kursie NBP z dnia [...] kwietnia 2018 r., tj. z dnia wydania decyzji, wynosi [...] zł). Miesięcznie dysponuje zatem kwotą w wysokości [...] zł na osobę w rodzinie. Organowi nie są znane żadne informacje o ewentualnych innych dochodach czy majątku J. B. pozwalających jej na partycypowanie w kosztach pobytu dziecka w pieczy zastępczej. Ustalono zatem, że łączny dochód J. B. we wspólnym gospodarstwie domowym nie przekracza kwoty [...]zł stanowiącej 300% kryterium dochodowego, albowiem kryterium dochodowe na osobę w rodzinie, które wynosi [...] zł. W konsekwencji organ orzekł, jak w pkt II sentencji.

Z kolei skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną - R. M.. Z przedłożonego zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia za pracę R. M. wynika, że w miesiącu styczniu 2018 r. otrzymała wynagrodzenie w wysokości [...] zł, natomiast z zaświadczenia skarżącego wynika, że w miesiącu styczniu 2018 r. otrzymał wynagrodzenie w wysokości [...] zł. Dochód w dwuosobowym gospodarstwie domowym wynosi [...] zł na osobę w rodzinie. Skarżący płaci dobrowolne alimenty na dziecko N. M. w wysokości [...] zł miesięcznie. Według wcześniejszych oświadczeń wydatki miesięczne, jakie ponosi skarżący wynoszą [...] zł. Skarżący oświadczył także, iż dobrowolnie pomaga finansowo swojej siostrze K. B. i miesięcznie przekazuje jej kwotę w wysokości [...] zł.

Ponadto organ wskazał, że skarżący w dniu [...] lutego 2018 r. przesłał do pismo wraz z fakturą potwierdzającą zakup leków żony w związku z jej chorobami na łączną kwotę [...]zł oraz fakturę za usługę medyczną - konsultację psychiatryczną w miesiącu lutym 2018 r. na kwotę [...]zł. Skarżący nie wyjaśnił, w jaki sposób choroba żony wpływa na zaspokajanie potrzeb bytowych rodziny.

Kolejno organ argumentował, że w decyzji z dnia [...] listopada 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, zwróciło uwagę na konieczność zbadania, z jakiego tytułu ponosi płatność skarżący na rzecz siostry i czy ta odpłatność ma charakter alimentacyjny. W tej mierze organ wyjaśnił, iż w piśmie z dnia [...] stycznia 2018 r. skarżący oświadczył, iż z uwagi na bardzo trudną sytuację życiową siostry, zobowiązał się wspomagać ją finansowo. W powyższym kontekście organ zwrócił uwagę na art. 128 Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego i w podkreślił, że poza swoim oświadczeniem skarżący nie przedstawił, żadnych dokumentów potwierdzających charakter świadczenia przekazywanego siostrze. Organ wskazał również, że dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma znaczenia, czy wypłacane przez skarżącego siostrze pieniądze mają charakter świadczenia alimentacyjnego, czy nie, albowiem zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017 r., poz. 1769) za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów pomniejszoną o miesięczne obciążenia podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz ubezpieczenia społeczne oraz kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Mając to na uwadze dochód skarżącego ulega pomniejszeniu o kwotę [...]zł dobrowolnych alimentów i wynosi [...] zł, co daje miesięcznie [...] zł na osobę w rodzinie. Uwzględniając środki w kwocie [...]zł, miesięcznie przekazywane przez skarżącego siostrze, uznając je nawet za alimenty, dochód w rodzinie skarżącego wynosi [...] zł, a więc [...] zł na osobę w rodzinie. Bez względu więc na charakter świadczenia przekazywanego siostrze, z zebranych dokumentów wynika, że dochód na osobę w dwuosobowej rodzinie skarżącego przekracza 300% kryterium dochodowego wynoszącego [...] zł (na osobę w rodzinie [...] zł).

Organ wskazał, również, iż wbrew sugestiom skarżącego, nie zauważył podstaw do kwestionowania treści oświadczeń dotyczących J. B. i przeprowadzania dalszego postępowania co do wysokości jej dochodów.

