Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 539/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 4 ust. 2 pkt. 2, par. 38 ust. 10
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 21 ust. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 562
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 - tekst jedn.
Teza: Pod pojęciem nieprowadzenia przez rolnika rejestru działalności rolnośrodowiskowej, o którym mowa w par. 38 ust. 10 rozp. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13.3.2013r. (Dz. U. z 2013, poz. 361 ze zm.) należy rozumieć nie tylko sytuację, gdy rejestru faktycznie brak, ale też taką, gdy co prawda istnieje, ale jest nierzetelny, tj. ujęte w nim zapisy nie odpowiadają faktycznemu stanowi rzeczy, a rozbieżności zachodzące między stanem ujawnionym w rejestrze, a stanem faktycznym nie mają charakteru różnic spowodowanych oczywistą pomyłką poisarską albo rachunkową.

TEZY

Pod pojęciem nieprowadzenia przez rolnika rejestru działalności rolnośrodowiskowej, o którym mowa w par. 38 ust. 10 rozp. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13.3.2013r. (Dz. U. z 2013, poz. 361 ze zm.) należy rozumieć nie tylko sytuację, gdy rejestru faktycznie brak, ale też taką, gdy co prawda istnieje, ale jest nierzetelny, tj. ujęte w nim zapisy nie odpowiadają faktycznemu stanowi rzeczy, a rozbieżności zachodzące między stanem ujawnionym w rejestrze, a stanem faktycznym nie mają charakteru różnic spowodowanych oczywistą pomyłką poisarską albo rachunkową.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Wiesner, Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), Protokolant St. sekr. sąd. Agnieszka Wita-Łyskawa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2018 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...]r. nr [...] Dyrektor Śląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Częstochowie orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji z [...]r. nr [...] Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. w sprawie płatności rolnośrodowiskowej na 2016r. dla skarżącej A. P.

W podstawie prawnej decyzji powołał m.in. § 2, § 3, § 10 pkt. 1, § 11, § 12 ust. 1, § 18 ust. 1 pkt 1, ust. 3, § 20, § 38 ust. 1, § 38 ust.8 § 38 ust. 10 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13.03.2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 361 z późn. zm.), zwanego dalej rozporządzeniem rolnośrodowiskowym.

W uzasadnieniu organ przedstawił stan faktyczny sprawy. Podniósł, że skarżąca ubiegała się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2016r. na łączną powierzchnię 11,22 ha do pakietu/wariantu 1.1 Rolnictwo zrównoważone.

Dane wniosku podlegały kontroli danych w zakresie kompletności i zgodności, która nie wykazały nieprawidłowości, jak również kontroli administracyjnej z wykorzystaniem systemu informatycznego ZSZiK (Zintegrowany System Zarządzania i Kontroli), która wykazała nieprawidłowości.

Podczas kontroli administracyjnej w oparciu o pomiary powierzchni ewidencyjno- gospodarczej (PEG) organ I instancji ustalił, że dla działek rolnych [...], [...], [...], [...], [...] powierzchnia zadeklarowana była większa niż faktycznie użytkowana rolniczo. Powierzchnie te wynosiły odpowiednio: 11,22 ha i 10,79 ha, a wyliczona procentowa różnica pomiędzy powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych, a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej i kontroli na miejscu wyniosła 3,99%.

Zgodnie z art. 19 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia (UE) nr 640/2014,w przypadku gdy powierzchnia zadeklarowana (kwalifikowana) we wniosku przekracza powierzchnię stwierdzoną o więcej niż 3%, ale nie więcej niż 20% obszaru stwierdzonego, pomoc przyznaje się do powierzchni stwierdzonej pomniejszonej o dwukrotność stwierdzonej różnicy.

W dniach [...]r. oraz [...]r. została przeprowadzona w gospodarstwie strony kontrola na miejscu w zakresie realizowanego programu rolnośrodowiskowego.

Celem kontroli na miejscu była weryfikacja zgodności zadeklarowanych we wniosku upraw i ich powierzchni ze stanem faktycznym na gruncie.

Jak wynika ze sporządzonego raportu z czynności kontrolnych inspektorzy terenowi stwierdzili nieprawidłowości. Na działce rolnej [...] z uprawą mieszanki strączkowo-zbożowej o powierzchni deklarowanej 0,68 ha, kontrola po przeprowadzeniu pomiarów stwierdziła mniejszą powierzchnię użytkowaną rolniczo tj. faktycznie 0,58 ha, tym samym zastosowała kod DR13+, który mówi, że zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej. Dla kontrolowanej działki rolnej wykonano również fotografie nr 53-57.

