Postanowienie NSA, sygn. akt II GZ 306/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-06-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono zażalenia
Powołane przepisy: article: art.199, art.246 par.2 pkt 2, art.252 par.1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B. P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 marca 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 2776/13 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi B. P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 4 marca 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 2776/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił B. Spółce z o.o. z siedzibą w W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2013 r., w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.

Sąd I instancji wskazał, że skarżąca we wniosku o przyznanie prawa pomocy powołała się na trudną sytuację finansową spowodowaną odnotowaniem straty za ubiegły rok obrotowy w wysokości [...] zł oraz aktualny stan jej rachunku bankowego, na którym znajdują się środki w kwocie [...] zł. W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca podała, iż wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi [...] zł, wartość środków trwałych to [...] zł, a strata za ostatni rok obrotowy według bilansu zamknęła się w kwocie [...] zł. Natomiast z dokumentów, nadesłanych przez skarżącą w wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego wynika, że w roku 2012 spółka poniosła stratę w kwocie [...] zł przy przychodzie w wysokości [...] zł (kopia zeznania CIT-8 za rok podatkowy 2012 – karty 31-32 verte akt). Bilans na dzień 31 grudnia 2012 r. wskazuje, iż aktywa spółki osiągnęły wartość [...] zł. Z wyciągów z rachunku bankowego za miesiące [...] 2013 r. wynika m. in., że E. B. - jedyny udziałowiec skarżącej spółki dokonuje systematycznych wpłat, znacznych kwot na rachunek bankowy skarżącej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu odmowy przyznania prawa pomocy podał, że skarżąca odnotowała wzrost sprzedaży świadczonych przez siebie usług, a ponadto z analizy transakcji dokonanych na rachunku bankowym spółki wskazać należy, że jedynych lecz regularnych wpłat na ten rachunek dokonuje jeden z udziałowców spółki, co sugerowałoby, że wszelkie przychody spółki pochodzące ze sprzedaży towarów i usług wpłacane są na konto tegoż wspólnika, ewentualnie przekazywane są mu przez pracowników spółki w formie gotówkowej. Okoliczność ta spowodowała niejasności w analizie stanu faktycznego środków pieniężnych posiadanych przez spółkę. Ponadto zdaniem Sądu I instancji skarżąca wstępując na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość ponoszenia kosztów tego postępowania i jednocześnie wnosząc o zwolnienie z obowiązku ponoszenia tych kosztów winna tak uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny swoją sytuację finansową by ta usprawiedliwiała wnioskowaną pomoc. Skarżąca spółka ze środków zgromadzonych na rachunku pokrywała koszty obsługi prawnej, wynoszące średnio ok. [...] zł w skali miesiąca, zatem nie może ona uznawać wszelkich kosztów działalności gospodarczej za priorytetowe i niezbędne.

Zażalenie na postanowienie Sądu I instancji złożyła B. Sp. z o.o. Wniosła o uchylenie tego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania. Spółka zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., polegające na stwierdzeniu, że nie wykazała, iż nie posiada dostatecznych środków finansowych, pozwalających na stwierdzenie zaistnienia przesłanek prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym wpis sądowy od skargi.

W uzasadnieniu strona wskazała w szczególności, że ocena jej wydolności finansowej została dokonana "na wyrost", gdyż oparto ją na domniemaniach związanych z funkcjonowaniem i dochodami spółki, a nie na rzeczywistym jej położeniu. Skarżąca podkreśliła, że spółce funkcjonującej od niedawna trudno jest zaistnieć i utrzymać się na rynku, zaś osiągnięte dochody są równoważone wydatkami. Skarżąca podniosła, że aby dalej w pełni funkcjonować musi otrzymywać pomoc finansową "z zewnątrz". Wpłaty dokonywane na jej konto przez jedynego udziałowca są próbą ratowania spółki i nie można ich kwalifikować jako dodatkowego dochodu spółki.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu.

W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Takie stanowisko znajduje również oparcie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10 - treść dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle przedstawionych przez stronę okoliczności należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że spółka nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania.

Z podanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i dlatego na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia