Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 901/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-02-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Rausz, Sędziowie NSA Andrzej Jurkiewicz (spr), Cezary Pryca, Protokolant Jacek Gaj, po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 3 lutego 2005 r., sygn. akt SA/Sz 1256/03 w sprawie ze skargi D. S. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie wydania w wyniku wznowienia postępowania nowej decyzji w sprawie statusu bezrobotnego 1) oddala skargę kasacyjną 2) przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokata M. K. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych powiększoną o kwotę należnego podatku od towarów i usług z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 3 lutego 2005 r. sygn. akt SA/Sz 1256/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę D. S. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wydania w wyniku wznowienia postępowania nowej decyzji w sprawie statusu bezrobotnej .

Wyrok ten wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy .

Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta [...], działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 kpa , po wznowieniu postępowania w sprawie uznania D. S. za osobę bezrobotną od dnia 24 maja 2002r. i odmowie przyznania prawa do zasiłku .

- uchylił decyzję własną z dnia 24 maja 2002r. Nr [...] w sprawie uznania D. S. z dniem 24 maja 2002r. za osobę bezrobotną i odmowie przyznania prawa do zasiłku ,

- na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tj. Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm.) odmówił uznania D. S. za osobę bezrobotną z dniem 24 maja 2002r.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał , że D. S. zgodnie z zaświadczeniem Nr WPiAG-6411/UN1/000021/97 z dnia 10 lutego 1997r. zarejestrowała działalność gospodarczą od dnia 8 sierpnia 1990 r., a zatem nie spełnia warunków definicji osoby bezrobotnej określonej w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f cytowanej ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu .

W odwołaniu od tej decyzji D. S. podniosła , iż jej oświadczenie złożone przed pracownikiem Powiatowego Urzędu Pracy w [...] jest zgodne z prawdą i treścią ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.) tj. skarżąca nie prowadzi działalności gospodarczej w rozumieniu tej ustawy , czyli nie prowadzi zarobkowej działalności w sposób zorganizowany i ciągły , a zapis znajdujący się w jej karcie rejestracyjnej osoby bezrobotnej potwierdza ten stan rzeczy. Jednocześnie skarżąca zwróciła uwagę na istniejące jej zdaniem rozbieżności pomiędzy definicją działalności gospodarczej określoną w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit "f ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu , a zapisem w karcie rejestracyjnej . Wobec powyższego nie zgodziła się z decyzją uchylającą uznanie jej za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku .

Wojewoda Zachodniopomorski decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję organu I instancji . W uzasadnieniu decyzji wskazano , iż strona uzyskała status osoby bezrobotnej , bez prawa do zasiłku od dnia 24 maja 2002 r . W dniu rejestracji złożyła oświadczenie , iż nie prowadzi działalności gospodarczej i nie ma jej zawieszonej . Strona utraciła statusu osoby bezrobotnej z dniem 12 czerwca 2002 r. D. S. w dniu 28 października 2002r. rejestrując się po raz kolejny złożyła oświadczenie , iż posiada wpis do ewidencji działalności gospodarczej , z którego nie korzystała .

Jak wynika z zaświadczenia uzyskanego przez organ I instancji , wystawionego przez Wydział Prywatyzacji i Aktywizacji Gospodarczej Urzędu Miejskiego w [...] o zmianie we wpisie do ewidencji działalności gospodarczej z dnia 10 lutego 1997r., działalność gospodarczą strona rozpoczęła w dniu 8 sierpnia 1990r . Pismem z dnia 31 grudnia 2002 r. D. S. poinformowała organ , iż nie zrezygnuje z wpisu do ewidencji działalności gospodarczej , ponieważ przydatny jej będzie w przypadku ponownego zatrudnienia . Strona nadesłała również zaświadczenie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych , z którego wynika , iż na dzień 20 grudnia 2002 r. nie zalega z opłatami składek i nie figuruje w ewidencji Oddziału ZUS w [...] oraz zaświadczenie z Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...], w którym wskazano , iż strona nie prowadziła działalności gospodarczej .

