Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 160/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2005-08-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 12 ust. 1, art. 12 ust. 4
journal: Dz.U. 2001 nr 100 poz. 1085
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw.
article: art. 110
journal: Dz.U. 2001 nr 62 poz. 627
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.
article: art. 61
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz. 1071
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 9 października 2000 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: 1. Zgłoszenie zanieczyszczenia ziemi lub gleby albo niekorzystnego przekształcenia naturalnego ukształtowania terenu, o którym mowa w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 100 poz. 1085 ze zm./ jest formą wszczęcia postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 61 Kpa.

2. Termin, o jakim mowa w art. 12 ust. 1 powołanej wyżej ustawy jest terminem materialnoprawnym.

TEZY

1. Zgłoszenie zanieczyszczenia ziemi lub gleby albo niekorzystnego przekształcenia naturalnego ukształtowania terenu, o którym mowa w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 100 poz. 1085 ze zm./ jest formą wszczęcia postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 61 Kpa.

2. Termin, o jakim mowa w art. 12 ust. 1 powołanej wyżej ustawy jest terminem materialnoprawnym.


SENTENCJA

Dnia 17 sierpnia 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łuczaj (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Asesor WSA Ewa Cisowska-Sakrajda, Protokolant asystent sędziego Arkadiusz Widawski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 sierpnia 2005 roku przy udziale - sprawy ze skargi Polskiego Koncernu Naftowego A Spółki Akcyjnej w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odrzucenia zgłoszenia o zanieczyszczeniu ziemi oddala skargę. -


UZASADNIENIE

II SA/Łd 160/05

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Nr [...] (znak [...]), wydaną na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.), art. 7 ust 1, art. 322, art. 325 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. Nr 62, poz. 627 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a., Starosta P. odrzucił zgłoszenie złożone przez A S.A. dotyczące zanieczyszczenia ziemi na terenie stacji paliw nr [...] w P. przy ul. A i stacji paliw w K. przy ul. B.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że w dniu 2 lipca 2004 r. wpłynęło zgłoszenie dotyczące zanieczyszczenia powierzchni ziemi na terenie stacji paliw w P. przy ul. A na działkach nr [...]i [...] i w K. przy ul. B na działkach nr [...] i [...]. Zdaniem organu w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki do odrzucenia zgłoszenia z uwagi na naruszenie wymogów ustawowych tj. nie udowodniono, iż sprawcą zanieczyszczenia ziemi był inny podmiot niż władający powierzchnią ziemi w dniu wejścia w życie ustawy z 27 lipca 2001 r., a także nie przedstawiono wyników badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby w odniesieniu do obowiązujących standardów jakości gleby i ziemi.

Na podstawie przedłożonych dokumentów należy uznać iż dokonujący zgłoszenia AS.A. jest sukcesorem generalnym CPN S.A., zgodnie z art. 465 § 3 Kodeksu handlowego w zakresie praw i obowiązków o charakterze cywilnoprawnym jak i publicznoprawnym (w tym wynikających z przepisów o ochronie środowiska). Tak więc odpowiada on za skutki zanieczyszczenia środowiska dokonane przez CPN S.A. na podstawie art. 7 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz.U. Nr 62, poz. 627 ze zm.), w związku z art. 322 - 327 tejże ustawy, zgodnie z którymi do odpowiedzialności za szkody spowodowane oddziaływaniem na środowisko stosuje się przepisy kodeksu cywilnego, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Do odpowiedzialności za zanieczyszczenie ziemi stosuje się reguły rządzące odpowiedzialnością cywilną, w powiązaniu z zapisami ustawy - Prawo ochrony środowiska. Jest zatem oczywistym, że AS.A. odpowiada za szkody w środowisku spowodowane przez jego poprzednika prawnego - CPN S.A. Nie można przy tym zgodzić się z poglądem zgłaszającego, że art. 465 § 3 Kodeksu handlowego dotyczy wyłącznie sukcesji praw i obowiązków o charakterze cywilnoprawnym. Reguluje on bowiem kwestię sukcesji o charakterze generalnym, z tym, że dotyczy ona w takim samym stopniu praw i obowiązków o charakterze cywilnoprawnym, jak i publicznoprawnym.

