Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 2186/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Szkodzińska / spr. / Sędziowie NSA Joanna Tuszyńska WSA Aldona Gąsecka-Duda Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Kierownika Urzędu d/ s Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] lipca 2003 r., nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich - skargę oddala


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia1998 r. Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych T. K. został pozbawił T. K. uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZBoWiD w K. decyzją z dnia [...] sierpnia 1976 r. z tytułu udziału w walce zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej jako żołnierzowi Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego w okresie od października 1949 do końca lutego 1952 r. Decyzją z dnia [...] października 2000 r. Kierownik, po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzję własną z dnia [...] kwietnia 1998 r. utrzymał w mocy. Podstawą powyższych rozstrzygnięć było ustalenie, że T. K. w okresie od [...] kwietnia 1952 r. do [...] lutego 1955 r. był zatrudniony w PUBP [...] i PUBP [...].

Naczelny Sad Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie wyrokiem z dnia 07 listopada 2001 r. uchylił obie decyzje i wskazał Kierownikowi Urzędu kwestie, które wymagały wyjaśnienia. W szczególności Sąd uznał, że intencją T. K. było wykazanie, że w okresie zatrudnienia w PUBM wykonywał wyłącznie zadania niezwiązane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości RP. Te okoliczności zaś, w świetle przepisu art. 21 ust. 3 pkt. 2 ustawy miały istotne znaczenie.

Decyzją z dnia 14 marca 2003 r. Nr [...] Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 25 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U z 1997, Nr 142, poz. 950 z późn. zm.) pozbawił T. K. uprawnień kombatanckich.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że fakt zatrudnienia T. K. w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w PUBP [...] i PUBP [...] jako referenta ds. poboru i referenta terenowego dla obsługi gmin [...] i [...] od [...] kwietnia 1952 r. do [...] lutego 1955 r. jest bezsporny. Zważywszy jednak na to, że nie udało się ustalić szczegółowego zakresu czynności służbowych referentów ds. poboru oraz referentów terenowych do obsługi gmin, przyjęto, iż T. K. nie wykonywał zadań związanych ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości RP. Ustalił jednak organ, że T. K. podczas służby w [...] Brygadzie KBW w okresie od [...] października 1949 r. do [...] lutego 1952 r. nie brał udziału w walkach z oddziałami, o których mowa w art. 1 ust. 2 pkt 6 cytowanej wyżej ustawy. Instytut Pamięci Narodowej Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu Oddziałowe Biuro Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów w W. w piśmie z dnia 26 listopada 2002 r. stwierdził: "(...) iż [...] Brygada Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego, w której służył P. K. w latach 1949 -1952, brała udział w walkach zbrojnych z następującymi organizacjami: Armia Krajowa, "Wolność i Niezawisłość", Narodowymi Siłami Zbrojnymi, Narodowym Zjednoczeniem Wojskowym". Wobec takiego stanu rzeczy Kierownik Urzędu stwierdził, że zawarte w zaświadczeniu wystawionym przez Wojskową Komendę Uzupełnień w [...] w dniu [...] kwietnia 1992 r. poświadczenie, że T. K. służył w jednostce, która brała udział w wałkach z UPA nie jest zgodne z prawdą. Skutkiem tych ustaleń pozbawiono skarżącego uprawnień kombatanckich.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy T. K. podniósł, że jako młody człowiek został wcielony do Wojska Polskiego KBW bez pytania o zgodę i wykonywał swoją służbę i walkę na rozkaz. Uważa, że twierdzenie, iż posiadane przez niego zaświadczenie nie jest prawdziwe, podważa wiarygodność organów wojskowych po roku 1991, to jest po uzyskaniu pełnej niepodległości i suwerenności RP. Dodaje, że służbę w KBW pełnił z poboru, z zagrożeniem życia i zdrowia, nie wiedział z kim walczy, bo o tym wiedzieli tylko dowódcy, a nie szeregowi żołnierze. Ponadto podniósł, że w organach bezpieczeństwa publicznego pracował tylko i wyłącznie jako referent wojskowy i nie miał nic wspólnego z szykanowaniem społeczeństwa. Z powodu ostrzeżenia członka AK J. Z. przed aresztowaniem został zwolniony dyscyplinarnie pod zarzutem zdrady tajemnicy służbowej. Był obiektem inwigilacji i prześladowań ze strony SB. Twierdzi, że jest gorącym patriotą, dla którego dobro państwa polskiego jest naczelną zasadą która wywodzi się z jego rodziny.

Decyzją z dnia [...] lipca 2003 r. Nr [...] Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 kpa, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] marca 2003 r. Podtrzymał swoje stanowisko i wskazał, że T. K. sam potwierdził, w życiorysie własnoręcznie sporządzonym w dniu [...] grudnia 1982 r. swój udział w walkach z oddziałami "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", które stanowiły wyłącznie oddziały niepodległościowego podziemia. Wobec powyższego, bezsporny fakt służby w organach BP, jak i jej charakter, nie miał wpływu na podstawę rozstrzygnięcia Kierownika Urzędu w tej sprawie.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego T. K. wniósł o uchylenie decyzji. Stwierdził, że uprawnienia kombatanckie otrzymał za walkę o Polskę, utrwalanie władzy ludowej, walczył na rozkaz, a nie z własnej woli. Twierdził, że ugrupowania, z którymi jakoby miał walczyć m.in. oddziały "[...]", "[...]", "[...]" uległy likwidacji w 1947 i 1948 r., a on został wcielony do WP w dniu [...] października 1949 r., służbę pełnił do [...] lutego 1952 r., nie mógł więc brać udziału w tych walkach. Powołał się na załączone do skargi zaświadczenie wydane przez WKU [...] z dnia [...] kwietnia 1992 r., z którego wyraźnie ma wynikać, że brał udział w walce ze zbrojnym podziemiem, w tym z UPA. Podniósł też, że nowe prawo nie działa wstecz i pozbawienie go uprawnień kombatanckich jest dla niego krzywdzące.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych wnosi o oddalenie skargi na decyzję z dnia [...].07.2003 r. podtrzymując argumenty, o których mowa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sadów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.). Dlatego też właściwym do rozpoznania skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie.

Sądowa kontrola zaskarżanej decyzji nie wykazała naruszeń prawa materialnego jak i przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Stosownie do zaleceń Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawartych w uzasadnieniu wyroku z dnia [...] listopada 2001 r., organ podjął wszelkie czynności zmierzające do wyjaśnienia charakteru wykonywanej przez skarżącego w organach UB pracy. Ostatecznie, wobec braku możliwości dowodowych, przyjął, korzystnie dla skarżącego i zgodnie z jego stanowiskiem, że w okresie zatrudnienia w tych organach skarżący wykonywał wyłącznie zadania, o jakich mowa w art. 21 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. /w brzmieniu sprzed jej nowelizacji, która weszła w życie z dniem 9 października 1999 r. /. Rozstrzygnięcie tej kwestii zgodnie z oczekiwaniem skarżącego pozwoliło organowi na przeprowadzenie dalszych badań.

Skoro stwierdzono, że nie zachodzi przesłanka wykluczająca a limine możliwość "utrzymania" uprawnień, należało ustalić, czy skarżący spełnia jedną z przesłanek wymienionych w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4. dających podstawę do przyznania uprawnień. Zgodnie bowiem z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od [...] maja 1945 r. do [...] czerwca 1947 r. Z twierdzeń skarżącego wynika, że jedyną, mogącą wchodzić w grę, a więc i wymagającą poczynienia ustaleń przesłanką, jest ta określona przepisem art. 1 ust. 2 pkt 6, według którego za działalność kombatancką uznaje się uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wherwolfu.

W aktach postępowania znajduje się kilka zaświadczeń wydanych przez Wojskową Komendę Uzupełnień w [...], dotyczących służby skarżącego w KBW.

W zaświadczeniu z dnia [...] sierpnia 1976 r. podano jedynie , że T. K. pełnił służbę wojskową w Ludowym Wojsku Polskim od [...] października 1949 r. do [...] lutego 1952 r. W zaświadczeniu z dnia 29 maja 1991 r. podano, że T. K. pełnił służbę wojskową w Wojsku Polskim od [...] października 1949 r. do [...] lutego 1952 r., w tym, w tym samym okresie w jednostce wojskowej, która prowadziła walki ze zbrojnym podziemiem, "w tym z pozostałością UPA". W dokumencie tym tekst ujęty w cudzysłów jest tekstem wyraźnie dopisanym /inną czcionką maszynową, powyżej linijki/. Z tej samej daty pochodzi także drugie, identycznej treści zaświadczenie, w którym jednak nie ma tego, "dopisanego" tekstu. Kolejne zaświadczenie, pochodzące z dnia [...] kwietnia 1992 r. zawiera tekst w całości identyczny z zaświadczeniem z [...] maja 1991 r. opisanym jako pierwsze, z tym, że jego fragment " w tym z pozostałością UPA" nie nosi wyraźnych znamion dopisania. Kopię tego ostatniego zaświadczenia skarżący dołączył do skargi.

Jest oczywiste, że poprzestanie na opisanym powyżej materiale nie było możliwe. Słusznie bowiem organ uznał, że nie jest to materiał miarodajny dla poczynienia pozytywnych dla skarżącego ustaleń. W skierowanym do WKU w [...] wezwaniu organ zażądał informacji o przebiegu służby wojskowej T. K. opisując treść zaświadczenia z [...] kwietnia 1992 r. W udzielonej w styczniu 1998 r. odpowiedzi WKU wymieniła jednostki, w których służył skarżący bez wskazania, w jakich walkach jednostki te uczestniczyły. Z udzielonych zaś przez IPN w dniu 26 listopada 2002 r. wyjaśnień wynika, że jednostka KBW, w której służył T. K. brała udział w walkach zbrojnych z [...], [...], [...] i [...]. Informację tę potwierdza wykaz sporządzony przez Centralne Archiwum Wojskowe.

Stwierdzić ostatecznie należy, że Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych prawidłowo przeprowadził postępowanie. Dokonał oceny zebranego materiału z zachowaniem obiektywizmu i słusznie uznał, że materiał ten nie może stanowić podstawy ustalenia faktu, na który zresztą skarżący powołał się po raz pierwszy dopiero w toku weryfikacji. W efekcie organ poprawnie przyjął, że skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie tylko i wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestnika walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej" i nie spełnia przesłanek uzasadniających zachowanie tych uprawnień.

Bez znaczenia przy tym pozostaje zarzut skarżącego, iż nie mógł brać udziału w walkach z takimi oddziałami jak "[...]", "[...]", czy "[...]". Pomijając to, że sam skarżący w swym życiorysie sporządzonym w 1982 r. oddziały te wymienił, należy skonstatować, że brak udziału w walkach z tymi oddziałami nie jest jednoznaczne z udziałem w walkach z UPA, a tylko takie, pozytywne ustalenia mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy.

Mając na uwadze powyższe, skargę, jako nieuzasadniona, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało oddalić.