Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 806/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-08-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 24 par. 1 pkt 5, art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Protokolant Aneta Stefaniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi B. W. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu 30 czerwca 2007 r. p. B. W. (dalej: kandydat, skarżący) przystąpił do egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką przed Komisją Egzaminacyjną do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] (dalej: Komisją Egzaminacyjną).

Uchwałą Komisji Egzaminacyjnej nr [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. ustalony został wynik jego egzaminu na 189 punktów. Odpis uchwały został doręczony skarżącemu w dniu 6 lipca 2007 r.

W dniu 19 lipca 2007 r. kandydat złożył odwołanie, które wpłynęło do Ministerstwa Sprawiedliwości w dniu 30 lipca 2007 r. W odwołaniu wniósł o weryfikację wyniku uzyskanego z egzaminu, zaliczenie jako prawidłowych odpowiedzi udzielonych na pytania nr 143 i 149 oraz uznanie, że osiągnął wynik pozytywny. Zarzucił, że wskazane wyżej pytania były sformułowane nieprecyzyjnie, co umożliwiało udzielenie więcej niż jednej poprawnej odpowiedzi.

Minister Sprawiedliwości, po analizie zebranego w sprawie materiału dowodowego, wydał w dniu [...] września 2007 r. decyzję, w której w całości utrzymał w mocy uchwałę nr [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. Komisji Egzaminacyjnej.

Organ II instancji uznał za bezzasadny zarzut wadliwego sformułowania pytań nr 143 i 149. Odnosząc się szczegółowo do każdego z zakwestionowanych pytań, Minister Sprawiedliwości stwierdził, że zostały one sformułowane w sposób jednoznaczny, opierały się na obowiązujących przepisach prawa, a na każde z nich istniała tylko jedna prawidłowa odpowiedź.

Decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2007 r., doręczona skarżącemu w dniu [...] września 2007 r., nie została zaskarżona przez kandydata do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Warszawie i uprawomocniła się w dniu 13 października 2007 r.

W dniu [...] czerwca 2008 r. kandydat złożył wniosek o wznowienie postępowania w sprawie odwołania od uchwały nr [...] Komisji Egzaminacyjnej.

Decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2008 r., wydaną na podstawie art. 149 § 3 i art. 150 § 1 K.p.a., po rozpoznaniu wniosku kandydata o wznowienie postępowania w sprawie odwołania od uchwały nr [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. Komisji Egzaminacyjnej odmówiono wznowienia postępowania.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2008 r. złożył kandydat.

Decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2009 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 K.p.a., po rozpoznaniu wniosku kandydata o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie odwołania od uchwały nr [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. Komisji Egzaminacyjnej, utrzymano w mocy decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2008 r.

Skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2009 r. złożył do WSA w Warszawie kandydat wnosząc o uchylenie w całości wskazanej powyżej decyzji.

Wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 25 maja 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 564/09, oddalono powyższą skargę.

W dniu [...] czerwca 2008 r. kandydat złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2007 r., jako wydanej z rażącym naruszeniem przepisu art. 75i ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze.

Skarżący powołał się na wyrok WSA w Warszawie, wydany w dniu 22 lutego 2008 r. (sygn. akt VI SA/Wa 2270/07 - sprawa ze skargi E. F.) stwierdzający wadliwość pytania nr 149 testu egzaminacyjnego.

Skarżący wskazał, że zostały spełnione przesłanki stwierdzenia nieważności - decyzja została wydana z naruszeniem prawa (co zdaniem skarżącego potwierdza ww. wyrok), a uchybienie to nosi znamiona rażącego naruszenia prawa. Skarżący zarzucił, że ww. decyzja jest sprzeczna z art. 75i ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze oraz narusza przepis art. 210 Kodeksu spółek handlowych (K.s.h.). Wskazał również, że zestawienie treści pytania nr 149 z treścią art. 210 K.s.h. powoduje, że odpowiedź wskazaną przez Ministra Sprawiedliwości jako prawidłową należy uznać za błędną. W treści przepisu jest bowiem mowa o organie, który nie jest tożsamy z organem opisanym w prawidłowej, zdaniem Ministra Sprawiedliwości, odpowiedzi.

Kandydat zarzucił ponadto, że poprzez nieprawidłowe zastosowanie ww. przepisów, organ dopuścił się również naruszenia ogólnych zasad postępowania administracyjnego określonych w art. 7 i 8 K.p.a.

Decyzją z dnia [...] września 2008 r. Minister Sprawiedliwości odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] września 2007 r. Wskazał, że nie zaszły przesłanki stwierdzenia nieważności powołane przez wnioskodawcę - nie doszło do rażącego naruszenia przepisów art. 75i ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze oraz przepisu art. 210 K.s.h. W decyzji stwierdzono, że nie doszło też do naruszenia zasad określonych w art. 7 i 8 K.p.a. Ponadto wskazano, że wyrok WSA, na który powołał się skarżący, nie jest podstawą do przesądzenia, czy pytanie nr 149 zostało prawidłowo skonstruowane.