W odwołaniu od powyższej decyzji A S. A. z siedzibą w W. wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Skarżąca Spółka zakwestionowała zasadność odrzucenia zgłoszenia z przyczyn podanych w uzasadnieniu decyzji jak też przyjęcie, że zgłaszający jest sukcesorem generalnym A S.A., a więc także obowiązków publicznoprawnych i dlatego ponosi odpowiedzialność za skutki zanieczyszczenia środowiska. Przede wszystkim jedną decyzją objęto grunty dwóch stacji paliw, co do których dokonano dwóch odrębnych zgłoszeń. Dla stacji paliw w P. zgłaszający doręczył do zgłoszenia wyniki badań środowiska gruntowo-wodnego potwierdzające występowanie zanieczyszczeń w czasie, gdy właścicielem obiektu była CPN, a tym samym wskazujące, że zanieczyszczenie spowodowane było przez inny podmiot. Pomimo tego, że zgłoszenie zawierało wymagane wyniki badań, zgłaszający dodatkowo uzupełnił je zgodnie z wezwaniem z dnia 22 lipca 2004r. Natomiast dla stacji paliw w K. takie wyniki nie zostały do zgłoszenia dołączone, gdyż zgłaszający ich nie posiadał. Wykonał je dopiero obecnie. Wyniki te zostały przesłane do Starosty P. pismem nr [...] z dnia [...] jako uzupełnienie zgłoszenia dla stacji paliw w K.. Wzywając pismem z dnia 22 lipca 2004 r. do złożenia wyjaśnień i uzupełnienia dokumentacji organ powołał się wyłącznie na zgłoszenie dotyczące stacji paliw w P., natomiast decyzją objął również stację paliw w K..

Niezależnie od powyższego, zdaniem Spółki, stanowisko Starosty jest co najmniej przedwczesne i w sposób nieuzasadniony pośpieszne. Nie uwzględnia istoty i celu regulacji zawartej w art. 12 ustawy tj. przede wszystkim stworzenia rzetelnego rejestru wskazanego w art. 110 ustawy - Prawo ochrony środowiska. Cel ten zakłada ustawa przyjmując w art. 12 ust. 4 termin jednego roku na wydanie decyzji przez starostę. Zatem ustawodawca założył konieczność przeprowadzenia bardzo wnikliwej analizy i oceny istniejących stanów faktycznych - zanieczyszczenia środowiska naturalnego.

Nie znajduje także uzasadnienia stanowisko o sukcesji generalnej powodującej odpowiedzialność A S.A. Zgodnie z powszechnie przyjętym poglądem cytowany przepis Kodeksu handlowego dotyczy następstwa prawnego w zakresie stosunków cywilnoprawnych, natomiast ewentualne następstwo prawne z zakresu prawa administracyjnego regulowały przepisy materialnego prawa administracyjnego oraz art. 30 § 4 k.p.a. stanowiąc, że następstwo prawne dotyczy wyłącznie spraw obejmujących prawa zbywalne.

Sukcesja administracyjno-prawna w procesie łączenia spółek, jako jeden z wyjątków od zasady zakazu sukcesji administracyjnej, została wprowadzona dopiero w art. 494 § 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. Nr 94, poz. 1037). Kodeks spółek handlowych wprowadził zasadę administracyjno-prawnego następstwa w procesie łączenia spółek "kierując się obawą, że brak sukcesji administracyjno-prawnej jako elementu sukcesji uniwersalnej może zniechęcić spółki do tej formy konsolidacji gospodarczej" (A.Szumański, Łączenie się spółek w świetle kodeksu spółek handlowych, Prawo Spółek, marzec 2001 r., str.18). Połączenie A S.A. z B S.A. nastąpiło z dniem 7 września 1999 r. a więc przed wejściem w życie Kodeksu spółek handlowych.

Postępowanie wszczęte na skutek zgłoszenia dokonanego przez A S.A. dotyczy szkody w środowisku, za którą odpowiedzialność uregulowana została w ustawie - Prawo ochrony środowiska, a nie w kodeksie cywilnym. Tym samym szkoda w środowisku, poddana odrębnemu reżimowi odpowiedzialności nie jest szkodą w rozumieniu prawa cywilnego. Z chwilą połączenia następstwo prawne pomiędzy A S.A., a A S.A. w zakresie odpowiedzialności sprawcy za szkodę w środowisku nie wystąpiło (obowiązywała tzw. zasada "zanieczyszczający płaci"). Odpowiedzialność za szkodę w środowisku była nieprzenoszalna - obowiązywał art. 86 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., który stanowił, że każdy obowiązany jest do dbałości o stan środowiska i "ponosi odpowiedzialność za spowodowane przez siebie jego pogorszenie".

Zasada ta została utrzymana przez przepis art. 12. ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 100 poz. 1085 ze zm. z 2001 r.). Przepis ten zobowiązywał podmioty władające zanieczyszczonymi gruntami do wskazania "innych podmiotów", które przed dniem 1 października 2001 r. zanieczyściły grunty będące w ich władaniu. Nie ulega zatem wątpliwości, że celem ustawodawcy było potwierdzenie zasady "zanieczyszczający płaci" w odniesieniu do istniejącej w dniu jej wejścia w życie szkody w środowisku.

Decyzją z dnia [...] Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 61 § 3 k.p.a. oraz art. 12 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze wŁ.utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że zgodnie z art. 12 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.), władający powierzchnią ziemi w dniu wejścia w życie ustawy, na której przed jej wejściem w życie nastąpiło odpowiednio zanieczyszczenie ziemi lub gleby albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu spowodowane przez inny podmiot, jest obowiązany do zgłoszenia tego faktu właściwemu staroście w terminie do dnia 30 czerwca 2004 r.; w tym przypadku przepisów art. 102 ust. 1 - 3 Prawa ochrony środowiska nie stosuje się (ust. 1). Do zgłoszenia należy załączyć odpowiednio wyniki badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby lub dokumentację potwierdzającą niekorzystne przekształcenie ukształtowania terenu oraz opis okoliczności wskazujących, iż sprawcą tych zdarzeń był inny podmiot (ust. 2). Właściwy starosta uwzględnia zgłoszenie w rejestrze określonym w art. 110 Prawa ochrony środowiska, z zastrzeżeniem ust. 4 (ust. 3). Starosta może odrzucić, w drodze decyzji, zgłoszenie w ciągu roku od jego dokonania, jeżeli nie są spełnione warunki ustawy. Ostateczna decyzja w przedmiocie odrzucenia zgłoszenia powoduje, iż nie powoduje ono skutków prawnych, o których mowa w ust. 1 (ust. 4).

Jak z powyższego wynika, przyjęcie i odrzucenie zgłoszenia jest uzależnione od kumulatywnego spełnienia warunków ustawy. Warunki te są spełnione, jeżeli: 1) zgłoszenia dokonuje podmiot do tego uprawniony i zobowiązany, czyli władający powierzchnią ziemi w dniu wejścia w życie ustawy, na której przed jej wejściem w życie nastąpiło odpowiednio zanieczyszczenie ziemi lub gleby albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu spowodowane przez inny podmiot, 2) zgłoszenie nastąpiło w terminie do dnia 30 czerwca 2004 r.

Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw weszła w życie 1 października 2001 r. (art. 62 tej ustawy). W tej dacie AS.A. w Ł. była podmiotem władającym powierzchnią stacji paliw nr [...] w P. przy ul. A i w K. przy ul. B (§ l uchwały Nr 8/99 Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy C S.A. z dnia 19 maja 1999 r.; wyjaśnienie AS.A. z dnia 16 sierpnia 2004 r. – akta administracyjne). Na terenie stacji paliw nr [...] w P. przy ul. A nastąpiło przed wejściem w życie ustawy zanieczyszczenie ziemi lub gleby (fakt bezsporny - zgłoszenie z dnia 2 lipca 2004 r.; ocena oddziaływania, na środowisko z października 1992 r.; dokumentacja hydrogeologiczna i aneks z maja 1994 r., wyniki analiz pobranych próbek z lat 2000-2004 – akta administracyjne). Natomiast w odniesieniu do stacji w K. przy ul. B znajduje się w aktach raport z badań próbek gruntu pobranych w październiku 2004 r.

O ile zatem nie budzi wątpliwości, iż przed 1 października 2001 r. miało miejsce zanieczyszczenie przez inny podmiot ziemi na terenie stacji w P., o tyle pewne wątpliwości zachodzące do tej okoliczności w odniesieniu do stacji w K.. Mimo tych wątpliwości zaskarżona decyzja nie podlega eliminacji z obrotu prawnego, aczkolwiek z innych powodów niż wskazane w jej uzasadnieniu.

Otóż zakładając nawet, iż została spełniona pierwsza grupa przesłanek przyjęcia zgłoszenia, to jest oczywiste, iż nie został dochowany termin zgłoszenia, co stanowi samoistną podstawę odrzucenia zgłoszenia. Jak już wyżej wskazano, z art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej wynika, iż zgłoszenie powinno być dokonane właściwemu staroście w terminie do dnia 30 czerwca 2004r. Termin ten jest terminem prawa materialnego, a więc nie stosuje się do niego przepisów k.p.a. o terminach.

W przedmiotowej sprawie jest oczywiste, iż AS.A. dokonał zgłoszenia 2 lipca 2004r. (prezentata Starostwa Powiatowego w P.), a zatem po terminie wskazanym w ustawie. Nie ma tu znaczenia, czy pismo zawierające zgłoszenie zostało nadane w placówce pocztowej przed tym terminem, bowiem zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a., datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej, a nie data jego nadania (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2004, s. 345).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A S.A. wniósł o uchylenie w całości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...]oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty P. z dnia [...]

Strona skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania poprzez błędne przyjęcie, że złożone przez skarżącego w trybie art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej zgłoszenie należy uznać za pismo wszczynające na żądanie strony postępowanie administracyjne, co uzasadniać ma zastosowanie w sprawie art. 61 § 3 k.p.a. i w konsekwencji uznanie, iż wszczęcie postępowania przez skarżącego zostało dokonane po terminie.

Skarżąca spółka zakwestionowała pogląd organu odwoławczego, iż termin wynikający z art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej (30 czerwiec 2004 r.) jest terminem prawa materialnego, co wyklucza stosowanie do niego przepisów k.p.a. o terminach, w tym art. 57 § 5 k.p.a., zgodnie z którym termin jest zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo nadano w polskiej placówce pocztowej albo złożono w polskim urzędzie konsularnym. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. zgłoszenie skarżącego należy traktować, jako żądanie wszczęcia przez niego postępowania administracyjnego. W takim zaś przypadku stosuje się przepis art. 61 § 3 k.p.a., zgodnie z którym datą wszczęcia postępowania administracyjnego na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Skarżąca Spółka uznaje powyższy pogląd prawny za sprzeczny z art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej oraz z art. 61 k.p.a.

Skarżący zobowiązany został, mocą art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej, do zgłoszenia faktu zanieczyszczenia ziemi lub gleby (...) przez inny podmiot, w terminie do dnia 30 czerwca 2004 r. Dokonanie czynności zgłoszenia na piśmie organowi administracji publicznej określonego ustawowo faktu nie może być zdaniem skarżącego uznane w świetle art. 61 § l k.p.a. za żądanie strony wszczęcia postępowania. Zgłaszający nie żąda bowiem ukształtowania stosunku prawnego, który dotyczyłby bezpośrednio jego praw i obowiązków wynikających z prawa materialnego. Uwzględnienie zgłoszenia nie wymaga decyzji (art. 12 ust. 3 ustawy wprowadzającej). Decyzji wymaga natomiast jego odrzucenie. Decyzja ta jednak w sferze praw i obowiązków zgłaszającego nic nie zmienia.

Zdaniem skarżącej Spółki, dopiero uznanie zgłoszenia za nie spełniające wymagań ustawowych bądź budzące wątpliwości powoduje obowiązek wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie odrzucenia zgłoszenia w drodze decyzji, z jednoczesnym powiadomieniem o tym fakcie zgłaszającego. Zgodnie ze stanowiskiem doktryny "uchybienie terminu materialnego wywołuje skutek prawny wygaśnięcia praw i obowiązków o charakterze materialnym. W takim przypadku stosunek materialny nie może być nawiązany, nie ma zatem przedmiotu postępowania, postępowanie nie może być wszczęte, a wszczęte jako bezprzedmiotowe podlega umorzeniu" (B. Adamiak, J. Borkowski - Kodeks Postępowania Administracyjnego, Komentarz, wydanie 3, str. 285.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. przyjmując, że sprawie doszło do uchybienia terminu prawa materialnego, winne było, zgodnie z powyższą wykładnią, decyzję Starosty P. uchylić i postępowanie, jako bezprzedmiotowe umorzyć.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie. Zdaniem organu odwoławczego argumentacja strony skarżącej jest niezasadna. Umorzenie postępowania wchodzi w rachubę w razie jego bezprzedmiotowości, co oznacza, najogólniej rzecz ujmując - brak jednego z elementów stosunku administracyjno - prawnego (strony, przedmiotu postępowania bądź podstawy prawnej do orzekania w konkretnym przypadku w drodze decyzji). Żadna z przyczyn bezprzedmiotowości nie zachodziła w niniejszej sprawie. Przeciwnie, przepis art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.), wyraźnie przewiduje możliwość odrzucenia zgłoszenia, w drodze decyzji, jeżeli nie są spełnione warunki ustawy. Do tych warunków należy m.in. zachowanie ustawowego terminu do dokonania zgłoszenia - powinno ono zostać wniesione do dnia 30 czerwca 2004 r. Powstaje pytanie, kiedy można uznać zgłoszenie za dokonane w tym terminie — czy wystarcza nadanie pisma na poczcie przed upływem tego terminu, czy też pismo to musi przed jego upływem wpłynąć do organu. Odpowiedzi na to pytanie udziela art. 61 § 3 k.p.a. Wobec tego, skoro nie zostały spełnione warunki ustawy, zgłoszenie podlegało odrzuceniu. Takie rozstrzygnięcie I instancji zapadło i była ku temu podstawa. Podobnie rozpoznanie sprawy w postępowaniu odwoławczym nie mogło zakończyć się inaczej, jak tylko przez utrzymanie w mocy decyzji I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. nie mogło wydać decyzji o umorzeniu postępowania I instancji (z przyczyn wyżej wskazanych), gdyż przekroczenie terminu prawa materialnego nie jest przesłanką procesową, lecz merytoryczną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) decyzja /lub postanowienie/ podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi:

- po pierwsze, naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

- po drugie, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

- po trzecie, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Stosownie do § 2 ustawy z dnia 5 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) Sąd sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeśli ustawa nie stanowi inaczej.

Kontrola legalności zaskarżonych decyzji obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji. Sąd nie jest uprawniony do badania celowości i słuszności wydanych decyzji.

W tym świetle skarga nie jest zasadna, ponieważ Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa, które mogłoby stanowić podstawę uwzględnienia skargi z przyczyn wskazanych w art. 145 powołanej na wstępie ustawy.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ administracji publicznej II instancji powołał art. 12 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.) w związku z art. 61 § 3 k.p.a.

W myśl art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.) władający powierzchnią ziemi w dniu wejścia w życie ustawy, na której przed jej wejściem w życie nastąpiło odpowiednio zanieczyszczenie ziemi lub gleby albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu spowodowane przez inny podmiot, jest obowiązany do zgłoszenia tego faktu właściwemu staroście w terminie do dnia 30 czerwca 2004 r.; w tym przypadku przepisów art. 102 ust. 1-3 Prawa ochrony środowiska nie stosuje się.

Do zgłoszenia należy załączyć odpowiednio wyniki badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby lub dokumentację potwierdzającą niekorzystne przekształcenie ukształtowania terenu oraz opis okoliczności wskazujących, iż sprawcą tych zdarzeń był inny podmiot – ust. 2.

Stosownie do art. 12 ust. 3 cytowanej ustawy właściwy starosta uwzględnia zgłoszenie w rejestrze określonym w art. 110 Prawa ochrony środowiska, z zastrzeżeniem ust. 4.

Starosta może odrzucić, w drodze decyzji, zgłoszenie w ciągu roku od jego dokonania, jeżeli nie są spełnione warunki ustawy; ostateczna decyzja w przedmiocie odrzucenia zgłoszenia powoduje, iż nie powoduje ono skutków prawnych, o których mowa w ust.1–ust.4.

Zgodnie z art. 110 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627), zwanej dalej "Prawem ochrony środowiska", starosta prowadzi, aktualizowany corocznie, rejestr zawierający informacje o terenach, na których stwierdzono przekroczenie standardów jakości gleby lub ziemi, z wyszczególnieniem obszarów, na których obowiązek rekultywacji obciąża starostę.

W tym przypadku – jak stanowi art. 12 ust.1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.) - przepisów art. 102 ust. 1-3 Prawa ochrony środowiska nie stosuje się.

Po myśli art. 102 ust. 1 Prawa ochrony środowiska władający powierzchnią ziemi, na której występuje zanieczyszczenie gleby lub ziemi albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu, jest obowiązany, z zastrzeżeniem ust. 2-5, do przeprowadzenia ich rekultywacji.

A zatem uwzględnienie zgłoszenia w rejestrze zwalnia zgłaszającego z obowiązku przeprowadzenia rekultywacji. W tym stanie rzeczy nie można podzielić poglądu skarżącej Spółki, iż zgłaszający nie żąda ukształtowania stosunku prawnego, który dotyczyłby bezpośrednio jego praw i obowiązków wynikających z prawa materialnego i dlatego dokonanie czynności zgłoszenia nie może być uznane w świetle art. 61 § l k.p.a. za żądanie strony wszczęcia postępowania.

Postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu – art. 61 § 1 k.p.a.

Postępowanie administracyjne wszczyna się w celu "załatwienia sprawy", przez co należy rozumieć - wydanie decyzji, chyba, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stanowią inaczej. W przypadku dokonania zgłoszenia zanieczyszczenia ziemi lub gleby albo niekorzystnego przekształcenia naturalnego ukształtowania terenu organ ma obowiązek uwzględnienia zgłoszenia w rejestrze określonym w art. 110 Prawa ochrony środowiska lub wydania decyzji o odrzuceniu zgłoszenia. Tym samym dokonanie zgłoszenia wszczyna postępowanie administracyjne w przedmiocie zanieczyszczenia ziemi lub gleby albo niekorzystnego przekształcenia naturalnego ukształtowania terenu i kończy się wpisem zgłoszenia w rejestrze lub odrzuceniem zgłoszenia.

Odrzucenie zgłoszenia przez organ w trybie art. 12 ust. 4 tejże ustawy oznacza odmowę uwzględnienia zgłoszenia w rejestrze. Ostateczna decyzja o odrzuceniu zgłoszenia powoduje, iż zgłoszenie nie wywiera skutków prawnych, o których mowa w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.).

To zaś oznacza, iż w takim przypadku zastosowanie znajdują przepisy art. 102 ust. 1 -3 Prawa ochrony środowiska regulujące obowiązek rekultywacji, nakładające ten obowiązek na władającego powierzchnią ziemi / wyłącznie - ust. 1 bądź solidarnie ze sprawcą - ust. 2 / chyba, że wykaże, iż zanieczyszczenie gleby lub ziemi albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu, dokonane po dniu objęcia przez niego władania, spowodował inny wskazany podmiot.

A zatem należy przyjąć, iż wpis w rejestrze następuje na wniosek zgłaszającego, który tą drogą chce uwolnić się od obowiązku rekultywacji.

Konkludując, zgłoszenie zanieczyszczenia ziemi lub gleby albo niekorzystnego przekształcenia naturalnego ukształtowania terenu, o którym mowa w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.) jest formą wszczęcia postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 61 k.p.a.

W niniejszej sprawie A S.A. dokonał zgłoszeń zanieczyszczenia ziemi przez inny podmiot – A S.A., aby uwolnić się od obowiązku rekultywacji zanieczyszczonej ziemi, a zatem postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte na wniosek strony skarżącej.

Przepis art. 12 ust. 1 i 2 powołanej wyżej ustawy określa przesłanki materialno-prawne, których łączne spełnienie pozwala na uzyskanie przez zgłaszającego uwzględnienia zgłoszenia w rejestrze.

Jedną z koniecznych przesłanek warunkujących uzyskanie przez zgłaszającego uwzględnienia zgłoszenia w rejestrze określonym w art. 110 Prawa ochrony środowiska jest zachowanie terminu ustanowionego w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.). Przepis ten jednoznacznie stanowi, iż władający powierzchnią ziemi, aby mógł uwolnić się od obowiązku rekultywacji musi dokonać zgłoszenia w terminie – do dnia 30 czerwca 2004 r.

Termin, o jakim mowa w art. 12 ust. 1 powołanej wyżej ustawy jest terminem materialnoprawnym. Terminem materialnoprawnym jest okres, w którym nastąpić może ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki w ramach administracyjnego stosunku materialnoprawnego.

/ por.B.Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski - Kodeks Postępowania Administracyjnego, Komentarz, C.H. Beck Warszawa 1996, s. 287 /

To zaś rodzi określone skutki prawne. Do terminów materialnoprawnych nie stosuje się przepisów rozdziału 10 Kodeksu postępowania administracyjnego, co oznacza, że nie oblicza się tych terminów w sposób wskazany w art. 57 i że nie jest dopuszczalne ich przywrócenie na podstawie art. 58 – 60.

/ por. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks Postępowania Administracyjnego, Komentarz, Zakamycze 2000, s.360 /

Tak więc wprawdzie art. 57 § 5 / zdanie pierwsze / k.p.a. stanowi, iż termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem nadano pismo w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego albo złożono w polskim urzędzie konsularnym, to jednak przepis ten nie może znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie jako dotyczący wyłącznie terminów procesowych.

Wnoszenie żądania - uwzględnienia zgłoszenia faktu zanieczyszczenia gleby lub ziemi albo niekorzystnego przekształcenia naturalnego ukształtowania w rejestrze określonym w art. 110 Prawa ochrony środowiska - oznacza nic innego, jak wszczęcie postępowania administracyjnego. Działaniem skierowanym na "uwzględnienie zgłoszenia" będzie wszczęcie postępowania administracyjnego, o którym mowa w art. 12 ust. 1 powołanej wyżej ustawy. Tym samym dla zachowania terminu /o którym mowa w art. 12 ust. 1 tej ustawy/, niezbędne będzie w tym przypadku wszczęcie postępowania przed jego upływem.

W myśl art.61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej.

W tej sytuacji za datę dokonania zgłoszenia, przewidzianego w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.), należy uznać datę zgłoszenia / doręczenia / żądania właściwemu staroście.

W rozpoznawanej sprawie nie ulega zatem wątpliwości, że postępowanie w przedmiocie zanieczyszczenia ziemi zostało wszczęte w dniu 2 lipca 2004 roku, a więc po upływie terminu określonego w art. 12 ust. 1 powołanej wyżej ustawy.

Przepis art. 12 ust. 4 tejże ustawy wyraźnie przewiduje odrzucenie zgłoszenia jako formę załatwienia sprawy, gdy nie są spełnione warunki ustawy. Warunki ustawy – jak wyżej wskazano określa art. 12 ust. 1 ustawy. Jednym z tych warunków jest zachowanie ustanowionego terminu. Z tych względów decyzji organu odwoławczego nie można przypisać zarzutu niezgodności z prawem.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) skargę oddalił.