Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 14/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2011-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6552
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Juszczyk - Wiśniewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Stefan Kowalczyk Sędzia WSA Alina Rzepecka Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Głowacka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2011 r. sprawy ze skargi M.R. i B.R. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania 1. Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...]; 2. Określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. Zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżących kwotę 200 zł (dwieście) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Skarżący – M. i B.R. - złożyli skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2010 r. Zaskarżona decyzja utrzymywała w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] września 2010 r. o umorzeniu postępowania.

Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym. W dniu [...] października 2001 r. skarżąca do Starosty Powiatu złożyła wniosek o zalesienie . W dniu [...] września 2002 r. Starosta decyzją zezwolił M.R. jako właścicielowi gruntu na przeznaczenie gruntów rolnych do zalesienia. W dniu 3 listopada 2003r. skarżąca dokonała zgłoszenia wykonania zalesienia. W dniu [...] lutego 2004r. Starosta stwierdził wykonanie zgłoszonego przez M.R. zalesienia na łączną powierzchnię 2,65 ha, nabycie prawa do ekwiwalentu od 1 marca 2004r. za wyłączenie gruntu z upraw rolnych i prowadzenie uprawy leśnej na powierzchni 2,65 ha. Jednocześnie odmówił wydania decyzji o stwierdzeniu prowadzenia uprawy leśnej na pozostałej powierzchni tj. 4,30 ha. Powodem odmowy było niewykonanie ogrodzenia uprawy leśnej przewidziane w planie zalesienia. Pismem w dniu [...] lutego 2006 r. M.R. poinformowała Starostwo Powiatowe o zakończeniu prac związanych z ogrodzeniem uprawy leśnej. Postępowanie administracyjne w tym zakresie ostatecznie zostało umorzone jako bezprzedmiotowe (postępowanie w sprawie prowadzenia uprawy leśnej przez M.R. na powierzchni 4,30 ha. ) decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2007 r. utrzymującą w mocy decyzję [...] sierpnia 2007 r. o umorzeniu postępowania administracyjnego.

Wnioskiem z [...] kwietnia 2008 r. M. i B.R. wnieśli skargę do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Starosty z dnia [...] lutego 2004 r. (dotyczącej stwierdzenia wykonania zalesienia). Decyzją z dnia [...] czerwca 2008r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji. Wskutek rozpatrzenia złożonego przez skarżących odwołania od decyzji SKO z dnia [...] czerwca 2008 r. organ ten decyzją z dnia [...] sierpnia utrzymał w mocy swoją decyzję. W wyniku złożonej skargi przez państwa R Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z dnia 28 stycznia 2009 r. II SA/Go 717/08 uchylił wydane w obu instancjach przez SKO decyzje. Sąd uznał, że w sprawie Starosta nie był właściwym organem do wydania decyzji z dnia [...] lutego 2004r.

Wobec powyższego SKO decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. stwierdziło nieważność decyzji Starosty Powiatu z dnia [...] lutego 2004 r. od której strona wniosła odwołalnie. Decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy swoją decyzję, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z dnia 19 listopada 2009r. oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że w dacie wydania decyzji z dnia [...] lutego 2004r. przez Starostę nie obowiązywała już ustawa z 8 czerwca 2001 r. o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia. Została ona uchylona przepisem art. 15 ustawy z dnia 28 listopada m2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz.2273) który wszedł życie 15 stycznia 2004 r. Przepisy przejściowe zawarte w tej ustawie nie mogą być uznane za wyczerpujące, nie odnoszą się bowiem do wszystkich sytuacji , które były regulowane przepisami ustawy z dnia 8 czerwca 2001 r. Przepis art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. stanowi, że do miesięcznego ekwiwalentu za wyłączenie gruntów z upraw rolnych i prowadzenie uprawy leśnej przyznanego przed dniem wejścia w życie tej ustawy na podstawie przepisów tej ustawy, o której mowa w art. 15, stosuje się zasady dotychczasowe. Zgodnie z ust. 3 tego artykułu, do spraw w zakresie wyrażenia zgody na przeznaczenie gruntu rolnego do zalesienia objętych przepisami ustawy z 2001 r. o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Sprawa której rozstrzygnięcia domaga się właściciel gruntu mieści się pomiędzy tymi dwiema uregulowanymi sytuacjami. Właściciel otrzymał zgodę decyzją Starosty z dnia [...] września 2002 r. na zalesienie gruntów rolnych, dokonał tego zalesienia i zgłosił je w celu otrzymania ekwiwalentu , o którym mowa była mowa na gruncie ustawy z dnia 8 czerwca 2001 r. Skoro do ekwiwalentu za wyłączenie gruntów rolnych z upraw rolnych i prowadzenie uprawy leśnej, już przyznanego przed dniem wejścia w życie ustawy z 2003 r. stosuje się przepisy ustawy z 2001 r. o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia, to w sytuacji, gdy go jeszcze nie przyznano ani też wcześniej nie stwierdzono wykonania zalesienia powinny mieć zastosowanie przepisy nowej ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. i przepisy aktów wykonawczych do tej ustawy. Zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. i § 6 ust. 1 rozporządzenia rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej, płatność na zalesienie przyznaje Kierownik Biura Powiatowego ARiMR właściwy ze względu na miejsce zamieszkania albo siedziby producenta rolnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. rozpatrując niniejszą sprawę wskazał, jako organ właściwy do rozpatrzenia wniosku M.R. - Kierownika Powiatowego ARiMR (wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 28 stycznia 2009r. II SA/Go 717/08 i z 10 listopada 2009 r. II SA/Go 746/09). Mając powyższe na uwadze postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010r. Starosta przekazał Kierownikowi Biura Powiatowego, jako organowi właściwemu, wniosek M.R. z dnia [...] listopada 2003 r. o przyznanie ekwiwalentu za prowadzenie uprawy leśnej .

Decyzją z dnia [...] września 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzje w której umorzył postępowanie administracyjne w sprawie przyznania ekwiwalentu za prowadzenie uprawy leśnej.

W uzasadnieniu organ powołał się wyżej wskazane orzeczenia sądowo administracyjne wydane w niniejszej sprawie tj. na art. 153 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dalej organ wskazał, że sądy administracyjne wywodzą właściwość Kierowników Biura Powiatowego z faktu, że ustawa z dnia 8 czerwca 2001 r. o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia została uchylona przez ustawę z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, która swym zakresem obejmuje pewną formę wsparcia finansowego na zalesienie gruntów rolnych. Okoliczność ta nie przesądza o konieczności przyznania wnioskodawczyni jakiegokolwiek świadczenia przez Kierownika Biura Powiatowego. Ekwiwalent na zalesienie gruntów rolnych, wypłacany na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 czerwca 2001r. o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia (ZGR krajowe), finansowany był z środków krajowych (budżet państwa), przekazanych do dyspozycji ARiMR. Płatność zalesieniowa jest natomiast instrumentem wsparcia wspólnotowego. Ustawa z dnia 28 listopada 2003r. o wspieraniu obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesienie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich są polskimi przepisami wykonawczymi dla przepisów rozporządzeń unijnych : RR 1257/1999 i RK 817/2004. W art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich(...) wskazano, że przedmiotem regulacji jest pomoc w zakresie objętym finansowaniem Sekcji Gwarancji EFOiGR. Płatność w trybie wspomnianej ustawy i rozporządzenia, na zalesienie gruntów rolnych (ZGR), przyznać można jedynie wówczas, gdy spełnione są warunki wymagane przepisami wspólnotowymi oraz wydanymi na ich podstawie przepisami krajowymi. Kryteria podmiotowe i przedmiotowe dostępu do obu rodzajów płatności są w znacznej mierze inne. Spełnienie warunków do uzyskania ekwiwalentu nie jest równoznaczne ze spełnieniem warunków do uzyskania płatności zalesieniowej.

Organ wskazał, że Agencja może przyznać pomoc na zalesienie gruntów rolnikowi, który złoży wniosek o zalesieniowy wraz z wymaganymi załącznikami w Biurze Powiatowym ARiMR na formularzu opracowanym i udostępnionym przez ARiMR w terminie określonym na złożenie przedmiotowego wniosku. Termin składania wniosków zalesieniowych przypada na okres od 1 czerwca do 31 lipca. Po weryfikacji wniosku, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydaje postanowienie o spełnieniu niezbędnych warunków we wniosku o przyznanie pomocy na zalesienie lub decyzję o odmowie przyznania pomocy. Otrzymanie przez rolnika postanowienia, umożliwia rozpoczęcie przez niego prac zalesieniowych. Sposób oraz termin wykonania zalesienia, jest opisany w sporządzonym przez Nadleśniczego planie zalesienia. Zalesienie należy wykonać w terminie określonym w planie zalesienia, jednakże nie później niż w okresie sadzenia przypadającym na wiosnę roku następującego po tym, w którym złożony został wniosek o przyznanie pomocy na zalesienie.

W ciągu 7 dni od zakończenia zalesienia, rolnik powinien pisemnie powiadomić Nadleśniczego o wykonaniu zalesienia. Wówczas Nadleśniczy wydaje zaświadczenie o zgodności zalesienia z planem zalesienia. Oświadczenie o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia, do którego obowiązkowo dołączone jest zaświadczeni nadleśniczego, powinno zostać złożone do Biura Powiatowego ARiMR w terminie do 20 maja roku, w którym zalesienie wykonano wiosną albo roku następującego po roku w którym zalesienie wykonano jesienią. Przyznanie pomocy na zalesienie następuje w drodze decyzji kierownika biura powiatowego. W terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja ta stanie się ostateczna, ARiMR wypłaca: wsparcie na zalesienie, premię pielęgnacyjną i premię zalesieniową. Należność zostaje przekazana na rachunek bankowy wnioskodawcy. W celu otrzymania płatności w kolejnych latach, rolnik zobowiązany jest do składania corocznie wniosku o wypłatę pomocy na zalesienie. Przedmiotowe wnioski składa się do Kierownika Biura Powiatowego Agencji do którego został złożony wniosek o przyznanie pomocy na zalesienie, w terminie określonym do składania tychże wniosków. Na podstawie złożonego przez beneficjenta wniosku kontynuacyjnego ARiMR, wypłaca w latach kolejnych należną beneficjentowi pomoc, z tytułu premii pielęgnacyjnej i premii zalesieniowej.

Najpóźniej w piątym roku od założenia uprawy leśnej, do kolejnego wniosku o wypłatę pomocy na zalesienie, rolnik obowiązany jest dołączyć decyzję starosty o przekwalifikowaniu gruntu rolnego na leśny. Decyzja ta jest podstawą do wypłaty ostatniej (piątej) premii pielęgnacyjnej oraz premii zalesieniowej począwszy od piątego roku. Organ dalej wskazał, że podstawową przeszkodą uniemożliwiającą wypłacenie ekwiwalentu za zalesienie gruntów rolnych jest brak dokumentu "wniosku" M.R.. Przedmiotowy wniosek jest podstawowym dokumentem inicjującym sprawę zalesieniową i po jego pozytywnym rozpatrzeniu przyznawana jest płatność na zalesienie gruntów. Kolejną przyczyną bezprzedmiotowości – w ocenie organu - jest fakt, że płatność z sekcji Gwarancji EFOiGR przeznaczone są na wsparcie na zalesienie gruntów rolna, a nie gruntów już zalesionych oraz podstawie art. 5 ust. 3 a ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich pomoc jest udzielana do wysokości limitu stanowiącego równowartość w złotych kwoty w euro określonej w planie na poszczególne działania, lecz nie później niż do dnia 30 czerwca 2008 r. Uchylenie ustawy z dnia 8 czerwca 2001 r. o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia i wejścia w życie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej nie oznaczało jedynie zmiany właściwości organu, ale również dotyczyło gruntownych zmian zasad przyznawania pomocy oraz źródeł jej finansowania. Nowa ustawa w żadnej mierze nie stanowi kontynuacji wcześniejszych rozwiązań prawnych, zawartych w ustawie z dnia 8 czerwca 2001 o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia.

W wyniku złożonego odwołania decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. została utrzymana w mocy decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR.

Na decyzję tę została złożona skarga do Sądu przez M. i B.R.. W skardze strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości jako naruszającej prawo, o rozpatrzenie sporu o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego oraz między tymi organami; wskazanie starostwa jako organu władnego wykonania zobowiązań wynikających z ustawy o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia. Strona wniosła o dokonanie oceny prawnej przedmiotowej sprawy i zawarcie w uzasadnieniu wyroku wskazań co do dalszego postępowania które wiązać będą organ.

Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko wyrażone w decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skargę należało uznać za zasadną. Jednakże zarzuty wskazane przez stronę są niezasadne.

Strona wskazuje, że właściwym organem w sprawie winien być starosta. W tym miejscu wskazać należy, że sprawa dotycząca zalesienia gruntów strony skarżącej była rozstrzygana przez WSA w Gorzowie Wlkp. W wyroku z dnia 28 stycznia 2009 r. II SA/Go 717/08 Sąd wskazał, że decyzję z dnia 27 stycznia 2004 r. o stwierdzeniu wykonania zalesienia i przyznanie ekwiwalentu za wyłączenie gruntu rolnego wydał organ niewłaściwy - z uwagi na uchylenie ustawy z dnia 8 czerwca 2001 r. o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia. Z tego względu uchylił decyzję organów odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji z [...] lutego 2004r. Wyrok ten stał się prawomocny 21 marca 2009 r. Następnie wyrokiem z dnia 19 listopada 2009 r. sygn. akt II SA/Go 746/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. oddalił skargę w przedmiocie decyzji , którą stwierdzono nieważność decyzji starosty z dnia [...] lutego 2003r. Wyrok ten stał się prawomocny 4 lutego 2010 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że organ związany wyrokiem z 28 stycznia 2009 r. prawidłowo zastosowała się do oceny prawnej jak i wskazań co do dalszego postępowania.

Na podstawie art. 170 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd , który je wydał, lecz również inne Sądy i inne organy państwa , a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Moc wiążąca orzeczenia określona w art. 170 oznacza, że należy przyjąć, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawi się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana. Z tego względu w niniejszej sprawie organem właściwym do rozpoznania wniosku był Kierownik Biura Powiatowego ARiMR.

Umorzenie postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięciem które w rażący sposób narusza zasadę zaufania obywatela do państwa oraz zasadę bezpieczeństwa prawnego, co w ocenie Sądu narusza przepis art. 2 Konstytucji – tj. Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej.

Rozstrzygnięcie wydane w niniejszej sprawie poprzedzone zostało wydaniem decyzji w zakresie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lutego 2004r. Z kolei decyzja z [...] lutego 2004r. wydana została w związku ze zrealizowaniem przez stronę skarżącą zalesienia na gruntach rolnych. Na mocy ustawy z dnia 8 czerwca 2001 r. o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia skarżąca złożyła wniosek o zalesienie - 9 października 2001 r. Decyzją z dnia [...] września 2002 r. Starosta zezwolił stronie na przeznaczenie gruntów rolnych do zalesienia. Decyzja stanowiła podstawę do podjęcia działań polegających na posadzeniu zgodnie ze sporządzonym przez Nadleśnictwo planem zalesienia, w którym m.in. został określony skład gatunkowy, termin zalesienia (do 31października 2003r.) oraz sposób ochrony i pielęgnowania na 5 lat. W dniu 3 listopada 2003r. skarżąca dokonała zgłoszenia wykonania zalesienia. W związku ze złożonym wnioskiem Starosta decyzją z dnia [...] lutego 2004r. stwierdził wykonanie zalesienia na łącznej powierzchni 2,65 ha, nabycie prawa do ekwiwalentu oraz stwierdził prowadzenie uprawy leśnej na powierzchni 2,65 ha.

Ustawa z dnia 8 czerwca 2001 r. obowiązywała do 15 stycznia 2004r. Ustawa ta została uchylona przepisem art. 15 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej. Tym samym strona skarżąca wszystkie nałożone ustawą z dnia 8 czerwca 2001 r. obowiązki związane z zalesieniem dokonała nie tylko przed wejściem w życie ustawy z dnia 28 listopada 2003r., ale również przed jej uchwaleniem.

