Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 572/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2018-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 pkt 2, art. 3 ust.1, art. 3 ust.2 pkt 1 lit. b, art. 5 ust.4 pkt 1,3 i 7, art. 22 ust.2, art. 26 ust.1, 2, 3 i 5, art. 30 ust. 5
journal: Dz.U. 2017 poz 708
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Renata Kantecka (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Ryszard Maliszewski, asesor WSA Katarzyna Górska,, Protokolant specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu na rozprawie w Olsztynie w dniu 8 listopada 2018r. sprawy ze skargi I. Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

I SA/Ol 572/18

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]" Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w O. po rozpatrzeniu odwołania I. Z. - Zakład Produkcyjny A. (zwany dalej: "stroną", "skarżącym") z siedzibą w D., utrzymał w mocy decyzję Naczelnika "[...]" Urzędu Celno-Skarbowego w O. (w skrócie: "NUCS") z dnia "[...]", w której nałożono na stronę karę pieniężną w wysokości 5000 zł za nieuzupełnienie zgłoszenia przewozu o numerze referencyjnym SENT "[...]" o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4 pkt 1, 3 i 7 ustawy z dnia 9 marca 2017r. o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów (Dz.U. poz.708 ze zm.), dalej jako "ustawa SENT".

Z akt sprawy wynikało, że w dniu 25 sierpnia 2017 r. o godz. 10:40 w miejscowości Ł. funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej przeprowadzili kontrolę przewozu oleju napędowego w ilości 14000 l, przewożonego zespołem pojazdów składającym się z ciągnika marki "[...]" o nr. rejestracyjnym "[...]" oraz naczepy marki "[...]" o nr. rejestracyjnym "[...]". W trakcie kontroli kierujący powyższym środkiem transportu okazał dokumenty związane z przewozem towaru oraz podał numer referencyjny dla dokonywanego przewozu. Funkcjonariusze zweryfikowali dane zawarte w ww. zgłoszeniu i stwierdzili brak oznaczenia przewoźnika, środka transportu oraz miejsca dostarczenia towaru. W trakcie kontroli przewoźnik uzupełnił brakujące dane. Decyzją z dnia "[...]" zarządzono konwój ww. środka przewozowego do siedziby zakładu w D..

W związku z nieuzupełnieniem przez przewoźnika wymaganych danych w zgłoszeniu SENT, NUCS wszczął z urzędu postępowanie w sprawie naruszenia art. 5 ust. 4 ustawy SENT.

W trakcie prowadzonego postępowania, strona złożyła wyjaśnienia dotyczące nieuzupełnienia wymaganych danych w zgłoszeniu SENT, wniosek o odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej oraz wniosek o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania wskazanych świadków i strony, na okoliczność braku zawinienia w zdarzeniu, które miało miejsce w dniu 25 sierpnia 2017 r. oraz czynnego żalu za zaistniałą sytuację. Uzasadniając ww. wnioski, strona wskazała, że nieuzupełnienie wszystkich danych w rejestrze było wynikiem błędu, a nie zamierzonym działaniem pracowników przedsiębiorstwa. Wyjaśniła, że w dniu kontroli zaistniała potrzeba pilnego uzupełnienia paliwa. W wyniku działania pod presją czasu i braku kontaktu z pracownikiem nadzorującym transport, kierowca pobrał paliwo od dostawcy, będąc przekonanym że dokumentacja dotycząca przewozu jest kompletna. Dopiero w trakcie kontroli kierowca dowiedział się o nieprawidłowościach. Argumentując wniosek dotyczący odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej strona wskazała, że prowadzi przedsiębiorstwo zgodnie z zasadami bezpieczeństwa i obowiązującymi przepisami prawa, a od 2004 r. prowadzi działalność w składzie podatkowym i korzysta ze zwolnienia z obowiązku złożenia zabezpieczenia akcyzowego na kwotę 1 mln zł. W jej ocenie obciążenie karą w niniejszym postępowaniu mogłoby doprowadzić do cofnięcia ww. zwolnienia, a w konsekwencji do pogorszenia kondycji finansowej przedsiębiorstwa i zwolnienia części pracowników.

NUCS nie uwzględnił wniosków strony i decyzją z dnia "[...]" nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 5 000 zł. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej decyzją z dnia "[...]" uchylił w całości decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, biorąc pod uwagę zgromadzone w trakcie postępowania wyjaśnienia strony, NUCS uznał, że w przedmiotowej sprawie nie występuje zarówno "ważny interes przewoźnika", jak i "interes publiczny" i decyzją z dnia "[...]’ nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 5 000 zł.

Po rozpatrzeniu odwołania, zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji przytoczył treść art. 3 ust. 2 pkt 1 lit. b oraz art. 5 ust. 1 ustawy SENT oraz wyjaśnił, że przewoźnik jest obowiązany przed rozpoczęciem przewozu uzupełnić zgłoszenie o dane wymienione w art. 5 ust. 4 ustawy SENT. Funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej w trakcie przeprowadzonej w dniu 25 sierpnia 2017r. kontroli stwierdzili, że strona występując w roli przewoźnika naruszyła art. 5 ust. 4 pkt 1, 3 i 7 ustawy SENT. Zgodnie natomiast z art. 22 ust. 2 ww. ustawy, w przypadku gdy przed rozpoczęciem przewozu przewoźnik nie uzupełni zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 5 000 zł.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy SENT możliwe jest odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej w przypadkach uzasadnionych "ważnym interesem przewoźnika" lub "interesem publicznym", na wniosek przewoźnika lub z urzędu, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał, że kary pieniężne wynikające z naruszenia przepisów materialnych ustawy SENT ustanawiają odpowiedzialność administracyjną, a nie karnoadministracyjną podmiotów wykonujących przewóz towarów wrażliwych. Odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny. Drugorzędne znaczenie ma przyczyna powstania stwierdzonych naruszeń, gdyż nawet w przypadku popełnienia oczywistej omyłki, niezamierzonego ludzkiego błędu, okoliczności te same w sobie nie zwalniają z określonych w ustawie SENT sankcji.

W opinii organu odwoławczego, strona w sposób wyczerpujący przedstawiła okoliczności powstania nieprawidłowości w zgłoszeniu SENT stwierdzonych w trakcie kontroli drogowej. Wyjaśnienia strony nie zostały zakwestionowane przez organy, są one wewnętrznie spójne i nie świadczą o zamierzonym działaniu strony jako przewoźnika. Powstałe nieprawidłowości są raczej następstwem pośpiechu i pewnego braku doświadczenia w realizacji procedury SENT o czym świadczy fakt, że kierowca nie mając dostępu do rejestru, pomimo braku wiedzy o tym czy zgłoszenie zostało uzupełnione zdecydował się rozpocząć transport paliwa na podstawie niepotwierdzonego zapewnienia pracownika spółki B.

Uwzględniając powyższe organ odwoławczy za zasadne uznał stanowisko organu I instancji w zakresie odmowy przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków oraz strony. Zdaniem organu, przedstawione okoliczności zdarzenia, które doprowadziły do powstania nieprawidłowości w zgłoszeniu SENT nie wymagają dodatkowej weryfikacji, czy też uszczegółowienia.

Odnosząc się do pojęcia "interesu publicznego" organ wyjaśnił, że powyższe pojęcie należy rozpatrywać na dwóch płaszczyznach:

- ekonomicznej sytuacji zobowiązanego, niosącej doniosłe w skutkach pogorszenie sytuacji finansowej jego przedsiębiorstwa mogące doprowadzić do ograniczenia, bądź nawet upadku prowadzonej przez niego działalności, co w konsekwencji spowoduje konieczność sięgania przez niego, bądź zatrudnione przez niego osoby do środków państwa,

- pozaekonomicznej sytuacji zobowiązanego, związanej z takimi wartościami jak sprawiedliwość, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, co nie powinno jednakże nieść ze sobą negatywnych skutków dla sprawności działania aparatu państwowego; w przypadku towarów "wrażliwych", objętych ustawą SENT, sprawność państwa można osiągnąć poprzez bezwzględne i skrupulatne przestrzeganie przez wszystkich uczestników rynku przepisów wynikających z tejże ustawy.

Organ podkreślił, że pojęcie "ważnego interesu przewoźnika" jest pojęciem niedookreślonym, którego treść jest oceniana w świetle okoliczności konkretnej sprawy. Nie decyduje o tym subiektywne przekonanie danej osoby, lecz kryteria obiektywne, które są zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości.

W trakcie postępowania, powołując się na "ważny interes przewoźnika" strona wskazała na specyfikę swojej branży, borykającej się ze znaczną konkurencją. Wskazała również na chęć utrzymania swojego przedsiębiorstwa na rynku bez obniżania zatrudnienia, co w obliczu dużego problemu bezrobocia na terenie województwa "[...]’ jest bardzo ważkie. Zwróciła uwagę, że obciążanie firmy karami pieniężnymi może negatywnie wpłynąć na jej kondycję finansową i generować inne problemy, zagrażające istotnym interesom.

Strona przedstawiła dokumenty PIT potwierdzające osiągnięte dochody z prowadzonej działalności gospodarczej w latach 2015, 2016 i 2017. Dane zawarte w deklaracjach podatkowych, w ocenie organu odwoławczego, potwierdzają dobrą kondycję finansową prowadzonego przez nią przedsiębiorstwa. Wysokość kwoty nałożonej kary pieniężnej nie jest stosunkowo duża w odniesieniu do osiąganych przez stronę dochodów - wysokość tej kwoty w odniesieniu do dochodu osiągniętego w 2017 r. stanowi < 0,15%.

Ze względu na dobrą kondycję finansową przedsiębiorstwa prowadzonego przez stronę, w ocenie organu nie występują przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej ze względu na "ważny interes przewoźnika". Z tego samego względu nie występują przesłanki "interesu publicznego" na płaszczyźnie ekonomicznej zobowiązanego, gdyż na skutek nałożenia kary pieniężnej nie zachodzi ryzyko sięgania przez stronę lub osoby przez niego zatrudnione do środków państwa ze względu na brak możliwości zaspokajania swoich potrzeb.

Dokonując oceny przesłanek "interesu publicznego" na gruncie pozaekonomicznym organ zwrócił uwagę na wyjaśnienia strony, wskazujące na jej nieposzlakowaną opinię, jako przedsiębiorcy. Strona wskazała, że od "[...]" posiada licencję na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy, ważną do dnia "[...]". Realizacja transportu odbywała się dotychczas bez żadnych zastrzeżeń czy jakichkolwiek nieprawidłowości. Strona podkreśliła, że prowadzone przedsiębiorstwo, w którym zatrudnia wiele osób, jest jej priorytetem, a naczelną zasadą, którą się kieruje się od lat jest funkcjonowanie zgodne z zasadami bezpieczeństwa oraz obowiązującymi przepisami prawa. Zaznaczyła, że w zakresie ważkiego interesu przedsiębiorstwa, jest również prowadzenie od wiosny 2004 r. działalności gospodarczej w składzie podatkowym, weryfikowanym i systematycznie sprawdzanym przez przedstawicieli Służby Celnej. Wskazała, że przeprowadzane na przestrzeni wielu lat kontrole, zarówno w zakresie produkcji, przemieszczania i magazynowania wyrobów akcyzowych, jak i deklarowania oraz rozliczania podatku akcyzowego, nigdy nie wykazały nieprawidłowości skutkujących karami czy dodatkowymi zobowiązaniami podatkowymi. Z tych też względów, NUCS każdorazowo uwzględnia jej wnioski w zakresie zwolnienia z obowiązku złożenia zabezpieczenia akcyzowego, które opiewa na kwotę 1 000 000 zł. Strona rzetelnie odprowadzała daniny publicznoprawne, na co przedstawiła dowody w postaci zeznań podatkowych za lata 2015-2017, a nałożenie na nią kary pieniężnej z mocy ustawy SENT, która nakierowana jest na walkę z "szarą strefą" zrównuje ją do przedsiębiorców, którzy "szarą strefę" stanowią.

Odnosząc się do powyższego organ zaznaczył, że intencją organów kontrolujących prawidłowość stosowania przepisów ustawy SENT nie jest uderzanie w przedsiębiorców legalnie i rzetelnie prowadzących działalność gospodarczą, którzy odprowadzają należne daniny publicznoprawne lecz skuteczne monitorowanie rynku paliw. Z tego też względu, ustawodawca nie uzależnił możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, nawet jeśli nieprawidłowości w rejestrze postały wskutek nieumyślnego błędu ludzkiego.

Dokonując wykładni pojęcia "interesu publicznego" organ odwołał się również do ratio legis nowelizacji ustawy SENT. Powołując się na druk sejmowy nr 2156 wyjaśnił, że ustawodawca uwzględniając dotychczasowe doświadczenia w stosowaniu ustawy, pomimo zliberalizowania nakładania sankcji w przypadku braku uszczuplenia budżetu państwa, wyłączył z tej liberalizacji przewoźników. Nowelizacja ustawy SENT za nieprawidłowości, których dopuściła się strona w zgłoszeniu SENT, zwiększyła bowiem wysokość kary pieniężnej z 5 000 zł do 10 000 zł, co świadczy o wadze tych nieprawidłowości dla ustawodawcy.

Organ dokonując oceny występowania "interesu publicznego" uwzględnił również zachowanie zasady proporcjonalności, wskazując, że ustawodawca dokonał miarkowania wysokości kar pieniężnych w zależności od rangi naruszenia przepisów ustawy SENT. Dotkliwa kara za podawanie w zgłoszeniu danych błędnych, bądź brak ich aktualizacji, miała na celu zobligowanie uczestników transportu, o których mowa w ustawie SENT, do rygorystycznego i skrupulatnego przestrzegania regulacji. W interesie publicznym nie jest zatem wyłączenie odpowiedzialności przewoźnika nawet za uchybienia, które popełnione zostały wskutek błędów, czy pomyłek.

Uwzględniając powyższe organ uznał, że nie wystąpiła przesłanka "interesu publicznego" na płaszczyźnie pozaekonomicznej, gdyż zaufanie obywateli do organów państwa powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, w tym sprawności działania aparatu państwowego, co jest możliwe do spełnienia poprzez prawidłowe dokonywanie zgłoszeń SENT przez wszystkich uczestników rynku, w tym przedsiębiorców, którzy nie należą do tzw. "szarej strefy".

Ze względu na brak występowania "ważnego interesu przewoźnika" oraz "interesu publicznego" organ odwoławczy uznał, że nie zachodzi potrzeba badania przesłanek, o których mowa w art. 26 ust. 3 ustawy SENT.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 22 ust. 3 w zw. z art. 30 ust. 4 i 5 ustawy SENT, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez błędną wykładnię pojęcia "interesu publicznego" i ograniczenie jego znaczenia na potrzeby sytuacji mogących uzasadniać odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej na przewoźnika do sfery ekonomicznej, utożsamianej ze sferą ekonomiczną zobowiązanego, która zarazem stanowić ma o wypełnieniu przesłanki "ważnego interesu przewoźnika", wskazując, iż na płaszczyźnie pozaekonomicznej "interesu publicznego" mają nie występować żadne przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na przewoźnika, gdyż - jak błędnie interpretuje organ administracji, ustawodawca poprzez przepis art. 30 ust. 5 ustawy SENT miał wyłączyć z grupy podmiotów, wobec których można odstąpić od nakładania kar pieniężnych w przypadku stwierdzenia braku uszczupleń należności publicznoprawnych m.in. przewoźników.

Skarżący wskazał, że ustawodawca na podstawie art. 30 ust. 4 i 5 ustawy SENT przewidział sytuacje, w których w ogóle nie wszczyna się postępowania w sprawie o nałożenie kar pieniężnych, wyłączając z nich m.in. przewoźników, jednakże w jego ocenie, nie wyłącza to zastosowania art. 22 ust. 3 ustawy SENT. Zdaniem skarżącego, gdyby ustawodawca zamierzał wprowadzić stosowne wyłączenie, do którego odwołuje się organ przy interpretacji wskazanych przepisów, wprowadziłby je przy okazji dokonywanej nowelizacji. Pozostawiając zaś przepisy art. 22 ust. 3 ustawy SENT w dotychczasowym brzmieniu, ustawodawca dopuszcza zastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej wobec przewoźnika, także ze względu wyłącznie na interes publiczny, rozumiany także w sferze oderwanej od drugiej przesłanki, tj. ważnego interesu przewoźnika, do czego nieodzowne jest ustalenie strony podmiotowej przewoźnika, czego nie bada się w trybie art. 30 ust. 4 ustawy SENT.

Skarżący podkreślił, że wprowadzone regulacje prawne mają za zadanie podjęcie walki z tzw. "szarą strefą", a nie szerzenie uciążliwości, ślepo stosowanych wobec każdego podmiotu na rynku, także wówczas gdy do nieprawidłowości dojdzie wskutek zwykłej ludzkiej pomyłki, niezwłocznie naprawionej przez skarżącego.

Skarżący zarzucił, że organ błędnie wprowadza tylko jedno możliwe odstępstwo od nałożenia kary pieniężnej, tj. jeżeli nałożenie kary pieniężnej na przewoźnika niosłoby za sobą istotne negatywne skutki. Zatem, sanuje wyłącznie przesłankę "ważnego interesu przewoźnika", nie dopuszczając sytuacji, by kiedykolwiek interes Skarbu Państwa mógł uzasadniać takie odstępstwo, co uznać należy za nieuprawnione działanie contra legem. Skoro organ a priori wyklucza tego rodzaju odstępstwo ze względu na "interes publiczny" to nie rozważył tej przesłanki w kontekście niniejszej sprawy, co stanowi o wadliwości zaskarżonej decyzji oraz potwierdza, że organ mimo odwołania się do uzasadnienia projektu ustawy SENT, nie rozumie zamierzeń ustawodawcy lub po prostu ich nie podziela, wprowadzając własne założenia.

Mając na uwadze powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasadzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

W niniejszej sprawie materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowił art. 5 ust. 4 pkt 1, 3 i 7, art. 22 ust. 2, art. 26 ust.1, 2 i 5 ustawy SENT. Przepis art. 3 ust. 1 tej ustawy określa elementy, z których składa się system monitorowania, którym objęty jest przewóz towarów. System ten obejmuje gromadzenie i przetwarzanie danych o przewozie towarów z zastosowaniem środków technicznych służących monitorowaniu oraz kontrolę realizacji obowiązków, wynikających z ustawy przez podmioty obowiązane.

Jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy SENT, ustawa ta ma za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. W uzasadnieniu projektu argumentowano, że obecnie wyspecjalizowane grupy przestępcze działające na rynkach towarów wrażliwych nie płacą należnych podatków oraz dokonują wyłudzeń nienależnych zwrotów, wykorzystując do tego sfałszowane dokumenty (faktury). Istnieje więc konieczność powiązania przepływu dokumentów oraz faktycznego przepływu towaru. Dzięki danym z rejestru możliwe ma być dokonywanie analiz schematów działań podmiotów biorących udział w przewozie towarów. Z drugiej strony łatwiejsze będzie ujawnianie przewozów towarów niedeklarowanych jako opodatkowane. Wprowadzany projektowaną ustawą obowiązek dokonywania zgłoszenia przewozu towaru do rejestru nakłada na podmioty prowadzące działalność gospodarczą dodatkowe obowiązki. Oceniono je jednakże jako w pełni uzasadnione i proporcjonalne w stosunku do obszarów, które będą podlegały ochronie, ponieważ przedmiotem monitorowania przewozu towarów będą towary określane jako "wrażliwe", należące do grupy najwyższego ryzyka w kraju ze względu na naruszenia przepisów prawa podatkowego oraz negatywny wpływ na konkurencję (druk nr 1244 rządowy projekt ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów; publ. sejm gov.pl, prace sejmu, druki sejmowe).

W myśl art. 3 ust. 2 pkt 1 lit. b ustawy SENT, przewóz towaru objętego pozycją CN 2710 (m.in. olejów napędowych) podlega systemowi monitorowania drogowego, jeżeli jego objętość przekracza 500 litrów. W przypadku przewozu takiego towaru, rozpoczynającego się na terytorium kraju, podmiot wysyłający jest obowiązany, zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy SENT, przed rozpoczęciem przewozu towaru, przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi. Przewoźnik jest natomiast obowiązany przed rozpoczęciem przewozu uzupełnić zgłoszenie o dane wymienione w art. 5 ust. 4 ustawy SENT, tj.:

1. dane przewoźnika obejmujące:

a. imię i nazwisko albo nazwę,

b. adres zamieszkania albo siedziby;

2. numer identyfikacji podatkowej przewoźnika albo numer, za pomocą którego przewoźnik jest zidentyfikowany na potrzeby podatku od towarów i usług albo podatku od wartości dodanej;

3. numery rejestracyjne środka transportu;

4. datę faktycznego rozpoczęcia przewozu towaru;

5. planowaną datę zakończenia przewozu towaru;

6. numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2016 r. poz. 1907, 1935 i 1948), o ile są wymagane;

7. dane adresowe miejsca dostarczenia towaru albo miejsce zakończenia przewozu na terytorium kraju;

8. numer dokumentu przewozowego towarzyszącego przewożonemu towarowi.

W celu zapewnienia przestrzegania ustawowych obowiązków w zakresie odpowiednio: dokonywania, uzupełniania i aktualizacji zgłoszenia; zgodności danych zawartych w zgłoszeniu ze stanem faktycznym; posiadania numeru referencyjnego, dokumentu zastępującego zgłoszenie i potwierdzenia dokumentu zastępującego zgłoszenie, sprawowana jest kontrola przewozu towarów. Kontrola obejmuje weryfikacje danych zawartych w dokumentach okazanych przez kierującego oraz dokonanie oględzin towaru w tym pobranie próbek. Kontrole przeprowadzają funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej, a także Policji, Straży Granicznej, inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości kontrolujący sporządza protokół.

W niniejszej sprawie, funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej w trakcie przeprowadzonej w dniu 25 sierpnia 2017 r. kontroli zweryfikowali dane zawarte w zgłoszeniu SENT i stwierdzili brak oznaczenia przewoźnika, środka transportu oraz miejsca dostarczenia towaru. Oznacza to, że skarżący występując w roli przewoźnika naruszył przepisy art. 5 ust. 4 pkt 1, 3 i 7 ustawy SENT.

W ocenie Sądu, w realiach rozpoznawanej sprawy organ II instancji, wydając decyzję uwzględnił okoliczności faktyczne ustalone bezpośrednio podczas kontroli, z których wynikało, iż kierujący przedstawił zgłoszenie przewozu nieuzupełnione o dane, o których mowa w art. 5 ust.4 pkt 1, 3, 7 ustawy. W tej sytuacji organ uznał, że zaistniały podstawy do wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art. 22 ust. 2 ustawy SENT, zgodnie z którym w przypadku, gdy przed rozpoczęciem przewozu przewoźnik nie uzupełni zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 5 000 zł.

Organ odwoławczy w pełni uwzględnił przy tym wyjaśnienia skarżącego, że nieuzupełnienie zgłoszenia SENT było spowodowane nieumyślnym błędem, wywołanym pośpiechem i brakiem doświadczenia w realizowaniu przewozów z wykorzystaniem zgłoszeń SENT. Jednocześnie organ podniósł, że przepisy ustawy SENT nie wyłączają odpowiedzialności przewoźnika nawet za uchybienia, które popełnione zostały wskutek błędów, czy pomyłek. Podkreślić bowiem należy, że odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny. Przepisy ustawy SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tzw. wrażliwych towarów. W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy organy zasadnie zatem uznały, że sankcja w postaci kary pieniężnej powinna zostać nałożona na podstawie art. 22 ust. 2 ww. ustawy. Należy przy tym zaznaczyć, że w uzasadnieniu projektu ustawy SENT, zapisano, że nieuchronność, katalog i wysokość kar mają przede wszystkim oddziaływać prewencyjne na podmioty, dokonujące przewozu towarów. Sankcjami zostali objęci wszyscy uczestnicy dokonywanego przewozu, tzw. uczestnicy "łańcucha dostaw" podlegającego systemowi monitorowania, a wysokość kar została uzależniona od ich roli i obowiązków na nich nałożonych. System kar z uwagi na sposób ich wymierzania jest czytelny, łatwy do stosowania i przejrzysty (nieprawidłowość = kara administracyjna albo grzywna w określonej wysokości). Kara jest wysoka, tak by niedopełnienie obowiązku rejestracji, uzupełniania i aktualizacji wpisów było dla podmiotów "nieopłacalne". Nakładanie wysokich kar pieniężnych albo grzywien będzie miało również działanie odstraszające i prewencyjne.

W ocenie Sądu, nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 22 ust. 3 ustawy SENT, w myśl którego, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3.

W art. 26 ust. 3 ww. ustawy zostały wymienione enumeratywnie dodatkowe kryteria i warunki odstąpienia od nałożenia kary. Organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie: 1) nie stanowi pomocy publicznej albo 2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo 3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4. Pojęcia ważnego interesu przewoźnika oraz interesu publicznego nie zostały zdefiniowane w ustawie. Zatem wypełnienie ich treścią należy do organów orzekających. Odstępstwo od nałożenia kary pieniężnej jest instytucją o charakterze wyjątkowym, gdyż zasadą jest płacenie kar, a nie zwalnianie z tego obowiązku. Zwolnienie z kary jest uzasadnione w sytuacjach bardzo szczególnych i wyjątkowych, na które strona nie miała wpływu i które były niezależne od sposobu jej postępowania. O istnieniu ważnego interesu przewoźnika, uprawiającego do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz decydować powinny kryteria zobiektywizowane, w każdym przypadku inne, uwzględniające różnorodne aspekty sprawy. Przy czym użycie słowa "ważny" podkreśla wyjątkowość zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na tenże interes.

Natomiast pojęcie interesu publicznego powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy.

Dokonując oceny występowania przesłanki "ważny interes przewoźnika" organ wziął pod uwagę argumenty skarżącego odnoszące się do: specyfiki branży, znacznej konkurencji na rynku, wpływu kary na kondycję finansową skarżącego. Analizując przedstawione przez skarżącego dokumenty PIT organ uznał, że wysokość kwoty nałożonej na skarżącego nie jest stosunkowo duża w odniesieniu do osiąganych przez skarżącego dochodów. W konsekwencji uznał, że nie występuje w niniejszej sprawie "ważny interes przewoźnika". Ocenę tę Sąd w pełni podziela, przy czym na etapie skargi kwestia ta nie jest sporna.

Z kolei, w interesie publicznym leży, aby dłużnicy publicznoprawni przestrzegali przepisy prawa, by była przestrzegana zasada równości i sprawiedliwości. Potrzeba zapewnienia środków budżetowych wymaga jednakże jednoczesnego rozważenia ewentualnych wydatków budżetowych, np. na zasiłki dla bezrobotnych, czy pomoc społeczną dla wnioskodawcy. Nie może bowiem powstać taka sytuacja, w której zapłata należności spowoduje konieczność uciekania się do środków pomocy społecznej przez zobowiązanego pozbawionego wskutek tego środków do zaspokojenia potrzeb materialnych.

Z akt sprawy wynika, że argumentację odnośnie zaistnienia interesu publicznego skarżący skoncentrował na rozważaniach dotyczących okoliczności powstania nieprawidłowości w zgłoszeniu SENT, naruszenia zasady zaufania do organów państwa, zwracając przy tym szczególną uwagę na swoją nieposzlakowaną opinię jako przedsiębiorcy oraz legalne i uczciwe prowadzenie działalności gospodarczej.

W ocenie Sądu, wbrew zarzutom zawartym w skardze, organ dokonał analizy interesu publicznego nie tylko w oparciu o płaszczyznę ekonomiczną (odnoszącą się do ekonomicznej sytuacji zobowiązanego) lecz również na płaszczyźnie pozaekonomicznej, a więc także związanej z takimi wartościami jak sprawiedliwość, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej czy też sprawność działania aparatu państwowego. Organ oceniając spełnienie przez skarżącego "interesu publicznego" na płaszczyźnie pozaekonomicznej dokonał zatem "zważenia" popełnionych przez skarżącego błędów w stosunku do takich wartości jak: sprawność działania organów, przestrzeganie przez wszystkich uczestników rynku przepisów ustawy czy też ratio legis ustawy SENT i jej nowelizacji i uznał, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła przesłanka interesu publicznego przemawiająca za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej.

Organ dokonując analizy "interesu publicznego" nie stwierdził również, że doszło do naruszenia zasady proporcjonalności. Należy podkreślić, że wysokość kary administracyjnej, aby mogła spełnić swoją rolę prewencyjną, nie może być zbyt niska, a zasada proporcjonalności nie może służyć za podstawę ochrony interesu wynikającego z naruszenia prawa (por. wyrok TK z 26 marca 2002 r., sygn. akt SK 2/01, OTK ZU nr 2/A/2002, poz. 15). Warto w tym miejscu podnieść, iż w świetle przepisów ustawy SENT, całkowity brak dokonania zgłoszenia przez przewoźnika jest sankcjonowany karą najwyższą w wysokości 20.000 zł. Z kolei nieuzupełnienie zgłoszenia o konkretne dane, karą niższą - 5000 zł (obecnie 10 000 zł.) Wskazanie natomiast błędnych danych w zgłoszeniu podlega karze pośredniej - 10.000 zł. Zatem zasada proporcjonalności została przez ustawodawcę zachowana, natomiast dotkliwa kara za podawanie w zgłoszeniu danych błędnych, bądź brak ich aktualizacji, miała na celu zobligowanie uczestników transportu, o których mowa w ustawie, do rygorystycznego i skrupulatnego przestrzegania regulacji.

Podsumowując, wbrew zarzutom skargi, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej prawidłowo zastosował w sprawie przepisy ustawy SENT, wyprowadzając z ich treści i w oparciu o poczynione ustalenia, obowiązek nałożenia na skarżącego kary pieniężnej przewidzianej art. 22 ust. 2 ww. ustawy. Przepis ten bezspornie miał zastosowanie w sprawie, co skutkowało nałożeniem kary pieniężnej. Jak już podkreślono, przepisy ustawy SEN mają charakter bezwzględnie obowiązujący i ustawodawca nie uzależnił możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości wskutek nieumyślnego błędu.

W ocenie Sądu, zarzuty skargi oraz przedstawione argumenty na ich poparcie nie uwzględniają celów ustawy SENT oraz jej nowelizacji. Odpowiedzialność za naruszenie obowiązków związanych z drogowym przewozem towarów ciąży na wysyłającym, odbierającym, przewoźniku i kierującym środkiem transportu (art. 1 pkt 2 ustawy). Każdy z tych podmiotów ponosi odpowiedzialność w zakresie wynikającym z przepisów tej ustawy. Obowiązki każdego z podmiotów zostały uregulowane w odrębnej jednostce redakcyjnej. Jakkolwiek ustawodawca w wyniku nowelizacji ustawy zliberalizował nakładanie sankcji w przypadku braku uszczuplenia budżetu państwa, to wyłączył z tej liberalizacji przewoźników (zob. www.sejm.gov.pl - druk sejmowy nr 2156). Nie oznacza to jednakże, że organ w sposób błędny dokonał interpretacji art. 30 ust. 5 ustawy SENT, gdyż w uzasadnieniu decyzji nie wykluczył prawa skarżącego do ubiegania się o odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. Przywołana przez organ nowelizacja ustawy SENT miała na celu wzmocnienie stanowiska organu i wskazanie, że ustawodawca szczególną uwagę zwraca na kontrole prowadzone na drogach w odniesieniu do przewozu towarów wrażliwych i stwierdzonych w trakcie tych kontroli nieprawidłowości.

W niniejszej sprawie, organy stwierdziły nieuzupełnienie zgłoszenia SENT o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4 pkt 1, 3 i 7, co stanowiło naruszenie ustawy i musiało skutkować nałożeniem kary pieniężnej na mocy art. 22 ust.2 ustawy SENT. Jednocześnie organy po przeanalizowaniu okoliczności niniejszej sprawy zasadnie uznały, że nie można odstąpić od nałożenia kary pieniężnej na przewoźnika, gdyż nie wystąpiły wskazane w ustawie przesłanki.

Nie znajdując zatem podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ) Sąd skargę oddalił.