Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 3183/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-07-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6551
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77,
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par. 4, par. 20,
journal: Dz.U. 2004 nr 114 poz 1191
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
article: art. 29 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
journal: Dz.U.UE.L 2001 nr 327 poz 11 art. 44, art. 49 ust. 4 i 5
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych syystemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz (spr.) Sędzia NSA Maria Jagielska Sędzia del. WSA Urszula Wilk Protokolant asystent sędziego Anna Sobińska po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 lutego 2015 r., sygn. akt III SA/Łd 1032/14 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2014 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (dalej: WSA) wyrokiem z 17 lutego 2015 r. (sygn. akt III SA/Łd 1032/14) oddalił skargę A. K. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi (dalej: Dyrektor OR ARiMR) z [...] września 2014 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej.

WSA orzekał w następującym stanie sprawy:

Skarżący złożył [...] października 2004 r. wniosek o przyznanie renty strukturalnej. W dniu [...] stycznia 2005 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Tomaszowie Mazowieckim (dalej: Kierownik BP ARiMR) wydał postanowienie o spełnieniu przez skarżącego warunków niezbędnych do uzyskania renty strukturalnej, a następnie decyzją z [...] maja 2005 r. przyznał skarżącemu rentę strukturalną w wysokości 1181,42 zł miesięcznie, na okres 10 lat, wypłacaną co miesiąc, za okres od marca 2005 r. do lutego 2015 r. W latach 2006-2013 Kierownik BP ARiMR wydawał decyzje o zmianie wysokości renty strukturalnej.

W dniu [...] maja 2010 r. przeprowadzono kontrolę przekazującego gospodarstwo (skarżącego) oraz kontrolę przejmującego gospodarstwo, w wyniku której stwierdzono powierzchnię 0,13 ha nieużytkowaną rolniczo, zadrzewioną. W związku z tym postanowieniem z [...] lipca 2010 r. Kierownik BP ARiMR wznowił z urzędu postępowanie w sprawie przyznania skarżącemu renty strukturalnej. W dniu [...] lutego 2011 r. przeprowadzono ponowną kontrolę na miejscu, w wyniku której stwierdzono obszar 0,23 ha nieużytkowany rolniczo. Opinia rzeczoznawcy z 6 maja 2011 r. potwierdziła, że na dzień 30 maja 2005 r. na działce nr [...] o powierzchni całkowitej 0,758 ha było co najmniej 64 sztuk drzew w wieku co najmniej 4 lata.

W dniu [...] czerwca 2011 r. Kierownik BP ARiMR wydał decyzję stwierdzającą, że decyzja o przyznaniu skarżącemu renty strukturalnej została wydana z naruszeniem prawa. Po rozpoznaniu odwołania skarżącego, Dyrektor OR ARiMR uchylił powyższą decyzję wydaną w postępowaniu wznowieniowym i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego Kierownik BP ARiMR, działając na podstawie art. 151 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: kpa), wydał [...] lutego 2012 r. decyzję, w której stwierdził, że decyzja z [...] maja 2005 r. o przyznaniu skarżącemu renty strukturalnej została wydana z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu decyzji z [...] lutego 2012 r. Kierownik BP ARiMR wskazał, że skarżący na dzień wydania decyzji o przyznaniu renty strukturalnej nie spełniał warunku przyznania tej renty, określonego w § 4 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętych planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114, poz. 1191 ze zm.; dalej: rozporządzenie RM z 2004 r.), ponieważ nie przekazał gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 1 ha. Po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez skarżącego, Dyrektor OR ARiMR decyzją z [...] lipca 2012 r. utrzymał w mocy decyzję Kierownika BP ARiMR. Skarżący nie skorzystał z prawa wniesienia skargi do WSA na powyższą decyzję Dyrektora ARiMR, wobec czego decyzja ta stała się ostateczna.

Mając na względzie powyższe rozstrzygnięcia, Kierownik BP ARiMR decyzją z [...] kwietnia 2014 r., wydaną na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.; dalej: ustawa o ARiMR), ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej w wysokości 144 096,72 zł powiększoną o odsetki jak dla zaległości podatkowych naliczone od dnia doręczenia decyzji do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności. Organ uznał bowiem, że środki pobrane przez skarżącego na skutek wydania nieprawidłowej decyzji o przyznaniu renty strukturalnej należy uznać za nienależne i podlegające zwrotowi.

