Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2464/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-07-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
6560
Hasła tematyczne: Interpretacje podatkowe
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną interpretację
Powołane przepisy: article: art. 10 ust. 1, art. 17 ust. 1 pkt 10, art. 23 ust. 1 pkt 38
journal: Dz.U. 2012 poz 361
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Sędziowie sędzia WSA Dominik Gajewski (sprawozdawca), sędzia WSA Anna Sękowska, Protokolant referent stażysta Grażyna Dmitruk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lipca 2017 r. sprawy ze skargi B. K. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 15 kwietnia 2016 r. nr IPPB2/4511-57/16-5/MK w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 1) uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, 2) zasądza od Szefa Krajowej Administracji Skarbowej na rzecz B.K. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

B. K. (zwany dalej: "Skarżącym") zwrócił się do Ministra Finansów z wnioskiem z dnia 21 stycznia 2016 r., uzupełnionym pismem z dnia 24 marca 2016r., o wydanie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych związanych z uczestnictwem Skarżącego w organizowanym przez Spółkę posiadającą siedzibę w Stanach Zjednoczonych motywacyjnym planie opcyjnym. W przedmiotowym wniosku Skarżący przedstawił opisany poniżej stan faktyczny i zdarzenie przyszłe.

Skarżący jest polskim rezydentem podatkowym, zatrudnionym (na podstawie kontraktu odpowiadającego polskiej umowie o dzieło) jako konsultant w zarejestrowanej w Stanach Zjednoczonych firmie D. W ramach kapitałowego planu motywacyjnego (ang. Equity Incentiue Plan) na podstawie umowy opcyjnej (ang. Stock Option Agreement) Skarżący otrzymał bezpośrednio od D. prawo do nabycia akcji zwykłych (ang. Common Stock) D. po cenie określonej w umowie, równej w ocenie administratora planu wartości rynkowej z dnia przyznania opcji (ang. Fair Market Value). Wartość ta ustalana jest w dobrej wierze przez administratora planu. Opcje są niezbywalne. Akcje firmy nie są notowane na giełdzie papierów wartościowych, ani przez dealera papierów wartościowych. W przyszłości, w tym przed nabyciem akcji przez Skarżącego, możliwe jest, że akcje zaczną być notowane na giełdzie. Umowa opcyjna określa harmonogram nabywania uprawnień (ang. vesting schedule), tj. prawa do nabycia kolejnych pakietów akcji, które Skarżący nabywa co miesiąc przez 4 lata, pod warunkiem kontynuacji zatrudnienia w D. Akcje Skarżący może nabyć nie później niż w terminie określonym w umowie opcyjnej (10 lat od momentu przyznania puli) i nie później niż 30 dni po ustaniu zatrudnienia w D.

W uzupełnieniu przedmiotowego wniosku Skarżący wskazał dodatkowo, że warunkowe prawo w postaci niezbywalnych opcji uprawniających do nabycia akcji po cenie ustalonej przez administratora planu w wysokości wartości rynkowej stanowi pochodny instrument finansowy, o którym mowa w art. 5a pkt 13 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361 z późn. zm.) – zwanej dalej: "u.p.d.o.f." Skarżącemu będą przysługiwały prawa należne akcjonariuszom po nabyciu akcji, akcje nabyte w wyniku realizacji opcji są zbywalne. Skarżący wyjaśnił też, że prace dla D. wykonywał on przebywając na terenie Rzeczpospolitej Polskiej, a długość okresów w których przebywał w Stanach Zjednoczonych Ameryki nie przekraczała łącznie 183 dni w żadnym dwunastomiesięcznym okresie.

Przedstawiając opisany powyżej stan faktyczny i zdarzenie przyszłe Skarżący zadał następujące pytanie: czy prawidłowym jest uznanie, że otrzymanie opcji oraz nabycie akcji, których te opcje dotyczą, nie jest opodatkowane podatkiem dochodowym, zaś opodatkowane będzie dopiero zbycie tych akcji ?

Skarżący przedstawiając następnie własne stanowisko w kwestii objętej powyższym pytaniem powołał się na treść przepisów art. 10 ust. 1 pkt 7, art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a), art. 23 ust. 1 pkt 23, wskazując że przyznane mu opcje na akcje nie stanowią jakiegokolwiek przysporzenia w jego majątku, a jedynie dają potencjalną możliwość nabycia akcji w przyszłości po spełnieniu określonych warunków. Tym samym uznać należy, że w chwili otrzymania opcji na akcje Skarżący nie osiągnął żadnego przychodu. W sytuacji skorzystania przez Skarżącego z prawa nabycia akcji również nie powstanie przychód podatkowy w chwili nabycia akcji. Realizacja opcji polega na nabyciu akcji po preferencyjnej cenie. Ponadto akcje spółki nie są notowane na giełdzie, nie ma więc możliwości wskazania ich wartości rynkowej.

