Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 483/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 2 ust. 1 lit e dekret
journal: Dz.U. 1944 nr 4 poz 17
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie WSA Jolanta Dargas WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi K.T. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] stycznia 2020 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił wydaną w przedmiocie reformy rolnej decyzję Wojewody [...] z [...] listopada 2015 r., nr [...] oraz umarzył postępowanie pierwszej instancji w całości.

Decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wydana została przy następujących ustaleniach i ocenie prawnej sprawy.

Pismem z [...] marca 2002 r., skorygowanym wnioskiem z [...] października 2009 r., K. T. wystąpił do Wojewodą [...] o wydanie w trybie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r., Nr 10, poz. 151 ze zm.) dalej: "rozporządzenia MRiRR" decyzji stwierdzającej, że nieruchomość położona na ternie gminy [...], obejmująca szereg dawnych parcel gruntowych i budowlanych, uregulowanych w wykazie hipotecznym lwh [...] gm. kat. [...], odpowiadających aktualnie działkom nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...] do [...], [...], [...], [...], [...] i [...] do [...], stanowiącej [...] września 1944 r. własność K. T. (poprzednika prawnego wnioskodawcy), nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945r. Nr 3, poz. 13 ze zm.) przywoływanego dalej jako: "dekret PKWN".

W następstwie przeprowadzonego postepowania wyjaśniającego Wojewoda [...] decyzją z [...] listopada 2015 r. orzekł, że ww. nieruchomość podlegała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN. Decyzja ta była przy tym kolejną wydaną w sprawie, po uprzednim dwukrotnym uchyleniu przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi podejmowanych przez Wojewodę [...] decyzji i kierowaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji (odpowiednio decyzjami z [...] listopada 2008 r. i [...] sierpnia 2011 r.)

Od decyzji tej K. T. wniósł odwołanie, po rozpoznaniu którego Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzja z [...] stycznia 2020 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił decyzję Wojewody [...] i umorzył w całości postępowanie w sprawie prowadzone przed organem pierwszej instancji. Przyczyną podjęcia tego rodzaju rozstrzygnięcia było stwierdzenie, że brak jest dowodów pozwalających na niebudzące wątpliwości stwierdzenie, że objęte podaniem K. T. nieruchomości przejęte zostały na rzecz Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN. Tylko natomiast w takim przypadku możliwe jest prowadzenie postępowania administracyjnego oraz wydawania w nim merytorycznej decyzji na podstawie § 5 rozporządzenia MRiRR. Archiwalne dokumenty dotyczące przejęcia przedmiotowej nieruchomości są natomiast niejednoznaczne. W tym kontekście Minister wskazywał na odpis zaświadczenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w R. z dnia [...] lipca 1946 r., znak: [...], a także sporządzony [...] lutego 1960 r. przez Sąd Powiatowy w M. odpis wpisu do księgi wieczystej [...] Skarbu Państwa, w których to dokumentach jako podstawę przejęcia nieruchomości ziemskiej uregulowanej w lwh [...] gm. kat. C., wskazywano "art. 2 ust. 1 lit. b, c, d i e dekretu". Również we wniosku Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w R. do Sądu Okręgowego Grodzkiego w M. z [...] lipca 1946 r., dotyczącym dokonania wpisu prawa własności przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa wskazano, że nieruchomość ta podpada pod działanie przepisów "art. 2 ust. 1 lit b, c, d i e". Organ dostrzegał wprawdzie, że zaistniała sytuacja wynika z faktu, że zaświadczenie WUZ sporządzone zostało z użyciem urzędowego formularza, wymieniającego kolejno litery b, c, d, i e art. 2 dekretu PKWN, niemniej stał na stanowisku, że wskazanie podstawy przejęcia wymagało dokonania stosownego oznaczenia na formularzu. Wskazał nadto, że wypis hipoteczny realności Iwh. [...] ks. gr. gm. kat. C., sporządzony w dniu [...] lutego 1949 r. wskazuje, że Skarb Państwa ujawniono w miejsce dotychczasowego właściciela w wyniku wniosku Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w R. z [...] lipca 1946 r. Nie podano w nim jednak podstawy prawnej przejęcia. Wzmianka o jej przejęciu na znajduje się co prawda w orzeczeniu nacjonalizacyjnym Ministra Przemysłu Spożywczego i Skupu z [...] września 1960 r., jednakże również ogranicza się ona do przywołania art. 2 dekretu bez wskazania litery.

Bezskuteczne okazały się próby uzyskania dokumentacji umożliwiającej ustalenie podstawy przejęcia nieruchomości z Archiwum Akt Nowych, do którego z prośbą w tym względzie wystąpił Minister. W uzyskanej odpowiedzi stwierdzono bowiem, że nie odnaleziono dokumentów dotyczących nieruchomości położonej w obrębie [...] C., gmina M., objętej księgą wieczystą [...], stanowiącej byłą własność K. T. o, zabudowanej młynem oraz tartakiem. Archiwum wskazało natomiast na odnalezienie dokumentów dotyczących majątku C. Ten jednak stanowił odrębny przedmiot własności K. T., zapisany w innej księdze wieczystej i przejęty był na własność Państwa na cele reformy rolnej na podstawie innego zaświadczenia WUZ W jego skład wchodził zespół dworsko – parkowy, o którego niepodpadaniu pod przepisy dekretu PKWN orzekł Wojewoda [...] decyzją z [...] czerwca 2013 r. nr [...] utrzymaną w mocy decyzją Ministra Rolnictwa i rozwoju Wsi z [...] czerwca 2015 r. nr [...].

W dalszej kolejności Minister wskazywał, że zwracał się także do pełnomocnika strony o zajęcie w tym przedmiocie stanowiska i ewentualnie nadesłanie dokumentacji pozwalającej na wyjaśnienie zaistniałych wątpliwości. Takiej jednak pełnomocnik ów nie przekazał. Powoływał się on natomiast na związanie organu odwoławczego uprzednio wydanymi decyzjami, uznając za niedopuszczalne kwestionowanie w niniejszym postępowaniu podstaw przejęcia nieruchomości. Z tą argumentacja argumentacją organ odwoławczy się nie zgodził, zwracając uwagę, że uprzednio wydane decyzje miały charakter kasatoryjny i kwestia podstawy przejęcia nieruchomości nie była w nich przedmiotem analizy, a tym bardziej przedmiotem rozstrzygania. W pierwszej z nich (z [...] listopada 2008 r.), uchylono decyzję organu pierwszej instancji z uwagi na całkowity brak odniesienia się do kwestii prawidłowości przejęcia na własność Państwa nieruchomości, nakazując dokonanie wnikliwej analizy całego materiału dowodowego, w kontekście aktualnej interpretacji przepisów dekretu w orzecznictwie sądów administracyjnych. Natomiast drugą (z [...] sierpnia 2011 r.) uchylono decyzję pierwszoinstancyjną umarzającą postępowanie z uwagi na przesądzenie uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 stycznia 2011 r. I OPS 3/10, że § 5 rozporządzenia MRiRR może stanowić podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o tym, czy dana nieruchomość podlegała pod działanie przepisów dekretu.

Odnosząc się z kolei do podnoszonego przez stronę argumentu, że w odniesieniu do części majątku stanowiącego byłą własność K. T. zapadła ostateczna decyzja o niepodpadaniu pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN, a wniesiona na nią skarga została oddalona wyrokiem WSA w Warszawie z 17 stycznia 2017 r. I SA/wa 1246/16, od którego skarga kasacyjna została również oddalona (wyrokiem NSA z 1 lutego 2018 r. I OSK 949//17), Minister zwracał uwagę, że postępowanie to dotyczyło innej nieruchomości, objętej odrębną księgą wieczystą (lwh [...]). Przedmiotem zaś postępowania prowadzonego w trybie § 5 rozporządzenia są konkretne, zindywidualizowane nieruchomości i to ich stan prawny winien być badany, bez względu na okoliczności przejęcia innych nieruchomości należących do tego samego właściciela.

Na powyższą decyzję K. T. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej naruszenie:

1. art. 105 § 1 k.p.a. i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. § 5 rozporządzenia MRiRR w zw. z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, tj. błędne przyjęcie, że organ administracyjny zasadnie umorzył postępowanie administracyjne w sprawie, z uwagi na jego rzekomą bezprzedmiotowość wynikającą z braku dokumentacji o objęciu (aczkolwiek bezprawnie) nieruchomości K. T., obj. Iwh [...] gm. kat. C. działaniem art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN;

2. art. 8 § 1 i § 2 k.p.a. polegające na naruszeniu zasady zaufania obywateli do państwa oraz wydawanych przez nie rozstrzygnięć w podobnych sprawach o takim samym stanie faktycznym i prawnym, a także zasady pewności prawa (zasady uprawnionych oczekiwań) i trwałości aktów administracyjnych, poprzez nierozpoznanie merytoryczne wniosku pomimo dokumentów urzędowych potwierdzających objęcie (aczkolwiek bezprawnie) działaniem art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN przedmiotowej nieruchomości jakimi są: (i) zaświadczenie Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w R. z [...] lipca 1946 roku, znak [...] oraz (ii) wniosek Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w R. do Sądu Grodzkiego w M. z dnia [...] lipca 1946r., nr [...], co było już przedmiotem oceny przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w decyzji z [...] listopada 2008 r i [...] sierpnia 2011 r.;

3. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedostateczne zgromadzenie i nieprawidłową ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz brak prawidłowego uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w szczególności błędne ustalenie, że objęta postępowaniem administracyjnym nieruchomość stanowiąca własność K. T. została faktycznie objęta w administrację (zarząd) Powiatowego Urzędu Ziemskiego w M. (aczkolwiek bezprawnie), a zarazem ustalenie, że nie została objęta działaniem art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN, jak pominiecie faktu, iż brak jest jakichkolwiek dowodów na to, iż przejęto sporną nieruchomość na podstawie innej podstawy prawnej wymienionej w art. 2 ust. 1 lit. b, c lub d dekretu; a to wskutek:

a) błędnej oceny zaświadczenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w R. z [...] lipca 1946 r., w którym została jako podstawa prawna wpisu prawa własności Skarbu Państwa do księgi wieczystej wymieniona litera "e" art. 2 ust. 1 dekretu;

b) błędnej ocenie wniosku Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w R. do Sądu Grodzkiego w M. z [...] lipca 1946r. o wpis prawa własności Skarbu Państwa w lwh [...] gm. kat. C., w którym została jako podstawa prawna wpisu prawa własności Skarbu Państwa do księgi wieczystej wymieniona litera "e" art. 2 ust. 1 dekretu;

c) błędnej ocenie sporządzonego przez Sąd Powiatowy w M. w dniu [...] lutego 1960r., Lh [...] (L.hip. [...]) odpisu zaświadczenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w R. z [...] lipca 1946 r., dotyczącego nieruchomości ziemskiej gm. kat C. objętej whl. [...] ks. gr. Sądu Grodzkiego w M., w którym została jako podstawa prawna wpisu prawa własności Skarbu Państwa do księgi wieczystej wymieniona litera "e" art. 2 ust. 1 dekretu;

d) błędnej ocenie protokołu w sprawie przejęcia nieruchomości na reformę rolną majątku K. T. z [...] września 1944r., którego treść została poddana ocenie przez Ministra Rolnictwa w decyzji z dnia [...] listopada 2008 r.;

e) błędnej ocenie arkusza ewidencyjnego rozparcelowanej nieruchomości ziemskiej C. sporządzonego w Powiatowym Urzędzie Ziemskim w M. w 1945r. którego treść została poddana ocenie przez Ministra Rolnictwa w decyzji z [...] listopada 2008r.;

f) błędnej ocenie wpisów widniejących w księdze hipotecznej whl. [...] gm. Kat C. prowadzonej przez Sąd Rejonowy w M. Wydział Ksiąg Wieczystych;

- z których to pięciu dokumentów wynika, iż Skarb Państwa dokonał wpisu prawo własności no swoją rzecz w lwh [...], gm. kat C. na podstawie art 2 ust 1 lit e dekretu PKWN, a w aktach administracyjnych brak jest jakichkolwiek dokumentów wskazujących na jej przejęcie no podstawie art. 2 ust. 1 lit. b, c lub d dekretu;

g) błędnej ocenie materiału dowodowego, a w zasadzie nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy wszczętej na wniosek skarżącego i zakończonej ostatecznie i prawomocnie decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] czerwca 2016 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] czerwca 2013 r. (znak: [...]) w zakresie punktu pierwszego tj. że zespół dworsko-parkowy w C. nie podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN;

4. art. 136 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie z urzędu dodatkowego - uzupełniającego postępowania dowodowego w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie dotyczących kwestii czy nieruchomość objęta Iwh [...] gm. kat. C. była objęta działaniem art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN, tak jak pozostały majątek K. T., a w szczególności dowodów z dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych sprawy zakończonej wydaniem przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzji administracyjnej z [...] czerwca 2016 r.;

5. art. 110 § 1 k.p.a. w zw. z art. 16 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. (w brzmieniu obowiązującym w 2008 r. i w 2011 r. - obecnie art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a.) poprzez ich błędne zastosowanie polegające na tym, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, który w przedmiotowej sprawie wydał dwukrotnie decyzje: z [...] listopada 2008 r. i [...] sierpnia 2011 r. nie uznał się nimi za związany od chwili ich doręczenia lub ogłoszenia, pomimo tego, że o ile kodeks postępowania administracyjnego nie stanowi inaczej, organ nie może zmieniać wydanej przez siebie decyzji (w tym uzasadnienia), chyba że stanie się ona ostateczna i wystąpią przesłanki uzasadniające jej zmianę w jednym z trybów nadzwyczajnych, a w obu tych decyzjach zostało orzeczone, że: "Rozpatrując ponownie sprawę Wojewoda [...] powinien merytorycznie rozpoznać wniosek strony.";

6. art. 6 i 7 w zw. z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN poprzez ich pominięcie pomimo tego, że w zarząd (administrację) państwowy przez Powiatowy Urząd Ziemski w M. działający w imieniu Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych została objęta cała nieruchomość wymieniona w Iwh [...] K. T., o czym świadczą takie dokument urzędowy jak protokół w sprawie przejęcia nieruchomości na reformę rolną z dnia [...] września 1944 r., zaświadczenie i wniosek Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w R.;

W oparciu o tak sformułowane zarzuty, rozwinięte w obszernych motywach skargi, wniósł o uchylenie w całości zakwestionowanej decyzji i zasadzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowanie według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

skarga nie zasługuje one na uwzględnienie, gdyż zakwestionowana decyzja nie narusza prawa.

Podstawa uchylenia wydanej w pierwszej instancji decyzji Wojewody [...] stwierdzającej, że wskazana w niej nieruchomość położona w gminie M., podlegała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN i umorzenia postępowania w sprawie, było stwierdzenie, że brak jest dowodów jednoznacznie wskazujących, że nieruchomość ta została przejęta na rzecz Państwa na cele reformy rolnej na podstawie ww. przepisu. W konsekwencji czego prowadzenie postępowania administracyjnego zmierzającego do wykazania, że nie zostały spełnione określone w tym przepisie materialnoprawne przesłanki jej przejęcia było bezprzedmiotowe, w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Ocenę tę sąd w składzie rozpoznającym sprawę podziela.

Z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia m.in. wówczas, gdy brak jest przedmiotu postepowania. Brak przedmiotu postępowania oznacza z kolei, że ustalony stan faktyczny nie podlega uregulowaniu przepisami administracyjnymi, które dawałyby organowi administracyjnemu kompetencję do merytorycznego rozpatrzenia zgłoszonego żądania. Nie istnieje bowiem konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Taki stan rzeczy prowadzi zaś do sytuacji, gdzie jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne – pozytywne czy negatywne - staje się prawnie niedopuszczalne. Taka właśnie sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie.

Skarżący domagał się bowiem stwierdzenia w drodze decyzji wydanej na podstawie § 5 rozporządzenia MRiRR, że nieruchomości położone gminie M., objęte dawną księgą lwh [...] gm. kat. C., stanowiące byłą własność K. T., nie podlegały działaniu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN. Tymczasem przewidziany w § 5 i 6 rozporządzenia MRiRR tryb rozstrzygania sporów co do kwestii przejęcia z mocy prawa określonych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej ma zastosowanie – jak wskazuje się w orzecznictwie wyłącznie do nieruchomości przejętych przez Skarb Państwa w drodze ww. dekretu (por. wyrok NSA z 17 kwietnia 2018 r. I OSK 1278/16, Lex nr 2543008). Jest on uruchamiany – jak wyjaśniono to w uzasadnieniu do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 czerwca 2006 r. I OPS 2/06 (ONSAiWSA 2006/5/123) – wówczas, kiedy właściciel (współwłaściciel) uważał, że jego nieruchomość z takich czy innych względów nie spełnia warunków określonych w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN i w związku z tym powinna być wyłączona spod działania tego przepisu, czyli nie powinna podlegać przejęciu na cele reformy rolnej w części bądź w całości. Innymi słowy jego skuteczne zainicjowanie i możliwość wydania w nim decyzji administracyjnej rozstrzygającej meriti ów spór, zastrzeżona została wyłącznie do sytuacji gdy istotnie dana nieruchomość (jej część) przejęta została ex lege na własność Skarbu Państwa na podstawie ww. przepisu, a zdaniem strony przejęta być nie powinna. Powyższe jest konsekwencją przyjętego w art. 2 dekretu PKWN modelu nacjonalizowania nieruchomości ziemskich zakładającego, że "wszystkie nieruchomości ziemskie, wymienione w punktach b, c, d i e części pierwszej tego artykułu przechodzą bezzwłocznie, bez żadnego wynagrodzenia, w całości, na własność Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele, wskazane w art. 1, część druga". Prowadziło to bowiem do przejęcia ich własności z mocy samego prawa z dniem wejścia w życie dekretu (tj. 13 września 1944 r.), bez konieczności potwierdzania tego skutku prawnego jakimkolwiek aktem. A skoro tak to w praktyce stosowania dekretu PKWN mogły powstawać spory, czy nacjonalizacja na jego podstawie konkretnych nieruchomości znajduje oparcie w jego przepisach. Dostrzegając ten problem, ówczesny prawodawca w § 5 i 6 rozporządzeniu MRiRR wprowadził administracyjny tryb rozstrzygania tego rodzaju sporów przez wojewódzkie urzędu ziemskie (aktualnie wojewodów), z tym że zastrzegł go wyłącznie do sporów dotyczących nieruchomości, których podstawą przejęcia miał być art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN. Warunkiem koniecznym zatem dla możliwości orzekania w trybie § 5 rozporządzenia jest istnienie dowodów potwierdzających, że w stosunku do danej nieruchomości (jej części) właściwe władze państwowe zastosowały art. 2 ust. 1 lit e dekretu. Stosowanie bowiem procedury przewidzianej w § 5 rozporządzenia MRiRR nie służy ustalaniu, która z podstaw przejęcia przewidziana w art. 2 dekretu PKWN miała w sprawie zastosowanie i na jakiej podstawie Skarb Państwa nabył prawo do nieruchomości (por. wyrok NSA z 15 stycznia 2020 r. I OSK 1662/18, Lex 2785396) Jeśli zatem w oparciu o art. 2 ust. 1 lit. e dekretu dane nieruchomości nie były przejęte, a przynajmniej brak jest dowodów jednoznacznie tę okoliczność przesądzających, rozstrzyganie w postępowaniu administracyjnym czy spełniały one kryteria kwalifikujące je do nieruchomości ziemskich wymienionych w tym przepisie, a przez to wiążące zajmowanie stanowiska czy podlegają one jego działaniu, jest bezprzedmiotowe.

Nie jest bowiem rolą organów administracji publicznej władcze przesądzanie o materialnoprawnej podstawie owego przejęcia, czy też weryfikowanie w kontekście założonej czysto hipotetycznie podstawy prawnej (przy braku dowodów jednoznacznie ją precyzujących) czy dana nieruchomość wypełnia warunki w niej ustalone, pozwalające na jej przejęcie. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie w istocie skarżący oczekuje, że tak właśnie zachowa się organ, a więc w sposób wiążący stwierdzi, że przejęcie nieruchomości nastąpiło w oparciu o art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN, a następnie wyprowadzi konkluzje, że w świetle tego przepisu, zgodnie z prawem, na cele reformy rolnej przejęta ona być nie mogła. Tego rodzaju oczekiwanie nie znajduje jednak uzasadnienia w treści normatywnej § 5 rozporządzenia MRiRR.

Zgodzić się natomiast przyjdzie z Ministrem, że ze zgromadzonych w aktach archiwalnych dokumentów - wbrew temu co wywodzi skarżący - żaden nie pozwala w sposób jednoznaczny zrekonstruować podstawy prawnej przejęcia nieruchomości. Zarówno odpis zaświadczenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w R. z [...] lipca 1946 r. [...] (sporządzony przez Sąd Powiatowy w M. [...] lutego 1960 r. [...]) jak i wniosek Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w R. do Sądu Grodzkiego w M. z [...] lipca 1946 r. [...] - w oparciu o który ujawniono w księdze wieczystej jako właściciela nieruchomości Skarb Państwa - nie są w tej mierze jednoznaczne, gdyż odwołują się do punktów b, c, d i e art. 2 ust. 1 dekretu PKWN. Brak w tych dokumentach przy tym jakiegokolwiek odniesienia do areału przejętej nieruchomości (co ewentualnie mogłoby wskazywać na podstawę objęta lit. e art. 2). Aczkolwiek gwoli ścisłości zaznaczyć również należy, że brak jest w nich także odniesienia do innych okoliczności, które objęte są hipotezą normy prawnej ujętej odpowiednio w punktach b, c i d art. 2 ust. 1 (obywatelstwa właściciela, prawomocnego skazania za przestępstwa tam wymienione, czy konfiskatę nieruchomości). Odpowiedzi na pytanie o rzeczywistą podstawę ujawnienia Skarbu Państwa nie dostarcza również podjęta w tym przedmiocie uchwała Sądu Grodzkiego w M. z dnia [...] sierpnia 1946 r hip. [...], gdyż zarządzono nią wyłącznie dokonanie wpisu w księdze, zgodnie z ww. wnioskiem. Także orzeczenia Ministra Przemysłu Spożywczego i Skarbu z [...] września 1960 r. wydane w postępowaniu nacjonalizacyjnym przedsiębiorstwa "[...][...] K. T. spółka z o.o. C.", zorganizowanego na przedmiotowej nieruchomości, choć wspomina o przejęciu jej na własność Państwa, nie odnosi się do konkretnej jednostki redakcyjnej art. 2 dekretu PKWN. Z treści z kolei przywoływanego w skardze sporządzonego w 1945 r. arkusza ewidencji rozparcelowanej posiadłości ziemskiej C. o łącznym areale [...] ha, która miała być przejęta na rzecz Skarbu Państwa protokołem z [...] września 1944 r. wynika jedynie, że przejęto wówczas nieruchomości uregulowane w siedmiu różnych księgach hipotecznych, wśród których była także nieruchomość uregulowana w lwh [...]. Nie wskazuje ów dokument natomiast jakiejkolwiek podstawy owego przejęcia. Nic w tym zakresie nie wnoszą również protokoły związane z nacjonalizacją przywołanego przedsiębiorstwa. Dokumentów, które wprost wskazywałyby na jej przejęcie na zasadzie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN nie przedłożył także skarżący. Wywodził natomiast, że skoro zespół dworsko-parkowy w C. był na tej podstawie faktycznie przejęty - co wykazane zostało w sprawie zakończonej ostateczną decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju w decyzji z [...] czerwca 2016 r. nr [...] - analogicznie zadziało się także w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości. Tego rodzaju wnioskowanie nie jest jednak w ocenie Sądu uprawnione. Jak bowiem zasadnie zauważał Minister, z faktu, że odrębna nieruchomość wieczystoksięgowa zajęta pod zespół dworsko-parkowy (uregulowana w lwh [...]), przejęta została na podstawie ww. przepisu, nie oznacza, że każda inna nieruchomość należąca do tego samego właściciela, automatycznie na tej podstawie była przejmowana. Zwłaszcza, że nieruchomości te nie tylko uregulowane były w odrębnych księgach wieczystych, ale także zasadniczo odmienny był ich sposób wykorzystywania w dacie wejścia w życie dekretu. Ujawnienie do nich własności Skarbu Państwa oparte było przy tym na podstawie odrębnie wydanych zaświadczeń Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego. Z tych przyczyn zbędne było sięganie przy rekonstruowaniu stanu faktycznego niniejszej sprawy, do akt sprawy dotyczącej owego zespołu dworsko parkowego. Zresztą skarżący, poza powołaniem się w sposób ogólny na materiał dowodowy zgormadzony w tych aktach (które z racji udziału w postępowaniu były mu znane), nie wskazuje żadnych konkretnych dokumentów w nich zgormadzonych, w oparciu o które można by poczynić odmienne od organu konkluzje. Zrezygnowanie w tych okolicznościach z uzupełnienie dowodów dotychczas zgromadzonych o dokumentację z akt sprawy zakończonej ww. decyzją, nie oznacza – wbrew temu co podniesiono w skardze – że stan faktyczny sprawy był rekonstruowany w oparciu o materiał dowodowy niepełny, a w konsekwencji wydana na jego bazie decyzja zapadła w warunkach istotnego naruszenia przepisów procedury administracyjnej.

Zasada prawdy obiektywnej (art. 7 k.pa.) i obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), z którymi związana jest także przewidziana w art. 136 k.p.a. możliwość prowadzenia w postępowaniu odwoławczym uzupełniającego postępowania dowodowego, nie oznaczają nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez organ materiałów dowodowych mających potwierdzić okoliczności korzystne dla strony skarżącej, czy też wydania rozstrzygnięcia zgodnego z jej żądaniem, jeżeli zgromadzony i wystarczający do wydania rozstrzygnięcia materiał dowodowy, przemawia za przyjęciem okoliczności przeciwnych. Postępowanie dowodowe – jak zauważał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 25 września 2020 r. II GSK 795/18 (Lex nr 3062961) - nie jest celem samym w sobie, a przyjęta w postępowaniu administracyjnym zasada zupełności materiału dowodowego nie oznacza, że należy prowadzić postępowanie dowodowe nawet wówczas, gdy całokształt okoliczności ujawnionych w sprawie wystarcza do podjęcia rozstrzygnięcia. Taka zaś sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Jak już bowiem zaznaczono materiał źródłowy z okresu wprowadzania w życie reformy rolnej nie pozwala na ustalenie ponad wszelką wątpliwość, że podstawą prawną przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa był art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN. Tej natomiast nie można domniemywać. To z kolei było okolicznością przesądzającą o braku możliwości prowadzenia postępowania administracyjnego mającego na celu ustalenia, że nie podpadała ona pod jego działanie i to na tę okoliczność właśnie powołał się Minister Rolnictw i Rozwoju Wsi podejmując kwestionowane rozstrzygnięcie. W tym stanie rzeczy zarzut naruszenia ww. przepisów, jak też przekroczenia przez Ministra granic swobody oceny dowodów (art. 80 k.p.a.) pozbawiony jest usprawiedliwionych podstaw.

Odnosząc się z kolei do zagadnienia związania Ministra uprzednio wydanymi w sprawie decyzjami (z [...] listopada 2008 r. i [...] sierpnia 2011 r.) zauważyć wypada, że z wyrażonej w art. 110 k.p.a., zasady związania organu wydanymi przez siebie decyzjami wynika jedynie, że decyzje takie nie mogą być zmienione lub uchylona przez ów organ w inny sposób niż w trybie i na zasadach przewidzianych w kodeksie. Nie dotyczy ono nartomiast co do zasady ocen prawnych, jakie zawarł w uprzednio wydanych decyzjach organ. Nie sposób zresztą o takim związaniu mówić w przypadku decyzji kasatoryjnych (a takimi były decyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 2008 r. i 2011 r.), których istotą było skierowanie sprawy administracyjnej (po uchyleniu wydanej w niej decyzji) do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji z uwagi na dostrzeżone istotne wady postępowania, przy wskazaniu okoliczności, które jeszcze wymagają wyjaśnienia, bez samego przesądzania merytorycznych aspektów sprawy. Którymi skądinąd i tak, w świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, organ pierwszej instancji by nie był związany. Stąd zarzut naruszenia ww. przepisu, wykładanego w powiązaniu z art. 16 § 1 i 2 k.p.a. oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a, jest zdaniem Sądu niezasadny.

Konkludując zatem stwierdzić należy, że wobec braku potwierdzenia, że przedmiotowa nieruchomość została przejęta na rzecz Skarbu Państwa w trybie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN, prawidłowo organ odwoławczy skonstatował, że wydanie w odniesieniu do niej decyzji w oparciu o § 5 ust. 1 rozporządzenia MRiRR jest niedopuszczalne. W konsekwencji czego zasadnie także, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a., uchylił wydaną w sprawie merytoryczną decyzję Wojewody [...] i umorzył prowadzone przed nim postępowanie jako bezprzedmiotowe. W związku z czym zarzut naruszenia przezeń ww. przepisów, jak też pozostałych przywołanych w skardze przepisów dekretu, uznać należy za chybiony.

Skoro zatem zaskarżonej decyzji nie można skutecznie postawić zarzutu naruszenia prawa materialnego, ani istotnego uchybienia przepisom procedury administracyjnej, to wniesiona na nią skarga, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, podlegać musi oddaleniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.). Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.).