Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA 3121/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska asesor WSA Maria Tarnowska (spr.) Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2005 r. sprawy ze skarg H. W., H. C. i M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz H. W., H. C., i M. M. kwoty po 30 (trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., decyzją z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku H. W., H. C. i M. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego W. z dnia [...] lutego 1988 r. nr [...] orzekającej o sprzedaży lokalu nr [...] w budynku położonym w W. przy ul. [...] oraz części budynku i innych urządzeń służących do wspólnego użytku ogółu mieszkańców i równoczesnym oddaniu w użytkowanie wieczyste takiej samej części gruntu, na którym usytuowany jest budynek.

W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło, że decyzją z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po zapoznaniu się z żądaniem H. W., H. C. i M. M., odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego W. z dnia [...] lutego 1988 r. nr [....] orzekającej o sprzedaży lokalu nr [...] w budynku położonym w W. przy ul. [...] oraz części budynku i innych urządzeń służących do wspólnego użytku ogółu mieszkańców i równoczesnym oddaniu w użytkowanie wieczyste takiej samej części gruntu, na którym usytuowany jest budynek.

H. W., H. C. i M. M. złożyły wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...].

Ponownie rozpatrując sprawę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...] i w uzasadnieniu stwierdziło, że z uzasadnienia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...] wynika, że odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej sprzedaży lokalu nr [...] w budynku położonym w W. przy ul. [...] oraz części budynku i innych urządzeń służących do wspólnego użytku mieszkańców z równoczesnym oddaniem w użytkowanie wieczyste takiej samej części gruntu, na którym usytuowany jest budynek, spowodowana była tym, iż wnioskodawczyniom nie przysługuje przymiot stron postępowania, który to pogląd podzieliło Samorządowe Kolegium Odwoławcze ponownie rozpatrując sprawę.

Ponadto, jak uznało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...], brak przymiotu strony u wnioskodawczyń wynika z faktu, iż w sprawie wiąże decyzja Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] lutego 1996 r. nr [...], którą, na podstawie art. 158 kpa stwierdzono, iż "decyzja Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] maja 1951 r. w określonej w aktach notarialnych części dotyczącej lokali mieszkalnych nr nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] oraz udziałów przypadających tym lokalom w części budynku i jego urządzeń, które służą do użytku ogółu mieszkańców, a także gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste nabywcom tych lokali, wydana została z naruszeniem prawa", co oznacza pozostawienie w mocy ww. decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej nr [...] z dnia [...] maja 1951 r. (utrzymującej w mocy orzeczenie administracyjne Prezydenta W. z dnia [...] marca 1950 r. [...]) w zakresie dotyczącym sprzedanych aktami notarialnymi lokali mieszkalnych nr nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] oraz udziałów przypadających tym lokalom w części budynku i jego urządzeniach, które służą do użytku ogółu mieszkańców, a także gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste nabywcom tych lokali. W konsekwencji powyższego organy administracji nadal wiąże odmowa przyznania prawa do gruntu nieruchomości [...] w zakresie praw związanych z lokalami nr nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] w budynku położonym przy ul. [...], a jeśli tak, to zgłaszające żądanie w dniu 17 lipca 2001 r. H. W., H. C. i M. M. nie są uprawnione do skutecznego żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego W. z dnia [...] lutego 1988 r. [...] orzekającej o sprzedaży lokalu nr [...] w budynku położonym w W. przy ul. [...], gdyż w tym zakresie nie przywrócono im praw do nieruchomości (nie przysługuje im przymiot strony).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło również, że powołane przez skarżące wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego, w których wyrażony został odmienny pogląd niż reprezentowany w niniejszej sprawie, w myśl art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z p.zm.) nie są wiążące dla Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie rozstrzygniętej niniejszą decyzją. Ponadto, jak przyznają skarżące, istnieją również inne wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego, w których Sąd wyraził pogląd zbieżny z zaprezentowanym w tej sprawie przez Kolegium.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...] wniosły do Naczelnego Sądu Administracyjnego H. W., H. C. i M. M., zarzucając naruszenie art. 7 i 28 kpa oraz art. 32 Konstytucji RP.

Skarżące podniosły, że decyzja Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego W. z dnia [...] lutego 1988 r., jako logiczna konsekwencja bezprawnej decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] maja 1951 r., została również wydana z naruszeniem prawa, niezależnie od podzielenia decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej na część odnoszącą się do sprzedanych lokali i część nie objętą sprzedażą. Rażące naruszenie prawa przy podejmowaniu decyzji Ministra spowodowało dalsze konsekwencje, w tym sprzedaż niektórych lokali, które to konsekwencje pozostają w oczywistym związku przyczynowym z wcześniejszą wadliwą decyzją, bez której sprzedaż lokali nie byłaby możliwa.

Zdaniem skarżących, ich interesu prawnego jako byłych właścicieli dotyczą obie wadliwe decyzje, gdyż ich konsekwencją stało się pozbawienie prawa przysługującego im z mocy art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Dlatego też istnieją podstawy do żądania wszczęcia postępowania nadzorczego, które ze względu na zawarcie przez Skarb Państwa (gminę) umowy przenoszącej własność lokalu ogranicza zakres rozstrzygnięcia do stwierdzenia, że decyzja o sprzedaży została wydana z naruszeniem prawa (art. 158 § 2 kpa). Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 15 czerwca 2000 r. I SA1170/99, I SA 1168/99.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznał skargę zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, z późn. zm.).

