Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt SA/Sz 2263/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2004-08-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 56 par. 1, art. 59 par. 1, art. 29 par. 1,2, art. 33
journal: Dz.U. 2002 nr 110 poz 968
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska, Sędziowie Asesor WSA Kazimierz Maczewski (spr.),, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Protokolant Joanna Zienkowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2004r. sprawy ze skargi "R." Spółka z o.o. w P. na postanowienie Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego o d d a l a skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku "R." Sp. z o. o. w P. Naczelnik Urzędu Skarbowego (jako organ egzekucyjny) odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego, wszczętego w dniu [...] r. na podstawie czterech tytułów wykonawczych ([...], [...], [...] i [...]), wystawionych na zobowiązaną Spółkę (jako następcę prawnego "O.") przez wierzyciela - Urząd Skarbowy w dniu [...] r., uznając, że w sprawie nie występują przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego, przewidziane w art. 56 § 1 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j. t. Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.). Powyższe tytuły wydane zostały na podstawie decyzji Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia [...] r., dotyczących zobowiązań podatkowych "O." w P. z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące: styczeń, luty i wrzesień 2000 r. oraz z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2000 rok.

W złożonym w dniu [...] r. zażaleniu na to postanowienie, zarzucając organowi podatkowemu brak decyzji o zobowiązaniu podatkowym skarżącej, a więc rażące naruszenie przepisu art. 27 ust. 5 i 6 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym Spółka wniosła o uchylenie postanowienia i zawieszenie postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że organ podatkowy do dnia złożenia zażalenia nie wydał i nie doręczył Spółce decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe, a więc bezpodstawnie wystawił tytuły wykonawcze i prowadzi na ich podstawie bezprawną egzekucję. Wskazano dalej w uzasadnieniu zażalenia, że Spółka jako następca prawny "O." w P. złożyła deklaracje korygujące i uregulowała różnicę podatku wraz z odsetkami, natomiast w pozostałej części, mimo nie uznania zasadności przypisu pokontrolnego, wskazała sposób pokrycia zobowiązania nadpłatami w podatku VAT, a Urząd Skarbowy dokonał zaliczenia tychże nadpłat - co powinno stanowić podstawę do zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], powołując się na przepisy art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 123 i art. 144 ustawy z dnia 14.06.1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j. t. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 18 i art. 56 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ odwoławczy w uzasadnieniu orzeczenia wyjaśnił, że przedmiotowe tytuły wykonawcze wystawione zostały na podstawie decyzji Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia [...] r. określających "R." w P. zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące: styczeń, luty i wrzesień 2000 r. oraz z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2000 r. Ponadto organ odwoławczy stwierdził, że postępowanie egzekucyjne prowadzone jest według ściśle określonych reguł wskazanych w ustawie z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które m. in. wskazują podstawy, metody i środki prowadzenia postępowania wykonawczego oraz sytuacje, w których należy zaniechać czasowo lub trwale dalszego prowadzenia egzekucji. Wśród tych reguł, art. 56 § 1 tej ustawy wymienia przyczyny obligatoryjnego zawieszenia postępowania egzekucyjnego i przepisy te nie pozostawiają do uznania organu egzekucyjnego, czy w określonej sytuacji zasadne jest zawieszenie postępowania. W związku z tym, że w przedmiotowej sprawie na dzień wydania zaskarżonego postanowienia nie zaistniała żadna z określonych w art. 56 § 1 ustawy przyczyn, dająca organowi egzekucyjnemu podstawę do zawieszenia prowadzonego postępowania, organ egzekucyjny zasadnie - zdaniem organu odwoławczego - odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Takiej podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego nie stanowią także argumenty podniesione przez Spółkę w zażaleniu, dotyczące niewłaściwego przeprowadzenia kontroli podatkowej, bezzasadności dokonania przypisu pokontrolnego, czy zaliczenia na poczet należności nadpłaty w podatku VAT, bowiem w powołanym przepisie art. 56 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji takie przesłanki zawieszenia postępowania nie zostały wskazane.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie skarżąca Spółka zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu "naruszenie przepisu art. 93 Ordynacji podatkowej, w konsekwencji pozbawienie skarżącej w całości praw strony postępowania podatkowego, pominięcie istoty żądań i zarzutów skarżącej w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym oraz pominięcie faktu dobrowolnej zapłaty przypisanych należności, a więc naruszenie przepisu art. 56 § 1 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. Podnosząc te zarzuty Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu skargi Spółka podniosła, że od początku postępowania, tj. od rozpoczęcia kontroli skarbowej w byłej "O." wykazywała, że od [...] r. jest następcą prawnym tej Spółdzielni (wskutek przejęcia całego przedsiębiorstwa Spółdzielni w formie aportu niepieniężnego), tymczasem zarówno kontrola jak i decyzje, pomijając ten fakt, odnosiły się wyłącznie do Spółdzielni, z całkowitym pominięciem Spółki. Pomimo wadliwego - zdaniem skarżącej - skierowania decyzji o przypisie podatku do Spółdzielni i całkowitym pominięciu faktu sukcesji generalnej po stronie Spółki, organy podatkowe uznały nie doręczone decyzje za prawomocne i wszczęły postępowanie egzekucyjne przeciwko Spółce na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych na nieistniejącą już Spółdzielnię. W wyniku odwołań Spółki organ podatkowy ograniczył się wyłącznie do zmiany adresata tytułów wykonawczych - na Spółkę, określając błędnie zobowiązanego - jednocześnie utrzymując i kontynuując czynności egzekucyjne. Skarżąca występując o zawieszenie postępowania egzekucyjnego jednocześnie dokonała dobrowolnych wpłat na poczet przypisu objętego egzekucją i pomimo spłaty wszystkich należności objętych tytułami egzekucyjnymi, nadal toczy się przeciwko niej postępowanie egzekucyjne, mające - z uwagi na sposób postępowania organów - charakter restrykcyjny.

Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu. Organ odwoławczy wyjaśnił ponadto, że fakt dobrowolnej zapłaty przypisanych należności nie stanowi podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego w myśl wskazywanego przez skarżącą przepisu art. 56 § 1 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, bowiem przepis ten stanowi, że "postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w innych przypadkach przewidzianych w ustawach" - dotyczy on więc innych sytuacji, określonych w innych ustawach, np. w prawie bankowym czy ustawach restrukturyzacyjnych. Dobrowolna zapłata należności powoduje natomiast zakończenie postępowania egzekucyjnego, co w niniejszej sprawie następowało w dniach: [...] r. (tyt. wyk. nr [...]), [...] r. (tyt. wyk. nr [...] i [...]) oraz [...] r. (tyt. wyk. [...]) - co wynika z zapisów na str. 2 tytułów wykonawczych (k. [...]-[...]). Organ odwoławczy stwierdził, iż w tej sytuacji bezpodstawny jest zatem zarzut skarżącej Spółki, że pomimo spłaty wszystkich należności objętych tytułami wykonawczymi postępowanie egzekucyjne nadal się toczy, gdyż przeczy temu materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy.

Pismem procesowym z dnia [...] r. pełnomocnik skarżącej Spółki powołując się na wyrok WSA w Szczecinie z dnia 02.06.2004 r. w sprawie SA/Sz 2439/02 podniósł, że wyrokiem tym uchylono postanowienia organów podatkowych wobec Spółki (dotyczących stanowiska wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym zarzutów), wobec uznania, że przy przyjęciu sukcesji uniwersalnej Spółki zachodziła konieczność ustalenia uprawnień Spółki do bycia stroną postępowań tak kontrolnych jak i wymiarowych oraz prawidłowości wystawianych tytułów wykonawczych oraz egzekucyjnych zobowiązań. Podnosząc ten fakt pełnomocnik skarżącej stwierdził, że w tym stanie rzeczy istnieją podstawy nie tylko do zawieszenia postępowania, ale wręcz do jego unieważnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Wobec powyższego niniejsza skarga podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który właściwy jest do rozpoznawania skarg wniesionych przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie.

