Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 459/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1, 2, 3, 4, 6, 7, art. 4 ust. 2
journal: Dz.U. 2010 nr 33 poz 179
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1996 r. o portach i przystaniach morskich - tekst jednolity
article: art. 976 par. 1, art. 922
journal: Dz.U. 1964 nr 43 poz 296
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
article: art. 1, art. 2, art. 3a, art. 7 ust. 1, art. 17
journal: Dz.U. 2011 nr 231 poz 1376
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 2, art. 184, art. 156 par. 3
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Teza: Zawarty w przepisie art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o portach i przystaniach morskich (Dz. U. z 2010 r. Nr 33, poz. 179 ze zm.), wymóg uzyskania zgody ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa na przeniesienie użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa, położonej w granicy portu i przystani morskiej, nie obejmuje przeniesienia prawa użytkowania wieczystego w drodze egzekucji sądowej; komornik sądowy prowadzący egzekucję tego prawa nie jest uprawniony do złożenia w trybie art. 3 ust. 2 tej ustawy wniosku o wszczęcie postępowania w przedmiocie wyrażenia zgody na przeniesienie tego prawa.

TEZY

Zawarty w przepisie art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o portach i przystaniach morskich (Dz. U. z 2010 r. Nr 33, poz. 179 ze zm.), wymóg uzyskania zgody ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa na przeniesienie użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa, położonej w granicy portu i przystani morskiej, nie obejmuje przeniesienia prawa użytkowania wieczystego w drodze egzekucji sądowej; komornik sądowy prowadzący egzekucję tego prawa nie jest uprawniony do złożenia w trybie art. 3 ust. 2 tej ustawy wniosku o wszczęcie postępowania w przedmiocie wyrażenia zgody na przeniesienie tego prawa.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Masternak - Kubiak sędzia NSA Barbara Adamiak sędzia NSA Wiesław Morys (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Małgorzata Kamińska po rozpoznaniu w dniu 7 października 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Skarbu Państwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 listopada 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 1185/12 w sprawie ze skargi Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym G.-P. w G. P. M. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na przeniesienie prawa użytkowania wieczystego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym G.-P. w G. P. M. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego; 3. prostuje każdorazowe oznaczenie strony skarżącej w sentencji i uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przez zastąpienie słów: "Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym G.-P. w G." słowami: "Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym G.-P. w G. P. M.".


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 27 listopada 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność opisanej w sentencji decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2012 r. oraz poprzedzającej ją decyzji tegoż organu z dnia [...] marca 2012 r., nr [...], orzekł o wykonalności zaskarżonej decyzji oraz o kosztach postępowania.

