Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 256/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: ART. 35
journal: Dz.U. 2015 poz 388
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędzia del. WSA Piotr Korzeniowski (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Justyna Żurawska po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej S. sp. z o.o. z siedzibą w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 22 września 2016 r. sygn. akt II SA/Sz 740/16 w sprawie ze skargi S. sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 22 września 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 740/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie (dalej: Sąd I instancji), po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2016 r. sprawy ze skargi S. Spółka z o.o. w S. na decyzję Wojewody [...] z [...] maja 2016 r., nr [...], w przedmiocie wymeldowania, oddalił skargę.

W skardze kasacyjnej S. Sp. z o.o. z siedzibą w S. (dalej: skarżąca kasacyjnie, Spółka) reprezentowana przez r.pr. M. A. zaskarżyła w całości wyrok Sądu I instancji, zarzucając:

1. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, a mianowicie art. 35 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (dalej: u.e.l) w zw. z art. 28 u.e.l. z art. 25 k.c. przez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że sama deklaracja zameldowanej w lokalu osoby o woli dalszego zamieszkiwania w opuszczonym lokalu jest wystarczająca i nie musi ona zostać uzewnętrzniona w działaniach prawnych zmierzających do przywrócenia utraconego posiadania, w sytuacji gdy budynek jest remontowany, a jego stan uniemożliwia zamieszkanie, a nadto, że bez znaczenia pozostaje okoliczność braku obiektywnej możliwości powrotu do opuszczonego lokalu, podczas gdy art. 35 u.e.l. w każdym przypadku wymaga, by wola, osoby zameldowanej o zamiarze dalszego zamieszkiwania w opuszczonym niedobrowolnie lokalu, została w odpowiednim terminie w sposób zobiektywizowany ujawniona, poprzez wykorzystanie instytucji prawnych umożliwiających dopuszczenie do współposiadania lokalu, przy czym istotne znaczenie ma także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania, albowiem zgodnie z art. 28 ust. 1 i 4 u.e.l. w zw. z art. 25 u.e.l. obywatel jest zameldowany na pobyt stały w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem w miejscu gdzie przebywa (zamieszkuje) z zamiarem stałego przebywania, przy czym zamiar stałego przebywania pod oznaczonym adresem należy ustalać na podstawie całokształtu okoliczności zachowania danej osoby odnoszących się do kwestii związanych z danym miejscem, bowiem przebywanie (zamieszkiwanie) w danej miejscowości pod danym adresem ma mieć cechy założenia tam ośrodka swoich interesów osobistych i majątkowych, zaś celem instytucji zameldowania jest gromadzenie aktualnych danych dotyczących miejsca pobytu osób, a więc rejestrację stanu faktycznego, co potwierdza rejestrowy (ewidencyjny) charakter instytucji zameldowania;

2. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

a) naruszenie art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz 80 k.p.a., przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności Wojewody [...] nie dostrzegł, że zebrany przez organ materiał dowodowy okazał się być niewystarczający i budzący wątpliwości, które przy uzupełnieniu materiału dowodowego, mogły doprowadzić do oddalenia skargi uczestniczki M.I., albowiem Sąd nie dostrzegł, iż organ nie podjął wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, ponieważ organ mógł podjąć m.in. czynności mające na celu ustalenie aktualnego miejsca przebywania M. I., ustalenia tytułu prawnego przysługującego M.I. do lokalu w którym obecnie przebywa i innych okoliczności mogących wskazywać na umiejscowienie ośrodka interesów osobistych i majątkowych M. I. (gdzie pracuje, gdzie przyjmuje gości, gdzie odbiera korespondencję), jak też przeprowadzenie dowodu z dokumentów takich jak dokumentów związanych z przeprowadzanym przez S. Sp. z o.o. remontem budynku magazynowo - biurowego położonego w S. przy ul. P. [...] celem ustalenia obiektywnych możliwości powrotu M. I. do opuszczonego lokalu,

b) naruszenie art. 113 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 4 p.p.s.a. poprzez zamknięcie rozprawy w sytuacji, gdy sprawa nie była wystarczająca wyjaśniona, albowiem Sąd powinien z urzędu przeprowadzić dowód z dokumentu w postaci dokumentów związanych z przeprowadzanym przez S. Sp. z o.o. remontem budynku położonego w S. przy ul. P. [...] celem ustalenia obiektywnych możliwości powrotu M. I. do opuszczonego lokalu, jak też dokumentu stanowiącego tytuł prawny M. I. do lokalu, w którym obecnie przebywa, celem ustalenia ośrodka interesów osobistych i majątków M. I.,

