Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2896/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-04-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6093 Spółki wodne i związki wałowe
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 178, art. 179, art. 173 ust. 1 pkt 6, art 166 ust. 1 pkt 6
journal: Dz.U. 2015 poz 469
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman, sędzia WSA Alina Balicka, Protokolant st. sekr. sąd. Piotr Iwaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi Gminnej Spółki Wodnej w O. na decyzję Starosty Powiatu W. z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały oddala skargę


UZASADNIENIE

Gminna Spółka Wodna w O. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Starosty W. z [...] sierpnia 2016 r. utrzymującą w mocy własną decyzję z [...] grudnia 2015 r. stwierdzającą nieważność Uchwały Nr [...] W.2015 Zarządu Gminnej Spółki Wodnej w . z [...] listopada 2015 r. w sprawie wykluczenia [...] S.A. z siedzibą w Z. z członkostwa w Gminnej Spółce Wodnej w O.

Stan sprawy przedstawia się następująco:

Zarząd Gminnej Spółki Wodnej w O. Uchwałą Nr [...] W.2015 z [...] listopada 2015 r. (zwaną dalej: "Uchwałą Nr [...]") wykluczył [...] S.A. z siedzibą w Z. z członkostwa w Gminnej Spółce Wodnej w O. z powodu zalegania z opłatą członkowską za 4 lata i więcej, braku płatności pomimo ustalonych Porozumień oraz braku odpowiedzi na wezwania ponaglenia. W dniu 2 grudnia 2015 r. Zarząd Gminnej Spółki Wodnej w O. przedłożył Staroście W. Uchwałę Nr [...]. Postanowieniem z [...] grudnia 2015 r. Starosta W. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności Uchwały Nr [...] i wstrzymał jej wykonanie.

Starosta W. decyzją z [...] grudnia 2015 r. stwierdził nieważność Uchwały Nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ, po zacytowaniu treści art. 178 i art. 179 ust. 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2015 r., poz. 469, ze zm.), stwierdził że uchwała zarządu o wykluczeniu członka ze spółki powinna być podejmowana w konsekwencji istnienia określonych zapisów statutowych. Zgodnie z art. 166 ust. 1 pkt 6 ustawy Prawo wodne, zasady wykluczenia członka ze spółki powinny zostać określone w statucie. Ustawa Prawo wodne nie określa takich warunków, poza jednym - wykluczeniem członka ze spółki wodnej na jego wniosek. Wynika to z faktu, że udział w spółce wodnej jest dobrowolny. Aktualny Statut Spółki Wodnej w O. nie reguluje sytuacji (warunków) w jakich można wykluczyć członka ze spółki. Zgodnie z art. 166 ust. 1 pkt 6 i art. 173 ust. 1 pkt 6 ustawy Prawo wodne określenie warunków (przyczyn) wykluczenia członka ze spółki wodnej i stosowna zmiana statutu należy do kompetencji walnego zgromadzenia. Uchwała zarządu nie może mieć charakteru prawotwórczego. W tej sytuacji zaszły przesłanki określone w art. 179 ust. 2 ustawy Prawo wodne do stwierdzenia nieważności Uchwały Nr [...]. Gminna Spółka Wodna wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z [...] grudnia 2015 r. Starosta W. decyzją z [...] sierpnia 2016 r. utrzymał w mocy własną decyzję z [...] grudnia 2015 r. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, iż spółka [...] z siedzibą w Z. posiada tytuł prawny do nieruchomości na terenie Gminy O., na których znajdują się urządzenia melioracyjne, a więc objętych działalnością Spółki Wodnej w O.. W toku postępowania, w odpowiedzi na zapytanie Starosty W., spółka poinformowała, iż jest zainteresowana kontynuowaniem członkostwa w Gminnej Spółce Wodnej. Aktualny Statut Gminnej Spółki Wodnej w O. nie określa warunków wykluczenia członka ze spółki. W odniesieniu do kwestii niewnoszenia składek i innych świadczeń przez członka spółki statut przewiduje odpowiednie stosowanie przepisów o egzekucji należności podatkowych (§ 7 pkt 3 statutu), nie przewiduje wykluczenia członka ze spółki w takim przypadku.

Uchwała zarządu nie może mieć charakteru prawotwórczego. Stosowna zmiana statutu należy do kompetencji walnego zgromadzenia. Udział w spółce wodnej jest dobrowolny, ustawa Prawo wodne nie określa warunków wykluczenia członka ze spółki poza wykluczeniem członka ze spółki wodnej na jego wniosek. Stosownie zatem do art. 179 ust. 2 ustawy Prawo wodne Uchwałę Nr [...] jako sprzeczną z prawem należało uznać za nieważną. Gminna Spółka Wodna w skardze podniosła, że organ wydający decyzję w obu instancjach pominął fakt, że zgodnie z § 8 ust. 3 statutu "Przyjęcie lub wykluczenie członka ze spółki następuje w drodze uchwały zarządu spółki". Zapis ten jednoznacznie stanowi, że to właśnie wyłącznie zarząd spółki w formie uchwały rozstrzyga kwestie związane z członkostwem - zarówno w sprawie przyjęcia jak i wykluczenia członka ze spółki. Jednym z podstawowych i statutowych obowiązków członka spółki wodnej, jest płacenie składek na rzecz spółki. Niepłacenie przez członka składek przez wiele (co było i jest nadal udziałem [...] S.A.), w istotny sposób zaburza funkcjonowanie spółki i spółka nie widzimy powodu, dla którego miałaby mieć obowiązki czyszczenia rowu na odcinku należącym do członka, który notorycznie nie realizuje podstawowych obowiązków wobec spółki. Sprawa jest dodatkowo istotna wobec faktu, że spółka dokonuje (za zgodą Starosty) zrzutu ścieków z osiedla mieszkaniowego do rowu melioracji szczegółowej, a zatem istotnie przyczynia się do zamulania i przeciążania rowu, który służyć powinien wyłącznie oprowadzaniu wody z pól uprawnych i powstał na potrzeby rolnictwa (w odróżnieniu od np. Kanału O.). Zatem Starosta W. wydał zaskarżone i poprzedzające go rozstrzygnięcie z naruszeniem § 8 ust. 3 statutu i art. 179 ust. 2 ustawy Prawo wodne. Starosta swoim rozstrzygnięciem odebrał przyznane zarządowi statutem dbanie o interesy spółki i "oczyszczania" jej z członków, którzy przyczyniają się do destabilizacji pracy spółki i nie wywiązują się wobec niej ze swoich podstawowych obowiązków. Brak takich uprawnień powoduje bezkarność członków przy utrzymywaniu odpowiedzialności za nieruchomości tych członków. Prawo do egzekucji świadczeń nie ma nic wspólnego z istotą problemu występują w niniejszej sprawie. Starosta W.– w odpowiedzi na skargę – wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. W motywach odpowiedzi organ wyjaśnił, że stwierdził nieważność uchwały nie ze względu na fakt, iż uchwała ta została podjęta przez Zarząd Spółki Wodnej. Zarząd Spółki Wodnej jest bowiem niewątpliwie organem właściwym do podejmowania tego typu uchwał. Przedmiotowa decyzja została wydana ze względu na to, że uchwała zarządu o wykluczeniu członka ze spółki powinna być podejmowana w konsekwencji istnienia określonych zapisów statutowych dotyczących przyczyn wykluczenia członka, a statut Spółki Wodnej w O. nie reguluje takich sytuacji (warunków). Niezbędnym warunkiem podejmowania uchwał o wykluczeniu z członkostwa z powodu niewnoszenia składek i innych świadczeń jest zawarcie takiej regulacji w statucie, tak aby członkowie spółki mieli świadomość konsekwencji niewnoszenia składek. Aktualnie w odniesieniu do kwestii niewnoszenia składek i innych świadczeń statut spółki (§ 7 pkt 3) przewiduje jedynie stosowanie przepisów o egzekucji należności podatkowych. Uchwała zarządu nie może mieć charakteru prawotwórczego. Stosowna zmiana statutu należ do kompetencji walnego zgromadzenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. z 2016r., poz. 718) - dalej w skrócie: P.p.s.a.], sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, nie uwzględnił skargi. W konsekwencji uznał, że decyzja Starosty W. z [...] sierpnia 2016 r. i poprzedzająca ją decyzja z [...] grudnia 2015 r. nie naruszają prawa w stopniu dającym podstawy do wyeliminowania ich z obrotu prawnego. Nadzór i kontrolę nad działalnością spółek wodnych – zgodnie z art. 178 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 469), - sprawuje starosta. Stosownie do art. 179 ustawy Prawo wodne, zarząd spółki wodnej obowiązany jest do przedłożenia staroście uchwał organów spółki w terminie 7 dni od dnia ich podjęcia (ust. 1); uchwały organów spółki wodnej sprzeczne z prawem lub statutem są nieważne; o nieważności uchwał w całości lub w części orzeka, w drodze decyzji, starosta w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały (ust. 2); starosta, wszczynając postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały, może wstrzymać jej wykonanie (ust. 3); decyzja, o której mowa w ust. 2, jest ostateczna; spółka wodna, której uchwała została uchylona, może zwrócić się do starosty z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, a po wyczerpaniu tego trybu spółce wodnej przysługuje skarga do sądu administracyjnego (ust. 4). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z 20 maja 2008 r. (sygn. akt II SA/Lu 186/08, publ. Lex nr 500767) zauważył, że "W związku z tym, iż w kompetencji nadzorczej starosty nad działalnością spółek wodnych nie mieści się uchylenie uchwały, a jedynie stwierdzenie jej nieważności, użyte w art. 179 ust. 4 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne [...] sformułowanie "uchwała została uchylona" uznać należy za synonim "stwierdzenia nieważności uchwały". W kontrolowanej sprawie doszło do prawidłowego zastosowania w sprawie art. 179 ustawy Prawo wodne. Zarząd Gminnej Spółki Wodnej w O. w dniu [...] listopada 2015 r. podął Uchwałę Nr [...] w sprawie wykluczenia ze Spółki [...] S.A. w Z. z powodu zalegania z opłatą członkowską za 4 lata i więcej (braku płatności pomimo ustalonych porozumień oraz braku odpowiedzi na wezwania ponaglenia). Uchwałę Nr [...] z [...] listopada 2015 r. przedłożono Staroście [...] grudnia 2015 r., czyli w terminie [...] dni od dnia jej pojęcia (ust. 1 ww artykułu). Starosta postanowieniem z [...] grudnia 2015 r. wszczął postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności Uchwały Nr [...] i wstrzymał jej wykonanie (ust. 3 ww artykułu). Następnie Starosta decyzją z [...] grudnia 2015 r. orzekł o nieważności Uchwały Nr [...] w całości, czyli w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia ww Uchwały, które nastąpiło 2 grudnia 2015 r. (ust. 2 ww artykułu). Skarżąca zwróciła się do Starosty z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Starosta decyzją z [...] sierpnia 2016 r. utrzymał w mocy decyzję z [...] grudnia 2015 r. (ust. 4 ww artykułu). W ocenie Sądu organ – wbrew twierdzeniu skarżącej - prawidłowo ocenił, że zaszły podstawy do stwierdzenia nieważności Uchwały Nr [...] na podstawie art. 179 ust. 2 ustawy Prawo wodne. Przywoływany przez skarżącą zapis § 8 pkt 3 statutu Gminnej Spółki Wodnej w O. stanowiący, że "Przyjęcie lub wykluczenie członka ze spółki następuje w drodze uchwały zarządu spółki", zgodnie z twierdzeniem Starosty, nie mógł stanowić podstawy do wykluczenia spółki [...] z członkostwa w skarżącej spółce z powodu niewnoszenia stosownych składek na rzecz spółki. Zapis ten statuuje jedynie formę proceduralną w jakiej winno nastąpić przyjęcie członka do spółki czy wykluczenie członka ze spółki ("w drodze uchwały"). Natomiast nie określa warunków przyjmowania nowych członków do spółki oraz wykluczania członków ze spółki, czego wymaga art. 166 ust. 1 pkt 6 ustawy Prawo wodne. Norma ta stanowi bowiem, że statut spółki wodnej określa warunki przyjmowania nowych członków oraz wykluczania członków ze spółki. Stwierdzenie nieważności Uchwały Nr [...] nie nastąpiło zatem z powodu podjęcia jej przez Zarząd Spółki Wodnej - jak próbowała wywieść to skarżąca. Zarząd spółki wodnej - jak zauważył Starosta w odpowiedzi na skargę - jest organem uprawnionym do podejmowania uchwał, niemniej Uchwała Nr [...] zarządu o wykluczeniu członka ze spółki nie była konsekwencją określonego zapisu statutowego związanego z warunkiem wykluczenia członka ze spółki, a uchwała zarządu nie może mieć charakteru prawotwórczego. Uchwalanie ewentualnej zmian statutu spółki wodnej należy do walnego zgromadzenia (art. 173 ust. 1 pkt 6 ustawy Prawo wodne).

Z kolei z aktualnego postanowienia statutu skarżącej spółki zawartego w § 7 pkt 3 wynika, że "W przypadku niewniesienia składek i innych świadczeń przez członków spółki stosuje się odpowiednio przepisy o egzekucji należności podatkowych". Postanowienie to ściśle wiąże się z regulacją art. 170 ustawy Prawo wodne dotyczącą problematyki składek i innych świadczeń na rzecz spółki wodnej, która w ust. 5 stanowi, że do egzekucji składek i świadczeń, o których mowa w ust. 1, na rzecz spółki wodnej stosuje się odpowiednio przepisy o egzekucji należności podatkowych. Wobec wykazanej zgodności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z zastosowanym prawem Sąd – na mocy art. 151 p.p.s.a. – oddalił skargę.