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Skarga jest zasadna, dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza prawo.

W chwili wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) skarżące H. W., H. C. i M. M.były właścicielkami zabudowanej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], o ogólnej powierzchni [...] m², oznaczonej nr hip. [...].

Dnia 2 lipca 1948 r. skarżące złożyły wniosek o przyznanie im prawa własności czasowej do gruntu tej nieruchomości, jednakże Prezydent W. orzeczeniem z dnia [...] marca 1950 r. nr [...] nie uwzględnił wniosku, twierdząc w uzasadnieniu, że teren ten w opracowywanym planie zagospodarowania przestrzennego przeznaczony jest pod budownictwo społeczne dla inwestora publicznego, który jest wykonawcą narodowego planu gospodarczego, a wobec tego korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela nie da się pogodzić z jego przeznaczeniem według opracowywanego planu zagospodarowania przestrzennego – w rezultacie, na podstawie art. 8 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (...), wszystkie budynki znajdujące się na tym gruncie przeszły na własność Gminy W.

Przedmiotem niniejszej sprawy jest odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego W. z dnia [...] lutego 1988 r. nr [...] orzekającej o sprzedaży lokalu nr [...] w budynku położonym w W. przy ul. [...] oraz części budynku i innych urządzeń służących do wspólnego użytku ogółu mieszkańców i równoczesnym oddaniu w użytkowanie wieczyste takiej samej części gruntu, na którym usytuowany jest budynek – ze względu na to, że wnioskodawczyniom H. W., H. C. i M. M. nie przysługuje przymiot strony postępowania.

Z akt administracyjnych wynika, że Kierownik Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego W. decyzją z dnia [...] lutego 1988 r. nr [...] orzekł o sprzedaży lokalu nr [...] w budynku położonym w W. przy ul. [...] – na rzecz B. R. W aktach administracyjnych znajduje się również postanowienie Sądu Rejonowego dla W., z dnia [...] lutego 1991 r. sygn. akt [...], z którego wynika, że spadek po B. R., zmarłej dnia [...] marca 1990 r. w W., ostatnio stale zamieszkałej w W. przy ul. [...], nabyła w całości małoletnia M. R., jednakże, ani M. R. (małoletnia w 1991 r.) ani jej przedstawiciel ustawowy – nie zostali zawiadomieni o toczącym się z wniosku H. W., H. C. i M. M. przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym postępowaniu administracyjnym dotyczącym lokalu nr [...], stanowiącego jej własność.

Zgodnie z art. 28 kpa, stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego dotyczy postępowanie. Nie ulega kwestii, że postępowanie wszczęte z wniosku H. W., H. C. i M. M.dotyczy interesu prawnego – prawa własności – aktualnego właściciela lokalu nr [...]. O wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron, należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie, stosownie do art. 61 § 4 kpa. Na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek, stosownie do art. 77 § 1 kpa, zebrania w sposób wyczerpujący, i rozpatrzenia, całego materiału dowodowego – czego organ administracji nie uczynił, naruszając art. 28, art. 61 § 4 oraz art. 77 § 1 kpa. Okoliczność, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, stanowi przesłankę wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 kpa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozstrzygając niniejszą sprawę miał również na uwadze stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawione w uzasadnieniu wyroku z dnia 24 listopada 2004 r. sygn. akt OSK 919/04, ze skargi kasacyjnej H. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 marca 2004 r. sygn. akt I SA 1708/02, którym to wyrokiem oddalono skargi H. W., H. C. i M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] listopada 1981 r. nr [...] w sprawie sprzedaży lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] w W.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku tym przesądził, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekający w niniejszej sprawie podziela ten pogląd, że byli właściciele gruntów [...] mają przymiot strony, w rozumieniu art. 28 kpa, w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o sprzedaży lokalu w sytuacji, gdy odzyskali część lokali (niesprzedanych), a jednocześnie stwierdzono, że decyzja o odmowie ustanowienia na ich rzecz własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego), w odniesieniu do sprzedanych lokali, wydana została z naruszeniem prawa. Interes prawny byłych właścicieli wiąże się z dochodzeniem przez nich roszczeń wynikających z dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 20, poz. 279), wykazywaniu, że określone czynności zostały dokonane z pokrzywdzeniem określonych podmiotów. Warunkiem dochodzenia tych roszczeń jest wynik postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o sprzedaży lokalu, co jest możliwe przy wykazaniu przesłanek z art. 156 § 1 kpa.

W tej sytuacji należy uznać, że byli właściciele gruntów [...], a zatem skarżące H. W., H. C. i M. M., mają interes prawny w rozumieniu art. 28 kpa, do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o sprzedaży lokalu.

Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym. Zgodnie z ugruntowanym już orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, stroną postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest nie tylko strona postępowania zwykłego, zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji.

W świetle powyższego należało uznać, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone z naruszeniem przepisów prawa procesowego art. 28, art. 61 § 4 i art. 77 § 1 kpa. Uzasadnia to uchylenie obu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

O zwrocie kosztów postępowania na rzecz skarżącego Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.