Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1725/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 39 ust. 1, 2,3, art. 41 pkt. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
article: art. 5 i 6
journal: Dz.U. 2005 nr 267 poz 2259
law: Ustawa z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania"

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Wiśniewska Sędziowie: Sędzia NSA Izabella Kulig- Maciszewska Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Protokolant st. sekretarz sądowy Magdalena Błaszczyk po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2015r na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 marca 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 2331/12 w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej także, jako: "WSA w Warszawie") wyrokiem z dnia 28 marca 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 2331/12 oddalił skargę J. S. (dalej, jako: "skarżący") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej także, jako: "SKO W [...]) z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy w formie zasiłku celowego specjalnego na zakup leków oraz talonów żywnościowych i zakup środków chemicznych.

Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Decyzją Prezydenta [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. odmówiono skarżącemu przyznania pomocy w formie ww. zasiłku celowego specjalnego.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy na skutek wniesionego odwołania, SKO w [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Organ wskazał, że podstawę materialno-prawną rozstrzygnięcia organu I instancji stanowiły przepisy ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728, ze zm., dalej także, jako: "ustawa"). Organ wyjaśnił, że ustawa o pomocy społecznej daje wskazówki, co do zasad udzielania pomocy osobom potrzebującym, stanowiąc w art. 3 ust. 3 i 4 i art. 4 ustawy, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia z pomocy powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających jej udzielenie, przy czym potrzeby osób korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Pomoc społeczna ma udzielać swoim podopiecznym pomocy, wsparcia, a nie dostarczać im świadczeń pieniężnych w wysokości dla nich wygodnej, czy pożądanej. Nie jest, bowiem zadaniem pomocy społecznej utrzymywanie osób, które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej oraz zaspokajanie ich wszystkich potrzeb i oczekiwań. Przyznanie pomocy (świadczenia w formie zasiłku celowego oraz ewentualnie zasiłku celowego specjalnego) ma charakter fakultatywny. Jest rozstrzygany na zasadzie uznania administracyjnego, kryteriami wyboru rozstrzygnięcia powinny być cele i zadania pomocy społecznej- kryteria ustawowe, sformułowane w art. 2 - 4 ustawy.

Kolegium wyjaśniło, że skarżący uzyskuje dochód, w wysokości przekraczającej kryterium dochodowe, wskazane w art. 8 ust. 1 ustawy, uzasadniające ubieganie się o przyznanie wsparcia finansowego, która to okoliczność (przekroczenie kryterium dochodowego) stanowi w zasadzie wystarczającą przesłankę uzasadniającą negatywne rozpatrzenie wniosku skarżącego o przyznanie pomocy finansowej.

Kolegium wskazało nadto, że zarówno organowi I instancji, jak i organowi odwoławczemu doskonale znana jest sytuacja materialno-bytowa skarżącego, która to okoliczność tym bardziej wyklucza dowolność organu w podjętym rozstrzygnięciu. W sprawie nie zachodzi przypadek, przemawiający za przyznaniem zasiłku celowego specjalnego, zgodnie z art. 41 pkt 1 ustawy, z uwagi na brak szczególnie uzasadnionego przypadku w rozumieniu art. 41 pkt 1 ustawy. Zdaniem organu skarżący nie wykorzystuje w pełni własnych możliwości, w tym majątkowych, w celu polepszenia swojej sytuacji życiowej.

W trakcie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono m. in., że skarżący jest osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, posiada dochód w wysokości przekraczającej ustawowe kryterium dochodowe. Skarżący nie przyjmuje żadnych propozycji rozwiązania swojej sytuacji życiowej, pomoc społeczną traktuje jako dodatkowe, stałe źródło utrzymania, składając, co miesiąc wnioski o pomoc finansową. Kolegium podkreśliło, że z założenia instytucji pomocy społecznej, wynika, że udzielana pomoc ma charakter jedynie przejściowy i incydentalny w tym sensie, iż nie ma na celu sprostanie wszystkim potrzebom wskazanym przez ubiegającego się o wsparcie. Pomoc Państwa uzasadniona jest dopiero wówczas, gdy dana osoba nie jest w stanie przezwyciężyć trudnej sytuacji życiowej, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.

Skargę do WSA w Warszawie na powyższą decyzję złożył J. S.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Pismem z 28 marca 2013 r. pełnomocnik skarżącego działający z urzędu wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, której zarzucił naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 9, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. oraz przepisów prawa materialnego - art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3 i 4, art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 5 i 6 ustawy z 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259 ze zm.). W uzasadnieniu wskazał, że obowiązkiem organu załatwiającego sprawę w oparciu o uznanie administracyjne jest załatwienie jej zgodnie z żądaniem obywatela, chyba, że koliduje to z interesem społecznym i przekracza możliwości organu. Szczególnego znaczenia wobec tego nabiera dyspozycja art. 107 K.p.a., gdyż organ stosujący prawo w sytuacji "luzu decyzyjnego" zobowiązany jest do udowodnienia poprawności przyjętego rozumowania i przedstawienia argumentów przemawiających za przyjęciem określonego sposobu rozumowania. W ocenie pełnomocnika w uzasadnieniach decyzji obu instancji nie zawarto twierdzeń, z których wynikałoby, że wnioskowana pomoc przekracza możliwości organu i że pomoc udzielona skarżącemu koliduje z interesem społecznym. Skarżący jest niepełnosprawny w stopniu znacznym, korzysta z pomocy osoby trzeciej, uzyskał dochód netto 788,34 zł, ponosi znaczne wydatki mieszkaniowe oraz na zakup leków. Pełnomocnik zarzucił, że organ nie poinformował skarżącego o możliwości uzyskania częściowo odpłatnej pomocy w dożywianiu przewidzianej w przepisie art. 6 ustawy z 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", co umożliwiłoby mu zmodyfikowanie wniosku.

Zaskarżonym obecnie wyrokiem WSA w Warszawie oddalił skargę.

W uzasadnieniu Sąd I instancji przywołując treść art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, wskazał, że prawidłowo organy obu instancji ustaliły, że dochód skarżącego, wynoszący w lipcu 2012 r. - 1174,04 zł przekracza kryterium dochodowe określone w art. 8 ust 1 pkt 1 ustawy, tj. kwotę 477 zł (w dacie orzekania przez organ I instancji), a od 1 października 2012 r. kwotę 542 zł. Z tej przyczyny wniosek o przyznanie zasiłku celowego na podstawie przepisu art. 39 ustawy nie mógł być pozytywnie rozpoznany. Dotyczy to także możliwości przyznania pomocy na podstawie art. 5 ustawy z 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". W ocenie Sądu I instancji organ prawidłowo wykazał, że wobec przekroczenia przez skarżącego kryterium dochodowego, przyznania przez ośrodek w I półroczu 2012 r. 995 zasiłków w średniej kwocie 123,24 zł, posiadania majątku przez skarżącego (Sądowi z innych spraw ze skarg skarżącego wiadomo, że zakończyło się postępowanie o dział spadku po rodzicach skarżącego, w skład którego wchodziła nieruchomość w Mszczonowie) odmowa przyznania mu zasiłku celowego nie koliduje z interesem społecznym. Organ wykazał ile świadczeń przyznał i jaka była ich średnia wysokość. Wyjaśnił, że na terenie działania ośrodka pomocy społecznej jest wiele osób potrzebujących, a ośrodek dysponuje ograniczonymi środkami finansowymi, dlatego też w pierwszej kolejności musi zaspakajać potrzeby osób, których dochody są poniżej kryterium dochodowego. Nie może, bowiem dochodzić do takich sytuacji, że osoby mające dochody poniżej kryterium dochodowego, albo niemające żadnych dochodów, spotkają się z odmową przyznania świadczenia z uwagi na rozdysponowanie środków finansowych na rzecz osób, które kryterium to przekraczają i posiadają majątek pozwalający na pokrycie własnych bieżących potrzeb. Nie można, więc zarzucić organowi, że naruszył granice uznania administracyjnego. Wbrew twierdzeniom skargi organy nie kwestionowały stanu zdrowia skarżącego (że jest on niepełnosprawny w stopniu znacznym i wymaga opieki osoby trzeciej). Jednakże nie może to stanowić jedynej przesłanki do oceny czy skarżącemu powinien być przyznany zasiłek celowy.

Słusznie, zdaniem WSA w Warszawie organy uznały, że nie zostały również spełnione przesłanki do przyznania skarżącemu zasiłku na podstawie art. 41 ust. 1 ustawy, albowiem w sprawie nie występuje szczególnie uzasadniony przypadek, uprawniający skarżącego do otrzymania tego świadczenia. Chodzi, bowiem o zdarzenia o charakterze nadzwyczajnym, których nie sposób przewidzieć, ani im zapobiec przy dołożeniu nawet najwyższej staranności, a które są najczęściej wynikiem szeregu niefortunnych wypadków. Muszą, więc one mieć charakter wyjątkowy. Niewątpliwie w niniejszej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła. Trudno, bowiem przyjąć, że zakup leków (które skarżący od dawna zażywa) oraz talony na artykuły żywnościowe i chemiczne są zdarzeniami nadzwyczajnymi. Organy, więc nie naruszyły przepisu art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społeczny oraz nie naruszyły granic uznania administracyjnego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wywiódł J. S. reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie oraz zasądzenie na rzecz pełnomocnika kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1. naruszenie przepisów postępowania, tj.:

a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej, jako: "P.p.s.a.") w związku z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niezasadne oddalenie skargi na uznaniową decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w której bezpodstawnie odmówiono pozytywnego załatwienia sprawy, bez należytego uzasadnienia takiego rozstrzygnięcia, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy,

b. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 9 K.p.a. poprzez niezasadne oddalenie skargi na uznaniową decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, której treść w istotnej mierze jest następstwem niedopuszczalnego braku informacji ze strony organów dla skarżącego, które umożliwiłoby mu odpowiednie przeformułowanie jego wniosku, tak, aby uzyskać formalnie dostępną dla niego, a jednocześnie w sposób oczywisty niezbędną mu pomoc w dożywianiu, które to naruszenie miało istotny wpływu na wynik sprawy,

c. art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez niedostateczne, ogólnikowe uzasadnienie zaprzeczenia słuszności zarzutów naruszenia w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego przepisu art. 9 K.p.a. oraz art. 6 ustawy z 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania";

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

a. art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3-4, art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w sprawie,

b. art. 5, art. 6 ustawy z 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w związku z uchwałą Rady [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...] poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w sprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślano, że obowiązkiem organu załatwiającego sprawę w oparciu o uznanie administracyjne jest załatwienie sprawy zgodnie z żądaniem obywatela, o ile interes społeczny nie stoi temu na przeszkodzie, ani nie przekracza to możliwości organu wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków. W ocenie strony skarżącej w niniejszej sprawie w sposób niewystarczający, nierzetelny uzasadniono odmowną decyzję uznaniową. Brak jest spójnych i udowodnionych twierdzeń, z których wynikałoby, że wnioskowane przez skarżącego wsparcie finansowe i rzeczowe przekracza możliwości organu pomocy społecznej i koliduje z interesem społecznym. Działanie takie jest sprzeczne z powołanymi wyżej przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Przedstawiając sytuację osobistą, zdrowotną i finansową skarżącego, wskazano także, że w uzasadnieniu odmownej decyzji organu zabrakło należytego wykazania, że nie zachodzi nadzwyczajny przypadek, o którym mowa w art. 41 pkt 1 w związku z art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3-4 ustawy. Błędy te powielił Sąd I instancji.

Dalej wskazano, że jeżeli nie widziano możliwości udzielenia pomocy skarżącemu na podstawie art. 5 ustawy z 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego, to należało poinformować skarżącego o możliwości uzyskania częściowo odpłatnej pomocy w dożywianiu na podstawie art. 6 tej ustawy. Uzyskanie takiej informacji umożliwiłoby zmodyfikowanie wniosku tak, aby uzyskać dostępną dla niego pomoc. Brak takiego pouczenia świadczy o naruszeniu przez organy także art. 9 K.p.a. oraz art. 5 i art. 6 ustawy z 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w związku z uchwałą Rady [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...]. Omawiany zarzut podnoszony był przed Sądem I instancji, który jednak pominął go całkowicie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten w odróżnieniu do wojewódzkiego sądu administracyjnego nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

W rozpoznawanej sprawie przedstawione Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w skardze kasacyjnej zarzuty nie zasługują na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że wyrażone w art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy o pomocy społecznej, ogólne zasady przyznawania pomocy społecznej, stanowią, że świadczenia z tego tytułu mają na celu umożliwienie przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których osoby ubiegające się o pomoc nie są w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości oraz wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwiania im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zatem zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin wnioskujących o pomoc powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W myśl art. 15 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna polega w szczególności na przyznawaniu i wypłacaniu przewidzianych ustawą świadczeń.

Zgodnie zaś z art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Natomiast ust. 2 tego przepisu stanowi, że zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Jednakże, zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy, jeżeli dochód osoby ubiegającej się o przyznanie zasiłku przekracza ustalone w ustawie kryterium dochodowe (w przypadku osoby samotnie gospodarującej - 477 złotych), to omawiany zasiłek nie może być przyznany.

W tej sprawie skarżący, tj. osoba ubiegająca się o przyznanie zasiłku celowego, przekroczył ustalone prawem kryterium dochodowe, albowiem Jego miesięczny dochód w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie omawianego świadczenia wyniósł 1174,04 złotych. Już tylko ta okoliczność powoduje, że należało odmówić przyznania skarżącemu zasiłku celowego, o którym mowa w art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Z kolei przekroczenie kryterium dochodowego czyni niemożliwym przystąpienie przez organ do badania, czy w danej sprawie wystąpiła przesłanka w postaci konieczności zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej, o której mowa w powołanym art. 39 ust. 1 ustawy. Nie zasługują, zatem na uwzględnienie zarzuty naruszenia art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 3-4 ustawy o pomocy społecznej.

