Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 392/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2020-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 153
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 51 ust. 5
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Asesor WSA Jarosław Piątek Protokolant Ref. Stażysta Daria Owczarska-Bzdęga po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2020 r. sprawy ze skargi M.F. i G.F. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku dokonania rozbiórki budynku mieszkalnego oraz doprowadzenia działki do stanu poprzedniego oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Decyzją z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WINB), po rozpatrzeniu odwołań M. i G.F. oraz P.N., utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) z dnia [...] września 2019 r., nr [...] o nałożeniu na inwestorów – M. i G.F. obowiązku dokonania rozbiórki budynku mieszkalnego jednorodzinnego położonego na terenie działki nr ewid. [...] oraz doprowadzenia działki - w zakresie ukształtowania, utwardzenia i poziomu rzędnych terenu - do stanu istniejącego w dacie wydania pozwolenia na budowę.

1.1. Decyzja ta zapadła w postępowaniu legalizacyjnym dotyczącym doprowadzenia do zgodności z prawem budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na terenie działki nr [...], wzniesionego w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę z dnia [...] sierpnia 2007 r., nr [...] wydanym przez Prezydenta Miasta. Prowadzący postępowanie legalizacyjne w pierwszej instancji PINB ustalił, że inwestorzy dokonali odstępstw od warunków udzielonego pozwolenia na budowę oraz zatwierdzonego projektu budowlanego w zakresie rzędnej poziomu "zero" budynku oraz zwiększenia powierzchni zabudowy i kubatury budynku, wynikającej z zamurowania podcienia, przy czym charakter tych odstępstw jest istotny w rozumieniu przepisów prawa budowlanego. Sytuacja ta wymagała przeprowadzenia postępowania naprawczego i nałożenia na inwestorów obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem. Zdaniem PINB potrzeba taka została ujawniona w toku postępowania z uwagi na zagrożenie działek sąsiednich. W ocenie PINB, nałożenie jedynie obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu zamiennego nie było wystarczające i nie mogło doprowadzić wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.

Powołując się na te ustalenia oraz stanowisko wyrażone w toku tego postępowania wyrażone w wyroku WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 6 kwietnia 2017 r. w sprawie sygn. akt II SA/Go 141/17 - PINB decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1332 ze zm., aktualnie Dz. U. z 2020 r., poz. 1333), nałożył na M. i G.F. obowiązek wykonania we wskazanym terminie następujących obowiązków:

1) sporządzenia i przedstawienia 4 egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych dokonanych podczas realizacji budynku mieszkalnego jednorodzinnego położonego na działce nr [...];

2) wykonania konstrukcji oporowych zgodnie ze sporządzoną na potrzeby postępowania ekspertyzą techniczną (i aneksem do niej) G.C. i D.P. konstrukcji oporowych na granicy działki nr [...] umożliwiających odtworzenie pierwotnego ukształtowania terenu działek sąsiednich czyli:

a) wykonania wzdłuż wspólnej granicy działek nr [...] i nr [...] (odcinek A-B, rys. 3-Z) na odcinku o długości 7,50 m ścianki szczelnej z grodzic stalowych GU 15-500 o długości 11,10 m - odcinek 1-2 i długości 10,1 m - odcinek 2-3. Na pozostałej części odcinka AB wykonania konstrukcji oporowej podtrzymującej uskok terenu w formie żelbetowych ścian oporowych płytowo-kątowych oraz w miejscach o zbliżonych rzędnych docelowych w formie betonowych murów z pustaków szalunkowych PS25 o szerokości 25 cm (25x25x50 cm). Płytę poziomą ścian oporowych płytowo-kątowych wykonać jako żelbetową monolityczna wykonywaną na budowie. Ścianę pionową wykonać z prefabrykowanych pustaków szalunkowych zbrojonych prętami wypuszczonymi z płyty poziomej i wypełnionych betonem żwirowym klasy C20/25 (klasa B25). Poszczególne odcinki ścian oporowych należy zdylatować poprzez zastosowanie w szczelinie styropianu 1,0 cm: od strony gruntu ułożyć pasek papy grubości 3mm w celu zabezpieczenia przed wysypywaniem się piasku; od strony widocznej wypełnić szczelinę kitem silikonowo-kauczukowym. Na poziomie ok. 0,3 m poniżej poziomu terenu na działce [...] umieścić rurkę PVC 075, w odstępach ok. 5m (zabezpieczenie przed piętrzeniem się wody gruntowej);

b) wykonania konstrukcji oporowych zgodnie z opisem zawartym w ekspertyzie oraz aneksie:

- ścianka szczelna Larsena - odcinek 1-2 o długości 4,5m: wykonać z grodzic stalowych GU 15-500 o długości 11,10 m,

- ścianka szczelna Larsena - odcinek 2-3 o długości 3,0 m: wykonać z grodzic stalowych GU 15-500 o długości 10,10 m. Głębokość pogrążenia grodzic ok. 6,75 m. Sposób pogrążania grodzic: metoda statyczna,

- ściana oporowa żelbetowa - odcinek 3-4 o długości 5,75 m: konstrukcję ściany oporowej określa rys. 5A. Płytę poziomą oraz odcinek ściany pionowej o długości 105 cm wykonać jako monolityczne, na budowie. Górną część ściany pionowej wykonać z pustaków szalunkowych 25x25x50 cm. Pustaki wypełnić betonem żwirowym klasy C20/25. Zbrojenie główne ściany oporowej z prętów żebrowanych 016 i 010 (stal klasy A-III) - rys. 5A,

- ściana oporowa żelbetowa - odcinki 4-5 i 7-8 i 8-9: konstrukcję ścian oporowych określa rys. 5A. Płytę poziomą wykonać jako monolityczną. Ścianę pionową wykonać z pustaków szalunkowych 25x25x50 cm. Pustaki wypełnić betonem żwirowym klasy C20/25. Zbrojenie główne ściany oporowej z prętów żebrowanych 012 i 010 (stal klasy A-III) - rys. 5A,