Przedstawiając w jego uzasadnieniu stan faktyczny sprawy oraz rozważania prawne Sąd pierwszej instancji podał, iż postępowanie administracyjne zostało wszczęte na wniosek Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym G. –P. w G. z dnia 6 lutego 2012 r. Domagał się w nim wyrażenia zgody na sprzedaż egzekucyjną prawa użytkowania wieczystego ustanowionego na stanowiących własność Skarbu Państwa nieruchomościach położonych w granicach portu morskiego w G. obejmujących zabudowane działki nr [...] i [...] (nr księgi wieczystej [...]) oraz działki niezabudowane nr [...] i [...] (nr księgi wieczystej [...]), i nr [...] (nr księgi wieczystej [...]). Postępowanie egzekucyjne prowadzone jest przez wnioskodawcę przeciwko użytkownikowi wieczystemu - Zakładom Mięsnym "[...]" spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. Komornik wystąpił z tym żądaniem w imieniu uczestniczącego w licytacji wierzyciela – [...] spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G., powołując się na postanowienie nadzorującego egzekucję Sądu Rejonowego G.-P. w G. z dnia [...] grudnia 2010 r., sygn. akt [...], który na podstawie art. 976 § 1 K.p.c. zobowiązał go do wystąpienia w imieniu licytantów do właściwego ministra o wyrażenie zgody na sprzedaż wspomnianego prawa w trybie art. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o portach i przystaniach morskich (Dz. U. z 2010 r. Nr 33, poz. 179). Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] marca 2012 r., powołując się na przepis art. 3 ust. 1 i 6 cytowanej ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r., odmówił wyrażenia zgody. W uzasadnieniu decyzji podał, iż stosownie do art. 3 ust. 2 tej ustawy wniosek winien zostać złożony przez przyszłego zbywcę prawa, którego tu zastępuje komornik. Zatem nie mogło dojść do umorzenia postępowania. Jednak w jego ocenie złożenie wniosku na tym etapie postępowania egzekucyjnego jest niedopuszczalne. W razie bowiem jego uwzględnienia, w sytuacji wielości licytantów, w obrocie prawnym funkcjonowałoby wiele decyzji wydanych na rzecz różnych potencjalnych nabywców. Dlatego organ ten uznał, iż właściwym jest złożenie wniosku przez komornika o wyrażenie zgody na nabycie prawa dotyczącego nieruchomości położonej w porcie po uprawomocnieniu się przybicia, a więc na rzecz skonkretyzowanego nabywcy. Wyraził też pogląd, wedle którego przepis art. 976 § 1 K.p.c. nie ma zastosowania w sprawie. Bowiem dotyczy podmiotów, które mogą nabyć nieruchomość wyłącznie na podstawie zezwolenia organu państwowego. Tymczasem w tej sprawie chodzi o wyrażenie zgody na rozporządzenie nieruchomością (prawem na niej). W wyniku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zapadła zaskarżona decyzja utrzymująca w mocy opisaną wyżej decyzję. W jej uzasadnieniu organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko, dodając, że decyzja o wyrażeniu zgody winna zawierać m.in. oznaczenie stron, co jest możliwe dopiero po zindywidualizowaniu nabywcy, czyli po wyłonieniu go z grona licytantów, jako tego, który może ubiegać się o przysądzenie prawa.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym G.-P. w G. P. M. wniósł o uchylenie zapadłych decyzji, dowodząc naruszenia przez Ministra Skarbu Państwa przepisów art. 976 § 1, art. 967, art. 969 K.p.c. w związku z art. 3 ust. 2 ustawy o portach i przystaniach morskich. W jego przekonaniu zgoda na nabycie nieruchomości położonej w porcie (czy prawa ją obciążającego) winna być wyrażona przed licytacją, bowiem taki jest warunek udziału w licytacji. Właściwe przepisy przewidują m.in. udzielenie przybicia temu spośród licytantów, który zaoferuje najwyższą cenę. Ma on obowiązek uiszczenia całej ceny w ciągu dwóch tygodni – do miesiąca. W przeciwnym wypadku traci rękojmię, którą jest obowiązany uiścić przed przystąpieniem do licytacji i nie uzyska przysądzenia własności. Występowanie o zgodę na tym etapie postępowania jest niezasadne, gdyż licytacja będzie niejako warunkowa i egzekucja przedłużana tokiem postępowania administracyjnego.