Wojewoda Zachodniopomorski dokonując analizy akt sprawy przyjął , jako bezsporny fakt , iż D. S. w dniu rejestracji potwierdziła własnoręcznym podpisem , iż poinformowano stronę o zapisie znajdującym się w karcie rejestracyjnej osoby bezrobotnej , który w punkcie 12 Działu II "Status bezrobotnego" stanowi "Status bezrobotnego ma osoba , która nie podjęła pozarolniczej działalności gospodarczej od dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji do dnia wyrejestrowania tej działalności". Następnie organ II instancji powołał się na treść art. 2 ust. 1 pkt 2 lit "f" ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu , który stanowi , między innymi , iż bezrobotnym jest osoba nie zatrudniona i nie wykonująca innej pracy zarobkowej , jeżeli nie podjęła pozarolniczej działalności od dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji do dnia wyrejestrowania tej działalności .

W ocenie Wojewody Zachodniopomorskiego , strona została prawidłowo poinformowana o znaczeniu zapisu "nie prowadzę działalności gospodarczej" oraz konieczności wyrejestrowana tej działalności przed rejestracją w urzędzie pracy i dlatego utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...]. Nadto na poparcie swego rozstrzygnięcia , powołał się na uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z dnia 16 grudnia 1996 r. OPS 5/96 oraz na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie O/Z w Szczecinie z dnia 19 czerwca 2002 r. sygn. akt SA/Sz 445/2001.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego D. S. zarzuciła błędną wykładnię art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. "f" ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu , poprzez "zatajenie właściwych treści" cytowanej ustawy . Ponadto podniosła , że podczas rejestracji w powiatowym urzędzie pracy zawsze udzielała zgodnych z prawdą informacji , że nie prowadzi działalności gospodarczej i nie ma jej zawieszonej . O fakcie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej sama poinformowała organ w dniu 28 października 2002r. , a wcześniej takich informacji nie wymagano .

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zauważył , iż z mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./ właściwy jest do rozpoznawania skargi wniesionej przed dniem 1 stycznia 2004 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie w sprawie , w której postępowanie nie zostało zakończone . W ramach dokonanej oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał , że brak jest podstaw do jej uchylenia .

Wyjaśniono , że zgodnie z art. 2 ust.1 pkt 2 lit "f ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm.) osobą bezrobotną jest osoba nie zatrudniona i nie wykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do pojęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującego w danym zawodzie lub służbie , nie ucząca się w szkole w systemie dziennym, zarejestrowana we właściwym dla miejsca zameldowania (stałego lub czasowego) powiatowym urzędzie pracy, jeżeli nie podjęła pozarolniczej działalności od dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji do dnia wyrejestrowania tej działalności albo nie podlega - na podstawie odrębnych przepisów - obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników , lub zaopatrzenia emerytalnego .

W rozpatrywanej sprawie w ocenie Sądu bezspornym jest fakt , że skarżąca w dacie rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] posiadała wpis do ewidencji działalności gospodarczej . Jak prawidłowo ustalono po wznowieniu postępowania administracyjnego , działalności tej skarżąca nie wyrejestrowała , tłumacząc to koniecznością posiadania wpisu dla celów ewentualnego , przyszłego zatrudnienia . Tym samym według Sądu zachodziły podstawy wynikające z art. 145 § 1 pkt 5 kpa do wznowienia postępowania w sprawie statusu osoby bezrobotnej , a zatem organ I instancji zasadnie uchylił swoje poprzednie decyzje z dnia 24 maja 2002 r. i orzekł o odmowie uznania skarżącej za osobę bezrobotną z dniem 24 maja 2002 r.

