Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1806/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Gospodarka mieniem
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 156 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 2
journal: Dz.U. 1990 nr 79 poz 464
law: Ustawa z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.
article: art. 200 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 1774
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 170
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wiesław Morys (spr.) Sędziowie NSA Jan Paweł Tarno del. WSA Sławomir Antoniuk Protokolant starszy asystent sędziego Rafał Kopania po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lutego 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 2203/14 w sprawie ze skargi [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 16 lutego 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 2203/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie (dalej zamiennie [...]) na sprecyzowaną w sentencji decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu oraz orzekł o kosztach postępowania.

Jak wskazano w jego uzasadnieniu przedmiotem postępowania jest nieruchomość położona w Warszawie przy ul. [...], oznaczona jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...] o powierzchni 12026 m², której uwłaszczenia domaga się skarżąca Spółka. Działka ta powstała na mocy decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] października 2000 r., nr [...], zatwierdzającej projekt podziału działki ew. nr [...] z obrębu [...], w wyniku którego powstały następujące działki: nr [...],[...] - przeznaczone pod ulice, nr [...] - pod stację trafo i nr [...] o pow. 12026 m² - która znajdowała się we władaniu Przedsiębiorstwa Zaopatrzenia Technicznego Budownictwa [...] (dalej zamiennie [...]). Jak wynika z odpisu księgi wieczystej KW nr [...] działka ew. nr [...] z obrębu [...] stała się własnością m.st. Warszawy na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] października 1991 r. wydanej przez Wojewodę Warszawskiego, stwierdzającej nabycie przez Gminę Dzielnicę Warszawa [...] z mocy prawa w dniu 27 maja 1990 r., nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...], oznaczonej jako działka ew. nr [...] w obrębie [...] ([...]) o pow. 31880 m².

Na mocy zarządzenia nr [...] Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] kwietnia 1972 r. zostało utworzone Przedsiębiorstwo Zaopatrzenia Technicznego Budownictwa [...] (dalej zamiennie [...]) poprzez połączenie dwóch przedsiębiorstw państwowych, tj. Przedsiębiorstwa Części Zamiennych Maszyn Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych [...] (utworzone zarządzeniem nr [...] Ministra Budownictwa Przemysłowego z dnia [...] lutego 1951 r.) i Przedsiębiorstwa Zaopatrzenia Sprzętowego, Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych (utworzone zarządzeniem Ministra Budownictwa Miast i Osiedli z dnia [...] kwietnia 1951 r.). Przedsiębiorstwo to zarządzeniem nr [...] z dnia [...] czerwca 1991 r. Kierownika Ministerstwa Rynku Wewnętrznego zostało podzielone z dniem [...] czerwca 1991 r. na Przedsiębiorstwo Zaopatrzenia Technicznego Budownictwa [...] w Warszawie i Przedsiębiorstwo Zaopatrzenia Technicznego Budownictwa [...] w Poznaniu. Zarządzeniem nr [...] z dnia [...] czerwca 1991 r. Kierownika Ministerstwa Rynku Wewnętrznego w sprawie utworzenia przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą Przedsiębiorstwo Zaopatrzenia Technicznego Budownictwa [...] w Warszawie, utworzono z dniem [...] lipca 1991 r. przedsiębiorstwo państwowe pod nazwą: Przedsiębiorstwo Zaopatrzenia Technicznego Budownictwa [...] w Warszawie, które zostało wyposażone w majątek zarządu i Oddziałów Przedsiębiorstw Zaopatrzenia Technicznego Budownictwa [...]: w Warszawie, Kostrzynie i Gliwicach.

Przedsiębiorstwo Zaopatrzenia Technicznego Budownictwa [...] w Warszawie złożyło w dniu [...] marca 1997 r. wniosek datowany na [...] marca 1997 r. o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem [...] grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność m.st. Warszawy, położonego przy ul. [...], oznaczonego jako działka ew. nr [...] w obrębie [...] o pow. 13952 m², wraz z nieodpłatnym nabyciem prawa własności budynków, budowli i innych urządzeń znajdujących się na powyższym gruncie, w trybie art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

Zarządzeniem nr [...] Wojewody Warszawskiego z dnia [...] czerwca 1997 r. Przedsiębiorstwo Zaopatrzenia Technicznego Budownictwa [...] w Warszawie zostało postawione w stan likwidacji w celu prywatyzacji tego Przedsiębiorstwa. Decyzją nr [...] Wojewody Warszawskiego z dnia [...] października 1997 r. uznano Przedsiębiorstwo Zaopatrzenia Technicznego Budownictwa [...] z siedzibą w Warszawie przy ul. [...] za zlikwidowane. Celem likwidacji było oddanie przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 55 prim Kodeksu cywilnego, do odpłatnego korzystania Spółce pod firmą: Przedsiębiorstwo Zaopatrzenia Technicznego Budownictwa [...] Spółka Akcyjna, która została zawiązana aktem notarialnym z dnia [...] marca 1997 r. i zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym w dniu [...] maja 2001 r. pod numerem KRS: [...]. Zgodnie z § 3 pkt 2 powyższego zarządzenia przedsiębiorstwo zostało przekazane do odpłatnego korzystania Spółce na podstawie umowy zawartej przez Wojewodę Warszawskiego działającego w imieniu Skarbu Państwa w formie aktu notarialnego w dniu [...] października 1997 r. Umowa ta została podpisana na okres 10 lat. Powyższą umową nie został objęty grunt położony przy ul. [...] oznaczony jako działka ew. nr [...] z obrębu [...]. Organ zaznaczył, że z pisma Wydziału Skarbu Państwa i Przekształceń Własnościowych Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego z dnia [...] stycznia 2004 r. wynika, iż funkcję organu założycielskiego dla Przedsiębiorstwa Zaopatrzenia Technicznego Budownictwa [...] w Warszawie, przejął Wojewoda Warszawski od Ministra Przemysłu i Handlu w 1992 r. na podstawie Uchwały Rady Ministrów nr [...] z dnia [...] lipca 1992 r.

Zarząd Gminy Warszawa-[...] decyzją nr [...] z dnia [...] września 2000 r. stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Przedsiębiorstwo Zaopatrzenia Technicznego Budownictwa [...] z siedzibą w Warszawie, prawa użytkowania wieczystego na 99 lat, nieruchomości zabudowanej o pow. 12026 m², położonej w Warszawie przy ul. [...], oznaczonej jako działka ew. nr [...] w obrębie [...], stanowiącej własność Gminy Warszawa-[...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia [...] lutego 2001 r., nr [...] uchyliło powyższą decyzję w całości i umorzyło postępowanie w pierwszej instancji. Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosło Przedsiębiorstwo Zaopatrzenia Technicznego Budownictwa [...] Sąd ten wyrokiem z dnia 7 listopada 2002 r., sygn. akt I SA 783/01, skargę oddalił, wskazując że "wobec likwidacji przedsiębiorstwa państwowego [...] zarządzeniem Wojewody Warszawskiego nr [...] z dnia [...] czerwca 1997 r. na podstawie art. 37 ust. 2 w związku z art. 37 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych (Dz. U. Nr 51, poz. 298 ze zm.) oraz art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych (Dz. U. Nr 118, poz. 561 ze zm.) prawo użytkowania wieczystego, jakie z mocy prawa przysługiwało temu przedsiębiorstwu pozostało w dyspozycji organu założycielskiego, w tym przypadku Wojewody Mazowieckiego. Taka interpretacja uprawnień procesowych podmiotów uczestniczących w prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych wynika z istoty prawa użytkowania wieczystego i została potwierdzona w orzecznictwie Sądu Najwyższego - uchwała z dnia 14 marca 1995 r., III CZP 165/94 (OSN JC z 1995 z 6, poz. 87). Ten więc organ założycielski posiadał niewątpliwie przymiot strony w postępowaniu uwłaszczeniowym, prowadzonym na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Wobec zawarcia umowy leasingowej aktem notarialnym z dnia [...] października 1997 r. przekazującym mienie zlikwidowanego przedsiębiorstwa do odpłatnego korzystania nowoutworzonej Spółce Akcyjnej pod nazwą Przedsiębiorstwo Zaopatrzenia Technicznego Budownictwa [...] w Warszawie Spółka ta mogła uzyskać status strony w postępowaniu uwłaszczeniowym, lecz tylko w takim zakresie, w jakim oddano jej mienie Skarbu Państwa do odpłatnego korzystania z przyrzeczeniem przeniesienia prawa własności budynków, budowli i innych składników oraz prawa użytkowania wieczystego gruntu. Z załączonej do akt sprawy kopii aktu notarialnego nr Rep. [...] wynika, że umową typu leasingowego nie została objęta działka nr [...] w obrębie [...] o powierzchni 12026 m², będąca zarówno przedmiotem zaskarżonej decyzji jak i skargi wniesionej przez PZTB [...] W tej sytuacji skarżący nie może wylegitymować się żadnym tytułem prawnym do spornej nieruchomości". Sąd ten wskazał, iż dopiero zawarcie umowy leasingowej obejmującej przedmiotową działkę dałoby skarżącej przymiot strony w sprawie.

W dniu [...] stycznia 2003 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie wpłynął wniosek Przedsiębiorstwa Zaopatrzenia Technicznego Budownictwa [...] o wznowienie z urzędu postępowania zakończonego decyzją [...] z dnia [...] lutego 2001r. w sprawie oddania w użytkowanie wieczyste działki ew. nr [...] przy ul. [...], który przekazany został do Prezydenta m.st. Warszawy. Wniosek ten nie został rozpatrzony do dnia 1 stycznia 1998 r., tj. dnia wejścia w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i daje podstawę do wydania ponownej decyzji w oparciu o art. 200 tej ustawy.

Aktem Notarialnym Rep. A. [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r. przeniesione zostało prawo własności Przedsiębiorstwa Zaopatrzenia Technicznego Budownictwa [...] Spółka Akcyjna na rzecz [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Zgodnie z § 6 pkt 14 tego aktu przeniesione zostało tylko roszczenie o zwrot nakładów dokonanych przez Spółkę na cudzym gruncie, w postaci wiat usytuowanych na nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...], stanowiącej działki nr [...] oraz nr [...] z obrębu [...], opisane w księdze wieczystej KW Nr [...], o nieuregulowanym stanie prawnym.

[...] Sp. z o.o. złożyła w dniu [...] lutego 2011 r. wniosek o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Przedsiębiorstwo Zaopatrzenia Technicznego Budownictwa [...], prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w Warszawie przy ul. [...], oznaczonego jako działka ew. nr [...] w obrębie [...] oraz uznanie [...] Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie za stronę przedmiotowego postępowania administracyjnego. W toku postępowania przed organem pierwszej instancji wnioskodawca powoływał się na decyzję z dnia [...] marca 1982 r., nr [...], wydaną przez Naczelnika Dzielnicy Warszawa-[...] w sprawie przekazania w użytkowanie terenu położonego w Warszawie przy ul. [...] o powierzchni 15000 m² z przeznaczeniem na realizację inwestycji - budowy bazy magazynowej i placów składowych na czas określony do końca 1985 r., wydaną na rzecz przedsiębiorstwa o tej samej nazwie. Kolejnym dokumentem, na jaki powoływał się wnioskodawca jest decyzja nr [...] z dnia [...] września 1987 r., którą Kierownik Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego Warszawa - [...] ustalił Przedsiębiorstwu Zaopatrzenia Technicznego Budownictwa [...] w Warszawie opłaty roczne z tytułu prawa zarządu gruntem o pow. 15000 m² położonym przy ul. [...].