Minister Skarbu Państwa postulował oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając ją, z urzędu dostrzegł uchybienie skutkujące nieważnością obu zapadłych w sprawie decyzji. Po myśli, stanowiącego ich prawną podstawę, przepisu art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o portach i przystaniach morskich, zgody właściwego do spraw Skarbu Państwa ministra wymaga m.in. przeniesienie własności, użytkowania wieczystego albo oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, jednostki samorządu terytorialnego albo podmiotu zarządzającego portem lub przystanią morską, położonych w granicach portów i przystani morskich. Wszczęcie postępowania następuje na wniosek podmiotu, który zamierza rozporządzić nieruchomością w zakresie posiadanego prawa (art. 3 ust. 2 tej ustawy). Wedle brzmienia art. 3 ust. 3 i 4 tej ustawy wniosek w tym przedmiocie winien zawierać m.in. oznaczenie podmiotu, na rzecz którego nastąpi rozporządzenie nieruchomością, przedmiotu umowy, a dołączona do niego winna być m.in. umowa przedwstępna. Jak głosi art. 3 ust. 7 tej ustawy umowy zawarte w naruszeniem obowiązku uzyskania zgody są nieważne. Analiza tych przepisów doprowadziła Sąd Wojewódzki do konkluzji, iż reglamentacją w obrocie nieruchomościami położonymi w granicach portów albo przystani morskich objęto jedynie takie rozporządzenia, które przenoszą prawo w drodze czynności prawnej dwustronnej (umowy). Zatem poza zakresem tej regulacji mieści się dokonanie takiej czynności w trybie egzekucji sądowej. Dalej zważył Sąd meriti, iż wbrew twierdzeniu Ministra komornik nie jest legitymowany do złożenia wniosku w tej materii, bo uprawnioną jest osoba zamierzająca dokonać czynności. Jak głosi przepis art. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2011r. Nr 231, poz. 1376 ze zm.) komornik sądowy jest funkcjonariuszem publicznym działającym przy sądzie rejonowym. Nie łączy go zatem żaden stosunek prawny ze stronami postępowania egzekucyjnego (wierzycielem i dłużnikiem), z którego omawiane uprawnienie mogłoby wynikać. Nie działa on w celu realizacji własnych praw, ani praw stron czy przyszłych nabywców praw, a wykonuje czynności zmierzające do realizacji tytułu wykonawczego. Pełnienie funkcji organu egzekucyjnego, zdaniem Sądu I instancji, wyklucza działanie w imieniu stron tego postępowania. Trudno też oczekiwać, aby wniosek w tej materii złożył sam dłużnik, który literalnie przepis ujmując, byłby do tego oczywiście uprawniony. Natomiast przepisy cytowanej ustawy nie przewidują uprawnienia takiego dla innych podmiotów, ani wszczęcia postępowania z urzędu. Zatem orzekanie w tej sprawie i wydanie decyzji merytorycznej było niedopuszczalne. W ocenie Sądu meriti nie ma przy tym znaczenia, że ze względów strategicznych, związanych z bezpieczeństwem, obronnością czy innym ważnym interesem państwowym, objęto reglamentacją i kontrolą obrót takimi nieruchomościami. Niepodobna wszak z tego powodu stosować analogii do innych czynności prawnych. Ta okoliczność mogłaby co najwyżej prowadzić do inicjatywy legislacyjnej rozszerzającej zakres wymaganej zgody. W konsekwencji czego Minister Skarbu Państwa winien umorzyć postępowanie administracyjne w tej sprawie. Natomiast wydając decyzje merytoryczne dopuścił się istotnego naruszenia prawa – wydał je bez podstawy prawnej, co wyczerpuje przesłankę nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Zbędne zatem było odnoszenie się do zarzutów skargi dotyczących innych naruszeń. Co mając na względzie, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 2, art. 135, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

W skardze kasacyjnej Minister Skarbu Państwa wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie go i rozpoznanie skargi, oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1. naruszenie prawa materialnego, a to:

- art. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o portach i przystaniach morskich przez błędną wykładnię polegającą na bezpodstawnym przyjęciu, że obowiązek uzyskania zgody Ministra Skarbu Państwa na rozporządzenie nieruchomością, o której mowa w tym przepisie, nie ma zastosowania do przypadków zbycia nieruchomości w trybie sprzedaży egzekucyjnej,

- art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 3 cytowanej wyżej ustawy przez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że wydane w sprawie decyzje nie mają podstawy prawnej,

2. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 6 K.p.a. poprzez stwierdzenie nieważności decyzji w sytuacji braku podstaw do przyjęcia, iż organ działał bez podstawy prawnej.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej dowodzono wadliwości konstatacji Sądu I instancji leżącej u podstaw stwierdzenia nieważności zapadłych w sprawie decyzji. Zdaniem autorki skargi kasacyjnej z przepisu art. 3 ust. 2 ustawy o portach i przystaniach morskich jednoznacznie wynika, że ma on zastosowanie do rozporządzania nieruchomościami stanowiącymi własność Skarbu Państwa, jednostki samorządu terytorialnego albo podmiotu zarządzającego portem lub przystanią morską, położonymi w granicach portów i przystani morskich. Jest to przepis bezwzględnie obowiązujący. Ratio legis zgody wyrażanej w trybie art. 3 tej ustawy jest konieczność zapewnienia kontroli państwa nad obrotem tymi nieruchomościami, w tym potrzeba uwzględnienia interesów w materii obronności, bezpieczeństwa państwa czy innego ważnego interesu publicznego. Dlatego za wadliwy uznała wniosek o istotnej wadzie zapadłych decyzji w postaci wydania ich bez podstawy prawnej. Na tę okoliczność przedstawiła szereg orzeczeń systematyzujących tę przesłankę nieważności decyzji. Dalej zaakcentowała, iż komornik sądowy w toku postępowania egzekucyjnego ma uprawnienie do złożenia wniosku o wyrażenie zgody, gdyż jest organem, którego zadaniem jest doprowadzenie do uzyskania zaspokojenia wierzycieli z majątku dłużnika, co może być uznane za rozporządzenie nieruchomością "w zakresie posiadanego prawa" w rozumieniu art. 3 ust. 1 tej ustawy. Dlatego zaskarżony wyrok skarżący kasacyjnie uważał za nietrafny.

Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym G.-P. w G. P. M. postulował jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę kasacyjną zakwestionował prawidłowość sformułowania zarzutów kasacyjnych, a poza tym podzielił argumentację Sądu I instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do brzmienia art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw nieważnościowych w rozpoznawanej sprawie nie stwierdzono. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 P.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 tej ustawy przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto wykazał istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.

W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została oparta na podstawie mającego wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisów prawa procesowego oraz na podstawie naruszenia prawa materialnego w obu jego formach. Wpierw jednak ocenie podlegały zarzuty podniesione w ramach pierwszej z wymienionych podstaw.

W tym zakresie wytknięto Sądowi pierwszej instancji naruszenie procedury polegające na stwierdzeniu nieważności decyzji odpowiadających obowiązującemu prawu, a więc decyzji respektujących regułę praworządności. Jednakowoż zarzut ten został niewłaściwie sformułowany, gdyż przepis art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. nie może stanowić samodzielnej podstawy zarzutu kasacyjnego. Zobowiązuje on sąd administracyjny do stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach. Zatem należałoby go powiązać z tymi właśnie przepisami, a nie z art. 6 K.p.a., który istotnie statuuje zasadę praworządności oznaczającą m.in. i w uproszczeniu, działanie organów administracji w granicach prawa i na podstawie prawa. Wykładając tę regułę nie można wszak zapominać o tym, że w jego rozumieniu granice te zakreślają ramy normy prawnej zawartej w poprawnie wprowadzonym do obrotu prawnego i obowiązującym w dacie orzekania przepisie, prawidłowo zinterpretowanym i zastosowanym w stanie faktycznym danej sprawy. Zatem wytyk ten ściśle łączy się z zarzutami naruszenia prawa materialnego, dlatego zostanie omówiony poniżej.

