Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1404/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-08-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10
journal: Dz.U. 2003 nr 228 poz 2255
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Dnia 26 sierpnia 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Zgierski Sędziowie Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 stycznia 2019 r., sygn. akt IV SA/Gl 874/18 w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 13 czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie świadczeń rodzinnych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 16 stycznia 2019 r. (sygn. akt IV SA/Gl 874/18), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach – orzekając na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a") – oddalił skargę K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 13 czerwca 2018 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 24 kwietnia 2018 r. nr [...] orzekającą o:

1. uchyleniu decyzji z dnia 19 października 2017 r. nr [...] przyznającej K. S. prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego na dziecko - K. S., w okresie od dnia 1 listopada 2017 r. do dnia 31 października 2018 r.,

2. odmowie przyznania w okresie od dnia 1 listopada 2017 r. do dnia 31 października 2018 r. świadczeń, w postaci: zasiłku rodzinnego na K. S., dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2018/2019 i dodatku do zasiłku rodzinnego na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła.

W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, K. S. zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach naruszenie:

I. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002 r. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm. ) w zw. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 7a oraz art. 8 k.p.a. - polegające na oddaleniu skargi, a w konsekwencji podtrzymaniu decyzji organów obu instancji, pomimo iż w niniejszej sprawie pozostały wątpliwości interpretacyjne, które nie zostały dostatecznie wyjaśnione, tym samym nastąpiło nierozważenie całego materiału dowodowego, co skutkowało nienależytym i niewyczerpującym uzasadnieniem okoliczności faktycznych i prawnych, mających wpływ na prawa skarżącego,

2. art. 141§ 4 p.p.s.a. - polegające na niedostatecznym wyjaśnieniu podstawy prawnej rozstrzygnięcia, poprzez nie wykazanie charakteru należności z tytułu diety otrzymanej w związku z podróżą służbową uznanej przez Sąd jako dochód według ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych;

II. prawa materialnego, a mianowicie: art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 255, z późn zm., dalej jako "u.ś.r.") – poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na niezasadnym przyjęciu, iż diety z tytułu zagranicznych podróży służbowych skarżącego, nie stanowiących wynagrodzenia za pracę, są należnościami ze stosunku pracy i podlegają wliczeniu do dochodu rodziny na podstawie art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 u.ś.r., tymczasem diety z tytułu zagranicznych podróży służbowych nie stanowią dochodu bowiem dieta jest świadczeniem przeznaczonym na pokrycie kosztów w czasie podróży służbowej.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżący wnosił o (cyt.): "uchylenie w całości wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie nr [...] z dnia 13 czerwca 2018 r. w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 24 kwietnia 2018 roku nr [...] stanowiącej o uchyleniu w całości decyzji z dnia 19 października 2017 roku nr [...] i przekazania w całości sprawy do ponownego rozpoznania" wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Ponadto wnosił również o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.

W pismach procesowych z dnia 23 maja 2022 r. skarżący oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie wyrazili zgodę na rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności zarzutów kasacyjnych, przytoczonych w w/w skardze.

Zarzuty te zostały oparte na obu podstawach kasacyjnych, określonych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., to jest na: obrazie prawa materialnego, w postaci: art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 255, z późn zm., dalej jako "u.ś.r.") oraz istotnym naruszeniu przepisów postępowania, takich jak: art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002 r. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm. ) w zw. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 7a oraz art. 8 k.p.a. a także art. 141 § 4 p.p.s.a.- i zarzuty te okazały się nieuzasadnione.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów procesowych, wyjaśnić na wstępie wypada, że najdalej idący zarzut procesowy był oparty na art. 141 § 4 p.p.s.a.

Zgodnie zaś z tym przepisem, uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisko pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie (...). Powołany przepis określa bowiem elementy, z jakich powinno składać się uzasadnienie orzeczenia. Innymi słowy, przepis ten ma wyłącznie charakter formalny. O jego naruszeniu można zatem mówić przede wszystkim wówczas, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia jednego z ustawowych, wyżej wymienionych warunków. Na gruncie uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2010 r. (sygn. akt II FPS 9/09, ONSAiWSA 2010/3/39) przyjmuje się bowiem, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić podstawę skargi kasacyjnej tylko wtedy, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia (vide: wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2010 r. sygn. akt II OSK 672/09), albo wskazana wada uzasadnienia wyroku jest na tyle doniosła, iż może mieć to istotny wpływ na wynik sprawy (vide: wyrok NSA z dnia 13 października 2010 r. sygn. akt II FSK 1479/09) lub samo uchybienie uniemożliwia kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku (vide: wyrok NSA z dnia 28 września 2010 r. sygn. akt I OSK 1605/09). Tymczasem, uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wszystkie przewidziane art. 141 § 4 p.p.s.a. wymogi i standardy. Podkreślić przy tym trzeba, że - w wbrew stanowisku skarżącego - Sąd Wojewódzki odniósł się w zaskarżonym wyroku do wszystkich istotnych w tej sprawie kwestii, podniesionych w skardze. Okoliczność natomiast, że zaskarżony wyrok nie był dla skarżącego satysfakcjonujący, nie mogła – per se - uzasadniać zarzutu opartego na art. 141 § 4 p.p.s.a.

Z treści zaskarżonego wyroku wynikało, że zaskarżoną decyzją z dnia 13 czerwca 2018 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 24 kwietnia 2018 r. nr [...], wydaną w trybie wznowienia – z urzędu - postępowania, zakończonego decyzją Wójta Gminy [...] z dnia 19 października 2017 r. Mocą tej ostatniej decyzji, Wójt przyznał K. S. prawo do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na syna K. S. od dnia 1 listopada 2017 r. do dnia 31 października 2017 r. Ponieważ jednak po wydaniu tej decyzji bo w dniu 3 kwietnia 2018 r. organ I instancji uzyskał informację od pracodawcy K. S., to jest firmy [...], o wysokości wypłaconych zainteresowanemu w 2016 r. diet z tytułu podróży służbowych jako należności zawiązanych ze stosunkiem pracy, postanowieniem z dnia z dnia 10 kwietnia 2018 r. - działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. - Wójt Gminy [...] wznowił z urzędu postępowanie w w/w sprawie. Kończyła je zaś przedstawiona na wstępie decyzją Wójta z dnia 24 kwietnia 2018 r. nr [...] orzekająca o uchyleniu własnej decyzji z dnia 19 października 2017 r. i odmawiająca przyznania K. S. prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do niego na dziecko - K. S., w okresie od dnia 1 listopada 2017 r. do dnia 31 października 2018 r. Zdaniem bowiem organów obu instancji, skoro z nadesłanych przez pracodawcę dokumentów oraz uzyskanych od niego informacji o wysokości otrzymanych przez stronę diet z tytułu podróży służbowych, będących należnościami związanymi ze stosunkiem pracy wypłacanymi w związku z czasowym przebywaniem pracownika za granicą, wynikało, że dochód rodziny K. S. wyniósł w 2016 r. kwotę 71 273,82 zł, a co w przeliczeniu na miesięczny dochód rodziny przypadający na członka rodziny wynosiło 1 979,83 zł, to należało uznać, że w tym przypadku zostało przekroczone kryterium dochodowe, uprawniające do pobierania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego (674.00 zł).

Pogląd ten podzielił następnie Sąd Wojewódzki, dokonując jednocześnie wykładni prawa materialnego, zgodnej z wykładnią przyjętą przez organy.

W zaistniałej zatem sytuacji kwestią kontrowersyjną a zarazem rozstrzygającą była wykładnia prawa materialnoprawnego a nie wątpliwości dotyczące ustaleń faktycznych, czy związane z brakiem rozważenia całego materiału dowodowego. Z tego też powodu nieusprawiedliwione były także zarzuty oparte na art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002 r. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) w zw. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 7a oraz art. 8 k.p.a.

Dodać też w tym miejscu trzeba, że skoro Sąd Wojewódzki nie przeprowadzał żadnego postępowania dowodowego, to zarzut kasacyjny oparty na art. 106 § 3 p.p.s.a. nie był już – co do zasady – w ogóle możliwy. Posłużenie się bowiem w analizowanym przepisie stwierdzeniem "sąd może" wyraźnie wskazuje na uprawnienie sądu a nie jego obowiązek. Z tej przyczyny już zatem tylko to stwierdzenie wyklucza możliwość skutecznego postawienia Sądowi I instancji zarzutu naruszenia w/w przepisu i to w sposób mający istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Zgodnie zaś z art. 1 § 1 i 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola ta sprawowana jest zaś pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( § 2). Wyżej wymienione przepisy mają zatem charakter wyłącznie ustrojowy a nic nie wskazuje na to by można było twierdzić, że Sąd Wojewódzki naruszył te przepisy bo nie przeprowadził wspomnianej wyżej kontroli działalności administracji publicznej, albo oparł ją na innym kryterium aniżeli jej zgodność z obowiązującymi przepisami prawa.

Przechodząc do kwestii merytorycznych wyjaśnić wypada, że zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 u.ś.r.), dochód, od wysokości którego zależy uprawnienie do uzyskania prawa do zasiłku rodzinnego (art. 5 ust. 1 u.ś.r.) stanowią m. in. należności ze stosunku pracy lub z tytułu stypendium osób fizycznych mających miejsce zamieszkania na terytorium RP, przebywających czasowo za granicą - w wysokości odpowiadającej równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych i samorządowych jednostkach sfery budżetowej na podstawie ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy.

W związku z tym, zdaniem organów obu instancji, diety przysługujące kierowcy z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju winny być traktowane jako składnik dochodu rodziny. Pogląd ten następnie podzielił Sąd Wojewódzki, zwracając jednocześnie uwagę, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wyłoniły się dwa odmienne stanowiska, co do treści przywołanego art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 u.ś.r. W pierwszym bowiem ze stanowisk, art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 u.ś.r. nie znajdował zastosowania w przypadku diet otrzymywanych przez kierowców transportu międzynarodowego, gdyż - jak podnoszono w tym przypadku - wykonując polecenia służbowe pracodawcy kierowca przebywał za granicą jedynie w związku i przez czas konieczny do jego wykonania a zatem to "przebywanie" za granicą miało tylko charakter podróży, a nie pobytu połączonego z zatrudnieniem i uzyskiwaniem przychodów ze stosunku pracy (vide: wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie z dnia 2 marca 2009 r. sygn. akt II SA/Go 728/08 i z dnia 19 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Go 148/11). W drugim zaś z w/w stanowisk sądy wojewódzkie przyjmowały, iż diety wypłacone kierowcy z tytułu podróży służbowych zaliczają się do należności, o których mowa w art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 u.ś.r., jako uzyskane w ramach stosunku pracy i w związku z wykonywaniem pracy poza granicami kraju (vide wyroki: z dnia 20 stycznia 2011 r., sygn. akt IV SA/Gl 319/10,z dnia 15 stycznia 2013 r. sygn. akt IV SA/Gl 295/12, z dnia 25 marca 2015 r. sygn. akt IV SA/Gl 394/14, z dnia 15 stycznia 2013 r., sygn. akt IV SA/Gl 295/12 oraz z dnia 26 lutego 2014r., sygn. akt IV SA/Gl 379/13 oraz z dnia 13.02.2018r. sygn. akt IV SA/Gl 1081/17, z dnia 9 października 2012 r., sygn. akt II SA/Bd 735/12 i z dnia 24 września 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 68/15).

Ten ostatni pogląd – jak wyżej wspomniano – podzielił również Sąd I instancji, akcentując autonomiczność regulacji prawnych zawartych w ustawie o świadczeniach rodzinnych a których interpretacja winna uwzględniać cele, leżące u podstaw uchwalenia tej ustawy. Dokonując zatem analizy projektu omawianej ustawy, Sąd Wojewódzki zwrócił uwagę, iż celem ustawy jest budowa nowego, wyraźnie odrębnego systemu świadczeń rodzinnych, w ramach którego, przy ustalaniu prawa do tego rodzaju świadczeń powinny być brane pod uwagę dochody rodziny uzyskiwane ze wszystkich źródeł (druk sejmowy nr 1555 z 2003 r.). Wolą bowiem ustawodawcy – jak akcentował Sąd - było, by przy ustalaniu prawa do świadczeń wzięto pod uwagę wszelkie dochody, w tym także niepodlegające obowiązkowi podatkowemu. W związku z tym, pojęcie "należności ze stosunku pracy (...) osób fizycznych mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej" należało – zdaniem Sądu Wojewódzkiego - traktować szeroko, przyjmując, iż są to wszystkie płatności uzyskiwane przez pracownika, w ramach stosunku pracy. Z tej przyczyny bez znaczenia - dla wykładni tego przepisu – pozostawał fakt, iż należności te nie stanowiły wynagrodzenia - w rozumieniu Kodeksu pracy, czy przychodu podlegającego opodatkowaniu - w rozumieniu ustawy o podatku od osób fizycznych.

Z tym stanowiskiem nie zgadzał się skarżący, który w uzasadnieniu skargi kasacyjnej podnosił, że diety uzyskane przez niego z tytułu podróży służbowych nie powinny podlegać wliczeniu do dochodu rodziny - w oparciu o art 3 pkt 1 lit. c tiret 10 u.ś.r.- gdyż dieta jest świadczeniem przeznaczonym na pokrycie kosztów w czasie podróży służbowej. Odwoływał się przy tym do definicji podróży służbowej, która jest zawarta w ustawie z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz.U. 2004 Nr 92 poz. 879 z późn. zm.), akcentując, że z uzasadnienia projektu nowelizacji ustawy o czasie pracy kierowców z 2010 r. wynikało, iż ustawodawca, wyodrębniając w ustawie samodzielną definicję podróży służbowej pracownika zatrudnionego na stanowisku kierowcy, kierował się potrzebą rekompensaty zwiększonych kosztów wykonywania pracy i pobytu poza miejscem zamieszkania i miał na uwadze konieczność uregulowania kwestii świadczeń z tego tytułu "w związku ze specyfiką zawodu" kierowcy (druk sejmowy nr 2401/VI kadencja).

W szczególności, zwracał też uwagę, że wykonując polecenia służbowe wydawane przez pracodawcę i na jego rzecz, jako kierowca przebywał za granicą tylko i wyłącznie w związku z wykonywanym poleceniem, jak i w czasie koniecznym do jego wykonania. Odbywane przez niego podróże służbowe nie miały charakteru pobytu połączonego z zamieszkaniem, zatrudnianiem i uzyskiwaniem przychodów ze stosunku pracy za granicą. Uzyskane przez niego zatem diety - w rozumieniu art. 21 ust. 1 pkt 16 lit a ustawy o podatku od osób fizycznych - nie mogły być uznane za należność, o której mowa w art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 u.ś.r. Ponadto, w tym zakresie odwoływał się również do stanowiska prezentowanego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 października 2013 r. (sygn. akt IV SA/Gl 86/13), w którym przyjęto, że diety z tytułu zagranicznych podróży służbowych nie podlegają zaliczeniu do dochodu - w rozumieniu art. 3 pkt 1 u.ś.r. oraz w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 9 marca 2017 r. (sygn. akt I PK 309/15). W tym ostatnim wyroku Sąd Najwyższy uznał bowiem, że (cyt.): "Cechą stosunku pracy jest ryzyko ekonomiczne pracodawcy. Oznacza to, że jeśli decyzja pracodawcy (polecenie wyjazdu) powoduje powstanie dodatkowych kosztów, nieobjętych wynagrodzeniem zasadniczym pracownika, to obowiązkiem zatrudniającego jest ich zwrot". Dieta otrzymywana z tytułu odbytej podróży służbowej stanowi więc – jak akcentował skarżący - swoistą rekompensatę za poniesione przez pracownika z tego tytułu koszty, które nie są uwzględnione w wynagrodzeniu ze stosunku pracy.

