Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 1265/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-09-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 44
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 176 w zw. z art. 174
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Grzęda (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia WSA del. Sylwester Golec, Protokolant Justyna Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 9 września 2020 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 18 grudnia 2017 r. sygn. akt III SA/Łd 588/17 w sprawie ze skargi J. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 28 kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od J. C. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 18 grudnia 2017 r., sygn. akt III SA/Łd 588/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę J. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 28 kwietnia 2017 r. w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.

W skardze kasacyjnej od tego wyroku skarżący domagał się jego uchylenia w całości i uwzględnienia skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi na podstawie art. 188 ustawy z dnia 30 sierpni 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej "p.p.s.a.") oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

– naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 151 i art. 152 ustawy z dnia 26 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm., dalej "p.u.s.a.") w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a. przez brak stwierdzenia naruszeń prawa i odmowy uchylenia przez Sąd zaskarżonej decyzji w przypadku, gdy decyzja ta została wydana z mogącymi mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniami prawa o postępowaniu, tj.: art. 7, 8, 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U, z 2017 r., poz. 1257, dalej "k.p.a.") oraz art. 15, art. 34, art. 29 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej "u.p.e.a."),

– naruszenie art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. przez błędne uznanie, że skarżący nie dokonał skutecznego zgłoszenia aktualizacyjnego w sytuacji, gdy J. C. na dzień dokonania doręczeń tytułów wykonawczych i upomnień był wymeldowany z lokalu przy ul. T. 5 m. 17 w L..

Jako podstawę wniesionej skargi kasacyjnej pełnomocnik J. C. wskazał art. 153, art. 170, art. 173, art. 176 i art. 177 p.p.s.a.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wniósł o jej oddalenie, domagając się zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu pod rozwagę bierze nieważność postępowania określoną w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w tej sprawie nie występują.

Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny władny jest badać tylko te zarzuty, które zostały w tej skardze skonkretyzowane. Strona wnosząca ten środek zaskarżenia ma obowiązek prawidłowego skonstruowania zarzutów i ich uzasadnienia.

W uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09 Sąd stwierdził, że kontroli merytorycznej należy poddać każdy zarzut zawarty w skardze kasacyjnej niezależnie od tego, czy jest on zawarty w sentencji skargi kasacyjnej czy w jej uzasadnieniu. Pełen skład NSA stwierdził również w tej uchwale, że nie ma znaczenia, czy zarzuty są powiązane z przepisami p.p.s.a. (także p.u.s.a.), czy też wskazano jedynie przepisy materialne lub procesowe prawa administracyjnego. Brak prawidłowego przedstawienia podstaw kasacyjnych wynikających z art. 176 w zw. z art. 174 p.p.s.a. nie dyskwalifikuje danej skargi kasacyjnej. Jednak brak całkowitego, lub logicznego powiązania argumentacji zawartej w skardze kasacyjnej z argumentami zawartymi w rozważaniach Sądu I instancji powoduje, że niemożliwa jest ocena zaskarżonego orzeczenia.

W orzecznictwie po podjęciu powyższej uchwały utrwalił się pogląd, że koniecznym warunkiem przyjęcia powołania się strony na którąś z podstaw kasacji jest wskazanie, jakie konkretnie przepisy zostały naruszone oraz na czym to naruszenie polegało. Sąd II instancji nie może się "domyślać" jakie zarzuty i dlaczego podnosi skarżący.

Autor tej skargi kasacyjnej w jej sentencji zacytował szereg przepisów p.p.s.a. na podstawie których wniósł skargę. Jak stwierdził w wyroku z 27 lutego 2020 r. (sygn. akt II FSK 2888/19) Naczelny Sąd Administracyjny "nie jest dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie zarzutów skargi kasacyjnej ani ich uściślanie". Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela ten pogląd. Zatem ocena zaskarżonego wyroku Sądu w Łodzi w ramach powołanych w sentencji skargi podstaw jest niemożliwa.