Skarga nie jest zasadna, nie istnieją bowiem podstawy do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie nie odpowiada przepisom prawa.

Zgodnie z art. 56 § 1 ustawy z dnia 17.06.1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - j. t. Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 151 (dalej w skrócie "u.p.e.a") postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu:

1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej,

2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego,

3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku przedstawiciela ustawowego,

4) na żądanie wierzyciela,

5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Przepis ten wyznacza więc organowi egzekucyjnemu nieprzekraczalne ramy, w których może a zarazem jest zobowiązany, zawiesić postępowanie egzekucyjne, czyli czasowo zaniechać prowadzenia tego postępowania. W innych wypadkach (poza sytuacjami wskazanymi w ustawach) organ egzekucyjny nie może zawiesić postępowania egzekucyjnego, bowiem w razie spełnienia ustawowych przesłanek, jest on zobowiązany wszcząć i prowadzić postępowanie egzekucyjne w celu doprowadzenia do wykonania przez zobowiązanego obowiązku wymienionego w tytule wykonawczym (art. 26 w zw. z art. 1 u.p.e.a.). W szczególności organ egzekucyjny nie może zawiesić postępowania na żądanie zobowiązanego, czyli podmiotu, którego dotyczy obowiązek wymieniony w tytule, jeżeli podstawą takiego wniosku nie będzie jedna z przyczyn wymienionych w tym przepisie. Słusznie też wskazał organ odwoławczy, że omawiany przepis "nie pozostawia zatem do uznania organu egzekucyjnego tego, czy w danym przypadku zawiesić postępowanie" - pogląd taki jest też prezentowany w doktrynie (R. Hauser, Z. Leoński "Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz" Wyd. C.H. Beck 2003, str. 140).

Zobowiązany kwestionując zasadność postępowania egzekucyjnego może skorzystać z innych prawnych środków, w szczególności może złożyć zarzuty (art. 33 u.p.e.a.) lub żądać umorzenia egzekucji, jeżeli np. egzekwowany obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania, obowiązek nie jest wymagalny albo jeżeli obowiązek nie istniał itp. (art. 59 § 1 u.p.e.a.). W razie wniesienia przez zobowiązanego zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, jeżeli wierzyciel nie wyraził stanowiska w zakresie zgłoszonych zarzutów w terminie 14 dni od dnia powiadomienia go przez organ egzekucyjny o wniesionych zarzutach, organ egzekucyjny zobowiązany jest zawiesić postępowanie egzekucyjne, do czasu wydania swego postanowienia w sprawie zgłoszonych zarzutów (art. 34 § 1, § 3 i § 4 u.p.e.a.). Sytuacja taka w sprawie niniejszej nie miała miejsca.

Jest rzeczą bezsporną w niniejszej sprawie, że wnosząc o zawieszenie postępowania skarżąca Spółka nie wskazała, iż zaistniała którakolwiek z przyczyn zawieszenia postępowania egzekucyjnego wymieniona w art. 56 § 1 u.p.e.a. Taką podstawą nie mógł być "wniosek wierzyciela" (pkt. 4), bo wierzyciel wniosku takiego nie składał, ani też wskazywany przez Spółkę pkt 5 tegoż artykułu - "w innych przypadkach wymienionych w ustawach", czyli - zdaniem Spółki - z powodu zapłaty egzekwowanej należności. Spółka nie wskazała takiej "ustawy" (przepisu), natomiast powołując się na fakt spłaty egzekwowanej należności skarżąca wykazuje brak konsekwencji, bowiem domaga się zawieszenia postępowania, które w istocie już się nie toczy.