Skarżący złożył odwołanie od decyzji z [...] kwietnia 2014 r.

Decyzją z [...] września 2014 r. Dyrektor OR ARIMR uchylił decyzję Kierownika BP ARiMR i orzekł co do istoty sprawy, ustalając kwotę nienależnie pobranych przez skarżącego płatności z tytułu renty strukturalnej w wysokości 144.096,72 zł. Powołując się m.in. na art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. WE L 141 z 30 kwietnia 2004 r., s. 18 ze zm., dalej: rozporządzenie nr 796/2004), Dyrektor OR ARiMR stwierdził, że w przypadku dokonania nienależnej płatności rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki, przy czym obowiązek zwrotu nie znajduje zastosowania pod warunkiem łącznego spełnienia następujących przesłanek: płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy oraz błąd ten nie mógł zostać wykryty przez rolnika. W ocenie Dyrektora OR ARiMR, skoro skarżący świadomie zadeklarował 1 ha powierzchni użytków rolnych wskazanych we wniosku o przyznanie renty strukturalnej z [...] października 2004 r., oświadczając że przekazał gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 1 ha, nie zachowując przy tym należytej staranności co do ustalenia powierzchni faktycznie przekazywanych użytków rolnych, to nie może być mowy o braku możliwości wykrycia błędu przez rolnika. Organ stwierdził, że nie ma również w sprawie zastosowania art. 73 ust. 5 rozporządzenia 796/2004, skracający okres, w którym występuje obowiązek zwrotu – do 4 lat, pod warunkiem, że beneficjent działał w dobrej wierze. Nie można stronie przypisać dobrej wiary, biorąc zwłaszcza pod uwagę, że zawyżenie deklarowanych przez wnioskodawcę posiadanych użytków rolnych wynosiło co najmniej 13 %.

W konsekwencji Dyrektor OR ARiMR uznał, że kwota 144 096,72 zł nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej pobierana w latach 2005 - 2013 jest płatnością nienależną w rozumieniu art. 73 ust. 1 rozporządzenia nr 796/2004 i nie zachodzą przesłanki zwalniające z obowiązku zwrotu tej płatności. Dyrektor OR ARiMR wskazał, że nienależna płatność nastąpiła z powodu zadeklarowania przez skarżącego nieuprawnionych gruntów rolnych, a nie z powodu błędnego wyliczenia kwoty pomocy finansowej wypłacenia jej skarżącemu. Wyjaśnił też, że uchylenie decyzji Kierownika BP ARiMR z [...] kwietnia 2014 r. wynikało z tego, że w treści zaskarżonego rozstrzygnięcia wskazano błędny termin liczenia odsetek od ustalonej kwoty nienależnie pobranych środków.

Skarżący złożył skargę na decyzję Dyrektora OR ARiMR z [...] września 2014 r.

WSA oddalił skargę.

Zdaniem WSA, istotę sporu stanowiło ustalenie, czy stwierdzenie wydania decyzji o przyznaniu renty strukturalnej z naruszeniem prawa stanowi przesłankę do ustalenia w odrębnym postępowaniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej. Analizując zastosowane w sprawie przepisy prawa wspólnotowego i krajowego, WSA przyjął, że użyte w art. 73 ust. 1 rozporządzenia nr 796/2004 określenie "nienależne" odnosi się nie tylko do sytuacji, w której akt stanowiący podstawę prawną przyznania płatności zostanie następnie wyeliminowany z obrotu prawnego na podstawie regulacji krajowych (kpa), ale także do sytuacji, gdy nie zachodziły okoliczności uzasadniające udzielenie płatności na gruncie regulacji unijnych.

