Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2118/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-04-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136,  art. 137  ust. 1,  art. 216
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Mirosław Gdesz Sędzia WSA Agnieszka Miernik Protokolant Ewa Szymańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2009 roku nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty P. z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] orzekającą o odmowie zwrotu nieruchomości położonych w P. przy ul. [...], oznaczonych w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] ha i część działki nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] ha oraz umarzającej postępowanie z zakresu żądania zwrotu części działki oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] ha.

W uzasadnianiu organ przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy:

Nieruchomość będąca przedmiotem postępowania o zwrot wywłaszczonych nieruchomości położona jest w P. przy ul. [...] i oznaczona jest w wypisie z rejestru gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] ha, część działki nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] ha oraz część działki oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] ha. Z akt sprawy wynika, że działka nr [...] z obrębu [...] została nabyta przez Skarb Państwa aktem notarialnym z dnia [...] października 1965 roku rep. A nr [...], zawartym w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości z przeznaczeniem pod budownictwo intensywne. Działka nr [...] została nabyta przez Skarb Państwa aktem notarialnym z dnia [...] listopada 1972 roku rep. A nr [...] z przeznaczeniem pod budownictwo intensywne. Natomiast w odniesieniu do nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], postanowieniem Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] września 1996 roku sygn. akt I NS [...] zostało stwierdzone zasiedzenie własności nieruchomości przez Skarb Państwa. Wojewoda [...] stwierdził, że zgodnie z dyspozycją art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nieruchomość staje się zbędna na cel wywłaszczenia jeżeli pomimo 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna , cel nie został zrealizowany. Organ wskazał również, że w świetle art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 roku, zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem 1 stycznia 1998 roku nieruchomość ta została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. W ocenie organu odwoławczego taka sytuacja wystąpiła w odniesieniu do działki nr [...], została bowiem ona oddana w użytkowanie wieczyste na podstawie umowy sporządzonej w formie aktu notarialnego z dnia [...] marca 1966 roku rep. A nr [...] z wpisem do księgi wieczystej KW nr [...] z dnia [...] września 1993 roku.

Organ wojewódzki uznał również, że w stosunku do działki nr [...] zrealizowano cel wywłaszczenia tj. Budowę Szkoły Specjalnej. Organ I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na podstawie wizji lokalnej oraz zeznaniach świadków złożonych na rozprawach administracyjnych przeprowadzonych w dniach 15 lipca oraz 26 sierpnia 2008 roku. Z dowodów tych wynika, że na nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] znajduje się budynek murowany trzykondygnacyjny, blaszak na podmurówce stałej, budynek gospodarczy partrowy oraz dwa boksy murowane. Działka od strony wschodniej, północnej i południowej ogrodzona jest ogrodzeniem trwałym. Całość działki zagospodarowana jest na potrzeby szkoły specjalnej. W związku z powyższym brak jest podstaw do zwrotu przedmiotowej nieruchomości.

Wojewoda [...] uznał również za prawidłowe stanowisko organu I instancji odnośnie działki nr [...] o pow. [...] ha. Z akt sprawy wynika, że przedmiotowa nieruchomość przeszła na własność Skarbu Państwa w wyniku stwierdzenia zasiedzenia prawomocnym postanowieniem sądowym. W związku z tym w stosunku do niej nie mają zastosowania przepisy dotyczące wywłaszczenia nieruchomości. Z tych wszystkich względów organ uznał rozstrzygnięcie organu I instancji za prawidłowe.

Skargę na tę decyzję w części dotyczącej odmowy zwrotu działki nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] ha do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł G. K., wnosząc o uchylenie w tej części zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi wskazano, że z uzasadnienia decyzji wynika, że aktem notarialnym z dnia [...] listopada 1972 roku zakupiono od poprzedników prawnych nieruchomość, określając w umowie cel wywłaszczenia jako przeznaczenie pod budownictwo intensywne -tereny pod budowę szkoły specjalnej. Zdaniem skarżącego nieruchomość nie została zagospodarowana zgodnie z celem przewidzianym w umowie . Cel ten został określony przez organy obu instancji jako budowa szkoły specjalnej. Nie ulega żadnych wątpliwości w świetle zebranego materiału dowodowego, iż na działce nr [...] nie zrealizowano celu w postaci budowy szkoły specjalnej. Wszystkie zabudowania- z wyjątkiem blaszka na podmurówce - zostały wybudowane przez poprzedników prawnych G. K. Wobec takiego określenia celu wywłaszczenia, nie można uznać za jego realizację remontów przeprowadzonych w budynku szkoły czy też zagospodarowanie terenu.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do unormowania zawartego w przepisie art. 145 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

Sąd, kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związanym - stosownie do treści przepisu art. 134 p.p.s.a. – zarzutami i wnioskami skargi, doszedł do przekonania, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu, pomimo błędnego uzasadnienia.

Generalnie zasady zwrotu nieruchomości reguluje rozdział 6 dział III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2004 r. Nr 261 poz. 2603 ze zm.), w szczególności jej art. 136 ust. 3, zgodnie z którym uprawniony podmiot (poprzedni właściciel lub jego spadkobierca) może żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z mocy art. 216 ust. 1 ww. ustawy przepisy rozdziału 6 działu III niniejszej ustawy stosuje się również odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości , ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach , ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi , art. 22 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach , ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach oraz do nieruchomości wywłaszczonych na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, jak również do gruntów wywłaszczonych na podstawie odrębnych przepisów w związku z potrzebami [...] Parku Narodowego.

Pod pojęciem "nieruchomość wywłaszczona" należy rozumieć wyłącznie nieruchomości, w stosunku do których Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawo rzeczowe w drodze instytucji wywłaszczenia rozumianej sensu stricto. Oznacza to wywłaszczenie na podstawie indywidualnej (w znaczeniu podmiotowym) i w konkretnej (przedmiotowej) decyzji administracyjnej wydanej w postępowaniu administracyjnym na podstawie obowiązującego porządku prawnego regulującego zasady i tryb przymusowego odjęcia lub ograniczenia własności lub innych praw rzeczowych za odszkodowaniem. Nie ulega więc wątpliwości, iż Skarb Państwa nie nabył prawa własności przedmiotowej nieruchomości w drodze tak rozumianej instytucji wywłaszczenia nieruchomości. Z akt sprawy wynika bowiem, że umową sprzedaży zawartą w formie aktu notarialnego rep. A nr [...] z dnia [...] listopada 1972 roku M. K. i H. M. (poprzednicy prawni skarżącego) zbyli na rzecz Skarbu Państwa z działki o pow. [...] m2 położonej w P. przy ul. [...], działkę o pow. [...] m2 wraz ze znajdującym się na niej budynkiem oraz przynależnościami za cenę [...] zł. Działka ta odpowiada aktualnie części działki nr [...]. Z treści tego aktu w żaden sposób nie wynika, że nabycie ma jakiś związek z wywłaszczeniem ani też, że nabycie następuje w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania.

Zdaniem sądu aktualny w przedmiotowej sprawie jest pogląd Sądu Najwyższego - wyrażony wprawdzie na tle ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w uchwale z 24 września 1992 r. (III AZP 11/92, OSN 1993, Nr 6, poz. 93), iż "poprzedni właściciel zbytej na rzecz Skarbu Państwa w czasie obowiązywania ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości dla celu, który dawałby podstawę wywłaszczenia nieruchomości, nie może żądać jej zwrotu na podstawie art. 69 ust. 1 powołanej ustawy".

Zatem umowa przeniesienia własności nieruchomości niezbędnej dla realizacji celu publicznego zawarta pod czas obowiązywania ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania, której warunki ustalone były przez strony, nie różni się więc niczym - jeśli chodzi o jej treść - od innych umów cywilnoprawnych tego rodzaju (w przedmiotowej sprawie jest to umowa sprzedaży, zaś w treści aktu notarialnego używane jest sformułowanie "cena", a nie "odszkodowanie").

Również ustalenia organu I instancji, przyjęte również przez organ odwoławczy, że działka nr [...] została nabyta pod budowę szkoły specjalnej są nie poparte żadnym dowodem. Mając więc na względzie fakt, iż Skarb Państwa nie nabył przedmiotowej nieruchomości na żadnej z podstaw wyliczonych expressis verbis w art. 216 ustawy, ani też działka ta nie została nabyta w drodze wywłaszczenia, stwierdzić należy że brak jest podstaw do ubiegania się o zwrot przedmiotowej nieruchomości w trybie i na zasadach przewidzianych w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Można zatem podzielić pogląd organu, że w sprawie objętej przedmiotowym wnioskiem brak jest podstaw materialnoprawnych do uwzględnienia wniosku. Prawidłowym rozstrzygnięciem w tym wypadku winno być zatem umorzenie postępowania odnośnie działki nr [...], bowiem sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 kpa wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej ingerencji organu administracyjnego. Jednak fakt, że organ odmówił zwrotu przedmiotowej nieruchomości zamiast umorzyć postępowanie w tym przedmiocie, jest naruszeniem przepisów postępowania, ale nie tego rodzaju, który skutkowałby uchylenie zaskarżonej decyzji.

Z tych też względów brak jest podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem i jej wzruszenia na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a. Błędne uzasadnienie obu decyzji nie może mieć bowiem wpływu na ostatecznie zgodne z prawem rozstrzygnięcie (por. wyrok NSA z dnia 26 lutego 2002 r. sygn. akt V SA 162/01, LEX nr 109330).

Dlatego też, skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.