Nie mogły również stanowić podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego podniesione w skardze zarzuty nieprawidłowo prowadzonego postępowania kontrolnego i podatkowego, czy nieprawidłowości związanych z wydaniem i doręczeniem decyzji wymiarowych - a więc wszystkie przyczyny dotyczące zasadności czy wymagalności egzekwowanego obowiązku. Stwierdzić bowiem należy, że organ egzekucyjny - w myśl art. 29 § 1 zd. drugie u.p.e.a. - nie jest uprawniony do badania tych kwestii. Zgodnie z art. 29 § 1 zd. pierwsze i § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny jest bowiem uprawniony, a zarazem zobowiązany, jedynie do badania dopuszczalności egzekucji administracyjnej i wymogów formalnych tytułu wykonawczego, określonych w art. 27 § 1 i 2 tej ustawy i w razie stwierdzenia, że tytuł wykonawczy nie spełnia tych wymogów organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wierzycielowi. (Kwestia zasadności i wymagalności należności badana jest w innym postępowaniu, a wobec wniesienia przez skarżącą skarg na decyzje wymiarowe, kwestie te będą przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w innych sprawach).

Skarżąca podniosła wprawdzie zarzut błędnego określenia zobowiązanego w tytułach wykonawczych i zarzut ten jest słuszny, gdyż w poz. 17 tych tytułów zakreślono pkt. 1, wskazując iż zobowiązany jest podmiotem, u którego powstało zobowiązanie, a nie pkt. 2 dotyczący następcy prawnego, zgodzić się jednak należy ze stanowiskiem organu odwoławczego wyrażonym w uzasadnieniu ostatecznego postanowienia tego organu z dnia [...] r. (k. [...]-[...]), oddalającego skargę zobowiązanego na czynność egzekucyjną, iż taki błąd nie mógł mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, tym bardziej, że tytuły wykonawcze spełniają ustawowe wymogi określone w art. 27 § 1 u.p.e.a. Zauważyć przy tym również należy, iż w poz. 41 tytułów wykonawczych wskazano numery decyzji wymiarowych oraz art. 93 § 2 Ordynacji podatkowej (jako "inna podstawa prawna egzekucji administracyjnej") czym podkreślono, że egzekucja skierowana jest właśnie do następcy prawnego, na podstawie sukcesji uniwersalnej, powstałej jednak przed wystawieniem tytułów wykonawczych i faktu tego skarżąca nie kwestionuje.

Stwierdzić także należy, iż dla oceny legalności zaskarżonego postanowienia nie mógł mieć istotnego znaczenia przywołany przez pełnomocnika skarżącej wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 02.06.2004 r. w sprawie o sygn. akt: SA/Sz 2439/02, w którym Sąd rozpoznający skargę Spółki na ostateczne postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych przez skarżącą zarzutów orzekł o uchyleniu zaskarżonego orzeczenia i poprzedzającego je postanowienia organu I instancji, uznając, że zostały one wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności poprzez niewyjaśnienie kwestii związanych z doręczeniem decyzji wymiarowych, następstwem prawnym skarżącej, zasadnością wystawienia tytułów wykonawczych oraz zasadnością wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego (wobec zarzutów skarżącej o nieistnieniu obowiązku podatkowego, dobrowolnej zapłacie egzekwowanej należności i błędu co do osoby zobowiązanej). Stwierdzony w tym wyroku fakt nienależytego wyjaśnienia powyższych kwestii nie ma bowiem związku z odmową zawieszenia postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie, tym bardziej, że omawiany wyrok dotyczy stanowiska wierzyciela (a nie organu egzekucyjnego) w zakresie zarzutów co do zasadności i wymagalności egzekucji (czego organ egzekucyjny nie może badać), a ponadto dotyczy innego postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie innych tytułów wykonawczych. Sądowi z urzędu jest także znany fakt, iż wyrok ten nie jest prawomocny, gdyż został zaskarżony skargą kasacyjną przez organ odwoławczy.

Nie znajdując w tych warunkach podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie ostateczne niezgodne jest z przepisami prawa materialnego względnie uchybia przepisom postępowania co najmniej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, orzec należało o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej (art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270).