Nadto należy zwrócić uwagę, że na podstawie decyzji z dnia [...] lutego 2004 r. strona od 1 marca 2004r. otrzymywała comiesięczny ekwiwalent za wyłączenie gruntu z upraw rolnych w wysokości 384 zł (który podlegał corocznej waloryzacji w wysokości określonej wskaźnikiem wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłoszonych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego). Stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] lutego 2004r. – decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. spowodowało, że skarżąca straciła podstawę prawną do otrzymywania ekwiwalentu – i to od [...] marca 2004r.

Co znamienne w niniejszej sprawie stwierdzenie nieważności decyzji Starosty z [...] lutego 2004r. nastąpiło nie z zawinionego przez stronę działania, ale w związku z niejasnościami w zakresie uregulowań przepisów przejściowych ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji (...).

Stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] lutego 2004r. spowodowało, że złożony przez stronę w dniu 3 listopada 2003r. wniosek nie został rozstrzygnięty. Jako organ właściwy do jego rozstrzygnięcia na mocy orzeczenia sądowego wskazano Kierownika Biura Powiatowego ARiMR. W swoich orzeczeniach Wojewódzki Sąd Administracyjny wypowiedział się w zakresie właściwości organu który winien wydać decyzję w zakresie załatwienia wniosku strony z dnia 3 listopada 2003r. Jednakże w ocenie składu orzekającego Sąd nie wykluczył przyznania świadczenia na podstawie ustawy z dnia 8 czerwca 2001 r. tj. ekwiwalentu na zalesienie gruntów. Sąd nie wskazał na możliwość przyznania płatności zalesieniowej (która stanowi instrument wsparcia wspólnotowego).

Organ w uzasadnieniu decyzji wskazał, że uchylenie ustawy z dnia 8 czerwca 2001 r. o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia i wejścia w życie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej nie oznaczało jedynie zmiany właściwości organu, ale również dotyczyło gruntownych zmian zasad przyznawania pomocy oraz źródeł jej finansowania. Kwestie podmiotowe i przedmiotowe dostępu do danych rodzajów płatności (ekwiwalent na zalesienie gruntów rolnych oraz płatność zalesieniowa) są w znacznej mierze inne. Spełnienie warunków do uzyskania ekwiwalentu nie jest równoznaczne ze spełnieniem warunków do uzyskania płatności zalesieniowej. Nowa ustawa w żadnej mierze nie stanowi kontynuacji wcześniejszych rozwiązań prawnych, zawartych w ustawie z dnia 8 czerwca 2001 o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia. W konsekwencji organ uznał, że podstawową przeszkodą uniemożliwiającą wypłacenie ekwiwalentu za zalesienie gruntów rolnych jest brak dokumentu "wniosku" M.R.. Przedmiotowy wniosek jest podstawowym dokumentem inicjującym sprawę zalesieniową i po jego pozytywnym rozpatrzeniu przyznawana jest płatność na zalesienie gruntów. Kolejną przyczyną bezprzedmiotowości prowadzonego postępowania w ocenie organu jest fakt, że płatności z sekcji Gwarancji EFOiGR przeznaczone są na wsparcie na zalesienie gruntów rolnych , a nie gruntów już zalesionych oraz na podstawie art. 5 ust. 3 a ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich pomoc jest udzielana do limitu stanowiącego równowartość w złotych kwoty euro określonej w planie na poszczególne działania, lecz nie później niż do dnia 30 czerwca 2008 r.

W świetle przepisu art. 2 Konstytucji RP - Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Powyższa norma oceniona została przez Trybunał Konstytucyjny (dalej w skrócie jako: "TK"), jako fundament konstytucyjnego porządku prawnego, mający zasadnicze znaczenie dla sytuacji prawnej obywateli i organów władzy państwowej (por. wyrok z 21 marca 2001 r., sygn. akt K. 24/00, opubl. OTK 2001, z. 3, poz. 51).