- ściana oporowa żelbetowa - odcinek 6-7: konstrukcję ściany oporowej określa rys. 5B. Płytę poziomą wykonać jako monolityczną. Ścianę pionową wykonać z pustaków szalunkowych 25x25x50 cm. Pustaki wypełnić betonem żwirowym klasy C20/25. Zbrojenie główne ściany oporowej z prętów żebrowanych 08 mm (stal klasy A-III) - rys. 5B,

- murek oporowy - odcinki 5-6 i 9-10: murek oporowy wykonać z pustaków szalunkowych 25x25x50 cm. Pustaki wypełnić betonem żwirowym klasy C20/25. Fundament w formie ławy betonowej 15x50 cm na podkładzie betonowym o grubości 10 cm. Zbrojenie pionowe dwustronne 08 mm (stal klasy A-III) co 25 cm, zbrojenie poziome 2x06 (stal A-0) w każdej spoinie,

- usytuowanie ściany oporowej względem wspólnej granicy działek nr [...] i nr [...] określają rys. 5A i 5B;

c) wykonania ściany oporowej zgodnie z wymogami technicznymi określonymi w ekspertyzie oraz aneksie, tzn.:

- typ ściany oporowej: żelbetowa, prefabrykowana, płytowo-kątowa,

- obciążenie naziomu: 5,0 kN/m2,

- głębokość posadowienia: min. 0,80 m (w miejscach płytszego posadowienia wykonać podsypkę z piasku zagęszczonego do poziomu 0,8 m),

- beton: min. C20/25,

- podkład betonowy: grubość 10 cm - beton C12/15,

- na górnej powierzchni ścian oporowych zamontować prefabrykowane pokrywy dwuspadkowe o szerokości 35 cm, z kapinosami,

d) wykonania wzdłuż wspólnej granicy działek nr [...] i nr [...] (odcinek B-C) ścianki szczelnej z grodzic stalowych typu Larssena GU 15-500: Ściankę szczelną należy wykonać na działce nr [...] w odległości ok. 90 cm od granicy działki — zgodnie z danymi technicznymi ścianki szczelnej, zawartymi w ekspertyzie oraz aneksie, tzn.:

- typ grodzic GU 15-500, producent Arcelor Mittal,

- długość całkowita grodzic: L-11,10 m,

- głębokość zagłębienia: wg rys. 4,

- wskaźnik wytrzymałości: Wx=1460 cm3,

- szerokość grodzicy B=500 mm,

-grubość ścianki szczelnej: h=340 mm,

- stal S235JR (St3S) lub równoważna,

- usytuowanie ścianki szczelnej określa rysunek 2-Z oraz rysunek nr 4,

- pogrążanie grodzic stalowych metodą statycznego wciskania;

e) odtworzenia pierwotnego ukształtowania terenu na działkach nr [...] i [...] (profile terenu na granicach działki nr [...] określa rysunek nr 1) - zgodnie z założeniami przyjętymi do obliczeń statycznych konstrukcji oporowych grunt zasypowy zastosowany do odtworzenia pierwotnego ukształtowania terenu na działkach nr [...] powinien być gruntem sypkim i odpowiednio zagęszczonym, spełniającym następujące warunki:

- grunt sypki średnioziarnisty (Ps),

- stopień zagęszczenia Id ≥ 0,50,

- ciężar objętościowy Y ≥ 18,5 kN/m3,

- kąt tarcia wewnętrznego Φ ≥ 32,5°;

3) zapewnienia nadzorowania wyżej wskazanych robót budowlanych przez osobę (lub osoby) dysponujące uprawnieniami budowlanymi odpowiednimi do ich zakresu, będącą (lub będących) członkami właściwej izby samorządu zawodowego.

1.2. Decyzja ta została zaskarżona odwołaniami wniesionymi przez M. i G.F. oraz uczestnika postępowania – P.N.. W następstwie ich rozpatrzenia decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...] WINB uchylił decyzję PINB z dnia [...] stycznia 2018 r. w części dotyczącej określenia zakresu projektu budowlanego zamiennego oraz w części dotyczącej określenia terminu wykonania nałożonych obowiązków orzekając w tym zakresie (między innymi o wyznaczeniu terminu wykonania obowiązków na 12 miesięcy od daty otrzymania niniejszej decyzji organu odwoławczego), a w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Skarga na decyzję WINB wniesiona przez inwestorów M. i G.F. do tutejszego Sądu została oddalona wyrokiem z dnia 13 września 2018 r., wydanym w sprawie sygn. akt II SA/Go 432/18. Orzeczenie to zostało przez inwestorów zaskarżone w całości skargą kasacyjną, która wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lutego 2020 r., sygn. akt II OSK 581/19, została oddalona.

2. W toku postępowania sądowego – po wydaniu opisanego wyżej wyroku z dnia 13 września 2018 r., PINB decyzją z dnia [...] września 2019 r., nr [...], którą powołując się na art. 51 ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 1186, aktualnie Dz. U. z 2020 r., poz. 1333) nałożył na M. i G.F. obowiązek dokonania rozbiórki budynku mieszkalnego jednorodzinnego położonego na terenie działki nr ewid. [...] oraz doprowadzenia działki, w zakresie ukształtowania, utwardzenia i poziomu rzędnych terenu, do wskazanego w decyzji stanu istniejącego w dacie wydania pozwolenia na budowę.

2.1. W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu [...] lipca 2019 r. przeprowadził oględziny, w wyniku których ustalono, że obowiązek wykonania robót naprawczych nałożony w opisanej wyżej decyzji WINB z dnia [...] kwietnia 2018 r. nie został w żadnym zakresie wykonany mimo upływu wskazanego w tej decyzji terminu. Nadto inwestorzy nie przedłożyli projektu budowlanego zamiennego odpowiadającego wymogom określonym w uprzedniej decyzji wydanej w trybie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, a przedłożony przez nich projekt nie odnosi się w żaden sposób do obowiązku wykonania konstrukcji oporowych.