Skarżący odwołując się do zasady jednokrotności opodatkowania wskazał też, że dany przychód może być opodatkowany tylko raz. Ustawodawca uznał bowiem, że obowiązek podatkowy powstaje w chwili objęcia akcji jedynie wówczas, gdy akcje obejmowane są za wkład niepieniężny. Zdaniem Skarżącego, treść przepisów art. 17 ust. 1 pkt 9, art. 20 ust. 1 oraz art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f. wskazuje, że objęcie akcji za wkład pieniężny jest neutralne podatkowo w dacie objęcia. Opodatkowane będzie dopiero odpłatne zbycie tych akcji, zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) u.p.d.o.f. Ponadto na zasady opodatkowania przedmiotowych akcji nie wpłynie fakt ich notowania na giełdzie papierów wartościowych. Skarżący stwierdził też, że nabycie nie będzie opodatkowane na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.f., gdyż zastosowanie tego przepisu w przypadku realizacji opcji na akcje prowadzi do podwójnego opodatkowania części dochodu. Skarżący nie miałby żadnego instrumentu wyłączającego z podstawy opodatkowania przy ustalaniu dochodu ze zbycia akcji przychodu opodatkowanego w chwili nabycia akcji. Nie ma zaś wątpliwości, że podwójne opodatkowanie tego samego dochodu podatkiem dochodowym od osób fizycznych jest sprzeczne z Konstytucją. W konsekwencji należy więc uznać, że realizacją pochodnego instrumentu finansowego, jakim jest opcja na akcje, będzie dopiero odpłatne zbycie przedmiotowych akcji, które opodatkowane będzie na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) u.p.d.o.f.

Na poparcie swojego stanowiska w sprawie skarżący powołał się również na poglądy wyrażone w wymienionym przez siebie orzecznictwie sadów administracyjnych, wskazując w konkluzji, że jego zdaniem zarówno otrzymanie opcji na nabycie akcji, jak i samo nabycie akcji w przedstawionym stanie faktycznym nie będzie opodatkowane podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Opodatkowany będzie dopiero przychód (dochód) uzyskany ze sprzedaży przedmiotowych akcji. Podstawą opodatkowania będzie przychód ze sprzedaży pomniejszony o koszty uzyskania przychodu określone na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f.

W interpretacji indywidualnej z dnia 15 kwietnia 2016 r. Minister Finansów, z upoważnienia którego działał Dyrektor Izby Skarbowej w W., uznał przedstawione powyżej stanowisko Skarżącego: 1) za nieprawidłowe - w części dotyczącej braku powstania przychodu podlegającego opodatkowaniu w momencie wykonania opcji, 2) za prawidłowe – w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu interpretacji organ powołując się na treść przepisów: art. 5a pkt 13, art. 9 ust. 1, art. 10 ust. 1 pkt 7 i pkt 10, art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f. wskazał, że samo przystąpienie przez Skarżącego do planu motywacyjnego, a tym samym otrzymanie przez niego prawa do opcji na akcje spółki amerykańskiej, nie rodzi skutku w postaci przychodu. Otrzymane opcje są bowiem jedynie przyrzeczeniem spółki amerykańskiej nabycia akcji na określonych warunkach, nie mogą być zbywane. Powyższe oznacza zdaniem tego organu, że otrzymanie opcji w ramach planu motywacyjnego nie stanowi źródła przychodu w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, nie jest bowiem związane z jakimkolwiek przysporzeniem w majątku osoby otrzymującej opcję, a jedynie stwarza potencjalną możliwość uzyskania w przyszłości korzyści majątkowych. W momencie otrzymania opcji nie powstanie zatem obowiązek podatkowy w podatku dochodowym od osób fizycznych.

Natomiast zdaniem organu przychód po stronie Skarżącego powstanie dopiero w momencie realizacji praw z opcji. Organ zauważył, że w planie motywacyjnym, w którym wziął udział Skarżący realizacja praw z opcji będzie polegała na nabyciu akcji spółki amerykańskiej po preferencyjnej cenie ustalonej w momencie przydzielenia opcji. Jak wskazał Skarżący akcje nabyte w wyniku realizacji opcji są zbywalne, a więc można ustalić ich cenę rynkową, ponadto Skarżącemu będą przysługiwać prawa należne akcjonariuszom. Realizacja opcji jest więc równoznaczna z nabyciem akcji po umówionej cenie. Tym samym przychód z tytułu realizacji opcji należy w ocenie tego organu utożsamiać z przychodem z kapitałów pieniężnych, o jakim mowa w art. 17 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.f. Zgodnie z tym przepisem za przychody z kapitałów pieniężnych uważa się, przychody z odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych oraz realizacji praw z nich wynikających. Stosownie natomiast do treści art. 17 ust. 1b u.p.d.o.f., za datę powstania przychodu z realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych uważa się moment realizacji tych praw, do których w niniejszej sprawie należy zaliczyć opcje. Bowiem jak wskazał Skarżący w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia braków formalnych jego wniosku, warunkowe prawo w postaci niezbywalnych opcji uprawniających do nabycia akcji po cenie ustalonej przez administratora planu w wysokości wartości rynkowej stanowi pochodny instrument finansowy, o którym mowa w art. 5a pkt 13 u.p.d.o.f.

Następnie organ powołał się na treść przepisów art. 23 ust. 1 pkt 38a oraz art. 30b ust. 1 i ust. 2 pkt 3 u.p.d.o.f. wskazując, że w opisanym stanie faktycznym i zdarzeniu przyszłym Skarżący nie będzie mógł pomniejszyć kwoty przychodu o koszty uzyskania przychodu, gdyż z wniosku wynika, że nie poniesie wydatków na nabycie ww. opcji albowiem przystępując do planu motywacyjnego opcje otrzyma on nieodpłatnie. Oznacza to, że kwota dochodu równała się będzie kwocie przychodu osiągniętego z realizacji praw pochodnych. Organ zauważył też, że wydatek na nabycie akcji po cenie określonej w planie opcyjnym nie jest kosztem realizacji opcji, lecz będzie kosztem uzyskania przychodu dopiero z tytułu zbycia akcji spółki amerykańskiej. Organ zgodził się też ze stanowiskiem Skarżącego, że przychód powstanie w dacie zbycia tych akcji.

Organ powołał się również na treść przepisów art. 30b ust. 2 pkt 1 i pkt 4, art. 23 ust. 1 pkt 38, art. 30b ust. 1, ust. 3 i ust. 6 u.p.d.o.f. oraz art. 3 ust. 2, art. 5 ust. 1, art. 14 ust. 1 umowy z dnia 8 października 1974 r. między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki o uniknięciu podwójnego opodatkowania i zapobieżeniu uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu (Dz. U. z 1976 r., Nr 31, poz. 178), wskazując że z analizy zapisów ww. umowy wynika, że przychody z kapitałów pieniężnych otrzymane przez osobę mającą miejsce zamieszkania w Polsce, podlegają opodatkowaniu tylko w Polsce. W konsekwencji biorąc pod uwagę fakt, że Skarżący nie przebywał i nie będzie przebywał na terytorium USA przez okres lub okresy przekraczające łącznie 183 dni w roku podatkowym, w którym dokona sprzedaży akcji spółki amerykańskiej, realizacja praw wynikających z opcji poprzez nabycie przez niego prawa do akcji spółki amerykańskiej skutkuje powstaniem źródła przychodu z realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, do których należą opcje. Przychód taki na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.f. należy zakwalifikować do przychodów z kapitałów pieniężnych. W przedmiotowym przypadku wysokość dochodu będzie równa wysokości przychodu albowiem Skarżący nie poniesie żadnych kosztów związanych z nabyciem przedmiotowych opcji. Ponadto w momencie sprzedaży akcji spółki amerykańskiej nabytych w ramach programu po stronie Skarżącego powstaje przychód, który zwolniony jest z opodatkowania w Stanach Zjednoczonych Ameryki, natomiast podlega opodatkowaniu w Polsce, i który należy zakwalifikować do przychodów z kapitałów pieniężnych. Opodatkowaniu 19% zryczałtowanym podatkiem podlega dochód stanowiący różnicę pomiędzy uzyskanym przychodem ze zbycia akcji a kosztami uzyskania przychodów poniesionymi na nabycie akcji, tj. zapłaconą przez Skarżącego cenę realizacji opcji. Organ dodał też, że na podatniku, który uzyskał dochód z kapitałów opodatkowanych na zasadach określonych w art. 30b u.p.d.o.f. czyli m.in. z tytułu realizacji planu opcyjnego oraz w przypadku sprzedaży akcji, ciąży obowiązek złożenia we właściwym urzędzie skarbowym zeznania według ustalonego wzoru (formularz PIT-38), w terminie do dnia 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym (art. 45 ust. 1a pkt 1 w zw. z art. 30b ust. 6 u.p.d.o.f.), w którym nastąpi realizacja opcji poprzez otrzymanie akcji spółki amerykańskiej lub zbycie akcji. Ponadto zgodnie z art. 45 ust. 4 pkt 2 u.p.d.o.f., w tym samym terminie Skarżący jest obowiązany do wpłaty należnego podatku wynikającego z zeznania.

