Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 557/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2009-04-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6163 Gospodarowanie nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. b
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 24 § 1 pkt 5, art. 27 § 1, art. 127 § 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 2 i art. 78
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Górecka WSA Marzenna Kosewska Protokolant: st. sekr. sąd. Barbara Dropek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 01 kwietnia 2009 r. przy udziale sprawy ze skargi F. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia dotyczącego przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości rolnej I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile na rzecz skarżącej F. B. kwotę 200,-(dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/M. Górecka /-/M. Lorych-Olszanowska /-/M. Kosewska


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 i 2, art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 16 ust. 1 (dawniej art. 9 ust. 1) ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. z 1989 r., Nr 58, poz. 348 ze zm.) odmówiło stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...], Nr [...] utrzymującego w mocy orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w C. z dnia [...] w przedmiocie przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości rolnej T. i L. W., położonej w S., w powiecie c. o pow. [...] ha, oznaczonej w KW S., t. I, wykaz [...].

W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że w dniu [...] na wniosek F. B. wszczęto postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności wskazanego wyżej orzeczenia, odnośnie którego decyzją z dnia [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił stwierdzenia nieważności wskazując, iż Państwo władało opisaną wyżej nieruchomością w dniu 5 kwietnia 1958 r., a przepis art. 9 ust. 1 (później art. 16 ust. 1) ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego, zezwalał na przejmowanie na rzecz Państwa bez odszkodowania i bez względu na obszar, nieruchomości rolnych i leśnych będących we władaniu Państwa do dnia 5 kwietnia 1958 r. (tj. do daty wejścia w życie ww. ustawy) i pozostających nadal w jego władaniu w chwili wydania decyzji lub przekazanych przez Państwo w użytkowanie innym osobom fizycznym lub prawnym. W tym stanie faktycznym Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził, że Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w C. orzeczeniem z dnia [...] prawidłowo zastosowało przepisy ww. ustawy i przejęło tę nieruchomość na rzecz Państwa.

Od tej decyzji F.B. wniosła odwołanie, zarzucając, że w uzasadnieniu świadomie i celowo potwierdzono nieprawdę, co nie pozwoliło na obiektywne prześledzenie ówczesnego procesu decyzyjnego.

Decyzją z dnia [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...], ale Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uchylił powyższe decyzje uznając, że zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa dających podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Sąd ustalił bowiem, że w postępowaniu prowadzonym przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie brały udziału wszystkie osoby, którym przysługiwał przymiot strony, w tym spadkobiercy po zmarłych właścicielach przedmiotowej nieruchomości oraz aktualni jej użytkownicy. W związku z tym, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją dnia [...] umorzył postępowanie, a następnie postanowieniem z dnia [...] przekazał wniosek F. B. właściwemu rzeczowo i miejscowo, Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w P.

Po wszczęciu postępowania SKO w P. ustaliło krąg spadkobierców po zmarłych dzieciach T. i L. W., tj. po L. W. i F. W. i zawiadomiło ich o toczącym się postępowaniu. Żadna ze stron postępowania, poza wnioskodawczynią, nie złożyła wniosków dowodowych ani wyjaśnień w sprawie. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. wniosek F. B. nie mógł zostać uwzględniony, ponieważ przedmiotowa nieruchomość została przejęta na cele reformy rolnej na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13) z uwagi na odstępstwo od narodowości polskiej jej właściciela T. W. Organ administracji wskazał, że wprawdzie T.W. został zrehabilitowany, a nieruchomość została zwolniona spod dozoru zarządu i zajęcia, to jednak nie zwrócono jej właścicielowi i pozostawała ona nadal we władaniu Państwa. Od zakończenia wojny, w imieniu Państwa nieruchomością władali użytkownicy m.in. K.P., A.S. oraz J. B. i w związku z tym nieruchomość ta przejęta została na własność Skarbu Państwa. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P., aby stwierdzić nieważność orzeczenia wydanego przez Wojewódzką Radę Narodową w P. z dnia [...] należałoby uznać, iż wydane ono zostało z rażącym naruszeniem prawa, a zgodnie z dotychczasową wykładnią przepisu art. 16 ust. 1 (dawniej art. 9 ust. 1) ustawy z 12 marca 1958 r. o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego, warunkiem wystarczającym dla przejęcia na jego podstawie nieruchomości był fakt objęcia i pozostawienia tej nieruchomości we władaniu Państwa przed dniem 5 kwietnia 1958 r. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy F.B. wskazała, że sprawa została rozpatrzona w sposób nierzetelny i powierzchowny, z pominięciem faktu, że od października 1946 r. przedmiotowa nieruchomość nie była we władaniu Państwa, lecz została przez Państwo bezprawnie zagrabiona.

Decyzją z dnia [...], Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., na podstawie art. 127 § 3, art. 138 § 1 pkt 1, art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 i 2, art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 16 ust. 1 (dawniej art. 9 ust. 1) ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ administracji wskazał, że nie kwestionuje twierdzeń wnioskodawczyni, iż przejęcie przez Państwo w 1946 r. nieruchomości należącej do L. i T. W. nastąpiło z naruszeniem prawa, gdyż potwierdzają to dokumenty znajdujące się w aktach sprawy. Jednakże niesporne jest, że przedmiotowa nieruchomość znajdowała się we władaniu Państwa od 1946 r. i pozostawała w nim także w dniu 5 kwietnia 1958 r., a więc w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego, która stanowiła, iż wszelkie nieruchomości objęte we władanie Państwa i pozostające w tym władaniu w dniu wejścia w życie ustawy przechodzą na własność Państwa.

W skardze na powyższą decyzję F.B. podniosła dotychczasowe argumenty, a ponadto zarzuciła, iż w treści art. 9 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego nie ma wzmianki, że przejęcie na własność Państwa dotyczy również nieruchomości rolnych, które znalazły się w posiadaniu Państwa w wyniku naruszenia prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 29 marca 2007 r., sygn. akt III SA/Po 1010/06 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...].

W uzasadnieniu wskazał, że w świetle art. 9 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw, związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego o przejęciu na własność Państwa nieruchomości rolnych i leśnych decyduje objęcie nieruchomości we władanie Państwa do dnia wejścia w życie ustawy, czyli do dnia 5 kwietnia 1958 r. oraz pozostawanie tych nieruchomości we władaniu Państwa lub przekazanie ich w użytkowanie innym osobom fizycznym i prawnym. Stosownie do art. 2 ust. 1 dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, wszystkie nieruchomości ziemskie przeznaczone na cele reformy rolnej, o których mowa jest w art. 2 ust. 1 lit. b-e dekretu, przechodziły na rzecz Skarbu Państwa bezzwłocznie (ex lege) i bez żadnego wynagrodzenia w całości, z przeznaczeniem na cele wskazane w art. 1 tego dekretu. W związku z tym poza oceną Sądu pozostaje fakt objęcia nieruchomości we władanie przez Państwo. Konieczne natomiast było ustalenie czy spełniona została przesłanka pozostawania nieruchomości nadal we władaniu Państwa lub przekazania jej w użytkowanie innym osobom fizycznym lub prawnym, niezależnie od zaświadczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w C. z dnia [...], że sporna nieruchomość była przeznaczona na cele reformy rolnej oraz niezależnie od dokonanych wpisów w księdze wieczystej, gdyż mogły one nie być zgodne z rzeczywistym stanem prawnym. W tym względzie art. 9 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw, związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego, w ocenie Sądu, nie stanowił podstawy do przejęcia na własność Państwa gruntów, które zostały przekazane innym osobom na własność.

Rozpoznając skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 października 2008r. (sygn. akt II OSK 1217/07) uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu.

Zdaniem Sądu drugiej instancji w sprawie nie wyjaśniono, czy sporna nieruchomość, była w dniu 5 kwietnia 1958 r. we władaniu Państwa lub została przekazana w użytkowanie innym osobom fizycznym i prawnym, a zakres koniecznych do ustalenia w tym postępowaniu faktów jest inny niż w postępowaniu głównym. Rozpoznając podanie o stwierdzenie nieważności zaskarżonych przez F.B. orzeczeń, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. nie było uprawnione do badania czy przesłanki zastosowania tego przepisu w istocie miały miejsce i powinno ograniczyć się do zbadania czy organy wydające te orzeczenia ustaliły, iż przesłanki te zachodziły. Do zastosowania normy prawa administracyjnego nie jest bowiem wystarczające ustalenie jej obowiązującej treści, ale konieczne jest też wykazanie istnienia faktów, które zgodnie z hipotezą tej normy uzasadniają jej stosowanie oraz wskazanie ich w uzasadnieniu decyzji. W przeciwnym razie może to świadczyć, że decyzję wydano bez żadnego postępowania wyjaśniającego istnienie prawnie istotnych faktów. Taka decyzja może być uznana za wydaną z rażącym naruszeniem prawa, gdyż wydano ją, mimo że brak było faktów to uzasadniających, gdyż nie zawsze niewskazanie prawnie istotnych faktów w uzasadnieniu decyzji administracyjnej uzasadnia przyjęcie, że została ona wydana bez żadnego postępowania wyjaśniającego. Taki wniosek będzie niezasadny, jeżeli z akt sprawy bądź z innych okoliczności istniejących w chwili podjęcia tej decyzji wynika, że jednak postępowanie takie przeprowadzono i tylko nie dano temu właściwego wyrazu w uzasadnieniu decyzji. Taka decyzja jest dotknięta wadą nie polegającą na rażącym naruszeniu prawa, gdyż z okoliczności wynika, że były podstawy do jej wydania.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawa prawna i faktyczna decyzji, która jest przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, też ma istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia sądu administracyjnego i z tego powodu winny być przedstawione w uzasadnieniu jego wyroku. W takiej sprawie jak rozpoznawana, gdzie chodzi o ustalenie, czy decyzje o lakonicznych uzasadnieniach nie zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, polegającym na tym, że wydano je bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego istnienie prawnie istotnych faktów, konieczne było też w ramach zwięzłego przedstawienia stanu sprawy wskazanie wszystkich istotnych dla sprawy dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Na tej podstawie dopiero można ocenić, czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. trafnie przyjęło, że nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności tych decyzji.

Jednocześnie Sąd drugiej instancji uznał, że nie jest trafny pogląd, że art. 9 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw, związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego nie stanowi podstawy do przejęcia na własność Państwa gruntów, które zostały przekazane innym osobom na własność. Węższe wyłączenie, jak zinterpretowało to Samorządowe Kolegium Odwoławcze, przyjmuje, że omawiany przepis nie stanowi podstawy do przejęcia na własność Państwa gruntów, które zostały nadane na własność w trybie przepisów o przeprowadzeniu reformy rolnej, co nie jest uzasadnione. W przeciwnym razie art. 10 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw, związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego, byłby zbędny, gdyby art. 9 nie miał zastosowania do nieruchomości nadanych na podstawie przepisów o reformie rolnej. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że wpływ błędnej wykładni art. 9 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw, związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego, na wynik sprawy jest trudny do wskazania, gdyż Sąd pierwszej instancji także nie wskazał jakie znaczenie ma wykładnia tego przepisu. Z uzasadnienia wyroku wynika bowiem, że podstawą uwzględnienia skargi jest niedostatek postępowania dowodowego, mianowicie brak wskazania czy sporna nieruchomość, w chwili wejścia w życie ustawy z 12 marca 1958 r. znajdowała się we władaniu Państwa lub została przekazana w użytkowanie innym osobom.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, ale z innych powodów, niż dotychczas podnoszone w sprawie.

Uchylenie zaskarżonego wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania skutkuje powrotem do takiej sytuacji, która istniała przed wydaniem wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu. Zgodnie jednak z treścią art. 190 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz.1270) wojewódzki sąd administracyjny, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

W rozpoznawanej sprawie ujawniona została jednak dodatkowa okoliczność dotycząca stanu prawnego, w którym wydano zaskarżoną decyzję, a która miała wpływ na wynik sprawy załatwionej przez organy administracji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wydało bowiem zaskarżoną decyzję po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zgodnie z przepisem art. 127 § 3 k.p.a., przy czym w składzie orzekającym znajdował się R.K., który wcześniej rozpoznawał wszczynający sprawę wniosek F. B. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...], nr [...] utrzymującego w mocy orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w C. z dnia [...], Nr [...] przejmujące na własność Skarbu Państwa nieruchomość rolną T. i L. W., położoną w S. o powierzchni [...].

Przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. stanowi, że pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. Natomiast art. 27 § 1 k.p.a. stanowi, że członek organu kolegialnego podlega wyłączeniu w przypadkach określonych w art. 24 § 1 k.p.a. Kwestia wyłączenia pracownika organu administracji publicznej lub członka organu kolegialnego orzekającego w postępowaniu wszczętym wskutek złożenia przez stronę wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie art. 127 § 3 k.p.a. była przedmiotem sporu w orzecznictwie i doktrynie postępowania administracyjnego. W orzecznictwie sądowym nie budzi wątpliwości, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy spełnia w istocie taką samą rolę jak odwołanie, a jego wniesienie wszczyna postępowanie (art. 61 § 1 k.p.a.). Środek ten w istocie rzeczy ma zatem wszelkie cechy odwołania, poza dewolutywnością, gdyż nie przenosi rozpoznania sprawy do organu wyższej instancji.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 15 grudnia 2008 roku (sygn. akt P 57/07) uznał, że art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 27 § 1 i art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.) w zakresie, w jakim nie wyłącza członka samorządowego kolegium odwoławczego z postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdy członek ten brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, podczas gdy instytucja wyłączenia pracownika na gruncie k.p.a. jest instytucją proceduralną, która służy realizacji uprawnienia strony do obiektywnego rozstrzygnięcia sprawy.

Skutkiem takiego stanowiska Trybunału jest możliwość wznowienia postępowań administracyjnych, w których brali udział członkowie SKO orzekający zarówno po raz pierwszy w danej sprawie, jak i zasiadający w składzie organu kolegialnego przy rozpatrywaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie art. 145a k.p.a., względnie art. 145 §1 pkt 5 k.p.a.

Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny we wskazanym wyżej wyroku, "w sytuacji gdy wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczy przepisu o postępowaniu, tak jak w rozpoznawanej sprawie, z uwagi na nadrzędność przepisów Konstytucji i powszechnie obowiązującą moc orzeczeń Trybunału konieczne jest stosowanie przepisu objętego wyrokiem Trybunału z uwzględnieniem treści tego wyroku. Tym samym uznanie, że dany przepis jest niezgodny z Konstytucją przy jego określonym rozumieniu, oznacza a contrario uznanie za zgodne z Konstytucją – i tym samym prawidłowe – rozumienie przeciwne do wskazanego przez Trybunał. Aby zapewnić konstytucyjną zgodność w tym zakresie organy władzy sądowniczej obowiązane są wykorzystać technikę wykładni ustawy w zgodzie z Konstytucją, tak aby wyeliminować nieprawidłowości jej stosowania i narzucić organom władzy publicznej właściwe rozumienie przepisów ustawy (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 20 lipca 2004 r. sygn. SK 19/02, OTK ZU nr 7/A/2004, poz. 67). Skoro niezgodne z Konstytucją jest pominięcie wyłączenia w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy członka samorządowego kolegium odwoławczego, który brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, to należy przyjąć, iż stosowanie tych przepisów w zgodzie z Konstytucją wymaga rozszerzenia podstaw wyłączenia o przyczynę wyłączenia objętą wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego".

Zgodnie ze stanowiskiem jakie zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 marca 2009 r. (sygn. akt II OPS 2/09) "wyroki Trybunału nie tylko zobowiązują ustawodawcę do odpowiedniej zmiany przepisów, ale także wywołują bezpośrednie skutki w postaci zmiany stanu prawnego, które powinny być uwzględnione przez sądy (np. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 października 2001 r., sygn. akt SK 22/01; z dnia 24 kwietnia 2002 r., sygn. akt P 5/01; z dnia 8 września 2005 r., sygn. akt P 17/04; z dnia 26 października 2005 r., sygn. akt K 31/04). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmowane jest stanowisko, że stwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjność pominięcia legislacyjnego oznacza, iż wyrok Trybunału powinien być uwzględniony przy ocenie prawnych podstaw wydanej decyzji (np. wyrok NSA z dnia 21 marca 2002 r., sygn. akt IV SA 140/02). W takim przypadku mają bezpośrednie zastosowanie przepisy Konstytucji oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego, które powodują określoną zmianę stanu prawnego. Takie stanowisko zostało przyjęte także w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 16 października 2006 r. (sygn. akt I FPS 2/06);(ONSAiWSA z 2007 r., z 1, poz. 3)".

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję (postanowienie) w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Zastosowanie przez sąd administracyjny środka uchylenia decyzji administracyjnej oparte jest na wystąpieniu jednego z rodzajów kwalifikowanych naruszeń przepisów prawa procesowego, enumeratywnie wyliczonych w art. 145 § 1 k.p.a. i art. 145a § 1 k.p.a. W sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27 k.p.a.

W świetle przytoczonego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 grudnia 2008 r. (sygn. akt P 57/07) należy przyjąć, że w rozpatrywanej sprawie wystąpiła wskazana przesłanka, gdyż R.K. orzekał w składzie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. zarówno w przypadku wydania decyzji w pierwszej instancji jak i w przypadku zaskarżonej decyzji wydanej w postępowaniu uruchomionym na skutek wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, podczas gdy każdy członek samorządowego kolegium odwoławczego podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 27 § 1 i art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 2 i 78 Konstytucji RP. W tym zakresie zastosowanie znalazła wskazana wykładnia Trybunału Konstytucyjnego, która w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, upoważnia do uchylenia zaskarżonej decyzji w razie stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania. W konsekwencji uwalnia to sąd od obowiązku merytorycznego rozpoznania zarzutów zgłoszonych w przedmiotowej skardze złożonej przez F.B.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję.

/-/M. Górecka /-/M. Lorych - Olszanowska /-/M. Kosewska