Wyrok NSA, sygn. akt I FSK 53/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 113 ust. 13 pkt 2
journal: Dz.U. 2004 nr 54 poz 535
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Kołaczek (sprawozdawca), Sędzia NSA Ryszard Mikosz, Sędzia NSA Jan Zając, Protokolant Krzysztof Osial, po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej G. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 1 września 2010 r. sygn. akt I SA/Łd 884/09 w sprawie ze skargi G. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 7 września 2009 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za marzec 2004 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od G. L. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w L. kwotę 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, 3) przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi) na rzecz adwokata B. O. kwotę 221,40 zł (dwieście dwadzieścia jeden złotych czterdzieści groszy), zawierającą wartość podatku VAT w wysokości 41,40 zł (czterdzieści jeden złotych czterdzieści groszy), tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

1. Wyrok Sądu pierwszej instancji oraz przedstawiony przez ten Sąd przebieg postępowania przed organami podatkowymi.

1.1. Wyrokiem z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I SA/Łd 884/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę G. L. (dalej również jako: Strona, Podatnik lub Skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 7 września 2009 r., wydaną w przedmiocie podatku od towarów i usług za marzec 2004 r.

1.2. Przedstawiając stan faktyczny Sąd pierwszej instancji podał, że w wyniku przeprowadzonej u Skarżącego, przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w L., kontroli podatkowej, ustalono, że wykonywane przez niego usługi jubilerskie nie są objęte zwolnieniem z podatku VAT. Mając to na uwadze organ pierwszej instancji w decyzji z dnia 5 czerwca 2009 r., określił Stronie, stosownie do art. 21 § 1 i 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 1997 r., Nr 137, poz. 926 ze zm., dalej również jako Ordynacja podatkowa lub O.p.) zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za marzec 2004 r.

1.3. Utrzymując w mocy powyższe rozstrzygnięcie, zaskarżoną do Sądu decyzją, Dyrektor Izby Skarbowej w L. wskazał, że Skarżący nie może być uznany za podatnika VAT zwolnionego na podstawie art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz. 50 ze zm., dalej również jako ustawa o VAT z 1993 r.), gdyż zgodnie z art. 14 ust. 10 pkt 2 tej ustawy zwolnień tych nie stosuje się do podatników świadczących m.in. usługi jubilerskie. Natomiast o tym, że Podatnik wykonuje taką właśnie działalność świadczą przede wszystkim: wydana koncesja na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie przetwórstwa i obrotu metalami szlachetnymi i kamieniami szlachetnymi, zaświadczenie o numerze REGON, w którym określono rodzaj przeważającej działalności - Produkcja artykułów jubilerskich i podobnych gdzie indziej niesklasyfikowana, jak również wpis do ewidencji działalności gospodarczej.

Na powyższe także, zdaniem organu, wskazują zeznania samego Podatnika, który w dniu 1 grudnia 2008 r., wskazał, że prowadzi działalność gospodarczą w zakresie złotnictwa-jubilerstwa dla ludności, polegającą na renowacji biżuterii złotej i oprawie kamieni. Zaś w dniu 5 grudnia 2008 r. oświadczył, iż zajmuje się naprawą biżuterii ze złota i srebra, przeróbką biżuterii wyłącznie ze złota, nie zajmuje się natomiast produkcją wyrobów z metali szlachetnych, lub z udziałem tych metali, a wykonuje wyłącznie usługi jubilerskie, a przeróbka polega na tym, że klient przynosi złoty złom, z którego na zamówienie klienta Strona wytwarza nową biżuterię. Zaś naprawa polega na tym, że klient przynosi uszkodzoną biżuterię, np. zerwany łańcuszek.

2. Skarga do Sądu pierwszej instancji.

2.1. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Podatnik podniósł m.in., że wykonuje tylko swój wyuczony zawód i rzemiosło, którym są usługi złotnicze. Natomiast dokumenty, na które wskazują organy ujmują w najszerszym stopniu dopuszczalną działalność gospodarczą. Nie oznacza to jednak, że wykonuje on wszystko na co pozwalają wymienione dokumenty. Zdaniem Strony w ustawie o VAT ustawodawca precyzyjnie określił usługi jubilerskie, od których należy płacić podatek VAT. Tym samym oddzielił usługi jubilerskie od usług złotniczych.

