Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2883/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6219 Inne o symbolu podstawowym 621
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę w części
Powołane przepisy: article: art. 58 par. 1 pkt 1 i art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej (spr.) Sędzia WSA Iwona Maciejuk Sędzia WSA Joanna Kube Protokolant referent Joanna Mazur po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2021 r. sprawy ze skargi E.R. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej oraz niewyrażenia zgody na zawarcie ponownej umowy najmu na pomieszczenie tymczasowe 1) oddala skargę w części dotyczącej odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej; 2) odrzuca skargę w pozostałym zakresie.


UZASADNIENIE

Zarząd Dzielnicy [...] uchwałą z [...] marca 2021 r. nr [...], wydaną na podstawie § 6 ust. 1 pkt 2, § 45 pkt 5 i § 50 ust. 1 Statutu Dzielnicy [...] stanowiącego załącznik nr [...] do uchwały nr LXX/2182/2010 Rady m.st. Warszawy z dnia 14 stycznia 2010 r. w sprawie nadania Statutów dzielnicom m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2018 r. poz. 8814 oraz z 2019 r. poz. 13139), § 6 pkt 8 i 8a uchwały nr XLVI/1422/2008 Rady m.st. Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m.st. Warszawy do wykonania niektórych zadań i kompetencji m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2016 r. poz.6725), § 32 ust. 8 w zw. z § 4 oraz z § 32 ust. 1 pkt 6, § 43 ust. 3, § 34 ust. 1 i 3, § 35 ust. 1 uchwały nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2019 r. poz. 14836 oraz z 2020 r. poz. 5791) oraz § 14 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 15 uchwały Nr XXXIV/816/2012 Rady m.st. Warszawy z dnia 29 marca 2012 r. w sprawie zasad gospodarowania i wynajmowania tymczasowych pomieszczeń (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2012 r. poz. 3465), po rozpatrzeniu wniosku o najem socjalny lokalu, odmówił zakwalifikowania E. R. i M. S. do udzielenia pomocy mieszkaniowej i jednocześnie odmówił ponownego zawarcia umowy najmu tymczasowego pomieszczenia oraz zobowiązał ZGN w Dzielnicy [...] do podjęcia czynności w celu opróżnienia pomieszczenia zajmowanego bez tytułu prawnego.

W uzasadnieniu uchwały organ wskazał, że w ramach realizacji prawomocnego wyroku orzekającego eksmisję bez prawa do lokalu socjalnego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W., w związku z wystąpieniem komornika o zabezpieczenie tymczasowego pomieszczenia, E. R. i jej syn M. S. otrzymali tymczasowe pomieszczenie nr [...] przy ul. [...] w W. Umowa najmu została z nimi zawarta na okres 6 miesięcy, tj. do [...] października 2019 r. Z uwagi na zbliżający się termin wygaśnięcia umowy najmu zainteresowani wystąpili z wnioskiem o najem socjalny zajmowanego lokalu. Zajmowane tymczasowe pomieszczenie składa się 1 pokoju, kuchni i łazienki z wc. Powierzchnia użytkowa wynosi 32,30 m2 w tym powierzchni mieszkalnej 16,00 m2. Powierzchnia mieszkalna na 1 osobę przy zamieszkiwaniu 2 osób wynosi 8,00 m2. Miesięczny przypis na koncie czynszowym pomieszczenia wynosi 240,05 zł. Zainteresowani na bieżąco opłacają należności za użytkowanie tymczasowego pomieszczenia. E. R. oświadcza, że utrzymuje się z prac dorywczych. Nie była zarejestrowana w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna i nie pobierała świadczeń z opieki społecznej. Jest osobą zamężną. Podaje, że jest z mężem w separacji od wielu lat, ale nie posiada wyroku sądowego orzekającego separację, ani nie przedstawia dokumentów poświadczających rozwód lub złożenie pozwu o rozwód. Nie dostarczyła dokumentów poświadczających dochody męża. Według przesłanego oświadczenia mąż J. R. mieszka w domu jednorodzinnym u rodziców w Z., prowadzi działalność gospodarczą i pobiera rentę. Syn wnioskodawczyni M. S. pracuje na podstawie umowy zlecenia na czas nieoznaczony i uzyskuje miesięcznie dochód w wysokości 142,69 zł. Ze złożonej deklaracji dochodowej, niepotwierdzonej odpowiednimi dokumentami wynika, że dwuosobowe gospodarstwo domowe wnioskodawców w badanym okresie utrzymywało się z dochodów w wysokości 559,36 zł. miesięcznie.

Po uzyskaniu negatywnej opinii Komisji Mieszkaniowej z [...] marca 2021 r., mając na uwadze przesłanki wynikające z § 32 ust. 8 w zw. z § 4 oraz z § 32 ust. 1 pkt 6 i § 43 ust. 3 uchwały nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. Zarząd Dzielnicy [...] podjął uchwałę w sprawie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej i jednocześnie zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 15 uchwały nr XXXIV/816/2012 Rady m.st. Warszawy z dnia 29 marca 2012 r. Zarząd Dzielnicy [...], odmówił ponownego zawarcia umowy najmu tymczasowego pomieszczenia oraz zobowiązał ZGN w Dzielnicy [...] do podjęcia czynności w celu opróżnienia pomieszczenia zajmowanego bez tytułu prawnego.

Pismem z 8 czerwca 2021 r. E. R. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z [...] marca 2021 r. nr [...] wnosząc o stwierdzenie jej nieważności, dopuszczenie dowodów, zobowiązanie organu do przedłożenia pełnej dokumentacji sprawy oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła:

1. naruszenie art. 7 K.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia przez organ wnikliwego postępowania dowodowego w zakresie warunków mieszkaniowych jej oraz syna, a także nieuwzględnienie separacji faktycznej, która ma miejsce pomiędzy nią a jej mężem od wielu lat,

2. naruszenie § 14 ust. l uchwały nr XXXIV/816/2012 Rady m.st. Warszawy z dnia 29 marca 2012 r., poprzez niewyrażenie zgody przez Zarząd Dzielnicy na ponowne zawarcie umowy najmu lokalu tymczasowego, pomimo spełnienia wszystkich kryteriów do wyrażenia takiej zgody,

3. błędne przyjęcie, że mąż – J. R. – może zaspokoić jej potrzeby mieszkaniowe i uzależnienie wydania pozytywnej decyzji o przedłużeniu umowy najmu pomieszczenia tymczasowego dla niej i syna od dostarczenia dokumentów przez jej męża.

Skarżąca wskazała, że [...] kwietnia 2019 r., na podstawie skierowania nr [...] z [...] lutego 2019 r. wydanego przez Urząd Dzielnicy [...], wraz z synem zawarła z Miastem W. umowę najmu tymczasowego pomieszczenia mieszkalnego nr [...] położonego w budynku nr [...] przy ul. [...] w W. Została ona zawarta na czas oznaczony do [...] października 2019 r. W dniu 29 sierpnia 2019 r. złożyła wniosek o ponowne zawarcie umowy najmu tego lokalu mieszkalnego. Pismem z 9 kwietnia 2021 r. znak sprawy: [...] otrzymała informację, że zgodnie z uchwałą Zarządu Dzielnicy [...] z [...] marca 2021 r. nr [...] wniosek został rozpatrzony negatywnie i zarząd nie wyraził zgody na ponowne zawarcie umowy najmu pomieszczenia tymczasowego. Urząd swoją decyzję uzasadnił niedostarczeniem niezbędnych dokumentów, tj. braku potwierdzenia dochodów uzyskanych przez jej męża oraz z uwagi na warunki mieszkaniowe posiadane przez jej męża, w tym możliwość zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych.