WSA stwierdził, że podstawę do wypłaty renty stanowiła decyzja o przyznaniu renty strukturalnej, która kończyła postępowanie o przyznanie renty strukturalnej. Postępowanie to wszczyna się na pisemny wniosek złożony przez rolnika lub małżonka Do wniosku dołącza się dokumenty potwierdzające spełnienie warunków do uzyskania renty strukturalnej. Po weryfikacji kompletnego wniosku organ wydaje postanowienie stwierdzające, że wnioskodawca spełnia warunki do przyznania renty strukturalnej. WSA stwierdził, że postanowienie o spełnieniu warunków do przyznania renty strukturalnej ma charakter formalny, ponieważ jedynie przesądza o spełnieniu warunków formalnych do uzyskania renty strukturalnej przez rolnika, wynikających z załączonych do wniosku dokumentów, natomiast nie stanowi potwierdzenia faktycznej powierzchni użytków rolnych na działkach zgłoszonych do przekazania w zamian za rentę. Postanowienie to jest wydawane w toku postępowania w sprawie przyznania renty strukturalnej, nie posiada odrębnego bytu prawnego poza tym postępowaniem i stanowi rodzaj promesy - zobowiązanie się organu do wydania decyzji administracyjnej w sprawie przyznania renty strukturalnej po spełnieniu przez rolnika określonych warunków. WSA podkreślił, że skarżący w złożonym wniosku o przyznanie renty strukturalnej podpisał oświadczenie, że zna zasady przyznawania renty. WSA zwrócił uwagę, że postępowanie w sprawie przyznania skarżącemu renty strukturalnej, zakończone wydaniem decyzji o przyznaniu renty, zostało następnie wznowione i ostatecznie zakończone decyzją z [...] lipca 2012 r., która jest ostateczna, prawomocna i nie była przedmiotem skargi.

WSA stwierdził, że Dyrektor OR ARiMR zasadnie uznał, iż wypłacone na rzecz skarżącego środki publiczne są nienależne w rozumieniu art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR. Zdaniem WSA, organy wykazały, że skarżący pobrał nienależne płatności, mimo że decyzja je przyznająca nie została formalnie wyeliminowana z obrotu prawnego. Sąd stanął na stanowisku, że niewyeliminowanie tej decyzji z obrotu prawnego przez jej uchylenie w wyniku wznowienia postępowania, a tylko stwierdzenie, że została wydana z naruszeniem prawa, wcale nie oznacza, że skarżący otrzymał i pobrał rentę strukturalną w sposób legalny. Tylko bowiem upływ terminu nie pozwolił organom uchylić decyzji o przyznaniu renty. Ostateczna decyzja wydana po wznowieniu postępowania stwierdza, że skarżący nie miał prawa uzyskać renty strukturalnej, ponieważ nie spełniał jednego z warunków do jej przyznania.

WSA stwierdził, że organ administracji zasadnie uznał, iż skarżący nie spełniał przesłanek do uzyskania renty strukturalnej. Sąd wskazał jednocześnie, że w zaskarżonej decyzji organ prawidłowo zbadał, czy w sprawie nie doszło do przedawnienia żądania zwrotu nienależnie pobranych należności oraz zasadnie ocenił, że nie można przypisać skarżącemu działania w dobrej wierze. Wykazana w sposób nie budzący wątpliwości okoliczność, że w dniu 30 maja 2005r. na powierzchni 0,13 ha zgłoszonej jako użytek rolny działki były co najmniej 64 sztuki drzew w wieku co najmniej 4 lata (przy przekazywanej powierzchni użytków rolnych 1.008 ha), wyklucza możliwość przyjęcia dobrej wiary, gdyż przy takiej ilości drzew nie można mieć wątpliwości, co do tego, że teren na którym rosną nie jest użytkiem rolnym.

W ocenie WSA, w sprawie nie doszło także do sytuacji, o jakiej mowa w art. 73 ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004. Płatność nie była wynikiem pomyłki organu, gdyż organ prawidłowo zweryfikował wniosek skarżącego o przyznanie renty strukturalnej w oparciu o informacje i oświadczenia oraz przedłożone przez skarżącego dokumenty. W dniu wydania decyzji o przyznaniu renty strukturalnej Kierownik BP ARiMR nie posiadał informacji, że powierzchnia użytków rolnych jest faktycznie mniejsza niż zadeklarował to skarżący, a tym samym nie był spełniony warunek z § 4 pkt 4 rozporządzenia RM z 2004 r. Okoliczność tę ujawniono dopiero w wyniku kontroli na miejscu, potwierdzono w toku postępowania wyjaśniającego, a konsekwencją były decyzje wydane w toku postępowania wznowieniowego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Skarżący zarzucił zaskarżonemu wyrokowi:

I. naruszenie przepisów procedury dotyczących prowadzonego postępowania:

- art. 7 w związku z art. 77 kpa przez niewyjaśnienie dokładnie stanu faktycznego i naruszenie tym samym zasady słusznego interesu obywateli oraz nieprzeprowadzenie postępowania co do wszystkich istotnych okoliczności faktycznych;

II. naruszenie przepisów prawa materialnego:

- § 4 rozporządzenia RM z 2004 r. przez uznanie, iż stanowi on podstawę do wstrzymania wypłaty renty strukturalnej, z uwagi na niespełnienie przesłanek w nim określonych, pomimo braku określenia w ww. rozporządzeniu przesłanek do wstrzymania wypłaty renty strukturalnej;

- § 20 rozporządzenia RM z 2004 r. przez uznanie, iż nie zachodzą przesłanki do pobierania renty strukturalnej, i tym samym zachodzą przesłanki do ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności wobec braku przesłanek do uzyskania renty strukturalnej, mimo iż nadal obowiązuje postanowienie Kierownika BP ARiMR, mocą którego organ orzekł o spełnieniu przesłanek do uzyskania renty strukturalnej;

- art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR przez błędne przyjęcie, iż doszło do skutecznego wzruszenia decyzji, na podstawie których zostały skarżącemu przyznane płatności z tytułu renty strukturalnej;

- art. 44 w związku art. 49 ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz. Urz. WE L 327 z 12 grudnia 2001 r., s. 11 ze zm.; dalej: rozporządzenie nr 2419/2001) przez nieuwzględnienie, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do uznania, iż beneficjent działał w dobrej wierze;

- art. 73 ust. 4 w zw. art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004 przez przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki do przyjęcia, iż skarżący działał w dobrej wierze.

Argumenty na poparcie powyższych zarzutów skarżący przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym skarżący (zastępowany przez radcę prawnego) podtrzymał stanowisko zaprezentowane w skardze kasacyjnej i wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a zatem w zakresie wyznaczonym przez stronę w podstawach kasacyjnych, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 p.p.s.a. i które w niniejszej sprawie nie zachodzą . Skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) lub procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), a postawione w ramach wskazanych podstaw zarzuty, stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., wytyczają granice kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Skarga kasacyjna złożona w niniejszej sprawie została oparta na obu podstawach kasacyjnych. Zarzuty sformułowane w ramach tych podstaw są niezasadne.

Z uwagi na sposób sformułowania zarzutów skargi kasacyjnej, przed odniesieniem się do nich niezbędne jest poczynienie kilku uwag natury ogólnej. Przedmiotem kontroli instancyjnej jest wyrok WSA oddalający skargę na decyzję Dyrektora OR ARiMR w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w tej sprawie nie są natomiast rozstrzygnięcia wydane w postępowaniu wznowieniowym (decyzja Dyrektora OR ARiMR z [...] lipca 2012 r. i decyzja Kierownika BP ARiMR z [...] lutego 2012 r.), stwierdzające że decyzja Kierownika BP ARiMR z [...] maja 2005 r. o przyznaniu skarżącemu renty strukturalnej została wydana z naruszeniem prawa. Skarżący nie skorzystał z prawa złożenia skargi na decyzje wydane w postępowaniu wznowieniowym. Formułowanie zarzutów odnośnie do tamtych decyzji nie jest dopuszczalne w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Przechodząc do sformułowanego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przepisów postępowania (tj. art. 7 w zw. z art. 77 kpa), należy w pierwszej kolejności stwierdzić, że został on nieprawidłowo skonstruowany. Skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym składanym od orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego, a zatem zarzucając w niej naruszenie przepisów postępowania należy wskazać przepisy postępowania sądowego, a nie jedynie przepisy postępowania administracyjnego, których sąd administracyjny nie stosuje. Chcąc zakwestionować sposób prowadzenia postępowania przez organy administracji, autor skargi kasacyjnej winien powiązać odpowiednie zarzuty naruszenia procedury administracyjnej z właściwymi przepisami regulującymi postępowanie sądowoadministracyjne – a więc w istocie zarzucić, że sąd pierwszej instancji błędnie ocenił zastosowanie przez organ przepisu postępowania administracyjnego. Mimo wadliwej konstrukcji omawianego zarzutu, Naczelny Sąd Administracyjny ocenił go, mając na względzie uzasadnienie uchwały NSA z 26 października 2009 r. (sygn. akt I OPS 10/09).

Zgodnie z art. 7 kpa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący stwierdził, że naruszenie tego przepisu miało polegać na niewyjaśnieniu przez organ stanu faktycznego uzasadniającego wznowienie postępowania i stwierdzenie, że decyzja o przyznaniu renty strukturalnej była wydana z naruszeniem prawa. Jak wskazano wyżej, w niniejszym postępowaniu sąd administracyjny kontroluje legalność decyzji administracyjnych wydanych w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej, a nie decyzji wydanych w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie przyznania renty strukturalnej. Kwestia zgodności z prawem wznowienia postępowania oraz wydania decyzji stwierdzającej, że decyzja o przyznaniu skarżącemu renty strukturalnej została wydana z naruszeniem prawa - nie podlega ocenie w niniejszym postępowaniu.

Natomiast co się tyczy art. 77 kpa, to należy podkreślić, że w skardze kasacyjnej - poza przytoczeniem treści tego przepisu i stwierdzeniem, że "na organie spoczywa obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego" - nie wyjaśniono, jakie okoliczności wskazują na naruszenie tego przepisu przez organy ARiMR orzekające w niniejszej sprawie. Brak uzasadnienia zarzutu czyni niemożliwym skontrolowanie zaskarżonego wyroku w tym zakresie.

Nie są trafne zarzuty sformułowane w ramach postawy kasacyjnej naruszenia przepisów prawa materialnego.

Niezrozumiały jest zarzut naruszenia § 4 rozporządzenia RM z 2004 r. przez "uznanie, iż stanowi on podstawę do wstrzymania wypłaty renty strukturalnej, z uwagi na niespełnienie przesłanek w nim określonych, pomimo braku określenia w ww. rozporządzeniu przesłanek do wstrzymania wypłaty renty strukturalnej". Po raz kolejny należy podkreślić, że skarga kasacyjna została złożona od wyroku w sprawie dotyczącej ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej. Decyzje kontrolowane w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym nie dotyczyły natomiast wstrzymania wypłaty renty strukturalnej. Wobec tego omawiany zarzut należy uznać za nietrafny.

Za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia § 20 rozporządzenia RM z 2004 r. Przepis ten określa, że po złożeniu wniosku o przyznanie renty strukturalnej Kierownik BP ARiMR weryfikuje, czy wniosek ten spełnia wymagania wyliczone w ust. 2 tego paragrafu, warunkujące możliwość przyznania renty strukturalnej. Zdaniem skarżącego, skoro Kierownik BP ARiMR wydał postanowienie o spełnieniu przez skarżącego warunków do otrzymania renty strukturalnej i postanowienie to nadal obowiązuje, to nie było podstaw do ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności z tytułu renty strukturalnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko to jest niezasadne. Ustalenie skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej miało związek ze stwierdzeniem w postępowaniu wznowieniowym, że decyzja o przyznaniu renty strukturalnej została wydana z naruszeniem prawa. Z decyzji wydanych w postępowaniu wznowieniowym wynika, że naruszenie to polegało na przyznaniu skarżącemu renty strukturalnej, mimo że nie spełnił wymagania określonego w § 4 pkt 4 rozporządzenia RM z 2004 r., to jest nie przekazał gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 1 ha, skoro ustalono, że w dacie wydania decyzji o przyznaniu renty strukturalnej część przekazanych gruntów była zadrzewiona, a przez to nie stanowiła użytków rolnych. Należy podzielić ocenę WSA (z którą notabene skarżący nie konfrontuje omawianego zarzutu), że postanowienie o spełnieniu warunków do przyznania renty strukturalnej stanowi rodzaj promesy, czyli obietnicę dokonania przez organ czynności, innymi słowy zobowiązanie się organu do wydania decyzji administracyjnej w sprawie przyznania renty strukturalnej po spełnieniu przez rolnika wymaganych warunków. Postanowienie to jest wydawane w toku postępowania o przyznanie renty strukturalnej, nie jest zaskarżalne ( § 20 ust. 5 rozporządzenia RM z 2004r.) i nie posiada odrębnego bytu prawnego poza tym postępowaniem. Postępowanie w sprawie przyznania renty strukturalnej skarżącemu zostało natomiast wznowione i ostatecznie zakończone wspomnianą decyzją Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR nr [...] z [...] lipca 2012r., która jest ostateczna i prawomocna.

Nie jest zasadny również zarzut naruszenia art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR przez przyjęcie, że doszło do skutecznego wzruszenia decyzji o przyznaniu renty strukturalnej. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko WSA, że wydanie na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności jest dopuszczalne zarówno wtedy, gdy decyzja o przyznaniu tych płatności zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego, jak i wtedy, gdy zostanie stwierdzone, że decyzja o przyznaniu płatności została wydana z naruszeniem prawa (tak również NSA m.in. w wyrokach: z 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 307/13; z 21 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GSK 2020/15 - treść dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 44 w związku z art. 49 ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia nr 2419/2001. Rozporządzenie to nie miało zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ utraciło moc jeszcze przed wydaniem decyzji o przyznaniu skarżącemu renty strukturalnej (zob. art. 80 rozporządzenia nr 796/2004).

W niniejszej sprawie miało natomiast zastosowanie rozporządzenie nr 796/2004, które w art. 73 ust. 1 stanowi, że w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3. W art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia nr 796/2004 zostały określone przypadki, kiedy obowiązek zwrotu nie ma zastosowania, a mianowicie: 1) dokonanie płatności na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu, jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika lub 2) upływ 10 lat między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności, ewentualnie 4 lat, jeśli beneficjent działał w dobrej wierze.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA prawidłowo ocenił, że Dyrektor OR ARiMR zgodnie z prawem uznał, iż w tej sprawie nie ma podstaw do wyłączenia na podstawie art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia nr 796/2004 obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności. Po pierwsze, przyznanie skarżącemu renty strukturalnej nastąpiło w oparciu o jego deklarację, że przekazał gospodarstwo, w skład którego wchodzi co najmniej 1 ha użytków rolnych, co - jak ustalono w postępowaniu wznowieniowym - nie odpowiadało rzeczywistości. Zawyżenie deklarowanej przez skarżącego powierzchni użytków rolnych ( przy przekazywanej powierzchni tych użytków 1,008 ha) wynosiło ok. 13 %. Wobec tego trudno przyjąć, aby przyznanie renty strukturalnej było efektem takiej pomyłki organu, której skarżący nie mógł wykryć. Po drugie, w przypadku skarżącego nie można też mówić o dobrej wierze, do której nawiązuje art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004. Składając wniosek o przyznanie renty strukturalnej i przekazując gospodarstwo w zamian za rentę skarżący powinien wiedzieć, że część gruntów wchodzących w skład tego gospodarstwa nie była przez niego użytkowana rolniczo. Wykazana w sposób niebudzący wątpliwości okoliczność, że w dniu 30 maja 2005r. na powierzchni 0,13 ha, zgłoszonej jako użytek rolny, działki rosły co najmniej 64 drzewa, w wieku co najmniej 4 lata – zwłaszcza przy niewielkim obszarze przekazywanej powierzchni rolnej, wyklucza możliwość przyjęcia , że osoba prowadząca działalność rolniczą mogła mieć wątpliwości czy teren na którym rosną te drzewa jest użytkiem rolnym, a w konsekwencji istnienia dobrej wiary po jej stronie. Podpisując wniosek o przyznanie renty strukturalnej skarżący oświadczył jednocześnie, że znane mu są zasady przyznawania i wypłaty rent strukturalnych, a zatem należy przyjąć, że wiedział o warunku przyznania renty strukturalnej określonym w § 4 pkt 4 rozporządzenia RM z 2004 r. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, za trafnością argumentów skarżącego nie przemawiają rozważania zawarte w wyroku NSA z 9 kwietnia 2013 r. o sygn. akt II GSK 31/12, ponieważ zostały one sformułowane na gruncie znacząco odmiennego stanu faktycznego. W sprawie, której dotyczył wyrok NSA o sygn. akt II GSK 31/12, rolnik ubiegając się o przyznanie renty strukturalnej złożył dokumenty, z których wynikało, że nie jest właścicielem co najmniej 1 ha użytków rolnych, lecz przysługuje mu jedynie prawo współwłasności w ¾ części gruntów zadeklarowanych we wniosku z osobą inną niż współmałżonek, a organ mimo to wydał postanowienie o spełnieniu warunków przyznania renty, a następnie decyzję o przyznaniu renty strukturalnej. Tymczasem w niniejszej sprawie z dokumentów i oświadczeń składanych przez skarżącego w ramach ubiegania się o przyznanie renty strukturalnej nie wynikało, że użytkowane rolniczo grunty wchodzące w skład przekazywanego gospodarstwa mają powierzchnię mniejszą niż 1 ha, co wykluczało możliwość przyznania renty strukturalnej.

Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.