Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 132/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. art. 135
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 6q ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 1297
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - t.j.
article: art. 121 § 1, art 122, art. 187 § 1, art. 210 § 1 pkt 6, § 4
journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Wolna – Kubicka Asesor sądowy Robert Talaga (spr.) Protokolant: st. sekretarz sądowy Marta Ziewińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 08 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rozłożenia na raty zapłaty zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję [...] w [...] z dnia [...] r., nr [...].


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 26 kwietnia 2021 roku S. B. zakwestionował upomnienie, które otrzymał w związku z naliczeniem opłat za gospodarowanie odpadami. Jednocześnie powołał się na rozmowy z pracownikiem Związku Międzygminnego [...] w C. w przedmiocie zaległości w naliczonej opłacie oraz możliwości uiszczenia opłat w wysokości [...] zł miesięcznie, gdyż "żyje poniżej minimum socjalnego".

Decyzją z dnia 02 czerwca 2021 roku, nr [...] Zarządu Związku Międzygminnego [...] w C. rozłożył na raty zaległość w kwocie [...]zł z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od sierpnia 2019 roku do maja 2021 roku na poszczególne raty.

W dniu 22 czerwca 2021 roku S. B. wniósł odwołanie nie zgadzając się z wyżej wymienionym rozstrzygnięciem.

Decyzją z dnia 07 grudnia 2021 roku, nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Zarządu Związku Międzygminnego [...] w C. z dnia 02 czerwca 2021 roku, nr [...] w sprawie rozłożenia na raty zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w kwocie [...]zł.

W uzasadnieniu organ wskazał, że S. B. w lipcu 2013 roku złożył stosowną deklarację na nieruchomość położoną w miejscowości [...], ul. [...], która nie została zmieniona. Organ I instancji podejmując decyzję o rozłożeniu na raty powinien był w sposób wyczerpujący ustalić jaka jest faktyczna sytuacja materialna, rodzinna i osobista S. B. oraz czy ma on realne możliwości uregulowania należności. W tym celu konieczne było ustalenie relacji pomiędzy dochodami a wydatkami koniecznymi dla egzystencji. Tylko bowiem ustalenie takiej relacji pozwalało na dokonanie oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy. Zdaniem Kolegium, organ I instancji kompleksowo zebrał materiał dowodowy potrzebny do oceny przesłanek warunkujących udzielenie ulgi i na jego podstawie określił poszczególne kwoty i terminy płatności dostosowując je do indywidualnych zdolności płatniczych S. B..

Pismem z dnia 13 stycznia 2022 roku S. B. wniósł skargę na rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego wskazując, że nie zgadza się z systemem naliczania opłat za wywóz śmieci, który w jego przekonaniu jest niesprawiedliwy, krzywdzący, bezwzględny, nieprzemyślany oraz wymuszający dodatkowy podatek Jednocześnie poinformował, że po zmianie naliczania opłat nie wystawia zbiornika więc nie ma za co płacić. Z tego względu zapytał organ o sprawiedliwą wycenę, ale nie uzyskał konkretnej odpowiedzi oprócz sugestii rozłożenia opłaty na raty. Podwyżka opłaty dotyczyła kwoty [...]zł od dwóch osób na miesiąc podczas gdy wystawia on dwa zbiorniki 100 litrowe na rok, a więc jeden pojemnik kosztuje [...] zł. Dla większości mieszkańców taka forma zapłaty jest niesprawiedliwa, gdyż mają pola i działki przy zagrodzie i tam wywożą naturalny nawóz, a większość odpadów jest zaorana. Skarżący zadeklarował, że sam bierze takie odpady od sąsiadów do zaorania.

Pismem z dnia 14 czerwca 2022 roku ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego uzupełnił skargę S. B. zarzucając organom:

1) naruszenie art. 121 § 1, art 122, art. 187§ 1 oraz art. 210 § 1 pkt 6) i art. 210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.), w zw. z art. 6q ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 888 ze zm.) poprzez brak uzasadnienia odmowy umorzenia zaległości w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi, a przyjęcie w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji, iż przedmiotem postępowania było jedynie żądanie rozłożenia tej zaległości na raty.

2) naruszenie art. 67a § 1 pkt 3) o.p. w zw. z art. art, 6q ust. 1 ustawy o . o utrzymaniu czystości i porządku w gminach poprzez nieorzeczenie o zastosowaniu ulgi w postaci całkowitego lub choćby częściowego umorzenia zaległości w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

W związku z powyższym wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji oraz przyznanie na jego rzecz kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 roku, poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z treści zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 roku, poz. 329 ze zm.), dalej zwanej "p.p.s.a.", wynika, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto, stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. Zgodnie natomiast z art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala. Przy tym na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Po dokonaniu kontroli legalności zaskarżonej decyzji sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie kwestią sporną jest właściwe rozstrzygnięcie organów administracji w odniesieniu do pisma z dnia 26 kwietnia 2022 roku złożonego przez S. B. w kwestii naliczanych opłata za gospodarowanie odpadami.

