Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 4133/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 185 § 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Zgierski Sędziowie: Sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych Wojewody [...] i J.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 lipca 2018 r. sygn. akt II SA/Kr 522/18 w sprawie ze skargi J.K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2018 r., znak [...] w przedmiocie odmowy waloryzacji odszkodowania 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 11 lipca 2018 r., II SA/Kr 522/18, po rozpoznaniu skargi J.K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2018 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy waloryzacji odszkodowania: stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz rozstrzygnął o zwrocie kosztów postępowania.

Do wydania wyroku doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Orzeczeniem z dnia [...] października 1972 r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej m. [...], działając na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1961 r. nr 18, poz. 94 ze zm.), dalej w uzasadnieniu przywoływanej jako "ustawa wywłaszczeniowa", orzekło o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwu na cele budownictwa mieszkaniowego nieruchomości położonych w [...] w gm. kat. [...], obręb [...] (mały), w tym działki nr [...] o powierzchni 0,4563ha, objętej księgą wieczystą KW [...], stanowiącej współwłasność F.S. w 2/20 częściach, P.S. w 9/20 częściach i MM.S. w 9/20 częściach. Powyższe rozstrzygnięcie stało się ostateczne. Orzeczeniem z dnia [...] listopada 1973 r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej m. [...] orzekło o przyznaniu na rzecz ww. współwłaścicieli działki nr [...] odszkodowania w wysokości [...] zł stosownie do posiadanych udziałów w prawie własności ww. nieruchomości, w tym na rzecz F.S. kwotę [...] zł. Ww. kwota odszkodowania miała zostać wypłacona z Miejskiego Funduszu Mieszkaniowego, zgodnie z przepisami ustawy wywłaszczeniowej. W przypadku natomiast odmowy przyjęcia odszkodowania kwota miała zostać złożona do depozytu sądowego. Pismem z dnia [...] listopada 1973 r. J.M. będący dzierżawcą wywłaszczonej nieruchomości wniósł odwołanie od ww. decyzji z dnia [...] listopada 1973 r. wskazując, iż odszkodowanie za składniki rolne znajdujące się na wywłaszczonej działce winno zostać przyznane jemu. Urząd Dzielnicowy [...] w decyzji z dnia [...] kwietnia 1974 r. nr [...] orzekł o przyznaniu kwoty [...] zł na rzecz J.M. za składniki rolne znajdujące się na nieruchomości objętej księgą wieczystą KW [...] wywłaszczonej ww. orzeczeniem z dnia [...] października 1972 r. Na podstawie adnotacji urzędowej z dnia [...] maja 1974 r. ustalono, iż orzeczenie z dnia [...] listopada 1973 r. nr [...] stało się ostateczne. W chwili wywłaszczenia, prawo własności działki nr [...] ujawnione było na rzecz P.S., syna P. i M. w 9/20 częściach, M.S., córki P. i M. w 9/20 częściach oraz F.S., syna P. M. w 2/20 częściach. Prawa do spadku po zmarłym F.S., na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w [...] z dnia [...] czerwca 2001 r., [...] nabył w całości na podstawie testamentu wraz z gospodarstwem rolnym wnuk – J.K.

J.K. wniósł o ustalenie i wypłatę odszkodowania, a gdy okazało się, że ustalenie już nastąpiło – o wypłatę zwaloryzowanego odszkodowania przysługującego F.S. na mocy orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. [...] z dnia [...] listopada 1973 r. nr [...] z tytułu wywłaszczenia nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] obręb [...] (mały) [...]. Wnioskodawca wskazał, że jako spadkobierca F.S. jest uprawniony do żądania wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania i że odszkodowanie to nie zostało dotąd wypłacone. Prezydent Miasta [...], decyzją z dnia [...] maja 2017 r. znak [...], działając na podstawie art. 132 ust. 3 w związku z art. 112 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2016 r. poz. 2147 ze zm.), dalej w uzasadnieniu przywoływanej jako "u.g.n.", orzekł o odmowie wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania ustalonego w orzeczeniu Prezydium Rady Narodowej m. [...] z dnia [...] listopada 1973 r. nr [...] na rzecz F.S. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że w przedmiotowej sprawie przeprowadzono wszechstronne postępowanie wyjaśniające celem pozyskania dowodów na okoliczność wypłaty na rzecz F.S. odszkodowania w kwocie [...] zł ustalonego w ww. orzeczeniu. Organ podniósł, że nie odnaleziono dokumentu o charakterze pierwotnym, który byłby bezpośrednim źródłem informacji na okoliczność wypłaty ww. odszkodowania (potwierdzenia przelewu), jednakże odnaleziono dokumentację mającą charakter dowodu pośredniego wskazującego na wypłatę odszkodowania przyznanego F.S., tj. dokumenty potwierdzające udział F.S. w postępowaniu zmierzającym do ustalenia odszkodowania, jego oświadczenia oraz dokumenty dotyczące czynności podejmowanych celem realizacji orzeczeń o odszkodowaniu. W konkluzji organ stwierdził, że odszkodowanie przyznane w związku z wywłaszczeniem działki nr [...] zostało wypłacone na rzecz F.S., a tym samym brak jest możliwości realizacji roszczenia zgłoszonego przez J.K. o wypłatę zwaloryzowanego odszkodowania z tytułu wywłaszczenia ww. nieruchomości. Decyzją z dnia [...] lutego 2018 r., na skutek wniesionego przez J.K. odwołania, Wojewoda [...] uchylił zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] maja 2017 r. i orzekł o odmowie waloryzacji na jego rzecz odszkodowania ustalonego w ww. orzeczeniu Prezydium Rady Narodowej m. [...] z dnia [...] listopada 1973 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że dowody pośrednie, tj. w szczególności pismo Miejskiego Zarządu Gospodarki Terenami z dnia [...] maja 1974 r. skierowane do Stanowiska Pracy d/s Ekonomiczno-Finansowych zlecające zapłatę odszkodowania na rzecz współwłaścicieli nieruchomości oraz pismo Miejskiego Zarządu Gospodarki Terenami z dnia [...] czerwca 1974 r., w którym wskazano J.M., że spełnienia jego roszczeń musi się już domagać od poprzedniego współwłaściciela nieruchomości, tj. P.S., potwierdzają że wypłacono odszkodowanie. Ponadto, jak wynika z karty A skoroszytu, w którym znajdowały się akta sprawy znak: [...] dotyczącej nabycia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości pod os. Widok II etap S.F., na ww. skoroszycie przybito pieczęć "O.Z." - ostatecznie załatwione z datą "9 maj 7". W tej samej dacie naniesiono również pieczęć Działu Finansowo-Księgowego na piśmie Miejskiego Zarządu Gospodarki Terenami w [...] z dnia [...] maja 1974 r. W ocenie Wojewody decyzja organu I instancji była oparta na prawidłowych ustaleniach faktycznych, jednakże należało ją uchylić i orzec reformatoryjnie na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. z uwagi na wadliwość jej sentencji. Organ I instancji nie wskazał bowiem osoby, której odmawia wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania za udział w wywłaszczonej nieruchomości, a także nie uwzględnił waloryzacji na dzień zapłaty odszkodowania.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję wniósł J.K. zarzucając naruszenie:

- art. 77 § 1 i art. 80 w związku z art. 6, art. 7 i art. 8 K.p.a. przez dokonanie błędnej a zarazem dowolnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów i wysnucie z nich nieuzasadnionych wniosków;

- art. 132 ust. 3 u.g.n. przez odmowę waloryzacji odszkodowania przyznanego na rzecz poprzednika prawnego wnioskodawcy za wywłaszczoną działkę nr [...], za którą odszkodowanie nie zostało wypłacone.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie odmowy waloryzacji ustalonego odszkodowania oraz o zwrot kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący sformułował argumentację na poparcie swojego stanowiska.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał powyższą skargę za zasadną. W motywach rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, że w sprawie niniejszej zachodzi przesłanka do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji opisana w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. W ocenie Sądu, brak jest podstawy prawnej do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o waloryzacji uprzednio ustalonego odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości. W szczególności podstawy takiej nie stanowi art. 132 ust. 3 u.g.n., bowiem przepis ten nie może stanowić podstawy do rozstrzygania w drodze decyzji administracyjnej sporów o istnienie wierzytelności odszkodowawczej bądź sporów dotyczących innych aspektów jej funkcjonowania w obrocie prawnym (np. przedawnienia, skutków ewentualnej cesji, potrącenia bądź innych czynności prawnych rozporządzających), a w niniejszym postępowaniu do takiej sytuacji doszło. Sąd I instancji podkreślił, że pomimo zaistniałej rozbieżności w orzecznictwie w zakresie podstawy do wydania decyzji administracyjnej na gruncie art. 132 ust. 3 u.g.n., przychyla się do poglądu zaprezentowanego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 czerwca 2018 r., I OSK 30/18, w którym stwierdzono, że "dochodzenie wypłaty ustalonego w drodze decyzji odszkodowania nie odbywa się na drodze postępowania administracyjnego". Sąd wyjaśnił następnie terminy - zewnętrznego aktu administracyjnego, szczegółowego upoważnienia, a także szeroko zdefiniował pojęcie stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.). Zdaniem Sądu I instancji, komponent jurysdykcji administracyjnej w instytucji odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości wyraża się w przyznaniu organowi administracji publicznej kompetencji do decyzyjnego ustalenia odszkodowania, którą obecnie statuuje art. 129 ust. 1 i ust. 5 u.g.n., dlatego też, nie można kwestionować istnienia "sprawy ustalenia odszkodowania" jako sprawy administracyjnej należącej do drogi jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego; nie można też kwestionować istnienia podstawy prawnej do wydania decyzji, która tego typu sprawę rozstrzyga bądź załatwia. Sąd wskazał, że decyzja ustalająca odszkodowanie nierozerwalnie wiąże się z procesem konkretyzacji prawa i proces ten kończy. Po jej wydaniu w obrocie prawnym pojawia się w pełni skonkretyzowana wierzytelność odszkodowawcza (roszczenie) i zarazem rozpoczyna się etap wykonywania prawa, w ramach którego, co do zasady powinna nastąpić już tylko czynność faktyczna – spełnienie świadczenia. Sąd podniósł, że wśród potencjalnych dróg dochodzenia faktycznej wypłaty decyzyjnie ustalonego odszkodowania nie ma drogi administracyjnego postępowania jurysdykcyjnego. Istotą natomiast żądania wnioskodawcy w niniejszym postępowaniu była przede wszystkim sama wypłata ustalonego odszkodowania; kwestia ewentualnej jego waloryzacji ma charakter wtórny i nie o nią tak naprawdę chodziło. Zdaniem Sądu istotnym argumentem przemawiającym przeciwko upatrywaniu w art. 132 ust. 3 u.g.n. kompetencji jurysdykcyjnej przysługującej organowi administracji publicznej jest to, że ustalona decyzją wierzytelność odszkodowawcza może ulegać modyfikacjom przedmiotowym i podmiotowym nie tylko w wyniku waloryzacji, ale także w wyniku innych czynności, które bezspornie mają charakter cywilnoprawny. Dlatego też, wierzytelność z tytułu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, po jej wykreowaniu "metodą administracyjną", staje się "zwykłą" wierzytelnością, elementem cywilnoprawnego stosunku obligacyjnego i funkcjonuje w obrocie prawnym na takich samych zasadach jak wierzytelności powstałe w inny sposób. Nie ma zatem żadnych celowościowych przesłanek, aby domniemywać, że ingerencja w tę wierzytelność ma przybrać postać decyzji administracyjnej. W niniejszym postępowaniu wszystkie czynności dowodowe, a także uzasadnienia decyzji obu instancji dotyczą praktycznie tylko jednej kwestii, czy odszkodowanie de facto zostało ongiś wypłacone, czy też nie, a tym samym czy są obecnie podstawy do jego wypłaty). Sąd podniósł także, że organ odwoławczy uzasadniając reformację orzeczenia wskazał, że "w sentencji zaskarżonej decyzji należało orzec o odmowie waloryzacji odszkodowania za wskazaną wywłaszczoną nieruchomość a nie jak to uczynił organ I instancji o odmowie wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania". Jednakże w ocenie Sądu, chodzi nie tyle o samo brzmienie sentencji rozstrzygnięcia, ile o jego istotę.

Skargi kasacyjne od powyższego wyroku wnieśli: Wojewoda [...] oraz J.K.

Skarga kasacyjna Wojewody [...] zaskarżonemu wyrokowi zarzuca naruszenie przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.) polegające na naruszeniu art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. przez stwierdzenie, że zaskarżona decyzja wydana została bez podstawy prawnej.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powyższe zarzuty szerzej umotywowano.

Mając powyższe na uwadze, organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Skarga kasacyjna J.K. zaskarża powyższy wyrok w części dotyczącej stwierdzenia nieważności (pkt I. wyroku) zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. naruszenie:

– art. 132 ust. 3 u.g.n. przez jego błędną wykładnię, prowadzącą do wniosku, że przepis ten nie stanowi podstawy prawnej do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o waloryzacji uprzednio ustalonego odszkodowania;

– naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. przez bezzasadne stwierdzenie nieważności decyzji organów I i II instancji, pomimo istnienia podstaw do ich uchylenia, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło do pozbawienia strony możliwości dochodzenia jej prawa na drodze prawem przewidzianej.