W związku z powyższym, skład orzekający pragnie wyjaśnić, że o ile wykładnia art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 u.ś.r. istotnie nie jest jednolita biorąc pod uwagę orzecznictwo wojewódzkich sądów administracyjnych, o tyle orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego cechuje w tym zakresie praktycznie jednomyślność. Orzecznictwo to, interpretując zaś w/w normę prawną, przyjmuje zgodnie, że dieta, przysługująca kierowcy z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju, stanowi składnik dochodu rodziny, w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 u.ś.r. Uzasadniając zaś to stanowisko Naczelny Sąd Administracyjny przykładowo w wyrokach: z dnia 17 maja 2018 r. (sygn. akt I OSK 1531/16), z dnia 15 maja 2018 r. (sygn. akt I OSK 1530/16) i z dnia 14 czerwca 2017 r. (sygn. akt I OSK 2410/15) zwracał uwagę na fakt, że ustawa o świadczeniach rodzinnych cechuje się autonomią pojęciową, w tym zawiera własną (to jest na użytek tej ustawy) definicję dochodu. W myśl art. 3 pkt 1 u.ś.r., ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to m.in., po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, deklarowany dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym, inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, w tym m.in.: wymienione w art. 3 pkt 1 lit.c tiret 10. Z tego zatem powodu brak jest podstaw by – na gruncie przepisów tej ustawy – dokonywać wykładni pojęcia dochodu w oparciu o przepisy innych ustaw.

Ponadto we wspomnianych orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny zwracał także uwagę, iż dokonując wykładni ustawy o świadczeniach rodzinnych, konieczne jest uwzględnianie jej swoistego charakteru i celu, dla którego została uchwalona. Świadczenia rodzinne mają bowiem na celu udzielanie pomocy rodzinom, ale znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 Konstytucji RP). Z tych względów pojęcie dochodu - w zakresie wskazanym w art. 3 pkt 1 u.ś.r. -winno obejmować wszystko to, co efektywnie wpływa na sytuację materialną rodziny. Diety z tytułu zagranicznych podróży służbowych (w wysokości odpowiadającej równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych lub samorządowych jednostkach sfery budżetowej) wchodzą natomiast w zakres należności ze stosunku pracy, ponieważ są uzyskiwane w ramach stosunku pracy i w związku z wykonywaniem pracy poza granicami kraju. Kwestię diet, przysługujących kierowcom wykonującym przewóz drogowy, reguluje art. 21a ustawy o czasie pracy kierowców, wedle którego kierowcy w podróży służbowej, przysługują należności na pokrycie kosztów związanych z wykonywaniem tego zadania służbowego, ustalane na zasadach określonych w przepisach art. 77(5) § 3-5 kodeksu pracy. Z kolei te ostatnie przepisy określają warunki wypłacania pracownikowi należności z tytułu podróży służbowej oraz ustalania diet. Niewątpliwie więc zatem należności, w postaci diet za czas podróży służbowej, mieszczą się w pojęciu "należności ze stosunku pracy". Skoro bowiem wolą ustawodawcy było, aby przy ustalaniu prawa do świadczeń wzięto pod uwagę dochody ze wszystkich źródeł, w tym także niepodlegające obowiązkowi podatkowemu, to pojęcie "należności ze stosunku pracy" winno się traktować równie szeroko, przyjmując, że są to wszystkie płatności uzyskiwane przez pracownika w ramach stosunku pracy.

Dodać przy tym trzeba, że z uwagi na fakt, że ustawodawca literalnie włączył do pojęcia dochodu również przychody nieopodatkowane, to bez znaczenia dla wykładni tego unormowania pozostaje okoliczność, że należności te nie stanowią przychodu, podlegającego opodatkowaniu - w rozumieniu ustawy o podatku od osób fizycznych. W orzecznictwie podkreśla się, że przepisy prawne nie dają podstaw do ograniczenia pojęcia dochodu - w rozumieniu omawianej ustawy - wyłącznie do przysporzeń w rozumieniu przepisów podatkowych, gdyż dochód, o jakim mowa w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, służy nałożeniu na podatnika obciążenia daniną publiczną. Inaczej jest natomiast w przypadku ustawy o świadczeniach rodzinnych. W tym przypadku nie chodzi bowiem o pozbawienie osoby części jej dochodów przez władzę publiczną, lecz o ograniczenie zakresu świadczonej pomocy, w sposób wynikający z kryterium dochodowego przyjętego przez prawodawcę.

Podzielając zatem w pełni przedstawioną wyżej interpretację przepisu art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 u.ś.r., Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za nieuzasadnioną – i z mocy art. 184 w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.