Organ podniósł, że zgodnie z § 4 ust. 2 pkt. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego producent zobowiązany jest podczas realizowanego 5-letniego zobowiązania do przestrzegania wymogów, określonych dla poszczególnych pakietów i wariantów wskazanych w załączniku nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

Natomiast podczas kontroli na miejscu w gospodarstwie strony - jak wynika z raportu z czynności kontrolnych - stwierdzono brak przestrzegania wymogów:

- na działkach rolnych [...], [...], [...], [...] nie usunięto ściętej biomasy trwałego użytku zielonego w odpowiednim terminie, w związku z czym kontrola zastosowała dla przedmiotowych działek rolnych kod nieprawidłowości S9, który informuje, o niezłożeniu w stogi lub nie usunięciu ściętej biomasy na trwałych użytkach zielonych w odpowiednim terminie,

- na działkach rolnych [...], [...] kontrola stwierdziła nieprzestrzeganie prawidłowego doboru i następstwa roślin w płodozmianie, w związku z czym zastosowała kod nieprawidłowości [...], który informuje o nie przestrzeganiu na działce rolnej prawidłowego doboru i następstwa roślin w płodozmianie.

Zgodnie z § 38 ust. 1 rozporządzenia, jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów określonych w załączniku nr 3 do rozporządzenia w części I. Pakietu 1.1 - Rolnictwo zrównoważone, płatność rolnośrodowiskową w danym roku zmniejsza się o tyle procent, ile odpowiada stosunkowi powierzchni trwałych użytków zielonych, na których stwierdzono to uchybienie, do powierzchni wszystkich gruntów rolnych objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym w ramach tego pakietu, a w przypadku gruntów ornych o tyle procent, ile odpowiada stosunkowi powierzchni gruntów ornych, na których stwierdzono to uchybienie do powierzchni wszystkich gruntów ornych, na których powinny być przestrzegane te wymogi w ramach tego pakietu.

Mając na uwadze ustalenia z kontroli i przytoczone przepisy, płatność rolnośrodowiskowa w ramach Wariant: 1.1 Zrównoważony sposób gospodarowania została zmniejszona:

- o 12,2050 % w przypadku stwierdzonej nieprawidłowości S9 i

- o 15,7553 % w przypadku stwierdzonej nieprawidłowości [...].

czyli łącznie o [...] zł.

Ponadto kontrola na miejscu ustaliła, że rolnik nie prowadzi rejestru działalności rolnośrodowiskowej dla wytworzonych w tym gospodarstwie nawozów naturalnych, w związku z czym zastosowała w formularzu kontroli wymogów wspólnych dla wszystkich pakietów, kod nieprawidłowości 03, który informuje że rolnik nie prowadzi rejestru dla całego gospodarstwa w odniesieniu do nawozów naturalnych wyprodukowanych w tym gospodarstwie.

Natomiast z zapisów § 38 ust. 10 rozporządzenia rolnośrodowiskowego wynika, że jeżeli rolnik nie prowadzi rejestru działalności rolnośrodowiskowej rolnikowi temu nie przysługuje płatność rolnośrodowiskowa w danym roku.

Ponadto kontrola na miejscu ustaliła, że powierzchnia trwałych użytków zielonych zadeklarowanych w planie rolnośrodowiskowym oraz we wniosku o płatność na 2016r. uległa w gospodarstwie zmniejszeniu, gdyż została zaorana część działki rolnej [...]. Powierzchnia deklarowana działki rolnej [...] wynosiła 0,80 ha, natomiast powierzchnia stwierdzona podczas kontroli na miejscu wynosiła 0,18ha. W związku z tym kontrola zastosowała dla ww. działki kod nieprawidłowości 06 informujący o tym, że rolnik nie zachował na terenie gospodarstwa rolnego powierzchni trwałych użytków zielonych.

Zgodnie z § 38 ust. 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, jeżeli rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych, płatność rolnośrodowiskową przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20 %.

Zmniejszenie to nie miało jednak zastosowania z uwagi na konieczność odmowy przyznania całej płatności rolnośrodowiskowej na 2016 rok z tytułu nie prowadzenia rejestru działalności rolnośrodowiskowej dla wytworzonych w tym gospodarstwie nawozów naturalnych.

W dniu [...]r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. zakończył prowadzone postępowanie administracyjne wydaniem decyzji nr [...] w sprawie płatności rolnośrodowiskowej, którą odmówił stronie jej przyznania na rok 2016.

W dniu [...]r. strona wniosła od niej odwołanie.

Decyzją z [...]r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Częstochowie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W dniu [...]r., to jest po dacie wydania decyzji przez organ II instancji, wpłynęły do Śląskiego Oddziału Regionalnego wyjaśnienia strony do sprawy, a nadto pismem z [...]r. strona zwróciła się do Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Częstochowie o uchylenie wydanej decyzji przez organ II instancji z [...]r. nr [...] oraz o ustosunkowanie się do przekazanych dowodów i wyjaśnień.

Organ II instancji przychylił się do wniosku strony i w ramach samokontroli decyzją z [...]r. nr [...] uchylił własną decyzję z [...]r. nr [...] oraz decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. z [...]r. nr [...] i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W dniu [...]r. Kierownik Biura Powiatowego w M. po ponownym rozpatrzeniu sprawy, w związku z dostarczonymi nowymi dowodami oraz złożonym wyjaśnieniem strony wydał decyzję nr [...], którą ponownie odmówił stronie przyznania płatności rolnośrodowiskowej.