Nie są również zasadne zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przez Sąd I instancji przepisów ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Zgodnie, bowiem z art. 5 ust. 1 tej ustawy, pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, o których mowa w art. 3 pkt 1 tej ustawy, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150 % kryterium dochodowego, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Tymczasem skarżący przekracza również 150 % kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, a zatem nie wyczerpuje przesłanek do przyznania pomocy także na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Dodatkowo podkreślić należy, że pomoc ta również ma charakter uznaniowy, co oznacza, że nawet osoba spełniająca kryteria określone ustawą, nie zawsze otrzyma świadczenie w wysokości i formie, jakiej oczekuje.

Dalej wyjaśnić należy, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy można jedynie rozważyć czy wystąpiły przesłanki do przyznania specjalnego zasiłku celowego, o którym mowa w art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Stosownie do powołanego przepisu, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Powołany przepis w sposób niebudzący wątpliwości przesądza o wyjątkowym charakterze specjalnego zasiłku celowego. Z jego treści wynika, bowiem, iż decyzja wydawana w oparciu o ten przepis ma charakter decyzji uznaniowej, a zgłoszona potrzeba, o zaspokojenie której ubiega się wnioskodawca, powinna być oceniana przez organ pomocy społecznej przez pryzmat szczególnie uzasadnionego przypadku. O tym, czy w danej sprawie wystąpił "szczególnie uzasadniony przypadek" każdorazowo rozstrzyga organ orzekający w sprawie, po rozważeniu wszystkich istotnych okoliczności, w oparciu o wszechstronnie zebrany materiał dowodowy. Nie budzi wątpliwości, że musi to być taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów kwalifikacyjnych w stosunku do istniejącego stanu rzeczy pozwala stwierdzić, że tak drastyczne, czy tak dotkliwe w skutkach i ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych, ale do zdarzeń nadzwyczajnych. Zasiłek celowy z art. 41 pkt 1 ustawy może, zatem być przyznany w sytuacjach zupełnie wyjątkowych, bowiem o możliwości jego przyznania nie decyduje dochód strony, a sytuacja życiowa, w której się ona znalazła.

W niniejszej sprawie wykazano, że skarżący dysponuje stałym dochodem, jakim jest emerytura, zasiłkiem pielęgnacyjnym oraz majątkiem w [...] o wartości 141 518 złotych, zatem nie można uznać, że zaistniała wyjątkowa okoliczność pozwalająca przyznać mu pomoc w formie zasiłku celowego specjalnego, o którym mowa w art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Zarzuty skargi kasacyjnej w tym zakresie są, zatem nieuzasadnione.

Jak wynika z akt sprawy, skarżący regularnie korzysta z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej. Nie jest, więc pozbawiony opieki i wsparcia Państwa w tym zakresie, jednakże pomoc społeczna nie może być traktowana jako stałe źródło służące do zaspokajania choćby najbardziej uzasadnionych potrzeb, gdyż pomoc ta ma jedynie charakter pomocniczy w stosunku do własnych starań osób w przezwyciężeniu trudnych sytuacji życiowych. Okoliczność, że skarżący jest objęty pomocą opieki społecznej może, a nawet powinna być brana pod uwagę z urzędu przez organy przy rozpatrywaniu kolejnych wniosków, tym bardziej w sytuacji ograniczonych środków finansowych na ten cel.

Dodatkowo wyjaśnić należy skarżącemu, że organy zasadnie rozpoznały wniosek skarżącego o przyznanie zasiłku celowego na zakup leków oraz talonów żywnościowych i zakup środków chemicznych, zgodnie z żądaniem strony. Organ nie miał obowiązku informowania skarżącego – przed wydaniem decyzji – że pomocy takiej nie może uzyskać chociażby z powodu przekroczenia kryterium dochodowego i w związku z tym powinien zmienić zakres żądania (art. 6 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania"). Takie działanie organu administracji publicznej nie mieści się w dyspozycji art. 9 K.p.a., a zatem przepis ten przez organy nie został naruszony.

Mając powyższe okoliczności na uwadze, stwierdzić należy, że w tej sprawie należycie zebrano oraz oceniono materiał dowodowy (art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 K.p.a.) i odmówiono skarżącemu przyznania specjalnego zasiłku celowego. Uzasadnienia zaskarżonych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzji sporządzone zostały w sposób prawidłowy, odpowiadający wymogom prawa, zarówno w zakresie odmowy przyznania zasiłku celowego (art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej), jak i specjalnego zasiłku celowego (art. 41 tej ustawy). Słusznie, zatem Sąd I instancji nie dostrzegł wskazanych przez skarżącego uchybień Kodeksu postępowania administracyjnego, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego również wszystkie wymagane prawem elementy uzasadnienia Sądu znalazły się w zaskarżonym orzeczeniu. Sąd I instancji wyjaśnił w sposób adekwatny do celu, jaki wynika z art. 141 § 4 P.p.s.a., dlaczego stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie skarżącemu specjalny zasiłek celowy nie może być przyznany i dlaczego uznał zapadłe decyzje za legalne.

Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a.