2.2. W następstwie rozpatrzenia odwołań wniesionych od tej decyzji przez inwestorów M. i G.F. oraz P.N. WINB decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...] uchylił decyzję PINB i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że przedstawiony przez inwestorów projekt budowlany zamienny zawierał określone braki wobec czego obowiązkiem organu było w pierwszej kolejności wezwanie inwestorów do usunięcia tych braków, czego nie uczyniono. Ponadto, zdaniem WINB, postępowanie dowodowe poprzedzające nakaz rozbiórki nie zostało przeprowadzone przez organ powiatowy w sposób wnikliwy i nie zapewniono inwestorom możliwości pełnej obrony swych praw, ze względu na brak wyczerpujących ustaleń w kwestii reprezentacji inwestorów przez profesjonalnego pełnomocnika.

2.3. Wskazana decyzja kasacyjna WINB, na skutek sprzeciwu wniesionego przez P.N., została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 20 kwietnia 2020 r. w sprawie sygn. akt II SA/Go 20/20. W wyroku tym Sąd stwierdził, że WINB rozpatrując odwołania nie ustosunkował się do kwestii niewykonania przez inwestorów obowiązku wzniesienia konstrukcji oporowych i nie ocenił wpływu tej okoliczności na treść podjętego rozstrzygnięcia. Sąd wskazał również, że w postępowaniu naprawczym prowadzonym na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego brak jest podstaw do wdrożenia procedury określonej w art. 35 ust. 3 Prawa budowlanego, czego również nie uzasadniał stan faktyczny sprawy. Nadto, w ocenie Sądu, w sprawie nie wystąpiły uchybienia w zakresie zawiadomień inwestorów i ich pełnomocników o terminach czynności procesowych. Z tych też względów, zdaniem Sądu, nie zachodziły przesłanki wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.)

3. Odpis wyroku WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 29 kwietnia 2020 r. z klauzulą jego prawomocności i aktami sprawy wpłynął do WINB w dniu 9 czerwca 2020 r. W toku ponowionego postępowania organ w dniu [...] lipca 2020 r. wydał wskazaną w punkcie I niniejszego uzasadnienia decyzję nr [...]. W jej uzasadnieniu, po przytoczeniu przebiegu sprawy i wydawanych wcześniej rozstrzygnięć, organ II instancji podkreślił, że sprawa była już przedmiotem oceny sądowej, co z racji unormowania zawartego w art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325; dalej p.p.s.a.), prowadzi do związania oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w wyżej opisanych, prawomocnych wyrokach sądowych: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lutego 2020 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 581/19 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 20 kwietnia 2020 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Go 20/20.

3.1. Dalej organ wskazał, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że budowa przedmiotowego budynku mieszkalnego została zrealizowana z istotnym odstępstwem od warunków pozwolenia na budowę udzielonego decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] sierpnia 2007 r. (dokonano zmiany zagospodarowania terenu inwestycji w zakresie rzędnych terenu, nieprzewidzianej w zatwierdzonym projekcie budowlanym, oraz zmiany w zakresie rzędnej poziomu "zero" przedmiotowego budynku poprzez jego obniżenie, jak również zwiększono powierzchnię zabudowy i kubatury budynku ze względu na zamurowanie podcienia).

W przypadku stwierdzenia przeprowadzenia takiej budowy w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach, organ nadzoru budowlanego zobowiązany jest doprowadzić ją do stanu zgodnego z prawem w oparciu o przepisy art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane. Jednym z etapów postępowania prowadzonego w sprawie istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu i decyzji o pozwoleniu na budowę jest wydanie na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego decyzji o nałożeniu obowiązku przedstawienia projektu budowlanego zamiennego i nałożenia obowiązku wykonania czynności lub robót naprawczych - w przypadku wystąpienia takiej konieczności, co w sprawie miało miejsce.

W sprawie została wydana taka decyzja (decyzja WINB z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...]). Zgodność z prawem tej decyzji i decyzji PINB ją poprzedzającej została potwierdzona przez sądy administracyjne, co ostatecznie nastąpiło na skutek wyroku NSA z dnia 20 lutego 2020 r. w sprawie sygn. akt II OSK 581/19, którym to wyrokiem została oddalona skarga kasacyjna inwestorów. Zawarte w decyzji WINB rozstrzygnięcie w przedmiocie nałożenia obowiązku dostarczenia projektu zamiennego i wykonania określonych robót z tą chwilą stało się nie tylko ostateczne, ale i prawomocne.

3.2. Następnie organ wskazał, że w wyznaczonym terminie, ustalonym decyzją WINB z dnia [...] kwietnia 2018 r. (termin ten upłynął z dniem 7 maja 2019 r. - dwanaście miesięcy od daty doręczenia decyzji odwoławczej) M. i G.F. nie wykonali obowiązku wykonania prac nałożonego tym rozstrzygnięciem. Nadto inwestorzy nie przedłożyli projektu budowlanego zamiennego odpowiadającego wymogom określonym w uprzedniej decyzji wydanej w trybie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego - przedłożony projekt nie odnosi się w żaden sposób do obowiązku wykonania konstrukcji oporowych. W tym zakresie organ, powołując się na stanowisko wyrażone w wyroku WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 20 kwietnia 2020 r. w sprawie sygn. akt II SA/Go 20/20 i związanie wynikające z art. 153 p.p.s.a. stwierdził, że w postępowaniu naprawczym prowadzonym na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego brak jest podstaw do wdrożenia procedury określonej w art. 35 ust. 3 Prawa budowlanego, dotyczącej usunięcia braków w przedłożonym projekcie budowlanym. Podkreślił, że niewykonanie obowiązku wykonania projektu budowlanego zamiennego należy rozumieć szeroko, a zatem obejmuje ono również stan, w którym nie można było zatwierdzić przedstawionego projektu budowlanego ze względu na jego sprzeczność z przepisami prawa albo też przedstawienie przez adresata tej decyzji rozwiązań, które nie uwzględniały nałożonego obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych. Taka sytuacja wystąpiła w omawianym przypadku, zaś niewywiązanie się z nałożonych obowiązków obligowało organy do wydania w omawianej sprawie decyzji w trybie art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego bez potrzeby wzywania inwestorów do poprawienia (uzupełnienia) projektu zamiennego.

3.3. Dalej WINB stwierdził, że w sprawie brak jest okoliczności świadczących o zmianie stanu faktycznego w omawianej sprawie w okresie od wydania zaskarżonej decyzji PINB, co potwierdziły oględziny. Podkreślił, że strony postępowania po podjęciu ponownego postępowania odwoławczego w związku z otrzymanym zawiadomieniem z dnia [...] czerwca 2020 r. i nie podniosły żadnych okoliczności modyfikujących dotychczasowe ustalenia, natomiast oględziny wykazały, że nie doszło do wykonania obowiązków nałożonych prawomocną i ostateczną decyzją WINB z dnia [...] kwietnia 2018 r.

3.4. WINB wskazał, że skoro w niniejszej sprawie stwierdzone istotne odstąpienie od projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] sierpnia 2007 r. polegało na posadowieniu budynku na innej wysokości niż przewidywał projekt oraz zmianie rzędnych terenu działki w stosunku do projektowanych, to w sprawie nie może być mowy o nakazie zaniechania robót budowlanych, bowiem te zostały już zrealizowane. Skoro w sprawie nie uchylono decyzji o pozwoleniu na budowę na podstawie art. 36a ust. 2 Prawa budowlanego, to decyzja wydana na podstawie art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego winna obejmować nakaz doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego, a więc do stanu zgodnego z projektem budowlanym zatwierdzonym właśnie decyzją o pozwoleniu na budowę. Ponieważ inwestorzy M. i G.F. nie wywiązali się z obowiązku przedłożenia projektu budowlanego zamiennego tej inwestycji i wykonania robót budowlanych naprawczych określonych w prawomocnej decyzji umożliwiającej im legalizację samowoli, jedynym dopuszczalnym prawnie rozstrzygnięciem jest tylko decyzja o rozbiórce obiektu budowlanego wybudowanego z istotnym odstąpieniem od warunków udzielonego pozwolenia na budowę.

3.5. Jeśli chodzi o konieczność zastosowania najdalej idącego środka organ wskazał, że stwierdzony istotnych charakter odstąpienia - polegający na zmianie zagospodarowania terenu inwestycji w zakresie rzędnych terenu, nieprzewidzianej w zatwierdzonym projekcie budowlanym oraz zmianie w zakresie rzędnej poziomu "zero" przedmiotowego budynku poprzez jego obniżenie - przy jednoczesnym braku wykonania obowiązku w postaci wykonania konstrukcji oporowej na terenie działki nr [...] przylegającej do granicy działek sąsiednich, powoduje sytuację, która zagraża nieruchomościom sąsiednim. W szczególności brak wykonania przez skarżących konstrukcji oporowej prowadzi do braku zabezpieczenia sąsiedniego terenu przed dalszymi zmianami w zakresie jego naturalnego ukształtowania oraz przed osuwaniem się gruntu z działki wyżej położonej, tj. działki nr [...]. Taki stan wpływa negatywnie na stateczność gruntu działek sąsiednich i może wpływać negatywnie na bezpieczeństwo użytkowania budynku mieszkalnego jednorodzinnego zrealizowanego na terenie działki nr ewid. [...].

Zdaniem WINB, jednym możliwym rozwiązaniem było wydanie nakazu obejmującego rozbiórkę budynku mieszkalnego jednorodzinnego zrealizowanego z naruszeniem prawa na terenie działki nr ewid. [...] oraz doprowadzenie w/w działki - w zakresie ukształtowania, utwardzenia i poziomu rzędnych terenu - do stanu istniejącego w dacie wydania pozwolenia na budowę. Sama tylko częściowa rozbiórka obiektu nie wyeliminuje bowiem powstałego zagrożenia, bowiem nie spowoduje "podniesienia" poziomu posadowienia obiektu oraz rzędnych terenu działki nr [...].

4. Omówioną wyżej decyzję WIBN z dnia [...] lipca 2020 r. zaskarżyli w całości do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., działający przez pełnomocnika inwestorzy M. i G.F., zarzucając jej naruszenie:

1) art 153 p.p.s.a. w zw. z art 170 p.p.s.a. w zw. z art 171 p.p.s.a. i w zw. z art 64b § 3 p.p.s.a. w zw. z art 64e p.p.s.a. art 151a § 1 p.p.s.a., przez wadliwe ich zastosowanie wynikające z błędnego uznania co do tego, iż organ w konkretnym postępowaniu związany jest oceną prawną i wskazaniami dokonanymi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z dnia 29 kwietnia 2020 r., sygn. akt II SA/Go 20/20 w zakresie, w jakim sąd ten orzekając w trybie rozpoznania sprzeciwu wykroczył poza kontrolę naruszenia art 138 § 2 k.p.a., tj. obejmującym ocenę prawną dotyczącą kwestii materialnoprawnych w sprawie; co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia wobec skarżących gwarantowanego im konstytucyjnie prawa do sądu (art. 45 Konstytucji RP) oraz zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.), poprzez nieuzasadnione utrzymanie w mocy wadliwej decyzję organu I instancji oraz uchylenie się od samodzielnego rozpoznania sprawy co do jej istoty;