Prawdą jest, że w Konstytucji RP w sposób wyraźny nie wyartykułowano zasady naruszenia zaufania obywatela do stanowionego prawa, jednakże z zapisanej w art. 2 Konstytucji RP zasady demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej TK wywiódł szereg zasad szczegółowych, w tym między innymi: zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz zasadę bezpieczeństwa prawnego.

TK w swoich orzeczeniach wskazuje również, że inne zasady i reguły, których nie powtórzono w dalszym tekście Konstytucji, wynikają z ogólnej treści klauzuli demokratycznego państwa prawnego oraz, że art. 2 Konstytucji RP stał się ich jedyną i samoistną podstawą prawną (por. rozstrzygnięcia w sprawach o sygn.: K 26/97 pub. LEX 31034, P 4/98, pub. LEX 37393).

Z zasady ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa TK wyprowadził dalsze szczegółowe reguły, odnoszące się przede wszystkim do sytuacji, gdy mamy do czynienia z następującymi po sobie zmianami prawa. Trybunał wskazał, że w takiej sytuacji na ustawodawcy ciąży obowiązek starannego uwzględniania za pomocą powszechnie przyjętych technik stanowienia prawa, ze szczególnym uwzględnieniem techniki przepisów przejściowych, ochrony praw słusznie nabytych i ochrony interesów będących w toku (wyrok z 13 kwietnia 1999 r., sygn. K 36/98, publ. LEX 36398). Wspomniana zasada zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa opiera się, więc na pewności prawa, czyli takim zespole jego cech, które zapewniają jednostce bezpieczeństwo prawne tj. umożliwiają jej decydowanie o swoim postępowaniu w oparciu o możliwie pełną znajomość przesłanek działania organów państwowych oraz konsekwencji prawnych, jakie ich i jej działania mogą za sobą pociągnąć (wyrok TK z 15 lutego 2005 r., sygn. akt K.48/04, opubl. OTK-A 2005, z. 2, poz. 15).

Nie ma legalnej definicji zasady państwa prawnego. Treść tej zasady wypełniona została przez doktrynę i przede wszystkim przez orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego. Jednym z elementów zasady państwa prawa jest zasada zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa, której istotnym elementem jest zasada poszanowania przez ustawodawcę zasady ochrony praw słusznie nabytych i zasady ochrony interesów w toku. Oznacza to, że ustawodawca nie może bez uwzględnienia konstytucyjnych reguł ograniczać praw i wkraczać w prowadzone w dobrej wierze do obowiązującego prawa przez jednostkę przedsięwzięcia finansowe lub gospodarcze ze szkodą dla jednostki.

Rozstrzygnięcia organów państwa w państwie prawa nie mogą być zaskakujące i nieprzewidywalne, tak by stanowiły pułapki dla obywateli".

Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu o sygn. K 45/01 napisał: "Art. 1 pkt 8 w zw. z art. 3 ustawy z dnia 20 listopada 1999 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym w zakresie w jakim zmienia zasady wyliczenia kwoty podatku od towarów i usług polegającej zwrotowi na rzecz zakładu pracy chronionej , przed upływem trzyletniego okresu, przewidzianego w art. 30 ust. 1 zdanie 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, w brzmieniu obowiązującym w dniu 30 listopada 1999 r. (...) jest niezgodny z zasadą ochrony praw nabytych i zasadą ochrony interesów w toku, wyrażonymi w art. 2 Konstytucji, w zakresie, w jakim nie przewiduje regulacji przejściowych niezbędnych dla zapewnienia ochrony interesów prowadzących zakład pracy chronionej, którzy w zaufaniu do dotychczasowych przepisów – rozpoczęli realizację długookresowych przedsięwzięć (...)". W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny odniósł się do myśli zawartych we wcześniejszych wyrokach i przypomniał, że "nakaz ochrony zaufania jednostki do państwa i do prawa implikuje w szczególności obowiązek poszanowania praw nabytych oraz interesów w toku. Konstytucyjna zasada ochrony praw nabytych zakazuje arbitralnego znoszenia lub ograniczania praw podmiotowych przysługujących jednostce" i dalej sformułował warunki w jakich jednostka może powołać się na zasadę ochrony praw nabytych i zasadę interesów w toku (zasada pewności prawa): "Zasada ochrony interesów w toku zapewnia ochronę jednostki w sytuacjach, w których rozpoczęła ona określone przedsięwzięcia na gruncie dotychczasowych przepisów. Również ta zasada nie ma charakteru bezwzględnego. Obowiązek ten ma jednak bardzo kategoryczny charakter, jeżeli prawodawca wyznaczył pewne ramy czasowe, w których miało być możliwe prowadzenie określonych przedsięwzięć według z góry ustalonych reguł. Chodzi tutaj o sytuację w których;1) przepisy prawa wyznaczają pewien horyzont czasowy dla realizowania określonych przedsięwzięć; 2) dane przedsięwzięcie ma charakter rozłożony w czasie; 3) jednostka faktycznie rozpoczęła realizację danego przedsięwzięcia w okresie obowiązywania danej regulacji (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 25 listopada 1997 r. sygn. akt K 26/97).