W dacie rejestracji skarżąca posiadała wpis do ewidencji działalności gospodarczej, a zatem nie mogła być uznana za osobę bezrobotną wobec treści art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. "f cytowanej ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu . Okoliczność ta nie była znana organowi w dacie wydania decyzji z dnia 24 maja 2002 r . Nie ma znaczenia w rozpoznawanej sprawie okoliczność , że skarżąca faktycznie działalności gospodarczej nie podjęła . Ta okoliczność we wznowionym postępowaniu miałaby znaczenie tylko wówczas , gdyby działalność tą wyrejestrowała . Skoro skarżąca nie wyrejestrowała działalności gospodarczej to za niezasadny należy uznać naruszenia przez organy obu instancji art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. "f cyt. ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu .

W przedmiotowej sprawie Sąd I instancji podobnie jak organ administracji podzielił stanowisko wyrażone w uchwale składu Siedmiu Sędziów NSA z dnia 16 grudnia 1996 r. OPS 5/96 (opublikowana ONSA 1997/2/47), z której wynika , że osoba, która uzyskała wpis do ewidencji działalności gospodarczej może być pozbawiona statusu bezrobotnego w wyniku wznowienia postępowania w sprawie statusu bezrobotnego z tego powodu , że jest wpisana do ewidencji działalności gospodarczej , chyba, że wykaże , iż nie podjęła pozarolniczej działalności od dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji do dnia wyrejestrowania tej działalności .

Z zarejestrowaniem działalności gospodarczej wiąże się domniemanie jej podjęcia z datą wskazaną w zgłoszeniu . Domniemanie to może być obalone w sytuacji wyrejestrowania działalności gospodarczej oraz wykazania przez stronę, że w okresie od zarejestrowania do wyrejestrowania działalności tej faktycznie nie prowadziła . Wbrew zarzutom podnoszonym w skardze, skarżąca została prawidłowo pouczona o treści przepisów ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu . Z doręczonej skarżącej "Informacji dla osób rejestrujących się w powiatowym urzędzie pracy" w pkt 12 Rozdział II status bezrobotnego, zawarty jest zapis, że status bezrobotnego ma osoba, która nie podjęła pozarolniczej działalności gospodarczej od dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji do dnia wyrejestrowania tej działalności. Fakt niewłaściwego zinterpretowania przez skarżącą tego zapisu nie może stanowić podstawy do uznania, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła D. S. zaskarżając go w całości . Wyrokowi temu zarzucono naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. "f" ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U z 2001 r., Nr 6, poz. 56 ze zm.), polegającą na przyjęciu , że posiadanie w dacie rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy wpisu do ewidencji działalności gospodarczej mimo braku faktycznego podjęcia i prowadzenia działalności gospodarczej w czasie ubiegania się o rejestrację w Powiatowym Urzędzie Pracy - stanowi przesłankę negatywną nadania statusu bezrobotnego .

Wskazując na powyższe , wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania . W motywach skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżącej podtrzymał stanowisko skarżącej przedstawione w odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] oraz skardze do Sądu administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje :

W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. ) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach : 1) naruszenia prawa materialnego przez błędna wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie ; 2)naruszenie przepisów postępowania , jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy . Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej , bowiem według art. 183 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej , biorąc jedynie pod uwagę nieważność postępowania . Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze . Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa , którym zdaniem skarżącego – uchybił Sąd , uzasadnienia ich naruszenia a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wskazania dodatkowo , że wytknięte naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy . Kasacja nie odpowiadająca tym wymogom pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności . Ze względu na to ,że skarga kasacyjna jest bardzo sformalizowanym środkiem prawnym jest obwarowana przymusem adwokacko – radcowskim ( art. 175 § 1 –3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ). Opiera się on na założeniu , że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze odpowiedni poziom merytoryczny i formalny .

Zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia prawa materialnego uczyniony w tej sprawie uznać trzeba za chybiony .

Oceniając zaskarżoną decyzję na podstawie stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji , Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie przyjął trafną definicję osoby bezrobotnej i brak było podstaw do odmiennej interpretacji przepisu będącego podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie .

Przyjęte przez Sąd I instancji ustalenia , wynikające z akt sprawy nie są co do faktów kwestionowane przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną . Poza sporem pozostaje , bowiem fakt , iż skarżąca po 1990 r. nie podjął działalności zgłoszonej do ewidencji oraz fakt , że skarżąca działalności tej z ewidencji nie wyrejestrował bowiem w toku postępowania twierdziła , iż nie rezygnuje z wpisu do ewidencji działalności gospodarczej ponieważ może być jej potrzebna do przyszłej pracy.

Skarga kasacyjna wniesiona w przedmiotowej sprawie przez pełnomocnika skarżącej oparta została o zarzut wskazany w art. 174 pkt. 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tj. naruszenia przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisu art.2 ust. 1 pkt. 2 lit. f ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. Nr 6 z 2001 r. , poz.56 ze zm. ) który stanowi , że jeżeli mowa o bezrobotnym to oznacza to osobę , niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej , zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującego w danym zawodzie lub służbie jeżeli w szczególności nie podjęła pozarolniczej działalności od dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji do dnia wyrejstrowania tej działalności albo nie podlega – na podstawie odrębnych przepisów – obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników , lub zaopatrzenia emerytalnego .

Wskazany w skardze kasacyjnej przepis art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu statuując pojęcie bezrobotnego - oprócz spełnienia innych wymagań określonych przez ustawę – nakazuje także by nie podejmować pozarolniczej działalności od dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji do dnia wyrejestrowania tej działalności .

Nie ulega wątpliwości , iż istotą definicji bezrobotnego zawartą w art. 2 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r., jest założenie , iż chodzi tu o osobę , która poszukuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z zamiarem i gotowością jej podjęcia . Oznacza to , że już w samej istocie "bycia bezrobotnym" tkwi to , iż osoba , która ma uzyskać prawny status bezrobotnego, nie ma pracy , nie prowadzi innej działalności zarobkowej , a tym bardziej nie jest podmiotem gospodarczym .

Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony przez skład 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w uchwale z dnia 16 grudnia 1996 r. ( OPS 5/96 opublikowanej ONSA 1997/2/47 stwierdzający , iż osoba , która uzyskała wpis do ewidencji działalności gospodarczej , może być pozbawiona statusu bezrobotnego w wyniku wznowienia postępowania w sprawie o przyznanie zasiłku dla bezrobotnego z tego powodu , że jest wpisana do ewidencji działalności gospodarczej , chyba że wykaże , iż nie podjęła pozarolniczej działalności gospodarczej od dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji do dnia wyrejestrowania tej działalności .

Zważywszy na stan prawny stanowiący podstawę orzekania w niniejszej sprawie stwierdzić należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie trafnie przyjął, iż skarżący nie spełnia wymogów zawartych w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu . Przepis ten wskazuje , iż osoba, która uzyskała wpis do ewidencji działalności gospodarczej , musi wykazać nie tylko to , że nie podjęła działalności gospodarczej , ale także to , że działalności tej nie podjęła do dnia jej wyrejestrowania , co oznacza , iż wykazanie tych okoliczności jest związane z wykreśleniem wpisu z ewidencji . Tożsame stanowisko wyrażone zostało przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 września 2005 r. sygn. akt I OSK 153/05 (niepublikowanym ) .

Dlatego też wskutek braku wyrejestowania działalności gospodarczej przez skarżącą nie można było przyznać stronie statusu bezrobotnej w dniu 24 maja 2002 r.

Tym samym zarzut skargi kasacyjnej należy uznać za całkowicie nieusprawiedliwiony .

Z przytoczonych wyżej względów skargę kasacyjną należało oddalić na mocy art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm.).

Koszty nieopłaconej pomocy prawnej przyznano na podstawie art. 250 powołanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym w związku z § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. Nr 163 , poz. 1348 ze zm.) .