Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 506/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech Sędziowie : WSA Maria Tarnowska (spr.) asesor WSA Agnieszka Miernik Protokolant Małgorzata Mierzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2006 r. sprawy ze skargi Polskiego Związku Działkowców [...] w W. na decyzję Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości i odszkodowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Transportu i Budownictwa decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...], po rozpoznaniu wniosków Polskiego Związku Działkowców w L. - [...] Zarządu [...] oraz Polskiego Związku Działkowców -Zarządu POD im. "[...]" w L. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] stwierdzającą, że decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lipca 2002 r. nr [...] oraz utrzymana nią w mocy decyzja Wojewody [...] z dnia [...] maja 2002 r. nr [...] zostały wydane z naruszeniem prawa proceduralnego, ale odmawiającą ich uchylenia, ponieważ w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca treści decyzji dotychczasowej - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2005 r.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że decyzją z dnia [...] marca 1982 r. Naczelnik Dzielnicy L. orzekł o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w L., przy ul. [...], oznaczonej jako działki nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], stanowiącej własność M. D.

Decyzją z dnia [...] maja 2002 r. Wojewoda L., po rozpatrzeniu wniosku E. D., spadkobierczyni byłego właściciela przedmiotowej nieruchomości, stwierdził nieważność decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] marca 1982 r.

Decyzją z dnia [...] lipca 2002 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, po rozpatrzeniu odwołania Polskiego Związku Działkowców - [...] Zarządu w L., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2002 r.

Pismem z dnia [...] lipca 2003 r. Polski Związek Działkowców - [...] Zarząd [...] zwrócił się z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lipca 2002 r., a Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] września 2003 r. odmówił wznowienia postępowania, z uwagi na wniesienie podania o wznowienie postępowania z przekroczeniem miesięcznego terminu określonego w art. 148 § 1 kpa.

Decyzją z dnia [...] listopada 2003 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, po ponownym rozpatrzeniu sprawy z wniosku Polskiego Związku Działkowców - [...] Zarządu [...], utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] września 2003 r.

Pismem z dnia [...] czerwca 2004 r. Prezes Zarządu POD im. "[...]" wystąpił z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lipca 2002 r. oraz o wstrzymanie wykonania dotychczasowej decyzji, a Minister Infrastruktury postanowieniem z dnia [...] stycznia 2005 r. wznowił postępowanie w tej sprawie.

W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że Pracowniczy Ogród Działkowy im. "[...]" w L. posiada przymiot strony, gdyż sprawa rozstrzygnięta decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lipca 2002 r. dotyczy terenu ogrodu działkowego, a tym samym Ogród Działkowy, w indywidualnej sprawie z tytułu roszczeń byłych właścicieli, ma przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 maja 1998 r. sygn. akt IV SA 2110/97, nie publ.)

Decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. Minister Infrastruktury stwierdził, że decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lipca 2002 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja Wojewody [...] z dnia [...] maja 2002 r. zostały wydane z naruszeniem prawa proceduralnego, ale odmówił ich uchylenia, ponieważ w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca treści decyzji dotychczasowej.

Po rozpatrzeniu wniosków Polskiego Związku Działkowców — [...] Zarządu [...] oraz Polskiego Związku Działkowców – Zarządu POD im. ".[...]", o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2005 r.

Obszerną skargę na decyzję Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] stycznia 2006 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył Polski Związek Działkowców [...] Zarząd [...] zarzucając naruszenie art. 7, art. 8 i art. 80 kpa poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, naruszenie art. 156 § 2 kpa poprzez jego niezastosowanie oraz art. 14, art. 15 i art. 24 w związku z art. 49 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych, i domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej.

Skargę na tę decyzję wniósł również Polski Związek Działkowców Zarząd ROD im. "[...]" w L. Zarzucając naruszenie art. 24 oraz 49 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i pozostawienia w obrocie prawnym decyzji wywłaszczeniowej z 1982 r., a ewentualnie orzeczenia, że decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa z uwagi na nieodwracalne skutki prawne wywłaszczenia.

W odpowiedzi na skargę Minister Transportu i Budownictwa wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Skarga jest bezzasadna. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie mogła być uwzględniona, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa

Decyzją z dnia [...] maja 2002 r. Wojewoda [...] stwierdził nieważność decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] marca 1982 r., utrzymanej w mocy decyzją Minister Transportu i Budownictwa decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. utrzymał w mocy decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2005 r. stwierdzającą, że decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lipca 2002 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja Wojewody [...] z dnia [...] maja 2002 r. zostały wydane z naruszeniem prawa proceduralnego ale odmawiającą ich uchylenia, ponieważ w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca treści decyzji dotychczasowej.

Wywłaszczenia nieruchomości położonej w L., przy ul. [...], oznaczonej jako działki nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], stanowiącej własność M. D. dokonano na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64).

Prawidłowo organ uznał, że stosownie do art. 3 ust. 1 tej ustawy, wywłaszczenie było dopuszczalne, jeżeli nieruchomość była ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych. Oznaczało to, że sama przydatność nieruchomości na cel użyteczności publicznej nie była wystarczającą przesłanką wywłaszczenia, a ubiegający się o wywłaszczenie winien był wykazać, iż nieruchomość jest niezbędna na określony cel użyteczności publicznej, a organ orzekający w sprawie obowiązany był ten fakt ocenić i ewentualnie zweryfikować stanowisko.

Sąd podziela pogląd organu, że konsekwencją materialnoprawnych przesłanek wywłaszczenia nieruchomości były wymagania szczególne, dotyczące trybu postępowania wywłaszczeniowego. A zatem, stosownie do art. 16 ust. 2 pkt 2, art. 21 ust. 2 i art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., wniosek o wywłaszczenie powinien był wskazywać cel wywłaszczenia, zawierać uzasadnienie konieczności nabycia nieruchomości na ten cel, decyzja wywłaszczeniowa powinna była zapaść na podstawie oceny całokształtu okoliczności sprawy, a w szczególności ustalenia, czy objęta wnioskiem nieruchomość jest wnioskodawcy rzeczywiście niezbędna na cele, dla których wywłaszczenie według przepisów ustawy jest dopuszczalne. Decyzja wywłaszczeniowa powinna była zawierać szczegółowe uzasadnienie faktyczne i prawne.

Prawidłowo organ również uznał, że z materiałów sprawy nie wynika, aby orzekający w niniejszej sprawie Naczelnik Dzielnicy L. dokonał oceny prawnej wymaganej przepisami ustawy o wywłaszczaniu nieruchomości, a ponadto, decyzja Naczelnika Dzielnicy L. nie zawiera uzasadnienia faktycznego i prawnego, jak również nie określa celu wywłaszczenia.

Przedmiotowa nieruchomość była gospodarstwem rolnym, które pozostawało pod szczególną opieką Państwa. Sąd podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym "wskazanie tego gospodarstwa jako nieruchomości niezbędnej dla realizacji ww. celu (pod ogródki działkowe) musiało budzić zastrzeżenia faktyczne i co ważniejsze również prawne, a to także w związku z ówczesną konstytucyjną ochroną indywidualnych gospodarstw rolnych. Stosownie do regulacji art. 10 ust. 1 Konstytucji PRL z dnia 22 lipca 1952 r., w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości, Państwo "otacza opieką indywidualne gospodarstwa rolne pracujących chłopów i udziela im pomocy". To zaś oznaczało, że indywidualne gospodarstwa rolne podlegały wówczas szczególnej ochronie, dalej idącej niż w przypadku innych form własności indywidualnej, którym ustawodawca zapewniał jedynie ochronę w granicach obowiązujących ustaw." (wyrok NSA w Warszawie z dnia 27 października 1998 r., sygn. akt IV SA 2077/98, LEX nr 45888).

W tej sytuacji organ prawidłowo uznał, że wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło z naruszeniem wyżej wymienionych przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości oraz art. 10 ust. 1 Konstytucji PRL z dnia 22 lipca 1952 r.

Zgodnie z art. 146 § 2 kpa nie uchyla się decyzji w przypadku, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.

Sąd podziela pogląd organu, że skoro po przeprowadzeniu na podstawie art. 149 § 2 kpa postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy, mogłaby zapaść jedynie decyzja odpowiadająca decyzji z dnia [...] lipca 2002 r., to w świetle art. 151 § 2 w zw. z art. 146 § 2 kpa, należało stwierdzić wydanie decyzji Naczelnika Dzielnicy L. z dnia [...] marca 1982 r. z naruszeniem prawa proceduralnego, wskazując jednocześnie, że okoliczność ta nie miała wpływu na prawidłowe zastosowanie w sprawie prawa materialnego. Ograniczenie się do zastosowania art. 151 § 2 kpa wynika z ustalenia, że poprzednio wydana decyzja była wadliwa jedynie formalnie poprzez wadę procesową powodującą wznowienie, natomiast nie była wadliwa materialnie.

Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego rozstrzygniecie takie jest dopuszczalne, gdy wszystkie okoliczności sprawy ustalone na podstawie całokształtu materiału dowodowego przemawiają za tym, że nie ma podstaw do wydania innej decyzji aniżeli dotychczasowa (patrz: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 lipca 1994 r. sygn. akt III ARN 26/94, publ. OSNP 1995/11/127).

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.