W niniejszej sprawie, strona skarżąca dokonała zalesienia, korzystając z własnych środków finansowych, zawiadomienie o dokonaniu zalesienia którego konsekwencją było przyznanie ekwiwalentu - złożyła w dniu 3 listopada 2003r., a więc w dacie obowiązywania ustawy z dnia 6 czerwca 2001 r. o zalesieniu. Nadto otrzymała w dniu 27 lutego 2004 r. decyzję w której m.in. przyznano jej ekwiwalent za wyłączenie gruntów z gruntów rolnych. Rozstrzygnięcie jakim jest umorzenie postępowania z wniosku z dnia 3 listopada 2003r. w konsekwencji nie tylko pozbawia stronę uzyskania ekwiwalentu, ale naraża na konieczność zwrotu otrzymanych kwot ekwiwalentu które zostały jej wypłacone na podstawie decyzji, której stwierdzono nieważność. Jak już wcześniej wskazano sytuacja w jakiej znalazła się strona nie wynikała z jej winy. Skarżąca złożyła wniosek o ekwiwalent na zalesienie gruntów rolnych (nie o płatność zalesieniową). Ponadto co nie budzi wątpliwości Sądu , w dacie obowiązywania ustawy z 8 czerwca 2001 r. spełniła warunki do uzyskania ekwiwalentu na zalesienie.

Obywatel nie może ponosić negatywnych niekorzystnych konsekwencji prawnych z powodu nie wydania odpowiedniego aktu prawnego przez odpowiedni organ państwa czy też wydanie aktu w którym w niepełnym, a więc w nienależytym zakresie ustalone zostały przepisy przejściowe. Mając na uwadze zasadę ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa wywiedzioną przez TK z treści art. 2 Konstytucji RP, której istotnym elementem jest obowiązek poszanowania przez ustawodawcę interesów w toku, w tym przedsięwzięć finansowanych przez stronę rozpoczętych na gruncie dotychczasowych przepisów należy przyjąć, że w przypadku gdy strona rozpoczęła proces zalesiania na podstawie przepisów ustawy z 2001 r., nadto przed utratą mocy obowiązującej wykonała wszelkie nałożone decyzją o zalesieniu obowiązki, złożyła oświadczenie o zakończeniu procesu – winny mieć do niej zastosowanie przepisy obowiązujące w czasie w którym zrealizowała zamierzenie. Tym samym wniosek strony winien być rozstrzygnięty poprzez ocenę zasad i warunków do uzyskania ekwiwalentu na zalesienie finansowanego z budżetu państwa, a nie wniosku o płatność zalesieniową finansowanego z budżetu wspólnotowego.

Reasumując Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja jak decyzja ją poprzedzająca podjęta została z naruszeniem zasad konstytucyjnych. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracyjne ocenią wniosek skarżącej z dnia 3 listopada 2003r. uwzględniając przedstawioną w niniejszym uzasadnieniu ocenę prawną .

Stwierdzone naruszenie dało Sądowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji jak i decyzji ją poprzedzającej, stosownie do dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 przywołanej ustawy.

|Sędzia WSA |Sędzia WSA |Sędzia WSA |

|Alina Rzepecka |Anna Juszczyk-Wiśniewska |Stefan Kowalczyk |