Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1369/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-12-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 1 pkt 1, art. 34
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kandut, Sędzia WSA Anna Rotter, Asesor WSA Katarzyna Stuła-Marcela (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. M.W. (dalej: skarżący lub zobowiązany) wniósł skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej: organ drugiej instancji) z [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

2. Stan sprawy.

2.1. Prezydent Miasta G. (dalej: organ pierwszej instancji) postanowieniem z [...] zajął stanowisko w sprawie zgłoszonego przez skarżącego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] - organ postanowił nie uwzględnić i oddalić wniesiony zarzut błędu co do osoby zobowiązanego.

Wskazał, że tytuł wykonawczy dotyczy należności z tytułu opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty parkingowej w wysokości 50 zł z tytułu parkowania pojazdu o nr rej. [...] w strefie płatnego parkowania miasta G. w dniu 20 września

2016 r.

Zobowiązany podniósł zarzut z art. 33 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (aktualnie: t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1427, ze zm. – u.p.e.a.) w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1376, ze zm. – u.d.p.), tj. błąd co do osoby zobowiązanego. Podniósł, że w dniu postoju skarżący nie korzystał z pojazdu - przedmiotowy pojazd jest przeznaczony dla pracowników jego przedsiębiorstwa, którzy byli zobowiązani do przekazywania informacji o obowiązku uiszczenia opłat za parkowanie. Samochód został przekazany zobowiązanemu bez informacji, że w dniu 20 września 2016 r. powstało zobowiązanie do uiszczenia kosztów wynikających z płatnych miejsc parkingowych. Ze względu na upływ czasu nie sposób ustalić kierującego pojazdem pracownika w dniu powstania obowiązku opłaty.

Wierzyciel oddalając zarzut wskazał, że zgodnie z danymi z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców właścicielem pojazdu o nr rej. [...] w dniu 20 września 2016 r. był skarżący. Wystosowano do niego upomnienie z dnia [...] do uregulowania opłaty dodatkowej w związku z brakiem uiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu w strefie płatnego parkowania w dniu 20 września 2016 r. Opłata dodatkowa nie została uiszczona. Wierzyciel nie uznał za zasadny zarzut błędu co do osoby zobowiązanego wskazując, że zgodnie z przyjętą w orzecznictwie interpretacją art. 13 u.d.p. przyjmuje się domniemanie, że osobą korzystającą z pojazdu jest co do zasady właściciel pojazdu. Organ uznał za niewystarczające dla uznania, iż wobec właściciela pojazdu nie powstał obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej, wyjaśnienia, że korzystającym z pojazdu byli pracownicy. Wyjaśniono, że na właścicielu pojazdu spoczywa ciężar udowodnienia faktu, którego wywodzi on korzystne dla siebie skutki prawne.

2.2. W zażaleniu z 12 listopada 2019 r. skarżący zarzucił dokonanie dowolnej oceny dowodów, z naruszeniem zasad doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania i przyjęcie, że dowody przedstawione przez zobowiązanego nie wykazują w sposób dostateczny, że wyzbył się on władztwa faktycznego nad pojazdem. Wyjaśniono, że skarżący jest właścicielem całej floty pojazdów i nie sposób zakładać, że korzysta z każdego z nich. Końcowo wskazano, że wedle wiedzy pracowników korzystającym z pojazdu w dniu, w którym powstał obowiązek uiszczenia opłaty za postój w strefie płatnego parkowania był H.M., zam. [...], [...], nr paszportu [...].

2.3. Po rozpoznaniu zażalenia, organ drugiej instancji zaskarżonym w niniejszej sprawę poszanowaniem utrzymał w mocy postanowienie wierzyciela wydane w pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wskazano, że pierwotnie Kolegium postanowieniem z [...] postanowiło utrzymać w mocy postanowienie wydane w pierwszej instancji. Jednakże stwierdziło, że okoliczności wskazane przez zobowiązanego w terminie na wniesienie zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej należy zakwalifikować jako zarzut nieistnienia obowiązku, a nie zarzut błędu co do zobowiązanego. Dokonując oceny zebranego materiału dowodowego Kolegium uznało, że tak zakwalifikowany zarzut jest niezasadny, w związku z powyższym utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

Pismem z dnia 21 stycznia 2020 r. organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. w trybie art. 113 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735, ze zm. - k.p.a.) zwrócił się do Kolegium o wyjaśnienie wątpliwości, który z zarzutów został rozpatrzony postanowieniem z [...], czy był to zgłoszony przez zobowiązanego zarzut z art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. - błąd co do osoby zobowiązanego, czy też zarzut z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.- nieistnienie obowiązku, o którym orzeczono w postanowieniu Kolegium. Kolegium postanowieniem z [...] nr wyjaśniło, iż w postanowieniu z [...] rozpoznało zarzut nieistnienia obowiązku z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. i że dokonało odmiennej od strony oraz wierzyciela kwalifikacji prawnej okoliczności zgłaszanych przez zobowiązanego jako podstawa zarzutu z art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. (błąd co do osoby zobowiązanego), co jednak nie skutkowało potrzebą uchylenia oraz zmiany postanowienia wierzyciela z dnia [...].

Organ egzekucyjny postanowieniem z [...] uznał zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego za bezzasadny.

Na postanowienie organu egzekucyjnego pełnomocnik zobowiązanego złożył zażalenie, wnosząc o jego uchylenie.

Organ odwoławczy, Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach postanowieniem z [...] [...] utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach - po rozpoznaniu skargi wniesionej przez skarżącego na ww. postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach - wyrokiem z 28 stycznia 2021 r., sygn. akt I SA/Gl 1258/20 uchylił zaskarżone postanowienie, poprzedzające je postanowienie Naczelnika US w Z. z [...], oraz postanowienie Kolegium z [...].

Sąd wyjaśnił, że organ, który w drugiej instancji rozpoznaje stanowisko wierzyciela nie może zmienić podstawy zarzutu zgłoszonego przez stronę. Jest obowiązany rozpoznać zarzut zgłoszony przez zobowiązanego w takim kształcie jak uczynił to zobowiązany. Zatem Kolegium w postanowieniu z [...] nie mogło dokonać odmiennej od strony i wierzyciela kwalifikacji prawnej okoliczności zgłaszanych przez zobowiązanego jako podstawa zarzutu z art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. (błąd co do osoby zobowiązanego). W istocie bowiem organ drugiej instancji rozpoznał inny zarzut, niż ten zgłoszony przez zobowiązanego.

Sąd wskazał, że w rozpoznawanej sprawie skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika podniósł zarzut błędu co do osoby zobowiązanego, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. Nie kwestionuje on obowiązku istnienia opłaty za parkowanie, ale twierdzi, że obowiązek ten przeszedł na inną osobę niż właściciel pojazdu, bo to nie on w dniu 20 września 2016 r. zaparkował pojazd i nie uiścił opłaty. Zatem postanowienie Kolegium zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego - art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a., dlatego konieczne stało się uchylenie zaskarżonego postanowienia organu nadzoru jak i poprzedzającego je postanowienia organu egzekucyjnego oraz postanowienia Kolegium. Nie było natomiast potrzeby uchylania postanowienia wierzyciela. Wierzyciel bowiem prawidłowo rozpoznał zarzut zobowiązanego, nie dokonując jego modyfikacji.

WSA w Gliwicach zalecił, aby w postępowaniu ponownym w pierwszej kolejności Kolegium jako organ drugiej instancji rozpoznał zażalenie na postanowienie wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu z zastosowaniem się do oceny prawnej zaprezentowanej w wyroku. Następnie organ egzekucyjny miał wydać postanowienie, a jeżeli zostanie złożone na nie zażalenie, organ nadzoru miał rozstrzygnąć sprawę.

Uwzględniając powyższe Kolegium ponownie przystąpiło do rozpatrzenia zażalenia skarżącego na postanowienie Prezydenta Miasta G. z [...] w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów na prowadzoną egzekucję administracyjną.

W przedmiotowej sprawie, jak wskazał w przywoływanym wyroku WSA w Gliwicach, skarżący wniósł zarzut błędu co do osoby zobowiązanego i tak sformułowany zarzut powinien być przedmiotem oceny wierzyciela jak i organu drugiej instancji.

Kolegium, ponownie rozpatrując sprawę stwierdziło jednakże, że wyjaśnienia zobowiązanego, co do korzystającego z pojazdu nie są konsekwentne i wiarygodne. Najpierw podnosił, że nie sposób z powodu upływu czasu wskazać korzystającego w danym dniu z samochodu. Zatem można założyć, że organizacja pracy w przedsiębiorstwie zobowiązanego nie umożliwiała wstecznego zweryfikowania takich informacji (brak stosownej ewidencji, brak umów z pracownikami dotyczącymi korzystania z pojazdów). Skarżący jako pracodawca zakładał jedynie, że pracownicy będą go informować o powstałych opłatach dodatkowych i czasie korzystania z płatnego parkingu. Następnie w zażaleniu, powołując się na wiedzę innych, pracowników, wskazał dane osoby, która miałaby korzystać z pojazdu w danym dniu. Nie przedstawił jednakże żadnych dowodów, które mogłyby uprawdopodobnić taki stan sprawy. W tym stanie rzeczy nie sposób przyjąć, że w danym dniu inna osoba aniżeli właściciel pojazdu korzystała z niego. Dlatego też na właścicielu pojazdu ciąży obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej z tytułu nieuiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu w strefie płatnego parkowania.

W tej sytuacji podniesiony zarzut błędu co do osoby zobowiązanego jest niezasadny. Skarżący wskazał korzystającego z pojazdu, ale nie wykazał, że tak w istocie było. W tej sytuacji zgodnie ze skrystalizowanym stanowiskiem sądów administracyjnych uprawnione jest stosowanie domniemania faktycznego, że za korzystającego z pojazdu uznać należy jego właściciela. Właściciel nie będzie traktowany jak korzystający o ile wykaże, że nie był w posiadaniu pojazdu. Na właścicielu pojazdu spoczywa ciężar udowodnienia faktów, z których wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne (wyroki NSA z dnia 27 sierpnia 2015 r., sygn. akt II GSK 499/14, z dnia 18 października 2016 r., sygn. akt II GSK 72/15, z dnia 27 marca 2019 r., sygn. akt I GSK 1049/18). W niniejszej sprawie zobowiązany i zarazem właściciel nie wykazał okoliczności, które uwalniałyby go od odpowiedzialności z tytułu opłat dodatkowych za nieuiszczenie opłaty parkingowej.

3.1. Powyższe postanowieni zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

Zarzucono mu naruszenie przepisów postępowania, w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich wątpliwości co do treści postanowienia z dnia [...] wydanego przez Prezydenta Miasta G., co w konsekwencji spowodowało dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, z naruszeniem zasad doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania, w szczególności w odniesieniu do dowodów przedstawionych przez skarżącego, które w ocenie organu nie wykazały w sposób dostateczny, że wyzbył się on władztwa fizycznego nad pojazdem, którego postój jest przedmiotem ww. postępowania.

Nadto naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a, poprzez wadliwą wykładnię przepisu i tym samym błędne przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie niezasadny jest zarzut błędu co do osoby zobowiązanego, podczas gdy dowody zebrane w toku całego postępowania nie potwierdzają, iż tytuł wykonawczy został wystawiony przeciwko osobie, która powinna być w sprawie uznana za zobowiązanego, w konsekwencji czego zarzuty naruszenia art. 33 § 1 pkt. 1 i 4 u.p.e.a w zw. z art. 13 ust. 1 pkt. 1 powinny zostać uznane za uzasadnione.

Wskazując na powyższe uchybienia, wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie od organu administracji publicznej na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu wskazano, że bacząc na całokształt okoliczności, w szczególności na fakt, iż skarżący dysponuje kilkudziesięcioma pojazdami oddanymi do dyspozycji różnych pracowników, należało uwzględnić fakt związany z posiadaniem dużej floty pojazdów przez skarżącego. W tym miejscu podkreślono, iż ocena wiarygodności złożonych wyjaśnień nie powinna budzić wątpliwości zwłaszcza w kontekście przedmiotu prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej związanej z transportem. Należy wyraźnie zaznaczyć, iż organ administracyjny ma obowiązek interpretować przepisy w oparciu o całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego, który w niniejszej sprawie jednoznacznie potwierdził, iż właściciel pojazdu jest równocześnie właścicielem całej floty samochodów, wobec czego niemal niemożliwym do ustalenia staje się okoliczność, kto kierował pojazdem w dniu zdarzenia, nie mniej jednak z całą pewnością nie był to sam skarżący. Dokonując przełożenia ustaleń faktycznych na grunt prawa należy stwierdzić, iż w istocie w niniejszej sprawie zasadny był zarzut, co do osoby zobowiązanego, bowiem osoba, co do której prowadzona jest egzekucja nie powinna być w przedmiotowej sprawie traktowana jak osoba zobowiązana.

Złożony przez zobowiązanego zarzut oparty na podstawie przepisu art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. jest zatem w pełni zasadny, gdyż organ egzekucyjny podjął czynności egzekucyjne wobec osoby, którą błędnie uznał za zobowiązanego. W niniejszej sprawie nie została przeprowadzona kontrola formalna tożsamości osoby, co do której prowadzi się postępowanie, nie zostało bowiem w żaden sposób udowodnione, aby to skarżący był kierującym pojazdem, w rezultacie czego nie zostało wykazane, aby skarżący był zobowiązany z tytułu uiszczenia opłaty dodatkowej za nieopłacony postój. Co więcej, należy po raz kolejny podkreślić, że korzystającym z pojazdu jest nie tylko właściciel pojazdu, ale także każda inna osoba, która korzysta z pojazdu na podstawie tytułu prawnego, za zgodą właściciela, jak i osoba działająca bez takiego tytułu czy zgody. Pojazd, którego dotyczy przedmiotowe postępowanie był używany wbrew woli i wiedzy skarżącego. Brak jest również podstaw prawnych nakazujących prowadzenie stosownej ewidencji dla każdego z posiadanych samochodów.

W tym stanie rzeczy nie jest możliwe przyjęcie za wierzycielem domniemania faktycznego, że korzystającym z drogi publicznej w dniach wskazanych w przedmiotowym postanowieniu był skarżący. Podniesiony więc zarzut co do błędu osoby zobowiązanej był w pełni trafiony.

Reasumując, zaskarżone postanowienie nie jest prawidłowe, bowiem organ w sposób dowolny, bez logicznego uzasadnienia oraz a w szczególności bez podjęcia merytorycznego rozpoznania wniosku utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. A zatem należy stwierdzić, że organ nie wyjaśnił wszystkich wątpliwości, które zrodziły się w toku postępowania.

3.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje.

4. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

5. Oceniając zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia, podkreślić należy, że przedmiotowa sprawa dotycząca zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym była już przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z 28 stycznia 2021 r. sygn. akt I SA/Gl 1258/20 uchylił nie tylko postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, ale także postanowienie w przedmiocie stanowiska wierzyciela wydane w drugiej instancji.

Z tego względu priorytetowe znaczenie dla oceny legalności obecnie kontrolowanego aktu ma treść art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm. - p.p.s.a.).

Przepis ten stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Jak podkreśla się w orzecznictwie, użyty w ww. przepisie zwrot "ocena prawna wyrażona w orzeczeniu wiąże ten sąd" oznacza, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, tylekroć będzie on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji podatkowej. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciąży na organie podatkowym i na sądzie, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. Obowiązek ten oznacza również brak możliwości formułowania nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym przez sąd poglądem (por. wyroki NSA: z 25 kwietnia 2014 r., II FSK 1276/12; z 22 października 2014 r., II FSK 2472/12; z 4 października 2016 r., I FSK 450/15 - dostępne, podobnie jak i pozostałe przywołane w tym uzasadnieniu orzeczenia, na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Tak więc dokonana przez sąd ocena prawna traci moc obowiązującą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną (por. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2012 r., II FSK 1328/10).

Tym samym, kontrola zaskarżonej aktualnie w niniejszej sprawie postanowienia wydanego w wyniku uchylenia prawomocnym wyrokiem, poprzedniego postanowienia organu drugiej instancji musi, i to w pierwszym rzędzie, uwzględniać kryteria wynikające z art. 153 p.p.s.a.

Rolą obecnie kontrolującego zaskarżoną decyzję Sądu jest weryfikacja, czy organy w pełni zastosowały się do zaleceń i wskazań wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach poprzednio wydanego w tej sprawie.

6. W wyroku tym Sąd stwierdził, że skarżący w piśmie z dnia 11 października 2019 r. zgłosił zarzut błędu co do osoby zobowiązanego, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. W ocenie Sądu organ, który w drugiej instancji rozpoznaje stanowisko wierzyciela nie może zmienić podstawy zarzutu zgłoszonego przez stronę. Jest obowiązany rozpoznać zarzut zgłoszony przez zobowiązanego w takim kształcie jak uczynił to zobowiązany. Zatem Kolegium w postanowieniu z [...] nie mogło dokonać odmiennej od strony i wierzyciela kwalifikacji prawnej okoliczności zgłaszanych przez zobowiązanego jako podstawa zarzutu z art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. (błąd co do osoby zobowiązanego). Dlatego konieczne stało się uchylenie zaskarżonego postanowienia organu nadzoru jak i poprzedzającego je postanowienia organu egzekucyjnego oraz postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Katowicach z [...]. Nie było natomiast potrzeby uchylania postanowienia wierzyciela z [...]. Wierzyciel, bowiem prawidłowo rozpoznał zarzut zobowiązanego, nie dokonując jego modyfikacji.

Sąd zatem zalecił w postępowaniu ponownym, by w pierwszej kolejności Kolegium jako organ drugiej instancji rozpoznało zażalenie na postanowienie wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Kolegium miało zastosować się do oceny prawnej zaprezentowanej w wyroku. Następnie organ egzekucyjny miał wydać postanowienie, a jeżeli zostanie złożone na nie zażalenie, organ nadzoru miał rozstrzygnąć sprawę.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia przez pryzmat art. 153 p.p.s.a. oraz mając na uwadze wiążące wytyczne i ocenę prawną zawartą w prawomocnym wyroku WSA w Gliwicach z 28 stycznia 2021 r. Sąd stwierdza, że organ, tej regulacji nie naruszył. Zgodnie z zaleceniem Sądu, Kolegium rozpoznało zażalenie wniesione na postanowienie organu pierwszej instancji w przedmiocie stanowiska wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym, nie zmieniając podstawy zarzutu zgłoszonego przez stronę, tj. zarzutu z art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a.

6. Dokonując badania legalności zaskarżonego postanowienia, Sąd nie dopatrzył się również innych naruszeń prawa skutkujących wyeliminowaniem z obrotu prawnego zaskarżonego aktu.

Sąd dokonuje kontroli legalności wydanych rozstrzygnięć w oparciu o przepisy ustawy egzekucyjnej w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r. Dopiero bowiem ustawą z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070) dokonano zmiany ustawy egzekucyjnej w zakresie m.in. przepisów art. 33, 34 i 35 tejże ustawy. Natomiast w dacie zgłoszenia zarzutów i wydawania postanowień wierzyciela obowiązywało brzmienie ustawy egzekucyjnej do 29 lipca 2020 r.

Przepis art. 33 § 1 u.p.e.a. przewiduje zamknięty katalog sytuacji, które mogą być podstawą do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Podstawą zarzutu może być tylko:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

Skarżący w piśmie z 13 stycznia 2020 r. zgłosił zarzut błędu co do osoby zobowiązanego, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a.

Zarzuty mogą być wnoszone w terminie siedmiu dni od pouczenia zobowiązanego o prawie zgłoszenia zarzutów (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.).

Sąd wyjaśnia, że przez błąd co do zobowiązanego rozumie się sytuacje dwojakiego rodzaju. Po pierwsze, chodzi o sytuację, w której organ egzekucyjny lub egzekutor podjęli czynności egzekucyjne wobec osoby, którą błędnie uznali za zobowiązanego, w związku z czym doręczyli jej tytuł wykonawczy oraz pouczyli o prawie zgłoszenia zarzutów. Po drugie, chodzi o wskazanie w tytule wykonawczym osoby, na której nie ciąży obowiązek. Stwierdzenie tej sytuacji następuje przez porównanie danych osoby wskazanej w tytule wykonawczym z danymi adresata orzeczenia lub innego dokumentu, stanowiącego podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Różnica w tym zakresie może być zarówno wynikiem popełnienia przez wierzyciela błędu przy sporządzaniu tytułu wykonawczego, jak również skutkiem przejścia obowiązku na inny podmiot przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. W tym drugim przypadku wierzyciel może wystawić tytuł wykonawczy na nowego zobowiązanego, a zobowiązany, wnosząc zarzut, może kwestionować twierdzenie wierzyciela o przejściu obowiązku na tę, a nie inną osobę. (por. Piotr Przybysz, Postepowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz wyd. VIII, WKP 2018).

W rozpoznawanej sprawie skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika podniósł zarzut błędu co do osoby zobowiązanego, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. "Zarzut, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. może dotyczyć sytuacji, w której organ egzekucyjny podjął czynności egzekucyjne wobec osoby, którą błędnie uznał za zobowiązanego i której doręczył tytuł wykonawczy oraz sytuacji gdy w tytule wykonawczym wskazano osobę na której nie ciąży obowiązek". (tak wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 lutego 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 634/16 - wszystkie wyroki sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). "W sytuacji, kiedy korzystającym z drogi publicznej jest inna osoba, a nie właściciel pojazdu, to w ramach zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej zaległych opłat za parkowanie, właściciel może zgłosić zarzut błędu co do osoby zobowiązanego" (tak wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 października 2016 r., sygn. akt II GSK 702/15).

Natomiast w myśl art. 34 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca (§ 1). Organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego (§ 4).

7. Oceniając stanowisko wierzyciela wskazać należy, że zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1 u.d.p. - w brzmieniu obowiązującym także w dniu zaparkowania pojazdu - korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Zgodnie z art. 13b ust. 3 u.d.p. strefę taką ustala rada gminy (rada miasta) w stosownej uchwale. Opłatę, o której mowa w cytowanym wyżej przepisie pobiera się zgodnie z art. 13b ust. 1 u.d.p., za postój pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo. Ustalając strefę płatnego parkowania rada gminy (miasta) ustala też wysokość stawek tej opłaty oraz określa sposób ich pobierania (art. 13b ust. 4 pkt 1 i 3 u.d.p.). Za nieuiszczenie takiej opłaty pobiera się opłatę dodatkową (art. 13f ust. 1 u.d.p.).

Konsekwencją powyższych regulacji jest uznanie, że obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania jest obowiązkiem wynikającym z mocy samego prawa. Obowiązek taki winien być wykonany niezwłocznie po wystąpieniu określonego stanu faktycznego (zaparkowania w strefie, a w odniesieniu do opłaty dodatkowej - nieuiszczenia opłaty parkingowej), z wystąpieniem którego ustawa wiąże ten obowiązek.

Wymaga podkreślenia również, że w sprawie obowiązku uiszczenia opłaty parkingowej nie prowadzi się odrębnego postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga w drodze decyzji administracyjnej. Nie prowadzi się również postępowania wyjaśniającego poprzedzającego rozstrzygnięcie sprawy, co do jej istoty. Skoro obowiązek uiszczenia opłaty parkingowej powstaje z mocy prawa przyjąć należy, że możliwość dochodzenia swych racji przez korzystającego z drogi publicznej powstaje dopiero na etapie postępowania egzekucyjnego poprzez złożenie zarzutu nieistnienia obowiązku, czy błędu, co do osoby zobowiązanego (art. 33 § 1 pkt 1 i 4 u.p.e.a. - por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 grudnia 2017 r., sygn. akt II GSK 435/16).

Zatem w razie pozostawienia pojazdu w strefie płatnego parkowania bez uiszczenia opłaty za parkowanie, powstaje z mocy prawa obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej, a opłata ta obarcza co do zasady właściciela pojazdu, a kierowanie egzekucji właśnie do niego opiera się na dwóch przesłankach: domniemania faktycznego - to właściciel korzysta z samochodu oraz stwierdzenia, że właściciel, który nie korzysta z pojazdu wie kto to czyni i może udowodnić, że np. swój samochód udostępnił innej osobie.

Z orzecznictwa NSA wynika jednoznacznie, iż aby uwolnić się od egzekwowanego obowiązku, jeżeli właściciel nie był korzystającym z drogi publicznej, to powinien - w trybie art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. - wskazać osobę, która korzystała z jego pojazdu parkując na drodze publicznej.

Organ egzekucyjny ma prawo domniemywać (domniemanie faktyczne), że korzystającym z drogi publicznej jest właściciel pojazdu, któremu przysługuje prawo korzystania z danego pojazdu. Natomiast w sytuacji kiedy korzystającym z drogi publicznej jest inna osoba, a nie właściciel pojazdu, to w ramach zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej zaległych opłat za parkowanie, właściciel może zgłosić zarzut błędu co do osoby zobowiązanego. Tak więc jeżeli właściciel nie był korzystającym z drogi publicznej, to powinien - w trybie art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. - wskazać osobę korzystającą jego pojazdem z drogi publicznej (por. wyrok NSA z dnia 18 października 2016 r., sygn. akt II GSK 702/15).

W postępowaniu prowadzonym na skutek wniesienia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej opartego na podstawie wskazanej w art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny nie ma obowiązku wyjaśnienia, kto zaparkował w płatnej strefie parkowania i nie uiścił należnej opłaty parkingowej, lecz jest jedynie zobowiązany do oceny, czy przedstawione przez zobowiązanego dowody są na tyle wiarygodne, że obalają ciążące na właścicielu pojazdu samochodowego domniemanie faktyczne, że to właśnie on był korzystającym z niego wówczas, kiedy opłata parkingowa nie została opłacona.

To na zobowiązanym ciąży ciężar obalenia ciążącego na nim domniemania faktycznego, a więc niewystarczające jest wykazanie, że w kwestii, kto użytkował w danym dniu i miejscu pojazd samochodowy istnieją pewne wątpliwości (por. wyroki NSA z dnia 1 września 2016 r., sygn. akt I OSK 1103/16, wyrok NSA z dnia 21 lutego 2020 r., sygn. akt I GSK 1709/18).

Takie właśnie wątpliwości miały miejsce w niniejszej sprawie. Skarżący pierwotnie z zarzutach podał, iż nie sposób jest ustalić kierującego pojazdem pracownika w dniu powstania obowiązku opłaty. Następnie w zażaleniu z dnia 12 listopada 2019 r. wskazał, iż wedle wiedzy pracowników korzystającym z pojazdu był H.M. Z kolei w skardze wniesionej w niniejszej sprawie podano, że niemożliwym do ustalenia staje się okoliczność, kto kierował pojazdem w dniu zdarzenia, niemniej jednak z całą pewnością nie był to skarżący. Nadto w zarzutach wskazano, że przedmiotowy pojazd jest przeznaczony dla pracowników przedsiębiorstwa skarżącego, z kolei w skardze podano, że pojazd, którego dotyczy przedmiotowe postępowanie był używany wbrew wiedzy i woli skarżącego.

Nadto zobowiązany nie przedstawił żadnego dowodu świadczącego o tym, że to H.M. mógł użytkować pojazd w dniu powstania obowiązku uiszczenia opłaty parkingowej.

Zatem organ właściwie ocenił, że skarżący jako właściciel pojazdu nie obalił ciążącego na nim domniemania faktycznego, że to właśnie on był korzystającym z niego wówczas, kiedy opłata parkingowa nie została opłacona.

Do przyjęcia takiego domniemania uprawniają zasady doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania. Jeśli bowiem ktoś jest właścicielem pojazdu to przede wszystkim on z niego korzysta. Jeśli jednak samochód był używany dla celów służbowych przez większą ilość osób, to obowiązkiem właściciela było prowadzenie stosownej ewidencji. Informację o nałożonym obowiązku właściciel pojazdu uzyskuje najpóźniej w dniu otrzymania upomnienia. Już, więc wtedy ma możliwość podjęcia działań zmierzających do wyjaśnienia, kto w danym dniu korzystał z pojazdu i nie uiścił opłaty. Ustalenie faktów, o których mowa, jest zależne wyłącznie od niego, albowiem to on posiada wiedzę w tej materii, a przynajmniej powinien ją posiadać - (por wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 869/09).

W tym kontekście uprawnione jest stanowisko organu, iż domniemanie faktyczne nie zostało przez skarżącego skutecznie obalone.

Z tych też względów jako prawidłowe należy uznać stanowisko wierzyciela - postanowienia wydane zarówno w pierwszej jak i drugiej instancji.

8. Niezasadny zatem okazał się zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego - art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a.

Nie zasługują na uwzględnienie także zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. Organy nie naruszyły bowiem zasady prawdy obiektywnej, określonej w art. 7 k.p.a. Uzasadnienie faktyczne zaskarżonego postanowienia spełnia także wymogi określone w art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a.

9. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.