2) art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego w zw. z art. 35 ust. 1 i 3 Prawa budowlanego, przez jego błędną wykładnię skutkującą uznaniem, iż co do zasady w postępowaniu naprawczym prowadzonym na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego brak jest podstaw do wdrożenia procedury określonej w art. 35 ust. 3 Prawa budowlanego, dotyczącej usunięcia braków w przedłożonym projekcie budowlanym, podczas gdy procedura przewidziana art. 35 ust. 3 powołanej ustawy znajduje odpowiednie zastosowanie w postępowaniu naprawczym na mocy bezpośredniego odwołania zawartego w art. 51 ust. 1 pkt 3 zd. 2 Prawa budowlanego, co powoduje, że organ dokonując sprawdzeń stosownie do art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego i stwierdzając w tym zakresie nieprawidłowości winien wezwać inwestora w trybie art. 35 ust. 3 Prawa budowlanego do ich usunięcia, a po upływie wyznaczonego w tym celu terminu, jeszcze raz ocenić przedłożony projekt zamienny;

3) art. 51 ust. 5 w zw. z art. 51 ust 1 pkt 3 i art. 35 ust. 1 i 3 oraz art 4 Prawa budowlanego w zw. z art 7, art. 77 § 1, art 107 § 3 k.p.a., przez przyjęcie, że niewykonanie obowiązku wykonania projektu budowlanego zamiennego należy rozumieć szeroko, przez co częściowe niewywiązanie się z nałożonych obowiązków przez inwestorów w konkretnej sprawie obligowało organ I instancji do wydania decyzji przewidzianej art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego, podczas gdy stwierdzenie nieprawidłowości w projekcie zamiennym, nie uprawnia jeszcze do zastosowania art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego, albowiem w razie stwierdzenia naruszeń, w określonym zakresie organ administracji architektoniczno- budowlanej winien nałożyć na inwestorów obowiązek usunięcia wskazanych nieprawidłowości, określając termin ich usunięcia (art. 35 ust. 3 Prawa budowlanego) i dopiero po jego bezskutecznym upływie wydać decyzję o odmowie zatwierdzenia projektu i udzielenia pozwolenia na budowę;

4) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego, przez ustalenia stanu faktycznego sprzeczne z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, jak również uchylenie się od oceny w zakresie możliwości odstąpienia od orzeczenia nakazu rozbiórki budynku mieszkalnego jednorodzinnego, co skutkowało przyjęciem, że w sprawie jedyną prawnie dopuszczalną decyzją jest wydanie orzeczenia o rozbiórce obiektu mieszkalnego, podczas gdy w konkretnym przypadku - w związku ze złożeniem przez inwestorów projektu budowlanego zamiennego - możliwym było przeprowadzenie procedury legalizacyjnej budynku jednorodzinnego, a zatem doprowadzenie inwestycji co najmniej częściowo do stanu zgodnego z prawem;

5) art. 10 § 1 k.p.a. przez niezapewnienie stronie prawa do czynnego udziału w każdym stadium postępowania, co obejmowało m.in. niedopuszczenie skarżących do możliwości wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań oraz przeprowadzenie oględzin nieruchomości w dniu [...] Iipca 2019 r. bez udziału inwestorów;

6) art 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art 107 § 3 k.p.a., gdyż organ nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący i całościowy materiału dowodowego i nie ustalił prawidłowo okoliczności faktycznych, dokonując pobieżnego, wybiórczego i niekorzystnego dla wnioskodawców wyboru i interpretacji materiału dowodowego, stwierdzając przy tym, iż w konkretnym przypadku brak jest okoliczności świadczących o zmianie stanu faktycznego w sprawie w okresie od wydania zaskarżonej decyzji PINB, co w konsekwencji doprowadziło do bezpodstawnego przyjęcia, że w niniejszej sprawie zachodzi konieczność dokonania rozbiórki budynku mieszkalnego jednorodzinnego położonego na terenie dz. ew. nr [...] oraz doprowadzenia działki - w zakresie ukształtowania, utwardzenia i poziomu rzędnych terenu - do stanu istniejącego w dacie wydania pozwolenia na budowę;

7) art. 80, art. 8 § 1 i art. 11 k.p.a. przez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a tym samym prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie obywateli do organów państwa;

8) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a., przez odstąpienie od zamieszczenia w uzasadnieniu decyzji pełnego uzasadnienia faktycznego i prawnego sprawy, w szczególności brak odniesienia się do twierdzeń skarżących odnośnie przedstawienia przez nich w dniu 16 marca 2018 r. czterech egzemplarzy projektu zamiennego w związku z wykonaniem decyzji z dnia [...] stycznia 2018 r., a w konsekwencji powyższego uniemożliwienie weryfikacji wydanej decyzji z punktu widzenia prawidłowości zastosowania art. 80 k.p.a.;

9) art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., przez naruszenie zasady proporcjonalności z uwagi na wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę całości budynku mieszkalnego jednorodzinnego położonego na terenie dz. ew. nr [...] oraz doprowadzenia działki - w zakresie ukształtowania, utwardzenia i poziomu rzędnych terenu - do stanu istniejącego w dacie wydania pozwolenia na budowę, gdy tymczasem w stanie faktycznym mającym miejsce w konkretnej sprawie możliwym było zastosowanie mniej represyjnych względem inwestorów środków przewidzianych w przepisach Prawa budowlanego;

10) art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 § 1 i 2 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób urągający zasadom praworządności i prawdy obiektywnej oraz prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie obywatela do organów administracji publicznej.

W oparciu o wskazane zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji PINB i przekazanie organom sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi przytoczone zarzuty zostały rozwinięte.

5. W odpowiedzi na skargę organ (WINB) wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w decyzji.

Uczestniczący w postępowaniu administracyjnym i sądowym P.N. wniósł o oddalenie skargi popierając stanowisko organu (pismo z dnia [...] września 2020 r., k. 43-46 akt sądowych).

