Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 559/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki /spr./, Sędziowie sędzia NSA Teresa Kobylecka, asesor WSA Anna Szymańska, Protokolant Julia Dobrzańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2004 r. Nr [...] w przedmiocie przejęcia nieruchomości rolnej na rzecz Państwa na podstawie dekretu o reformie rolnej - oddala skargę -


UZASADNIENIE

IV SA/Wa 559/04

Uzasadnienie

Prawomocnym wyrokiem z dnia 19. marca 2002 r. (sygn. akt IV SA 1132/00) Naczelny Sąd Administracyjny uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...]. marca 2000 r. Nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję wojewody [...] z dnia [...]. lipca 1999 r. (nr [...]).

Uchyloną przez Sąd decyzją Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy decyzje Wojewody, którą po rozpatrzeniu wniosku D. K. orzeczono na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. Nr 10, poz. 51 ze zm.), że nieruchomości rolne stanowiące własność F. F. i L. F. położone w B. Gm. S. nie podlegały pod działanie art. 2 ust. 1 pkt e dekretu PKWN z dnia 6. września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.),

W orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazano, iż Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, utrzymując decyzję organu I. instancji, mylnie przyjął, że nieruchomość nie podlegała pod działanie reformy rolnej. W ocenie Sądu, jak wynika z treści aktu notarialnego z dnia 1. listopada 1936 r. oraz ksiąg wieczystych nieruchomość w dniu wejścia życie przepisów o reformie rolnej z 1944 r. była przedmiotem współwłasności F. i L. F. W ocenie Sądu zniesienie współwłasności wymagałoby sporządzenia odrębnego aktu notarialnego dotyczącego tej czynności prawnej. Sąd wskazał także, iż majątek przeszedł na własność państwa z mocy samego dekretu o reformie rolnej.

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...]. maja 2004 r., którą na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymano w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...]. grudnia 2002 r. (nr [...]). Decyzja Wojewody orzekała, że nieruchomość położona w B. podlegała pod działanie art. 2 ust. 1 pkt e dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej. W uzasadnieniu decyzji Ministra wskazano, iż organ orzekający w sprawie w I. instancji związany był oceną prawną wyrażoną w danej sprawie przez Sąd, co wynikało z art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). Ponieważ powierzchnia majątku ziemskiego stanowiącego współwłasność F. i L. F. wynosiła 185,2447 ha nieruchomość podlegała pod działanie dekretu o reformie rolnej.

Zarzuty obszernej skargi oraz kierowanej później przez Skarżąca korespondencji do Sądu sprowadzają się do polemiki z oceną prawną dokonaną na tle konkretnego stanu faktycznego przez organy administracji z uwzględnieniem stanowiska Sądu wyrażonego w wyroku z 19. marca 2002 r.. Skarżąca wywodzi, iż organy uwzględniając mylne konkluzje zawarte w orzeczeniu błędnie zinterpretowały treść zapisów księgi wieczystej oraz błędnie przyjęły, iż dla zniesienia współwłasności konieczne było w danym przypadku zachowanie formy aktu notarialnego. Skarżąca wywodzi, iż dowodem podziału nieruchomości może być m.in. zeznanie świadka A. P. Błędna ocena stanu formalnoprawnego doprowadziła do wadliwego uznania, iż nieruchomość stanowiła współwłasność, co w danym przypadku przesądzało o jej podpadaniu pod działanie przepisów o reformie rolnej. Skarżąca podniosła również, iż przed przejęciem majątku na cele reformy rolnej urzędy ziemskie były zobowiązane do wydania decyzji w przedmiocie podlegania nieruchomości pod przepisy dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Skarżąca wskazuje dodatkowo, iż przy przejmowaniu majątku ziemskiego miało miejsce szereg nieprawidłowości m.in. w odnośnym zaświadczeniu urzędu ziemskiego określono, iż właścicielem nieruchomości była osoba nieistniejąca. Zarzuca też, iż organy orzekające w sprawie nie ustosunkowały się do tych kwestii. Podnosi, iż wyrok z 19. marca 2002 r. został wydany z rażącym naruszeniem prawa. Powoływanie się na ten wyrok oraz skutki wynikające z art. 30 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym godzi w prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy i równego traktowania wszystkich przez władze publiczne. Stanowi też naruszenie art. 32 i 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżąca zawraca także uwagę na przewlekłość postępowania w sprawie przez organy obu instancji. Podnosi, iż przewlekłość ta uniemożliwiła jej skorzystania z nadzwyczajnych środków zaskarżenia prawomocnego wyroku z 19. marca 2003 r.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Sąd oddalił skargę, gdyż nie zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem zaskarżone rozstrzygniecie nie narusza prawa.

Organy administracji, orzekający w niniejszej sprawie jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny związany jest oceną prawną wyrażona w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19. marca 2002 r. Związanie oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu wynika w przypadku orzekania przez Wojewodę [...] z art. 30 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. W odniesieniu do orzeczenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz orzekającego obecnie Sądu wynika to z art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271), w związku z uchyleniem ta ustawą od dnia 1. stycznia 2004 r. ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (art. 3 w zw. z art. 106 ustawy wprowadzającej).

Sąd badając legalność wydanej decyzji nie stwierdził aby zaskarżone orzeczenie naruszało prawo. Ocena zebranego materiału dowodowego dokonana została przez właściwe organy administracji zgodnie z oceną prawną zawartą w wyroku z dnia 19. marca 2002 r. Oceniając w wyroku z 2002 roku uwarunkowania formalnoprawne Naczelny Sąd Administracyjny uznał brak podstaw do przyjęcia, iż współwłasność majątku została zniesiona. Ustalenia faktyczne stanowiące podstawę wyroku z 2002 roku nie zostały w żaden sposób podważone w postępowaniu toczącym się po wydaniu tego orzeczenia. W szczególności Skarżąca nie podniosła żadnych nowych okoliczności. które uzasadniłyby twierdzenie, iż ocena prawna wyrażona w wyroku z 2002 roku nie może naleźć zastosowania, gdyż np. w wyniku dalszego postępowania odmienne ustalono w sprawie stan faktyczny. Istota zarzutów skargi sprowadza się do kwestionowania prawidłowości oceny prawnej określonego stanu faktycznego zawartej w ostatecznym orzeczeniu Sądu. W szczególności kwestionowane jest, czy w świetle treści aktu notarialnego z 1936 roku, treści księgi wieczystej oraz faktu, iż nie ujawniono aktu notarialnego mocą którego zniesiono by współwłasność należy uznać, iż nieruchomość stanowiła współwłasność. Skarżąca przyjmując odmiennie niż Sąd, iż forma aktu notarialnego dla zniesienia współwłasności nie była wymagana zarzuca nieuwzględnienie informacji od świadka A. P. które odnoszą się do spraw faktycznego wydzielania części gospodarstwa. W tym zakresie szerokie wywody skargi nie mogą być skuteczne, nawet gdyby zostały one poparte przekonywującym uzasadnieniem. Sąd bowiem, tak jak i orzekające w sprawie organy administracji, związany jest oceną prawną zawartą w prawomocnym wyroku odnoszącą się do konkretnego stanu faktycznego. Ocena legalności zaskarżonych decyzji w niniejszym postępowaniu sądowym sprowadza się do kontroli prawidłowości subsumcji poglądów wyrażonych w wyroku z 2002 roku w ustalonym stanie faktycznym.

W tym świetle trzeba stwierdzić, iż skoro prawomocnym orzeczeniem Sądu stwierdzono brak przesłanek do uznania, iż nastąpiło skuteczne zniesienie współwłasności i skutecznego podziału majątku przed dniem wejścia w życie przepisów o reformie rolnej organy administracji obu instancji słusznie uznały, że nieruchomość rolna położoną w B. podlegała działaniu dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. W przypadku nieruchomości położonych na terenie województwa pomorskiego działaniu dekretu podlegały nieruchomości ziemskie, których łączny rozmiar przekraczał 100 ha (art. 2 ust. lit. e dekretu), natomiast obszar przedmiotowego majątku stanowiącego współwłasność wynosił 185,2447 ha. W tej sytuacji decyzja wydana na zasadzie § 5 rozporządzenia w sprawie wykonania dekretu o reformie rolnej, potwierdzająca ten stan rzeczy odpowiada prawu, co prowadzi do oddalenia skargi.

Odnośnie innych podnoszonych w skardze zarzutów dotyczących nieprawidłowości związanych z przejęciem nieruchomości rolnej, w tym związanych z błędami w zaświadczeniu urzędu ziemskiego, trzeba stwierdzić, iż kwestie te nie mają znaczenia dla oceny prawidłowości rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. gdyż nie ma to wpływu na ocenę podlegania nieruchomości pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, z uwagi na fakt przejęcia nieruchomości na rzecz Państwa z mocy prawa. Stanowisko w tym przedmiocie wyrażone w wyroku z 19 marca 2002 r., także wiązało organy orzekające w niniejszej sprawie. Stąd brak odniesienia do tych kwestii w zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi stanowi jedynie uchybienie nie mające znaczenia dla prawidłowości rozstrzygnięcia.

W świetle poprzedniego wyroku Skarżąca nie może także skutecznie podnosić kwestii obowiązku każdorazowego wydania decyzji w przedmiocie podlegania gospodarstwa pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. W kwestii tej i w tej samej sprawie także wypowiedział się już Naczelny Sąd Administracyjny w prawomocnym wyroku z 2002 r..

Odnośnie do zarzutu, iż organy orzekające w sprawie mylnie powołają się na ocenę prawna wyrażoną prawomocnym orzeczeniu, gdyż zostało ono wydane z rażącym naruszeniem prawa, trzeba stwierdzić, iż ani organy orzekające w sprawie ani Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie są uprawnione do oceny prawomocnych wyroków, są natomiast z mocy ustawy bezwzględnie obowiązane do uwzględnienia zawartej w nich oceny prawnej. Organy orzekające w niniejszej sprawie nie naruszyły więc prawa.

Sąd nie podziela także zarzutu skarżącej naruszenia w zaskarżonych decyzjach art. 32 i 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Niesłuszny jest zarzut naruszenia art. 32 Konstytucji dotyczącego równego traktowania wobec prawa. Zastosowanie bezwzględnie obowiązujących norm prawa w stosunku do skarżącej w konkretnej sprawie, w szczególności przepisów ustanawiających związanie organów orzekających uprzednim orzeczeniem Sądu nie stanowi naruszenia zasady równego traktowania. Ta regulacja normatywna ma zastosowanie w każdej sprawie w stosunku do każdego obywatela i w tym świetle zarzut nierównego traktowania nie znajduje uzasadnienia. Nie znajduje także potwierdzenie zarzut naruszenia art. 45 Konstytucji odnośnie prawa do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy. Rozstrzygnięcie sprawy zgodnie z obowiązującym prawem nie może stanowić przesłanki do uznania, iż rozstrzygniecie takie jest niesprawiedliwe. Sąd nie dostrzega w tym przypadku niezgodności z Konstytucją zastosowanych w sprawie regulacji normatywnych. Ostateczne rozstrzyganie tych kwestii leży też poza kompetencjami Sądów Administracyjnych.

Za uzasadniony natomiast należy uznać zarzut Skarżącej odnośnie przewlekłości postępowania organów obu instancji w świetle terminów wynikających z art. 35 K.p.a., zważywszy, iż np. odwołanie od decyzji Wojewody [...] zostało wniesione przez Skarżącą w dniu 7. stycznia 2003 r. a zaskarżona decyzja została wydana [...]. maja 2004 r. podczas gdy termin rozpatrzenia odwołania wynosi jeden miesiąc (art. 35 §. 3 K.p.a.). Uchybienia w tym zakresie nie mają jednak wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia. Poza oceną Sądu pozostają kwestie, czy przewlekłość ta mogła mieć istotnie wpływ na możliwość wniesienia rewizji nadzwyczajnej na prawomocne orzeczenie z 2002 r., Zagadnienie to nie ma znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji.