Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 3360/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 156 § 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 8 ust. 1, art. 26 ust. 2
journal: Dz.U. 1952 nr 4 poz 31
law: Dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Wójcik, sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Protokolant ref. staż. Aleksandra Larkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2016 r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta P. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...]; 2. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz skarżącego Prezydenta Miasta P. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. Minister Infrastruktury i Rozwoju, po rozpoznaniu wniosku Prezydenta Miasta [...], wykonującego zadania zlecone z zakresu administracji rządowej o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] ([...]), stwierdzającą nieważność orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] września 1952 r. nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa - Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w P. nieruchomości położonej w P., przy ul. [...]. zapisanej w ks. wiecz. Sądu Powiatowego w P. KW nr [...](dawniej: ks. wiecz. tom [...]), art. matr. [...], parc. [...] o pow. 756 nr, stanowiącej własność tabularną A. K.z d. H.. a faktycznie własność J. D. (pkt 2 orzeczenia), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu Minister podał, że wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia [...].09.1952 r. nr [...] w części dotyczącej ww. nieruchomości został złożony przez podmioty legitymowane, a orzeczenie z dnia [...].09.1952 r. weszło do obrotu prawnego, albowiem obecnie stanowi podstawę wpisu Skarbu Państwa w dziale II księgi wieczystej nr [...]. Z akt archiwalnych nie wynika zaś, aby od ww. orzeczenia z dnia [...].09.1952 r. zostało wniesione odwołanie. Tym samym ww. orzeczenie wywołało skutki prawnorzeczowe, a zatem organ naczelny jest zobligowany do zbadania jego legalności przez pryzmat przepisu art. 156 § 1 k.p.a.

Minister uznał, że w przedmiotowym orzeczeniu z dnia [...].09.1952r. nie stwierdzono wad wymienionych w art. 156 § 1 pkt 3, 4, 5, 6 i 7 k.p.a., albowiem:

- brak jest dowodów na okoliczność, iż orzeczenie to rozstrzygnęło sprawę uprzednio rozstrzygniętą ostatecznie inną decyzją (orzeczeniem),

- orzeczenie nie zostało skierowane do osoby niebędącej stroną w sprawie,

- wykonalność kontrolowanego orzeczenia nie budzi wątpliwości,

- brakuje podstaw do twierdzenia, iż ww. orzeczenie w razie wykonania wywołałoby czyn zagrożony karą lub jest dotknięte wadą powodującą jego nieważność z mocy prawa.

Badając przesłankę z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., Minister podał, że kontrolowane orzeczenie nie zostało wydane z naruszeniem przepisów o właściwości. Organem właściwym do orzekania o wywłaszczeniu był bowiem, w myśl art. 3 § 1 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 września 1934 r. - Prawo o postępowaniu wywłaszczeniowem (Dz. U. z 1934 r. nr 86, poz. 776, ze zm.), właściwy miejscowo wojewoda. Kompetencje wojewodów przejęły zaś. stosownie do art. 37 w zw. z art. 33 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. z 1950 r. nr 14, poz. 130) prezydia wojewódzkich rad narodowych. Przedmiotowe orzeczenie zostało zaś wydane po wejściu w życie ww. ustawy z dnia [...] marca 1950 r., tj. po dniu [...].04.1950 r., tym samym organem właściwym w tym przypadku było Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P..

Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji jest w szczególności wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Za wydanie decyzji bez podstawy prawnej uważa się wydanie rozstrzygnięcia w przypadku braku przedmiotu sprawy, do którego możliwe byłoby zastosowanie danego przepisu prawa.

W rozpatrywanej sprawie nie można, w ocenie Ministra stwierdzić wydania przedmiotowego orzeczenia z dnia [...].09.1952 r. nr [...] bez podstawy prawnej, albowiem istniał przedmiot kontrolowanego postępowania w postaci nieruchomości, co do której dopuszczalne było wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie wywłaszczenia na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (tj. Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31) oraz wniosku podmiotu ubiegającego się o wywłaszczenie, tj. Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w P..

Minister wskazał, że przedmiotowe orzeczenie z dnia [...].09.1952 r. nr [...] zostało wydane na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (tj. Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31), zatem w świetle zgodności z przepisami ww. aktu prawnego, z uwzględnieniem stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie orzekania, należy oceniać kwestionowane orzeczenie.

Dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. regulował m.in. tryb wywłaszczenia nieruchomości niezbędnych do realizacji narodowych planów gospodarczych. Ową

"niezbędność" nieruchomości do realizacji narodowych planów gospodarczych potwierdzało wydanie przez Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego zezwolenia na nabycie nieruchomości w trybie art. 5 ust. 1 dekretu. Przepis ten stanowił, iż zezwolenia na nabycie nieruchomości udzielał Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego na wniosek wykonawcy narodowych planów gospodarczych - na podstawie opinii prezydium właściwej wojewódzkiej rady narodowej - jeżeli uznał, że nieruchomość jest niezbędna dla realizacji narodowych planów gospodarczych oraz że przewidziane były środki na jej nabycie.

Opinia prezydium wojewódzkiej rady narodowej powinna zaś zawierać stwierdzenie, że nabycie nieruchomości, objętej wnioskiem, jest niezbędne dla zrealizowania zamierzenia wykonawcy narodowych planów gospodarczych. Opinia powinna uwzględniać zarówno potrzeby wykonawcy narodowych planów gospodarczych, jak i uzasadnione interesy ogólnogospodarcze (art. 5 ust. 2 dekretu).

Minister wskazał, że z akt archiwalnych nadesłanych przez Archiwum Akt Nowych przy piśmie z dnia [...].11.2012 r. nr [...], wynika, że Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. wydało opinię z dnia [...].02.1952 r. nr [...], w której wskazano, iż m.in. przedmiotowa nieruchomość jest niezbędna do realizacji narodowych planów gospodarczych, a konkretnie na cel budowy przedszkola kolejowego. Ponadto do wniosku o wydanie zezwolenia załączono zaświadczenie lokalizacyjne Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...].01.1952 r. nr [...].

W oparciu zaś o ww. opinię z dnia [...].02.1952r. Zastępca Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego wydał zezwolenie na nabycie nieruchomości z dnia [...].04.1952 r. nr [...]

Wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości zostało poprzedzone również uzyskaniem zezwolenia Ministra Kolei z dnia [...].03.1952 r. nr [...] na zgłoszenie wniosku o wydanie zezwolenia w trybie art. 5 ust. 1 dekretu.

Nie doszło zatem, zdaniem Ministra, do naruszenia przepisu art. 5 ust. 1 dekretu.

Po uzyskaniu zezwolenia na nabycie nieruchomości inwestor (wykonawca narodowych planów gospodarczych) obowiązany był wezwać właściciela nieruchomości do dobrowolnego jej odstąpienia za cenę określoną zgodnie z art. 28 dekretu (art. 8 ust. 1 dekretu). Powyższa czynność była o tyle istotna, że jej dokonanie skutkowało wyczerpaniem możliwości dobrowolnego nabycia nieruchomości na drodze cywilnoprawnej. Jej zaniechanie zaś czyniło niedopuszczalnym złożenie wniosku o wywłaszczenie nieruchomości. Zgodnie bowiem z art. 8 ust. 4 dekretu, jeżeli w terminie 15-dniowym od doręczenia wezwania, o którym mowa w ust. 1. nie została zawarta umowa sprzedaży albo zamiany lub umowa przedwstępna w przedmiocie sprzedaży lub zamiany nieruchomości, wówczas wykonawca planu mógł nabyć niezbędną dla realizacji narodowych planów gospodarczych nieruchomość w drodze wywłaszczenia.

Organ zaznaczył, że pismem z dnia [...].05.1952 r. nr [...] Dyrekcja Okręgowa Kolei Państwowych w P. skierowała wezwanie do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości do A. K. z domu H., ujawnionej w księdze wieczystej nr [...] jako właściciel przedmiotowej parceli nr [...]. W odpowiedzi A. K. nadesłała pismo (brak daty: data wpływu: [...].05.1952 r.), w którym poinformowała, że zbyła przedmiotową nieruchomość na rzecz J. D. umową z dnia [...].07.1951 r. Dysponując ww. informacjami wykonawca narodowych planów gospodarczych zaniechał jednak skierowania wezwania do J. D.. wskazując w treści wniosku z dnia [..].05.1952 r., że w księdze wieczystej prowadzonej dla ww. nieruchomości w dalszym ciągu jako właściciel figurowała A. K. z domu H., zaś do dnia [...].05.1951 r. nie wpłynął do Sądu Powiatowego wniosek o ujawnienie J. D. w dziale II ww. księgi wieczystej.

Z powodu zaniechania skierowania ww. wezwania do J. D. organ naczelny w zaskarżonej decyzji z dnia [...].07.2014 r. nr [...] ([...]) uznał, iż ww. orzeczenie z dnia [..].09.1952 r. zostało wydane z rażącym naruszeniem przepisu art. 8 ust. 1 dekretu, wskazując, że nie został wyczerpany cywilnoprawny tryb nabycia nieruchomości, co było niezbędne do prawidłowego wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego.

Powyższy pogląd należy uznać, zdaniem Ministra, za trafny.

Z odpisu treści księgi wieczystej nr [...], sporządzonego w dniu [...].02.1952 r., w dziale II figurowała A. K. z domu H., jednakże fakt zawarcia umowy sprzedaży tej nieruchomości został uwidoczniony w dziale III księgi wieczystej, w którym wpisano roszczenie J. D. o przeniesienie własności tej nieruchomości - na skutek zawarcia umowy sprzedaży w dniu [...].07.1951 r. Rep. [...] oraz oświadczenia A. K. z dnia [...].07.1951 r. Rep. Nr [...]. A. K. poinformowała również inwestora o zbyciu ww. nieruchomości oraz o danych nabywcy, a zatem ten dysponował wiedzą niezbędną do dokonania prawidłowego wezwania w trybie art. 8 dekretu. Skoro zaś niewyczerpanie możliwości nabycia nieruchomości w drodze umowy czyniło niedopuszczalnym wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego, to należy uznać, zdaniem Ministra, że w rozważanym przypadku zarówno wszczęcie postępowania, jak i wydanie orzeczenia wywłaszczeniowego, nastąpiło pomimo wyraźnego zakazu ustawowego. W ocenie Ministra obowiązek złożenia oferty obciążał wyłącznie wnioskodawcę wywłaszczenia, natomiast organ wywłaszczeniowy powinien był zweryfikować czy czynność ta została wykonana prawidłowo. Wobec tego zarzut z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, że w powyższych okolicznościach brak jest podstaw do przyjęcia, iż doszło do rażącego naruszenia prawa w związku z nieprawidłowością oferty, byłby uzasadniony, gdyby wnioskodawca wywłaszczenia i organ orzekający w tym przedmiocie nie miały świadomości zbycia ww. nieruchomości przez A. K. na rzecz J. D.. Taką świadomość organ jednak miał lub mieć powinien, co prowadzi do wniosku, iż naruszenie prawa miało w rozważanym przypadku charakter rażący.

Z uwagi na powyższe Minister uznał, że doszło do rażącego naruszenia art. 8 ust. 1 dekretu przez zaniechanie wezwania właściciela nieruchomości do jej dobrowolnego odstąpienia.

Minister wskazał również, że stosownie do art. 17 ust. 1 dekretu wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego następowało na wniosek ubiegającego się o wywłaszczenie. Wniosek należało złożyć do prezydium wojewódzkiej rady narodowej. Do wniosku należało załączyć dokumenty wskazane w art. 17 ust. 3 dekretu. Minister podał, że do przedmiotowego wniosku Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w P. z dnia [...].05.1952 r. nr [...] załączono wszystkie wymagane dokumenty, w tym zezwolenie z dnia [...].04.1952 r. nr [...]. dowód wezwania właściciela w trybie art. 8 dekretu, odpisy ksiąg wieczystych i plan sytuacyjny.

Nie można zatem stwierdzić, zdaniem Ministra, aby doszło do naruszenia art. 17 ust. 3 dekretu. Stosownie do art. 18 ust. 1 dekretu, prezydium wojewódzkiej rady narodowej zawiadamiało właściciela nieruchomości o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego. Odpis zawiadomienia wywieszano na tablicy ogłoszeń właściwej gminnej (miejskiej) rady narodowej. W przypadku gdy postępowanie wywłaszczeniowe, wszczęte na podstawie jednego wniosku, dotyczyło większej liczby właścicieli, zawiadomienia mogły być dokonane za pomocą obwieszczeń, wywieszonych na tablicach ogłoszeń prezydiów właściwych gminnych (miejskich) rad narodowych. W tym samym trybie zawiadamiany miał być właściciel nieruchomości, którego miejsce zamieszkania nie było znane (art. 18 ust. 2 dekretu).

Minister wskazał, że z akt archiwalnych dotyczących przedmiotowego wywłaszczenia wynika, że pismem z dnia [...].07.1952 r. nr [...] (wywieszonym na tablicy ogłoszeń w dniach od [...].07.1952 r. do [...].07.1952 r.) Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. poinformowało strony o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego m.in. w stosunku do przedmiotowej nieruchomości. W zawiadomieniu wskazano zarówno A. K. (jako właściciela tabularnego), jak i J. D. (jako faktycznego właściciela). Nie doszło zatem, w ocenie Ministra, do naruszenia przepisu art. 18 ust. 1 dekretu.

Organ wskazał również, że zgodnie z art. 21 ust. 1 dekretu, po przeprowadzeniu rozprawy prezydium wojewódzkiej rady narodowej orzekało o wywłaszczeniu albo odmawiało wywłaszczenia, jeżeli odpadły powody stanowiące podstawę do wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego. Rozprawa nie była obligatoryjna w przypadku, gdy żadna ze stron nie zgłosiła wniosków lub sprzeciwów (art. 21 ust. 3 dekretu).

W ocenie Ministra nie budzi wątpliwości, że orzeczenie z dnia [...].09.1952 r. zawiera również wszystkie elementy określone art. 21 ust. 2 dekretu, albowiem określono w nim przedmiot wywłaszczenia poprzez precyzyjne oznaczenie nieruchomości podlegającej wywłaszczeniu, wskazano, że wywłaszczenie następuje na rzecz Skarbu Państwa - Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w P.. Jednocześnie z akt archiwalnych nie wynika, aby zostały złożone wnioski lub sprzeciwy, tym samym przeprowadzenie rozprawy nie było obligatoryjne.

Nie doszło zatem, w ocenie Ministra, do naruszenia art. 21 ust. 1 ani ust. 2 dekretu.

Podsumowując rozważania w kwestii legalności przedmiotowego orzeczenia z dnia [...] września 1952 r. nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej w P., przy ul. [...]j, zapisanej w ks. wiecz. Sądu Powiatowego w P. KW nr [..] art. matr. [...] parc. [...] o pow. 756 m2, stanowiącej własność tabularną A. K. z d. H.. a faktycznie własność J. D. (pkt 2 orzeczenia), minister wskazał, że zaszła przesłanka określona w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a zatem zachodzi konieczność wyeliminowania przedmiotowego orzeczenia z dnia [...].09.1952 r. z obrotu prawnego w zakresie pkt 2, dotyczącego wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości.

Jednocześnie organ nie stwierdził zajścia nieodwracalnych skutków prawnych, o których mowa w art. 1 56 § 2 k.p.a., albowiem przedmiotowa nieruchomość, objęta księgą wieczystą nr [...] stanowi w dalszym ciągu własność Skarbu Państwa.

Na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Prezydenta Miasta P. wykonującego zadania starosty z zakresu administracji rządowej, podnosząc zarzut naruszenia:

- art. 156 § 1 pkt 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego poprzez błędne przyjęcie, iż zostały spełnione przesłanki rażącego naruszenia prawa, podczas gdy organ prowadzący postępowanie wywłaszczeniowe dopełnił wszelkich formalnych wymogów związanych z prowadzonym przez siebie postępowaniem wywłaszczeniowym.

- art. 7 i 77 K.p.a., poprzez nieuwzględnienie treści art. 26 dekretu z dnia 26.04.1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, w świetle którego, dopiero po zgłoszeniu przez osobę ujawnioną w dziale II księgi wieczystej jako właściciel nieruchomości, prawa własności do nieruchomości jej nabywcy, można było uznać tegoż nabywcę jako stronę postępowania wywłaszczeniowego,

- art. 8 K.p.a. z uwagi na powyższe naruszenia, godzące w zasadę pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej.

Z uwagi na powyższe naruszenia Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że jedyną podstawą stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...].09.1952 r., było przyjęcie przez organ orzekający, iż brak skierowania przez Dyrekcję Okręgową Kolei Państwowych wezwania do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości do faktycznego właściciela nieruchomości, i w konsekwencji brak możliwości ustosunkowania się przez niego do umownego załatwienia sprawy, zgodnie z art. 8 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, stanowi rażące naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Z takim stanowiskiem nie sposób się zgodzić. Skarżący wskazał, że organ wywłaszczeniowy dochował wszelkich formalności w zakresie ustaleniu właściciela nieruchomości, będącej przedmiotem postępowania wywłaszczeniowego. Wnioskodawca wywłaszczenia - Dyrekcja Okręgowa Kolei Państwowych w P. wyjaśniła, iż: "osoby właścicieli ustaliła na podstawie zapisów w księgach wieczystych i że do dnia [...] maja 1952 r., nie wpłynęły do Sądu powiatowego żadne wnioski o zmianę właściciela". Dotyczy to wniosków o wpis w Dziale II księgi wieczystej, w którym dokonuje się ujawnienia właściciela danej nieruchomości. Dokonany w dziale III księgi wieczystej wpis o zgłoszonym roszczeniu o przeniesienie własności nieruchomości, nie może stanowić podstawy do uznania, iż właścicielem nieruchomości jest osoba, która zgłosiła takie roszczenie. Osoba właściciela, bowiem, ujawniana jest w Dziale II księgi wieczystej.

W związku z powyższym, zdaniem Skarżącego, bezsprzeczne jest to, iż bezpośrednio przez wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego (zawiadomienie z [...] lipca 1952 r.) w księdze wieczystej (w Dziale II KW) figurowała p. A. K.. Dokonanie sprzedaży nieruchomości przez p. A. K. p. J. D. przed dniem [...] lipca 1951 r., bez uwidocznienia tejże zmiany w księdze wieczystej (w Dziale II), nie powinno rodzić skutku w postaci zarzutu rażącego naruszenia prawa po stronie organu wywłaszczeniowego. Brak zgłoszenia zmian stanu prawnego nieruchomości, będącej przedmiotem wywłaszczenia, w księdze wieczystej, winno zostać potraktowane jako zaniedbanie nowych właścicieli nieruchomości. Wniosek o wpis roszczenia o przeniesienie prawa własności nieruchomości, który dot. działu III KW nie jest tożsamy z wnioskiem o wpis prawa własności do nieruchomości, który dot. Działu II KW.

W przedmiotowej sprawie, niezaprzeczalnie miała miejsce sytuacja, jakiej dot. art. 26 dekretu z dnia [...].04.1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Przede wszystkim, art. 26 ust. 2 tegoż dekretu, w świetle, którego, nabywcę przedmiotowej nieruchomości, tj. p. J. D., można było uznać jako stronę postępowania wywłaszczeniowego, dopiero po przyznaniu, iż to prawo mu przysługuje, przez osobę wpisaną do księgi wieczystej jako właściciel przedmiotowej nieruchomości, a więc wpisaną w dziale II tejże KW. W postępowaniu wywłaszczeniowym, organ wywłaszczeniowy tudzież wnioskodawca wywłaszczenia, po uzyskaniu pisma (data wpływu [...].05.1952 r.) p. A. K. z informacją, iż właścicielem nieruchomości jest p. J. D., zastosował się do dyspozycji ww. art. 26 i w dalszych czynnościach postępowania wywłaszczeniowego, uwzględnił osobę p. J. D., który dopiero od tego momentu mógł zostać uznany jako strona postępowania wywłaszczeniowego. Brak skierowania do p. J. D. wezwania do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości nie stanowiło zawinionego zaniechania czynności wbrew oczywistej dyspozycji określonego przepisu prawa. W świetle przyjętej w dekrecie z dnia 26 kwietnia 1949 r. procedury postępowania, uwzględniającej z konieczności, w związku z zaistniałą sytuacją faktyczną brak jest, zdaniem Skarżącego, przesłanek do uznania, iż nastąpiło "pominięcie" w postępowaniu faktycznego właściciela nieruchomości.

W dalszym toku postępowania wywłaszczeniowego, faktyczny właściciel nieruchomości, miał możliwość zawarcia umowy o charakterze cywilnoprawnym, o jakiej jest mowa w art. 8 ust. 1 dekretu wywłaszczeniowego. Z możliwości tej jednak nie skorzystał. Zgodnie, z art. 25 ust 1 ww. dekretu "W toku postępowania wywłaszczeniowego strony mogą zawrzeć umowę sprzedaży nieruchomości na warunkach, przewidzianych w art. 8 ust.1 (...)" Tym samym za nietrafne, zdaniem Skarżącego, należy uznać twierdzenie organu orzekającego, iż niejako została naruszona zasada pierwszeństwa trybu cywilnoprawnego, a więc porozumienia stron (wykonawcy narodowych planów gospodarczych i właściciela nieruchomości) w szeroko pojętym procesie wywłaszczeniowym.

W ocenie Skarżącego całokształt okoliczności postępowania wywłaszczeniowego, którego skutkiem było wydanie przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. orzeczenia w dniu [...] września 1952 r. wskazuje raczej na zaniedbania i zaniechania po stronie wywłaszczanej. Przy zachowaniu wszelkich wymogów formalnych w ww. postępowaniu wywłaszczeniowym przez wnioskodawcę wywłaszczenia oraz organ wywłaszczający (ustalenie właściciela nieruchomości nastąpiło na podstawie zapisów Działu II księgi wieczystej, przy uwzględnieniu ewentualnych wniosków o wpis w tymże dziale, których jednakże nie było, co z kolei stanowiło zaniedbanie nowego właściciela nieruchomości, a nie wnioskodawcy wywłaszczenia), to bierna postawa faktycznego właściciela nieruchomości, spowodowała, iż w przedmiotowej sprawie nie było możliwe zawarcie umowy w trybie art. 8 ust. 1 dekretu wywłaszczeniowego. J. D., jako faktyczny właściciel nieruchomości, nie wykazał na żadnym etapie dalszych czynności postępowania zainteresowania w polubownym załatwieniu sprawy, którą to możliwość dawał mu art. 25 ww. dekretu. Nie wniósł także odwołania od doręczonego mu, zgodnie z art. 24 ust 1 dekretu, orzeczenia wywłaszczeniowego.

W świetle powyższego brak podstaw do uznania, iż w niniejszej sprawie nastąpiło rażące naruszenie prawa, a zatem, że zostały spełnione przesłanki do stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...] września 1952 r., nr [...] (w części).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie

Stosownie do art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ) sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie sanowi inaczej. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2016, poz. 718 ze zm. ), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją Ministra Infrastruktury i Rozwoju prowadzone było w trybie nadzwyczajnym przewidzianym w art. 156 § 1 k.p.a., a jego przedmiotem była decyzja własna z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...], stwierdzająca nieważność orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...] września 1952 r., nr [...], w części dotyczącej wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa – Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w P. nieruchomości – parceli [...] położonej w P., przy ul. [...], stanowiącej własność tabularną A. K. a faktycznie własność J. D. ( pkt 2 orzeczenia).

Celem instytucji stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest eliminacja z obrotu prawnego decyzji administracyjnej obarczonej ciężkimi wadami wymienionymi w art. 156 § 1 k.p.a. Postępowanie nadzorcze prowadzone podlega tym samym regułom procesowym jak postepowanie zwykłe z tym, że przedmiot każdego z tych postępowań jest inny. W postępowaniu zwykłym organ zmierza do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzyga merytorycznie sprawę, zaś w postępowaniu nadzorczym przedmiotem jest ustalenie czy wydana decyzja ( z reguły ostateczna) zawiera wady, o których mówi art. 156 § 1 k.p.a. Przy ustaleniu wystąpienia przesłanek z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ winien badać nie tylko samą treść decyzji oraz zachowanie przepisów procedury administracyjnej przy jej wydawaniu, lecz także ustalić czy weryfikowane rozstrzygnięcie nie narusza rażąco przepisów prawa materialnego stanowiącego podstawę jej wydania. Istotą stwierdzenia nieważności decyzji jest to, że przesłanka będąca przyczyną stwierdzenia tej nieważności istniała już w dacie wydania tej decyzji. Należy wskazać, że nie można stosować obecnie obowiązujących zasad przy dokonywaniu wykładni przepisów, których wykonywanie następowało w innym systemie prawnym. Prawidłowość decyzji administracyjnych ocenia się, stosując przepisy i ich wykładnię obowiązującą w dacie wydania ocenianej decyzji. Minister Infrastruktury i Budownictwa Minister Budownictwa orzekający w niniejszej sprawie uznał, że Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. wywłaszczając przedmiotową nieruchomość orzeczeniem z dnia [...] września 1952 r., dopuściło się rażącego naruszenia prawa, a więc takiego naruszenia, które skutkowało stwierdzeniem jego nieważności. W ocenie organu doszło do rażącego naruszenia art. 8 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, gdyż Dyrekcja Okręgowa Kolei Państwowych w P. skierowała wezwanie do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości do A. K., ujawnionej w księdze wieczystej nr [...] jako właściciel parceli nr [...], gdy tymczasem umową z dnia [...] lipca 1951 r. zbyła ona przedmiotową nieruchomość na rzecz J. D., o czym poinformowała pismem z dnia [...] maja 1952 r. Zaniechanie skierowania ww. wezwania do J. D. wskazuje, że nie został wyczerpany cywilnoprawny tryb nabycia nieruchomości, co było niezbędne do prawidłowego wszczęcia postępowania. Z takim stanowiskiem Ministra nie zgadza się skarżący, twierdząc, że w świetle art. 26 ust. 2 dekretu nabywcę przedmiotowej nieruchomości – J. D., można by uznać jako stronę postepowania wywłaszczeniowego, dopiero po przyznaniu, że to prawo mu przysługuje, przez osobę wpisaną do księgi wieczystej jako właściciela tej nieruchomości, a więc wpisana w dziale II KW. Przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego ( zawiadomienie z dnia [...] lipca 1952 r.) w księdze wieczystej ( Dział II KW) figurowała A. K., a dokonanie sprzedaży przed dniem [...] lipca 1951 r. bez uwidocznienia tej zmiany w Dziale II KW nie powinno, zdaniem skarżącego rodzić skutku rażącego naruszenia prawa. Wniosek o wpis roszczenia o przeniesienie prawa własności w Dziale III KW nie jest tożsamy z wnioskiem o wpis prawa własności do nieruchomości, który dotyczy Działu II KW. Organ wywłaszczeniowy, jak i wnioskodawca po otrzymaniu w dniu [...] maja 1952 r. pisma A. K. , w dalszych czynnościach postępowania wywłaszczeniowego uwzględnił J. D., który od tego momentu mógł być uznany jako strona postępowania. W myśl art. 8 ust. 1 (wcześniej art. 7 ust. 1) dekretu, wykonawca narodowych planów gospodarczych, który uzyskał wymagane zezwolenie, obowiązany był przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego wezwać właściciela nieruchomości, niezbędnej dla realizacji planu, aby odstąpił mu tę nieruchomość za cenę określoną w stosownym trybie. W aktach administracyjnych znajduje się pismo [...] Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych z dnia [...] maja 1952 r., nr PR 3B [...], wzywające K. A. jako właścicielkę nieruchomości, stanowiącej parcelę nr [...] zapisanej w ks. W. t.14 k. [...] o pow. 756 m2, by w terminie 15- dniowym od daty jego doręczenia zawarła umowy kupna za cenę , która zostanie określona na podstawie art. 28 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. ( DZ.U.RP. nr 27, poz. 197 i nr 55, poz. 438) zatwierdzona przez Prezydium Rady Narodowej. Jak wynika z Księgi Wieczystej nr [...] tom [...], k. [...], Repertorium Ksiąg Wieczystych nr [...] Sądu Grodzkiego w P. jako właściciel nieruchomości w P. , ul. [...], o pow. 756 m2, w Dziale drugim ujawniona była A. K.. W Dziale trzecim tej Księgi w dniu [..] lutego 1952 r. ujawnione zostało roszczenie J. D. o przeniesienie na niego własności nieruchomości na podstawie wniosku złożonego w dniu [...] sierpnia 1951 r., nr [...] i oświadczenie z dnia [...] lipca 1951 r. repert. Nr [...]- wpisano dnia [...] października 1951 r. Z powyższego wynika, że zgodnie z treścią Działu II Księgi wieczystej w dacie – [...] maja 1952 r., w którym wnioskodawca sporządził wezwanie o dobrowolne odstąpienie przedmiotowej nieruchomości w trybie art. 8 ust 1 dekretu ujawnionym jej właścicielem była A. K.. Wezwanie to A. K. odebrała, a to oznacza, że Dyrekcja Okręgowej Kolei Państwowych w P., wywiązała się z ustawowego obowiązku wezwania właściciela przedmiotowej nieruchomości do jej odstąpienia za cenę, określoną na podstawie art. 28 przez wykonawcę, a zatwierdzoną przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej. A. K. w piśmie z dnia [...] maja 1952 r. poinformowała, że Dyrekcję Okręgowej Kolei Państwowych w P., że zbyła przedmiotową nieruchomość J. D. na własność dnia [...] lipca 1951 r., i dalsze pisma w sprawie tej kierować do niego jako nowego właściciela, to jednak w księdze wieczystej w dziale III zostało ujawnione jedynie jego roszczenie wynikające z umowy zbycia, a nie wpisano go właściciela tej nieruchomości. Zauważyć przy tym należy, iż z treści tego pisma nie wynika, czy A. K. informowała, czy też nie informowała nowego właściciela o otrzymanym wezwaniu do dobrowolnego odstąpienia przedmiotowej nieruchomości na rzecz Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w P.. W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, skoro Dyrekcja Okręgowej Kolei Państwowych w P. zgodnie z art. 8 ust. 1 nakładającym obowiązek wezwania do właściciela nieruchomości, skierowała takie wezwanie do osoby ujawnionej w księdze wieczystej jako jej właściciela w dacie jego sporządzenia, to mimo to, że nieruchomość ta przed wezwaniem została zbyta na rzecz innej osoby, to z uwagi na to, że nabywca nie został ujawniony w księdze wieczystej jako nowy właściciel, a tylko wpisano jego roszczenie z tego tytułu, brak jest podstaw do przyjęcia, że doszło do rażącego naruszenia powołanego art. 8 ust. 1 dekretu. Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że J. D. brał udział w postępowaniu wywłaszczeniowym jako jego strona i istotne jest to, że jako nowy właściciel nieruchomości nie zgłaszał w tym zakresie żadnych zastrzeżeń na dalszym etapie postępowania, a w szczególności nie wyraził zainteresowania dobrowolnym odstąpieniem nieruchomości. Z powyższych względów trudno przyjąć aby omawiane uchybienie na etapie czynności poprzedzających wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego determinowało wadliwość decyzji wywłaszczeniowej w stopniu uzasadniającym stwierdzenie jej nieważności. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 135 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.