W ocenie skarżącej organ nie wziął pod uwagę faktu, o którym informowała kilkukrotnie, że od wielu lat pozostaje w separacji faktycznej z mężem. Podkreśliła, że zamieszkuje z synem M. S. w W., a mąż mieszka w Z. Trudne relacje z mężem powodują, że w żaden sposób, mimo wielokrotnych próśb, nie jest w stanie wpłynąć na przedłożenie przez niego żądanych dokumentów. Tak więc to co zostanie dostarczone zależy wyłącznie od niego. Poza tym organ był informowany, że od 2011 r. skarżąca nie prowadzi z mężem wspólnego gospodarstwa domowego, a mimo to do podjęcia decyzji Zarząd Dzielnicy wymaga zaświadczenia o jego dochodach. Z uwagi na trudności finansowe, negatywne doświadczenia związane z rozwodem, a także jej stan zdrowia fizycznego i psychicznego, obecnie nie jest w stanie przeprowadzić kolejnego postępowania rozwodowego.

Podała, że zgodnie z § 14 ust. 1 uchwały nr XXXIV/816/2012 Rady m.st. Warszawy z dnia 29 marca 2012 r. spełniła łącznie wszystkie warunki zawarte w tym przepisie, tj. nie posiada tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego, została zakwalifikowana do najmu lokalu wchodzącego w skład mieszkaniowego zasobu miasta oraz wywiązywała się z warunków umowy najmu tymczasowego pomieszczenia, a w szczególności nie zalega z opłatami czynszowymi i nie zakłóca porządku domowego. Pomimo to Zarząd Dzielnicy odmówił ponownego zawarcia umowy najmu tymczasowego pomieszczenia z uwagi na brak dostarczenia dokumentów przez jej męża, na co nie miała żadnego wpływu.

Zarząd Dzielnicy [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie z uwagi na uchybienie terminu do wniesienia skargi, ewentualnie o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej uchwale.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.); zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

W myśl art. 147 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest uchwała Zarządu Dzielnicy [...] z [...] marca 2021 r. nr [...] odmawiająca zakwalifikowania E. R. i M. S. do udzielenia pomocy mieszkaniowej na najem socjalny lokalu (§ 1) i jednocześnie odmawiająca ponownego zawarcia umowy najmu tymczasowego pomieszczenia oraz zobowiązanie ZGN w Dzielnicy [...] do podjęcia czynności w celu opróżnienia pomieszczenia zajmowanego bez tytułu prawnego (§ 2).

Na wstępie podkreślenia wymaga fakt, że merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot, a także, gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejś z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do odrzucenia skargi.

Zgodnie z art. 3 § 2 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do jej istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (zwany dalej: "K.p.a."), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z 16 listopada 2016r. o Krajowej Administracji Skarbowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (3 § 3 P.p.s.a.).

Zasady gospodarowania mieszkaniowym zasobem gminy uregulowano w ustawie z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 611); zwanej dalej jako ustawa o ochronie praw lokatorów. Zgodnie z art. 4 ust. 1 tej ustawy tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej należy do zadań własnych gminy. W celu realizacji zadań, o których mowa w art. 4 ww. ustawy gmina może tworzyć i posiadać zasób mieszkaniowy (art. 20 ust. 1 ustawy).

Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08 (publ. ONSAiWSA 2008/6/90) wskazał, że postępowanie w zakresie udzielania pomocy mieszkaniowej przez gminę ma dwa etapy. W pierwszym, wnioskujący o najem lokalu składa wniosek, który podlega analizie i weryfikacji przez właściwy organ gminy bądź osobę upoważnioną oraz zaopiniowaniu przez komisję lokalową. Następnie wydawane jest rozstrzygnięcie o zakwalifikowaniu i umieszczeniu na liście osób oczekujących na najem lokalu, bądź o odmowie zakwalifikowania i umieszczenia na liście. Działanie zarządu dzielnicy w pierwszym etapie nie stanowi ani oferty zawarcia umowy, ani negocjacji umowy. Ma charakter administracyjnoprawny, ponieważ rozstrzyga o tym, czy określonej osobie może być udzielona pomoc w zakresie zaspokojenia jej potrzeb lokalowych z wykorzystaniem lokali znajdujących się w mieszkaniowym zasobie gminy. Uchwała odmawiająca zakwalifikowania określonej osoby do wynajęcia lokalu oraz umieszczenia na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu nie ma charakteru cywilnoprawnego, lecz wręcz rozstrzyga o tym, że ta osoba nie spełnia warunku do ubiegania się o wynajęcie jej lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy. Dopiero po skierowaniu przez zarząd dzielnicy do zawarcia umowy najmu lokalu następuje drugi etap postępowania, w którym wnioskodawca zawiera z zarządcą nieruchomości umowę najmu konkretnego lokalu i ten etap, z uwagi, że kończy go zawarcie umowy, ma już zdecydowanie charakter cywilnoprawny.