W ocenie Sądu zarówno Związek Międzygminny [...] w C. jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w sposób niepełny zakwalifikowały pismo S. B. z dnia 26 kwietnia 2021 roku. W tym bowiem względzie organy uznały, że pismo S. B. jest jedynie wnioskiem o rozłożenie na raty zaległości z tytułu opłaty za zagospodarowanie odpadami komunalnymi, pomijając, że zawierało ono również wniosek o umorzenie tej zaległości. Tymczasem z treści wspomnianego pisma wynika, że S. B. wnosił również o umorzenie zaległości, co wynika z ostatniego zdania tego pisma ("czekam na odpowiedź i pytam czy jest możliwość choć w części umorzenia dodatkowego podatku, znacie moje poprzednie pisma i sytuacje materialną"). Z kontekstu pisma S. B. z dnia 26 kwietnia 2021 roku wynika zatem, iż wnioskował on zarówno o rozłożenie na raty jak i o umorzenie całości lub choćby części zaległości. Mimo pozytywnego rozstrzygnięcia żądania skarżącego w kwestii rozłożenia zaległości na raty należało jednak przyjąć, że organ nie rozpoznał wniosku o umorzenie zaległości będącego znacznie bardziej korzystnym rozwiązaniem dla skarżącego. W ten sposób organy obu instancji przyjmując, iż przedmiotem postępowania było jedynie żądanie rozłożenia tej zaległości na raty naruszyły art. 121 § 1, art 122, art. 187 § 1 i art. 210 §1 pkt 6) i § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm.) w zw. z art. 6q ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2022 roku, poz. 2519 t.j.) poprzez brak rozpoznania wniosku o umorzenie zaległości w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz jego uzasadnienie, a przyjęcie w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji, iż przedmiotem postępowania było jedynie żądanie rozłożenia tej zaległości na raty. Naruszenie takie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Trzeba bowiem podkreślić, że właściwe ustalenia stanu faktycznego oraz kompletne uzasadnienie prawne stanowi istotny element każdej decyzji administracyjnej, a w niniejszej sprawie nastąpiło przekroczenie granic uznania administracyjnego. W sytuacji natomiast, gdy podatnik we wniosku posługuje się nieprecyzyjnymi pojęciami, powinno to być przez organ podatkowy wyjaśnione w ramach postępowania - czego w rozpoznawanym przypadku żaden z organów nie uczynił. Natomiast wcześniejsze pisma skarżącego znajdujące się w aktach sprawy wskazują, iż prosił o umorzenie zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami. Ocena treści wniosku S. B. z dnia 26 kwietnia 2021 roku wymagała także uwzględnienia, że jest on człowiekiem w zaawansowanym wieku [...] schorowanym i niewykształconym oraz znajdującym się w złej sytuacji materialnej - co dodatkowo powinno było uwrażliwić organy do wyjaśnienia jego intencji w przedmiotowej sprawie. Szczególnie, że swój wniosek uzasadnił on bardzo złą sytuacją materialną "życiem poniżej minimum socjalnego", którą oba organy uznały za trudną sytuację materialną (co wynika z uzasadnień obu organów) i uzasadniającą rozłożenie zaległości na raty. W tym względzie należy dodatkowo dostrzec, że w decyzji z dnia 02 czerwca 2021 roku, nr [...] Zarządu Związku Międzygminnego [...] jako podstawę rozstrzygnięcia wskazał m.in. art. 67a § 1 pkt 1 oraz pkt 3 Ordynacji podatkowej, w więc przepisy dotyczące rozłożenia opłaty na raty jak i umorzenie w całości lub w części zaległości podatkowych. Natomiast w samym rozstrzygnięciu ten sam organ nie orzekł o umorzeniu zaległości skarżącego nawet w części ani nie uzasadnił w żadnym zakresie odmowy umorzenia zaległości w całości lub w części mimo powołania w podstawie rozstrzygnięcia na wskazany przepis Ordynacji podatkowej. W tym sensie doszło do naruszenia art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej w zw. z art. art. 6q ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach poprzez nie orzeczenie o zastosowaniu ulgi w postaci całkowitego lub choćby częściowego umorzenia zaległości w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi, pomimo iż istniały przesłanki do umorzenia zaległości w całości lub co najmniej w części.

Mając zatem na uwadze powyższe naruszenia prawa procesowego, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. art. 135 P.p.s.a. orzekł jak sentencji wyroku.