Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 485/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 19 § 1, § 4
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: § 6 ust. 1, ust. 2, ust. 5
journal: Dz.U. 2001 nr 137 poz 1541
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Sulimierski Sędzia del. WSA Magdalena Bosakirska (spr.) Sędzia NSA Stanisław Gronowski Protokolant Maciej Nawrocki po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. z dnia 11 marca 2009 r. sygn. akt I SA/Lu 724/08 w sprawie ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie przekazania podania o wszczęcie egzekucji administracyjnej do właściwego organu 1. uchyla zaskarżony wyrok ; 2. oddala skargę ; 3. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w L. kwotę 220 (dwieście dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 11 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Lu 724/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] października 2008 r. oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...] września 2008 r. w przedmiocie przekazania podania o wszczęcie egzekucji administracyjnej do właściwego organu.

I

Z uzasadnienia wyroku wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji przyjął następujące ustalenia.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. (dalej zwany ZUS) w dniu [...] maja 2008 r. wystawił na S. H. tytuły wykonawcze o numerach [...] i [...], którym nadał klauzulę o skierowaniu do egzekucyjnej realizacji, a następnie przekazał je Naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego w L. celem prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2008 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w L. zwrócił wierzycielowi przedmiotowe tytuły wykonawcze powołując się na art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm. dalej zwana u.p.a.).

ZUS złożył zażalenie na to postanowienie.

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2008 r. Dyrektor Izby Skarbowej w L. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania wskazując, że zostało ono podjęte w niewłaściwym trybie.

Postanowieniem z dnia [...] września 2008 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w L. zwrócił wierzycielowi przedmiotowe tytuły wykonawcze powołując się na art. 65 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.) w związku z art. 18 k.p.a.

ZUS złożył zażalenie na to postanowienie. W jego uzasadnieniu wskazał, iż tytuły wykonawcze spełniają wymogi z art. 27 § 1 u.p.a., dlatego też zostały skierowane do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w L. zgodnie z § 6 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541, dalej cytowane jako rozporządzenie z dnia 22 listopada 2001 r.). ZUS wskazał, iż nie ma możliwości wszczęcia postępowania egzekucyjnego, gdyż nie zna żadnego prawa majątkowego, z którego mógłby prowadzić egzekucję administracyjną. Zdaniem ZUS na podstawie art. 29 § 2 w związku z art. 27 § 1 pkt 10 u.p.a. Naczelnik Urzędu Skarbowego nie ma podstaw do oceny prawidłowości czynności dokonanych przez Dyrektora Oddziału ZUS. W jego ocenie, art. 29 § 2 u.p.a. nie daje podstaw do zwrotu tytułów wykonawczych wierzycielowi, jeżeli wystawiony przez niego tytuł wykonawczy zawiera wszystkie elementy wskazane w art. 27 § 1 i 2 u.p.a.

Postanowieniem z dnia [...] października 2008 r., nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w L. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał podanie o wszczęcie egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych [...] i [...] do właściwego organu egzekucyjnego tj. do Dyrektora Oddziału ZUS w B.

W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 26 § 1 u.p.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego. Zgodnie z art. 26 § 4 u.p.a. jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym przystępuje z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego. Zgodnie z art. 19 § 4 u.p.a. dyrektor oddziału ZUS jest organem egzekucyjnym uprawnionym do prowadzenia egzekucji administracyjnej. Zgodnie z § 6 ust. 5 rozporządzenia z dnia 22 listopada 2001 r., jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania środków egzekucyjnych w ograniczonym zakresie, ale prowadzona przez niego egzekucja okazała się w całości lub w części bezskuteczna, niezwłocznie kieruje tytuł wykonawczy do właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego celem prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Z treści § 6 ust. 3 rozporządzenia z dnia 22 listopada 2001 r. wynika, że dotyczy on zmiany właściwości miejscowej organu egzekucyjnego z uwagi na kryterium położenia majątku zobowiązanego.

W ocenie organu przekazanie tytułów wykonawczych naczelnikowi urzędu skarbowego może nastąpić dopiero po tym, jak prowadzona egzekucja w całości lub w części okazała się bezskuteczna, zaś owo "okazanie się" może nastąpić tylko w toku podjętego postępowania egzekucyjnego, a bezskuteczność prowadzonej egzekucji ustala naczelnik urzędu skarbowego na podstawie akt egzekucyjnych.

Organ wskazał, że skoro dyrektor Oddziału ZUS jest z mocy art. 19 ustawy egzekucyjnej organem egzekucyjnym uprawnionym do prowadzenia egzekucji administracyjnej, a jak wynika z przekazanych akt nie stosował środków egzekucyjnych, to Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w L. nie jest organem właściwym do prowadzenia egzekucji administracyjnej. Zgodnie z art. 65 § 1 k.p.a., jeżeli organ administracji publicznej, do którego wniesiono podanie jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje ją organowi właściwemu. W sprawie niniejszej zasadne jest przekazanie podania do organu właściwego tj. Dyrektora oddziału ZUS w B., nie zaś zwrot tytułów egzekucyjnych wierzycielowi.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. wniósł na powyższe postanowienie ZUS Oddział w B. wskazując, że właściwym rzeczowo do prowadzenia egzekucji z praw majątkowych wskazanych w art. 19 § 4 u.p.a. jest naczelnik urzędu skarbowego, zaś zgodnie z § 6 ust. 3 rozporządzenia z dnia 22 listopada 2001 r. jedyną przesłanką zastosowania tego przepisu jest wiedza wierzyciela o braku majątku zobowiązanego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. wyrokiem z dnia 11 marca 2009 r. uchylił zaskarżone postanowienia. W uzasadnieniu wskazał, że w myśl art. 19 § 1 u.p.a., z zastrzeżeniem § 2 - 8, naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, do zabezpieczania takich należności w trybie i na zasadach określonych w dziale IV, a także do realizacji wniosków obcych państw o udzielenie pomocy w zakresie, o którym mowa w art. 66d § 1 u.p.a. Z powyższego Sąd wywiódł, że naczelnik urzędu skarbowego jest zawsze organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych, także w sprawach, w których właściwy jest dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 19 § 4 u.p.a., tj. także do egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wypłacanych przez ten oddział, które nie mogą być potrącane z bieżących świadczeń. Innymi słowy okoliczność, iż dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji, nie oznacza automatycznie, że naczelnik urzędu skarbowego jest organem niewłaściwym. Z powyższego WSA wywiódł, że przepis art. 65 § 1 k.p.a. nie mógł stanowić podstawy wydanego rozstrzygnięcia, gdyż dotyczy on przekazania podania przez organ niewłaściwy organowi właściwemu. Skoro naczelnik urzędu skarbowego był organem właściwym, nie miał podstaw do przekazania podania o wszczęcie egzekucji innemu organowi właściwemu.

Sąd podkreślił, że przepis § 6 ust. 5 rozporządzenia z dnia 22 listopada 2001 r., nie dotyczy kwestii właściwości organów do prowadzenia egzekucji administracyjnej. Określa jedynie obowiązki wierzyciela będącego jednocześnie organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania środków egzekucyjnych. Sąd ocenił, że regulacje § 6 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia z dnia 22 listopada 2001 r. odnoszą się także do sfery obowiązków organu będącego jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym, a w żadnym razie nie regulują kwestii właściwości przesądzonej w art. 19 ustawy egzekucyjnej.

Z tych względów Sąd pierwszej instancji, na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt1 lit.c, w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), uchylił zaskarżone postanowienie wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu I instancji.

II

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Dyrektor Izby Skarbowej w L. Wyrok zaskarżył w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., dalej: p.u.s.a.) oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 3 p.p.s.a. przez wadliwe wykonanie przez Sąd I instancji funkcji kontroli działalności administracji publicznej spowodowane naruszeniem przepisów: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 p.p.s.a., poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w L. oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w L. na skutek błędnej wykładni przepisów art. 19 § 1 i § 4 u.p.a. w związku z § 6 ust. 5 rozporządzenia z dnia 22 listopada 2001 r., art. 26 § 4 u.p.a., oraz art. 19 i art. 65 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.a., polegającej na przyjęciu, że naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym zawsze właściwym rzeczowo w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, do których egzekucji właściwy jest również dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sytuacji, gdy prawidłowa wykładnia wskazuje na to, że albo ogólna właściwość naczelnika urzędu skarbowego jest w tych sprawach wyłączona ze względu na istnienie w tym zakresie organu o właściwości szczególnej (wyspecjalizowanego), jakim jest dyrektor oddziału ZUS albo, że właściwość rzeczowa naczelnika urzędu skarbowego ma charakter następczy i związany z wykazaniem przez dyrektora oddziału ZUS całkowitej lub częściowej bezskuteczności wszczętej i prowadzonej przez siebie egzekucji, a rodzaj dochodzonych należności determinuje procesowo w pierwszej kolejności, jako właściwy organ egzekucyjny - dyrektora oddziału ZUS.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano, że kwestionuje ona wykładnię przepisów o właściwości rzeczowej organów egzekucyjnych i w tym upatruje zasadność zarzutu naruszenia przepisów postępowania. Kasator podał dwie możliwe wykładnie przepisów o właściwości rzeczowej organów egzekucyjnych i podniósł, że każda z tych wykładni wskazuje na konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku.

W myśl pierwszej wykładni ogólna właściwość rzeczowa naczelnika urzędu skarbowego jest wyłączona ze względu na istnienie organu o właściwości szczególnej, którym to organem jest dyrektor oddziału ZUS.

W myśl drugiej proponowanej przez kasatora wykładni naczelnik urzędu skarbowego jest właściwy następczo, po stwierdzeniu całkowitej lub częściowej bezskuteczności egzekucji prowadzonej przez dyrektora oddziału ZUS. U.p.a. nie zawiera przepisów, które pozwalałyby wierzycielowi będącemu jednocześnie organem egzekucyjnym zwolnić się od obowiązku prowadzenia egzekucji i które jednocześnie nakładałyby ten obowiązek na inny organ egzekucyjny. Wymóg prowadzenia i częściowej lub całkowitej bezskuteczności egzekucji, o którym mowa w § 6 ust. 5 rozporządzenia z dnia 22 listopada 2001 r., ma charakter stanowczy, co powoduje, że wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji w ograniczonym zakresie musi wykazać, że warunek ten nie został spełniony. W sprawie bezsporne jest, że Dyrektor Oddziału ZUS w B. przed przekazaniem tytułów wykonawczych nie wszczął postępowania egzekucyjnego, wobec powyższego nie można mówić o jego bezskuteczności, opisanej w § 6 ust. 5 rozporządzenia. Rodzaj dochodzonych należności determinuje w pierwszej kolejności, jako właściwy organ egzekucyjny - dyrektora oddziału ZUS. Właściwość naczelnika urzędu skarbowego ma charakter następczy.

Wnoszący skargę kasacyjną wskazał, że przepis art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji odsyłając do uregulowania zawartego w k.p.a. nakazuje jego odpowiednie stosowanie, w kwestiach nieujętych wprost unormowaniem u.p.a. Taka sytuacja wystąpiła w sprawie, gdyż o obowiązku przestrzegania z urzędu przez organy administracyjne swojej właściwości miejscowej i rzeczowej mowa jest jedynie w art. 19 k.p.a. Przepisy u.p.a. nie przewidują w swej treści uregulowania na wypadek stwierdzenia przez organy egzekucyjne swojej niewłaściwości. W tym zakresie również winny mieć zastosowanie przepisy k.p.a., a konkretnie art. 65 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.a.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Przesłanki nieważności postępowania w sposób enumeratywny zostały wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. i w sprawie niniejszej nie występują.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na: 1) naruszeniu przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podstawą skargi kasacyjnej w sprawie niniejszej jest naruszenie przez Sąd I instancji przepisów prawa procesowego i ustrojowego o właściwości rzeczowej organów egzekucyjnych, polegające na uchyleniu zgodnego z prawem postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w L. o przekazaniu podania o wszczęcie egzekucji do właściwego organu egzekucyjnego tj. do Dyrektora Oddziału ZUS w B.

Skarga kasacyjna jest uzasadniona i zasługuje na uwzględnienie.

Istotę sporu stanowi odpowiedź na pytanie, czy na podstawie art. 19 § 1 u.p.a. naczelnik urzędu skarbowego jest zawsze organem egzekucyjnym właściwym rzeczowo do prowadzenia każdego postępowania egzekucyjnego, skoro zgodnie z powołanym przepisem jest on organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych.

Na pytanie to należy odpowiedzieć przecząco i wskazać, że art. 19 u.p.a. jest przepisem kompetencyjnym, który określa zakres kompetencji różnych organów egzekucyjnych uprawnionych do prowadzenia egzekucji administracyjnej w zakresie, określonym powołanym przepisem. Z art. 19 § 1 u.p.a. nie wynika zasada, że naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym zawsze właściwym rzeczowo do prowadzenia każdej egzekucji administracyjnej. Z powołanego przepisu wynika jedynie, że naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji należności pieniężnych. Stwierdzenie Sądu I instancji, iż z art. 19 § 1 u.p.a. wynika kompetencja uniwersalna naczelnika urzędu skarbowego oparte jest więc na błędnej wykładni powołanego przepisu i przypisanie mu treści, których on nie zawiera.

Jednocześnie w art. 19 § 2-8 u.p.a. wskazane zostały inne organy egzekucyjne i określono zakres ich kompetencji. Powołane uregulowania wymieniają inne, niż naczelnik urzędu skarbowego, organy egzekucyjne uprawnione do prowadzenia egzekucji oraz określają rodzaje należności, które mogą być przez te organy egzekwowane a także wskazują środki egzekucyjne, które te organy egzekucyjne mogą stosować.

Analiza powołanych przepisów nie daje jednak odpowiedzi na pytanie, który organ egzekucyjny jest właściwy rzeczowo i miejscowo do prowadzenia konkretnego postępowania egzekucyjnego.

Właściwość rzeczową organów egzekucyjnych w sprawach wymienionych w art. 19 § 1 ust. 2-8 u.p.a. precyzuje rozporządzenie z dnia 22 listopada 2001 r.

Jak wynika z treści § 6 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia, rozróżnia ono sytuację, kiedy wierzyciel nie jest jednocześnie organem egzekucyjnym oraz sytuację, kiedy wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym.

Zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia, jeżeli wierzyciel nie jest jednocześnie organem egzekucyjnym, kieruje tytuł wykonawczy do właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego. Naczelnik urzędu skarbowego jest więc w takich sprawach organem rzeczowo właściwym. Właściwość miejscową naczelnika urzędu skarbowego określa się zgodnie z art. 22 u.p.a.

Zgodnie z § 6 ust. 2 rozporządzenia, jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, bezzwłocznie stosuje środek egzekucyjny. Oznacza to, że wierzyciel, który jest jednocześnie organem egzekucyjnym, jest rzeczowo właściwy do prowadzenia postępowania egzekucyjnego przy pomocy tych środków egzekucyjnych, do których stosowania jest uprawniony.

Zgodnie z § 6 ust. 5 rozporządzenia, jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania środków egzekucyjnych w ograniczonym zakresie, ale prowadzona przez niego egzekucja okazała się w całości lub części bezskuteczna, niezwłocznie kieruje tytuł wykonawczy do właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego. Oznacza to, że właściwość rzeczowa naczelnika urzędu skarbowego otwiera się dopiero następczo, tj. wtedy kiedy właściwy rzeczowo organ egzekucyjny (będący jednocześnie wierzycielem), mimo podjęcia właściwych działań, do których podjęcia był uprawniony, nie osiągnął zamierzonego skutku i prowadzona egzekucja okazała się bezskuteczna. W takiej sytuacji "otwiera się" właściwość rzeczowa naczelnika urzędu skarbowego, który zgodnie z art. 19 § 1 u.p.a., uprawniony jest do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych i w związku z tym prowadzona przez niego egzekucja może okazać się skuteczna.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt sprawy niniejszej wskazać należy, że zgodnie z art. 19 § 4 u.p.a. dyrektor oddziału ZUS jest uprawniony do stosowania środków egzekucyjnych w ograniczonym zakresie, w egzekucji należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wypłacanych przez ten oddział. Dyrektor oddziału ZUS dochodzący należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wypłacanych przez ten oddział jest więc jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym. Skoro tak, to zgodnie z § 6 ust. 2 rozporządzenia, powinien bezzwłocznie zastosować środek egzekucyjny, do którego stosowania jest uprawniony i dopiero, gdy tak prowadzona egzekucja okaże się bezskuteczna, może zgodnie z § 6 ust. 5 rozporządzenia, skierować podanie o wszczęcie egzekucji wraz z tytułami wykonawczymi do właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego. Brak podstaw prawnych do uznania, że dyrektor oddziału ZUS może ominąć etap samodzielnie prowadzonej egzekucji. Na dyrektorze oddziału ZUS spoczywa, wynikający z § 6 ust. 2 rozporządzenia, obowiązek bezzwłocznego stosowania środka egzekucyjnego i dopiero po jego wypełnieniu i bezskuteczności egzekucji, organ ten może skierować podanie i tytuł wykonawczy do innego właściwego rzeczowo organu egzekucyjnego tj. do naczelnika właściwego miejscowo urzędu skarbowego.

Stanowisko takie było już prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego. WSA w G. w wyroku z dnia 14 lipca 2008 r., sygn. akt I SA/Gl 120/08 wyjaśnił, że dyrektor oddziału ZUS nie może zwolnić się od pełnienia funkcji organu egzekucyjnego ani odmówić wypełnienia nałożonych na niego obowiązków. WSA w K. w wyroku z dnia 25 września 2008 r., sygn. akt I SA/Ke 269/08 wskazał, że rodzaj należności (z tytułu składek) determinował procesowo w pierwszej kolejności jako organ egzekucyjny dyrektora oddziału ZUS, bowiem właściwość naczelnika urzędu skarbowego ma charakter następczy. NSA w wyroku z dnia 18 marca 2009 r., sygn. akt II FSK 1782/07 wskazał, że mając na uwadze fakt występowania dyrektora oddziału ZUS w podwójnej funkcji, dopiero w sytuacji, gdy prowadzona przez niego egzekucja okaże się w całości lub w części bezskuteczna - stosownie do treści § 6 ust. 5 rozporządzenia z dnia 22 listopada 2001 r. niezwłocznie kieruje tytuł wykonawczy do właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego.

Wskazać też należy, że nie jest trafne przywoływanie § 6 ust. 3 rozporządzenia dla uzasadnienia właściwości rzeczowej organu egzekucyjnego. Powołany przepis służy do zmiany właściwości miejscowej, a nie rzeczowej organu egzekucyjnego i pozwala na skierowanie tytułu wykonawczego do tego organu egzekucyjnego, na którego terenie znajduje się znany organowi majątek, z którego mogłaby być prowadzona egzekucja.

Mając na względzie powyższe uznać należy, że działanie Dyrektora Izby Skarbowej, polegające na przekazaniu podania i tytułów wykonawczych do organu właściwego, jakim był Dyrektor Oddziału ZUS w B., było zgodne z prawem, zaś wyrok Sądu I instancji zapadł z naruszeniem wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi kasacyjnej za usprawiedliwione, co uzasadnia uchylenie zaskarżonego wyroku. Z uwagi na fakt, że naruszone zostały przepisy o charakterze w istocie procesowo-ustrojowym, a ustalony stan faktyczny nie budzi wątpliwości i nie ma potrzeby ponawiania postępowania przed Sądem I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 188 p.p.s.a. rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Skarbowej w L. i uchylił zaskarżony wyrok I instancji oraz rozpoznał skargę Dyrektora Oddziału ZUS w B. i orzekł o jej oddaleniu.

O kosztach postępowania NSA orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. i zasądził na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w L. kwotę 220,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.