Mając powyższe na uwadze, J.K. wniósł o uchylenie zaskarżonej części wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powyższe zarzuty szerzej umotywowano.

Odpowiedź na skargę kasacyjną Wojewody [...] wniósł J.K.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargi kasacyjne okazały się zasadne.

Na wstępie należy zauważyć, iż sprawę niniejszą rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 1842 ze zm.), który pozwala przewodniczącemu zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.

Następnie wypada wskazać, iż postępowanie kasacyjne oparte jest na zasadzie związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej i podstawami zaskarżenia wskazanymi w tej skardze. Zakres sądowej kontroli instancyjnej jest zatem określony i ograniczony wskazanymi w skardze kasacyjnej przyczynami wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku sądu I instancji. Jedynie w przypadku, gdyby zachodziły przesłanki, powodujące nieważność postępowania sądowoadministracyjnego, określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny mógłby podjąć działania z urzędu, niezależnie od zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej. W niniejszej sprawie nie stwierdzono takich przesłanek.

Przechodząc zatem do oceny zarzutów kasacyjnych wypada wskazać, iż zagadnienie sporne na obecnym etapie postępowania ogranicza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy organ waloryzując odszkodowanie na podstawie przepisu art. 132 ust. 3 u.g.n. nadal rozstrzyga sprawę administracyjną? Powyższa kwestia w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest jednolicie postrzegana i aktualnie nie budzi kontrowersji. Powyższy przepis stanowi o prawie jednostki do waloryzacji odszkodowania na dzień jego zapłaty. Jakkolwiek nie określa on in extenso formy prawnej, w jakiej należy dokonać waloryzacji, to jednak brak określenia formy decyzji do rozstrzygania spraw związanych z waloryzacją odszkodowania nie oznacza jeszcze, że taki tryb decyzyjny jest wyłączony. Dla oceny tej kwestii istotne jest to, że źródłem żądania waloryzacji odszkodowania jest akt administracyjny ustalający wysokość odszkodowania. Żądanie waloryzacji ustalonego w drodze decyzji odszkodowania nie powstaje zatem na tle stosunku cywilnoprawnego, lecz administracyjnego, a zatem spór co do wysokości zwaloryzowanego odszkodowania nie może zostać zakwalifikowany odmiennie niż sam spór o wysokość ustalonego odszkodowania (vide: wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2012 r., I OSK 2013/11; wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2009 r., I OSK 122/08; wyrok NSA z dnia 30 listopada 2012 r., I OSK 1297/11; wyrok NSA z dnia 15 maja 2018 r., I OSK 2650/17, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Waloryzacja to dokonanie ustaleń w zakresie opóźnienia w zapłacie ustalonego odszkodowania, a następnie autorytatywne określenie wysokości odszkodowania. W przypadku gdy przepis prawa przyjmuje jednostronne, autorytatywne konkretyzowanie normy prawnej, formą tej autorytatywnej konkretyzacji jest forma decyzji administracyjnej. Taki kierunek wykładni art. 132 ust. 3 u.g.n. wynika z art. 2 Konstytucji RP, który stanowi, iż Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. W demokratycznym państwie prawnym autorytatywna konkretyzacja normy prawnej musi zostać dokonana w formie prawnej, która gwarantuje jednostce prawo do obrony na drodze prawa. Skoro ustalenie odszkodowania następuje w formie decyzji administracyjnej, to również waloryzacja, która jest uaktualnieniem przyjętej wysokości odszkodowania wymaga zachowania formy decyzji administracyjnej. Przy czym decyzyjnego sposobu rozstrzygnięcia kwestii waloryzacji odszkodowania nie wyklucza także zakres podmiotów zobowiązanych do jej przeprowadzenia na gruncie art. 132 ust. 3 u.g.n. (vide: wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2009 r., I OSK 122/08, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Ponadto należy dostrzec, iż z mocy art. 132 ust. 3 u.g.n. strona uzyskała roszczenie odrębne od roszczenia o ustalenie odszkodowania. Skoro nie gruncie u.g.n. nie budzi wątpliwości konieczność ustalenia odszkodowania w drodze decyzji, to również skonkretyzowanie ustalonej już w decyzji wysokości odszkodowania, w następstwie jego waloryzacji, także powinno nastąpić w formie decyzji administracyjnej właściwego organu (vide: uchwała SN z dnia 7 kwietnia 1993 r., III AZP 3/93, OSNC 1993/10/174). Rozstrzyganie w przedmiocie zwaloryzowania odszkodowania stanowi zatem konkretyzację określonej normy prawnej, a tym samym jest rozstrzygnięciem o skonkretyzowanych uprawnieniach strony postępowania administracyjnego. Nie można zatem twierdzić, iż takie określenie uprawnień strony może nastąpić z pominięciem administracyjnego trybu postępowania przez załatwienie sprawy co do jej istoty (art. 104 K.p.a.), a jedynie jako wskutek czynności obrachunkowej o technicznym charakterze. Aspekt systemowy i celowościowy wykładni art. 132 ust. 3 u.g.n. wyraźnie się takiemu poglądowi przeciwstawia. Również kontekst konstytucyjny owej wykładni, akcentujący gwarancyjny charakter art. 132 ust. 3 u.g.n., nie pozwala zgodzić się na waloryzację odszkodowania poza ramami postępowania administracyjnego, w formie, która pozbawia stronę procesowych gwarancji zweryfikowania poprawności dokonanej czynności obrachunkowej. Rozstrzyganie w przedmiocie waloryzacji ustalonego odszkodowania niejednokrotnie wymaga przeprowadzenia szeroko zakrojonego postępowania wyjaśniającego, co trafnie dostrzega Sąd I instancji. W tym kontekście nie można jednak zgodzić się aby wynikiem takiego wielowątkowego postępowania była czynność o charakterze technicznym. Nawet jeśli praktyka, jaka wykształciła się na gruncie tego rodzaju spraw wskazuje, iż kluczowym ustaleniem w toku postępowania wyjaśniającego jest weryfikacja wypłaty odszkodowania dokonanej w przeszłości, to nie jest to okoliczność, która mogłaby podważyć trafności stanowiska o konieczności rozstrzygnięcia w przedmiocie waloryzacji na podstawie władczej decyzji organu administracji. Przy czym trafnie wskazuje skarżący, iż jest to ustalenie konieczne w każdej sprawie waloryzacji odszkodowania.