2.2. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w L. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując tym samym dotychczasowe stanowisko w sprawie.

3. Uzasadnienie rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji.

3.1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone rozstrzygnięcie organu podatkowego odpowiada prawu.

3.2. W pisemnych motywach wyroku, Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej, iż usługi wykonywane przez Skarżącego należy zakwalifikować do usług jubilerskich, wyłączonych ze zwolnienia od podatku VAT, na podstawie art. 14 ust. 10 pkt 2 ustawy o VAT z 1993 r.

3.3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wskazał, że w związku z tym, iż ani ustawa o VAT z 1993 r., ani załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 marca 1997 r., w sprawie Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (Dz.U. Nr 42, poz. 264, dalej również jako PKWiU), nie zawierają definicji usług jubilerskich, organ odwoławczy zasadnie odwołał się w tym zakresie do reguł języka polskiego.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, mając na uwadze definicje jubilera, jubilerstwa oraz złotnictwa zawarte w Słowniku języka polskiego pod red. M. Szymczaka, PWN, Warszawa 1998, t. I, s. 795, usługi jubilerskie i usługi złotnicze należy uznać za tożsame. Ponadto według Sądu dział 36 załącznika PKWiU, zawiera w swym zakresie zarówno produkcję, jak i przeróbki oraz naprawy biżuterii.

3.4. Dalej WSA stwierdził, że o wykonywaniu przez Skarżącego usług jubilerskich, odpowiadających definicji słownikowej, świadczą przede wszystkim jego zeznania złożone do protokołu w dniach 1 i 5 grudnia 2008 r., z których wynika, że prowadzi on działalność gospodarczą w zakresie złotnictwa-jubilerstwa dla ludności, polegającą na renowacji biżuterii złotej i oprawie kamieni, dokonuje napraw biżuterii ze złota i srebra oraz przeróbek biżuterii ze złota. Według Sądu pierwszej instancji potwierdza to również zaświadczenie o numerze identyfikacyjnym REGON, w którym określono rodzaj przeważającej działalności Strony, jako produkcję artykułów jubilerskich i podobnych gdzie indziej niesklasyfikowaną (PKD 3622Z). Dodatkowo, jak podkreślił WSA z koncesji na prowadzenie działalności gospodarczej z dnia 23 maja 1990 r. wynika, że Skarżący otrzymał zezwolenie na przetwórstwo i obrót metalami szlachetnymi i kamieniami szlachetnymi, w tym skup od ludności i sprzedaż komisową.

4. Skarga kasacyjna.

4.1. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, wywiódł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zaskarżając w niej w całości orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zarzucił mu – na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej również jako P.p.s.a.) - naruszenie prawa materialnego, tj. art. 113 ust. 13 pkt 2 ustawy o VAT w zw. z treścią załącznika do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 listopada 2008 r. (poz. 1337) "LISTA TOWARÓW I USŁUG, DO KTÓRYCH NIE MAJĄ ZASTOSOWANIA ZWOLNIENIA OD PODATKU OKREŚLONE W ART. 113 UST. 1 i 9 USTAWY", poprzez błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że usługi świadczone przez Skarżącego polegające na renowacji biżuterii złotej i oprawie kamieni, stanowią usługi jubilerskie w rozumieniu art. 113 ust. 13 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług, w sytuacji gdy usługi te nie polegając na wytwarzaniu biżuterii ze złota i kamieni szlachetnych nie stanowią usług jubilerskich. Zdaniem autorki wniesionego środka zaskarżenia, wykładnia ta doprowadziła Sąd pierwszej instancji do błędnego przyjęcia, że Stronie nie przysługuje zwolnienie z konieczności uiszczenia podatku VAT (na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług), w sytuacji gdy wykonywane przez niego usługi nie mieszcząc się w katalogu usług jubilerskich (opisanych w art. 113 ust 13 pkt 2 ww. ustawy), korzystają ze zwolnienia, o którym mowa w art. 113 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług.

W uzasadnieniu kasacji, reprezentujący Skarżącego adwokat, argumentował, że wykonywana przez Podatnika działalność, polegająca na naprawie i przeróbce już istniejących przedmiotów będących wytworem innych osób, nie mieści się w definicji jubilera, zawartej w słowniku języka polskiego, wedle której jubiler to "rzemieślnik wyrabiający przedmioty ze szlachetnych metali i drogich kamieni, a także osoba zajmująca się sprzedażą i oceną wyrobów złotniczych, zaś jubilerstwo to rzemiosło jubilerskie.

W związku z tak przedstawioną argumentacją, w skardze kasacyjnej wniesiono o:

- uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi;

- oraz, na zasadzie art. 250 P.p.s.a., o przyznanie wynagrodzenia i zwrotu wydatków w zakresie nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej Stronie z urzędu.

4.2. W odpowiedzi na skargę kasacyjną, pełnomocnik Dyrektora Izby Skarbowej, ocenił, że wniesiony przez Podatnika środek zaskarżenia, nie zasługuje na uwzględnienie, w związku z tym wniósł o jego oddalenie i zasądzenie na rzecz organu kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

5.1. Skarga kasacyjna pozbawiona jest uzasadnionych podstaw.

5.2. W skardze kasacyjnej sformułowano wyłącznie zarzut błędnej wykładni art. 113 ust. 13 pkt 2 ustawy o VAT w związku z treścią załącznika do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 listopada 2008 r. (poz. 1337) "Lista towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku określone w art. 113 ust. 1 i 9 Ustawy", poprzez uznanie, że usługi świadczone przez Skarżącego, polegające na renowacji biżuterii złotej i oprawie kamieni, stanowią usługi jubilerskie w rozumieniu art. 113 ust. 13 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług w sytuacji, gdy usługi te nie polegając na wytwarzaniu biżuterii ze złota i kamieni szlachetnych, nie stanowią usług jubilerskich.

W uzasadnieniu tego zarzutu autorka skargi kasacyjnej przyznała rację organom podatkowym i Sądowi pierwszej instancji, że ani ustawa o podatku od towarów i usług, ani załącznik do rozporządzenia w sprawie PKWiU nie zawierają definicji usług jubilerskich w związku z czym za uzasadnione uznała odwołanie się w zakresie wykładni tego pojęcia do reguł języka polskiego. O ile zatem w interpretacji tego pojęcia Sąd słusznie odwołał się do słownikowej definicji usług jubilerskich, o tyle mylnie – zdaniem adwokata reprezentującego Stronę - na podstawie tej definicji zakres tego pojęcia ustalił. Zgodnie ze Słownikiem języka polskiego (M. Szymczk (red.), PWN, W-wa 1998, t. I, s. 795) jubiler to rzemieślnik wyrabiający przedmioty ze szlachetnych metali i drogich kamieni, a także osoba zajmująca się sprzedażą i oceną wyrobów złotniczych, zaś jubilerstwo to rzemiosło jubilerskie. Jubilerstwo to zatem rzemiosło polegające na wytwarzaniu z metali szlachetnych i kamieni przedmiotów (ozdób, biżuterii). Podniosła dalej, że zestawienie powyższej definicji z ustaleniami organów podatkowych w myśl których Skarżący zajmuje się naprawą i przeróbką już istniejących przedmiotów będących wytworem innych osób, nie daje podstaw do przyjęcia, że wykonywana przezeń działalność jest jubilerstwem w rozumieniu art. 113 ust. 13 pkt 2 ustawy o VAT. Wadliwa jest zatem – zdaniem autorki skargi kasacyjnej – wykładnia ww. przepisów polegająca na uznaniu, że przerób, naprawa już istniejących przedmiotów stanowi jubilerstwo w rozumieniu ustawy.

5.3. Odnosząc się do tej argumentacji należy podnieść, że błędna wykładnia przepisu to niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu. Mając powyższe na uwadze zauważyć trzeba, iż zarzut błędnej interpretacji pojęcia "usługi jubilerskie" występującego w art. 113 ust. 13 pkt 2 ustawy o VAT jest bezpodstawny. Obiektywnie bowiem przepis ten odczytany został przez Sąd pierwszej instancji w sposób, który zastrzeżeń budzić nie może. Uznać ją zatem trzeba za prawidłową. Rację miał Sąd pierwszej instancji - posługując się wykładnią gramatyczną - że jubiler to rzemieślnik wyrabiający przedmioty ze szlachetnych metali i drogich kamieni, a także osoba zajmująca się sprzedażą i oceną wyrobów złotniczych, zaś jubilerstwo to rzemiosło jubilerskie. Natomiast złotnictwo to rzemiosło artystyczne zajmujące się wyrobem przedmiotów ze złota, srebra, platyny, kamieni szlachetnych i innych cennych kruszców (op. cit. t. III, s. 966).

Słuszne jest zatem stanowisko Sądu, że w myśl definicji słownikowej, usługi jubilerskie i usługi złotnicze należy uznać za tożsame.

5.4. Z przytoczonej na wstępie argumentacji autorki skargi kasacyjnej wynika, że zastrzeżenia wynikają nie tyle z błędnej wykładni, lecz z powodu uznania, że Skarżący świadczy usługi jubilerskie naprawiając lub przerabiając istniejące już przedmioty ze złota.

W tym okolicznościach przypomnieć należy, że tego typu naruszenie prawa materialnego to tzw. błąd subsumpcji, czyli wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. W piśmiennictwie i orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że "Ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może, zatem być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, które skarżący uznaje za prawidłowy" ([w:] T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". Wyd. Praw. LexisNexis, W–wa 2005 r., str. 541). Nie ulega zatem żadnej kwestii to, że błędne zastosowanie (bądź nie zastosowanie) przepisów materialnoprawnych zawsze pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy. W konsekwencji oznaczać to będzie brak możliwości skutecznego powoływania się na zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego, o ile równocześnie nie zostaną także zakwestionowane ustalenia faktyczne, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie. Innymi słowy, nie można w sposób skuteczny stawiać zarzutu nietrafnego zastosowania normy prawa materialnego, gdy z uzasadnienia skargi wynika, że wadliwie ustalone zostały okoliczności stanu faktycznego, bez wskazania przy tym, jakie normy postępowania zostały naruszone przez Sąd w procesie kontroli legalności decyzji.

5.5. Tymczasem z niezakwestionowanych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, że Skarżący wykonywał usługi jubilerskie, odpowiadające przytoczonej definicji słownikowej. Sąd pierwszej instancji wskazał, że świadczą o tym przede wszystkim zeznania samej Strony złożone do protokołu w dniach 1 i 5 grudnia 2008 r., z których wynika, że Skarżący prowadzi działalność gospodarczą w zakresie złotnictwa-jubilerstwa dla ludności, polegającą na renowacji biżuterii złotej i oprawie kamieni, dokonuje napraw biżuterii ze złota i srebra oraz przeróbek biżuterii ze złota. Potwierdza to również zaświadczenie o numerze identyfikacyjnym REGON, w którym określono rodzaj przeważającej działalności Strony jako produkcję artykułów jubilerskich i podobnych gdzie indziej niesklasyfikowaną (PKD 3622Z). Z kolei z koncesji na prowadzenie działalności gospodarczej wynika ponadto, że Skarżący otrzymał zezwolenie na przetwórstwo i obrót metalami szlachetnymi i kamieniami szlachetnymi, w tym skup od ludności i sprzedaż komisową.

Celnie także Sąd pierwszej instancji wskazał, że dział 36 załącznika PKWiU, zawierający m.in. wyroby jubilerskie i podobne, oznaczone symbolem PKWiU 36.2, obejmuje wyroby jubilerskie oraz ich części, wyroby jubilerskie ze złota lub srebra oraz ich części, a także usługi związane z przeróbką kamieni szlachetnych i wyrobów jubilerskich. Dział ten zawiera zatem w swym zakresie zarówno produkcję, jak i przeróbki oraz naprawy biżuterii.

5.6. Zasadnie więc działalność Skarżącego, polegającą na wykonywaniu takich usług, organy zakwalifikowały do świadczenia usług jubilerskich, wyłączonych ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 14 ust. 10 pkt 2 ustawy o VAT z 1993 r.

5.7. Mając na uwadze wszystkie przedstawione okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184, art. 204 pkt 1 i art. 250 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.