W dniu [...] października 2008 r. skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2008 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2007 r., jako wydanej z rażącym naruszeniem przepisu art. 75i ust. 1 ustawy — Prawo o adwokaturze.

W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2008 r. należy uznać za wadliwą i wydaną z naruszeniem prawa.

Decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2009 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 K.p.a., po rozpoznaniu wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] września 2007 r. Ministra Sprawiedliwości utrzymano w mocy decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2007 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] września 2007 r.

W ocenie Ministra Sprawiedliwości zarzuty zawarte we wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2008 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2008 r. są bezzasadne.

Zdaniem organu, w rozpatrywanej sprawie nie doszło do rażącego naruszenia prawa. Pytanie nr 149 zostało skonstruowane w oparciu o przepisy ustawy — Prawo o adwokaturze. Stosownie do art. 75i ust. 1 tej ustawy, egzamin konkursowy polega na rozwiązaniu testu składającego się z 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. W ocenie Ministra Sprawiedliwości pytanie nr 149 zostało skonstruowane zgodnie z treścią ww. przepisu - zawiera 3 warianty odpowiedzi, z których właściwa jest tylko jedna - odpowiedz "C".

W rozstrzygnięciu Ministra Sprawiedliwości nie doszło również do rażącego naruszenia przepisu art. 210 K.s.h. Decyzja Ministra Sprawiedliwości nie została bowiem wydana w oparciu o przepis art. 210 K.s.h., w związku z czym przy wydawaniu tej decyzji nie mogło dojść do jego naruszenia. Przepis art. 210 K.s.h. stanowił podstawę prawną prawidłowej odpowiedzi na pytanie nr 149, zaś Minister Sprawiedliwości dokonywał jedynie oceny stanu faktycznego i prawnego, której to oceny nie można rozpatrywać w kategoriach naruszenia prawa.

Ponadto organ wskazał, że wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 lutego 2008 r. (sygn. akt VI SA/Wa 2270/07), na który powołuje się skarżący, zapadł w indywidualnej, jednostkowej sprawie dotyczącej E. F., zaś zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; dalej – p.p.s.a.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia, jednak związanie to dotyczy wyłącznie tej sprawy, w której orzeczenie zapadło. Wydane rozstrzygnięcie nie jest zatem podstawą do przesądzenia, czy pytanie nr 149 zostało prawidłowo skonstruowane.

Przy wydawaniu decyzji z dnia [...] września 2007 r. nie doszło też do naruszenia ogólnych zasad postępowania administracyjnego określonych w art. 7 i 8 K.p.a. Minister Sprawiedliwości postępował zgodnie z regułami określonymi w ww. przepisach K.p.a. - podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, szczegółowo też wyjaśnił, dlaczego nie uznał za zasadne zarzutów skarżącego.

Za chybiony Minister Sprawiedliwości uznał też zarzut, że w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] września 2008 r. nie odniósł się do twierdzenia skarżącego, że organ II instancji, ani w toku postępowania odwoławczego, ani w toku postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] września 2008 r., nie przeprowadził dowodu przeciwko prawdziwości informacji zawartych w wyroku z dnia 22 lutego 2008 r., a zatem fakty tam stwierdzone wiążą Ministra Sprawiedliwości. Zarzut powyższy skarżący sformułował dopiero we wniosku z dnia [...] października 2008 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie wznowienia postępowania, a zatem Minister Sprawiedliwości nie mógł się do niego odnieść w decyzji dotyczącej stwierdzenia nieważności, która została wydana w dniu [...] września 2008 r.

W ocenie organu II instancji zarzut nieprzeprowadzenia dowodu przeciwko prawdziwości informacji zawartych w wyroku z dnia 22 lutego 2008 r. jest niezasadny, bowiem okoliczności, które mogłyby zostać wskazane za pomocą tych dowodów, nie mogą mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Nie stwierdzono zatem naruszenia przepisów postępowania, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tym samym decyzja z dnia [...] września 2008 r., dotycząca odmowy stwierdzenia nieważności podjęta została zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Skargę na powyższą decyzję Ministra Sprawiedliwości złożył kandydat wnosząc o jej uchylenie w całości.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. Naruszenie przepisów proceduralnych, tj. art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 127 § 3 K.p.a. poprzez jego niewłaściwą wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż pracownik organu administracji publicznej nie podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie ponownego rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji;

2. Naruszenie przepisów proceduralnych tj. art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, iż nie zostały spełnione ustawowe przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2007 r.

3. Naruszenie przepisów proceduralnych tj. art. 153 oraz art. 170 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i nieuwzględnienie faktu, iż prawomocny wyrok zapadły przed WSA w Warszawie w dniu 22 lutego 2008 r. w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 2270/07 wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe.