Należy także dostrzec, iż bezpodstawne jest upatrywanie przez Sąd I instancji kanwy dla zaprezentowanego stanowiska w treści wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 czerwca 2018 r., I OSK 30/18. Jakkolwiek wyrokiem tym oddalona została skarga kasacyjna od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 września 2017 r., II SA/Kr 642/17, w którym subsydiarnie zaprezentowano zapatrywanie o braku drogi administracyjnej dla waloryzacji odszkodowania ustalonego decyzją administracyjną, to jednak sprawa ta dotyczyła wyłącznie żądania wypłaty ustalonego już odszkodowania, nie zaś waloryzacji takiego odszkodowania. Zarówno z tego powodu, jak i za sprawą podstaw kasacyjnych podważających powyższy wyrok, wśród których zabrakło art. 132 ust. 3 u.g.n., Naczelny Sąd Administracyjny w ww. wyroku nie miał sposobności do stanowczej wypowiedzi w kwestii trybu waloryzacji odszkodowania.

W konsekwencji należy uznać, iż Sąd I instancji wadliwie przyjął, iż sprawa waloryzacji odszkodowania ustalonego w przeszłości decyzją administracyjną nie wymaga aktualnie administracyjnego rozstrzygnięcia, a przepis art. 132 ust. 3 u.g.n. nie stanowi podstawy prawnej do dokonania takiej waloryzacji w toku postępowania administracyjnego. Tym samym zasadny jest zarzut wadliwej wykładni art. 132 ust. 3 u.g.n., prowadzącej do przyjęcia zaskarżonym wyrokiem, iż przepis ten nie stanowi podstawy waloryzacji odszkodowania w drodze decyzji administracyjnej. Skutkiem powyższego jest konstatacja o istnieniu na gruncie postępowania administracyjnego podstawy prawnej waloryzacji odszkodowania. Trafnie zatem w obu skargach kasacyjnych postawione zostały zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zawiązku z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 206 P.p.s.a. odstępując od uwzględnienia w tym zakresie żądań obu skarg kasacyjnych i uznając, że chodzi uzasadniony przypadek, o którym mowa w powyższym przepisie. Wadliwy pogląd prawny stanowiący podstawę zaskarżonego wyroku nie odpowiadał interesom zarówno skarżącego, jak i organu, a tym samym brak jest usprawiedliwionych podstaw do wzajemnego obciążenia stron kosztami postępowania.