Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2182/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Służba zdrowia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5
journal: Dz.U. 2015 poz 581
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r.o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi T. A. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu 1. uchyla zaskarżoną decyzję w całości; 2. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącego T. A. kwotę 200 ( dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2015 r., na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 581), zwanej dalej "ustawą o świadczeniach", oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.) zwanej dalej: "kpa", utrzymał w mocy decyzję nr [...] Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z [...] sierpnia 2014 r. stwierdzającą, że T. A. - zwany dalej "skarżącym":

1. jest objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej:

- od dnia [...] września 2006 r. do dnia [...] marca 2007 r.,

- od dnia [...] października 2007 r. do dnia [...] grudnia 2007 r.,

2. nie jest objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej:

- od dnia [...] czerwca 2000 r. do dnia [...] października 2003 r.,

- od dnia [...] listopada 2005 r. do dnia [...] marca 2006 r.,

- od dnia [...] stycznia 2008 r. do dnia [...] maja 2008 r.,

Do wydania niniejszej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] , wnioskiem z [...] kwietnia 2014 r. zwrócił się [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia o ustalenie okresu podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego przez skarżącego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

Rozpatrując ww. wniosek Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, decyzją nr [...] z [...] sierpnia 2014 r., stwierdził, że skarżący:

1. jest objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej:

- od dnia [...] września 2006 r. do dnia [...] marca 2007 r.,

- od dnia [...] października 2007 r. do dnia [...] grudnia 2007 r.,

2. nie jest objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej:

- od dnia [...] czerwca 2000 r. do dnia [...] października 2003 r.,

- od dnia [...] listopada 2005 r. do dnia [...] marca 2006 r.,

- od dnia [...] stycznia 2008 r. do dnia [...] maja 2008 r.

Od ww. decyzji organu I instancji skarżący wniósł odwołanie, w którym wskazał na sezonowy charakter prowadzonej działalności gospodarczej. Dlatego też obciążanie go składką za cały rok uznał za bezpodstawne.

Rozpatrując odwołanie Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wskazał, że w sprawie niniejszej w okresie objętym decyzją pierwszej instancji zastosowanie miały przepisy trzech kolejnych ustaw tj. art. 8 pkt 1 lit. c i art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 z późn. zm.), obowiązującej do dnia 31 marca 2003 r., art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 z późn. zm.) obowiązującej, do dnia 30 września 2004 r. oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, które w związku z art. 8 ust. 6 pkt 1 i art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 121), obejmowały obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych - od dnia rozpoczęcia do dnia zaprzestania wykonywania takiej działalności.

Organ podkreślił również, że we wskazanym okresie obowiązywały również kolejno trzy ustawy określające zasady podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej na terenie Polski, zawierające podobne unormowania: w art. 8 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 41, poz. 324 z późn. zm.) obowiązującej do dnia 31 grudnia 2000 r., art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 z późn. zm.), art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zgodnie z którymi dopuszczono możliwość podjęcia działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę będącego osobą fizyczną dopiero po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej (wg ustawy o działalności po zgłoszeniu działalności do takiej ewidencji).

W ocenie organu odwoławczego, przy określeniu znaczenia pojęć "rozpoczęcie" i "zakończenie wykonywania" działalności gospodarczej zasadnicze znaczenie należało przyznać powyżej wymienionym aktom normatywnym. Zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy prawo działalności, przedsiębiorca będący osobą fizyczną może podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Natomiast stosownie do treści art. 7e ust. 1 pkt. 1 ustawy prawo działalności, który jest odpowiednikiem uchylonego z dniem 1 stycznia 2004 r. art. 88e ustawy o działalności, zawiadomienie o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę powoduje wykreślenie powyższego wpisu z ewidencji działalności gospodarczej. Natomiast zgodnie z treścią art. 14 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym albo w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej.

Z dniem 20 września 2008 r. przepis art. 1 ustawy z dnia 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 141, poz. 888) wprowadził do ustawy o swobodzie możliwość zawieszenia działalności gospodarczej. W stanie prawnym przed 20 września 2008 r. nie istniała formalno-prawna możliwość zgłoszenia zawieszenia działalności gospodarczej.

W toku postępowania odwoławczego Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, zwrócił się do skarżącego o dostarczenie informacji z właściwego urzędu skarbowego, że w okresie od [...] września 2006 r. do [...] marca 2007 r. oraz od [...] października 2007 r. do [...] grudnia 2007 r. nie uzyskiwał przychodów z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej lub innych dowodów mogących mieć wpływ na rozstrzygniecie przedmiotowej sprawy. Skarżący nie przekazał żadnych dokumentów na potwierdzenie swojego twierdzenia, że "działalność gospodarcza polegała na sprzedaży lodów na wynos. Sprzedaż lodów odbywała się każdego roku od końca miesiąca marca lub początku kwietnia (w zależności od pogody) do końca miesiąca września, nigdy nie sprzedawałem lodów w okresie jesienno-zimowym". Wobec powyższego Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia rozpatrzył sprawę na podstawie dokumentów przekazanych przez organ I instancji i w oparciu o nie uznał, że rozstrzygniecie organu I instancji jest prawidłowe i brak jest podstaw prawnych do uchylenia decyzji nr [...] Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2014 r.

Na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której powtórzył argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Ponownie wskazał na sezonowy charakter prowadzonej działalności gospodarczej oraz zgłosił wnioski dowodowe w sprawie.

W odpowiedzi na skargę Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.

Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa materialnego i obowiązujących przepisów procesowych w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. z 2012 r. Dz. U. poz. 270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że skarga jest zasadna.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest objęcie skarżącego obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej od dnia [...] września 2006 r. do dnia [...] marca 2007 r. i od dnia [...] października 2007 r. do dnia [...] grudnia 2007 r.

W myśl art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach "obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi".

Z niekwestionowanych przez organ wyjaśnień skarżącego wynika, że trudnił się on sprzedażą lodów na wynos. Taka działalność ma charakter sezonowy, albowiem ma miejsce jedynie w okresie wiosenno-letnim. Objęcie skarżącego obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym dotyczy okresu od dnia [...] września 2006 r. do dnia [...] marca 2007 r. i od dnia [...] października 2007 r. do [...] grudnia 2007 r., a więc okresu jesienno-zimowego. Organ uznał, że skarżący nie udowodnił nieprowadzenia działalności w powyższym okresie, dlatego też nie obalił domniemania wynikającego z wpisu do ewidencji działalności gospodarczej.

Skarżący kwestionując decyzję z dnia [...] lipca 2015 r. zgłosił wniosek o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków oraz z dokumentu prywatnego tj. zaświadczenia podpisanego i opatrzonego pieczątką F. sp. j. a także dwóch dokumentów urzędowych tj. druków ZUS ZWPA szt. 2. Dodatkowo na rozprawie w dniu [...] grudnia 2015 r. złożył pismo datowane na [...] sierpnia 2015 r., wydane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] .

W myśl art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Komentując ten przepis należy podnieść, że Sąd administracyjny orzeka w zasadzie na podstawie materiału faktycznego i dowodowego sprawy zgromadzonego w postępowaniu przed organami administracji. W postępowaniu sądowym postępowanie dowodowe może być prowadzone tylko jako postępowanie uzupełniające, ograniczone do dowodów z dokumentów. Prowadzenie jakichkolwiek innych dowodów poza dowodami z dokumentów jest niedopuszczalne. Przesłankami prowadzenia postępowania dowodowego przez Sąd są: konieczność wyjaśnienia istotnych wątpliwości oraz niespowodowanie przez prowadzenie postępowania dowodowego nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

W niniejszej sprawie Sąd uznał za zasadne przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów, zawnioskowanych przez skarżącego po to, aby ocenić, czy spełnione zostały przesłani do wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Ocena przeprowadzonego dowodu uzupełniającego z dokumentu, który nie był znany organowi może prowadzić do wniosku, że zachodzi podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.

W niniejszej sprawie na podstawie zawnioskowanych przez skarżącego dokumentów Sąd ustalił, że dostawcą lodów dla skarżącego była firma F. Sp. j. w P. W okresie wieloletniej współpracy obu podmiotów lody były dostarczane każdego roku tylko od miesiąca marca lub kwietnia (w zależności od pogody) do końca miesiąca września. Lody nie były dostarczane od miesiąca października do marca, ponieważ w tym okresie lodziarnia nie była czynna.

Z dokumentów ZUS ZWPA wynika natomiast, że skarżący dokonał wyrejestrowania swojej osoby jako płatnika składek w dniu [...] lipca 2007 r. z dniem [...] września 2006 r. a następnie w dniu [...] października 2007 r. z dniem [...] października 2007 r.

Z kolei Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] poinformował w piśmie z dnia [...] sierpnia 2015 r., że skarżący za lata 2006 i 2007 nie składał miesięcznych deklaracji podatkowych, ponieważ wybrał zryczałtowany podatek dochodowy. W złożonych zeznaniach podatkowych PIT-28 skarżący zadeklarował zaliczki za miesiące kwiecień – wrzesień.

Sąd oceniając legalność zaskarżonej decyzji uznał, że w sprawie mamy do czynienia z nowymi okolicznościami faktycznymi, które nie były znane organowi wydającemu decyzję. Są one istotne, albowiem rzutują na zgodność z prawem rozstrzygnięcia w pkt 1 decyzji z dnia [...] sierpnia 2014 r. Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w [...] , które zostało utrzymane w mocy decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia.

Z przedstawionych przez Sąd wywodów wynika, że Sąd administracyjny jest obowiązany uchylić decyzję, jeżeli stwierdzi jedną z przesłanek wznowienia postępowania. Adamiak (w: B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne..., 2007, s. 452, 453) i T. Woś (w: T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi..., 2005, s. 453). Podobne stanowisko zajmuje T. Kiełkowski (T. Kiełkowski, Naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego jako przesłanka uchylenia decyzji przez sąd administracyjny, PPP 2008, nr 4, s. 59 i n.). Autor przyznaje, że termin "naruszenie prawa", użyty w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b, można kojarzyć wyłącznie z sytuacją, w której organowi orzekającemu w sprawie administracyjnej można zarzucić działanie sprzeczne z obowiązującymi go przepisami prawa procesowego lub wyjątkowo materialnego. Jednakże według T. Kiełkowskiego możliwe jest również rozumienie tego pojęcia w sposób bardziej zobiektywizowany, "nawiązujący do szeroko pojmowanych wad w konkretyzacji uprawnień i obowiązków, które mogą być następstwem okoliczności niezależnych od organu orzekającego, a nawet okoliczności poniekąd zewnętrznych wobec danego postępowania jurysdykcyjnego (np. wadliwego prejudykatu). W takim wypadku każda podstawa wznowienia postępowania administracyjnego jest tożsama z «naruszeniem prawa», a zatem powinna być brana pod uwagę w toku sądowej kontroli decyzji" (T. Kiełkowski, Naruszenie prawa..., s. 61). Autor uważa, że za przyjęciem, iż każda podstawa wznowienia postępowania administracyjnego może być przesłanką uchylenia decyzji przez sąd, przemawia również to, że takie rozwiązanie przyspieszy i uprości osiągnięcie zgodnego z prawem rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej (tamże, s. 62). Zbliżone stanowisko zajmuje J.P. Tarno (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi..., 2008, s. 360-361).

Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i art. 200 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.