Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 160/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2020-10-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2 i 3a
journal: Dz.U. 2019 poz 300
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Gocki Sędziowie Sędzia WSA Marzena Łozowska Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Maria Żymańczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2020 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 24 lutego 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi J. M. (dalej też: skarżący) jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: organ; Zakład) z dnia 24.02.2020 r., nr [...], odmawiająca umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Z akt sprawy wynika, iż postępowanie w niniejszej sprawie wszczęto na podstawie wniosku J. M. z dnia 16.12.2019 r. o umorzenie należności z tytułu składek. We wniosku wskazano m.in., że pogorszył się stan zdrowia skarżącego oraz jego żony przy czym nie stać skarżącego na leki, które powinny być przyjmowane na stałe. Podniesiono również, iż skarżący i jego żona nie mają pieniędzy na utrzymanie domu czy zakup węgla na zimę a wstydzą się prosić o pomoc opiekę społeczną.

We wniosku ponadto zwrócono się o umorzenie 70% zadłużenia, bowiem pozostałą część zadłużenia skarżący chce uregulować w ratach po 200,00 zł.

Dnia 2 stycznia 2020 r. Zakład zawiadomił pełnomocnika skrzącego o możliwości złożenia dodatkowych dokumentów potwierdzających okoliczności, które uzasadniałyby umorzenie należności z tytułu składek oraz że w czasie postępowania może skorzystać z prawa do czynnego w nim udziału.

Tego samego dnia Zakład wydał decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o umorzenie składek za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych oraz za pracowników w części finansowanej przez płatnika.

Organ, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia 24.02.2020 r., nr [...] zważył, iż całokształt zgromadzonego materiału dowodowego stanowi uzasadnienie dla odmowy umorzenia, gdyż skarżący nie spełnia przesłanek umorzenia, o których mowa w art. 28 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. - Dz. U. z 2020 r., poz. 266; dalej jako: ustawa systemowa; u.s.u.s.; ustawa o s.u.s.) oraz w § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31.07.2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365).

W rezultacie organ, kierując się regulacją art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 oraz art. 32 ustawy systemowej, odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy w łącznej kwocie 79.421,00 zł w tym na:

a) ubezpieczenia społeczne - za okres 12/2015 r. - 02/2019 r. w łącznej kwocie 61.641,42 zł, w tym z tytułu:

- składek - 45 940,30 zł;

- odsetek liczonych na dzień 16 grudnia 2019 r. - 15 693,00 zł;

- kosztów upomnienia - 8,12 zł,

b) ubezpieczenia zdrowotne - za okres 01/2016 r.- 04/2016 r., 06/2016 r., 11/2016 r., 01/2017 r.- 02/2019 r. w łącznej kwocie 11 251,91 zł, w tym z tytułu:

- składek-6 909,79 zł;

- odsetek liczonych na dzień 16 grudnia 2019 r. - 4 334,00 zł;

- kosztów upomnienia - 8,12 zł,

c) Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych - za okres 01/2016 r.- 07/2016 r., 11/2016 r., 01/2017 r.- 05/2017 r., 07/2017 r.-02/2019 r. w łącznej kwocie 6 527,67 zł, w tym z tytułu:

- składek - 5 496,55 zł;

- odsetek liczonych na dzień 16 grudnia 2019 r. - 1 023,00 zł;

- kosztów upomnienia - 8,12 zł.

Z kolei w oparciu o art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 3a i art. 31, 32 u.s.u.s. oraz §3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne odmówił umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 8.148,15 zł, w tym na:

a) ubezpieczenia społeczne - za okres 12/2018 r., 02/2019 r. z tytułu kosztów upomnienia w łącznej kwocie 8,12 zł;

b) ubezpieczenia zdrowotne - za okres 01/2016 r.- 04/2016 r., 06/2016 r., 11/2016 r., 01/2017 r.- 02/2019 r. w łącznej kwocie 8.131,91 zł w tym z tytułu:

- składek – 6.909,79 zł;

- odsetek liczonych na dzień 16 grudnia 2019 r. – 1.214,00 zł;

- kosztów upomnienia - 8,12 zł,

c) Fundusz Pracy - za okres 12/2018 r., 02/2019 r. z tytułu kosztów upomnienia w łącznej kwocie 8,12 zł.

W przedmiotowym rozstrzygnięciu, zgodnie z prośbą pełnomocnika skarżącego ujęto 70 % zadłużenia.

W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ wskazał, iż zgodnie z art. 28 ust. 3 ustawy o s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Nieściągalność należności została zaś zdefiniowana w art. 28 ust. 3 pkt 1- 6 ustawy o s.u.s. i zachodzi w przypadku, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność miesięcznego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,

4b)nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Organ ustalił, iż w stosunku do skarżącego nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne. W związku z tym przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b ustawy o s.u.s., nie zachodzą w stosunku do ww. zadłużenia, zaś z przyczyn oczywistych nie ma również zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1 ustawy o s.u.s.

Dalej wskazał organ, iż zadłużenie jest wyższe niż kwota kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym co oznacza, że przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a ustawy o s.u.s. również nie ma zastosowania.

Organ podniósł także, iż zaległości figurujące na koncie skarżącego zostały objęte postępowaniem egzekucyjnym przez Dyrektora Oddziału ZUS w Opolu, zaś w ramach postępowania egzekucyjnego dokonano zajęcia świadczenia emerytalnego. Nie można zatem – zdaniem organu - stwierdzić, aby okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 lub 6 ustawy o s.u.s., zaistniały w sprawie. Naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję.

Z ww. powodów – w ocenie organu - nie zachodzą w sprawie przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności.

W dalszej kolejności organ zauważył, iż z kolei umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia, ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności zostało określone w art. 28 ust. 3a ustawy o s.u.s. i wydanym na tej podstawie rozporządzeniu. Przepisy te zobowiązują zainteresowanego do wykazania, że ze względu na sytuację rodzinną i stan majątkowy nie może opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Do sytuacji takich § 3 ust. 1 rozporządzenia w szczególności zalicza przypadki:

1. gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,

2. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności,

3. przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Mając to na uwadze organ podkreślił, iż ze zgromadzonej dokumentacji wynika, że skarżący pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 1.473,22 zł (jest to kwota po potrąceniach na rzecz zaległości wobec ZUS) i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, która również pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 1.415,76 zł (netto). Stałe wydatki związane z utrzymaniem z tytułu miesięcznych opłat wynoszą łącznie 610,00 zł, zaś koszty leczenia - 520,00 zł. Nadto organ wskazał, iż w aktach sprawy znajdują się dokumenty świadczące, że skarżący posiada zobowiązania z tytułu podatków i kredytów, które są przez skarżącego spłacane w łącznej wysokości 1.000,00 zł miesięcznie.

Organ wywiódł, iż sytuacja materialno-bytowa skarżącego nie uzasadnia stwierdzenia, że wykazywane przez niego trudności płatnicze mają charakter stały, ponieważ aktualnie dysponuje on stałym źródłem dochodów. Pobiera bowiem świadczenie emerytalne, z którego są dokonywane potrącenia na rzecz zaległości składkowych. Organ zauważył, iż niemożność zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych powinna być brana pod uwagę przy umarzaniu zaległości, jeśli wynika ona z przyczyn niezależnych, obiektywnych, którym strona nie jest w stanie się przeciwstawić, mimo podjętego w tym kierunku wysiłku. Umorzenie należności w sprawie dłużnika byłoby wsparciem socjalnym, a nie taki charakter mają przepisy regulujące umorzenie należności z tytułu składek.

W ocenie organu argument, że skarżący ma trudną sytuację materialną nie jest przesłanką do umorzenia należności. Każdy zobowiązany powinien w taki sposób układać bieg swoich interesów oraz podejmować takie decyzje finansowe, by pozwoliły mu na wywiązywanie się z ciążących na nim należności publicznoprawnych. Udzielenie ulgi, w tym umorzenie zaległych składek, nie może być traktowane jako sposób na rozwiązywanie problemów finansowych, co skutkuje przerzuceniem ciężarów podatkowych na resztę społeczeństwa. Zatem względy społeczne wymagają, by zobowiązanie publicznoprawne było realizowane, a płatnik nie był pochopnie z niego zwalniany.

Organ podkreślił, że umorzenie jest zarezerwowane dla sytuacji nadzwyczajnych (wyjątkowych, krytycznych), gdy ze względu na stan zdrowia, wiek i inne względy społeczne jest realnie niemożliwe wywiązanie się z zobowiązań, a także nie ma perspektyw poprawy i zmiany tej sytuacji. Zebrany zaś w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje- zdaniem organu - przesłanek do stwierdzenia, że zachodzą okoliczności, które skutkowałyby umorzeniem należności z tytułu nieopłaconych składek.

W dniu 31.03.2020 r. J. M. wniósł na powyższą decyzję skargę, uzupełnioną następnie pismem z dnia 27.04.2020 r.

W skardze zarzucono organowi rentowemu bezpodstawne uznanie, iż wobec skarżącego nie zachodzą przesłanki umorzenia należności z tytułu składek, mimo że w przedmiotowej sprawie zachodzą szczególne okoliczności dające podstawę ich umorzenia. Zarzucono także, że organ nie ustalił rzeczywistych kosztów utrzymania skarżącego, a nadto podniesiono, że niedopuszczalne jest doprowadzenie do sytuacji, w której dłużnik musi sięgać po pomoc w celu zaspokojenia niezbędnych potrzeb.

Odpowiadając na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, ponieważ, w ocenie organu, nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kontrolując legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: ppsa), obowiązany jest je uchylić w razie stwierdzenia, że zaskarżony akt narusza przepisy prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy lub przepisy prawa procesowego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź też gdy stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia powyższych kryteriów a nadto mając na uwadze brak związania zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa), Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

Przedmiotem sporu jest kwestia zasadności odmowy umorzenia skarżącemu należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz odsetek za zwłokę. Normujący zagadnienie umarzania składek na ubezpieczenia społeczne przepis art. 28 usus stanowi w ust. 1, że należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS, z uwzględnieniem ust. 2 - 4. W myśl ust. 2 art. 28 usus, należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. W ust. 3 wskazano natomiast, że całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi wówczas, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Ustawodawca przewidział nadto w art. 28 ust. 3a usus możliwość umarzania przez ZUS należności z tytułu składek w uzasadnionych przypadkach, mimo braku całkowitej nieściągalności, w odniesieniu do ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Korzystając z upoważnienia ustawowego (art. 28 ust. 3b) Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w § 3 ust. 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. określił przesłanki umarzania należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zgodnie z tym przepisem, ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Z przywołanych przepisów wynika jednoznacznie, że rozstrzygnięcia wydawane w przedmiocie umorzenia zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne są podejmowane w ramach tzw. uznania administracyjnego. Ustawodawca pozostawiając organom uznanie w omawianej kwestii, wprowadził do systemu prawa administracyjnego swego rodzaju "luz decyzyjny", przejawiający się w możliwości (nie zaś konieczności) umorzenia tych należności. Jednak do uznania administracyjnego, a więc możliwości wyboru określonego kierunku rozstrzygnięcia, dochodzi w tego rodzaju sprawach dopiero po ustaleniu zaistnienia którejś z wymienionych w przepisach prawa przesłanek. W sytuacji, gdy żadna z tych przesłanek nie zostanie spełniona, organ nie ma możliwości wyboru konsekwencji prawnych i bezwzględnie zobowiązany jest odmówić przyznania tego rodzaju ulgi. Dopiero wykazanie istnienia którejś z wymienionych przesłanek otwiera organowi możliwość (a nie obowiązek) zastosowania tej ulgi. W tym to bowiem momencie organ rozstrzygający sprawę korzysta z przypisanego mu uprawnienia do zastosowania uznania administracyjnego - nie musi, lecz może umorzyć takie należności (por. wyrok NSA z 29 sierpnia 2007 r., sygn. akt II GSK 141/07 dostępny na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak dalej przytaczane orzeczenia).

Kontroli Sądu podlega w związku z tym nie zasadność odmowy umorzenia należności - gdyż sąd administracyjny nie jest organem trzeciej instancji w postępowaniu administracyjnym i nie może zastępować tego organu w podejmowaniu decyzji uznaniowej - lecz zgodność podjętej decyzji z przepisami prawa. W tej sytuacji obowiązkiem Sądu jest dokonanie oceny, czy w sposób prawidłowy, z zachowaniem reguł wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisów prawa materialnego, przeprowadzono postępowanie i czy spełnione zostały przesłanki umorzenia. Natomiast Sąd nie rozstrzyga o tym, czy składki powinny być umorzone, czy też nie, bowiem o tym decyduje organ administracji publicznej w ramach przysługującego mu uznania administracyjnego. Sąd bada więc, czy postępowanie przeprowadzono zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej w myśl, której organy zobligowane są do podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 77 kpa). Nadto, czy dowody oceniono zgodnie z zasadą swobodnej oceny (art. 80 kpa) i czy zapewniono stronie czynny udział w postępowaniu (art. 10 kpa) oraz czy wydane decyzje odpowiadają wymogom określonym w art.107 § 3 kpa, w szczególności czy uzasadnienie decyzji wskazuje przyczyny, dla których organ nie zastosował instytucji umorzenia istniejącej zaległości.

Badając zaskarżoną decyzję w tak zakreślonych ramach prawnych Sąd stwierdza, że w kontrolowanej sprawie organ prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i dokonał jego trafnej oceny prawnej. Dotyczy to w szczególności ustaleń o wysokości dochodów w rodzinie skarżącego, jego stanu rodzinnego i majątkowego. W toku przeprowadzonego postępowania ustalono, że skarżący prowadził działalność gospodarczą do 19 lutego 2019 r. W powyższym okresie nie wywiązał się z obowiązku opłacania składek za ubezpieczenia z tytułu prowadzonej działalności. W ten sposób został dłużnikiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Zgodnie ponadto z ustaleniami Zakładu skarżący figuruje jako właściciel następujących nieruchomości:

- w 1/2 części nieruchomości gruntowej o powierzchni 0,0645 ha, położonej w miejscowości [...] ( nr KW [...]), przy czym udział skarżącego w nieruchomości jest obciążony hipoteką przymusową na rzecz ZUS;

- we wspólności ustawowej małżeńskiej z J. M. - gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste o powierzchni 0,0988 ha, położonego w miejscowości [...] (nr KW [...]). Nieruchomość ta jest obciążona hipoteką przymusową na rzecz ZUS oraz Gminy [...].

- we wspólności ustawowej małżeńskiej z J. M. - gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste (teren osiedlowy) o powierzchni 0,0189 ha, położonego w miejscowości [...] ( nr KW [...]). Nieruchomość ta jest przy tym wolna od zabezpieczeń hipotecznych

Ze stanu faktycznego sprawy wynikało również, że aktualnie wobec skarżącego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, które jest skuteczne. Materiał dowodowy sprawy nie wskazywał również, by wobec skarżącego toczyło się postępowanie upadłościowe, czy likwidacyjne.

Sąd w pełni zatem podziela stanowisko organu, że w aktualnym stanie sprawy wobec skarżącego nie zachodzi żaden z przypadków całkowitej nieściągalności, enumeratywnie wymienionych w art. 28 ust. 3 usus. Ustalenia w tym zakresie zostały oparte na wiarygodnych informacjach i dokumentach, które nie potwierdziły faktu zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej przy równoczesnym braku majątku (pkt 3), czy też przesłanki opisanej w punkcie 6 ust. 3 art. 28 usus. Zebrane w sprawie dowody dostatecznie bowiem potwierdzały stanowisko organu, że istnieją możliwości dalszego chociażby częściowego uregulowania przez stronę zaległych składek i że na obecnym etapie nie da się stwierdzić, że w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego nie odzyska się w przyszłości całości bądź części zobowiązania składkowego. Pozostałe przypadki całkowitej nieściągalności wymienione w ust. 3 art. 28 usus nie znajdowały w sprawie zastosowania. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zatem w sytuacji, gdy organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania zaległych składek, to podjęte w ramach uznania administracyjnego, negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne. Tym samym zasadnie Zakład, nie mogąc stwierdzić braku majątku, z którego można dochodzić przedmiotowych zobowiązań, nie znalazł przyczyn, dla których miałby przedwcześnie rezygnować ze swoich należności.

Za prawidłową Sąd uznaje również dokonaną przez Zakład analizę stanu faktycznego i wyprowadzoną na jego tle ocenę prawną przesłanek określonych w § 3 ust. 1 pkt 1 - 3 rozporządzenia. Trafnie w tym względzie organ wywiódł, że przy ocenie przesłanek wskazanych w w/w przepisie należy brać pod uwagę między innymi to, czy spłata zadłużenia w dłuższym czasie nie spowoduje sytuacji, że po uiszczeniu należności z tytułu składek osoba zobowiązana nie będzie dysponowała środkami niezbędnymi do zachowania podstawowych potrzeb życiowych (np. wyżywienie, ubrania, leki itp.), czy mają charakter okresowy, czy stały i pogłębiający się. W orzecznictwie na gruncie omawianego przepisu podkreśla się, że umorzenie należności jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie trudnych, gdy ze względu na stan zdrowia, inne względy społeczne i brak szans na uzyskiwanie dochodów nie jest możliwe wywiązywanie się ze zobowiązań wobec ZUS. W związku z tym trudna sytuacja materialna uniemożliwiająca spłatę długów, musi zostać udowodniona i mieć charakter trwały, a więc występować w dłuższym okresie czasu.

W ocenie Sądu materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, w tym dowody przedłożone przez skarzącego, nie wskazywały na wystąpienie przesłanki związanej z poniesieniem strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia (§ 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia). Trafnie zatem organ przyjął, że ww. przesłanka nie wystąpiła.

Prawidłowo organ przeanalizował również zgromadzone dowody pod kątem wystąpienia przesłanki związanej z możliwością pozbawienia skarżącego - w wyniku opłacenia należności z tytułu składek - możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia). Sąd nie znajduje podstaw do zakwestionowania prawidłowości ustaleń poczynionych w zaskarżonej decyzji w tym zakresie. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ZUS ustalił, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną a łączny dochód rodziny kształtuje się na poziomie 2.888,98 zł i składa się z emerytury skarżącego (kwota 1.473,22 zł - już po potrąceniach w wysokości 629,63 zł na rzecz zaległości wobec ZUS) oraz jego żony (1.415,76 zł). Zestawienie tych dochodów z wykazanymi wydatkami na utrzymanie w kwocie ogółem 1.130 zł (miesięczne opłaty – 610 zł, leczenie - 520 zł) doprowadziło organ do słusznego wniosku, że sytuacja finansowa skarżącego nie zagraża jego egzystencji. W tej sytuacji, zdaniem Sądu, na akceptację zasługuje wniosek organu, że spłata zadłużenia, chociażby w formie dogodnego układu ratalnego, jest w sytuacji skarżącego realna i nie pozbawi go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

W zaskarżonej decyzji organ odniósł się również do posiadanych przez skarżącego zobowiązań z tytułu podatków (w wysokości 6.000 zł) i zaciągniętych kredytów (400 zł miesięcznie), stwierdzając, że obowiązek spłaty należności cywilnoprawnych nie stanowi przesłanki wykluczającej spłatę zobowiązań z tytułu składek, zaś zobowiązania wobec ZUS nie mogą być pominięte i potraktowane drugorzędnie wobec zobowiązań cywilnoprawnych. Jak bowiem wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 27 czerwca 2019 r., sygn. akt I GSK 573/19, przyznanie priorytetu w zaspokajaniu należnościom prywatnym prowadziłoby do naruszenia interesu publicznego, gdyż prowadziłoby do nieuprawnionego uprzywilejowywania podmiotów prawa cywilnego kosztem Skarbu Państwa, czyli kosztem ogółu obywateli. Sąd podziela również pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 21 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Bd 398/14, że "przesłanka, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych świadczeń składkowych, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Nie odnosi się więc ona do kłopotów finansowych, które z uwagi na to, że każdy człowiek indywidualnie w ramach przysługującej mu samodzielności podejmowania decyzji, organizuje swoje sprawy zawodowe i osobiste".

Za prawidłowe Sąd uznaje również stanowisko organu w kwestii niespełnienia przez skarżącego przesłanek z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Organ nie negował problemów zdrowotnych skarżącego, ale stwierdził, że nie przedłożył ona dowodów potwierdzających przewlekłą chorobę skutkującą pozbawieniem jej możliwości uzyskiwana dochodu. Rację należy przyznać organowi, iż ww. przesłanka ma zastosowanie jedynie do takich sytuacji, kiedy choroba osoby zobowiązanej lub któregoś z członków jej rodziny uniemożliwia całkowicie uzyskanie dochodu niezbędnego do opłacenia należności. Sytuacja taka nie zachodzi, gdyż skarżący posiada dochód z tytułu pobieranego świadczenia emerytalnego. Ponadto żona skarżącego również otrzymuje świadczenie emerytalne, które zapewnia stały dochód.

Należy zaznaczyć, że świadczenia z ubezpieczenia społecznego są chronione prawnie poprzez zawężenia zakresu dokonywanych potrąceń, które mają na celu ochronę dłużnika w procesie dochodzenia należności pieniężnych, poprzez zapewnienie mu środków utrzymania. Z uwagi na powyższe słusznie uznał organ, iż w sprawie nie występuje przesłanka z tytułu choroby bądź braku osiąganego dochodu niezbędnego do spłaty zadłużenia.

Reasumując należy stwierdzić, iż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. W ocenie Sądu, organ podjął wszelkie niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego działania i wyjaśnił sytuację majątkową skarżącego, w tym posiadane zobowiązania, ponoszone wydatki oraz rozważył wszystkie istotne okoliczności faktyczne sprawy. Znalazło to odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w której odniesiono się do indywidualnej sytuacji skarżącego a wyciągniętym z poczynionych ustaleń wnioskom nie można zarzucić dowolności. W konsekwencji Sąd uznał, że zgromadzony materiał dowodowy został oceniony zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 80 kpa, a sporządzone uzasadnienie decyzji spełnia wymogi z art. 107 § 3 kpa.

W tym stanie rzeczy, nie stwierdzając naruszenia zarówno reguł postępowania jak i przepisów prawa materialnego (art. 28 ust. 2 i 3a usus oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia), Sąd na podstawie art. 151 ppsa skargę oddalił.