Końcowo organ podniósł, że co do zasady ulgi ustalone w art. 194 ust. 3 ustawy o pieczy zastępczej winny być udzielne na wniosek strony i to strona winna wykazać zaistnienie okoliczności uzasadniających ich udzielenie. Tymczasem strona nie wykazała aby zachodziła którakolwiek z okoliczności wskazanych w § 7 Uchwały, co uzasadniałoby odstąpienie od ustawowej zasady ponoszenia przez rodzica opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył skarżący zarzucając jej naruszenie art. 7, 8, 9 i 77 § 1 Kodeksu Postępowania Administracyjnego (zwanego dalej: Kpa) wskazując na konieczność zebrania materiału dowodowego i ustalenia sytuacji materialnej i majątkowej J. B. oraz wydanie decyzji odmawiającej Jolancie B. odstąpienia od ustalenia od konieczności ponoszenia odpłatności za pobyt N. M. w rodzinie zastępczej. Skarżący zwrócił uwagę, że SKO - decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. - nakazał organowi I instancji za pośrednictwem Ambasady bądź Konsulatu [...] we Włoszech - ustalenie sytuacji rodzinnej i materialnej J. B., czego organ ten nie uczynił i swoje czynności ograniczył jedynie do uzyskania oświadczenia od samej zobowiązanej. Zdaniem skarżącego organ uchylił się od obowiązku zebrania dowodów dokumentujących faktyczną sytuację finansową J. B., którymi niewątpliwie jest zaświadczenie od pracodawcy, z urzędu pracy, z urzędu skarbowego, jak również zaświadczenia z Urzędu Pomocy Społecznej we [...] o wysokości przyznanych świadczeń. Skarżący zarzucił, że nie wyjaśniono czy wskazana przez J. B. kwota otrzymywana z pomocy społecznej wypłacana jest łącznie na całą rodzinę, czy też tylko na dziecko oraz na jaki okres czasu została przyznana. Nie ustalono, czy otrzymuje ona także pieniądze na wyprawkę do szkoły i opiekę zdrowotną, czy pomoc finansową z przeznaczeniem na pokrycie rachunków na mieszkanie i prąd. Nie zbadano również faktycznie ponoszonych wydatków na życie przez J. B., w tym opłat za wynajem mieszkania.

Skarżący dodał, że J. B. porzuciła swoją córkę i od tego momentu w ogóle się nią nie interesowała i nie przekazała przysłowiowej "złotówki" na jej utrzymanie, a w konsekwencji Sąd odebrał jej władzę rodzicielską.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, opisaną na wstępie, decyzją z dnia 30 października 2018 r. utrzymało w mocy powyższą decyzję organu I instancji. Organ opisał stan faktyczny i prawny sprawy w sposób zbieżny z ustaleniami organu I instancji i w całości podzielił stanowisko organu I instancji, szczegółowo to uzasadniając z powołaniem podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcia.

Skargę na powyższą decyzję złożył skarżący zaskarżając ją w całości i zarzucając naruszenie przepisów prawa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 8, 9 Kpa w związku z art. 77 i 78 Kpa. Skarżący domagał się uchylenia w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, a także przeprowadzenie dowodów powołanych w skardze.

Skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w odwołaniu, a nadto dodał, że J. B. w dniu [...] marca 2018 r. złożyła oświadczenie, które zawiera braki formalne. W oświadczeniu o składzie rodziny brakuje bowiem wskazania przez obowiązaną faktycznych źródeł utrzymania, ani dowodów na ich potwierdzenie. Natomiast organ nie dołożył żadnych starań, aby zebrać materiał dowodowy w tym zakresie, w szczególności nie wezwał J. B. do przesłania stosownych zaświadczeń potwierdzających jej stan rodzinny i majątkowy. Zrzuty odwołania w tej mierze zostały, w ocenie skarżącego, zignorowane przez organ.

Skarżący zarzucił także, że z art. 194 ust 3 ustawy o pieczy zastępczej oraz § 7 Uchwały wyraźnie wynika, iż wszelkie ulgi winny być udzielane na wniosek strony postępowania i to właśnie ona winna wykazać zaistnienie okoliczności uzasadniających ich udzielenie, tymczasem J. B. takiego wniosku nie złożyła. Wniosek o odstąpienie od ustalenia odpłatności złożył skarżący – pismo z dnia [...] lipca 2016 r.

W ocenie skarżącego nie jest sprawiedliwym zebranie materiału dowodowego tylko w stosunku do skarżącego z pominięciem postępowania dowodowego w przedmiocie dochodów matki dziecka.

Skarżący zarzucił także organowi przewlekłe prowadzenie postępowania podnosząc, iż na dzień złożenia wniosku spełniał przesłanki do odstąpienia od ustalania odpłatności. Zdaniem skarżącego ponowne rozpatrzenie wniosku powinno zostać rozpatrzone na podstawie zebranych już dokumentów, obowiązujących na dzień złożenia wniosku.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Pismem procesowym z dnia 13 lutego 2019 r. skarżący uzupełnił skargę, podnosząc poza jej zakresem, że w treści decyzji organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2018 r. organ ten wymienił decyzję z dnia [...] lipca 2012 r. uchylającą decyzję z dnia [...] czerwca 2010 r. w przedmiocie zwolnienia z ustalenia odpłatności od J. B.. Organ nie wyjaśnił jednak, jakie poczynił dalsze czynności, a mianowicie, czy zostały wydane jakiekolwiek decyzje ustalające wysokość odpłatności od obowiązanej oraz jaki był ich rezultat bądź jaka była przyczyna odstąpienia od dalszego prowadzenia postępowania.

Kolejno skarżący zarzucił, że w piśmie z dnia z dnia [...] stycznia 2019 r. organ I instancji stwierdził, że od stycznia 2012 r. nieustannie poszukiwał adresu zamieszkania zarówno skarżącego, jak i J. B.. Odnosząc się do powyższego skarżący oświadczył, że od 20 lat jest zameldowany i nieustannie zamieszkuje pod jednym adresem w P. przy ul. [...] [...] Jeśli zaś chodzi o J. B., to z dokumentacji prowadzonego postępowania wynika, w ocenie skarżącego, że wszelkie wnioski o ustalenie miejsca pobytu obowiązanej zostały skierowane do urzędów dopiero w okresie od czerwca do sierpnia 2016 r.

Na rozprawie w dniu [...] kwietnia 2019 r. skarżący oświadczył, że "nie skarży orzeczenia o odmowie skierowanej do niego, lecz jedynie w części o odstąpieniu przez J. B.".

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 j.t. z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję, postanowienie lub inny akt administracyjny wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kwestionowanego aktu. Sąd orzekając w sprawie, nie kieruje się zasadami słuszności, czy też celowości i nie ocenia kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Przede wszystkim zaś Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, powołaną podstawą prawną, bądź poprawnością przytoczonej w skardze argumentacji (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 roku, poz. 1302 z późn. zm., zwanej dalej – Ppsa)).

Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności decyzji administracyjnej. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach.

Zgodnie z dyspozycją art. 145 § 1 pkt 1 i 2 Ppsa, sąd uchyla decyzję lub postanowienie, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia, jeżeli zachodzą przyczyny określone we właściwych przepisach. Tak więc stwierdzenie istnienia którejkolwiek z powyższych przesłanek skutkuje wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji lub postanowienia z obrotu prawnego. Akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z prawem, jeżeli jest zgodny z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego.

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż zaistniała konieczność jego uchylenia w części oraz uchylenia w części decyzji organu I instancji z uwagi na uchybienia procesowe, o których mowa poniżej.

Należy na wstępie wskazać, że organy obu instancji prawidłowo wskazały podstawy prawne wydanych rozstrzygnięć, wskazując na regulację art. 193 ust. 1 pkt 1, ust. 1a, ust. 2, ust. 6 oraz art 194 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Przepisy te zostały szczegółowo omówione i Sąd nie dopatrzył się w tym zakresie nieprawidłowości.

Powodem uchylenia decyzji organów w części są natomiast braki w zakresie ustalenia stanu faktycznego w sprawie.

Należy bowiem wskazać, że (art. 7 Kpa) organy administracji z urzędu lub na wniosek stron obowiązane są podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Mają przy tym (art. 8 Kpa) prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności, ale też - co istotne w kontekście niniejszej sprawy - równego traktowania. Zebrawszy w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 Kpa) materiał dowodowy w sprawie, obowiązane są szczegółowo rozpatrzyć cały materiał dowodowy, albowiem (art. 80 Kpa) dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona. Powyższe musi znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, (art. 107 § 3 Kpa). W szczególności uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Na tle powyższych rozważań wskazać należy, że w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2017 r. organ ten wyraźnie wskazał, że konieczne jest poczynienie ustaleń dotyczących sytuacji rodzinnej i materialnej biologicznej matki dziecka – J. B. – poprzez Ambasadę, czy Konsulat Polski we [...]. Nie można uznać za wystarczające działań organów w tej mierze. W szczególności budzi uzasadnione wątpliwości fakt, iż wobec wyraźnych wskazówek zawartych w uprzedniej decyzji kasacyjnej, kontrolujące nowe rozstrzygnięcie Kolegium, nie dostrzegło niewykonania swoich własnych wytycznych. Organy poprzestały na ocenie oświadczenia J. B., nie podejmując żadnych prób uzyskania informacji o jej sytuacji życiowej, majątkowej i rodzinnej. Tymczasem chociażby przyznanie tej osobie świadczeń z pomocy społecznej musiało wynikać z jakiegoś rodzaju decyzji, która powinna być częścią materiału dowodowego w sprawie. Ustawodawca w art. 193 ust. 1 i 1a ustawy z 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej unormował explicite, że to "rodzice" ponoszą opłatę, a nie "jeden z rodziców", a zatem ustawodawca zakłada obowiązek ponoszenia opłaty przez rodziców i to w wysokości odpowiadającej wysokości przyznanych świadczeń oraz dodatków, a obowiązek ten istnieje od momentu umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej.

Wątpliwości skarżącego w tym zakresie wydają się być uzasadnione, a podniesione zarzuty zasługują na uwzględnienie. Przy bardzo szczegółowej bowiem analizie sytuacji majątkowej skarżącego, organ praktycznie zaniechał przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie sytuacji majątkowej drugiego ze zobowiązanych do ponoszenia opłat rodziców. To naraża organ na zrzut nierównego traktowania stron postępowania.

Należy ze wszech miar należy jednocześnie podkreślić, odnosząc się do pozostałej argumentacji skarżącego, że rodzice nie mogą natomiast przenosić ciężaru utrzymania własnego dziecka na jednostkę samorządu terytorialnego, albowiem ustanowiony obowiązek ponoszenia kosztów utrzymania dziecka w pieczy zastępczej jest pochodną wynikającą z obowiązku alimentacyjnego rodziców względem dziecka.

Końcowo należy wskazać, że zgodnie z art. 194 ust. 3 przywołanej ustawy Starosta na wniosek lub z urzędu, uwzględniając uchwałę, o której mowa w ust. 2, może umorzyć w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1. A zatem nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skarżącego wskazujące na brak podstaw do orzekania przez organ w przedmiocie odstąpienia od ustalenia opłaty w stosunku do matki dziecka z uwagi na brak jej wniosku w tym przedmiocie. Organowi przysługiwała w tej mierze bowiem inicjatywa własna.

W konsekwencji przyjdzie stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie organy administracji dopuściły się naruszenia postanowień art. 7 i art. 77 oraz art. 80 Kpa, ponieważ podjęły rozstrzygnięcie bez wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności mogących mieć wpływ na wynik sprawy. O ile w części decyzji odnoszących do skarżącego organy stanęły na wysokości zadania, prowadząc postępowanie zgodnie ze stawianymi przez prawo standardami, o tyle w zakresie opisanym powyżej, a dotyczącym zbadania sytuacji majątkowej matki dziecka przebywającego w rodzinie zastępczej, uchybiły wymaganiom proceduralnym.

Ubocznie Sąd wskazuje, że zarzuty skarżącego dotykające przewlekłości postępowania nie podlegają rozpoznaniu w ramach postępowania kontrolnego dotyczącego wydanej decyzji. Skarżący zarzuty te może postawić skutecznie jedynie w ramach skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, gdzie właśnie przewlekłość będzie podlegała ocenie Sądu.

W opisanych okolicznościach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa, orzeczono jak w sentencji.