Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1513/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-11-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1 pkt 1 i  ust. 2
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Sędziowie WSA Jolanta Dargas WSA Bożena Marciniak Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2015 r. sprawy ze P. Spółki Akcyjnej na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...]4 w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/Wa 1513/15

UZASADNIENIE

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa , po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta Miasta L. od decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 2014 r., znak: [...], uchyliła zaskarżoną decyzję w całości, oraz stwierdziła nieodpłatne nabycie z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez gminę Miasto L. własności nieruchomości Skarbu Państwa położonej w L. przy ul. [...] bez numeru i szlak kolejowy, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] m2, w obrębie [...] oraz nr [...] o pow. [...] m2, w obrębie [...], uregulowanych w księdze wieczystej [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla L. w L. - XVI Wydział Ksiąg Wieczystych.

Decyzja zapadła w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny prawy.

Wojewoda L., powołując się na art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 i art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.), decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., znak: [...], odmówił stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez gminę Miasto L. własności nieruchomości Skarbu Państwa położonej w L. przy ul. [...] bez numeru i szlak kolejowy, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka: nr [...] o pow. [...] m2, w obrębie [...] oraz nr [...] o pow. [...] nr, w obrębie [...], uregulowanej w księdze wieczystej [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla L. w L. - XVI Wydział Ksiąg Wieczystych.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda L. stwierdził, że przedłożony przez Prezydenta Miasta L. spis inwentaryzacyjny mienia ogólnonarodowego (państwowego) obejmujący przedmiotową nieruchomość był wyłożony do publicznego wglądu w siedzibie Prezydenta L. przy ul. [...], w okresie od dnia [...] października 2011 r. do dnia [...] listopada 2011 r. O wyłożeniu spisu inwentaryzacyjnego do publicznego wglądu i możliwości zgłoszenia zastrzeżeń do Komisji Inwentaryzacyjnej zainteresowane jednostki i osoby zostały powiadomione ogłoszeniem nr [...] w "Gazecie Wyborczej" i zawiadomieniami w siedzibach Urzędu Miasta L. ul. [...], Wydziału Praw do Nieruchomości ul. [...] i Centrum Obsługi Mieszkańców Miasta L. dla dzielnic: L., [...], [...], [...]. W okresie wyłożenia spisu inwentaryzacyjnego zastrzeżeń nie zgłoszono. Ponadto, zgodnie z pismem P. S.A. [...] z dnia [...] stycznia 2013 r., znak: [...] przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w faktycznym użytkowaniu przedsiębiorstwa P. w 80%, stanowiąc linię kolejową znaczenia państwowego nr [...] i służyła wykonywaniu zadań z zakresu administracji rządowej. Wskazując powyższe Wojewoda [...] powołał przepisy art. 1, art. 6 i art. 46 obowiązującej w dniu 27 maja 1990 r. ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 26, poz. 138), uznając, że przedmiotowe działki spełniają przesłanki określone w art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy - Przepisy wprowadzające (...), co wyklucza możliwość ich komunalizacji na podstawie art. 5 ust. 1 tejże.

Odwołanie od ww. decyzji Wojewody [...] wniósł Prezydent L. wskazując, że Wojewoda [...] w swoim rozstrzygnięciu nie uwzględnił licznych wytycznych i wykładni Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej oraz orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego zapadłego w podobnych sprawach. Ponadto, skoro bezspornie udowodnioną okolicznością jest fakt, że przedsiębiorstwo państwowe P. nie legitymuje się tytułem prawnym do przedmiotowych gruntów, co też zostało potwierdzone przez Wojewodę [...] w decyzji, to odmowa stwierdzenia komunalizacji przedmiotowego mienia Skarbu Państwa, z mocy prawa, nie znajduje uzasadnienia prawnego.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wydała zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ wskazał, że podstawę materialno-prawną zaskarżonej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2014 r" znak: [...], stanowi art. 5 ust. 1 oraz art. li ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.). Pierwszy z powołanych przepisów stanowi o nabyciu z mocy prawa z dniem wejścia w życie ustawy przez właściwe gminy, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienia ogólnonarodowego (państwowego) należącego do: rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstw państwowych dla których rady narodowe i terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego pełnią funkcję organu założycielskiego, zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych ww. organom. Z brzmienia przytoczonego przepisu jednoznacznie wynika, że przedmiotem komunalizacji jest wyłącznie mienie ogólnonarodowe (państwowe). Przy czym należy również podkreślić, że decydujące znaczenie dla komunalizacji następującej z mocy prawa ma stan faktyczny i prawny mienia ogólnonarodowego (państwowego) istniejący w dacie wejścia w życie ww. ustawy, tj. w dniu 27 maja 1990 r. Stosownie do postanowień art. 17a tej ustawy, gminy są zobowiązane do przekazywania wojewodom spisów inwentaryzacyjnych nieruchomości, które stały się własnością gmin z mocy prawa na podstawie art. 5 ust. 1 i 2 do dnia 31 grudnia 2005 r., a w stosunku do nieruchomości nieobjętych spisami wojewoda - po tej dacie - wszczyna z urzędu postępowanie w sprawie potwierdzenia nabycia przez gminy własności nieruchomości. Postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez gminę Miasto [...] na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...) własności nieruchomości Skarbu Państwa położonej w L/ przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka: nr [...] o pow. [...] m2, w obrębie [...] oraz nr [...] o pow. [...] m2, w obrębie [...], uregulowanej w księdze wieczystej [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla L. w L. zostało wszczęte przez Wojewodę L. z urzędu zawiadomieniem o wszczęciu postępowania administracyjnego z dnia: [...] stycznia 2012 r., znak: [...] oraz z dnia [...] maja 2014 r., znak: [...] (w związku z uznaniem P. S.A. za stronę niniejszego postępowania).

Wobec takiego brzmienia przepisów prawa, Komisja wskazała, że obowiązkiem organów administracji orzekających w przedmiocie komunalizacji mienia jest w pierwszej kolejności ustalenie, czy zachodzą przesłanki, od spełnienia których przepis art. 5 ust. 1 ustawy - Przepisy wprowadzające (...) uzależnia nabycie z mocy prawa przez gminę własności nieruchomości, a więc czy według stanu na dzień 27 maja 1990 r. przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa i czy należała do: rady narodowej bądź terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstwa państwowego dla którego rady narodowe i terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego pełniły funkcje organów założycielskich, albo do zakładów lub innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych powołanym wyżej organom. Po ustaleniu, że mienie spełniało przesłanki do jego komunalizacji z mocy prawa, organ winien w dalszej kolejności ustalić, czy nie wystąpiły przesłanki wyszczególnione w art. 11-12 ustawy.

W toku rozpoznania sprawy Komisja ustaliła, że z wypisu rejestru gruntów z dnia 10 października 2010 r. sporządzonego łącznie z archiwalnym wypisem z rejestru gruntów według stanu na dzień: [...].05.1990 r. wynika, że działki nr [...] i nr [...] stanowią własność Skarbu Państwa i oznaczone są symbolem "Tk", zaś podmiotem władającym są P. S.A. Załączone do dokumentacji niniejszej sprawy "Badanie Księgi Wieczystej" [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla [...] w L. – [...]wskazuje w dziale II właściciela Skarb Państwa oraz Prezydenta Miasta [...] jako organ reprezentujący Skarb Państwa.

Komisja przytoczyła, że w piśmie z dnia [...] stycznia 2013 r., znak: [...], P. S.A. [...] poinformowała, że nieruchomość oznaczona jako dz. [...] w obr. [...] m. L. w dniu 27 maja 1990 r. nie pozostawała w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego P., znajdowała się natomiast w faktycznym użytkowaniu P. w ok. 80% (zgodnie z oświadczeniem dołączonym do wniosku uwłaszczeniowego) i w tym zakresie służyła wykonywaniu zadań z zakresu administracji rządowej , stanowiła linię kolejową znaczenia państwowego nr [...].

Natomiast, na przekazanie nieruchomości przedsiębiorstwu państwowemu PKP w użytkowanie w latach 1974-76 w związku z budową nowego wiaduktu nad ul. [...] i przesunięciem nasypu kolejowego nie odnaleziono dokumentów.

W kolejnym piśmie z dnia 13 grudnia 2013 r., znak: [...], P. S.A. [...] potwierdziła, że w archiwach P. nie odnaleziono dokumentów, będących formalną podstawą użytkowania gruntów pod zmienionym przebiegiem odcinka linii kolejowej nr [...] w rejonie nowego wiaduktu nad ulicą [...] . Z załączonej do ww. pisma kserokopii oświadczenia złożonego przy wniosku uwłaszczeniowym wynika, że nieruchomość położona w obrębie [...], oznaczona w ewidencji gruntów jako działki nr: [...] o łącznej powierzchni [...] ha, stanowi w ok. 80% infrastrukturę kolejową linii nr [...], w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym służącą prawidłowej eksploatacji linii (art. 4 ust. 3 cyt. ustawy). Pozostała część to fragment indywidualnych terenów rekreacyjnych, nie stanowiących infrastruktury kolejowej stanowiąca łącznie ok. 20% powierzchni nieruchomości objętej wnioskiem.

Komisja wskazała , że orzecznictwie sądów administracyjnych został utrwalony pogląd, że sformułowanie: "należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej podstawowego" oznacza przynależność mienia państwowego do określonego podmiotu w znaczeniu prawnym (rozumianym jako posiadanie określonego tytułu prawnego), a nie tylko w sensie faktycznym Faktyczne władanie nieruchomością przez inny podmiot nie stanowi negatywnej przesłanki uniemożliwiającej komunalizację.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa nie podzieliła poglądu wyrażonego przez Wojewodę [...], że grunty związane z funkcjonowaniem kolei, z mocy przepisów regulujących powstanie i funkcjonowanie przedsiębiorstwa państwowego P., zostały oddane w jego użytkowanie i zarząd bez względu na to czy P. legitymuje się obecnie dokumentem wykazującym przekazanie mu konkretnego gruntu, przez co fakt ten stanowi przeszkodę do komunalizacji tego mienia.

Komisja podkreśliła, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zostało ugruntowane stanowisko, iż akty prawne regulujące status prawny przedsiębiorstwa PKP oraz akty ustawowe i wykonawcze, na podstawie których przeprowadzono nacjonalizację kolei, mając charakter ogólnych aktów normatywnych, nie regulowały stanu prawnego konkretnej nieruchomości, lecz mogły tylko stanowić podstawę do podejmowania aktów indywidualnych dotyczących poszczególnych składników mienia Tym samym, prawa zarządu czy też prawa użytkowania P. nie można wywieść z przepisów ustaw regulujących utworzenie i funkcjonowanie tego przedsiębiorstwa. Udowodnienie prawa zarządu lub prawa użytkowania nieruchomości wymagało zatem potwierdzenia danej okoliczności stosownym dokumentem, o którym mowa w art. 38 ust. 2 obowiązującej wówczas ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74).

W ocenie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, skoro w dniu 27 maja 1990 r. P. S.A. [...] nie legitymowała się tytułem prawnym do danej nieruchomości, to w konsekwencji w tej dacie nieruchomość ta należała do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego i z tego względu podlegała komunalizacji z mocy prawa.

Organ podkreślił , że prawnorzeczowy tytuł przedsiębiorstwa państwowego P. S.A. [...] do przedmiotowej nieruchomości nie wynika z mających charakter ogólny aktów normatywnych, dotyczących tego przedsiębiorstwa państwowego, w tym powołanej przez Wojewodę [...] ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" .

Komisja za kolejne zagadnienie wymagające wyjaśnienia, uznała ustalenie czy pomimo spełnienia ww. przesłanek przedmiotowe działki nie były wyłączone spod komunalizacji, przy czym w niniejszej sprawie podstawę wyłączenia spod komunalizacji mógłby stanowić art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy - Przepisy wprowadzające (...), zgodnie z którym, składniki mienia ogólnonarodowego (państwowego), o których mowa w art. 5 ust. 1-3, nie stają się mieniem komunalnym, jeżeli służą wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej. Przy czym, należy pamiętać, że użyte w art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy - Przepisy wprowadzające (...) określenie: "służą wykonywaniu zadań publicznych" oznacza stan faktyczny, a nie tytuł prawny.

W ocenie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej błędny jest pogląd, że w przedmiotowej sprawie znajduje zastosowanie powołany powyżej przepis art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy - Przepisy wprowadzające (...) wyłączający spod komunalizacji mienie służące organom administracji rządowej, sądom oraz organom władzy państwowej do wykonywania zadań publicznych pozostających we właściwości tychże przede wszystkim dlatego, że przedsiębiorstwo państwowe P. do żadnego z tych podmiotów nie mogło być zaliczone.

Skargę na powyższą decyzję do tutejszego Sądu wniosły P. S.A. z siedzibą w W. w której zarzuciły organowi :

1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1) i 2) ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego - dalej jako "k.p.a." poprzez uchylenie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. znak [...] pomimo tego, iż przedmiotowa decyzja powinna zostać utrzymana w mocy;

2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 7 k.p.a oraz 8 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 Ustawy z dnia 3 maja 1990 r. - przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 z pózn. zm.) - dalej jako: Przepisy Wprowadzające Ustawę o Samorządzie, poprzez zastosowanie normy prawa materialnego do nienależycie ustalonego stanu faktycznego, zastosowanie legalnej teorii dowodów poprzez twierdzenie, że prawo zarządu P. w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości można udowodnić wyłącznie określonymi środkami dowodowymi, jak również brak odniesienia się w uzasadnieniu decyzji do treści dokumentów, znajdujących się w aktach sprawy oraz brak wyjaśnienia, z jakiego powodu dowodom tym organ odmówił mocy dowodowej;

3) naruszenie prawa materialnego, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 11 Przepisów Wprowadzających Ustawę o Samorządzie poprzez uznanie, że z powyższych przepisów wynika, iż do wydania decyzji komunalizacyjnej wystarczające jest ustalenie, że dana nieruchomość nie była objęta prawem zarządu państwowej jednostki organizacyjnej, podczas gdy w rzeczywistości przepis ten warunkuje wydanie decyzji komunalizacyjnej ustaleniem, że dana nieruchomość należała do rad narodowych lub terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego;

4) naruszenie prawa materialnego, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 Przepisów Wprowadzających Ustawę o Samorządzie w zw. z art. 80 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z dnia 28 lutego 1991 r., Nr 30, poz. 127 ze zm.) - dalej jako "Ustawa o Gospodarce Gruntami", poprzez nieuwzględnienie, iż grunty, które w dniu wejścia w życie Ustawy o Gospodarce Gruntami znajdowały się w posiadaniu przedsiębiorstwa państwowego P. przeszły z mocy prawa w zarząd tego przedsiębiorstwa;

5) naruszenie prawa materialnego, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 6 ust. 1 pkt 1 Przepisów Wprowadzających Ustawę o Samorządzie w zw. z art. 16 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. nr 26, poz. 138, ze zm.) - dalej jako "Ustawa o PP PKP" w zw. z art. 42 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych (j.t. z dnia 18 czerwca 2002 r., Dz.U. Nr 112, poz. 981, ze zm.) - dalej jako "Ustawa o Przedsiębiorstwach Państwowych" poprzez nieuwzględnienie, że przepisy prawa przewidywały wyposażanie przedsiębiorstwa państwowego przez organ założycielski w środki niezbędne do prowadzenia działalności określonej w akcie prawnym o jego utworzeniu, a przedsiębiorstwo, gospodarując wydzielonym mu i nabytym mieniem, zapewniało jego ochronę oraz, że z przepisów prawa wynika, iż przedsiębiorstwo państwowe P. gospodarowało wydzielonym mu mieniem Skarbu Państwa, jak również, że mienie P. stanowi wydzieloną część mienia ogólnonarodowego, w skład którego wchodzą środki będące w dyspozycji P. w dniu wejścia w życie Ustawy o PP PKP oraz środki nabyte przez przedsiębiorstwo państwowe P. w toku jego dalszej działalności;

6) naruszenie prawa materialnego, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 Przepisów Wprowadzających Ustawę o Samorządzie w zw. z art. 34 oraz 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji PKP (Dz.U. nr 84, poz. 948, ze zm) - dalej jako "Ustawa o PKP", poprzez nieuwzględnienie, że grunty będące własnością Skarbu Państwa znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu P., co do których P. nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie tej ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego P. oraz że grunty takie są wyłączone spod komunalizacji, jak również błędne uznanie, że w przedmiotowej sprawie zostały spełnione przesłanki komunalizacji, wyłączające zastosowanie ww. przepisów.

W konsekwencji Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi.

Przedmiotem niniejszego postępowania jest kwestia komunalizacji mienia stanowiącego własność Skarbu Państwa w trybie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191, ze zm., dalej "ustawa komunalizacyjna"). Kończąca to postępowanie decyzja komunalizacyjna ma charakter deklaratoryjny, co oznacza, że stwierdza ona stan faktyczny i prawny istniejący w dniu wejścia w życie tej ustawy, tj. w dniu 27 maja 1990 r.

Zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. w dniu 27 maja 1990 r.) z mocy prawa mieniem właściwych gmin.

Podstawowym zagadnieniem istotnym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy było zatem ustalenie stanu prawnego i faktycznego spornej nieruchomości, a przede wszystkim ustalenie, czy w dacie 27 maja 1990 r. przedsiębiorstwo państwowe Polskie Koleje Państwowe dysponowało tytułem prawnym do przedmiotowej nieruchomości, co wykluczałoby możliwość jej komunalizacji, czy też władanie nieruchomością przez to przedsiębiorstwo było jedynie władztwem faktycznym. Przy czym ustalenie stanu prawnego i faktycznego przedmiotowej nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r. musi być w oparte o obowiązujące w tym dniu przepisy.

Powoływanie się zatem przez stronę skarżącą na przepisy art. 34 i art. 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948, ze zm.) i skutki poszczególnych regulacji zawartych w tej ustawie, dla oceny stanu prawnego komunalizowanej nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r., jest w tym postępowaniu chybione. Przepisy powołanej ustawy, która weszła w życie po dniu 27 maja 1990 r., mogą dotyczyć jedynie mienia stanowiącego aktualnie własność ogólnonarodową (państwową), komunalizowanego w trybie art. 5 ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., czyli decyzjami konstytutywnymi, nie mogą natomiast odnosić się do mienia już skomunalizowanego z mocy art. 5 ust. 1 i ust. 2 tej ustawy, gdyż mienie to już w dniu 27 maja 1990 r. stało się mieniem komunalnym i od tej daty nie jest już mieniem państwowym. W kwestii znaczenia przepisu art. 34a dla procesu komunalizacji wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2005 r., sygn. akt K 30/03, wskazując, że art. 1 pkt 19 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o zmianie ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" oraz o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 80, poz. 720), który wprowadza przepis art. 34a, odnosi się do postępowań o przekazaniu mienia gminom wyłącznie w oparciu o unormowania art. 5 ust. 3 i 4 ustawy komunalizacyjnej, czego konsekwencją jest umorzenie postępowań komunalizacyjnych przewidziane w art. 5 ustawy nowelizującej z dnia 28 marca 2003 r. Przepis art. 34a nie dotyczy natomiast niezakończonych postępowań komunalizacyjnych, które zostały wszczęte na podstawie art. 5 ust. 1 i 2 ustawy komunalizacyjnej, tj. w przypadkach komunalizacji z mocy prawa.

W ocenie Sądu Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa w rozpatrywanej sprawie zasadnie przyjęła, że na dzień 27 maja 1990 r., z którym ustawa komunalizacyjna wiąże skutek w postaci przejścia na właściwe gminy prawa do mienia ogólnonarodowego spełniającego przesłanki określone w art. 5 ust. 1 i 2 tej ustawy, przedsiębiorstwo P. nie legitymowało się tytułem prawnym do spornej nieruchomości, którego istnienie uniemożliwiałoby komunalizację.

Jak wynika z akt sprawy w dniu 27 maja 1990 r. sporna nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa i pozostawała jedynie we władaniu P. Świadczą o tym wypisy z rejestru gruntów z dnia 10 października 2010r. sporządzone łącznie z wypisem z rejestru gruntów wg stanu na dzień 27.05.1990r. , które dokumentują , że działki oznaczone nr [...] stanowią własność Skarbu Państwa pozostającą we władaniu P. S.A., a ponadto treść [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla L., gdzie w dziale II widnieje Skarb Państwa reprezentowany przez Prezydenta L..

Okoliczność ta potwierdzona została ponadto przez P. S.A. w piśmie z dnia [...].01. 2013r. oraz w piśmie z dnia [...].12.2013r. Wskazano w nich , że przedsiębiorstwo nie legitymuje się prawem zarządu do wymienionych działek nr [....] , a jest wyłącznie ich faktycznym użytkownikiem , przy czym nie odnaleziono dokumentów stanowiących formalną podstawę tego użytkowania.

Podkreślenia w tym miejscu wymaga , że ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74, ze zm.) przewidywała powstanie zarządu do gruntu w ściśle określony sposób. Według art. 38 powołanej ustawy dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogła być decyzja o oddaniu gruntu w zarząd, zawarta za zezwoleniem organu administracji umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umowa o nabyciu nieruchomości. Przy czym zgodnie z art. 87 ust. 2 powołanej ustawy, zainteresowane jednostki, które nie legitymowały się dokumentami o przekazaniu gruntów, wydanymi w formie prawem przewidzianej, a były w dniu 1 sierpnia 1988 r. posiadaczami gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa, mogły złożyć wniosek o uregulowanie stanu prawnego do posiadanego gruntu.

Oznacza to, że takie prawo do gruntu jak zarząd, użytkowanie, użytkowanie wieczyste nie mogło powstać w sposób dorozumiany. Natomiast stosownie do ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, którą zastąpiła ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r., państwowe jednostki organizacyjne mogły uzyskać tytuł prawny do gruntu w postaci użytkowania na podstawie decyzji administracyjnej. Użytkowanie to z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r., w myśl art. 87 ust. 1, przekształcało się w prawo zarządu. Zatem sam fakt posiadania nieruchomości nie decydował o powstaniu tego prawa. Grunty takie mogły być użytkowane przez określone podmioty bez tytułu prawnego, lecz ich prawnym dysponentem był, według ustawy, terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego. Podkreślić przy tym należy, że zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, istnienia zarządu nie można domniemywać (por. wyroki NSA: z dnia 5 listopada 1999 r., sygn. akt I SA 2240/98, Lex nr 47368; z dnia 2 lutego 2006 r., sygn. akt I OSK 1295/05, Lex nr 194864). Istotne jest również, że decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd powinna była określać jej położenie, powierzchnię, mieć załączoną mapę sytuacyjną oraz wskazywać sposób i cel korzystania z niej (uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 września 1993 r., sygn. akt III CZP 81/93, OSNC z 1994 r., nr 2, poz. 27; Lex nr 3959).

W dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalone jest stanowisko, że użyte w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. pojęcie "należące do" oznacza przynależność mienia państwowego do określonego podmiotu w sensie prawnym, a nie faktycznym. Faktyczne władanie mieniem przez inny podmiot nie stanowi negatywnej przesłanki uniemożliwiającej komunalizację, która w trybie przepisu przywołanej ustawy komunalizacyjnej następowała z mocy prawa z dniem wejścia w życie ustawy, tj. z dniem 27 maja 1990 r., a wydana decyzja komunalizacyjna miała jedynie charakter deklaratoryjny i potwierdzała przejście prawa własności danego składnika mienia ze Skarbu Państwa na właściwą gminę (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 26 września 2000 r., sygn. akt I SA 1342/99, niepubl.; z dnia 2 lutego 2006 r., sygn. akt I OSK 1295/05, Lex nr 194864; z dnia 16 marca 2006 r., sygn. akt I OSK 583/05, Lex nr 198195, z dnia 22 stycznia 2009 r., sygn. I OSK 156/08, niepubl.).

Ponadto, zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie nie znajduje zastosowania art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy komunalizacyjnej, stosownie do którego składniki mienia ogólnonarodowego (państwowego), o których mowa w art. 5 ust. 1-3 ustawy, nie stają się mieniem komunalnym, jeżeli należą do przedsiębiorstw państwowych lub jednostek organizacyjnych, wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym lub ponadwojewódzkim, z zastrzeżeniem przepisu art. 14. Określenie "należące" do przedsiębiorstw państwowych oznaczało bowiem należenie mienia państwowego do tych podmiotów w sensie prawnym, a nie tylko faktycznym, to jest posiadanie określonego tytułu prawnego, którego P. do przedmiotowej nieruchomości nie posiadało. Również w wykazie objętym rozporządzeniem Rady Ministrów z 9 lipca 1990 r. w sprawie ustalenia wykazu przedsiębiorstw państwowych i jednostek organizacyjnych, których mienie nie podlega komunalizacji (Dz. U. Nr 51, poz. 301) wskazane przedsiębiorstwo nie zostało ujęte.

Zgodzić się ponadto należy ze stanowiskiem Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, że prawa zarządu P. do spornej nieruchomości nie sposób wywieść z mających charakter ogólny aktów normatywnych dotyczących przedsiębiorstwa państwowego " P. S.A.". Podkreślić przy tym należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowało się stanowisko, iż akty regulujące status prawny tego przedsiębiorstwa oraz akty ustawowe i wykonawcze, na podstawie których przeprowadzono nacjonalizację kolei, mają charakter ogólnych aktów normatywnych i nie regulowały stanu prawnego konkretnej nieruchomości, lecz mogły tylko stanowić podstawę do podejmowania aktów indywidualnych dotyczących poszczególnych składników mienia ogólnonarodowego (takie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyrokach wydanych w sprawach o sygnaturach akt: I OSK 1457/06; I OSK 1947/06, I OSK 1456/06, I OSK 187/07, I OSK 929/09 czy I OSK 1475/11). W niniejszej sprawie Sąd to stanowisko w całości podzielił.

Strona skarżąca nie dysponowała żadnym indywidualnym aktem dotyczącym przedmiotowej nieruchomości, czy to w formie decyzji, umowy, czy też protokołu zdawczo-odbiorczego, który ustanowiłby zarząd czy użytkowanie. Zważyć należy, że zarząd to prawna forma władania, która uprawnia do władania nieruchomością. Sam fakt korzystania przez przedsiębiorstwo z nieruchomości nie kreuje prawa zarządu. Brak natomiast po stronie P. w dacie 27 maja 1990 r. tytułu prawnorzeczowego do spornej nieruchomości powoduje, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej i tym samym nieruchomość ta podlega komunalizacji z mocy prawa. Zgodnie bowiem z art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w brzmieniu obowiązującym na dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami państwowymi, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W ocenie Sądu Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa rozpatrzyła całokształt materiału dowodowego i dokonała prawidłowej oceny przesłanek komunalizacji w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości oraz w wystarczający sposób uzasadniła zajęte stanowisko.

Na zakończenie wyjaśnić należy, że w skardze strona skarżąca zwróciła uwagę na stanowisko zaprezentowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1401/09. Podkreślenia jednak wymaga, że zaprezentowany w nim pogląd ma charakter odosobniony i po wydaniu tego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny w wielu orzeczeniach, dotyczących analogicznych spraw, prowadzonych z udziałem skarżącej spółki P. S.A., już do tego zapatrywania nie nawiązywał.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270, ze zm.) orzekł jak w sentencji