- a w konsekwencji:

c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2016 r. (znak sprawy: [...]), pomimo że przedmiotowa decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając na uwadze powyższe, wniesiono o:

1. uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 22 września 2016 r. (Sygn. akt: II SA/Sz 740/16) i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia,

2. zasądzenie na rzecz skarżącej kasacyjnie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że w niniejszej sprawie Sąd nie dokonał należytej kontroli zgodności decyzji Wojewody [...] w zakresie należytego zgromadzenia w sprawie materiału dowodowego. Według skarżącej kasacyjnie, Sąd nie zwrócił uwagi, że Wojewoda [...] nie podjął wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Skarżąca kasacyjnie podkreśla, że pomimo iż uczestniczka M. I. w toku postępowania przyznała, że od sierpnia 2015 r. nie przebywa w lokalu przy ul. P. [...] w S., to nie podjął jednocześnie czynności zmierzających do ustalenia, gdzie aktualnie przebywa uczestniczka, jaki ma tytuł prawny do lokalu, w którym aktualnie przebywa, ani też gdzie ześrodkowała centrum swoich interesów osobistych i majątkowych (m.in. gdzie pracuje, gdzie przyjmuje gości, gdzie odbiera korespondencję). Zdaniem skarżącej kasacyjnie, uczestniczka nie pojawia się na terenie nieruchomości położonej przy ul. P. [...], chociażby celem sprawdzenia postępu prac remontowych, co dodatkowo uzasadnia wskazanie, iż opuszczony lokal nie jest już w jej zainteresowaniu i nie stanowi jej centrum życiowego. Oceniając deklarowany przez uczestniczkę zamiar powrotu do opuszczonego lokalu Wojewoda oraz Sąd oparli się co jedynie na twierdzeniach uczestniczki nie znajdujących jakiegokolwiek poparcia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, albowiem nie podjęła ona jakichkolwiek działań prawnych, które umożliwiłyby jej powrót do mieszkania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie nie dostrzegł również, że Wojewoda [...] wydając skarżoną decyzję nie podjął jakichkolwiek czynności zmierzających do wyjaśnienia kwestii posiadania przez uczestniczkę M. I. tytułu prawnego do lokalu przy ul. P. [...] w kontekście podnoszonej przez Skarżącą okoliczności związanych z nieprzysługiwaniem uczestniczce postępowania żadnego tytułu prawego do lokalu, którego dotyczy niniejsze postępowanie.

Według skarżącej kasacyjnie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w skarżonym orzeczeniu nie dostrzegł, że Wojewoda [...] wydając skarżoną przez Spółkę decyzję z [...] maja 2016 r. naruszył przepisy art. 7 k.p.a., art. 75 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. albowiem nie zgromadził w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego niezbędnego do rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, jak też dokonał oceny materiału dowodowego w sposób wybiórczy oraz sprzeczny z zasadami doświadczenia życiowego, dając wiarę w głównej mierze twierdzeniom uczestniczki, pomimo iż nie znajdowały one poparcia w zgromadzonym materiale dowodowym, przy czym jednocześnie nie podjął czynności celem poczynienia ustaleń faktycznych w zakresie okoliczności podnoszonych przez skarżącą.

