Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1285/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-05-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 5, art. 8
journal: Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
law: Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.
article: art. XXXIX § 3
journal: Dz.U. 1945 nr 57 poz 321
law: Dekret z dnia 28 listopada 1945 r. o przejęciu niektórych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej i osadnictwa.
article: § 13 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 1970 nr 13 poz 120
law: Rozporządzenie Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 18 maja 1970 r. w sprawie trybu oddawania w użytkowanie wieczyste terenów państwowych i sprzedaży położonych na nich budynków.
article: art. 141 v§ 4, art. 134 § 1, art. 151 , ar5t. 8a, art. 1, art. 12, art. 107 § 1, art. 88, art. 160, art. 104 § 2, art. 7, art. 175 § 1, art. 61a § 1, art. 156 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Monika Nowicka sędzia NSA Joanna Banasiewicz sędzia del. WSA Dorota Jadwiszczok (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Joanna Drapczyńska po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 marca 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 2028/12 w sprawie ze skargi B. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 4 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 2028/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę B. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [....] września 2012 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.

Wyrok zapadł w następującym stanie sprawy:

Decyzją z [...] maja 1981 r. Kierownik Wydziału Architektury i Gospodarki Komunalnej Urzędu Dzielnicy W. orzekł o sprzedaży lokalu nr [...] w budynku przy ul. C.w W. jego dotychczasowym najemcom.

Nieruchomość położona w W. przy ul. C., oznaczona hipotecznie jako "Nieruchomość miejska na O." rej. hip. [...] objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) i w dniu jego wejścia w życie stanowiła współwłasność H. M. w ¼ cz., M.i G.małżonków L. w ¼ cz. oraz M. C. w ½ cz. Właściciele nieruchomości, ani ich następcy prawni nie złożyli w trybie dekretu wniosku o przyznanie im własności czasowej do gruntu.

Pismem z [...] października 2008 r., następcy prawni H. M. - B. M., M. M. i D. M.wystąpili z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Wydziału Architektury i Gospodarki Komunalnej Urzędu Dzielnicy W. z [...] maja 1981 r..

Decyzją z [...] stycznia 2009 r., utrzymaną w mocy decyzją z [...] lipca 2009 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. odmówiło wszczęcia postępowania oceniając, że wnioskodawcy nie mają legitymacji do żądania stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji.

Wyrokiem z dnia 27 stycznia 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 1655/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę B. M. na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. Jednakże na skutek skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrok ten uchylił orzeczeniem z 22 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 797/10, i przekazał sprawę Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, wyrokiem z dnia 30 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 731/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z .[...] lipca 2009 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z 9 stycznia 2009 r..

Postanowieniem z [...] maja 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., działając na podstawie art. 61a § 1 w zw. z art. 28 k.p.a., ponownie odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] maja 1981 r., z uwagi na brak po stronie wnioskodawców legitymacji do żądania stwierdzenia jej nieważności, gdyż w dacie wydania tej decyzji nie posiadali oni żadnych praw ani roszczeń do przedmiotowej nieruchomości, albowiem nie został złożony wniosek w trybie art. 7 ust. 1 dekretu. Takich prawa ani roszczeń nie posiadają również obecnie.

W następstwie ponownego rozpatrzenia sprawy na skutek wniosku B. M., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z [...] września 2012 r. utrzymało w mocy własne postanowienie z [...] maja 2012 r..

Na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. B. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia z [...] maja 2012 r..

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za nieuzasadnioną.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy za bezsporne uznał Sąd I instancji, że zabudowana nieruchomość położona przy ul. C. w W. objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279). Niekwestionowaną również okolicznością jest to, że wnioskujący o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] maja 1981 r. o sprzedaży lokalu mieszkalnego w znajdującym się na gruncie tej nieruchomości budynku oraz o ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu (w odpowiednim udziale), są następcami prawnymi przeddekretowej współwłaścicielki tej nieruchomości. Bezsporne jest również, że ich poprzednicy prawni nie złożyli przewidzianego w art. 7 ust. 1 dekretu wniosku o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy lub prawa zabudowy.