W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa Minister Finansów stwierdził w piśmie z dnia 7 czerwca 2016 r. brak podstaw do zmiany stanowiska wyrażonego w powyższej interpretacji indywidualnej.

Następnie Skarżący zaskarżył interpretację indywidualną z dnia 15 kwietnia 2016 r. wnosząc skargę w piśmie z dnia 16 lipca 2016 r., w której zarzucił jej naruszenie następujących przepisów:

1) art. 17 ust. 1b w zw. z ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.f., poprzez błędne przyjęcie, że już w chwili objęcia akcji powstaje przychód podatkowy, zaś w chwili sprzedaży akcji powstaje kolejny przychód podlegający opodatkowaniu, tym razem na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) u.p.d.o.f., czym naruszono także art. 2 oraz art. 32 Konstytucji RP, poprzez dokonanie wykładni przepisów prawa podatkowego prowadzącej do podwójnego opodatkowania tego samego przychodu, bez możliwości wyłączenia przychodu opodatkowanego w chwili realizacji opcji, co również stanowiło naruszenie art. 124 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 z późn. zm.) – zwanej dalej: "O.p.", poprzez podważenie zaufania Skarżącego do organów podatkowych,

2) art. 45 ust. 1a pkt 1 w związku z art. 30b ust. 6 oraz art. 45 ust. 4 pkt 2 u.p.d.o.f., będące skutkiem naruszenia wskazanego w punkcie pierwszym zarzutów, polegające na bezpodstawnym uznaniu, iż Skarżący ma obowiązek złożenia zeznania rocznego do 30 kwietnia roku następującego po roku, w którym objęto akcje, oraz do wpłaty podatku w tym samym terminie,

3) art. 14b § 1, art. 14c § 1 i 2 oraz art. 121 § 1 i art. 124 O.p., polegające na:

a) bezpodstawnym przyjęciu, że Skarżący uzyskuje akcje nieodpłatnie, skoro w celu uzyskania opcji Skarżący musi spełnić warunki uzyskania tych opcji, w tym w szczególności wykonywać świadczenia w ramach umowy o dzieło na rzecz D.,

b) niewskazaniu przez organ - poza lakonicznym stwierdzeniem, ze przychód powstaje w chwili realizacji opcji - zasad ustalenia wysokości powstałego przychodu i ograniczenie się do schematycznego uzasadnienia interpretacji.

Wskazując na powyższe zarzuty Skarżący wniósł w swojej skardze o uchylenie zaskarżonej zmiany interpretacji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał, że jego zdaniem, wbrew stanowisku zaprezentowanemu w zaskarżonej interpretacji w chwili realizacji opcji na akcje nie powstanie przychód podlegający opodatkowaniu. Nabycie akcji jedynie w przypadku nabycia ich w zamian za wkład niepieniężny powoduje powstanie przychodu podlegającego opodatkowaniu, co wynika z art. 17 ust 1 pkt 9 u.p.d.o.f. Jednakże w niniejszej sprawie akcje nie są obejmowane za wkład niepieniężny, bowiem w celu realizacji opcji Skarżący ma uiścić kwotę odpowiadającą, w ocenie administratora planu opcyjnego, wartości rynkowej w dniu przyznania opcji. Skarżący podkreślił również, że zrealizowanie opcji nie powiększa jego majątku, gdyż nabywa jedynie akcje, zaś akcje - ze swej istoty - stanowią jedynie potencjalne źródło przysporzeń, np. w postaci dywidendy lub ich odpłatnego zbycia. Dopiero więc te dochody uzyskane na podstawie akcji, stanowią przysporzenie majątkowe, które podlega opodatkowaniu na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) u.p.d.o.f. Natomiast potencjalne źródło przychodu jakim są akcje, me może stanowić przedmiotu opodatkowania. W chwili nabycia akcji Skarżący poniesie jedynie wydatek, zaś wysokość ewentualnego przychodu zostanie określona dopiero w przypadku zaistnienia zdarzeń przyszłych i niepewnych jak wspomniana dywidenda czy odpłatne zbycie. Poza tym może w ogóle przychodu tego me osiągnąć albo ponieść stratę.

