Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 730/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 26 par. 4, art. 33 pkt 1
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
Teza: Tytuł wykonawczy, będący podstawą egzekucji administracyjnej jest dokumentem urzędowym niezbędnym do wszczęcia i prowadzenia tegoż postępowania.

Zgodnie z art. 26 par. 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /t.j. Dz.U. 2005 nr 229 poz. 1954 ze zm./ jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, przystępuje z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego. W tytule wykonawczym winna być wskazana podstawa prawna obowiązku. Przez wskazanie podstawy prawnej obowiązku należy rozumieć podanie, w przypadku gdy egzekwowany obowiązek wynika z decyzji administracyjnej, daty i sygnatury decyzji.

TEZY

Tytuł wykonawczy, będący podstawą egzekucji administracyjnej jest dokumentem urzędowym niezbędnym do wszczęcia i prowadzenia tegoż postępowania.

Zgodnie z art. 26 par. 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /t.j. Dz.U. 2005 nr 229 poz. 1954 ze zm./ jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, przystępuje z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego. W tytule wykonawczym winna być wskazana podstawa prawna obowiązku. Przez wskazanie podstawy prawnej obowiązku należy rozumieć podanie, w przypadku gdy egzekwowany obowiązek wynika z decyzji administracyjnej, daty i sygnatury decyzji.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Borkowski, Sędzia NSA Jerzy Rypina (sprawozdawca), Sędzia del. NSA Anna Maria Świderska, Protokolant Anna Dziewiż, po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2007 r. na rozprawie w Izbie Finansowej sprawy ze skargi kasacyjnej Adama P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 977/05 w sprawie ze skargi Adama P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 3 lutego 2005 r. (...) w przedmiocie stanowiska wierzyciela co do zarzutów w zakresie prowadzonego postępowania egzekucyjnego 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz Adama P. kwotę 440,00 (słownie: czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

1. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 27 stycznia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Adama P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 3 lutego 2005 r. w przedmiocie stanowiska wierzyciela co do zarzutów w zakresie prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

2. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż zarzuty sformułowane w skardze nie znalazły potwierdzenia. Sąd odnosząc się do poszczególnych zarzutów wyjaśnił, iż organy egzekucyjne prowadzące egzekucję z wynagrodzenia Adama P. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 7 kwietnia 2004 r. (...) nie naruszyły art. 15 par. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nakazującego wierzycielowi doręczenie zobowiązanemu pisemnego upomnienia bowiem stosownie do par. 13 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. nr 137 poz. 1541 ze zm./, upomnienie nie jest wymagane, gdy chodzi o egzekucję należności powstających z mocy prawa, których wysokość została określona w orzeczeniu. W rozpoznawanej sprawie należność stanowiła zaległość podatkowa Adama P. z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1999 r. określona decyzją Urzędu Skarbowego z dnia 25 listopada 2003 r.

3. W ocenie Sądu pierwszej instancji również chybiony jest zarzut dotyczący braku skutecznego doręczenie podatnikowi decyzji określającej zobowiązanie podatkowe, a co za tym idzie, zarzut nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym, tj. zarzut naruszenia art. 33 par. 1 pkt 1 i 6 u.p.e.a. Sąd wyjaśnił, iż decyzja określająca wysokość zobowiązania podatkowego nadana przesyłką w dniu 28 listopada 2003 r. wróciła do Urzędu Skarbowego z adnotacjami: z dnia 3 grudnia 2003 r. - "mieszkanie zamknięte, pozostawiono awizo w skrzynce", z dnia 10 grudnia 2003 r. "awizowano powtórnie", z dnia 18 grudnia 2003 r. "zwrot nie podjęto w terminie". Oznacza to, w ocenie Sądu, że zostały spełnione przesłanki z art. 148 i 149 Ordynacji podatkowej i przesyłka zgodnie z art. 150 par. 1 pkt 1 i 1a oraz par. 2 O.p. została podatnikowi doręczona /doręczenie zastępcze/.

4. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 7, art. 8, art. 9 i art. 10 Kpa w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji Sąd stwierdził, iż jest bezzasadny.

W ocenie Sądu organy podatkowe podjęły niezbędne działania w celu dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Organy podatkowe działały na podstawie przepisów prawa zaś postępowanie prowadzone było w sposób nienaruszający zaufania do organów administracji podstawowej. Korespondencja załatwiana była w formie pisemnej. Podatnikowi zapewniono administracyjne postępowanie.

5. Ustosunkowując się do zarzutu dotyczącego kwestii obliczenia odsetek za zwłokę Sąd wyjaśnił, że odsetki traktowane są na równi z zaległością podatkową. Sąd wyjaśnił, iż określenie odsetek nastąpiło na podstawie art. 56 O.p. oraz rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 grudnia 2004 r. w sprawie naliczenia odsetek za zwłokę oraz opłaty prolongacyjnej, dokonywania zaokrągleń oraz zakresu informacji, które muszą być zawarte w rachunku /Dz.U. nr 240 poz. 2063/. Stawkę odsetek ustalono na podstawie obwieszczenie Ministra Finansów publikowanego w Monitorze Polskim. Sąd wyjaśnił, iż dla pobrania odsetek nie jest wymagane wydanie w ich przedmiocie odrębnego rozstrzygnięcia.

Konstatując Sąd stwierdził, iż za niezasadny należy uznać zarzut Adama P., iż "poprzez nieprawidłowe wyliczenie wysokości odsetek za zwłokę poprzez naliczenia ich na podstawie wzoru, który nie został określony przepisami prawa, naruszono art. 2, art. 87 i art. 217 Konstytucji RP".

6. W skardze kasacyjnej Adam P. zaskarżył wyrok w całości i zarzucił mu:

na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie:

a art. 33 pkt 7 w zw. z art. 15 par. 1 z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /t.j. Dz.U. 2005 nr 229 poz. 1954 ze zm./ - zwanej dalej u.p.e.a., oraz par. 13 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. /Dz.U. nr 137 poz. 1541 ze zm./ zwanego dalej r. w., oraz art. 21 par. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. 2005 nr 8 poz. 60 ze zm./ - zwanej dalej O.p.,

b. art. 33 pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 150 par. 1 i 2 O.p.,

c. art. 33 pkt 3 u.p.e.a.,

d. art. 8 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - dalej Konstytucja RP w zw. z art. 92 par. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 15 par. 5 u.p.e.a.;

na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów mające istotny wpływ na wynik sprawy:

a. art. 145 par. 1 lit. "c" p.p.s.a. poprzez niestwierdzenie naruszeń art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego /t.j. Dz.U. 2000 nr 98 poz. 1071 ze zm./ - zwanej dalej Kpa, powstałych w trakcie postępowań przed organami obu instancji,

b. art. 134 i 135 p.p.s.a. przez niepodjęcie działań mających na celu usunięcie stanu niezgodnego z prawem, a tym samym utrzymanie w mocy postanowień organów egzekucyjnych zawierających wady pozbawiających je atrybutów indywidualnych aktów administracyjnych,

c. art. 141 par. 4 p.p.s.a. przez niewskazanie zarzutów podniesionych w skardze.

7. Powołując się na obie podstawy skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

8. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywodzi, iż obowiązek wskazany w tytule wykonawczym z dnia 7 kwietnia 2004 r. (...) - nie istnieje bowiem zgodnie z zapisem w rubryce 30 tytułu jako podstawę prawną egzekwowanego obowiązku wskazano: "orzeczenie z dnia 19 lutego 2004 r. (...)", gdy faktycznie decyzja określająca podatnikowi zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. nosi datę 25 listopada 2003 r. i ma sygnaturę (...). Oznacza to, że zasadny jest zarzut skargi kasacyjnej, iż naruszony został art. 33 pkt 1 u.p.e.a.

9. Twierdzi w dalszej części uzasadnienia, że decyzja z dnia 25 listopada 2003 r. określająca zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. nie została podatnikowi doręczona, bowiem na zawiadomieniu o doręczeniu pisma nie wskazano, gdzie funkcjonariusz poczty pozostawił zawiadomienie o przesyłce.

10. Kwestionuje zasadność uznania, iż w przedmiotowej sprawie postępowanie egzekucyjne mogło być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia /zarzut z art. 33 pkt 7 u.p.e.a./. Wywodzi, że po 2 stycznia 2003 r. organ podatkowy nie jest uprawniony do określenia w decyzji wydanej na podstawie art. 21 ust. 3 O.p. wysokości zaległości podatkowej. Tym samym "należność" podlegająca egzekucji nie może być w ogóle "określona w orzeczeniu" gdyż nie istnieje żadna podstawa prawna zezwalająca organom podatkowym na określenie w takiej decyzji zaległości podatkowej.

Wobec czego, przewidziana w par. 13 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, możliwość odstąpienie przez wierzyciela od doręczenia zobowiązanemu upomnienia nie zachodzi.

Ponadto kwestionuje konstytucyjność par. 13 pkt 1 cyt. rozporządzenia. Uważa, że delegacja do wydania tego przepisu zawarta w art. 15 par. 5 u.p.e.a. nie spełnia kryteriów konstytucyjnych wobec jej faktycznej blankietowości.

11. Odnosząc się do zarzutu nieprawidłowego naliczenia odsetek kwestionuje uregulowania zawarte w rozporządzeniu wskazanym na podstawie art. 58 O.p.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna ma uzasadnione podstawy.

Tytuł wykonawczy, będący podstawą egzekucji administracyjnej jest dokumentem urzędowym niezbędnym do wszczęcia i prowadzenia tegoż postępowania.

Zgodnie z art. 26 par. 4 u.p.e.a. jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, przystępuje z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego. W tytule wykonawczym winna być wskazana podstawa prawna obowiązku. Przez wskazanie podstawy prawnej obowiązku należy rozumieć podanie, w przypadku gdy egzekwowany obowiązek wynika z decyzji administracyjnej, daty i sygnatury decyzji.

W rozpoznawanej sprawie wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym powołał w tytule wykonawczym decyzję, która nie dotyczy egzekwowanego zobowiązania. Wobec tego zasadne jest twierdzenie autorki skargi kasacyjnej, iż wskazany w tytule wykonawczym obowiązek nie istnieje, a to oznacza trafność zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej /art. 33 pkt 1 u.p.e.a./.

Wobec stwierdzenia nieistnienia obowiązku podlegającego egzekucji, rozpatrywanie i omawianie pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej uznać należy za bezzasadne.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 par. 1 i art. 203 pkt 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.