Postanowienie NSA, sygn. akt II FZ 1408/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-09-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Antoni Hanusz, , , po rozpoznaniu w dniu 29 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia "G." Sp. z o.o. w upadłości układowej z siedzibą w N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 lipca 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 1357/13 odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "G." Sp. z o.o. z siedzibą w N. (obecnie: "G." Sp. z o.o. w upadłości układowej z siedzibą w N.) na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Katowicach z dnia 12 sierpnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie nadpłaty w podatku od gier za maj 2011 r. postanawia oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

1. Postanowieniem z dnia 14 lipca 2014 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił G. Sp. z o. o. w upadłości układowej z siedzibą w N. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

We wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych spółka wyjaśniła, iż znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. W ostatnim roku obrotowym odnotowała stratę w wysokości 888.485,30 zł. Wysokość jej kapitału zakładowego, majątku oraz środków finansowych wynosi 2.500.000 zł, wartość środków trwałych opiewa na kwotę 4.657.599,66 zł. Rachunki bankowe, które posiada zostały zajęte w postępowaniu zabezpieczającym do kwoty 6.697.100,67 zł, a ich stan wynosi 0 zł. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że analiza aktualnej sytuacji finansowej spółki nie daje podstaw do przyjęcia, że nie ma ona dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania W ocenie Sądu pierwszej instancji przesądza o tym uwzględnienie całego, zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym dokumentów, które spółka przedstawiła na poparcie poprzedniego wniosku. Sąd materiał ten uznał za wystarczający do stwierdzenia, że także w badanym przypadku przyznanie prawa pomocy spółce jest niezasadne. Zdaniem Sądu spółka upatruje słuszności swego żądania w okolicznościach, które uprzednio legły już u podstaw negatywnego dla niej rozstrzygnięcia. Sąd podniósł, że w dniu 5 marca 2014 r. w sprawie o sygn. akt II FZ 247/14 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie, jakie spółka wniosła na wydane w niniejszej sprawie postanowienie z dnia 13 stycznia 2014 r., którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił jej przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Jednocześnie spółka nie przedstawiła jakichkolwiek powodów, które obecnie miałyby wpłynąć na zmianę oceny wówczas wyrażonej.

2. W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, względnie uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozstrzygnięcia. Zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a.") w zw. z art. 10 i art. 11 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. 2012 poz. 1112, ze zm., dalej "p.u.i.n.") poprzez bezzasadne odmówienie zastosowania zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Zdaniem pełnomocnika spółki, nie dysponuje ona kwotą wymaganą do jednoczesnej zapłaty wpisów sądowych w sprawach toczących się równolegle i w żadnym razie kwoty tej nie jest w stanie zgromadzić. Kolejny zarzut dotyczył naruszenia art. 165 p.p.s.a. W ocenie spółki Sąd wadliwie odwołał się przy orzekaniu do wcześniej wydanego w tej samej sprawie postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy. Tymczasem, zdaniem autora zażalenia okoliczności sprawy zmieniły się w ten sposób, że w dniu 11 lutego 2014 r. spółka została postawiona w stan upadłości. Powyższa okoliczność została w sprawie ujawniona, gdyż stosowne postanowienie zostało załączone do skargi kasacyjnej.

3. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając zażalenie stwierdził, że nie jest ono zasadne. Zwrócić należy uwagę, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie, z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 243 § 1 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą prawną, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Celem instytucji prawa pomocy, która w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym (w tym również osobom prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Poza tego rodzaju wypadkami strony postępowania sądowoadministracyjnego muszą samodzielnie ponieść ciężar uiszczenia kosztów sądowych oraz ewentualnie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Nie ulega wątpliwości, iż z brzmienia powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania.

Naczelny Sąd Administracyjny po przeanalizowaniu zarzutów spółki to jest art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 10 i art. 11 p.u.i.n. oraz art. 165 p.p.s.a. zawartych w zażaleniu uznał je za bezzasadne.

Sąd pierwszej instancji dokonał wnikliwej i rzetelnej analizy wniosku o przyznanie prawa pomocy i zawartego w nim oświadczenia o majątku i dochodach, a także dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy. Ponadto doszedł do słusznego przekonania, że spółka nie wykazała w świetle regulacji prawnej zawartej w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Sąd pierwszej instancji nie odniósł się do okoliczności pozostawania przez spółkę w upadłości układowej na mocy postanowienia z dnia 11 lutego 2014 r. Jednak na tle całego zebranego w sprawie materiału dowodowego obrazującego sytuację majątkową spółki, fakt pozostawania w stanie upadłości nie był na tyle istotny, aby spowodował przyznanie spółce prawa pomocy w postaci zwolnienia jej od wpisu sądowego. Należy bowiem wskazać, że ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu powoduje, że spółka może dalej prowadzić działalność gospodarczą. Wydane zatem postanowienie o ogłoszeniu upadłości nie zakończyło jej bytu prawnego. Podkreślić też należy, że postępowanie układowe ma charakter pojednawczy. Sprawdzenie wierzytelności nie ma charakteru dochodzenia roszczeń wierzycieli od dłużnika. Ma ono na celu ustalenie istnienia wierzytelności, które są objęte postępowaniem układowym. Sprawdzone wierzytelności wpisywane są na listę wierzytelności. Od tego momentu wierzyciel otrzymuje prawo uczestniczenia w zgromadzeniu wierzycieli. Otwarcie postępowania układowego nie stanowi przeszkody w prowadzeniu postępowań sądowych na rzecz lub przeciwko dłużnikowi. Istnieje możliwość wszczęcia procesów w sprawach wierzytelności objętych postępowaniem układowym. Dłużnik ma możliwość dojścia z wierzycielami do porozumienia, a przez to kontynuowania swojej działalności, natomiast wierzyciele mają szansę odzyskania własnych należności bez ponoszenia kosztów.

W związku z powyższym zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, a wniesione przez spółkę zażalenie podlega oddaleniu na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.