6. Pismem z dnia [...] września 2020 r. (k. 53 akt sądowych) skarżący, powołując się na art. 125 § 1 i 2 p.p.s.a., wnieśli o zawieszenie postępowania sądowego ze względu na toczące się przed WSA w Warszawie postępowanie z ich skargi na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowalnego z dnia [...] marca 2020 r., odmawiające wznowienia postanowienia administracyjnego w sprawie opisanych wyżej decyzji nakładających na inwestorów obowiązki złożenia projektu zamiennego i wykonania prac budowlanych oraz ze względu na prowadzone przez Prokuraturę Rejonową, na skutek zawiadomienia inwestorów, postępowanie przygotowawcze dotyczące podejrzenia popełnienia przestępstwa przez funkcjonariuszy publicznych będących organami postępowania administracyjnego – WINB i PINB.

W piśmie z dnia [...] września 2020 r. (k. 76-85 akt sądowych) sporządzonym osobiście przez skarżących podtrzymali oni wniosek o zawieszenie postępowania sądowego, przedstawili własne stanowisko w sprawie oraz wskazali na niekompletność akt administracyjnych sprawy.

Obecny na rozprawie pełnomocnik skarżących podtrzymał skargę i wniosek o zawieszenie postępowania sądowego (k. 99 akt sądowych).

Wniosek ten został przez Sąd oddalony (art. 162 p.p.s.a., k. 100 akt sądowych).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

7. Zgodnie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 powoływanego wyżej p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

8. W pierwszej kolejności należy odnieść się do wniosku skarżących o zawieszenie postępowania sądowego, gdyż jest to kwestia, która ewentualnie tamowałaby rozpatrzenie skargi. Wniosek w zakresie obu wskazanych przyczyn został oddalony, a postanowienie wydane na rozprawie w dniu 7 października 2020 r. w tym przedmiocie nie podlega odrębnemu zaskarżaniu zgodnie z art. 131 p.p.s.a.

Mając na względzie wniesione przez pełnomocnika skarżących zastrzeżenie w trybie art. 105 p.p.s.a w zw. z art. 162 p.p.s.a. wskazać należy, że wniosek był niezasadny. Odnosząc się do pierwszej wskazanej przyczyny opartej na podstawie zawartej w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a (zastrzeżenie złożone przez pełnomocnika w trybie art. 105 p.p.s.a. dotyczyło tylko tej podstawy wniosku o zawieszenie, por. k. 100) w ocenie Sądu wniesienie przez skarżących skargi na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowalnego z dnia [...] marca 2020 r. odmawiającą wznowienia postanowienia administracyjnego w sprawie opisanych wyżej decyzji nakładających na skarżących obowiązki nie wypełnia przesłanki, o której mowa w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w takim rozumieniu zależności, jakie wypracowano w orzecznictwie sądów administracyjnych. Zbyt szerokie i liberalne pojmowanie takiej zależności prowadziłby do możliwości wstrzymywania postępowań sądowych z powodu celowego stosowania przez strony środków prawnych, w szczególności nadzwyczajnych, mogących potencjalnie wywołać skutki prawne dla postępowania objętego kontrolą sądową, którego dotyczy wniosek o zawieszenie. W ten sposób kontrola taka mogłaby być ograniczana z wszystkimi tego negatywnymi skutkami dla bezpieczeństwa prawnego ogółu.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. kontrola sądowa dokonywana jest na podstawie akt sprawy, co wyznacza czasowy zakres kontroli sądowej odnoszony do momentu wydania zaskarżonej decyzji. Zdarzenia faktyczne i prawne, które następują po dacie wydania decyzji, co do zasady nie wpływają zatem na zakres i przedmiot kontroli sądowej dotyczącej danej sprawy administracyjnej. Prawa strony nie doznają w tej sytuacji żadnego uszczerbku, gdyż ewentualne zmiany wpływające na treść, zakres obowiązków stwierdzonych w kontrolowanej decyzji, które mogą nastąpić trybach szczególnych, oczywiście po ich ostatecznym lub prawomocnym zakończeniu, nie są objęte skutkami kontroli obejmującej inny zakres przedmiotowo-czasowy. Dlatego kontrola prowadzona w niniejszym postępowaniu nie jest zależna od wyniku postępowania prowadzonego przed WSA w Warszawie w opisanej przez skarżących sprawie.

Podobnie przedstawia się kwestia zależności niniejszej sprawy od postępowania karnego. Ze względu na przedmiot i zakres czasowy kontroli sądowej kwestia ta nie ma prejudycjalnego wpływu na niniejsze postępowanie. Jeśli w postępowaniu karnym zostanie prawomocnie stwierdzone, że istotne dla sprawy dowody były fałszywe, to strona ma możliwość wznowienia postępowania administracyjnego w oparciu o przesłankę zawartą w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.

9. Następną kwestią podlegająca rozważeniu jest najbardziej eksponowany w skardze zarzut nieuprawnionego odwołania WINB do wynikającego z art. 153 p.p.s.a. związania organów oceną prawną i wskazaniami wyrażonymi w powołanych przez ten organ wyroków sądów administracyjnych wydanych w sprawie. Kwestia ta dotyczy dwóch orzeczeń. O pierwszym związaniu można mówić z całą stanowczością jeśli chodzi o wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lutego 2020 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 581/19, którym to została oddalona skarga kasacyjna inwestorów M. i G.F. od wyroku tutejszego Sądu z dnia 13 września 2018 r., wydanego w sprawie II SA/Go 432/18, którym to z kolei wyrokiem sąd wojewódzki oddalił skargę inwestorów na decyzją WINB z dnia [...] kwietnia 2018 r. Powyższe orzeczenia zapadły w niniejsze sprawie na etapie postępowania naprawczego, w którym to organ nadzoru budowlanego nałożył na inwestorów obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.

To w ramach zakreślonej granicami kontroli sądowej oceny prawnej doszło do wiążącego dla organów (jak i sądów) ustalenia stanu prawnego i faktycznego sprawy determinującego przedmiot (odstępstwa od projektu budowalnego i innych elementów decyzji o pozwoleniu na budowę) i zakres samowoli budowlanej, realne i potencjalne skutki tej samowoli, w tym jej wpływ na nieruchomości sąsiednie (zagrożenia dla sąsiednich gruntów i budynków), tryb legalizacji oraz dokładny zakres i treść obowiązków koniecznych do usunięcia stanu samowoli wraz z terminem ich wykonania. Elementy te zweryfikowane w postępowaniu sądowym przed sądami obu instancji, w ramach związania, o który mowa w art. 153 p.p.s.a. nie mogą już polegać ponownej ocenie. Związanie to ma bowiem charakter normatywny dotycząc zarówno organów, jak i sądu administracyjnego na następnych etapach postępowania.

Z tego też względu bez znaczenia prawnego dla sprawy są zarzuty odwołania, skargi i pism procesowych skarżących, których celem i treścią jest podważanie ustaleń dotyczących przedmiotu i zakresu stwierdzonej samowoli, jej skutków dla nieruchomości sąsiednich oraz zakresu i przedmiotu nałożonych na inwestorów obowiązków. W perspektywie związania wynikającego z art. 153 p.p.s.a., jak i z zasady trwałości prawomocnej i ostatecznej decyzji administracyjnej WINB z dnia [...] kwietnia 2018 r., której dotyczyła kontrola sądowa (art. 16 § 1 i 3 k.p.a.) argumenty podniesione w ramach rozwinięcia procesowych materialnych zarzutów skargi (w szczególności punkt 2.3 – strony 14 do 16 skargi), stanowiące powtórną polemikę z zakresem samowoli i zakresem nałożonych na strony obowiązków, nie mogły być ponownie ocenianie i kontrolowane.

W sprawie nie wystąpiły okoliczności wyłączające zastosowanie wskazanych zasad wynikających z art. 16 § 1 i 3 k.p.a. i art. 153, w szczególności zmiana stanu prawnego. Również stan faktyczny samowoli, o czym jest mowa w zaskarżonej decyzji organu nie uległ zmianie. Organy w tym zakresie powołały się na ustalenia wynikające z materiału dowodowego sprawy, w szczególności zawarte w protokole oględzin z dnia [...] lipca 2019 r. Podnoszone w odwołaniu i skardze zarzuty dotyczące zmiany stanu faktycznego lub też tego, że stan gruntu jest stabilny i że na skarpie rosną nasadzenia nie mogą być podstawą rewizji ustaleń dokonanych w postępowaniu przez osoby posiadające wiedzę specjalistyczną, której efektem jest sporządzona w sprawie szczegółowa ekspertyza (oceniona przez organy i kontrolowana już prawomocnie w ramach postępowania sądowego). W odniesieniu do tej kwestii poza subiektywnymi ocenami i własną polemiką skarżący nie wskazali ani w odwołaniu, ani w skardze na jakikolwiek dowód wskazujący na zdezaktualizowanie się jakiegokolwiek elementu tej ekspertyzy i co za tym idzie nałożonych na inwestorów obowiązków. Z tych względów zarzuty nie są zasadne.

10. Co do wynikającego z art. 153 p.p.s.a. związania dotyczącego wyroku tutejszego Sądu wydanego na skutek sprzeciwu wniesionego przez P.N. (sprawa o sygn. akt II SA/Go 20/20), zgodzić się należy z pełnomocnikiem skarżących, że rozciągnięcie skutków związania na nieuczestniczących w postępowaniu sądowym (z racji jego specyficznej konstrukcji) inwestorów – M. i G.F. naruszałoby w istotny sposób ich gwarancje. Problem ten, jak można przypuszczać niedostrzeżony przez twórców koncepcji sprzeciwu, odnotowuje orzecznictwo, w tym tutejszego Sądu, chroniąc strony postępowania administracyjnego nieuczestniczące w postępowaniu sądowym uruchamianym sprzeciwem wnoszonym w trybie przepisów art. 64a do 64e p.p.s.a., (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 30 czerwca 2020 r., II SA/Go 211/20 i powołane w nim poglądy i orzecznictwo, dostępny w CBOSA).

Każdemu praktykowi wiadomo jest, że zakres i przedmiot dowodów określa prawo materialne. Istotność danego dowodu nie może być zatem oceniona bez odniesienia do prawa materialnego z punktu widzenia którego dokonywana jest kwalifikacja prawna całej sprawy lub jej istotnego elementu. Dlatego sąd wojewódzki w sprawie o sygn. akt II SA/Go 20/20 odnosząc się do przepisów materialnych stwierdził, że nie zachodzi potrzeba prowadzenia postępowania uzupełniającego przez wezwanie inwestorów do poprawienia lub uzupełnienia braków projektu zamiennego. Bez takiego odniesienia nie mógłby skontrolować tego, co było podstawową przesłanką uchylenia decyzji organu I instancji przez WINB. Problem ten jest następstwem wadliwej konstrukcji przesłanki sprzeciwu zmuszającego podmiot stosujący tę instytucję do dokonania ścisłej delimitacji (odseparowania) prawa materialnego od prawa procesowego. Jak bowiem zostało to już dawno temu dowiedzione taka delimitacja może być rozpoznawana wyłącznie jako zabieg techniczny lub konwencjonalny, ale nie jest możliwa do przeprowadzenia pod względem filozoficznym, logicznym i normatywnym (por. J. Wróblewski, Materialne i proceduralne aspekty prawa w teorii prawa, SP-E, 1990, t. XLV, s. 15-33).

11. Mając na względzie wspomniane wyżej kwestie gwarancyjne należy uznać, że aspekt materialnoprawny wyrażony w orzeczeniu wydanym w sprawie II SA/Go 20/20 nie wiąże inwestorów w rozumieniu określonym art. 153 p.p.s.a. To, że organ w jakiejś mierze odnosi się i do tego aspektu związania nie czyni jego rozstrzygnięcia istotnie wadliwym i nie ma wpływu na wynik sprawy. Wynika to z tego, że niniejszy Sąd w pełni podziela (nie będąc nim oczywiście związany) pogląd wyrażony w wyroku w sprawie II SA/Go 20/20, a oparty na bogatym orzecznictwie, uznający, że niewykonanie obowiązku wykonania projektu budowlanego zamiennego należy rozumieć szeroko jako "obiektywny" stan bierności adresata w wykonaniu decyzji wydanej w trybie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego jak i stan, w którym nie można było zatwierdzić przedstawionego projektu budowlanego ze względu na jego sprzeczność z przepisami prawa albo też przedstawienie przez adresata tej decyzji rozwiązań, które nie uwzględniały nałożonego obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych (por. przykładowo wyroki NSA z dnia 26 stycznia 2016 r., II OSK 1375/14 oraz 12 marca 2020 r., II OSK 1202/18, CBOSA).

Co więcej, o czym zapominają skarżący eksponujący w skardze obowiązek procedowania organu w trybie brakowym, czyli wskazania im braków projektu zamiennego i wyznaczenia terminu do ich uzupełniania, stan faktyczny i prawny sprawy, wyznaczony prawomocną i ostateczną decyzją WINB z dnia [...] kwietnia 2018 r., obejmował nie tylko obowiązek sporządzenia i przedstawienia przez nich 4 egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych, ale wykonania we wskazanym w tej decyzji terminie prac budowlanych określonych szczegółowo w jej punkcie 2 (pkt 1.1. niniejszego uzasadnienia). Przyjmując zatem nawet najbardziej korzystną dla skarżących interpretację organ nie miał po co wzywać ich do poprawienia projektu zamiennego skoro wskazane w decyzji prace nie zostały wykonane (w żadnym zakresie).

Podkreślić tu należy, że to właśnie niewykonanie tych prac determinuje skutek w postaci zastosowania wobec inwestorów najdalej idącego skutku prawnego czyli obowiązku dokonania rozbiórki budynku mieszkalnego jednorodzinnego oraz obowiązku doprowadzenia działki, w zakresie ukształtowania, utwardzenia i poziomu rzędnych terenu do stanu istniejącego w dacie wydania pozwolenia na budowę. Ten bowiem zakres i skala samowoli budowlanej spowodowały zagrożenie dla sąsiednich nieruchomości, o którym mowa jest w decyzji.

13. W kwestii zarzutu dotyczącego niezagwarantowania skarżącym praw do czynnego udziału w postępowaniu, jest on niezasadny. Skarżący w pełnym zakresie uczestniczyli w postępowaniu, mając w nim ustanowionych zawodowych pełnomocników i korzystając z wszystkich dostępnych środków prawnych, będąc zawiadamianymi o jego fazach i zakończeniu. Stan faktyczny stwierdzony przez organ jest niewątpliwy, bowiem sami skarżący nie twierdza, by wykonali jakiekolwiek prace wynikające z nałożonego na nich obowiązku.

Również podnoszone w piśmie procesowym skarżących zarzuty dotyczące niekompletności akt administracyjnych nie są zasadne. Akta są kompletne. Natomiast prawidłowo nie należą do nich, z racji przedmiotu i granic rozpatrywanej sprawy, wnioski i wystąpienia stron dotyczące uruchamianych odrębnie przez nich innych postępowań nadzwyczajnych lub karnych.

14. W sprawie nie występują również jakiekolwiek inne naruszenia przepisów postępowania oraz prawa materialnego skutkujące koniecznością uchylenia decyzji. Nie występują również wady kwalifikowane. Postępowanie dowodowe było prowadzone prawidłowo a ustalenia organów mają pokrycie w aktach administracyjnych sprawy, w szczególności ekspertyzie i oględzinach. Decyzje zawierają prawidłowe uzasadnienie i podstawy materialnoprawne.

Na prawidłowo nałożony i wynikający z prawa materialnego obowiązek rozbiórki nie mają również żadnego wpływu kwestie ekonomiczne podnoszone w końcowej części skargi. Okoliczności te nie są bowiem objęte zastosowanymi przez organ przepisami prawa materialnego – Prawa budowlanego. Jak to wskazano w uzasadnieniu wyroku wydanego przez tutejszy Sąd w sprawie "sąsiedniego przypadku" (sprawa II SA/Go 44/19, skarga kasacyjna od tego wyroku została oddalona - II OSK 3267/19), treść art. 51 ust. 5 Prawa budowanego jest jednoznaczna - w przypadku niespełnienia przez stronę w wyznaczonym terminie nałożonych obowiązków, właściwy organ zobowiązany jest wydać decyzję, o której mowa w art. 48 ust. 1 Prawa budowalnego. Decyzja organu nadzoru budowlanego w tym przedmiocie ma charakter związany a nie uznaniowy, gdyż ustawodawca nie pozostawia właściwemu organowi wyboru treści rozstrzygnięcia nakazując mu za stosować art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego, czyli nakaz rozbiórki.

15. Na legalność decyzji wydanej przez organ nie rzutują, powoływane przez skarżących, przepisy Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Celem i istotą Konwencji Rzymskiej jest bowiem ochrona praw podstawowych w przypadku ich naruszenia lub zagrożenia, a nie sanowanie przypadków bezprawia przez ograniczenie lub eliminowanie stanów samowoli budowlanej zagrażającej prawom i dobrom innych jednostek (którego to stanu samowoli skarżący mimo stworzenia im takiej możliwości z własnej woli nie usunęli). Kwestie dotyczące zamieszkania i ewentualnego opróżniania lokalu leżą natomiast poza zakresem niniejszej sprawy i kontrolowanego postępowania administracyjnego.

Z tych względów skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.