W uzasadnieniu przypomniał dotychczasowe ustalenia dokonane w oparciu o wyniki kontroli administracyjnej i kontroli na miejscu. Przedstawił dotychczasowe ustalenia co do powierzchni stwierdzonej, wynoszącej 10,79 ha i procentowej różnicy między powierzchnią deklarowaną a stwierdzoną wynoszącej 3,99% i uznał je za prawidłowe, dlatego podtrzymał swoje stanowisko co do zawyżenia powierzchni działek ewidencyjnych. Przypomniał, że dla działek [...] i [...] stwierdzono nieprawidłowość o kodzie [...], tj. nieprzestrzeganie prawidłowego następstwa i doboru roślin, co uzasadnia zmniejszenie płatności o 15,7553%. Jednocześnie wskazał, że uwzględniając przedłożone przez stronę dowody uznał, że nie ma podstaw do nałożenia sankcji z tytułu nieprawidłowości, dla których właściwy jest kod S9 (dot. niezłożenia w stogi lub nieusunięcia ściętej biomasy w odpowiednim terminie) oraz kodu O6 (dot. niezachowania powierzchni TUZ w gospodarstwie).

Natomiast w związku z nieprowadzeniem przez stronę rejestru działalności rolnośrodowiskowej dla wyprodukowanych w gospodarstwie rolnym nawozów naturalnych, organ I instancji odmówił przyznania całej płatności rolnośrodowiskowej na 2016 rok (§ 38 ust. 10 rozporządzenia rolnośrodowiskowego).

Od tego rozstrzygnięcia strona wniosła odwołanie do Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Częstochowie, w którym nie zgodziła się ze zmniejszeniem powierzchni działek ewidencyjnych do wartości wynikającej z powierzchni ewidencyjno-gospodarczej-PEG na działkach ewidencyjnych [...], [...], [...], [...], [...], jak również ze zmniejszeniem działki rolnej [...] z powierzchni 0,68 ha do 0,58 ha oraz twierdziła, że kwestia działki [...] nie była poruszona we wcześniejszej decyzji. Następnie wyjaśniła, że niedotrzymanie płodozmianu w cyklu pięcioletnim i zmiana uprawianych roślin dokonana w 2013 r. wynikała z wyższej konieczności organizacji bazy paszowej dla zwierząt. Planowany zasiew kukurydzy nie miał miejsca z uwagi na wysokie ceny produkcji (nasion kukurydzy, środków ochrony roślin, nawozów), na które wiosną tego roku nie było jej stać. Posiała więc wykę. Z uwagi na złe warunki pogodowe, nasiona wyki wzeszły w małej ilości więc była zmuszona przesiać uprawę mieszanką zbożową.

Odnośnie nie prowadzenia rejestru dla nawozów naturalnych strona prosiła o uwzględnienie wcześniej przytaczanych faktów. Wyjaśniała, że brak zapisów w rejestrze działalności rolnośrodowiskowej dotyczący stosowania nawozów naturalnych w gospodarstwie wynikał z pomyłki pisarskiej w trakcie przepisywania danych z wersji papierowej rejestru działalności RŚ do wersji komputerowej, który to rejestr został udostępniony kontrolującym. Zgodnie z planem nawozowym obornik został faktycznie zastosowany w dniu następnym po jego wywozie tj. [...]r. pod ziemniaki w dawce 30t/ha. Następnie dalej twierdziła, że błędna data [...]r. jest datą dokonanego wpisu, co jest owszem błędne, ale zmęczenie pracą fizyczną w gospodarstwie spowodowało, że nie była w stanie bezbłędnie wykonać czynności dokumentacyjnych. Dalej w piśmie odwoławczym strona wskazała, że dokonała korekt dat i załączyła je do odwołania. Stwierdziła, że pozostały obornik przekazała nieodpłatnie nieznanej osobie z ogłoszenia, prawdopodobnie był to działkowicz, który nie ujawnił jej swych danych osobowych. Wyjaśniła również, iż miała świadomość, że obornik będzie kompostowany przez działkowicza i nie będzie użyty do bezpośredniego rolniczego wykorzystania, a więc jej zdaniem nie podlega zawarciu umowy w świetle ustawy Dz. U. z 2015r. poz. 625. Zdaniem strony "kompost nie stanowi zagrożenia dla środowiska w żadnej dawce."

Strona wnosiła o uwzględnienie powyższych okoliczności i nie nakładanie na nią kary finansowej.

Zaskarżoną decyzją z [...]r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję Kierownika biura Powiatowego ARiMR z [...]r.