W ocenie skarżącej kasacyjnie, nie miał racji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie stwierdzając, że wystarczająca jest sama deklaracja uczestniczki M. I. o zamiarze powrotu do opuszczonego lokalu. Całokształt okoliczności niniejszej sprawy przemawia za uznaniem, że ziściły się przesłania do wymeldowania uczestniczki. M. I. dobrowolnie opuściła lokal przy ul. P. [...] o czym świadczy fakt, że opuściła lokal z uwagi na jego zły stan techniczny, nie została do tego w jakikolwiek sposób przymuszona przez Skarżącą, a nadto z lokalu tego sama (wraz ze swoim synem) zabrała wszelkie swoje ruchomości, jak też przekierowała z tego adresu wszelką korespondencję na inny, nieznany skarżącej nowy adres jej zamieszkania. Zdaniem skarżącej kasacyjnie, nie bez znaczenia pozostaje także fakt, że uczestniczka nie potrafiła wskazać, kiedy zamierza powrócić do lokalu, albowiem w orzecznictwie podnosi się, że sam zamiar powrotu do dotychczasowego miejsca zameldowania na pobyt stały jedynie w bliżej nieokreślonej przyszłości nie może samoistnie przesądzać o braku przesłanek do wymeldowania. Według skarżącej kasacyjnie, wbrew stanowisku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego - zamiar zlikwidowania funkcji mieszkalnych lokali w budynku przy ul. P. [...] i zamiar przywrócenia pierwotnej funkcji biurowej spornego lokalu ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, albowiem istotne przy ocenie, ziszczenia się przesłanek wymeldowania ma nie tylko zamiar powrotu do opuszczonego lokalu, lecz także obiektywna możliwość realizacji tego zamiaru, albowiem celem instytucji zameldowania jest gromadzenie aktualnych danych dotyczących miejsca pobytu osób, a więc rejestrację stanu faktycznego, a nie utrzymywanie fikcji.

W piśmie z 11 listopada 2018 r. skierowanym do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. M. I. "w odpowiedzi na zawiadomienie o posiedzeniu Sądu (...)" poinformowała, że zarówno z powodu bardzo złego stanu zdrowia psychicznego jak i obawy o swoje bezpieczeństwo nie stawi się w Sądzie. W piśmie M. M. I. wyjaśniła również, że "Nie opuściliśmy mieszkania przy ul. P. [...] - dobrowolnie. Musieliśmy uciekać jak zaszczute zwierzęta, aby ratować życie". W piśmie z 11 listopada 2018 r. ponadto przedstawiono prośbę o kierowanie korespondencji na wskazany tam adres.

W piśmie z 26 listopada 2018 r. Spółka reprezentowana przez r.pr. M. A. podtrzymała w całości zarzuty i twierdzenia zawarte w skardze kasacyjnej. Spółka podkreśliła, że uczestnik M. I. wyprowadziła się z lokalu zlokalizowanego w budynku przy ul. P. w S. dobrowolnie, zabierając z niego wszystkie należące do niej ruchomości. Według Spółki bezspornym pozostaje fakt, że uczestnik nie mieszka w lokalu od co najmniej sierpnia 2015 r., a więc od ponad 3 lat. W podsumowaniu Spółka stwierdziła, że bezspornym jest, że uczestnik nie przebywa i nie może przebywać w lokalu, który nie istnieje. Rozebranie lokalu, w którym uczestnik był zameldowany na stałe, skutkuje koniecznością doprowadzenia ewidencji ludności do stanu zgodnego z rzeczywistością. Strona nie może być zameldowana w budynku, w którym wskutek przeprowadzonej modernizacji nie ma już lokalu. Zdaniem Spółki, powyższe wskazuje, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie dokonał błędnej wykładni art. 35 ustawy i w konsekwencji nie dokonał jego prawidłowej subsumcji w okolicznościach niniejszej sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej: p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skargach kasacyjnych jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Nadto zgodnie z treścią art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. W skardze kasacyjnej powołano dwie podstawy kasacyjne unormowane w art. 174 p.p.s.a.