Skarżący wskazał też, że uznanie stanowiska Ministra Finansów za poprawne prowadzi do podwójnego opodatkowania tei samej akcji - po raz pierwszy w chwili jej nabycia, zaś po raz drugi w chwili odpłatnego zbycia. Skarżący zauważył też, że nie będzie on mógł skorzystać z możliwości wyłączenia - w chwili opodatkowania przychodu z odpłatnego zbycia akcji - przychodu opodatkowanego przy nabyciu tych akcji. Jednakże taka wykładnia przepisów podatkowych jest nieakceptowalna w demokratycznym państwie prawa, co stanowi naruszenie art. 2 Konstytucji RP, który przewiduje, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Tymczasem podwójne opodatkowanie nie urzeczywistnia zasady sprawiedliwości społecznej, stanowi również przejaw dyskryminacji i naruszenia zasady równego traktowania obywateli, czym narusza art. 32 Konstytucji RP. W państwie prawa nie może istnieć sytuacja, w której generalnie podmioty nabywające akcje za wkład inny niż pieniężny nie są opodatkowane w chwili nabycia tych akcji, zaś wyjątek się czyni, gdy akcje te nabywane są w wyniku realizacji opcji. Nie istnieje bowiem dostateczna różnica między tymi sytuacjami, która skłaniałaby do tak daleko idącego rozróżniema ich skutków podatkowych. Dążenie do podwójnego opodatkowania przychodu nie stanowi również działania zmierzającego do pogłębienia zaufania Skarżącego do organów podatkowych.

Skarżący nie zgodził się też ze stanowiskiem Ministar Finansów, że otrzymał on opcje nieodpłatnie, skoro jednym z warunków uzyskania opcji jest wykonywanie świadczeń na rzecz D. Tym samym pomimo braku zapłaty za opcje, nabycie ich związane jest ze spełnieniem określonych wymogów o charakterze niepieniężnym. Wobec powyższego nie można przyjąć, by - pomimo braku odpłatności - ich nabycie było nieekwiwalentne. Skarżący zarzucił też, że organ nie wskazał w jakiej wysokości miałby powstać przychód, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.f., w chwil objęcia akcji. Zdaniem Skarżącego, rozpoznanie przychodu w wysokości wartości rynkowej nabytych akcji prowadziłoby do podwójnego opodatkowania. Takie postępowanie podważa sens instytucji interpretacji indywidualnej, która nie wskazuje wnioskodawcy zasad rozliczenia z Fiskusem jego (ewentualnych) zobowiązań podatkowych. W schematycznym uzasadnieniu interpretacji organ nie odniosł się również do powołanych przez Skarżącego wyroków.

Reasumujac Skarżący stwierdził, że w niniejszej sprawie w chwili realizacji opcji, stanowiącej wykonanie kontraktu polegające na zakupie akcji po ustalonej z góry wartości, po stronie zbywcy i nabywcy nie wystąpi ani przychód, ani koszty uzyskania przychodów, gdyż dochodzi do ekwiwalentnej zamiany aktywów między podmiotami. Koszty uzyskania przychodów mogą zatem powstać dopiero w chwili, zbycia instrumentu bazowego, a spełnienie warunku realizacji praw z instrumentu pochodnego nie powoduje automatycznie uznania wydatków na nabycie instrumentu za koszt podatkowy. Przychód podatkowy nie powstaje w chwili otrzymania przez uprawnionego akcji, lecz w chwili ich zbycia.

W piśmie z dnia 8 sierpnia 2016 r. stanowiącym odpowiedź na powyższą skargę Minister Finasów wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując jednocześnie zaprezentowane wcześniej stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

709: Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - zwanej dalej: "p.p.s.a", kontrola sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach. Rozpoznając skargę na interpretację prawa podatkowego sąd administracyjny kontroluje poprawność merytoryczną dokonanej interpretacji oraz prawidłowość prowadzonego w tej sprawie postępowania interpretacyjnego, a więc zgodność z prawem samej czynności według stanu prawnego z daty jej dokonania oraz legalność postępowania poprzedzającego jej wydanie.

W myśl art. 57a p.p.s.a. skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisów prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej interpretacji indywidualnej na tle przedstawionego przez Skarżącego stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego oraz stanu prawnego obowiązującego w dniu jej wydania, Sąd uznał, że interpretacja ta narusza przepisy prawa w stopniu nakazującym jej uchylenie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest interpretacja indywidualna w zakresie skutków podatkowych związanych z uczestnictwem Skarżącego w organizowanym przez Spółkę posiadającą siedzibę w Stanach Zjednoczonych motywacyjnym planie opcyjnym, w ramach którego Skarżący otrzymał bezpośrednio od tej Spółki prawo do nabycia jej akcji. Pomiędzy stronami nie ma sporu, co do braku powstania po stronie Skarżącego przychodu podlegającego opodatkowaniu w momencie przyznania opcji w ramach programu motywacyjnego Equity Incentiue Plan. Skarżący otrzymuje wyłącznie potencjalną możliwość otrzymania w przyszłości korzyści w postaci akcji.

Zgodne jest także stanowisko stron, że w momencie odpłatnego zbycia akcji nabytych przez Skarżącego w wyniku realizacji opcji w ramach ww. programu motywacyjnego, powstanie przychód z kapitałów pieniężnych, określony w art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) u.p.d.o.f. tj. z odpłatnego zbycia papierów wartościowych (akcji), opodatkowany zryczałtowanym podatkiem 19%. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się natomiast do kwestii powstania przychodu podlegającego opodatkowaniu w momencie realizacji opcji, tj. zakupu akcji spółki amerykańskiej po cenie preferencyjnej.

Zdaniem Skarżącego, zarówno otrzymanie opcji na nabycie akcji, jak i samo nabycie akcji w przedmiotowym stanie faktycznym nie będzie opodatkowane podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Opodatkowany będzie dopiero przychód (dochód) uzyskany ze sprzedaży przedmiotowych akcji, zaś podstawą opodatkowania będzie przychód ze sprzedaży pomniejszony o koszty uzyskania przychodu określone na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f.

Natomiast w ocenie organu, realizacja praw wynikających z opcji poprzez nabycie przez Skarżącego prawa do akcji spółki amerykańskiej skutkuje powstaniem źródła przychodu z realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, do których należą opcje. Przychód taki na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.f. należy zakwalifikować do przychodów z kapitałów pieniężnych. W tym przypadku wysokość dochodu będzie równa wysokości przychodu, albowiem Skarżący nie poniesie żadnych kosztów związanych z nabyciem przedmiotowych opcji.

Sąd nie podziela jednak stanowiska organu, że w momencie realizacji opcji Skarżący osiągnie przychód z realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.f. Zauważyć w tym miejscu należy, że na potrzeby podatku dochodowego od osób fizycznych ustawodawca w art. 10 ust. 1 u.p.d.o.f. wymienił źródła przychodów. Przyporządkowanie przychodu do właściwego źródła ma istotne znaczenie dla ustalenia wysokości dochodu, jako że stosownie do treści art. 9 ust. 1a i ust. 2 u.p.d.o.f dochód oblicza się z każdego źródła odrębnie. Dochód z tego samego tytułu może być opodatkowany tylko raz i zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 10 ust. 1 u.p.d.o.f. może być przyporządkowany tylko do jednego źródła przychodów. Jednym ze źródeł przychodów są kapitały pieniężne i prawa majątkowe, w tym odpłatne zbycie praw majątkowych, innych niż wymienione w art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. Pojęcie przychodów z kapitałów pieniężnych doprecyzowane zostało w art. 17 ust. 1 u.p.d.o.f., poprzez enumeratywne wymienienie przychodów uważanych za przychody z tego źródła, a także w art. 24 ust. 5 u.p.d.o.f. wskazującym, co należy uważać za dochód z udziałów w zyskach osób prawnych. Wśród przychodów z kapitałów pieniężnych wymieniono nominalną wartość udziałów (akcji) w spółce mającej osobowość prawną albo wkładów w spółdzielni objętych w zamian za wkład niepieniężny (art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f.). Objęcie udziałów (akcji) zostało zatem uznane za przychód z kapitałów pieniężnych z tym, że koniecznym jest, aby objęcie akcji nastąpiło w zamian za wkład niepieniężny.

Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 11 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 111/12 (dostępny na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl), że uwzględniając treść art. 17 ust. 1 pkt 9, art. 20 ust. 1 i art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f., uprawnionym jest wniosek, iż objęcie akcji (nieodpłatnie, częściowo nieodpłatnie) jest neutralne podatkowo w dacie, gdy zdarzenie to miało miejsce, ale podlega opodatkowaniu w momencie odpłatnego zbycia udziałów (akcji), stosownie do art. 17 ust.1 pkt 6 lit. a) u.p.d.o.f. Dopiero w tym momencie ujawnia się bowiem rzeczywisty przychód z objęcia akcji. W wyroku tym NSA analizując definicję pojęcia przychód zawartą w art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f., podkreślił, że nie obejmuje ona, z uwagi na wyłączenie art. 17 ust. 1 pkt 6, 9 i 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, przychodu z tytułu nabycia udziałów (akcji) w spółkach mających osobowość prawną objętych w zamian za wkład niepieniężny. O przychodzie takim stanowi bowiem art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f. Uznanie danego świadczenia za nieodpłatne lub częściowo nieodpłatne wymaga stwierdzenia, że w wyniku zdarzenia prawnego lub zjawiska gospodarczego podatnik uzyskał korzyść majątkową kosztem innego podmiotu bądź też uzyskał nieodpłatne (częściowo nieodpłatne), to jest przysporzenie majątku o konkretnym wymiarze finansowym, niezwiązane z kosztami (całkowitymi kosztami) lub inną formą ekwiwalentu (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2006 r., sygn. akt II FPS 1/06; ONSAiWSA 2006/6/153). Powyższe oznacza, co zasadnie podnosi Skarżący, że przysporzenie podatnika musi być rzeczywiste, a nie tylko potencjalne. Akcje są papierami wartościowymi zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz.U. z 2010 r., Nr 211, poz. 1384 ze zm.). W tym papierze wartościowym inkorporowane są określone uprawnienia akcjonariusza wobec spółki akcyjnej, które wykonywać może właściciel tego dokumentu, a jego sprzedaż oznacza przeniesienie tych uprawnień. Są to zarówno uprawnienia korporacyjne (np. prawo do udziału w walnym zgromadzeniu), jak i prawa majątkowe (np. prawo do dywidendy). Nabywając akcje podatnik nabywa w związku z tym określone uprawnienia niemajątkowe i majątkowe, których realizacja dopiero w przyszłości może wiązać się z przysporzeniem majątkowym (otrzymaniem dywidendy, sprzedażą akcji za cenę wyższą od ceny nabycia).

Należy zatem podzielić stanowisko Skarżącego, że samo nabycie akcji w ramach realizacji opcji nie powoduje na dzień ich nabycia realnego przysporzenia na rzecz uczestnika programu, bowiem ewentualna korzyść w momencie nabycia ma charakter potencjalny. Stanowisko to potwierdza treść art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f., który nie uznaje za koszty uzyskania przychodu wydatków na objęcie udziałów (akcji) w spółce mającej osobowość prawną z tym, że wydatki na objęcie lub nabycie akcji w spółce mającej osobowość prawną są kosztem uzyskania przychodu z tytułu odpłatnego zbycia tych akcji. Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.f., za przychody z kapitałów pieniężnych uważa się przychody z odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych (zdefiniowanych w art. 5a pkt 13 tej ustawy) oraz z realizacji praw z nich wynikających. Stosownie zaś do treści art. 17 ust. 1b u.p.d.o.f., przychód określony w art. 17 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.f. powstaje w momencie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych. Realizacją praw skutkującą powstaniem dochodu zgodnie z art. 17 ust. 1b u.p.d.o.f. nie jest, jak twierdzi organ samo otrzymanie akcji, które daje tylko potencjalne przysporzenie dla podatnika, a nie rzeczywiste przysporzenie. W stanie faktycznym przedstawionym przez Skarżącego, w momencie realizacji opcji nie uzyskał on przychodu. Przychód oraz dochód realizowany będzie dopiero w momencie odpłatnego zbycia akcji, jako przychód z kapitałów pieniężnych, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 7 oraz art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) u.p.d.o.f.

Zdaniem Sądu w przypadku przychodów z papierów wartościowych (np. akcji), ustawodawca świadomie przesunął w czasie moment opodatkowania. Świadczy o tym właśnie treść art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) u.p.d.o.f. Skoro przychód powstanie dopiero w momencie odpłatnego zbycia akcji, opodatkowanie potencjalnego wzrostu majątku przy ich nabyciu nie znajduje uzasadnienia w świetle przepisów u.p.d.o.f. Oczywiście akcje mogą stanowić źródło dywidendy, jednakże z przedstawionego we wniosku opisu stanu faktycznego, nie wynika aby Skarżący z tytułu nabycia akcji uzyskał takie przysporzenie majątkowe. Przy założeniu tak jak chce tego organ, że dochód ustala się na dzień nabycia akcji i drugi raz w momencie ich zbycia, mogłoby dojść do sytuacji, w której Skarżący, zapłaciłby podatek od wartości, której nie uzyskał w rzeczywistości. Skutki takie wystąpiłyby w przypadku, gdyby pomiędzy nabyciem akcji i ich sprzedażą ich wartość spadła w sposób znaczący. W takim przypadku przychód ten nie wiązałby się z rzeczywistym, pewnym co do jego wielkości i definitywnym przysporzeniem majątkowym. W dacie sprzedaży akcji Skarżący rozpoznałby przychód rzeczywiście uzyskany, który przy spadku wartości akcji mógłby mieć nawet znikomą wartość. Skarżący zapłaciłby podatek w znacznej części obliczony od dochodu, którego nigdy w rzeczywistości nie uzyskał. Dlatego zdaniem Sądu realizacja opcji nie może stanowić zdarzenia, które już w momencie jego wystąpienia daje podatnikowi wymierne i definitywne korzyści dające się obliczyć w pieniądzu. Natomiast interes podatkobiorcy (państwa) uwzględniony i zabezpieczony zostanie systemowo, poprzez opodatkowanie zbycia akcji, które to stanowi podstawę powstania opodatkowanego przychodu z kapitałów pieniężnych - art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) u.p.d.o.f.

Zauważyć w tym miejscu również należy, że konsekwencją przyjęcia interpretacji organu jako prawidłowej byłoby także zaakceptowanie stanowiska, iż realizacja opcji, jak i sprzedaż akcji nabytych w wyniku realizacji opcji są to dwie odrębne czynności, opodatkowane niezależnie jedna od drugiej. Skutkowałoby to podwójnym opodatkowaniem tego samego dochodu: raz jako przychód z realizacji praw z instrumentów finansowych (art. 17 ust 1 pkt 10 u.p.d.o.f) w momencie nabycia akcji w wyniku realizacji opcji stosownie do art. 17 ust. 1b u.p.d.o.f., a następnie na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 6 u.p.d.o.f. w momencie zbycia akcji (por. wyrok NSA z dnia 7 lutego 2014 r., sygn. akt II FSK 419/12 oraz z dnia 7 lutego 2014 r., sygn. akt II FSK 347/12, dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jako dodatkowy argument w tym zakresie można także wskazać na uzasadnienie projektu ustawy, którym dodano art. 24 ust. 11 u.p.d.o.f. (druk nr 1955 Sejmu III kadencji). Wskazano w nim, że zmiana ta ma wyeliminować podwójne opodatkowanie z tytułu nabycia, a następnie zbycia akcji.

Ponadto podwójne opodatkowanie dochodu z tego samego źródła przychodów, także z kapitałów pieniężnych, naruszałoby konstytucyjną zasadę równości wobec prawa wyrażoną w art. 32 Konstytucji RP. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego wskazuje się, że podwójne opodatkowanie stoi w sprzeczności z zasadami wyrażonymi w art. 84 i art. 217 Konstytucji RP (por. wyrok z dnia 22 maja 2002 r., sygn. akt K 6/02; OTKA 2002/3/33). Analogiczne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 czerwca 2010 r., sygn. akt I FSK 972/09 oraz w wyroku z dnia 11 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 111/12.

Reasumując, Sąd stwierdza, że organ wydający zaskarżoną interpretację uznając, iż w wyniku nabycia akcji Skarżący uzyska przychód z realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych (art. 10 ust. 1 pkt 7 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.f.), dopuścił się naruszenia prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 pkt 10 i ust. 1b u.p.d.o.f., a w konsekwencji również naruszenia art. 32, art. 84 oraz art. 217 Konstytucji RP.

W tym stanie rzeczy, ze względu na to, że zaskarżona interpretacja indywidualna narusza prawo, należało uznać skargę za uzasadnioną i uchylić ten akt w oparciu o przepis art. 146 § 1 p.p.s.a.

Dokonując ponownego rozpatrzenia sprawy organ podatkowy będzie zobowiązany do uwzględnienia oceny prawnej wyrażonej przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu wyroku.

Na wniosek Skarżącego, Sąd zasądził na jego rzecz od organu zwrot kosztów postępowania zgodnie z art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a. w kwocie 200 zł, równej uiszczonemu wpisowi od skargi. 015608709