Naczelny Sąd Administracyjny musi się jednak odnieść do zarzutu naruszenia art. 44 k.p.a., który został rozwinięty w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Zarzut ten jest chybiony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi dokonał prawidłowej oceny skuteczności doręczenia tytułów wykonawczych.

Artykuł 44 k.p.a. zawiera cztery paragrafy i autor skargi kasacyjnej nie sprecyzował dokładnie jednostki redakcyjnej tego przepisu, której dyspozycja nie została zrealizowana. Podniósł jednak w uzasadnieniu, że negatywny wpływ na rozstrzygniecie miało nieuwzględnienie zmiany adresu zamieszkania J. C. oraz awizowanie powtórne przesyłki w siódmym dniu od terminu pierwszego zawiadomienia. Te okoliczności zdaniem skarżącego spowodowały brak skutecznego doręczenia zastępczego.

Doręczenie przewidziane w art. 44 k.p.a. określane jest jako doręczenie zastępcze stwarzające domniemanie doręczenia i oparte jest na konstrukcji fikcji prawnej przez uznanie, że nastąpiło doręczenie pisma, które de facto nie miało miejsca (wyrok NSA z 31 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 2105/11). Przesłanki doręczenia zastępczego wymienione w art. 44 k.p.a. muszą zostać spełnione kumulatywnie aby to doręczenie było skuteczne. W rozpoznawanej sprawie przesłanki te zostały spełnione, co – jak wskazano wyżej – prawidłowo analizował i uzasadnił Sąd I instancji. Z akt sprawy nie wynika aby skarżący powiadomił Naczelnika Urzędu Skarbowego L. o zmianie miejsca zamieszkania przed datą doręczenia. W skardze kasacyjnej podniesiono, że "skarżący dokonał obowiązku meldunkowego i zgłosił we właściwym urzędzie w ustawowym terminie nowy adres zameldowania". Okoliczność ta nie znajduje oparcia w dowodach przeprowadzonych w postępowaniu administracyjnym.

Dla ustalenia prawidłowości doręczeń w postępowaniu administracyjnym (egzekucyjnym) istotne znaczenie ma ocena czy były one dokonywane na adres wynikający z urzędowej ewidencji podatników i płatników. W tym przypadku organ dokonywał doręczeń na adres z takiej ewidencji i nie został wcześniej powiadomiony o jego zmianie. Z braku wykonania ciążącego na stronie obowiązku zawiadomienia o zmianie miejsca zamieszkania nie można wywodzić bezskuteczności doręczenia. Doręczenie w trybie uregulowanym w art. 44 k.p.a. jest skuteczne (podobnie NSA w wyroku z 3 marca 2020 r., sygn. akt II OSK 1079/18).

Prawidłowo Sąd I instancji stwierdził, że termin przechowywania pisma w placówce pocztowej jest nie dłuższy niż 14 dni – art. 44 § 3 k.p.a. Powtórne awizo stanowi jedynie informację dla strony o kolejnym terminie ale nie wpływa na prawo strony do odbioru pisma we wskazanym wyżej terminie 14 dni. Ten termin liczony jest od daty pierwszego zawiadomienia. Istotnym jest zatem czy strona miała zapewnioną możliwość odbioru tego pisma w terminie nie krótszym niż 14 dni od pierwszego zawiadomienia. W tym przypadku przesyłka przechowywana była w placówce pocztowej pełne 14 dni.

Skoro doręczenie było skuteczne, to zarzuty w trybie art. 33 u.p.e.a. złożone 21 stycznia 2015 r. zostały po terminie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji nie dopuścił się błędu w procesie dochodzenia do rozstrzygnięcia.

Należy dodać, że w skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 151 p.p.s.a., które to przepisy określają sposób rozstrzygnięcia, a co istotne ich zakresy się wzajemnie wykluczają. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. sąd I instancji stosuje gdy uwzględnia skargę, a art. 151 p.p.s.a. gdy skargę oddala. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji skargę oddalił zatem nie mógł dopuścić się naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Z tych względów na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.