Nie można zgodzić się ze skarżącą kasacyjnie, że doszło do naruszenia art. 145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz 80 k.p.a. Wbrew stanowisku skarżącej kasacyjnie, Sąd I instancji dokonał prawidłowej kontroli legalności decyzji Wojewody [...] z [...] maja 2016 r., znak [...], trafnie wskazując, że zgromadzony w toku postępowania administracyjnego materiał dowodowy pozwalał na wydanie przez organ II instancji decyzji na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 23, dalej: k.p.a.). Na marginesie wskazać należy, że skarżąca kasacyjnie nie zarzuciła w skardze kasacyjnej naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., który stanowił zasadniczą podstawę prawną przepisów k.p.a. w decyzji Wojewody z [...] maja 2016 r.

Realizując zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.) organ jest zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, jednakże strona nie jest zwolniona od obowiązku współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych sprawy. Powinna ona bowiem przedstawić w sprawie wszystkie informacje niezbędne do ustalenia jej stanu faktycznego, jak również wskazać dowody mające, jej zdaniem, znaczenie w sprawie i udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu. Powinna ona bowiem przedstawić w sprawie wszystkie informacje niezbędne do ustalenia jej stanu faktycznego, jak również wskazać dowody mające, jej zdaniem, znaczenie w sprawie i udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 1560/10, publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wbrew podniesionym zarzutom, Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że organ I instancji nie dysponował pełnym materiałem dowodowym oraz nie przeprowadził postępowania dowodowego w sposób odpowiadający wyżej opisanym zasadom procedury administracyjnej. Zgodzić należy się z Sądem I instancji, że skarżąca Spółka nie przedstawiła wiarygodnego dowodu, aby skutecznie wypowiedziała M. I. umowę najmu, a jej twierdzenia odnoszące się do dobrowolnego opuszczenia lokalu są w świetle zgromadzonego materiału dowodowego mało wiarygodne. Sąd I instancji wskazał, że podstawę wymeldowania M. I. skarżąca upatruje zarówno w dobrowolnym opuszczeniu przez nią lokalu, jak i w okoliczności, że zamierza zlikwidować lokale mieszkalne w remontowanym budynku, na skutek czego nie będzie ona miała możliwości zamieszkania przy ul. P. [...]. Powyższe spostrzeżenie Sądu I instancji jest zgodne ze stanowiskiem skarżącej kasacyjnie przedstawionym w piśmie procesowym z 26 listopada 2018 r., w którym stwierdziła, że bezspornym jest, że uczestnik nie przebywa i nie może przebywać w lokalu, który nie istnieje. Rozebranie lokalu, w którym uczestnik był zameldowany na stałe, skutkuje koniecznością doprowadzenia ewidencji ludności do stanu zgodnego z rzeczywistością. Strona nie może być zameldowana w budynku, w którym wskutek przeprowadzonej modernizacji nie ma już lokalu.

Sąd I instancji prawidłowo argument ten uznał za chybiony, podobnie jak podnoszoną przez skarżącą okoliczność, że M. I. nie podjęła żadnych działań prawnych, które umożliwiłyby jej powrót do mieszkania. Zgodzić należy się z Sądem I instancji, że skarżąca nie przedstawiła wiarygodnego dowodu, potwierdzającego fakt skutecznego wypowiedzenia stosunku najmu, co ma istotne znaczenie zważywszy, że M. I. kwestionuje, że otrzymała od skarżącej jakiekolwiek pismo w tej sprawie. W sytuacji, gdy M. I. deklaruje chęć powrotu do miejsca dotychczasowego zamieszkania po zakończonym remoncie, brak jest podstaw do twierdzenia, że jej więź z dotychczasowym miejscem zamieszkania została całkowicie zerwana. Sąd I instancji prawidłowo wyjaśnił, że w tych okolicznościach brak podjęcia przez M. I. działań prawnych, mających jej umożliwić powrót do lokalu nie mógł mieć przypisywanego przez skarżącą znaczenia. Zgodzić należy się z Sądem I instancji, który ocenił, że słusznie organ odwoławczy uznał, że w ustalonym w niniejszej sprawie stanie faktycznym decyzja o wymeldowaniu M. I. z lokalu przy ul. P. [...] w S. była przedwczesna.

Na marginesie należy zauważyć, że w rozstrzygnięciu decyzji Prezydenta Miasta S. orzekającej o wymeldowaniu z pobytu stałego M. I. z lokalu przy ul. P. w S. w żaden sposób nie oznaczono w sposób indywidualny lokalu z którego wymeldowano ww. osobę. W piśmie Prezydenta Miasta S. z 7 grudnia 2015 r. skierowanym do M. I. poinformowano ww., że postępowanie administracyjne o wymeldowanie z pobytu stałego z lokalu przy ul. P. [...] w S. zostało wszczęte na wniosek Spółki S. w S. na podstawie art. 61 § 1 k.p.a. Protokół nr 1 z oględzin przeprowadzonych w dniu 29.12. 2015 r. wskazuje w sposób mało precyzyjny, że w dniu 29.12.2015 r. w lokalu przy ul. P. [...] w S. o godz. 8.30 przeprowadzono oględziny "powyższego lokalu".

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że po przejęciu przez Spółkę S. budynku przy ul. P. [...] w S. okazało się, że M. I. nie mieszka w lokalu, do którego miała uprawnienia, położonym na pierwszym piętrze budynku przy ul. P. [...] w S. od 2003 r., tylko zajęła samowolnie lokal biurowy znajdujący się na drugim piętrze powyższego budynku. Ma to w okolicznościach niniejszej sprawy istotne znaczenie, gdyż jak wskazał w uzasadnieniu organ I instancji M. I. nie mieszkała w lokalu do którego miała uprawnienia, położonym na pierwszym piętrze budynku przy ul. P. [...] w S. od 2003 r., tylko zajęła samowolnie lokal biurowy znajdujący się na drugim piętrze powyższego budynku. Z treści rozstrzygnięcia nie można zatem dowiedzieć się z którego lokalu w budynku przy ul. P. [...] w S. została wymeldowana M. I.. Istotne znaczenie powyższej okoliczności potwierdza również skarżąca kasacyjnie, podnosząc w skardze kasacyjnej, że zamiar zlikwidowania funkcji mieszkalnych lokali w budynku przy ul. P. [...] i zamiar przywrócenia pierwotnej funkcji biurowej spornego lokalu ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, albowiem istotne przy ocenie, ziszczenia się przesłanek wymeldowania ma nie tylko zamiar powrotu do opuszczonego lokalu, lecz także obiektywna możliwość realizacji tego zamiaru, albowiem celem instytucji zameldowania jest gromadzenie aktualnych danych dotyczących miejsca pobytu osób, a więc rejestrację stanu faktycznego, a nie utrzymywanie fikcji. Skarżąca kasacyjnie w toku postępowania, jak również w skardze kasacyjnej nie wskazuje jednoznacznie, który lokal w budynku przy ul. P. [...] w S. opuściła M. I..

Sąd I instancji nie naruszył także art. 113 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 4 p.p.s.a.

Przepis art. 113 § 1 p.p.s.a., który upoważnia przewodniczącego składu do zamknięcia rozprawy, po uznaniu przez wojewódzki sąd administracyjny, że sprawa jest dostatecznie wyjaśniona do rozstrzygnięcia, ma charakter "porządkowy"i normuje jedną z kompetencji przewodniczącego. Przepis ten może zostać naruszony tylko wtedy, gdyby przewodniczący nie wydał zarządzenia o zamknięciu rozprawy w ogóle, bądź wtedy, gdyby podjął taką czynność procesową w sytuacji, gdy Sąd nie uznał sprawy za dostatecznie wyjaśnioną do rozstrzygnięcia. "Dostateczne wyjaśnienie sprawy" w rozumieniu art. 113 § 1 p.p.s.a. dotyczy możliwości wydania wyroku z punktu widzenia dopełnienia reguł formalnych związanych z tokiem sprawy administracyjnej, nie zależy zaś od stopnia wyjaśnienia sprawy z punktu widzenia prawdy materialnej, a zatem oceny przez sąd, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też nie. Nie można poprzez zarzut naruszenia art. 113 p.p.s.a. kwestionować ustaleń faktycznych ani wykładni czy niewłaściwego zastosowania prawa materialnego. Z tego względu ww. zarzut skargi kasacyjnej nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji nie naruszył w jakikolwiek sposób art. 106 § 4 p.p.s.a.

Kwestia możliwości przeprowadzenia z urzędu dowodu z dokumentów związanych z wykonanym przez skarżącą kasacyjnie remontem budynku położonego przy ul. P. [...] w S., nie może być rozpatrywana w kategoriach "faktu powszechnie znanego", a już zwłaszcza nie sposób uznać, na co zdaje się wskazywać skarżąca kasacyjnie, że okoliczność ta - na podstawie art. 106 § 4 p.p.s.a. - powinna być przedmiotem ustaleń dotyczących miejsca przebywania M. I. oraz jej "interesów osobistych i majątków". Przez "dostateczne wyjaśnienie sprawy", o którym mowa w art. 113 § 1 p.p.s.a., rozumie się nie konieczność wyjaśnienia przez sąd stanu faktycznego sprawy istniejącego w rozpatrywanej sprawie, lecz stan zdolności sprawy do wydania wyroku, a zatem dokonania przez sąd oceny, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu czy też nie.

Nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię. Zgodzić należy się z Sądem I instancji, który uznał, że organ odwoławczy prawidłowo zinterpretował i zastosował art. 35 u.e.l. w szczególności w zakresie przesłanki dobrowolności, jak również tymczasowego charakteru opuszczenia lokalu. W okolicznościach niniejszej sprawy zasługuje na aprobatę podgląd Sądu I instancji, że samo opuszczenie nie przesądza o rezygnacji z prawa do zamieszkiwania w lokalu, zwłaszcza w sytuacjach, w których to opuszczenie nie miało charakteru dobrowolnego. W praktyce należy brać pod rozwagę również takie sytuacje, w których doszło co prawda do opuszczenia lokalu, ale samo opuszczenie jak i pobyt poza lokalem nie mają charakteru dobrowolnego, a osoba zameldowana deklaruje chęć dalszego stałego w nim przebywania. Sąd I instancji zasadnie zwrócił uwagę, że M. I. konsekwentnie twierdziła w toku postępowania, że nie opuściła lokalu dobrowolnie, została zmuszona do jego opuszczenia przez Spółkę i wyprowadziła się na skutek podejmowanych przez nią działań. Podnosiła, że jej zamiarem jest powrót do lokalu po zakończeniu remontu i w dalszym ciągu zamierza przebywać pod tym adresem. Zebrany przez organ II instancji materiał dowodowy w sposób nie budzący wątpliwości wskazywał, że niezajmowanie przez M. I. lokalu, w którym była zameldowana nie było objęte jej wolą. W piśmie z 16 marca 2015 r. M. I. skierowanym do organu I instancji ww. poinformowała organ, że w dniu 4 grudnia 2014 r. "brygada remontowa wyburzyła ściany jednego pokoju i toalety, jednocześnie wystawiając na dwór nasze meble wraz z zawartością". W aktach sprawy znajduje się pismo Spółki z 8 kwietnia 2015 r. skierowane do M. M. I. na adres: ul. P. [...], [...], w którym Spółka informuje, że z uwagi "na fatalny stan techniczny przybudówki przyległej do hangaru położonego na działce nr [...] przy ul. P. [...] w S. istnieje konieczność natychmiastowego wykonania prac remontowych celem doprowadzenia obiektu na odpowiedniego stanu, umożliwiającego dalsze wykorzystywanie, zgodnie z przepisami prawa w tym przepisami ppoż i bhp".

W piśmie tym Spółka informuje M. I., że wraz z dniem 20 kwietnia 2015 r. zostanie odłączony w związku planowanymi naprawami, przewód zasilający w energię elektryczną do części pomieszczeń znajdujących się w tym budynku, wskutek czego nastąpi przerwanie dostaw energii elektrycznej do zajmowanych obecnie bezumownie przez M. I. pomieszczeń mieszkalnych w przybudówce przyległej do hangaru położonego na działce nr [...] przy ul. P. [...] w S. W piśmie z 8 kwietnia 2015 r. Spółka ponadto wyjaśniła, że budynek przybudówki, a w szczególności zajmowany przez M. I. lokal jest w bardzo złym stanie technicznym, a obecny stan pomieszczeń, ścian i podłóg w pomieszczeniach, instalacji elektrycznych i kominów stwarza zagrożenie dla życia i bezpieczeństwa przebywających tam osób. W związku z powyższym Spółka zwróciła się do M. I. z prośbą o niezwłoczne opuszczenie i udostępnienie zajmowanego bez umowy lokalu.

Organ II instancji w uzasadnieniu decyzji z [...] maja 2016 r. wskazał, że w dniu 29 grudnia 2015 r. M. I. oświadczyła do protokołu, że opuściła przedmiotowy lokal w sierpniu 2015 r., zaś w piśmie z 13 stycznia 2016 r. i z 30 listopada 2015 r. wskazała, że opuściła ten lokal tylko na czas remontu i że zamierza do niego powrócić gdy tylko ustaną prace remontowe.

Powyższe okoliczności, w sposób niewątpliwy świadczą więc o braku zaistnienia przesłanek z art. 35 u.e.l., do wymeldowania M. I. z miejsca dotychczasowego zamieszkania. Dlatego prawidłowo Sąd I instancji uznał, że zaskarżona decyzja nie naruszała prawa. Dla wystąpienia określonej w art. 35 ustawy z 2010 r. o ewidencji ludności przesłanki wymeldowania, którą jest "opuszczenia miejsca pobytu stałego" konieczne jest aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu towarzyszyła wola opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu oraz zamiar związania się z tym innym miejscem i urządzenia w nim trwałego centrum życiowego. Postępowanie w sprawie wymeldowania wymaga zatem ustalenia tego, czy nastąpiło faktyczne opuszczenie miejsca pobytu stałego i zbadania trwałości oraz dobrowolności zamiaru jego opuszczenia. Ma rację Sąd I instancji, że skarżąca Spółka nie przedstawiła wiarygodnego dowodu, aby skutecznie wypowiedziała M. I. umowę najmu, a jej twierdzenia odnoszące się do dobrowolnego opuszczenia lokalu są w świetle zgromadzonego materiału dowodowego mało wiarygodne. W piśmiennictwie wskazuje się, że "Dla opuszczenia miejsca stałego pobytu element woli ma zatem znaczenie i powinien być brany pod uwagę w postępowaniu o wymeldowanie" zob. Z. Czarnik, Art. 35. [w:] Ustawa o ewidencji ludności. Komentarz, wyd. II. Wolters Kluwer, 2016). W przedmiotowej sprawie M. I. twierdzi, że opuściła przedmiotowy lokal pod przymusem z uwagi odcięcie dostępu do mediów w szczególności energii elektrycznej.

Trafnie argumentuje Sąd I instancji, że podstawę wymeldowania M. I. skarżąca upatruje zarówno w dobrowolnym opuszczeniu przez nią lokalu, jak i w okoliczności, że zamierza zlikwidować lokale mieszkalne w remontowanym budynku, na skutek czego nie będzie ona miała możliwości zamieszkania przy ul. P. [...]. W sytuacji, gdy M. I. deklaruje chęć powrotu do miejsca dotychczasowego zamieszkania po zakończonym remoncie, brak jest podstaw do twierdzenia, że jej więź z dotychczasowym miejscem zamieszkania została całkowicie zerwana. Sąd I instancji jednocześnie prawidłowo wyjaśnił, że zamiar zamieszkania w lokalu, którego strona nie opuściła dobrowolnie, powinien uzewnętrznić się w działaniach prawnych (np. powództwo przed sądem powszechnym), zmierzających do przywrócenia utraconego posiadania. W niniejszej sprawie strona postępowania o wymeldowanie takich działań nie podjęła przed wszczęciem postępowania administracyjnego, co wydaje się być zrozumiałe zważywszy, że budynek jest remontowany, a jego stan uniemożliwia zamieszkanie.

Wobec powyższego uznać należało, że zarzuty skargi kasacyjnej są niezasadne, zaś wyrok Sądu I instancji odpowiada prawu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.