W przekonaniu Sądu I instancji kluczowe dla oceny ich legitymacji w sprawie, a więc możliwości skutecznego zainicjowania postępowania w sprawie o stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej sprzedaży lokalu znajdującego się w budynku objętym działaniem dekretu warszawskiego, było ustalenie, czy wobec niezłożenia przewidzianego w art. 7 ust. 1 tego dekretu wniosku, dawni właściciele nieruchomości (a obecnie ich następcy prawni) zachowali jakiekolwiek prawa rzeczowe bądź roszczenia dekretowe do tej nieruchomości. Jak zostało to już wyjaśnione w wydanym na gruncie rozpoznawanej sprawy wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2011 r. sygn. akt I OSK 797/10 oraz wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 czerwca 2011 r. I SA/Wa 731/11, dla oceny tej niezbędne było ustalenie, kiedy nastąpiło formalne i wymagane prawem objęcie w posiadanie przez gminę m.st. Warszawy przedmiotowej nieruchomości. O ile bowiem, własność gruntu objętego dzianiem dekretu przechodziła ex lege na rzecz gminy m.st. Warszawy z dniem jego wejścia w życie, tj. 21 listopada 1945 r. (o czym stanowi art. 1 dekretu), o tyle w myśl art. 5 dekretu posadowione na nim budynki pozostawały nadal własnością dotychczasowych ich właścicieli, aż do momentu negatywnego rozpoznania ich wniosku o przyznanie prawa własności czasowej, a w sytuacji gdy taki wniosek nie został złożony - do upływu przewidzianego dla tej czynności w art. 7 ust. 1 dekretu sześciomiesięcznego terminu, którego bieg rozpoczynał się od dnia objęcia gruntów w posiadanie przez gminę. Po upływie tego terminu budynek ponownie stawał się, z mocy prawa, częścią składową nieruchomości gruntowej. Użyte natomiast w redakcji tego przepisu sformułowanie "nieprzyznania (...) prawa", jak wyjaśnił już w latach sześćdziesiątych ub. wieku Sąd Najwyższy, obejmuje nie tylko skutek zapadnięcia prawomocnej decyzji, która nie uwzględnia wniosku o przyznanie prawa na gruncie, ale także skutki upływu terminu, który wyłącza możność zapadnięcia decyzji pozytywnej (vide orzeczenie SN z dnia 9 października 1962 r. sygn. akt I CR 819/61 OSNC 1963/7-8/178, a także wyrok NSA dnia 13 stycznia 2010 r. sygn. akt I OSK 475/09 Lex nr 595396). Termin określony w art. 7 ust. 1 dekretu jest bowiem terminem prawa materialnego, co oznacza, że po jego upływie nie ma prawnej możliwości uwzględnienia wniosku o przyznanie własności czasowej.

Termin i tryb obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę uregulowany został w dwóch kolejnych rozporządzeniach Ministra Odbudowy wydanych w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę m.st. Warszawy – rozporządzeniu z dnia 7 kwietnia 1946 r (Dz.U. Nr 16, poz. 112) oraz rozporządzeniu z dnia 27 stycznia 1948 r. (Dz.U. Nr 6, poz. 43). Na mocy tego ostatniego rozporządzenia następowało obejmowanie w posiadanie gruntów dotychczas nie objętych na podstawie rozporządzenia z dnia 7 kwietnia 1946 r., w drodze ogłoszeń Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy (por. § 1 rozporządzenia z 1948 r.) Zgodnie z § 3 tego rozporządzenia grunty uważa się za objęte w posiadanie z dniem wydania numeru organu urzędowego Zarządu Miejskiego, w którym zamieszczono ogłoszenie. Ogłoszenie to powinno zaś zawierać m.in. oznaczenie obszaru, na którym grunty zostają objęte w posiadanie (§ 2 pkt 2).

Jak ustalił to organ nadzoru, przedmiotowy grunt został objęty w posiadanie w dniu [...] kwietnia 1948 r. w trybie przepisów rozporządzenia z dnia 27 stycznia 1948 r., W powyższej dacie ukazało się bowiem obwieszczenie o objęciu w posiadanie przez Gminę m.st. Warszawy obszaru, na którym jest on położony, opublikowane w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy Nr 10, pod pozycją 10. To zaś oznaczało, że ostateczny termin do złożenia wniosku dekretowego upłynął byłym właścicielom z dniem 19 października 1948 r.. Po tej dacie właścicielem budynku posadowionego na gruncie przy ul. C. stała się gmina m.st. Warszawy, a w dalszej kolejności Skarb Państwa - na mocy art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz.U. nr 14, poz. 130). To natomiast prowadzić musi do wniosku, że skarżący nie mieli opartego na normach prawa materialnego interesu prawnego w kwestionowaniu wydawanych po dniu 19 października 1948 r. rozstrzygnięć mających za przedmiot tę nieruchomość. Nie mają zatem również legitymacji uprawniającej ich do żądania wszczęcia postępowania nadzorczego w stosunku do wydanej [...] maja 1981 r. decyzji o sprzedaży lokalu mieszkalnego mieszczącego się w usytuowanym na przedmiotowej nieruchomości budynku. Ewentualne wyeliminowanie tej decyzji nie będzie bowiem kreowało ich praw do tej nieruchomości. To zaś prowadzić musiało do wydania przez organ nadzoru rozstrzygnięcie o treści przewidzianej w art. 61a § 1 k.p.a.. Z tego względu zarzut naruszenia tego przepisu Sąd I instancji uznał za niezasadny.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył B. M., zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 2 p.p.s.a. polegające na wadliwym wykonaniu obowiązku kontroli decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. pod względem jej zgodności z prawem, tj. z art. 5 w zw. z art. 8 — dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy w zw. z art. XXXIX § 3 przepisów wprowadzających prawo rzeczowe i prawo o księgach wieczystych - dekret z 11 października 1946 r. Dz.U. Nr 57, poz 321 z późn. zm.) z § 13 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 maja 1970 r. w sprawie sprzedaży przez państwo budynków z równoczesnym oddawaniem działek w użytkowanie wieczyste (Dz. U. z 1975 r. poz. 9);

2. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez wybiórcze i sprzeczne z materiałem dowodowym zebranym w sprawie przedstawienie stanu faktycznego sprawy i akceptację nieprawidłowości dokonanych przez organ

administracyjny ustaleń faktycznych, a w szczególności poprzez brak odniesienia się

w sposób szczegółowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do wszystkich zarzutów

i argumentów przedstawionych przez w skardze do WSA (podczas gdy

obowiązek ustosunkowania się do wszystkich podniesionych w skardze zarzutów

wobec utrwalonej w tej kwestii linii orzeczniczej sądów administracyjnych jest

niepodważalny), w tym do argumentacji, że zgodnie z zasadą proporcjonalności

uprawnienia dawnych właścicieli wyprzedzały uprawnienia najemców lokali oraz

do zarzutu naruszenia art. 1 sporządzonego w dniu 20 marca 1952 roku Protokołu

Nr 1 ratyfikowanego przez Polskę w dniu 10 października 1994 roku (Dz. U. z 1995 r. Nr 26, poz. 175) do sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku, a następnie zmienionej Protokołem Nr 3, Nr 5 i Nr 8 oraz uzupełnionej Protokołem Nr 2 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz. U. z 1993 roku Nr 61, poz. 284), a także do zarzutu naruszenia art. 8, art. 11 oraz art. 12 w zw. z art. 107 § 1 k.p.a. poprzez brak odzwierciedlenia w zaskarżonej decyzji oceny argumentów przemawiających za uwzględnieniem wniosku inicjującego postępowanie;

3. naruszenia art. 151 p.p.s.a., poprzez błędne przyjęcie, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, podczas gdy skarga powinna być uwzględniona, albowiem postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [..]września 2012 r., utrzymujące w mocy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W.z [...]maja 2012 r. zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, a to:

art. 28 k.p.a. w zw. z art. 160 k.p.a., poprzez błędne przyjęcie, że skarżący nie jest stroną postępowania, gdyż nie ma interesu prawnego we wszczęciu postępowania nadzorczego odnośnie decyzji orzekającej o sprzedaży lokalu, który stanowił jego własność, podczas gdy zgodnie z dotychczasowym orzecznictwem sądów administracyjnych ma on interes prawny w rozumieniu tego przepisu, nadto jako spadkobiercy byłych właścicieli przedmiotowej nieruchomości przysługiwało mu w chwili wydawania zaskarżonej decyzji prawo pierwszeństwa wyprzedzające prawo pierwszeństwa najemcy;

art. 11 k.p.a. i art. 104 § 2 k.p.a. poprzez zaniechanie obowiązku całościowego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy oraz braku odniesienia się do wszystkich zarzutów podniesionych we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Komunalnej Urzędu Dzielnicowego W. nr [...] z [...] maja 1981 r.;

art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy w wyniku braku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego oraz niezbadania stanu faktycznego sprawy;

art. 7, 8 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez naruszenie obowiązków nałożonych na organy administracji publicznej w toku postępowania, w szczególności stania na straży praworządności i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli;

naruszenie innych przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7, 8, 12, 77 i art. 80 k.p.a. poprzez pominięcie istotnych dla oceny legalności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Komunalnej Urzędu Dzielnicowego W. nr [...] z [...] maja 1981 r. okoliczności stanu faktycznego sprawy;

art. 61a § 1 w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez całkowite zignorowanie wykładni wypracowanej zarówno w piśmiennictwie, jak i w jednolitej linii orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego i WSA w Warszawie, polegające na przyjęciu, że skarżącemu wyzutemu z prawa własności nieruchomości na podstawie dekretu warszawskiego nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu administracyjnym o stwierdzenie nieważności decyzji wyrażającej zgodę na sprzedaż lokalu znajdującego się we wywłaszczonym budynku wyłącznie z tego względu, że nie został złożony w przepisanym terminie tzw. wniosek dekretowy;

art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez całkowicie błędne przyjęcie, iż decyzja Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Komunalnej Urzędu Dzielnicowego W. z [...] maja 1981 nie jest obarczona wadą prawną mogącą stanowić przesłankę stwierdzenia jej nieważności, podczas gdy decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), albowiem Kierownik Wydziału Geodezji i Gospodarki Komunalnej Urzędu Dzielnicowego W. zezwalając osobom fizycznym na nabycie lokalu nr [...] dopuścił się rozporządzenia cudzą własnością, gdyż Skarb Państwa nie był właścicielem wspomnianego lokalu (budynku), nie było zatem jakichkolwiek podstaw prawnych do wystawiania lokalu na sprzedaż dotychczasowym najemcom.

W skardze kasacyjnej zostały również sformułowane zarzuty naruszenia prawa materialnego dotyczące:

naruszenia § 13 ust. 1 pkt. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 maja 1970 r. w sprawie sprzedaży przez Państwo budynków z równoczesnym oddawaniem działek w użytkowanie wieczyste poprzez nieuwzględnienie, że skarżącemu jako spadkobiercy byłych właścicieli, w chwili wydawania zaskarżonej w trybie nadzorczym decyzji lokalowej, przysługiwało prawo pierwszeństwa wyprzedzające takie samo prawo przysługujące najemcom, a brak umożliwienia byłym właścicielom i ich spadkobiercom realizacji tego uprawnienia stanowi o rażącej wadliwości decyzji o sprzedaży lokalu;

naruszenia art. 5 w zw. z art. 8 - dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy w zw. z art. XXXIX § 3 przepisów wprowadzających prawo rzeczowe i prawo o księgach wieczystych - dekret z 11 października 1946 r. Dz.U. Nr 57, poz 321 z późn. zm.) poprzez ich niezastosowanie i nieuwzględnienie okoliczności, że z uwagi na brak odmowy ustanowienia na rzecz dawnego właściciela prawa użytkowania wieczystego w zakresie przedmiotowego lokalu nr [...] to wyłącznie przeddekretowy właściciel tej nieruchomości, był właścicielem lokalu nr [...], gdyż zgodnie z w/w przepisami budynki (stanowiące odrębny od gruntu przedmiot własności) znajdujące się na gruntach przechodzących na własność gminy m.st. Warszawy, pozostają własnością dotychczasowych właścicieli" aż do czasu wydania decyzji odmawiającej przyznania użytkowania wieczystego, co w niniejszej sprawie - w dniu wydania decyzji lokalowej - nie miało miejsca (por, wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 marca 2012 r., (sygn. akt: I SA/Wa 2239/10);

naruszenia art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a. w zw. 2 art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie sprawy w sposób wszechstronny i zgodnie z tzw. zasadą proporcjonalności (wyrażoną w art. 7 k.p.a. i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP — zob. artykuł Huberta Izdebskiego "Zasada proporcjonalności a władza dyskrecjonalna administracji publicznej w świetle polskiego orzecznictwa sądowego" w: Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 1(28)/2010) oraz brak uwzględnienia słusznego interesu strony:

naruszenie przepisu art. 77 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez odmowę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności bezprawnej decyzji i tym samym próbę zamknięcia skarżącemu drogi do dochodzenia jego uzasadnionych roszczeń, podczas gdy art. 77 ust. 1 Konstytucji RP wprost stanowi, iż "Każdy ma prawo do wynagrodzenia szkody, jaka została mu wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej";

naruszenie art. 1 sporządzonego w dniu 20 marca 1952 roku Protokołu Nr 1 ratyfikowanego przez Polskę w dniu 10 października 1994 roku (Dz. U. z 1995 roku Nr 26, poz. 175) do sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku, a następnie zmienionej Protokołem Nr 3, Nr 5 i Nr 8 oraz uzupełnionej Protokołem Nr 2 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz. U. z 1993 roku Nr 61, poz. 284) poprzez jego niezastosowanie, a przez to pozbawienie odwołujących się prawnie uzasadnionego oczekiwania uzyskania efektywnego korzystania z nieruchomości stanowiącej ich własność (por. uzasadnienie decyzji Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 27 stycznia 2000 roku, nr 33752/96, LEXnr41130).

Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji w całości oraz zasądzenie kosztów postepowania według norm przepisanych.

Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 28 maja 2015 r. pełnomocnik skarżącego kasacyjnie wskazał, że w związku ze śmiercią D. M. wnosi o uchylenie wyroku Sądu I instancji z uwagi na zaistnienie przesłanki, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a., bowiem zaskarżony wyrok został skierowany do osoby zmarłej, co powinno zostać wzięte pod uwagę z urzędu przez Naczelny Sąd Administracyjny. Jednocześnie zmodyfikował wnioski skargi kasacyjnej nie żądając zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Przesłanki nieważności postępowania wyliczone zostały enumeratywnie w art. 183 § 2 powołanej ustawy i wystąpienie tego rodzaju okoliczności, odpowiadającej przesłance nieważności wskazanej w art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a., to jest sytuacji, gdy strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej stwierdzono w rozpoznawanej sprawie.

Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Architektury i Gospodarki Komunalnej Urzędu Dzielnicy W. z dnia [...] maja 1981 r., zakończone zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [..] września 2012 r. prowadzone było na wniosek z dnia [...] października 2008 r., który złożyli B. M., M. M. oraz D. M. – następcy prawni H. M.. Skargę na powyższą decyzję w imieniu B. M. wniósł radca prawny M. N.

Na rozprawie w dniu 11 lutego 2015 r., z treści wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt I OSK 1033/14, skład orzekający uzyskał informację, że jeden z uczestników postępowania - D. M. - zmarł [...] lipca 2012 r.. W tych okolicznościach postępowanie zostało zawieszone. Pismem z dnia [...] marca 2015 r. zgłosił się pełnomocnik następców prawnych D. M.– T. M. i A. M. – radca prawny M.N., co stanowiło podstawę podjęcia zawieszonego postępowania.

W tej sytuacji należy stwierdzić, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 marca 2013 r. obarczony jest wadą nieważności, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a., bowiem skierowany został do osoby zmarłej – D. M., który nie miał zdolności sądowej ani procesowej. Powodowało to konieczność uchylenia tego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Skierowanie wyroku do osoby zmarłej, bez względu na to czy była to okoliczność znana Sądowi I instancji, skutkować musiało stwierdzeniem wystąpienia w sprawie przesłanki nieważności postępowania poprzedzającego wydanie tego wyroku (art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a.) i w konsekwencji uchylenie wadliwego wyroku.

Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powinien ocenić okoliczność skierowania zaskarżonej decyzji do osoby zmarłej – D. M. w kontekście przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji wskazanej w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a..

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 183 § 2 pkt 2 w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak sentencji wyroku.