Wniosek E. R. dotyczył zakwalifikowania do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu oraz ponownego zawarcia umowy najmu pomieszczenia tymczasowego po upływie okresu najmu pomieszczenia tymczasowego i chodzi tu o konkretny lokal mieszkalny – ten, który wcześniej był i jest nadal zajmowany przez E. R. i jej syna na podstawie umowy najmu. Zaskarżoną uchwałę Zarządu Dzielnicy [...], polegającą na odmowie wyrażenia zgody na najem tymczasowego pomieszczenia oraz zobowiązującą ZGN w Dzielnicy [...] do podjęcia czynności w celu opróżnienia pomieszczenia zajmowanego bez tytułu prawnego należy uznać za oświadczenie woli jednej ze stron umowy najmu – W., złożone jej przez organ. Odmowa zawarcia ponownej umowy najmu lokalu jest czynnością z zakresu władztwa właścicielskiego gminy (dominium), a nie aktem z zakresu władztwa publicznego (imperium).

Działania organu w tego typu przypadkach nie mają zatem charakteru administracyjnoprawnego. Nie jest tu rozstrzygana kwestia tego, czy danej osobie może być udzielona pomoc w zakresie zaspokojenia jej potrzeb mieszkaniowych z wykorzystaniem lokali znajdujących się w mieszkaniowym zasobie gminy, czy też nie. W takich sprawach rozstrzygnięcie administracyjnoprawne ma miejsce wcześniej i skutkuje umieszczeniem wnioskodawcy na liście osób oczekujących na najem lokalu mieszkalnego z zasobu mieszkaniowego gminy, a następnie skierowaniem tej osoby do zawarcia umowy najmu konkretnego lokalu. Natomiast w sprawach takich jak niniejsza organ wyraża jedynie wolę kontynuowania najmu konkretnego (zajmowanego wcześniej na podstawie umowy najmu) lokalu mieszkalnego z zasobów mieszkaniowych W.

Skutkuje to uznaniem, że złożona w sprawie skarga nie należy do właściwości sądu administracyjnego, a zatem jest niedopuszczalna i jako taka podlega odrzuceniu.

W związku z powyższym zbędne stało się rozpoznanie wniosku skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej uchwały Zarządu Dzielnicy [...] w przedmiocie odmowy ponownego zawarcia umowy najmu tymczasowego pomieszczenia oraz zobowiązania ZGN w Dzielnicy [...] do podjęcia czynności w celu opróżnienia pomieszczenia zajmowanego bez tytułu prawnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, mając to na względzie i działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 2 sentencji wyroku.

Odnosząc się zaś do skargi na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania E. R. do udzielenia pomocy mieszkaniowej na najem socjalny lokalu należy stwierdzić, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Jak wskazano powyżej w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08, Naczelny Sąd Administracyjny wyraźnie uznał, że uchwała zarządu dzielnicy m.st. Warszawy odmawiająca zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a. W uzasadnieniu wydanej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że tego rodzaju rozstrzygnięcie nie jest załatwieniem sprawy cywilnej, ale rozstrzygnięciem w sprawie z zakresu administracji publicznej podjętym przez organ dzielnicy, a więc aktem, do którego ma zastosowanie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym i art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a.

Powyższe stanowisko składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego zostało zaakceptowane zarówno w dotychczasowej judykaturze, jak i poglądach doktryny.

W tej sytuacji należy uznać, że nie ma wątpliwości formalnoprawnych, że skarga dotycząca spornej uchwały Zarządu Dzielnicy [...] z [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania E. R. do udzielenia pomocy mieszkaniowej na najem socjalny lokalu podlega kognicji (właściwości) sądu administracyjnego.

Natomiast, jeśli chodzi o kwestię spełnienia przez skarżącą warunków formalnych wniesienia skargi należy wyjaśnić, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga została złożona w trybie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Zgodnie z art. 52 § 1 P.p.s.a., skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba, że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 2). W aktualnym stanie prawnym, obowiązującym od 1 czerwca 2017 r., stosownie do treści art. 53 § 2 P.p.s.a. w przypadku innych aktów (niż wymienione w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a P.p.s.a), jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, skargę można wnieść w każdym czasie. Podobnie stanowi art. 101 ustawy o samorządzie gminnym, z którego wynika, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. W tym stanie rzeczy zawarty w odpowiedzi na skargę wniosek o jej odrzucenie z powodu uchybienia terminu do jej wniesienia nie zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżona uchwała w przedmiocie odmowy zakwalifikowania E. R. do udzielenia pomocy mieszkaniowej na najem socjalny lokalu rozstrzyga kwestię możliwości udzielenia skarżącej pomocy w zakresie zaspokojenia jej potrzeb lokalowych z wykorzystaniem lokali znajdujących się w mieszkaniowym zasobie. Uchwała ta podlega zatem kognicji sądu administracyjnego.

Przechodząc do oceny merytorycznej wskazać należy, że w postępowaniu poprzedzającym ustalenie listy osób oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące wydawania decyzji administracyjnych, chociaż w art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 611) ustawodawca określił działania organu gminy jako "rozpatrywanie i załatwianie" wniosków o najem lokali, co wyraźnie nawiązuje do pojęć z zakresu procedury administracyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 997/09, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Nie oznacza to jednak, że podstawowe standardy określone zasadami ogólnymi Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności dyspozycją art. 6, art. 7 i art. 11 K.p.a., nie mają zastosowania do postępowania zakończonego wydaniem aktu z zakresu administracji publicznej.

Zgodnie z § 32 ust. 1 uchwały nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy, organ ma obowiązek rozpatrzyć wniosek osób ubiegających się o pomoc mieszkaniową poddając przy tym szczegółowej analizie okoliczności wymienione w pkt 1 - 6. Przepis ten pozostaje w korelacji z określoną w art. 7 K.p.a. zasadą prawdy obiektywnej, z której wynika dla organu nakaz podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, aby w ten sposób stworzyć rzeczywisty jej obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa.

Jak wynika z akt sprawy złożony [...] sierpnia 2019 r. przez E. R. wniosek o najem lokalu mieszkalnego został rozpatrzony na podstawie dostarczonych dokumentów, stosownie do przepisów uchwały nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st Warszawy oraz uchwały nr XXXIV/816/2012 Rady m.st. Warszawy z dnia 29 marca 2012 r. w sprawie zasad gospodarowania i wynajmowania tymczasowych pomieszczeń. W ramach realizacji prawomocnego wyroku orzekającego eksmisję bez prawa do lokalu socjalnego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W., po wystąpieniu komornika sądowego o wskazanie tymczasowego pomieszczenia, skarżąca wraz z synem zawarli umowę najmu tymczasowego pomieszczenia nr [...] przy ul. [...] w W. W związku ze zbliżającym się terminem wygaśnięcia umowy najmu E. R. złożyła wniosek o najem lokalu mieszkalnego dla siebie oraz syna. W celu zbadania kryteriów i warunków uprawniających do udzielenia pomocy mieszkaniowej wnioskodawczyni była zobowiązywana pismami z 4 września 2019 r., 3 stycznia 2020 r. i 10 lipca 2020 r. do uzupełnienia dokumentów dotyczących aktualnej sytuacji rodzinnej, finansowej i majątkowej jej gospodarstwa domowego, w tym dokumentów dotyczących męża, z którym pozostaje w związku małżeńskim. Z uwagi na informację podaną przez skarżącą w oświadczeniu, że jest z mężem "w separacji faktycznej" E. R. była wezwana alternatywnie o dostarczenie orzeczenia sądowego potwierdzającego separację bądź rozwód. Do wniosku został dołączony wyrok sądowy orzekający rozwód, ale dotyczył poprzedniego małżeństwa skarżącej z A. S. Z uwagi na zmianę przepisów dotyczących udzielania pomocy mieszkaniowej, wnioskodawcy pismem z dnia 10 lipca 2020 r. zostali wezwani do złożenie aktualnych dokumentów i oświadczeń dotyczących sytuacji rodzinnej, finansowej i majątkowej ich gospodarstwa domowego, odpowiednio do obowiązującej od 1 marca 2021 r. uchwały nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st Warszawy. E. R. nadesłała część wymaganych dokumentów na drukach załączonych do pisma, tj. deklarację dochodową, formularz dotyczący informacji o osobach, których warunki mieszkaniowe powinny być zbadane stosownie do dyspozycji zawartej w § 32 ust. 1 2 powołanej uchwały nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy (w załączniku nr 10 do wniosku nie podała wymaganych informacji) oraz oświadczenie o posiadaniu tytułów prawnych do nieruchomości gruntowych, budynków i/lub lokali, które nie zostały złożone w obecności pracownika urzędu/osoby upoważnionej do poświadczenia tożsamości osób składających oświadczenia i potwierdzania własnoręczności podpisów (informacja o formie złożenia dokumentów została przekazana wraz z pismem). Z kolei M. S. nie dostarczył oświadczenia o posiadaniu tytułów prawnych do nieruchomości gruntowych, budynków i/lub lokali oraz formularza z informacjami o osobach, których warunki mieszkaniowe powinny być zbadane. Dochody uzyskiwane w gospodarstwie domowym podane w deklaracji złożonej przez skarżącą zostały udokumentowane jedynie przez syna poprzez zaświadczenie od pracodawcy. M. S. w badanym okresie 3 miesięcy od [...] kwietnia 2020 r. do [...] czerwca 2020 r. pracował na podstawie umowy zlecenia na czas nieoznaczony i uzyskiwał miesięcznie dochody w wysokości 142,69 zł. E. R. w dostarczonej deklaracji, jako źródło dochodu w ww. okresie wskazała pracę dorywczą z wynagrodzeniem w wysokości 1.250 zł, co daje miesięcznie średnio ok. 416,67 zł. Ze złożonej deklaracji dochodowej, wynika że rodzina w badanym okresie utrzymywała się łącznie z dochodów w wysokości 559,36 zł. miesięcznie (tj. 279,68 zł na osobę). Z nadesłanych dokumentów wynika, że E. R. nie była zarejestrowana jako osoba bezrobotna i nie korzystała z pomocy opieki społecznej. Jednocześnie skarżąca z synem wywiązywała się z obowiązków wynikających z wcześniej obowiązującej umowy najmu i na bieżąco opłacała należności za użytkowanie tymczasowego pomieszczenia (miesięczny przypis na koncie czynszowym pomieszczenia wynosił 240,05 zł). J. R. - mąż skarżącej drogą pocztową przesłał z wymienionych w piśmie dokumentów jedynie oświadczenie majątkowe. Nie dostarczył deklaracji dochodowej, ani dokumentów potwierdzających wysokość uzyskiwanych dochodów oraz informacji o warunkach mieszkaniowych. W oświadczeniu przesłanym po pierwszym wezwaniu do uzupełnienia dokumentów J. R. podał, że zamieszkuje w domu rodziców przy ul. [...] w Z., pobiera rentę i prowadzi działalność gospodarczą, ale nie potwierdził tego odpowiednimi dokumentami. Wskazał również, że pozostaje z żoną w separacji od wielu lat. Podczas rozpatrywania wniosku o najem lokalu mieszkalnego urząd kierował się obowiązującymi przepisami uchwały regulującej zasady wynajmowania i zamiany lokali w W. w ramach pomocy mieszkaniowej, dążąc do racjonalnego wykorzystania mieszkaniowego zasobu w celu udzielenia członkom wspólnoty samorządowej pomocy mieszkaniowej, odpowiednio do § 3 uchwały nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy oraz innych obowiązujących przepisów, w tym art. 7. K.p.a.

Jak wynika ze złożonych oświadczeń znajdujących się w aktach sprawy E. i J. R. zgodnie podają, że od wielu lat pozostają w separacji "faktycznej", jednak nie dążą do prawnego uregulowania powyższego stanu. Urząd W. nie jest uprawniony do określania samodzielnie stanu cywilnego wnioskodawcy. Z dokumentów urzędowych wynika, że od [...] grudnia 2004 r. E. i J. R. pozostają w związku małżeńskim. Stosownie do treści art. 28 ustawy z dnia 15 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1359), jeżeli prawo do mieszkania przysługuje jednemu małżonkowi, drugi małżonek jest uprawniony do korzystania z tego mieszkania w celu zaspokojenia potrzeb rodziny. Przepis ten stosuje się odpowiednio do przedmiotów urządzenia domowego. Zgodnie z § 31 ust. 1 ww. uchwały "Osoby ubiegające się o pomoc mieszkaniową zobowiązane są złożyć wniosek, zgodnie ze wzorem określonym w zarządzeniu Prezydenta m.st. Warszawy" oraz zgodnie z § 32 ust. 1 "Wnioski osób ubiegających się o pomoc mieszkaniową należy poddać szczegółowej analizie uwzględniającej: 1) ocenę faktycznych warunków mieszkaniowych przeprowadzoną bezpośrednio w miejscu zamieszkiwania wnioskodawcy z zastrzeżeniem ust. 9 i 10; 2) dotychczasowy sposób korzystania przez wnioskodawcę z lokalu, a w szczególności przestrzeganie przez wnioskodawcę warunków określonych w umowie najmu oraz wywiązywanie się z obowiązków najemcy; 3) zamieszkiwanie wnioskodawcy i innych osób zgłoszonych we wniosku do wspólnego zamieszkiwania w lokalu za zgodą właściciela; 4) posiadanie przez wnioskodawcę i inne osoby zgłoszone do wspólnego zamieszkiwania innego tytułu prawnego do lokalu niż wymienione w § 9 ust. 1 pkt 1; 5) rozporządzenie w okresie ostatnich 7 lat przed dniem złożenia wniosku, przez wnioskodawcę i inne osoby zgłoszone do wspólnego zamieszkiwania, nieruchomością lub spółdzielczym prawem, o których mowa w § 9 ust 1 pkt 1, w tym fakt dokonania przez te osoby zamiany tych tytułów prawnych na lokal kwalifikujący do ubiegania się o poprawę warunków zamieszkiwania w ramach mieszkaniowego zasobu; 6) warunki mieszkaniowe w poprzednich miejscach zamieszkania oraz warunki mieszkaniowe wstępnych, zstępnych, współmałżonka wnioskodawcy lub osoby pozostającej we wspólnym pożyciu i możliwość zamieszkania wnioskodawcy w tych lokalach.".

W ocenie Sądu w związku z niedostarczeniem wymaganych dokumentów umożliwiających przeprowadzenie analizy, zgodnie z § 32 ust. 8 uchwały "Niezłożenie oświadczeń i dokumentów w wyznaczonym terminie umożliwiających przeprowadzenie analizy, potwierdzenie w nich nieprawdy. Jak również dodatkowe informacje uzyskane w toku analizy, mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej." Zarząd Dzielnicy [...] prawidłowo rozstrzygnął o niezakwalifikowaniu do udzielenia pomocy mieszkaniowej E. R. i jej syna.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona uchwała w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej na najem socjalny lokalu odpowiada prawu, a podniesione w skardze zarzuty nie zasługują na uwzględnienie, co prowadzi do oddalenia skargi, na podstawie art. 151 P.p.s.a. – pkt 1 sentencji wyroku.