Prezydent m.st. Warszawy decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...], odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez przedsiębiorstwo państwowe Przedsiębiorstwo Zaopatrzenia Technicznego Budownictwa [...] w Warszawie prawa użytkowania wieczystego opisanego wyżej oraz prawa własności budynków i innych urządzeń znajdujących się na gruncie. Uwłaszczenie państwowych osób prawnych gruntami następowało wówczas, gdy w dniu 5 grudnia 1990 r. grunty te pozostawały w ich zarządzie. W ocenie organu pierwszej instancji tych przesłanek nie spełniono. Bowiem ani przepisy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99) ani ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach nie przewidywały uzyskania przez państwową jednostkę organizacyjną tytułu prawnego do gruntu w postaci użytkowania w sposób dorozumiany. Nabycie prawa użytkowania mogło nastąpić tylko w formie prawem przewidzianej: w drodze decyzji administracyjnej albo w drodze nabycia gruntu na podstawie umowy cywilnej. Organ powołał się także na stanowisko wyrażone przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 22 listopada 1999 r., sygn. akt U 6/99. Nadto zważył, iż Przedsiębiorstwo Zaopatrzenia Technicznego Budownictwa [...] w Warszawie nie posiadało w dniu 5 grudnia 1990 r. osobowości prawnej, gdyż zgodnie z księgą rejestrową nr [...] zostało utworzone z dniem [...] lipca 1991 r. Ze zgromadzonych w postępowaniu dokumentów nie wynika, że nieruchomość położona przy ul. [...], oznaczona obecnie jako działka ew. nr [...] w obrębie [...], została przekazana wnioskodawcy, a co za tym idzie brak jest podstaw do stwierdzenia, iż przedsiębiorstwo państwowe Przedsiębiorstwo Zaopatrzenia Technicznego Budownictwa [...] w Warszawie utworzone w dniu [...] lipca 1991 r., jest dysponentem praw do przedmiotowej nieruchomości po przedsiębiorstwie państwowym. Organ wskazał, że na podstawie art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych (Dz. U. z 2002r., Nr 112, poz. 981 ze zm.) w sytuacji likwidacji przedsiębiorstwa nieruchomości pozostałe po zlikwidowanej lub sprywatyzowanej państwowej osobie prawnej, przechodzą z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa odpowiednio z dniem likwidacji lub z dniem zakończenia prywatyzacji. Decyzją nr [...] z dnia [...] października 1997 r. Wojewoda uznał przedsiębiorstwo państwowe Przedsiębiorstwo Zaopatrzenia Technicznego Budownictwa [...] w Warszawie za zlikwidowane. Wobec powyższego Przedsiębiorstwo Zaopatrzenia Technicznego Budownictwa [...] nie mogło się uwłaszczyć na podstawie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami, bowiem nie jest następcą prawnym przedsiębiorstwa państwowego Przedsiębiorstwo Zaopatrzenia Technicznego Budownictwa [...] w Warszawie, które natomiast nie jest dysponentem praw do przedmiotowej nieruchomości po przedsiębiorstwie państwowym Przedsiębiorstwo Zaopatrzenia Technicznego Budownictwa [...] w Warszawie będącym adresatem decyzji z dnia [...] marca 1982 r. wydanej przez Naczelnika Dzielnicy Warszawa-[...], w sprawie przekazania w użytkowanie terenu położonego w Warszawie przy ul. [...] o pow. 15000 m² oraz decyzji z dnia [...] września 1987 r., którą Kierownik Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego Warszawa-[...] ustalił Przedsiębiorstwu Zaopatrzenia Technicznego Budownictwa [...] w Warszawie opłaty roczne z tytułu prawa zarządu przedmiotowym gruntem. Spółka została wyposażona w mienie zlikwidowanego przedsiębiorstwa, jednak nie oznacza to następstwa prawnego po nim.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła [...] Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie zarzucając przede wszystkim naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 200 w związku z art. 206 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zw. z § 4 ust 1 pkt 2 i 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu wieczystym poprzez przyjęcie, iż przepisy te nie dają podstaw do uznania istnienia prawa zarządu nieruchomości na podstawie decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie wydanej przed dniem [...] sierpnia 1985 r. oraz decyzji o ustaleniu opłaty rocznej z tytułu zarządu nieruchomością. Nadto naruszenie przepisów postępowania. Podkreślono, iż organ I instancji nie uwzględnił wskazań SKO zawartych w decyzji z dnia [...] lipca 2012 r., nadto wadliwie przeniósł wywody NSA zamieszczone w wyroku z dnia 7 listopada 2020 r. na grunt tej sprawy, bo nie dotyczyły one wniosku ją wszczynającego. Podniesiono wreszcie, że przedmiotem umowy leasingowej z dnia [...] października 1997 r. była również przedmiotowa działka, bo wchodziła ona w skład przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 55 prim K.c.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2014 r., nr [...], utrzymało w mocy w/w decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] lipca 2013 r. Organ odwoławczy podkreślił, że w sprawie rozstrzygające znaczenie posiada okoliczność, iż art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami znajduje zastosowanie tylko do spraw o stwierdzenie nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu i prawa własności budynków posadowionych na tym gruncie, prowadzonych na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.), niezakończonych przed dniem 1 stycznia 1998 r. Niniejsza sprawa w ocenie Kolegium należy do kategorii tych spraw.

Powołany przepis przewiduje, że w sprawach stwierdzenia nabycia z mocy prawa, na podstawie w/w ustawy o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz BGŻ, które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie, niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się bliżej opisane w dalszych postanowieniach art. 200 cytowanej ustawy zasady uwłaszczenia. Organ odwoławczy wskazał, że ustawa z dnia 29 września 1990 r. przewidywała uwłaszczenie państwowych osób prawnych, które z dniem 5 grudnia 1990 r. legitymowały się tytułem prawnym zarządu do gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa lub gminy. Podmioty te nabywały z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawo użytkowania wieczystego gruntu oraz własność budynków, lokali i innych urządzeń znajdujących się na tym gruncie. Nabycie owego prawa stosownie do art. 2 omawianej ustawy stwierdzał w drodze decyzji odpowiednio wojewoda lub zarząd gminy, przy czym decyzja taka zgodnie z utrwalonym w literaturze i orzecznictwie sądowym poglądem miała charakter deklaratoryjny (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2000 r., sygn. akt III ZP 14/99, OSNAPU 2000/8/294). W ocenie Kolegium bezspornym jest, że [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest następcą prawnym Przedsiębiorstwa Zaopatrzenia Technicznego Budownictwa [...] Spółka Akcyjna w zakresie wyznaczonym treścią aktu notarialnego Rep. A. [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r. Zgodnie z zgodnie z § 6 pkt 14 tego aktu przeniesione zostało roszczenie o zwrot nakładów dokonanych przez Spółkę na cudzym gruncie w postaci wiat usytuowanych na nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...], stanowiącej działki nr [...] oraz nr [...] z obrębu [...], opisane w KW Nr [...] o nieuregulowanym stanie prawnym. Natomiast zgodnie z brzmieniem § 7.1 i 7.3 umowy intencją stron, jak wskazuje odwołujący, było przeniesienie na rzecz skarżącego całego przedsiębiorstwa, a w § 6 wskazano jedynie nieograniczony katalog składników tego przedsiębiorstwa. Organ ten podkreślił, że zgodnie z regułą nemo plus iuris in alium transferre potest, quam ipse habet, nie było możliwe przeniesienie składników (a zatem także praw), których poprzednik prawny nie posiadał. Nie mogła zatem służyć [...] Sp. z o.o. legitymacja w postępowaniu uwłaszczeniowym, w sytuacji kiedy legitymacji tej nie posiadał już jej poprzednik prawny, o czym przesądził Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 7 listopada 2002 r., sygn. akt I SA 783/01. Z tego orzeczenia wynika w sposób niewątpliwy, że Przedsiębiorstwo Zaopatrzenia Technicznego Budownictwa [...] Spółka Akcyjna nie jest następcą Przedsiębiorstwa Zaopatrzenia Technicznego Budownictwa [...] w Warszawie wobec jego likwidacji, a zatem nie można stwierdzić jego uprawnień na podstawie art. 200 ww. ustawy. Przyjęcie innych ustaleń w niniejszym postępowaniu skutkowałoby naruszeniem normy art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: P.p.s.a., zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Powołany przepis dotyczy prawomocności materialnej orzeczenia, która polega na związaniu tym orzeczeniem określonych podmiotów. Podmiotami tymi są przede wszystkim strony postępowania oraz sąd, który wydał orzeczenie, także inne sądy i inne organy państwowe. Powyższe stwierdzenie skutkuje tym, że w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dane zagadnienie, nie może być już ono ponownie badane. Wprawdzie związanie prawomocnym orzeczeniem odnosi się, co do zasady, tylko do rozstrzygnięcia zawartego w sentencji orzeczenia, jednak dla prawidłowego odczytania tejże sentencji należy się kierować treścią uzasadnienia (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2012 r., sygn. akt I FSK 62/12). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wskazało ponadto, że w postępowaniu organu I instancji nie dopatrzyło się naruszenia przepisów procesowych. W ocenie Kolegium organ pierwszej instancji w sposób przekonujący i spójny wykazał brak prawnego powiązania pomiędzy [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, a sprawującym zarząd spornym gruntem na podstawie decyzji z dnia [...] marca 1982 r. i z dnia [...] września 1987 r. Przedsiębiorstwem Zaopatrzenia Technicznego Budownictwa [...] w Warszawie.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła [...] Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie wnosząc o jej uchylenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zarzuciła naruszenie prawa materialnego, a to art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami, oraz przepisów postępowania, powołując się na dotychczas prezentowane argumenty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazanym na wstępie wyrokiem uznał, iż skarga musiała odnieść skutek, lecz nie z powodów w niej podniesionych. W jego ocenie zaskarżona decyzja została wydana na skutek wniosku [...] z dnia [...] marca 1997 r., opartego o art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Wszak w sprawie winien znaleźć zastosowanie przepis art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż sprawa nie została zakończona ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie tej ustawy. Zdaniem Sądu istotą sporu jest zagadnienie legitymacji w postępowaniu uwłaszczeniowym [...] Sp. z o.o. Dla tej kwestii decydujące znaczenie ma wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 listopada 2002 r., sygn. akt I SA 783/01, i zawarta w jego uzasadnieniu ocena prawna, mająca po myśli art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), wiążący charakter. Wyrokiem tym oddalono skargę Przedsiębiorstwa Zaopatrzenia Technicznego Budownictwa [...] z siedzibą w Warszawie, od którego bezpośrednio następstwo prawne wywodzi [...], na decyzję organu odwoławczego wydaną w tej samej, co niniejsza sprawie - na tej samej podstawie prawnej (art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami), tego samego podmiotu ([...]), tym samym mieniem (prawem użytkowania wieczystego do nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] przy ul. [...] w Warszawie). Tożsamości obu spraw nie zmienia to, że w poprzedniej sprawie rozpatrywany był wniosek [...] z dnia 14 maja 1998 r. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w tej sprawie [...] nie ma interesu prawnego we wniesieniu do sądu administracyjnego skargi w rozumieniu przepisu art. 33 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) w zw. z art. 28 K.p.a. Stroną postępowania o uwłaszczenie w trybie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami prawem użytkowania wieczystego są: Skarb Państwa lub właściwa gmina oraz wykonująca prawo użytkowania w dniu 5 grudnia 1990 r. państwowa osoba prawna, a więc w odniesieniu do nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] Skarb Państwa oraz [...]. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że wobec likwidacji [...], prawo użytkowania wieczystego, jakie przysługiwało temu Przedsiębiorstwu z mocy prawa pozostało w dyspozycji organu założycielskiego – Wojewody Mazowieckiego, który posiadał przymiot strony w postępowaniu uwłaszczeniowym. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego [...] nie ma statusu strony tego postępowania, ponieważ przedmiot umowy leasingowej zawartej w formie aktu notarialnego z dnia [...] października 1997 r., Rep. A [...], na mocy której przekazano jej mienie zlikwidowanego [...] do odpłatnego korzystania, nie obejmuje działki nr [...]. Wobec tego [...] nie legitymuje żadnym tytułem prawnym do spornej nieruchomości i w konsekwencji posiada w postępowaniu uwłaszczeniowym jedynie interes faktyczny. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że PZTB [...] uzyskałoby status strony tego postępowania, gdyby została zawarta umowa leasingowa obejmująca działkę nr [...]. Zdaniem Sądu meriti, ocena prawna zaprezentowana w powyższym wyroku jest aktualna i wiąże w niniejszej sprawie, ponieważ z akt sprawy nie wynika, aby doszło do istotnej zmiany stanu faktycznego i prawnego sprawy, w szczególności zawarcia umowy leasingowej mającej za przedmiot nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...]. Taką umową nie jest umowa zmieniająca umowę leasingową z dnia [...] października 1997 r. zawarta w dniu [...] października 1998 r., Rep. A Nr [...]. Ta ostatnia umowa także nie dotyczy praw związanych z działką nr [...] i w związku z tym nie wnosi nic istotnego do niniejszej sprawy. W ocenie Sądu I instancji rację miało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, że skoro [...] nie nabył od Wojewody Warszawskiego żadnych praw mających związek z nieruchomością oznaczoną jako działka nr [...], to tym samym nie doszło do przeniesienia tychże praw na [...] na mocy umowy przeniesienia własności całego przedsiębiorstwa [...] w rozumieniu art. 55 prim K.c. zawartej w formie aktu notarialnego z dnia [...] sierpnia 2007 r., Rep. A [...]. Okoliczności tej nie zmienia zapis zawarty w § 7.3. wskazujący, że przedmiotem przeniesienia jest całe przedsiębiorstwo [...] używane przez ten podmiot do prowadzenia działalności gospodarczej (z wyłączeniem środków pieniężnych w kwocie 2.000.000 zł) i wszystkie jego aktywa. Z § 6 pkt 14 tej umowy wynika, że skarżąca Spółka nabyła od [...] przysługujące zbywcy roszczenie o zwrot nakładów na nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. Jednakże zdaniem Sądu meriti, skoro Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie uznało, że [...] nie wykazało następstwa prawnego po [...], sprawującym zarząd spornym gruntem na dzień 5 grudnia 1990 r., to nie miało podstaw do wydania decyzji o charakterze merytorycznym w oparciu o przepis art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. Uszło uwadze Kolegium, że zgodnie z przepisem art. 127 § 1 K.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji odwołanie służy tylko stronie. Jeżeli natomiast odwołujący się nie ma przymiotu strony postępowania, wówczas postępowanie odwoławcze inicjowane przez taki podmiot nie wchodzi w fazę merytorycznego rozpoznania sprawy. W takim przypadku organ odwoławczy zobligowany jest do wydania decyzji umarzającej postępowanie odwoławcze na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a., co wyjaśniono już w uchwale Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 1999 r., sygn. akt OPS 16/98 (ONSA z 1999 r., nr 4, poz. 119). Dlatego w jego opinii zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Prowadzi to do konkluzji o konieczności stwierdzenia jej nieważności na zasadzie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła [...] Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, zarzucając mu naruszenie:

1. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 1 i 2 P.p.s.a. oraz art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, poprzez wadliwe wykonanie ustrojowego obowiązku kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem, a także art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. poprzez stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] maja 2014 r., mimo braku podstaw i w konsekwencji zaniechanie uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., mimo wydania tej decyzji z naruszeniem następujących przepisów:

a) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 28 K.p.a. oraz art. 170 P.p.s.a. w zw. z art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez błędne przyjęcie, że dla oceny legitymacji w postępowaniu uwłaszczeniowym Skarżącej Spółki znaczenie ma wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 listopada 2002 r., sygn. akt. I SA 783/01, i zawarta w uzasadnieniu tego wyroku ocena prawna, która jest aktualna i wiąże w niniejszej sprawie, pomimo że przedmiotowa sprawa oraz sprawa zakończona tamtym wyrokiem stanowią dwie odrębne sprawy, o czym świadczą w szczególności następujące okoliczności; (i) odrębność pism inicjujących postępowanie: postępowanie zakończone wyrokiem z dnia 7 listopada 2002 r. zostało zainicjowane wnioskiem z dnia [...] maja 1998 r., zaś przedmiotowe postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem z dnia [...] marca 1997 r., (ii) odrębność podmiotów inicjujących postępowanie: postępowanie zakończone wyrokiem z dnia 7 listopada 2002 r. zostało zainicjowane wnioskiem [...], zaś przedmiotowe postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem [...], (iii) odrębność podstawy prawnej rozstrzygnięcia: podstawą wniosku z dnia [...] maja 1998 r. nie mógł być art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ponieważ wniosek został złożony po dniu wejścia w życie tej ustawy, tj. po dniu 1 stycznia 1998r., w odróżnieniu od wniosku z dnia [...] marca 1997 r., który został złożony przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, stąd podstawą prawną rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy jest art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami,

b) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że przedmiotowa sprawa stanowi tę samą sprawę, która była przedmiotem rozstrzygnięcia przez NSA w wyroku z dnia 7 listopada 2002 r. w rozumieniu art. 99 cytowanej wyżej ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające...,

c) art. 7, art. 77 i art. 61 K.p.a. poprzez brak weryfikacji czy [...] spełniało w dniu 5 grudnia 1990 r. przesłanki do nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, co doprowadziło do nierozpoznania jego wniosku z dnia [...] marca 1997 r. o uwłaszczenie,

d) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez błędne przyjęcie, iż prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości nie było objęte umową przekazującą mienie zlikwidowanego Przedsiębiorstwa Zaopatrzenia Technicznego Budownictwa [...] w Warszawie zawartą w dniu [...] października 1997 roku (Rep. A [...]), podczas gdy przedmiotowe prawo użytkowania wieczystego było przedmiotem opisanej wyżej umowy, jako składnik mienia zlikwidowanego przedsiębiorstwa,

2. prawa materialnego, tj. art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, że przedwczesnym było odnoszenie się do meritum sprawy, tj. zasadności żądania uwłaszczenia [...] sporną nieruchomością, skoro odwołanie w sprawie wniósł podmiot niebędący stroną postępowania uwłaszczeniowego,

3. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art, 3 § 1 i 2 oraz art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych poprzez wadliwe wykonanie ustrojowego obowiązku kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem oraz art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 170 P.p.s.a. w zw. z art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji z powodu wydana jej z rażącym naruszeniem prawa, tj. przepisów 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 1 K.p.a., podczas gdy brak jest podstaw do uznania, że naruszenie powyższych przepisów miało charakter rażący w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., co w konsekwencji doprowadziło do niezasadnego stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji,

4. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 135 P.p.s.a. poprzez stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji zamiast jej uchylenia i w konsekwencji niepodjęcie przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa,

5. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny stanu faktycznego, który organy administracyjne ustaliły bez wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego i bez jego właściwej oceny oraz poprzez zaniechanie ustosunkowania się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do argumentów zgłoszonych przez skarżącą Spółkę.

Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W niezwykle obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej w/w zarzuty szeroko umotywowano, wskazując przede wszystkim na istnienie interesu prawnego po stronie [...] Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie w postępowaniu uwłaszczeniowym, zatem negując odmienny pogląd Sądu meriti. Dowodzono braku tożsamości obu spraw, a w konsekwencji braku związania cytowanym wyrokiem z dnia 7 listopada 2002 r. Tym bardziej, że sporna działka została w ramach przekazania całego przedsiębiorstwa objęta przez [...] Ostatecznie eksponowano pogląd o konieczności merytorycznego rozpoznania żądania uwłaszczenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie mogła odnieść skutku, gdyż nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżony wyrok mimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu.

Na wstępie godzi się przypomnieć, że stosownie do brzmienia art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw nieważnościowych w niniejszej sprawie nie stwierdzono. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 P.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 tej ustawy przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto wykazał możliwość istotnego wpływu wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. Oparcie skargi kasacyjnej na obu podstawach z reguły wymusza rozpoznanie w pierwszej kolejności zarzutów procesowych albowiem tylko wówczas, gdy stan faktyczny sprawy został poprawnie ustalony i nie doszło do mających wpływ na wynik sprawy naruszeń procesowych, można przejść do oceny zastosowania i wykładni prawa materialnego.

Zarzuty naruszenia przepisów postępowania są nietrafne. Sąd I instancji dokonał bowiem kontroli legalności zaskarżonej decyzji, przeto nie uchybił swoim obowiązkom wynikającym ze sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Ocenił zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, a to czy uczynił to poprawnie nie może być przedmiotem zarzutu naruszenia art. 3 § 1 i 2 P.p.s.a. (przytoczonego bez sprecyzowania jednostki redakcyjnej), a zwłaszcza art. 1 § 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych, mającego charakter ustrojowy, a więc nie stricte procesowy. Natomiast przepisy umieszczone w jednostce redakcyjnej art. 145 § 1 pkt 1, 2 i 3 (podobnie jak art. 151) P.p.s.a. są tzw. przepisami wynikowymi, jakie mają zastosowanie w razie zajścia wskazanych w nich okoliczności, które wszak są rezultatem uchybień konkretnym przepisom przez organ (p. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 sierpnia 2015 r., sygn. akt I OSK 2812/13, publ. CBOSA). Regulują one formę rozstrzygnięć w przypadkach pozwalających na uwzględnienie skargi. Nie mogą zatem stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Konstruując zarzut kasacyjny należy je więc powiązać z innymi przepisami, a to tymi właśnie, które zostały naruszone. Skarga kasacyjna rozpoznawana w niniejszej sprawie powiązała je z przepisami procedury administracyjnej i sądowoadministracyjnej, kwestionując poczynione ustalenia faktyczne, a w zasadzie wyprowadzone zeń wnioski. Zagadnienia strony postępowania należą wszak do zakresu materialnoprawnego, gdyż po myśli art. 28 K.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 9 września 2014 r., sygn. akt I OSK 2001/14, 15 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 774/14, publ. CBOSA). Nie rozwijając tego obszernego zagadnienia trzeba stwierdzić, że taki interes prawny wywodzi się z norm prawa materialnego i nosi on cechy interesu osobistego, konkretnego, aktualnego i prawnie chronionego (p. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1957/11 i I OSK 1874/11, publ. jw.). Dlatego zagadnienie to zostanie omówione poniżej, podobnie jak zazębiające się z nim kwestie objęcia spornej działki umową przekazującą mienie zlikwidowanego [...] oraz związania wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 listopada 2002 r. i tożsamości spraw o uwłaszczenie, jak wreszcie merytoryczna materia uwłaszczenia, czyli spełnienie przesłanek prowadzących do uwłaszczenia, oraz zarzut wadliwego przyjęcia nieważności decyzji, który z reguły jest uznawany również za mający materialnoprawny, a w tej sprawie z pewnością jest istotą sporu. W tym miejscu natomiast wypada rozważyć zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Jest on chybiony. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy wymagane tym przepisem, przede wszystkim ustalenia faktyczne, rozważania prawne, argumentację Sądu meriti, co pozwala na jego kontrolę instancyjną. Ustalenia faktyczne, których w zasadzie sądy administracyjne nie dokonują, wynikają z akt administracyjnych, nie są dowolne, zostały poparte należytą oceną wiarygodności przeprowadzonych dowodów. Organy ustalenia te i ocenę materiału poczyniły poprawne, przeto nie było powodu ich podważenia. Zresztą skarżąca kasacyjnie bardziej kwestionuje wynikające z nich wnioski. Zarzut ten nie mógł odnieść skutku także z tego powodu, że przepis art. 141 § 4 P.p.s.a. z zasady nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, chyba że dotyczy braku ustaleń faktycznych przyjętych przez sąd, a wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej (p. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 4/12 (ONSAiWSA z 2010 r., nr 3, poz. 39). Zarzut naruszenia art. 135 P.p.s.a. jest chybiony, gdyż przepis ten reguluje możliwość skontrolowania legalności innych aktów lub czynności wydanych lub podjętych w postępowaniach w granicach danej sprawy i podjęcia określonych w ustawie środków, a więc nie dotyczy zaskarżonego aktu czy czynności (tu decyzji z dnia [...] maja 2014), przeto mógłby stanowić podstawę kontroli decyzji utrzymanej nią w mocy. Przepis ten nie miał w sprawie zastosowania.

Przechodząc do pozostałych kwestii trzeba podkreślić, że w niniejszym postępowaniu zapadł wyrok stwierdzający nieważność zaskarżonej decyzji, stąd w pierwszej kolejności należy odnieść się do tej materii. Otóż Sąd meriti stwierdził jej nieważność na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., dochodząc do przekonania, że organ winien umorzyć postępowanie odwoławcze z powodu braku przymiotu strony odwołującej się, a nie rozpatrzyć sprawę merytorycznie. Gdyby pogląd o braku przymiotu strony był zasadny, to istotnie należałoby umorzyć postępowanie odwoławcze, bo trafnie dostrzegł Sąd I instancji aktualność przywołanej uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym zakresie, której tezę obecny skład tego Sądu podziela. Brak przymiotu strony oznacza bowiem, że odwołanie zostało wniesione przez nieuprawniony podmiot i nie podlega merytorycznemu rozpatrzeniu. Takie zaś rozpatrzenie rażąco narusza prawo, gdyż brak ku temu podstaw w takiej sytuacji, a decyzja o umorzeniu postępowania odwoławczego jest decyzją formalną. Nieważność decyzji stwierdza się w razie wystąpienia jednej przynajmniej przesłanki spośród enumeratywnie wyliczonych w art. 156 § 1 K.p.a., dotyczących wad tkwiących w samej decyzji i ma charakter z reguły materialnoprawny, podważając merytoryczną zasadność i zgodność z prawem decyzji ostatecznej (por. J. Borkowski w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz pod red. B. Adamiak i J. Borkowskiego, Warszawa 1998 r., str. 787 i nast.). Przy czym rażące naruszenie prawa ma miejsce wówczas, gdy jest ono oczywiste, niedające się pogodzić z porządkiem prawnym, o dużym ciężarze gatunkowym, skutkujące koniecznością wyeliminowania danego aktu z obrotu prawnego.

Naczelny Sąd Administracyjny w tym składzie nie zgadza się ze stanowiskiem o tożsamości w znaczeniu prawnym obu spraw – niniejszej i zakończonej wyrokiem tego Sądu z dnia 7 listopada 2002 r., skoro zainicjowane one zostały odrębnymi wnioskami pochodzącymi od różnych podmiotów, nadto literalnie pierwotny dotyczył działki nr [...], zaś następne działki nr [...]. Tożsamość tego rodzaju skutkowałaby nieważnością zaskarżonej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. bądź nieważnością zaskarżonego wyroku na mocy art. 183 § 2 pkt 3 P.p.s.a., jako że sprawa poprzednia została ostatecznie i prawomocnie zakończona inną decyzją i wyrokiem. Niemniej jednak niepodobna nie dostrzec istotnego podobieństwa pomiędzy nimi. Przecież obie sprawy dotyczą potwierdzenia uwłaszczenia tego samego podmiotu w zasadzie tym samym przedmiotem, w uproszczeniu na tej samej podstawie prawnej. Sprawa poprzednia została zainicjowana wnioskiem [...] z dnia [...] marca 1997 r., który został ponowiony, czy sprecyzowany (podtrzymany) pismem podobnej treści [...] z dnia [...] maja 1998 r. Pierwotne żądanie stało się wszak bezprzedmiotowe podmiotowo z chwilą likwidacji wnioskodawcy, nie podlega przeto merytorycznemu załatwieniu (wniosek w ogóle nie został on załatwiony, co jednak pozostaje poza rozważaniami w tej sprawie). Zatem kolejne podanie w tej materii z dnia [...] maja 1998 r. [...], który możnaby określić jako jego kontynuację, pochodzi od innego podmiotu. W sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] lutego 2001 r. organy uznały, iż wniosek późniejszy jest uzupełnieniem wcześniejszego, a co potwierdziła strona (p. str. 4 uzasadnienia wyroku z dnia 7 listopada 2002 r.). Co prawda organy przyjęły wówczas następstwo procesowe [...], lecz Sąd I instancji słusznie tej koncepcji nie podzielił. Wszak prywatyzacja poprzez likwidację w trybie art. 37 ustawy z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych (Dz. U Nr 51, poz. 198 ze zm.) nie skutkowała generalną sukcesją praw i obowiązków należących do zlikwidowanego przedsiębiorstwa przez nowe przedsiębiorstwo (p. Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 listopada 2000 r., sygn. akt I CR 149/88, OSNC z 2001r., nr 5, poz. 75), a prawa i obowiązki likwidowanego przedsiębiorstwa przejął Skarb Państwa (p. cytowana w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 listopada 2001 r. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 1995 r.). Inaczej regulował to zagadnienie późniejszy przepis art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji (Dz. U. z 2015 r., poz. 747). Zatem błędny jest pogląd Sądu meriti, wedle którego niniejszą sprawę wszczął wniosek z dnia 18 marca 1997 r. Natomiast wszczęcie niniejszej sprawy nastąpiło na skutek złożenia podania przez [...] z dnia [...] lutego 2011 r. Wytknięte wadliwości nie miały jednak wpływu na wynik sprawy. Nawet gdyby przyjąć, iż pierwszy z wniosków nie został rozpatrzony, to kwestia przymiotu strony jawi się identycznie. Ewentualne następstwo [...] w sprawie przesądził Naczleny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 listopada 2002 r. na niekorzyść tej Spółki. Niepodobna to zagadnienie obecnie inaczej ocenić. W konsekwencji czego wspomniane wnioski inicjujące oba postępowania pochodzą od różnych podmiotów, mimo iż [...] jest następcą prawnym [...], dlatego wszczęły odrębne (nietożsame w ujęciu procesowym) sprawy. Z tej przyczyny przywołany wyżej wyrok z dnia 7 listopada 2002 r. winien być honorowany tylko w znaczeniu, jakie nadaje się prawomocnym orzeczeniom sądów, ponieważ nie ma ściśle wiążącego charakteru w tej sprawie. Instytucja ta obecnie znajduje swój wyraz w art. 170 P.p.s.a., który jednak w niniejszej sprawie nie ma bezpośredniego zastosowania, choćby dlatego, że wyrok w sprawie I SA 783/01 został wydany przed wejściem w życie tej ustawy. Nie ma również zastosowania przepis art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające..., gdyż dotyczy on związania sądu wojewódzkiego i organu wyrokiem uwzględniającym skargę Naczelnego Sądu Administracyjnego zapadłym przed dniem wejścia w życie tej ustawy. Jego odpowiednikiem jest obecnie przepis art. 153 P.p.s.a. Niemniej jednak zasadę, o której mowa poprzednio regulował przepis art. 365 § 1 K.p.c. w związku z art. 59 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Wedle tej reguły prawomocne orzeczenie wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a nawet inne osoby w przypadkach w ustawie przewidzianych. Zatem prawomocne orzeczenie wywołuje skutki erga omnes nie tylko względem stron organów i sądów, ale ma znaczenie szersze. Mianowicie wówczas, gdy dotyczy sprawy podobnej, takiej jak tu, nie wypada orzec inaczej niż uczyniono to poprzednio, chyba że doszło do istotnej zmiany stanu faktycznego lub prawnego. W przeciwnym wypadku ucierpiałaby jednolitość orzecznictwa i powaga wymiaru sprawiedliwości. Jeżeli zatem skarżąca kasacyjnie jest następcą prawnym [...], to jest wyposażona w jej prawa i realizuje jej obowiązki. Jak słusznie zauważono nie może ich mieć więcej niż poprzednik, który też mógł jej przekazać tylko to, co posiadał. Zatem pogląd prawny odnoszący się do [...], w szczególności dotyczący przymiotu strony w postępowaniu uwłaszczeniowym, rozciąga się na skarżącą kasacyjnie. Skoro bowiem ta Spółka nie miała tego uprawnienia, to nie może go mieć jej następca prawny. Tym bardziej, gdy zważyć na materialnoprawny charakter owego przymiotu.

Eksponowanie przejścia spornej działki na [...] S.A, mocą umowy z dnia [...] października 1997 r. oczywiście nie mogło odnieść skutku, bo byłoby sprzeczne ze stanowiskiem zajętym przez Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanym wyroku z dnia 7 listopada 2002 r. Tym bardziej, że czynność prawna mająca za przedmiot przedsiębiorstwo obejmuje wszystko to, co wchodzi w skład przedsiębiorstwa, chyba że co innego wynika z treści czynności prawnej albo przepisów szczególnych (art. 55 bis K.c.). Zatem, gdy co innego nie wynikało z umowy, w ramach przenoszonego przedsiębiorstwa mogą się mieścić wszystkie elementy wymienione przykładowo w art. 55 prim K.c. Godzi się przy tym wskazać na ogólną regułę określającą przedsiębiorstwo jako zorganizowaną całość, mogącą samodzielnie funkcjonować w obrocie, co oznacza możliwość wyłączenia pewnych elementów przedsiębiorstwa z transakcji zbycia, zwłaszcza takich, które nie przekreślają jego istoty (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 grudnia 2009 r., sygn. akt II CSK 215/09, LEX nr 551060, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2013 r., sygn. akt II FSK 1896/11, publ. CBOSA). Zatem samo tylko zbycie przedsiębiorstwa nie oznaczało objęcia umową z dnia [...] października 1997 r. także spornej w tej sprawie działki. Z brzmienia tej umowy niepodobna wywieść przejęcia spornej działki przez skarżącą kasacyjnie, z czego mogłaby ona czerpać swe uprawnienie strony w sprawie. Oczywistym jest, że po tym wyroku nie zawarto innej umowy leasingowej, zatem stan faktyczny nie uległ zmianie, stan prawny również, co czyni wywody zawarte w przywołanym wyroku z dnia 7 listopada 2002 r. nadal aktualnymi. Nadto nie stało nic na przeszkodzie objęcia umową tą przyszłego prawa czy precyzyjniej prawa nabytego, ale niepotwierdzonego decyzją deklaratoryjną.

W konsekwencji czego zaskarżonym wyrokiem nie doszło do naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 28 K.p.a. we wszystkich wskazanych w skardze kasacyjnej aspektach, w powiązaniu z odpowiednimi przepisami P.p.s.a. Natomiast art. 61 K.p.a. (stanowiący o datach wszczęcia postępowania administracyjnego) nie miał w sprawie zastosowania, a zwłaszcza w kontekście podanym w skardze kasacyjnej nie mógł zostać naruszony, szczególnie że nie sprecyzowano jego jednostki redakcyjnej. W konsekwencji czego zasadnie Sąd meriti zastosował art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Co prawda kwestia rażącego naruszenia prawa jest ocenna, i nie dochodzi do głosu wówczas, gdy dany przepis czy sytuacja wymagają szerokiej interpretacji i możliwe są różne rozwiązania prawne, to jednak w tej sprawie Sąd I instancji oparł się na stanowisku organu, który ten przymiot podważył, a mimo tego rozpoznał odwołanie merytorycznie.

Co się tyczy zarzutów naruszenia prawa materialnego, to są one oczywiście chybione. Jak to wyżej wskazano do merytorycznego rozpoznania wniosku dojść nie mogło, bo skoro należało postępowanie odwoławcze umorzyć, to wykluczone jest merytoryczne badanie sprawy. W sytuacji wszczęcia postępowania o stwierdzenie uwłaszczenia przez podmiot, który nie ma przymiotu strony spełnienie przesłanek uwłaszczeniowych nie wymagało czynienia ustaleń i rozważań. Trzeba też dodać, że przywołany w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 10 października 2013 r., sygn. akt II SA/Ke 729/13, dotyczy innej sytuacji faktycznej i prawnej (tam prywatyzacji dokonano na mocy art. 40 ust. 1 ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji), innego etapu postępowania, przeto nie ma znaczenia dla tej sprawy. Wreszcie, że nie jest istotne jak orzekały dotąd organy, bo ich decyzje nie stanowią tu prejudykatu. Natomiast decyzja z dnia [...] września 2000 r. została uchylona zaskarżoną w sprawie I SA 783/01 decyzją, której legalność oceniał Naczelny Sąd Administracyjny, zatem ta kwestia nie może być podnoszona skutecznie w sprawie niniejszej, zatem kwestii granic odwołania nie może być już sktecznie podnoszona.

W konsekwencji tych wywodów przyszło dojść do przekonania, iż zaskarżony wyrok odpowiada prawu, zatem brak było podstaw do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.

Co mając na uwadze, na zasadzie art. 184 P.p.s.a., należało orzec jak w sentencji tego wyroku.