Przedstawiając motywy rozstrzygnięcia wskazał, że rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe poza spełnieniem warunków, o których mowa w § 2 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego zobowiązany jest przez cały okres 5 letniego zobowiązania do przestrzegania jeszcze innych wymogów określonych dla poszczególnych pakietów lub ich wariantów w załączniku nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego, w tym określonych dla pakietu rolnictwo zrównoważone w pkt. 1 ust. 1 pkt 2 oraz pkt 5 tego załącznika, zgodnie z którym producent zobowiązany jest między innymi do:

- opracowania co roku planu nawozowego na podstawie bilansu azotu oraz realizacji tego planu;

- nieprzekraczania maksymalnej dawki azotu, z tolerancją do 10%, pochodzącego z nawozów naturalnych, kompostów i nawozów mineralnych wynoszącej:

-150 kg/ha na gruntach ornych,

-120 kg/ha na trwałych użytkach zielonych

Natomiast zgodnie z § 4 ust.2 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w przypadku realizowanego Pakietu 1 Rolnictwo zrównoważone rolnik zobowiązany jest prowadzić rejestr działalności rolnośrodowiskowej, przy czym rejestr ten w odniesieniu do gruntów objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, powinien zawierać wykaz działań agrotechnicznych wykonywanych w ramach realizowanego pakietu lub jego wariantu, w tym zastosowania nawozów ze wskazaniem nazwy i dawki zastosowanego nawozu wraz z terminem ich przeprowadzenia, przy czym rejestr w zakresie zastosowania nawozów prowadzi się dla całego gospodarstwa rolnego.

Podniósł, że przy ustalaniu wysokości płatności rolnośrodowiskowej przysługującej do działek rolnych, uwzględnia się powierzchnię działek rolnych, nie większą jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. b rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych. Wysokość płatności rolnośrodowiskowej przysługującej do działek rolnych w danym roku ustala się zgodnie z § 18 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności.

Ustalenie, czy dane grunty kwalifikują się do objęcia płatnościami następuje zgodnie z treścią art. 74 ust. 1 i 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1306/2013, w wyniku przeprowadzonej kontroli administracyjnej, która dotyczy zgodności między zadeklarowanymi działkami rolnymi, a działkami referencyjnymi w systemie identyfikacji działek rolnych.

Tylko łączne spełnienie przez rolnika wymogów i warunków stanowi podstawę do przyznania płatności rolnośrodowiskowej na dany rok.

Odnośnie ich spełnienia przez skarżącą organ podniósł, że powierzchnię PEG działek [...], [...], [...], [...], [...] ustalono w oparciu o wykonane pomiary powierzchni ewidencyjno-gospodarczej (PEG) odpowiadające powierzchni faktycznie użytkowanej rolniczo w ramach zadeklarowanych działek ewidencyjnych, wykonane na zdjęciach dostępnych w systemie informatycznym ARiMR.

Co do zmniejszenia działki rolnej [...] z powierzchni 0,68 ha do 0,58 ha organ wyjaśnił, że na działce rolnej [...] o powierzchni deklarowanej 0,68 ha, kontrola na miejscu po przeprowadzeniu pomiarów stwierdziła mniejszą powierzchnię użytkowaną rolniczo tj. 0,58 ha, w związku z czym zastosowała kod DR13+, który mówi, że zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej i że kwestia ta – wbrew twierdzeniu strony – została wyjaśniona przez organ I instancji w decyzji z [...]r.

W zakresie niedotrzymania płodozmianu w cyklu pięcioletnim i zmiany uprawianych roślin organ wyjaśnił, że strona przystępując do programu rolnośrodowiskowego potwierdziła, że znane są jej zasady przyznawania płatności rolnośrodowiskowej i zobowiązała się do przestrzegania wymogów określonych dla poszczególnych pakietów/wariantów, a więc wskazanych w załączniku nr 3 do rozporządzenia, gdzie jednym z nich jest zapisany w punkcie I podpunkt 1- wymóg przestrzegania prawidłowego doboru i następstwa roślin uprawianych w plonie głównym, przy zastosowaniu co najmniej trzech gatunków roślin, każdego z innej grupy roślin, z wyłączeniem roślin wieloletnich; wymóg ten stosuje się wyłącznie do działek rolnych, które były objęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym w zakresie tego pakietu w pierwszym roku jego realizacji.

Strona twierdziła, że zmiana uprawianych roślin dokonana w 2013 r. wynikała z konieczności zmiany bazy paszowej oraz ze względu na złe warunki pogodowe, gdzie nasiona wyki nie wzeszły i musiała je przesiać mieszanką zbożową. Co do tego zagadnienia organ zauważył, że strona sama przyjęła w 5 letnim planie działalności rolnośrodowiskowej na 2013 rok uprawę kukurydzy i zgodnie z przyjętym do realizacji planem, powinna była uprawiać na działce [...] i [...] w 2013 kukurydzę. Jeżeli natomiast wystąpiły złe warunki pogodowe, które uniemożliwiły wzejście nasion wyki, to powinna tę okoliczność zgłosić Kierownikowi Biura Powiatowego jako okoliczność nadzwyczajną, dotrzymując warunków określonych w art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z 15.12.2006 r. (Dz. Urz. UE L 368 z 23.12.2006 r., str. 15, z późn. zm.), a w takim przypadku uniknęłaby sankcji naliczonych z tego tytułu. Natomiast strona nie zgłosiła Kierownikowi Biura Powiatowego występowania nadzwyczajnych okoliczności. Tak więc jeżeli nie dotrzymała płodozmianu bez zachowania opisanego trybu, zmniejszenie płatności było naliczone zasadnie.

Dalej organ zauważył, że w latach 2012-2016 strona zadeklarowała na przedmiotowych działkach rolnych rośliny tylko z dwóch grup uprawnych tj. zbożowe i mieszankę strączkowo-zbożową, tym samym nie spełniła wymogu, przestrzegania prawidłowego doboru i następstwa roślin uprawianych w plonie głównym, przy zastosowaniu co najmniej trzech gatunków roślin, każdego z innej grupy roślin, o którym mowa w Załączniku nr 3 do rozporządzenia.

Ponieważ powyższy wymóg nie był dotrzymany, co również sama producentka potwierdziła w piśmie odwoławczym, w związku z tym organ I instancji zasadnie naliczył zmniejszenie płatności o wyliczoną kwotę [...] zł, wynikającą z rozporządzenia rolnośrodowiskowego (§ 38 ust. 1), przy czym sankcja ta nie została finalnie zastosowana w związku z odmową całej płatności rolnośrodowiskowej za 2016r., wynikającą z tytułu nie prowadzenia przez producentkę rejestru dla wyprodukowanych w gospodarstwie nawozów naturalnych.

Ustosunkowując się do kwestii rejestru nawozów naturalnych organ podniósł, że z zapisów rejestru działalności rolnośrodowiskowej udostępnionego kontrolującym w dniu kontroli wynika, że w okresie lat 2014-2016 strona nie zastosowała obornika w swoim gospodarstwie na żadnej z działek rolnych oraz że w gospodarstwie stosowane były wyłącznie nawozy mineralne. Tymczasem strona posiadała w gospodarstwie zwierzęta (4 szt. bydła i 5 szt. trzody chlewnej). Z opracowanego planu nawozowego dla gospodarstwa na 2016 rok wynika również, że na działkach rolnych [...], [...] i [...] miało być w roku 2016 stosowane nawożenie naturalne (obornikiem) w ilości 3 tony na działce rolnej [...], 3 tony na działce [...], oraz 46 ton na działce rolnej [...]. Natomiast w rejestrze działań agrotechnicznych, który został udostępniony kontrolującym widnieje zapis, iż [...] roku strona na działce rolnej [...] ewidencyjnej [...] z deklarowaną uprawą ziemniaki dokonała faktycznie nawożenia mineralnego mocznikiem w dawce 200 kg/ha i dnia następnego – [...]r. dokonała sadzenia ziemniaków. Pod tym zapisem znajdują się podpisy osób zarówno kontrolujących, jak i strony opatrzone pieczęcią kontrolujących i datą kontroli [...]r.

Natomiast w załączonym do odwołania odręcznie sporządzonym na kartce papieru rejestrze - zatytułowanym "Rejestr działań agrotechnicznych" podpisanym tylko przez stronę (brak podpisów tam osób kontrolujących), strona zmieniła zarówno daty wykonywanych zabiegów, jak również zmieniła rodzaj zastosowanego nawożenia: z mineralnego na nawożenie obornikiem. Strona sama przyznała, że aktualnie dokonała korekt tych danych. Wezwaniem Nr [...] z [...]r. strona była zobowiązana do przekazania kopii papierowej całego rejestru działalności rolnośrodowiskowej prowadzonego od początku programu tj. od 2012r do 2016r. włącznie na druku rejestru przekazanym przez ARiMR oraz do dostarczenia wersji komputerowej prowadzonego rejestru, na jaki powoływała się w odwołaniu (od początku do ostatniego w nim zapisu). Tymczasem strona dostarczyła kopię wersji papierowej, zawierającą zapis z 2016 r. wraz z wydrukiem komputerowym jednej strony dotyczącym działki [...] ze zmienionymi danymi na tej działce. W rejestrze, który został udostępniony w dniu kontroli oraz został podpisany przez kontrolujących i skarżącą, [...] r., na działce rolnej [...] o powierzchni 0,10 ha z uprawą ziemniaka, odnotowane było tylko nawożenie mineralne mocznikiem w dawce 200kg/ha, tymczasem w przekazanym rejestrze dostarczonym przez stronę na wezwanie organu odwoławczego widnieje data [...]r., która to nie występowała w rejestrze udostępnionym kontrolującym. Został zmieniony również rodzaj wykonanej czynności: nawożenie mineralne zastąpiono nawożeniem obornikiem. Tak więc zmieniono zarówno rodzaj nawozu, jak i datę wykonanych zabiegów; [...]r. (nawożenie mineralne) zastąpiono datą [...]r. (jako nawożenie obornikiem). Pozostałe daty dotyczące sadzenia ziemniaków jak i zbioru kombajnem były zgodne.

Zdaniem organu z powyższego wynikało, że dostarczony rejestr nie jest tożsamy z przedstawionym w dniu kontroli. Ponadto nie zawierał on ani podpisu kontrolujących, ani pieczęci ARiMR, ani daty przeprowadzonej kontroli ani też podpisu strony. Z powyższego organ wywiódł wniosek, że przedstawiony rejestr nie jest kopią rejestru przedstawionego kontrolującym w dniu kontroli. Ponadto rejestr przedstawiony na potrzeby odwołania nie zawierał daty wykonanego zabiegu nawożenia mineralnego, który to zabieg wg rejestru udostępnionego podczas kontroli był wykonany [...]r.

Organ podniósł także, że z załączonych dokumentów - planu nawozowego wynikało, że nawożenie obornikiem strona powinna była wykonać w 2016 roku jeszcze na działce rolnej [...], [...] w ilości łącznej 49 ton/ha, tymczasem ani z rejestru dostarczonego w toku postępowania ani z rejestru udostępnionego kontrolującym nie wynikało, że obornik na przedmiotowych działkach był w 2016 roku zastosowany. Nie odnotowano w 2016 r. żadnego nawożenia obornikiem na żadnej z działek rolnych. Jest odnotowane nawożenie, ale mineralne w obu rejestrach (z daty kontroli i dostarczonego w odpowiedzi na wezwanie organu odwoławczego).

Organ odwoławczy wyjaśnił, że rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe zgodnie z § 4 ust.2 pkt. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego zobowiązany jest prowadzić rejestr działalności rolnośrodowiskowej w odniesieniu do gruntów objętych zobowiązaniem środowiskowym, który powinien zawierać wykaz wszystkich działań agrotechnicznych wykonywanych w ramach realizowanego pakietu lub jego wariantu, w tym dotyczący zastosowanych nawozów i wykonywanych zabiegów ze wskazaniem nazwy i dawki zastosowanych nawozów oraz terminów ich przeprowadzania. Przy czym rejestr w zakresie zastosowania nawozów prowadzi się dla całego gospodarstwa rolnego. Jest o tym również informacja zamieszczona w rejestrze działalności rolnośrodowiskowej na każdej jego stronie.

Z zapisów § 38 ust. 10 rozporządzenia rolnośrodowiskowego wynika wprost, że jeżeli rolnik nie prowadzi rejestru działalności rolnośrodowiskowej, o którym mowa w §4 ust. 2 pkt. 2, rolnikowi temu nie przysługuje płatność rolnośrodowiskowa w danym roku.

Dalej organ stwierdził, że w interesie strony było dostarczenie dowodów na poparcie twierdzeń zawartych w odwołaniu. Natomiast przedłożony na wezwanie organu odwoławczego rejestr działalności rolnośrodowiskowej z dokonanymi (po przeprowadzonej kontroli na miejscu) korektami danych w stosunku do stanu zastanego w dniu kontroli ([...]r) nie może stanowić o tym, że rejestr zabiegów agrotechnicznych dla nawozów naturalnych stosowanych w tym gospodarstwie był prowadzony. Strona nie dostarczyła również żadnych innych dowodów potwierdzających przekazanie obornika do innych gospodarstw, o które to dowody była poproszona. Na wezwanie organu odwoławczego Nr [...] z [...]r. strona dostarczyła jedynie rejestr działalności rolnośrodowiskowej za 2016r. sporządzony przez nią odręcznie ze zmienionymi danymi (nawożenie mineralne zastąpiła nawożeniem obornikiem zmieniając przy tym również daty wykonanych zabiegów). Były to więc zmiany istotne, skutkujące zmianą stanu faktycznego, a zatem nie były to oczywiste pomyłki powstałe przy przepisywaniu rejestru z wersji papierowej na elektroniczną. Dostarczony na potrzeby wcześniejszego odwołania rejestr w wersji papierowej i elektronicznej jest niezgodny z zapisami rejestru udostępnionego kontrolującym (podpisanego przez kontrolujących jak również przez samą stronę). Zdaniem organu z analizy zapisów w rejestrze wynikało nadto, że strona nie odnotowywała nawożenia działek obornikiem, do czego sama przyznała się w odwołaniu stwierdzając, że "brak zapisów w rejestrze działalności rolnośrodowiskowej dotyczących stosowania nawozów naturalnych wynika z faktu pomyłki pisarskiej". Nadto organ podniósł, że strona nie udowodniła żadnym dowodem ani zbycia nawozów naturalnych, ani przekazania do innych gospodarstw rolnych. Nie odnotowała również w rejestrze faktu przekazania obornika "działkowiczowi", na którego się powołuje. Dlatego stwierdził, że nie można przyjąć za udowodnione twierdzeń strony i uznać, że w gospodarstwie był prowadzony rejestr dla wyprodukowanych nawozów naturalnych tylko na podstawie samych jej wyjaśnień.

Strona stwierdziła w odwołaniu, iż mając świadomość, że obornik będzie kompostowany przez działkowicza i nie będzie użyty do bezpośredniego rolniczego wykorzystania, nie podlega zawarciu umowy w świetle ustawy Dz. U. z 2015r. poz. 625. Zdaniem strony "kompost nie stanowi zagrożenia dla środowiska w żadnej dawce." W tej kwestii organ wyjaśnił, że w myśl § 4 ust 2. Pkt 3 oraz ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, rolnik zobowiązany jest do przestrzegania wymogów, określonych dla poszczególnych pakietów w załączniku nr 3 do rozporządzenia, w tym określonych w pkt. 5 tego załącznika dla pakietu 1.1 Rolnictwo zrównoważone, to jest do nie przekraczania w gospodarstwie maksymalnej dawki azotu pochodzącego z nawozów naturalnych, kompostów i nawozów mineralnych (z tolerancją do 10%), wynoszącą maksymalnie 150 kg/ha na gruntach ornych i 120 kg/ha na trwałych użytkach zielonych. Uznał więc, że twierdzenie strony, iż obornik zastosowany jako kompost w żadnej dawce nie stanowi zagrożenia, nie polega na prawdzie, nie jest zgodne z powyższym przepisem. Poza tym strona nie dostarczyła żadnego dowodu potwierdzającego, że obornik faktycznie przekazała działkowiczowi, a nie innemu producentowi rolnemu, nie dostarczyła również żadnego dowodu, który potwierdzałby, do jakiego celu obornik został faktycznie zużyty i w jakich dawkach został zastosowany oraz czy był faktycznie kompostowany, czy zastosowany bezpośrednio na grunty rolne. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia, organ stwierdził, iż nie były spełnione wymogi prowadzenia rejestru w zakresie stosowania nawozów naturalnych w gospodarstwie skarżącej w 2016 roku, jakie przewidział prawodawca w § 4 ust. 2 pkt.2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Natomiast z zapisów § 38 ust. 10 rozporządzeniu rolnośrodowiskowego wynika, że jeżeli rolnik nie prowadzi rejestru działalności rolnośrodowiskowej, rolnikowi temu nie przysługuje płatność rolnośrodowiskowa w danym roku.

Na tę decyzję strona wniosła skargę do WSA w Gliwicach, w której wniosła o uchylenie decyzji organu II instancji.

W uzasadnieniu skargi strona stwierdziła, że nie zgadza się z wydaną decyzją, która jest dla niej krzywdząca i pozbawia ją źródła finansowania działalności rolniczej. Drobne nieścisłości w dokumentowaniu realizacji programu korygowała, co nie zostało uwzględnione przez kontrolujących. Wszelkie możliwe dokumenty i wyjaśnienia dostarczyła w odwołaniu od decyzji. W ramach przedstawienia swego stanowiska i zarzutów stawianych rozstrzygnięciu Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, do skargi załączyła dwa odwołania wniesione od decyzji wydanych w toku rozpatrywania sprawy o płatność na 2016r. oraz wyjaśnienia: z [...]r. złożone w związku z otrzymaniem przez nią raportu z czynności kontrolnych z [...]r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga okazała się nieuzasadniona, przy czym jako podstawę faktyczną rozstrzygnięcia Sąd przyjął stan faktyczny przedstawiony w zaskarżonym rozstrzygnięciu Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR.

Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) – dalej powoływana jako P.p.s.a.

Natomiast badanie zaskarżonej decyzji we wskazanych ramach prowadzi do wniosku, że nie jest ona dotknięta wadami.

Spór w niniejszej sprawie dotyczy ustalenia, czy orzeczenia organów obu instancji, na mocy których stronie odmówiono przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2016r. są zgodne z prawem i w tak określonym sporze Sąd stwierdził, że odpowiedź na to pytanie jest twierdząca.

Jedną ze spornych kwestii jest zagadnienie prowadzenia przez skarżącą rejestru działalności rolnośrodowiskowej dotyczącego stosowania nawozów naturalnych. Sąd rozpoczął analizę sprawy od tego zagadnienia, albowiem w sytuacji, gdy rolnik rejestru takiego nie prowadzi, rolnikowi temu nie przysługuje płatność w danym roku. Tak więc zasadność stanowiska organu w tej kwestii skutkowałaby koniecznością uznania decyzji odmawiającej przyznania płatności za prawidłową bez konieczności badania pozostałych dostrzeżonych przez organ nieprawidłowości.

Z akt sprawy wynika, że skarżąca realizowała pakiet rolnośrodowiskowy.

Przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13.03.2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013, poz. 361 ze zm.)- dalej "rozporządzenie rolnośrodowiskowe", regulują m.in. kwestię gospodarki nawozami, w tym naturalnymi, których zastosowanie winno być ewidencjonowane w rejestrze, a w sytuacji braku takiego rejestru – płatność w danym roku rolnikowi nie przysługuje.

Stosownie do § 4 ust. 2 pkt 2 powołanego rozporządzenia:

2. Rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe:

2) prowadzi rejestr działalności rolnośrodowiskowej w odniesieniu do gruntów objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, zawierający m.in. wykaz:

a) działań agrotechnicznych wykonywanych w ramach realizowanego pakietu lub jego wariantu, w tym zastosowania nawozów i wykonania zabiegów przy użyciu środków ochrony roślin ze wskazaniem nazwy i dawki zastosowanego nawozu i środka ochrony roślin oraz wykonania koszenia,

- przy czym rejestr ten w zakresie zastosowania nawozów prowadzi się dla całego gospodarstwa rolnego.

Zgodnie zaś z § 38 ust. 10 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, jeżeli rolnik nie prowadzi rejestru działalności rolnośrodowiskowej, o którym mowa w § 4 ust. 2 pkt 2, rolnikowi temu nie przysługuje płatność rolnośrodowiskowa w danym roku.

Przenosząc te regulacje prawne na stan faktyczny sprawy zauważyć należy, że z planu nawozowego opracowanego dla gospodarstwa na 2016 rok wynika, że na działkach rolnych [...], [...] i [...] miało być w roku 2016 stosowane nawożenie naturalne (obornikiem) w ilości 3 tony na działce rolnej [...], 3 tony na działce [...], oraz 46 ton na działce rolnej [...]. Natomiast w Rejestrze działań agrotechnicznych, który został udostępniony kontrolującym widnieje zapis, iż [...] r. skarżąca na działce rolnej [...] ewidencyjnej [...] z deklarowaną uprawą ziemniaki - dokonała faktycznie nawożenia mineralnego mocznikiem w dawce 200 kg/ha i dnia następnego-[...]r. posadziła ziemniaki, co wskazuje na niezgodność w zakresie zastosowanych nawozów opracowanym planem nawozowym. Rejestr zawierający takie zapisy został udostępniony kontrolującym w dniu kontroli.

Odmienne dane zawarła strona w sporządzonym odręcznie na kartce papieru (a nie na druku przekazanym przez ARiMR) rejestrze działań agrotechnicznych, gdzie zmieniła zarówno daty, jak i rodzaj zastosowanego nawożenia. W miejsce daty [...]r., kiedy to zastosowano mocznik pojawiła się data [...]r., która nie występowała w rejestrze udostępnionym kontrolującym. Zmieniono także rodzaj zastosowanego nawożenia z mineralnego na obornik. Wobec tych rozbieżności, organ słusznie przyjął, że rejestr przedłożony podczas kontroli nie jest tożsamy z rejestrem złożonym później do akt sprawy, a w takiej sytuacji zasadnie dał wiarę rejestrowi, który był okazany podczas kontroli jako temu, który odzwierciedlał bieżący stan faktyczny, niepoddany późniejszym korektom. Na tej podstawie organ w sposób uprawniony przyjął, że rejestr nie był prowadzony. Zdaniem Sądu pod pojęciem nieprowadzenia rejestru należy rozumieć nie tylko sytuację, gdy rejestru faktycznie nie ma, ale też taką, gdy co prawda istnieje, ale jest nierzetelny, tj. ujęte w nim zapisy nie odpowiadają faktycznemu stanowi rzeczy. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdzie pomiędzy dwoma przedłożonymi w toku sprawy rejestrami istniała rozbieżność zarówno co do dat przeprowadzenia nawożenia, jak i rodzaju zastosowanego nawozu.

Nadto z zapisów rejestru działalności rolnośrodowiskowej udostępnionego kontrolującym w dniu kontroli wynika, że w okresie lat 2014-2016 strona nie zastosowała obornika w swoim gospodarstwie na żadnej z działek rolnych oraz że w gospodarstwie stosowane były wyłącznie nawozy mineralne mimo, że – jak już wcześniej wskazano – plan nawozowy na 2016r. przewidywał wykonanie nawożenia obornikiem.

Należy także wskazać na fakt, że w gospodarstwie strony było 9 sztuk zwierząt gospodarskich, zatem obornik powstawał na bieżąco. Strona zaś nie wyjaśniła w przekonujący sposób co się z nim stało i jak został zużyty. Wskazywała co prawda, że został przekazany działkowiczowi, tym niemniej w żaden sposób nie udowodniła tego twierdzenia, zatem słuszne jest stanowisko organu, że nie dał tym twierdzeniom wiary. To wszak w interesie strony leży udowodnienie okoliczności, z których wywodzi ona skutki prawne. Niezależnie od tego, że w interesie strony jest zgłaszanie wniosków dowodowych potwierdzających jej racje, o których wszak organ nie musi albo wręcz nie może wiedzieć (np. jak strona zużyła wyprodukowany w jej gospodarstwie obornik) zauważyć należy, że w ustawa z 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 ( Dz.U. z 2017r., poz. 562 j.t.) mimo, że w art. 4 zawiera odesłanie do przepisów K.p.a., to w art. 27 ust. 2 wprowadza odmienny od K.p.a. rozkład ciężaru dowodu. Zgodnie bowiem z powołanym art. 27 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Strona zaś takich dowodów nie przedłożyła.

Już tylko ta jedna okoliczność tj. nieprowadzenie rejestru działalności rolnośrodowiskowej potwierdza zgodność z prawem wydanego rozstrzygnięcia organu w zakresie nieprzyznania skarżącej wnioskowanych dopłat niezależnie od wyników oceny pozostałych ustaleń organów, które dotyczą zawyżenia obszaru wnioskowanego do dofinansowania czy nieuprawnionej zmiany rodzaju zasiewów, a skutkujących jedynie zmniejszeniem płatności. W sytuacji, gdy nieprzyznanie płatności zostało uznane za trafne, badanie zasadności jej pomniejszenia uznać należy za niecelowe.

Podsumowując, Sąd stwierdził, że zarzuty podniesione w skardze i załączonych do niej pismach są nieuzasadnione, w pozostałym zakresie również nie dostrzegł wad zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd oddalił skargę.