W ramach tej podstawy podnosi się błędną wykładnię art. 3 ustawy o portach i przystaniach morskich oraz niewłaściwe zastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 3 ustawy o portach i przystaniach morskich. Konstrukcja zarzutu jest jednak wadliwa, gdyż przepis art. 3 cytowanej ustawy zawiera szereg jednostek redakcyjnych, których tu nie sprecyzowano, jako naruszone. Niemniej jednak skoro w motywach skargi kasacyjnej pojawiają się ustępy 1, 2, 6 i 7 tego przepisu, do nich należało się odnieść. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela tych zarzutów, akceptując w całości pogląd zaprezentowany w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Interpretacja przepisu art. 3 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy dokonana przez Sąd I instancji jest jak najbardziej prawidłowa. Wykładnia użytego w nim pojęcia "przeniesienie własności, użytkowania wieczystego" winna uwzględniać nie tylko jego literalne brzmienie, ale również wynik innych rodzajów wykładni, w tym systemowej. Zatem m.in. brzmienie pozostałych jednostek redakcyjnych tego przepisu, gdyż w ramach oceny systemowej rozumienia danej normy prawnej uwzględnia się nie tylko kontekst całego systemu prawa, czy gałęzi, bądź danego aktu prawnego, ale również treść całego przepisu, w którym zamieszczony zostały dany przepis. Wymóg uzyskania zgody został uregulowany w art. 3 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy, przeto jego zakres podmiotowy i przedmiotowy należy ustalić nawiązując do regulacji zamieszczonych w pozostałych jednostkach redakcyjnych tego przepisu. Przy czym trzeba również mieć na uwadze fakt, że wymóg ten jest warunkiem szczególnym, stosowanym wyjątkowo, w jednoznacznie sprecyzowanych okolicznościach, toteż niepodobna wykładać tego przepisu rozszerzająco, a wykładnia jego powinna być ścisła. Zastosowanie tych reguł prowadzi do konkluzji, iż sformułowana w przepisie art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o portach i przystaniach morskich generalna zasada wymogu uzyskania zgody m.in. na przeniesienie użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa jednostki samorządu terytorialnego albo podmiotu zarządzającego portem lub przystanią morską, położonych w granicach portów i przystani morskich, obejmująca wszelkie czynności prawne skutkujące zmianą podmiotową w zakresie tego prawa, nie może zostać odczytana bez uwzględnienia brzmienia art. 3 ust. 3 pkt 3, ust. 4 pkt 1, ust. 7. Wyraźnie powiada się tamże umowach, bo odpowiednio o: przedmiocie umowy, który należy określić we wniosku, umowie przedwstępnej, która winna być dołączona do wniosku, skutkach zawarcia umów z naruszeniem obowiązku uzyskania zgody. Prowadzi to do kolizji wykładni językowej z wykładnią systemową, a zatem uprawnioną jest konkluzja, iż zastrzeżenie wymogu zgody, o jakiej mowa w sprawie odnosi się wyłącznie do czynności dwustronnych, czyli przykładowo umów przenoszących użytkowanie wieczyste obciążające wyżej opisane nieruchomości. Wbrew stanowisku skarżącego kasacyjnie niepodobna względami strategicznymi, w tym szczegółowo opisanymi w art. 3 ust. 6 tej ustawy, dowodzić możliwości poszerzenia zakresu wymogu owej zgody o inne sposoby przeniesienia tego prawa. Niewątpliwie względy te są celem reglamentacji przedmiotowych czynności prawnych, wszak taki skutek wykładni prawa nie znajduje akceptacji Naczelnego Sądu Administracyjnego. W tych okolicznościach wynik wykładni funkcjonalnej byłby sprzeczny z pozostałymi metodami interpretacji, a przede wszystkim z jasnym i wyraźnym brzmieniem w/w jednostek redakcyjnych przepisu art. 3. Dodatkowo pogląd ten ilustruje kwestia skutku umowy zawartej bez zgody, którym jest nieważność umowy przenoszącej prawo, i tylko umowy, gdyż niepodobna rozciągnąć go na inne sposoby przeniesienia prawa, co z kolei powodowałoby dysonans pomiędzy skutkami wadliwych umów i innych czynności prawnych. W konsekwencji czego ta materia akcentowana przez autorkę skargi kasacyjnej podlega ocenie wyłącznie w sferze postulatu legislacyjnego skierowanego do ustawodawcy. Tym bardziej, że cele te mogą być realizowane przez Skarb Państwa poprzez wykorzystanie instytucji prawnych zawartych w innych przepisach, przykładowo regulujących instytucję użytkowania wieczystego, czy w art. 922 K.p.c., oraz w przepisie art. 4 ust. 2 ustawy o portach i przystaniach morskich. Chodzi o możliwość rozwiązania użytkowania wieczystego, gwarancje uczestniczenia w postępowaniu egzekucyjnym obejmującym to prawo, wreszcie możliwości pierwszeństwa jego nabycia. Bezwzględne obowiązywanie przepisu zamyka się w ramach poprawnie ustalonego zakresu związania erga omnes, wynikającego z jego trafnej wykładni, a samo ratio legis nie może prowadzić do jego nadinterpretacji.