W uzasadnieniu skargi skarżący podtrzymał argumentację zaprezentowaną we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2008 r.

Ponadto skarżący zarzucił, że zarówno decyzja z dnia [...] września 2008 r., jak i decyzja z dnia [...] lutego 2009 r. podpisane zostały przez tę samą osobę - Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości p. J. C., co jest niezgodne z art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a., który stanowi, że pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji w I instancji. Skarżący podniósł, że jego stanowisko potwierdza także przytoczone orzecznictwo. Zdaniem skarżącego z art. 127 § 3 K.p.a. wprost wynika, że do wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy reguła wynikająca z art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. ma również zastosowanie, bowiem przepis ten stanowi, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji.

Co do zarzutu naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, skarżący podniósł, że Minister Sprawiedliwości błędnie przyjął, że w niniejszej sprawie, wydając decyzję z dnia [...] września 2007 r., nie dopuścił się tego rodzaju uchybień.

W opinii skarżącego jednoznaczna treść art. 75i ust. 1 ustawy — Prawo o adwokaturze oraz oczywistość jego naruszenia w przypadku pytania egzaminacyjnego nr 149 poprzez niespełnienie, wynikającego z tego przepisu, obowiązku formułowania pytań w sposób umożliwiający udzielenie wyłącznie jednej prawidłowej odpowiedzi spośród trzech zaproponowanych oraz błędne przyjęcie przez Ministra prawidłowości wadliwej (w ocenie skarżącego) odpowiedzi "C", winno skutkować przyznaniem za nie skarżącemu punktu. Jednakże Minister Sprawiedliwości mimo tak oczywistego (zdaniem skarżącego) uchybienia, nie przyznał skarżącemu punktu przez co dopuścił się rażącego naruszenia prawa, którego zaistnienie powoduje potrzebę eliminacji z obrotu prawnego decyzji obarczonej wadami o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym.

Skarżący powtórzył także argumentację odnoszącą się do przepisów prawnych związanych z treścią pytania testowego nr 149 i zaproponowanych na nie odpowiedzi i stwierdził, że pytanie to w ogóle nie posiada odpowiedzi prawidłowej, co jest niezgodne z art. 75i ust. 1 ww. ustawy i tym samym stanowi rażące naruszenie tego przepisu.

Jednocześnie skarżący wyjaśnił, że wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji wyłącznie z powodu rażącego naruszenia art. 75i ust. 1 ww. ustawy, a art. 210 K.s.h. oraz poglądy doktryny przywołał jedynie w kontekście sprzeczności z prawem treści wskazanej jako poprawna odpowiedzi "C" na pytanie nr 149.

Podnosząc zarzut naruszenia art. 153 i art. 170 p.p.s.a. skarżący rozwinął go w oparciu o orzecznictwo sądów administracyjnych, łącząc z treścią regulacji zawartej w art. 76 § 1 oraz art. 76 § 3 K.p.a.

Odpowiadając na skargę kandydata Minister Sprawiedliwości podtrzymał w całości stanowisko zawarte w decyzji z dnia [...] lutego 2009 r., zgodnie z którym uznał za uzasadnione utrzymanie w mocy decyzji z dnia [...] września 2008 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] września 2007 r. i wniósł o oddalenie skargi.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 127 § 3 K.p.a. organ wskazał, że istotną cechą wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, w odróżnieniu od odwołania, jest brak cechy dewolutywności, gdyż jego wniesienie nie przesuwa kompetencji do rozpoznania lub rozstrzygnięcia sprawy do wyższej instancji. Odmienny charakter tego środka zaskarżenia, który wynika niewątpliwie z cytowanych przepisów prawnych, powoduje określone konsekwencje w zakresie jedynie odpowiedniego (a zatem ograniczonego) stosowania przepisów dotyczących odwołań od decyzji. Część tych przepisów jest bowiem wyłącznie związana z dwuinstancyjnym postępowaniem, co oznacza, że nie znajdują zastosowania przy rozpatrywaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i jednocześnie potwierdza jego odrębność, zgodnie z intencją ustawodawcy. W rezultacie obok art. 129 § 1 K.p.a. (obowiązek wniesienia odwołania do organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję), art. 133 K.p.a. (obowiązek przekazania w terminie 7 dni akt sprawy wraz z odwołaniem organowi odwoławczemu), czy też art. 136 K.p.a. (zlecenie przez organ odwoławczy przeprowadzenia postępowania dodatkowego przez organ wydający decyzję), również podnoszony w zarzucie art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. nie ma zastosowania w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Minister Sprawiedliwości podkreślił, że powoływane przez skarżącego orzeczenia sądowe w większości odnoszą się do stosowania art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. w przypadku wydawania decyzji przez organy kolegialne. Natomiast istnienie nielicznych orzeczeń, w których zajęto odmienne stanowisko dowodzi jedynie, że poglądy w tej kwestii nie są jednolite.

W świetle powyższego nie sposób podzielić poglądu skarżącego, że w każdym przypadku rozpoznawania sprawy przez organ w trybie art. 127 § 3 K.p.a. zastosowanie znajdzie art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a.

Minister zgodził się jedynie, że obowiązek wyłączenia pracownika zachodzić może w sytuacji organu kolegialnego, jakim jest samorządowe kolegium odwoławcze, ale z całą pewnością obowiązek ten nie znajdzie zastosowania w przypadku organu monokratycznego, jakim jest minister, w tym przypadku Minister Sprawiedliwości. Należy bowiem podkreślić, że zakres działania Ministra Sprawiedliwości jako organu administracji publicznej jest niezmiernie szeroki, w związku z czym dla jego prawidłowego funkcjonowania konieczne jest stworzenie określonej struktury organizacyjnej, w ramach której funkcjonują osoby posiadające upoważnienie do działania w imieniu organu. Nie zmienia to jednak faktu, że organem wydającym decyzje pozostaje nadal Minister Sprawiedliwości, który działa przez osoby upoważnione do wykonywania jego zadań jedynie w wyraźnie ustalonym zakresie.

Według organu, skutkiem przyjęcia tezy skarżącego byłoby de facto pozbawienie ministra możliwości rozpoznania wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, gdyż wyłączenie konkretnej osoby, która wykonuje czynności w imieniu ministra, oznaczałoby w tym przypadku konieczność wyłączenia osoby pełniącej funkcję ministra.

Wobec powyższego organ nie zgodził się z powoływanym przez skarżącego poglądem zawartym w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 213/06, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z wydaniem decyzji przez piastuna funkcji ministra, której to instytucji nie można porównywać z osobą upoważnioną do działania w imieniu organu.

Stanowisko Ministra Sprawiedliwości, które bez wątpienia opiera się na obowiązujących przepisach, potwierdził niedawny wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 stycznia 2009 r., sygn. akt II GSK 300/07, w którym sąd jednoznacznie rozstrzygnął, że: "W przypadku organu monokratycznego (ministra) właściwego zgodnie z wolą ustawodawcy do załatwienia danego rodzaju sprawy art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. nie ma zastosowania przy rozpoznawaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Upoważnienie określonego pracownika ministerstwa (przy uwzględnieniu struktury organizacyjnej tego urzędu obejmującej zwłaszcza podział merytorycznych funkcji poszczególnych komórek) do wydawania i podpisywania w imieniu ministra decyzji oznacza, iż pracownik ten wchodzi tylko "w rolę" przypisaną ministrowi, jako oznaczonemu przez ustawodawcę organowi administracji publicznej i działa w ramach jego kompetencji."

W uzasadnieniu powyższego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny odniósł się również do powoływanych przez skarżącego orzeczeń sądów administracyjnych, stwierdzając, że: "W tym obszarze judykatura nie jest nadal ukształtowana jednolicie i nie została zwłaszcza przesądzona wypowiedzią powiększonego składu NSA. Wydana w dniu 22 lutego 2007 r. uchwała 7 sędziów NSA, sygn. akt II GPS 2/06, dotyczyła potrzeby stosowania art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. w postępowaniu wszczętym w trybie art. 127 § 3 K.p.a., ale tylko w odniesieniu do członka samorządowego kolegium odwoławczego."

Z cytowanego orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika również, że przytaczane przez skarżącego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, jako że dotyczą organu kolegialnego nie mogą mieć zastosowania w przypadku organu monokratycznego jakim jest minister.

W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Odwołując się, zatem w pełni do argumentacji przedstawionej w wyroku NSA z dnia 22 listopada 1999r., sygn. akt II SA 669/99 i podzielając stanowisko zajęte przez Sąd I instancji wypada dodać, iż specyfika zarówno samego środka, jakim jest wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, który nie może być identyfikowany z odwołaniem (inaczej racjonalny ustawodawca nie wprowadzałby zróżnicowania), jak i wzgląd na uwarunkowania wiążące się z działaniem organu monokratycznego, który obsługiwany jest przez mającą określoną strukturę ministerstwo, a także konieczność uwzględnienia faktu podporządkowania służbowego pracownika naczelnego organu administracji publicznej w hierarchii urzędu, (co nie może być pomijane w zestawieniu z członkiem samorządowego kolegium odwoławczego, niezależnego w wykonywaniu przypisanych mu funkcji), przemawiają przeciwko zasadności poglądu wyrażonego w omawianym zarzucie skargi kasacyjnej."

Powyższe orzeczenie - w odróżnieniu od orzeczeń przytaczanych przez skarżącego - wydane zostało w niemal identycznym stanie faktycznym, to jest w wyniku rozpoznania wniosku z art. 127 § 2 K.p.a. przez organ o charakterze monokratycznym. Pozostaje zatem stwierdzić, że powyższe stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w pełni potwierdza zasadność stanowiska prezentowanego przez Ministra Sprawiedliwości.

Za całkowicie chybiony Minister zatem uznał zarzut skarżącego dotyczący naruszenia przez organ art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. w zw. z art. 127 § 3 K.p.a., z uwagi na podpisanie przez tą samą osobę zarówno decyzji wydanej w dniu [...] września 2008 r. jak i tej z dnia [...] lutego 2009 r.

Odpowiadając na zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Minister Sprawiedliwości podtrzymał w całości stanowisko przedstawione w decyzji z dnia [...] lutego 2009 r.

W ocenie Ministra Sprawiedliwości nie został naruszony art. 75i ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, albowiem pytanie jest sformułowane w sposób zgodny z jego treścią i zawiera jedną prawidłową odpowiedź, tj. odpowiedź "C". W związku z tym bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., gdyż określona w nim przesłanka "rażącego naruszenia prawa" w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła.

Minister Sprawiedliwości nie podziela również stanowiska skarżącego odnośnie naruszenia art. 153 oraz art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), które skarżący sformułował w związku z zarzutem rażącego naruszenia art. 75i ust. 1 ustawy — Prawo o adwokaturze, poprzez nieuznanie przez organ wadliwości pytania nr 149, które WSA w Warszawie w wyroku z dnia 22 lutego 2008 r. (sygn. akt VI SA/Wa 2270/07) uznał za wadliwe.

Zasadniczo sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Wobec powyższego można przyjąć, że wadliwość pytania nr 149 nie została w ten sposób jednoznacznie przesądzona. Należy jednocześnie podkreślić, że WSA w Warszawie po rozpoznaniu skargi E. F. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2007 r. w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką uznał, że w sprawie tej nie doszło do naruszenia prawa w stopniu uzasadniającym w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi i z tych względów skargę oddalił na mocy art. 151 p.p.s.a. W rezultacie utrzymana w mocy została decyzja z dnia [...] października 2007 r., utrzymująca w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej ustalającą negatywny wynik egzaminu konkursowego E. F. Podnieść należy, że oddalenie skargi powoduje, że zaskarżony akt nadal obowiązuje, niezależnie od tego, czy jest dotknięty wadą, czy też nie, tak jakby skarga w ogóle nie została wniesiona. Niezależnie zatem od tego, czy wyrok sądu o utrzymaniu w mocy zaskarżonego aktu jest wyrażony expressis verbis w orzeczeniu, przyjmuje się, że jest to automatyczny skutek oddalenia skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. W konsekwencji sytuacja skarżącej nie została zmieniona, bowiem w obrocie prawnym pozostała decyzja dla niej negatywna.

Skoro zatem sąd, stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a., nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi, a w konsekwencji uchylenia decyzji Ministra Sprawiedliwości ani w całości, ani nawet w części, bądź stwierdzenia jej nieważności, lub też stwierdzenia wydania jej z naruszeniem prawa, należy skonstatować, że powyższe orzeczenie w istocie nie jest pozytywne również dla skarżącego i jako takie pozostaje bez wpływu na wydanie rozstrzygnięcia w sprawie skarżącego.

W świetle powyższego podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 153 oraz art. 170 p.p.s.a., jako dotyczących mocy wiążącej orzeczeń, pozbawiony jest racji bytu.

Zgodnie bowiem z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Podobną, choć szerszą regulację zawiera art. 170 p.p.s.a., który stanowi, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, ale również inne sądy i inne organy państwowe, a przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Zauważyć jednakże należy, że związanie dotyczy w istocie sentencji wyroku, a w powoływanym przez skarżącego wyroku rozstrzygnięcie jest jednoznacznie negatywne dla strony skarżącej.

W świetle powyższego nie znajduje uzasadnienia powoływanie przez skarżącego powyższego wyroku w kontekście art. 76 § 1 K.p.a. i § 3 K.p.a. Stosownie do art. 76 § 1 K.p.a. dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Natomiast art. 76 § 3 K.p.a., zgodnie z którym cytowany wyżej przepis nie wyłącza możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści ww. dokumentów, umożliwia sformułowanie zarzutu, że w niniejszej sprawie nie przeprowadzono dowodu przeciwko prawdziwości zawartych w przedmiotowym wyroku informacji. Nie odmawiając bowiem wyrokowi WSA w Warszawie z dnia 22 lutego 2008 r. charakteru dokumentu urzędowego, należy podtrzymać stanowisko zawarte w decyzji z dnia [...] września 2008 r., że nie zaistniała w niniejszej sprawie konieczność przeprowadzenia dowodu przeciwko jego treści, co potwierdzają również przedstawione wyżej rozważania. Fragment uzasadnienia tego orzeczenia odnoszący się do pytania nr 149 nie znalazł żadnego odzwierciedlenia w jego sentencji. Ponadto w świetle art. 76 § 1 K.p.a. nie sposób uznać, że powoływany wyrok jest dokumentem, stanowiącym dowód innego rozstrzygnięcia niż oddalenie skargi.

Organ nie zgodził się też z opinią skarżącego co do nieprawidłowości rozstrzygnięcia jego sprawy, bowiem prowadzone w niniejszej sprawie postępowanie czyni zadość zasadom wyrażonym w art. 7 i 8 K.p.a., a jego celem było ustalenie prawdy obiektywnej i zapewnienie jednolitego stosowania prawa.

W ocenie Ministra Sprawiedliwości brak jest podstaw do uznania, że w niniejszej sprawie miały miejsce jakiekolwiek działania, które mogłyby być uznane za naruszające zasadę zaufania obywateli do organów państwa. Niezadowolenie skarżącego z wydanych w jego sprawie rozstrzygnięć i formułowanie w związku z tym kolejnych zarzutów nie może być bowiem traktowane, jako wystarczający argument, uzasadniający naruszenie wskazanych przepisów proceduralnych. Odmienna ocena stanu faktycznego sprawy i prawidłowości przeprowadzonego postępowania nie może być utożsamiana z naruszeniem powyższych zasad proceduralnych, czy to zasady prawdy materialnej, czy zasady uwzględniania słusznego interesu społecznego i interesu obywateli.

W konkluzji Minister Sprawiedliwości stwierdził, że w zgodzie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, podjął wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia wszelkich okoliczności sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; zwaną dalej p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2009 r., którą po rozpoznaniu wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] września 2007 r. Ministra Sprawiedliwości utrzymano w mocy decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2008 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] września 2007 r.

Skarżący nie złożył skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2007 r., utrzymującą w mocy uchwałę nr 164 Komisji Egzaminacyjnej z dnia [...] czerwca 2007 r., którą ustalono negatywny wynik egzaminu kandydata (189 punktów) na aplikację adwokacką. Wspomniana decyzja uprawomocniła się zatem w dniu 13 października 2007 r.

W ten sposób dopuszczalna stała się weryfikacja ww. decyzji Ministra Sprawiedliwości (jako decyzji ostatecznej) w nadzwyczajnych trybach kontroli – najpierw w drodze wznowienia postępowania, a następnie stwierdzenia nieważności decyzji.

W komentarzach do K.p.a. (por. np. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C. H. Beck, 3. wyd., Warszawa 2000, str. 643) podkreśla się, że wady decyzji wyliczone wyczerpująco w art. 156 § 1 pkt b1-6 (...) mają charakter materialnoprawny. Ich występowanie powoduje, że z mocy decyzji powstaje albo stosunek prawny ułomny, albo w ogóle się on nie nawiązuje. Wady tkwią w samej decyzji i godzą w elementy stosunku prawnego podmiotowe, w jego przedmiot lub też podstawę prawną, w wyniku czego albo dochodzi do nieprawidłowych skutków prawnych, albo do prawnej bezskuteczności decyzji administracyjnej. Nie są to wady o charakterze proceduralnym, gdyż usuwanie takich wad dokonywane jest na podstawie przepisów o wznowieniu postępowania. Z tej racji, że wady są w samej decyzji, postępowanie, w którym została ona wydana, może być prawidłowe pod względem prawnym, może ono natomiast być źródłem wadliwości decyzji, ze względu na merytoryczne treści ustalone w stadium wstępnym lub stadium rozpoznawczym postępowania. Z punktu widzenia bytu prawnego decyzji wadliwej nie ma to jednak znaczenia, ponieważ ocenie podlega sama decyzja i jej skutki prawne, a nie poprzedzające ją postępowanie.

Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie: 1) art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 127 § 3 K.p.a., 2) art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., 3) art. 153 oraz art. 170 p.p.s.a. – głównie poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i błędne zastosowanie.

Pierwszy zarzut ma związek z faktem, iż obie decyzje – z dnia [...] września 2008r. i z dnia [...] lutego 2009 r. – odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji – podpisała ta sama osoba, ten sam Podsekretarz Stanu.

W odniesieniu do powyższego zarzutu Sąd zgadza się ze stanowiskiem Ministra Sprawiedliwości zajętym w odpowiedzi na skargę, przy czym za równie istotne uznaje rozważania na temat specyfiki funkcjonowania organów kolegialnych i monokratycznych, jak i rozróżnienie między konstrukcją piastuna organu a upoważnieniem określonego pracownika ministerstwa do wydawania i podpisywania w imieniu ministra określonych decyzji. W tym ostatnim przypadku nie ma podstaw do wyłączenia pracownika na mocy art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a., gdyż trudno w tej sytuacji mówić o jego udziale w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. Dziwi przy tym połączenie tego zarzutu z naruszeniem art. 127 § 3 K.p.a. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy różni się bowiem od odwołania tym, że nie ma konstrukcji względnie dewolutywnej, jest bowiem rozpatrywany przez organ, który wydał zaskarżoną decyzję; przepis ten mówi wprost, że "...strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy..."

W rozpoznawanej sprawie nie ma wątpliwości co do samego upoważnienia pracownika do wydawania i podpisywania decyzji, o jakich tutaj mowa, w imieniu Ministra Sprawiedliwości, jak i zakresu tego upoważnienia. Mianowicie, organ przedstawił do akt sprawy zarządzenie Nr [...] z dnia [...] lipca 2008 r. w sprawie ustalenia zakresu czynności członków Kierownictwa Ministerstwa Sprawiedliwości, w którym w § 4 ust. 1 pkt 11 stwierdzono, że:

"1. Podsekretarz Stanu (...) sprawuje stałe zastępstwo Ministra Sprawiedliwości w sprawach: (...)

11) podejmowania czynności określonych w ustawie z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (...) oraz w ustawie z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (...) w zakresie realizacji zadań związanych z naborem na aplikację adwokacką i radcowską oraz zadań związanych z egzaminami adwokackimi i radcowskimi, w szczególności podejmowania decyzji w zakresie rozpatrywania odwołań od wyników egzaminów konkursowych oraz egzaminów adwokackiego i radcowskiego, a także w przedmiocie wpisu na listę aplikantów adwokackich i aplikantów radcowskich, skreślenia z tych list, jak i w zakresie nadzoru nad postępowaniami dyscyplinarnymi wobec aplikantów adwokackich i radcowskich."

Powyższe zarządzenie zostało podjęte na podstawie m.in. art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (Dz. U. z 2003 r. Nr 24, poz. 199 z późn. zm.).

Wypowiadając się w podobnej sprawie WSA w Warszawie w wyroku z dnia 10 października 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 968/07, LEX nr 395303, stwierdził, co następuje:

"1. Z uregulowania art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (Dz. U. z 2003 r. Nr 24, poz. 199 ze zm.) wynika, że z mocy ustawy organ monokratyczny jakim jest minister wykonuje swe zadania przy pomocy sekretarza i podsekretarzy stanu, których zakres czynności sam ustala. To ustalenie zakresu czynności stanowi jednocześnie upoważnienie do ich wykonywania udzielone sekretarzom i podsekretarzom stanu.

2. Postępowanie w trybie art. 127 § 3 K.p.a. nie jest klasycznym postępowaniem dwuinstancyjnym obejmującym działanie dwóch organów niższej i wyższej instancji. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozpatruje ten sam organ, który wydał zaskarżoną decyzję, a więc w przypadku Ministra może to być osoba upoważniona przez niego do wydawania decyzji w tego rodzaju sprawach.

3. W przypadku decyzji należącej do kompetencji ministra, podpisanie jej po ponownym rozpatrzeniu sprawy przez tego samego podsekretarza stanu, który w ramach swego zakresu czynności podpisał pierwszą decyzję, nie stanowi naruszenia przepisu art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a.

4. Jeśli piastun organu - minister upoważnił do działania w zastępstwie siebie podsekretarza stanu, to ten podsekretarz, tak samo jak minister, jest uprawniony do wydawania decyzji po ponownym rozpoznaniu sprawy, a jego działanie nie prowadzi do naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a."

Odnosząc się do zarzutu drugiego – naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., który skarżący łączy z rażącym naruszeniem przepisów art. 75i ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze oraz przepisu art. 210 K.s.h. – należy zauważyć, co następuje.

Art. 75i ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze miał w dacie wydawania zaskarżonych decyzji następujące brzmienie:

"Art. 75i. 1. Egzamin konkursowy polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt.

2. Test sprawdza komisja w składzie, który przeprowadza egzamin konkursowy.

3. Pozytywny wynik z egzaminu konkursowego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 190 punktów.

4. Z przebiegu egzaminu konkursowego sporządza się niezwłocznie protokół, który podpisują członkowie komisji uczestniczący w egzaminie konkursowym. Członkowie komisji mogą zgłaszać uwagi do protokołu.

5. Przewodniczący komisji przesyła Ministrowi Sprawiedliwości protokół w terminie 7 dni od dnia sporządzenia."

Najogólniej biorąc, przepis ten określa na czym polega egzamin konkursowy (test wyboru z trzech propozycji odpowiedzi z prawidłową wyłącznie jedną), podmiot sprawdzający test (ust.2), minimum punktów pozwalających na zaliczenie testu (ust. 3), obowiązek sporządzenia protokołu z przebiegu egzaminu (ust. 4) oraz wymóg i termin przesłania tegoż protokołu Ministrowi Sprawiedliwości (ust. 5).

Powołany przepis ma charakter przepisu prawa materialnego, który nie dotyczy – co do zasady – kompetencji Ministra Sprawiedliwości w zakresie przyjęć na aplikację adwokacką, lecz określa kształt egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką – i w tym sensie zbliża się charakterem do definicji tego egzaminu. Z treści tego przepisu można wywieść albo obowiązek jednoznacznego formułowania pytań testowych i propozycji odpowiedzi na nie, z których tylko jedna może wraz z treścią pytania powinna dawać zdanie prawdziwe, bądź też – patrząc niejako z drugiej strony – zakaz formułowania pytań w sposób wieloznaczny, pozwalający na to by więcej niż jedna odpowiedź (bądź żadna) mogła być uznawana za prawidłową.

Zarzut skarżącego sprowadza się w istocie do tego, że decyzją Ministra Sprawiedliwości usankcjonowano naruszenie powołanego przepisu, przy czym o tym naruszeniu ma świadczyć powołany wyżej wyrok Sądu.

Według skarżącego, Minister Sprawiedliwości naruszył – jak można mniemać z pism procesowych skarżącego – przede wszystkim ust. 1 powołanego przepisu, gdyż jedno z pytań testu, a mianowicie pytanie nr 149, było sformułowane niejednoznaczne i pozwalało na udzielenie więcej niż jednej prawidłowej odpowiedzi. Stan taki stwierdził WSA w Warszawie w wyroku z dnia 22 lutego 2008 r. w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 2270/07 (sprawa p. E. F.). Jednocześnie, w ocenie skarżącego nastąpiło naruszenie art. 210 K.s.h., do treści którego pytanie nr 149 wprost nawiązuje. Jest to, w ocenie Sądu, zarzut posunięty zbyt daleko. Z faktu, że pytanie nawiązuje do określonego przepisu, który w ocenie Sądu został zinterpretowany niewłaściwie, nie wynika by przepis, będący przedmiotem pytania (odniesienia dla właściwej odpowiedzi) został w ten sposób, poprzez redakcję pytania, naruszony.

Natomiast zarzut naruszenia art. 75i ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, prowadzący do uznania, iż przepis ten został naruszony przez niewłaściwą redakcję pytania, stwierdzoną powołanym wyrokiem Sądu, sprowadza się w istocie do zarzutu naruszenia art. 153 oraz art. 170 p.p.s.a., regulujących moc wiążącą sądów administracyjnych i zakres związania tymi orzeczeniami.

Sąd nie do końca i nie w całości zgadza się z oceną roli sądów administracyjnych w zakresie kontroli postępowania w przedmiocie ustalenia wyników egzaminów konkursowych na aplikację adwokacką. W szczególności Sąd nie uważa, aby z obowiązujących przepisów wynikało ograniczenie roli tych sądów do badania formalnej strony egzaminów, choćby bez możliwości wskazania, że niektóre pytania zostały sformułowane przy daleko posuniętych rozbieżnościach nauki prawa, i nie zawsze w sposób dostatecznie jednoznaczny, w bezpośrednim nawiązaniu do przepisów prawnych, których treści dotyczą. Tym niemniej nie ulega wątpliwości, że Sąd nie uważa, iż w wyrokach dotyczących egzaminów konkursowych na aplikację adwokacką (a generalnie biorąc – w jakichkolwiek wyrokach sądowych w jakichkolwiek sprawach) mogą zostać jednoznacznie i ostatecznie różnice poglądów występujących w praktyce i piśmiennictwie. Z tego też m.in. powodu Sąd podziela stanowisko Ministra Sprawiedliwości, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w wyroku WSA w Warszawie z dnia 22 lutego 2008r., sygn. akt VI SA/Wa 2270/07, sprawa ze skargi E. F., wiążą w sprawie ten Sąd oraz Ministra Sprawiedliwości, nie dotyczą natomiast wszystkich przeprowadzonych w określonym terminie egzaminów na aplikację radcowską. Przyjęcie przeciwnego poglądu prowadziłoby bowiem wprost do uznania, że w miarę sądowo-administracyjnej oceny tych pytań narastałyby żądania kontroli wyników tego egzaminu w trybach nadzwyczajnych, uniemożliwiające praktycznie zamknięcie listy aplikantów.

Sąd przypomina wreszcie, że w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. jest mowa o rażącym naruszeniu prawa, co jest jednak innym stanem niż naruszenie prawa spowodowane błędną wykładnią przepisów lub nieodpowiednim ich zastosowaniem (co zarzuca skarżący). W przypadku rażącego naruszenia prawa już proste zestawienie treści decyzji z treścią przepisu powinno wskazywać jawną sprzeczność (tak komentarze, op. cit. str. 661). W rozpatrywanej sprawie, w której zasadność zarzutu ma dopiero tłumaczyć powołane orzeczenie Sądu, taka jawna sprzeczność nie ma miejsca.

Ponadto oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 127 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.