Zasadnie także, co poniekąd wynika z powyższych wywodów, w ocenie obecnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, doszło do przyjęcia przez Sąd meriti braku legitymacji komornika sądowego do złożenia wniosku w tej sprawie. Argumenty w materii statusu komornika sądowego w kontekście istoty niniejszej sprawy przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku są jak najbardziej poprawne. Komornik sądowy jest organem egzekucyjnym i dokonuje czynności nie w swoim imieniu ani w imieniu wierzyciela, zatem nie może reprezentować żadnej ze stron postępowania egzekucyjnego (p. art. 759 § 1 K.p.c. oraz art. 1, art. 2 ust. 1, 2, 3 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji), a czynności urzędowe wykonuje na własny rachunek (p. art. 3a ostatnio przywołanej ustawy). Tymczasem przepis art. 3 ust. 2 ustawy o portach i przystaniach morskich wyraźnie uprawnia do złożenia wniosku o uzyskanie zgody, o jakiej mowa w ust. 1 podmiot, który zamierza rozporządzić nieruchomością w zakresie posiadanego prawa. Wywód przedstawiony w motywach skargi kasacyjnej, iż hipotezie tej normy odpowiada powierzenie komornikowi realizacji funkcji organu egzekucyjnego, jest co najmniej chybiony. W żadnym razie czynności organu egzekucyjnego nie można zakwalifikować do działań rozporządzających w zakresie posiadanego prawa. Komornik nie jest przecież posiadaczem tego prawa, z którego egzekucję prowadzi, nawet w ujęciu potocznym, a żadna z metod wykładni nie prowadzi do innej konkluzji. Oczywistym jest, że pod tym pojęciem w stanie faktycznym niniejszej sprawy rozumieć należy dłużnika, zatem on jedynie byłby uprawniony do złożenia wniosku o wyrażenie przedmiotowej zgody. To, czy jest to realne, jest zagadnieniem drugorzędnym. W konsekwencji czego ani komornik, ani wierzyciel, ani potencjalny nabywca egzekwowanego prawa, nie mają uprawnień do wszczęcia postępowania w tej materii. Odmienne twierdzenia należy również zaliczyć do kategorii postulatów de lege ferenda. Nie ma przy tym znaczenia dla wyniku sprawy brzmienie postanowienia Sądu Rejonowego G.-P. w G. z dnia [...] grudnia 2010 r. (na marginesie nie wiadomo czy prawomocnego) nadzorującego egzekucję z prawa użytkowania wieczystego, gdyż ani dla organu ani dla sądów administracyjnych nie ma ono charakteru wiążącego, zwłaszcza co do interpretacji prawa materialnego, nawet przy pominięciu wątpliwości odnoszących się do wywiedzenia dlań procesowego oparcia w przepisie art. 976 § 1 K.p.c. Konkludując, na gruncie rozpoznawanej sprawy trzeba wyrazić pogląd, wedle którego zawarty w przepisie art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o portach i przystaniach morskich (Dz. U. z 2010 r. Nr 33, poz. 179 ze zm.), wymóg uzyskania zgody ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa na przeniesienie użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa, położonej w granicy portu i przystani morskiej, nie obejmuje przeniesienia prawa użytkowania wieczystego w drodze egzekucji sądowej; komornik sądowy prowadzący egzekucję tego prawa nie jest uprawniony do złożenia w trybie art. 3 ust. 2 tej ustawy wniosku o wszczęcie postępowania w przedmiocie wyrażenia zgody na przeniesienie tego prawa.

Wobec tego zapadłe w sprawie decyzje, orzekające merytorycznie w tej materii w oczywisty sposób naruszają prawo. Organ nie był umocowany do prowadzenia postępowania wszczętego na wniosek niewłaściwego podmiotu, a co więcej nie był władny wydania merytorycznej decyzji. Postępowanie administracyjne powinno więc zostać umorzone. Niepodobna przeto odmówić racji Sądowi Wojewódzkiemu co do oceny charakteru tego naruszenia. Nie powinno budzić niczyich zastrzeżeń, że wydane w takiej sytuacji decyzje nie mają podstawy prawnej. Wyczerpują zatem przesłankę nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.

W świetle tych wywodów zbędne jest roztrząsanie pozostałych zarzutów i okoliczności podnoszonych przez skarżącego kasacyjnie.

Z tych względów również podstawa naruszenia prawa materialnego okazała się nieusprawiedliwiona.

Co mając na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę kasacyjną oddalił, orzekając o kosztach postępowania kasacyjnego na mocy art. 204 pkt 2 P.p.s.a. i § 18 ust. 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), które stosuje się odpowiednio do kosztów reprezentacji przeciwnika skarżącego kasacyjnie. Po myśli art. 156 § 3 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny sprostował oznaczenie strony skarżącej w zaskarżonym wyroku, albowiem nie identyfikowało ono tej strony, co m.in. czyniło niewykonalnym pkt 3 sentencji. Przy Sądzie Rejonowym G.-P. funkcjonuje więcej komorników, gdyż okręg tego Sądu jest rewirem komorniczym (p. art. 7 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji). Zatem należało oznaczyć go z imienia i nazwiska, co wynika z brzmienia przepisu art. 17 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji.