Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 269/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2021-08-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 8 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1341
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek Sędziowie sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 sierpnia 2021 r. w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] na rzecz skarżącego kwotę 200 (dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...], Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w T. z dnia [...] września 2020 r., nr [...], w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Powyższa decyzja została wydana w następujących okolicznościach:

W dniu [...].05.2019 r. M. S. (dalej określany jako Skarżący lub Strona) wniósł o przyznanie płatności na 2019 r. Z deklaracji zawartej we wniosku wynikało, że producent rolny ubiegał się o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego: jednolitej płatności obszarowej do powierzchni 9,37 ha, płatności z tytułu realizacji praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska (za zazielenienie) oraz płatności dodatkowej (redystrybucyjnej).

W dniach [...].08.2019 r. - [...].08.2019 r. w gospodarstwie rolnym została przeprowadzona kontrola na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni metodą FOTO. W wyniku przeprowadzenia czynności kontrolnych dla działki rolnej A stwierdzono powierzchnię mniejszą od zadeklarowanej. Powierzchnia deklarowana wynosiła 1,00 ha, natomiast powierzchnia zmierzona wyniosła 0,88 ha.

W dniu [...].03.2020 r. organ wezwał Stronę do przedstawienia dowodów oraz wskazania świadków i załączenia ich oświadczeń na okoliczność faktycznego użytkowania spornej powierzchni, w tym prowadzenia zabiegów agrotechnicznych w okresie wiosennym 2019 r. oraz na okoliczność faktycznego użytkowania spornej powierzchni na dzień [...].05.2019 r., w tym prowadzenia zabiegów agrotechnicznych.

W dniu [...].03.2020 r. Strona uzupełniła wyjaśnienia, złożyła dokumenty, w tym zastrzeżenia do ustaleń kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni i oświadczenia świadków [...] i [...] oraz wydruk załącznika graficznego na kampanię 2020.

W toku dalszego postępowania Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wezwał Skarżącego do złożenia dodatkowych dowodów oraz oświadczeń świadków. W odpowiedzi na powyższe Strona złożyła wyjaśnienia oraz dokumenty. Strona deklarowała użytkowanie spornej części gruntu oraz wskazła, że część działki [...] , wg starych, prawnych granic jest uprawiana przez nią. Do pisma dołączone zostały m.in.: płyta CD, na której znajdowały się nowe fotografie granic działek, oświadczenie strony, oświadczenia świadków: [...], [...] , [...], [...], kserokopie dokumentu nadania ziemi na rzecz [...], przez Ministerstwo Rolnictwa i Reform Rolnych w wykonaniu dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego o wprowadzeniu Reformy Rolnej z dnia 6 września 1944 r., kserokopie/wydruki z pisma Kierownika Biura Kontroli na Miejscu OR ARiMR, z [...] .05.2020 r., odpowiedzi na zastrzeżenia do wyników kontroli na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni przeprowadzonej w gospodarstwie producenta na kampanię 2019 wraz z pisemnym komentarzem oraz szkicami producenta.

W oświadczeniu Skarżący podniósł, że na mapce pokontrolnej zaznaczono faktyczne granice pomiędzy działką [...] a działkami [...] i [...] , a sporny grunt jest jego działką ewidencyjną, natomiast powodem kontroli krzyżowej są sfałszowane granice działek powstałe na podstawie dokumentów poświadczających nieprawdę. Odnośnie działki nr [...] Skarżący oświadczył, że na dzień [...] .05.2018 r. działka była obsiana w całości, z całości zebrano plony. Jedyną granicą od lat pomiędzy działkami była miedza śródpolna, która wskazuje granice rzeczywistego stanu prawnego i faktyczne użytkowanie gruntu przez producenta.

Decyzją z dnia [...] września 2020 r., nr [...] , Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w T. uznał, że Skarżący na dzień [...] .05.2019 r. nie był faktycznym użytkownikiem spornej części działki ewidencyjnej nr [...] i nie był uprawniony do występowania z wnioskiem o przyznanie płatności do ww. części działki. W związku z powyższym wykluczono z płatności sporną częśc działki ewidencyjnej nr [...] o pow. 0,08 ha. Ponadto w trakcie kontroli na miejscu działki rolnej A, działka ewidencyjna nr [...] , stwierdzono mniejszą powierzchnię niż deklarowana, tj. 0,88 ha zamiast 1,00 ha. Podczas kontroli zmniejszono powierzchnię o 0,12 ha. Tym samym organ I instancji przyznał stronie płatności do powierzchni stwierdzonej w trakcie postępowania, tj. jednolitą płatność obszarową oraz płatność za zazielenienie do powierzchni 9,17 ha. Płatność dodatkowa została przyznana do powierzchni 6,17 ha.

Skarżący złożył odwołanie w części, w której Kierownik Biura Powiatowego ARiMR nie przyznał dopłat do części działki nr [...] , która to część według sfałszowanych jego zdaniem mapek geodezyjnych jest bezprawnie zaliczana do działki nr [...] . Podniósł, że organ w sposób wybiórczy rozpatrzył sprawę w kwestii użytkowania i posiadania w celu przyznania płatności do części jego działki nr [...] , według sfałszowanych mapek geodezyjnych, przyznając bezprawnie płatność do spornej części gruntu [...] . Organ zaniechał prawidłowej oceny argumentów popartych dowodami. Strona opisała sytuację faktyczną i prawną gruntu i wniosła o unieważnienie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o przyznaniu dopłat do tego gruntu [...] z uwagi na fakt, że nie udowodnił on prawa do posiadania spornego gruntu, a fałszywe dokumenty nie mogą być podstawą do przypisania posiadania. Skarżący wniósł także o zmianę zaskarżonej decyzji, gdyż to on właśnie wykonuje władztwo nad tym gruntem, użytkował go (i użytkuje) w 2019 r. w celach rolniczych, również w dniu 31 maja.

Zaskarżoną, powołaną na wstępie, decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. organ odwoławczy m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 3 i art. 7 ust. 1 oraz art. 8 ust. 1 i 2 ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1341, dalej cytowana jako ustawa o płatnościach), art. 18 ust. 6 akapit pierwszy rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r., str. 48 ze zm.) - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ powołał przepisy mające zastosowanie w sprawie, m.in. art. 7 ust. 1 i 2 oraz art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach. Wyjaśnił, że przesłanką przyznania jednolitej płatności obszarowej jest, zgodnie z powołanymi przepisami, posiadanie działki rolnej, do której ma być przyznana płatność. Wystąpienie o przyznanie płatności jest okolicznością faktyczną, dla oceny której nie ma znaczenia, w jakiej formie osoba ubiegająca się o płatność wykonuje władztwo nad gruntami rolnymi. Pojęcie posiadania gruntów rolnych, w rozumieniu ustawy o płatnościach, należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Tym samym, warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie gruntów w znaczeniu ich rolniczego użytkowania, obejmującego nie tylko dokonanie zasiewów, ale także m.in. wykonywanie zabiegów pielęgnacyjnych, utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej, w tym także nawożenia, zbierania plonów, czy decydowanie o innym przeznaczeniu.

Podsumowując, organ wskazał, że wnioskodawca w dniu złożenia wniosku do dnia 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, musi zatem faktycznie dzierżyć dane grunty, to znaczy wykonywać wszelkie władztwo wobec tych gruntów i je fizycznie posiadać.

Organ podkreślił, że w przedmiotowej sprawie bezspornym pozostaje, że [...] jest właścicielem działki ewidencyjnej nr [...], nabytej w drodze darowizny. Tym samym przysługuje mu zarówno tytuł prawny do wskazanego gruntu, jak również prawo do jego użytkowania. W konsekwencji, spór dotyczy tego, czy Skarżący był samodzielnym użytkownikiem gruntów rolnych o areale 0,08 ha, zadeklarowanych przez siebie do płatności, oraz tego, czy na podstawie zebranego materiału dowodowego organ I instancji miał podstawę do ustalenia, że odwołujący nie spełnia przesłanek do otrzymania płatności do gruntów rolnych wynikających z art. 7 ustawy o płatnościach.

Organ podał, że w cyt. ustawie została wprowadzona reguła, zgodnie z którą, do postępowań w sprawach indywidualnych o przyznanie płatności do gruntów, rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej, mają zastosowanie przepisy kpa, o ile przepisy ustawy nie przewidują szczególnej regulacji. Stanowiąc w art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, ustawodawca zdecydował się na odejście od wyżej przytoczonej zasady prawdy obiektywnej. Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego wyrażonej w art. 77 kpa. Stosownie do powyższego przepisu kpa, na organ administracji publicznej nałożony został obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, przy czym obowiązek ten należy rozumieć w ten sposób, że organ albo czyni to z własnej inicjatywy (jeżeli uważa za konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy), albo gromadzi w aktach sprawy dowody wskazane lub dostarczone przez strony (jeżeli mają one znaczenie dla sprawy). W postępowaniu w sprawie przyznania płatności to nie organ administracji publicznej, a posiadacz gruntów ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.

Tym samym w niniejszej sprawie to na stronie spoczywał ciężar udowodnienia faktu, że na dzień [...].05.2019 r. wyłącznie ona użytkowała i miała wpływ na zarządzanie spornym gruntem. Przedłożone przez Skarżącego dowody, w tym zeznania świadków oraz wyjaśnienia samej strony, zostały poddane swobodnej ocenie organu w oparciu o całokształt zabranego w sprawie materiału. Organ doszedł do przekonania, że strona nie udowodniła samodzielnego użytkowania spornego fragmentu działki ewidencyjnej nr [...] o powierzchni 0,08 ha. Tym samym ze względu na uniknięcie nienależnego przyznania tej samej pomocy w odniesieniu do tych samych działek i dla tego samego roku gospodarczego organ postanowił nie przyznać wnioskowanych płatności do tej części działki, tj. wykluczyć z płatności 0,08 ha z działki rolnej [...]. Biorąc pod uwagę powyższe, organ II instancji nie dopatrzył się naruszenia art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził, że stan faktyczny ustalony przez organ I instancji jest prawidłowy i znajduje oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym. Odnosząc się do zarzutów strony dotyczących naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 77 § 1 i art. 7 kpa i art. 80 kpa, organ nie znalazł podstaw do ich uwzględnienia. Organ odwoławczy nie dopatrzył się także naruszenia art. 107 § 1 oraz art. 107 § 3 kpa. W ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia ww. cele.

Skargę do Sądu na ww. decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T. złożył Skarżący, zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 7 ust. 1 i art. 8 ust. ustawy o płatnościach oraz art. 80 kpa polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, bowiem przytoczone przepisy, na które powołuje się organ, utrzymując w mocy wadliwą decyzję organu I instancji, odmawiającą Skarżącemu w istocie należnej dopłaty do gruntu, oczywiście spełnia, o czym dowodzi przyznanie mu dopłat do pozostałej części kwalifikowanej powierzchni;

- art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach, art. 77 i art. 80 kpa, bowiem przyjęte w art. 3 ust 2 pkt 2 ustawy unormowania ograniczające określone w art. 77 § 1 kpa obowiązki organów prowadzących postępowanie w sprawach dotyczących płatności bezpośrednich do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, bez konieczności podejmowania z urzędu inicjatywy w zakresie materiału dowodowego, nie zwalniają tychże organów z powinności uwzględnienia, rozpatrzenia i oceny dowodów przedstawionych (lub wskazanych) przez stronę postępowania, w szczególności zaś dokumentów ukazujących faktyczny stan użytkowania przez cały rok kalendarzowy;

- art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach i art. 107 kpa polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego wbrew ciążącemu na organie obowiązkowi w tym zakresie i w konsekwencji niepodjęcie czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz sporządzenia uzasadnienia niezgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 kpa;

- art. 8 i art. 107 kpa poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia jej kontrolę, w szczególności niewyjaśnienie, dlaczego organ nie dał wiary oświadczeniom świadków, nagraniom i zdjęciom ze spornego gruntu, ortofotomapom, itp., co dowodzi o użytkowaniu tego gruntu przez wiele lat przez dziadków, rodziców Skarżącego i jego samego;

- art. 8 kpa poprzez wydawanie odmiennych decyzji przy istnieniu tożsamych stanów faktycznych i prawnych, a mianowicie za rok 2018, decyzją Nr [...] przyznano Stronie dopłaty do spornego gruntu, przy takim samym stanie faktycznym użytkowania i prawnym udokumentowanym tym, że jest to własność Skarżącego (mapki z lat sześćdziesiątych), jego stan posiadania niezmienny jest od dziesiątek lat;

- art. 107 § 2 i 3 kpa poprzez dowolność w wydawaniu decyzji przez niedostateczne i niepełne uzasadnienie decyzji, z którego nie wynika, dlaczego ten sam stan faktyczny i prawny uzasadnia różne decyzje w analogicznych sytuacjach;

- art. 138 § 1 pkt 1 kpa polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy zasakrżonej decyzji w sytuacji, gdy prawidłowe byłoby jej uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy, bowiem Kierownik (sprzecznie z tym co pisze w uzasadnieniu organ II instancji) stwierdził, że Skarżący przedstawił dowody na użytkowanie spornego gruntu i udowodnił użytkowanie jak i władztwo, a jego zdaniem strona nie przedstawiła tytułu prawnego do spornego gruntu;

- art. 157 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa przez brak wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji przyznającej bezprawnie dopłaty do spornego gruntu [...] w sytuacji, gdy z analizy materiału dowodowego w sprawie wynika, że decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa;

- art. 10 § 1 w zw. z art. 81 Kpa, ponieważ pomimo wezwania Strony do złożenia wyjaśnień przed wydaniem decyzji nie została wezwana do wglądu akt sprawy i nie miała możliwości odniesienia się co do materiału dowodowego złożonego przez drugą stronę.

Ponadto, Skarżący zarzucił decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

- art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach poprzez przyjęcie, że incydentalne naruszenie stanu posiadania jest tożsame z nieprzerwanym posiadaniem przez ponad siedemdziesiąt lat, czyli w kwestii dopłat bezpośrednich za rok 2019, przez co dopłaty bezpośrednie do spornego gruntu powinny zostać przyznane skarżącemu;

- art. 3 i art. 8 ustawy o płatnościach poprzez dokonanie błędnej subsumpcji, poprzez odejście od prawdy obiektywnej po to, aby błędnie ustalić stan faktyczny i do tak ustalonego stanu faktycznego nie zastosować przytoczonych przepisów prawa w celu przyznania stronie należnych jej dopłat bezpośrednich.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymują w całości swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Po dokonaniu kontroli zaskarżonej decyzji, mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, sformułowane w skardze zarzuty, Sąd stwierdził, że zaistniały podstawy do zakwestionowania stanowiska organu administracji wyrażonego w tej decyzji. Wydanie decyzji poprzedziło postępowanie, w którym uchybiono regułom procesowym.

Na wstępie należy wskazać, że warunki przyznawania płatności do gruntów rolnych reguluje ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Zgodnie z art. 7 ust. 1 tej ustawy, płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli: 1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności oraz 2) łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha.

Z kolei art. 8 ust. 1 cyt. ustawy stanowi, że jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej:

1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami";

2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności;

3) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha;

4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. U.UE.L.2013.347.608 - dalej: rozporządzenie nr 1307/2013) nie reguluje, czy ubiegający się o przyznanie płatności bezpośrednich musi posiadać tytuł prawny do gruntów. W rozporządzeniu tym zasadniczo mowa jest o posiadaniu i prowadzeniu na gruntach działalności rolniczej. Przepisy nie uzależniają zatem przyznania płatności bezpośrednich od przedstawienia ważnego tytułu prawnego, potwierdzającego prawo wnioskodawcy do użytkowania gruntów będących przedmiotem wniosku o płatności.

Przesłanką przyznania jednolitej płatności obszarowej jest więc, zgodnie z powołanymi przepisami, posiadanie działki rolnej, do której ma być przyznana płatność. Wystąpienie o przyznanie płatności jest okolicznością faktyczną, dla oceny której nie ma znaczenia, w jakiej formie osoba ubiegająca się o płatność wykonuje władztwo nad gruntami rolnymi. Pojęcie posiadania gruntów rolnych, w rozumieniu ustawy o płatnościach, należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Za takim jego rozumieniem przemawia to, że celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty. Tym samym należy stwierdzić, że warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie gruntów w znaczeniu ich rolniczego użytkowania, obejmującego nie tylko dokonanie zasiewów, ale także m.in. wykonywanie zabiegów pielęgnacyjnych, utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej, w tym także nawożenia, zbierania plonów czy decydowanie o innym przeznaczeniu (podobnie np. w wyrokach WSA w Gorzowie Wlkp z 4.04.2019 r., I SA/Go 81/19, WSA w Lublinie z 8.03.2018 r., III SA/Lu 598/17). Te właśnie okoliczności powodują, że organ rozpoznający wniosek jest zobowiązany ocenić, czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, których ma dotyczyć płatność oraz czy utrzymuje wszystkie te grunty zgodnie z normami, użytkując je rolniczo.

W przedmiotowej sprawie spór zasadniczo dotyczy tego, czy Skarżący był samodzielnym użytkownikiem gruntów rolnych o areale 0,08 ha, zadeklarowanych przez siebie do płatności, oraz tego, czy na podstawie zebranego materiału dowodowego organ miał podstawę do ustalenia, że nie on spełnia przesłanek do otrzymania płatności do gruntów rolnych wynikających z art. 7 ustawy o płatnościach.

Sąd uznał, że organ po rozpatrzeniu wniosku o przyznanie płatności na rok 2019, rozstrzygnął sprawę w zakresie wnioskowanych przez Skarżącego płatności bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego uwzględniającego wszystkie okoliczności sprawy.

W przedmiotowej sprawie organ ustalił, że [...] jest właścicielem działki ewidencyjnej nr [...] , nabytej w drodze darowizny. Przysługuje mu zatem tytuł prawny do wskazanego gruntu. Nie można jednak zapominać, o czym wskazano wcześniej, że przyznanie płatności wiąże się z faktycznym władztwem i użytkowaniem rolniczym danego gospodarstwa rolnego, gruntu przez stronę wnioskującą, niezależnie od posiadania przez nią określonego tytułu prawnego do danego gruntu w rozumieniu przepisów prawa rzeczowego. Aby zostać beneficjentem pomocy w ramach wnioskowanych płatności nie wystarczy być zatem właścicielem czy posiadaczem (dzierżawcą) działek rolnych w rozumieniu kodeksu cywilnego, ale należy je również faktycznie rolniczo użytkować. Płatność jest udzielana producentowi rolnemu do działalności rolniczej, co do której jest kierowane wsparcie unijne, a więc może ona dotyczyć tylko takich rolników, którzy decydują o profilu upraw i dokonują swobodnie zabiegów agrotechnicznych.

Okoliczność powyższa nie została przez organ dostatecznie i wyczerpująco wyjaśniona, bowiem z twierdzeń Skarżącego wynika, że to on użytkował sporny grunt i w związku z tym jest uprawniony do otrzymania świadczenia. W piśmie z [...] .08.2020 r. Skarżący opisał sprawę faktycznego przebiegu granicy pomiędzy działkami [...] a [...] i [...]. Podniósł, że jedyną granicą od lat pomiędzy tym działkami była miedza śródpolna, która wskazuje granice rzeczywistego stanu prawnego i faktyczne użytkowanie gruntu przez producenta. Oświadczył, że na działce nr [...] nie ma znaków granicznych, natomiast obowiązujący po rozgraniczeniu przeprowadzonym w 2000 r. przebieg granic jest sfałszowany. Jako dowody tej sytuacji producent przedłożył płytę CD z filmami i zdjęciami, przedstawiającymi działki [...], [...] , [...], z ich obecnymi użytkami rolnymi i przebiegiem granic pomiędzy działkami (miedza śródpolna). Ponadto Skarżący złożył szereg innych wniosków dowodowych, które zostały zupełnie pominięte, ewentualnie nie zostały przez organ w prawidłowy sposób ocenione co do swojej wiarygodności oraz wartości dla ustalenia stanu faktycznego. Dowody przedstawiane przez Stronę nie zostały zatem dostatecznie zweryfikowane. W uzasadnieniu decyzji, z naruszeniem art. 107 § 3 kpa, organ nie odniósł się do wskazanych wyżej twierdzeń strony skarżącej i nie wyjaśnił, dlaczego nie dał wiary oświadczeniom świadków, nagraniom i zdjęciom ze spornego gruntu, ortofotomapom, które to materiały przedstawiał Skarżący. Organ nie wyjaśnił również powodu pominięcia licznych dowodów zawnioskowanych przez Skarżącego, nie wspominając już o wydaniu stosownej decyzji w tym zakresie.

Podobnie, organ nie odniósł się do zarzutu Skarżącego, który wskazał na wydanie odmiennych decyzji przy istnieniu tożsamych stanów faktycznych i prawnych, a mianowicie za rok 2018, decyzją Nr [...] , przyznano stronie dopłaty do spornego gruntu, przy takim samym stanie faktycznym użytkowania i prawnym udokumentowanym tym, że jest to własność Skarżącego.

W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 oraz z 2018 r. poz. 149), chyba że ustawa stanowi inaczej.

Z kolei zgodnie z art. 3 ust. 2 tej ustawy, w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 3 ust. 3 Ustawy).

Powyższe przepisy wskazują zatem na pewne odstępstwa w zakresie prowadzenia postępowania w stosunku do regulacji wynikających z kpa. Wyłączono wprost zastosowanie art. 79a i 81 kpa. Nadto ustawodawca nie przewidział obowiązywania zasady prawdy obiektywnej (art. 7 kpa), ustalając, że organy prowadzące postępowanie zobowiązane są jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego. Nie nałożył natomiast na organy obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Jednocześnie przyjął zasadę, że ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z tego faktu będzie wywodzić skutki prawne. Konsekwencją tego jest przeniesienie na wnioskodawcę inicjatywy dowodowej, w zakresie wykazania spełnienia warunków przyznania wnioskowanej pomocy oraz jednoczesny brak po stronie organu obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na tę okoliczność, a także działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Stosownie bowiem do zasady praworządności, o której mowa w art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy o płatnościach, a którą należy rozumieć jako działanie organów na podstawie przepisów prawa, organ powinien wprawdzie podejmować działania zmierzające do załatwienia sprawy zgodnie ze stanem faktycznym, niemniej jednak, zgodnie z art. 3 ust. 3 ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Przyjęte w powołanym art. 3 ust 2 pkt 2 ustawy unormowania ograniczające określone w art. 77 § 1 kpa obowiązki organów prowadzących postępowanie w sprawach dotyczących płatności bezpośrednich nie zwalniają jednak tychże organów z powinności uwzględnienia, rozpatrzenia i oceny dowodów przedstawionych (lub wskazanych) przez stronę postępowania. Taka właśnie sytuacja wystąpiła w przedmiotowej sprawie, gdyż, jak wskazano wcześniej, organ nie poddał ocenie wszystkich dowodów przedłożonych przez Skarżącego. Organ ponadto nie wyjaśnił, z jakich konkretnie powodów odmówił wiarygodności tym dowodom przedłożonym przez Skarżącego, które dopuścił w toku postępowania.

W tym kontekście wspomnieć należy, że w odwołaniu z [...] .04.2020 r. (k. [...] akt adm.) Skarżący wniósł o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej oraz zgłosił wniosek dowodowy o przesłuchanie łącznie 16 świadków na okoliczność tego, że to on właśnie był właścicielem, posiadaczem i użytkownikiem spornej części działki. W ww. odwołaniu wniósł również o przeprowadzenie dowodu z jego zastrzeżeń co do ustaleń kontroli oraz powtórne przeprowadzenie kontroli na miejscu. Organ nie rozpoznał ww. wniosków dowodowych.

Organ nie odniósł się także w żaden sposób do twierdzeń Skarżącego zawartych w jego pismach z [...] .02.2020 r. (k. 26-27 akt adm.) i z [...] .03.2020 r. (k. 36 akt adm.), z których można wywnioskować, że Skarżący wnosi o przeprowadzenie dowodu z powołanych w tymże piśmie akt innych spraw.

Organ I instancji poza powołaniem jedynie części ww. dowodów wnioskowanych przez Skarżącego arbitralnie, nie dokonując jakiejkolwiek ich analizy, stwierdził, że "nie mają wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie, ponieważ nie potwierdzają posiadania spornej części działki nr [...] (...)". W dalszej części uzasadnienia decyzji organu I instancji organ ten jest niekonsekwentny, ponieważ najpierw wywodzi, że nie jest istotne w realiach niniejszej sprawy posiadanie tytułu prawnego do nieruchomości (z czym Sąd się w pełni zgadza), następnie jednak zarzuca Skarżącemu, że "nie przedstawił tytułu prawnego do spornego gruntu". Dalej organ powołuje się na dowody przedstawione przez drugą stronę konfliktu kontroli krzyżowej, których jednak brak jest w aktach niniejszej sprawy, nie wspominając już o tym, jakie konkretnie dowody miałyby to być. Te wszystkie błędy zostały następnie powielone przez organ II instancji, który bez jakiejkolwiek refleksji i analizy dowodów arbitralnie stwierdził, że Skarżący "nie udowodnił jednoznacznie i bezspornie samodzielnego użytkowania spornego fragmentu działki". Cała analiza materiału dowodowego dokonana przez organ odwoławczy ogranicza się do tego stwierdzenia.

Wskazać również należy również, że w aktach administracyjnych brak materiału dowodowego znajdującego się na płytach CD, na które organ wskazuje w zaskarżonej decyzji. Zachodzi zatem wątpliwość, czy i w jakim zakresie organ przeprowadził dowód z tychże płyt, jak również uniemożliwia Sądowi przeprowadzenie oceny ustaleń faktycznych dokonanych przez organ na tej podstawie.

Wskazane wyżej uchybienia organów czynią niemożliwym dokonanie przez Sąd oceny prawidłowości ustaleń faktycznych organów obu instancji. Skoro zaś stan faktyczny sprawy nie został prawidłowo ustalony, przedwczesna jest również merytoryczna ocena zaskarżonej decyzji. Zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje stosowne wnioski dowodowe, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością decyzji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy winny przeprowadzić postępowanie, stosując się do powyższych wskazań, tak aby uczynić zadość wymogom wynikającym z powołanych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W szczególności, organy powinny rozpatrzyć wszystkie wnioski dowodowe złożone przez Skarżącego oraz włączyć do akt postępowania te dowody, które stanowiły podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy oraz dokonać ich oceny we wzajemnej łączności zgodnie z zasadami wiedzy, logiki i doświadczenia życiowego, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w prawidłowo sporządzonym, stosownie do art. 107 § 3 kpa, uzasadnieniu decyzji - tak aby Skarżący, a następnie ewentualnie Sąd, miał możliwość kontroli prawidłowości dokonanych ustaleń faktycznych i legalności merytorycznego rozstrzygnięcia.

Reasumując, ponownie wydana decyzja administracyjna winna zawierać prawidłowo zredagowane uzasadnienie faktyczne i prawne (art. 107 § 1 kpa), spełniające wymogi określone w art. 107 § 3 kpa. Stosownie do tego przepisu uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W tym celu organy winny dokonać wszechstronnej oceny materiału dowodowego, wskazując, jakie ostatecznie dowody i w jakim zakresie pozwoliły ustalić stan faktyczny przyjęty za podstawę rozstrzygnięcia oraz jakie są przyczyny odmowy wiarygodności innym dowodom. Spełnienie powyższych wymogów ma szczególne znaczenie z punktu widzenia zasady przekonywania wynikającej z art. 11 kpa, nakazującego organom administracji publicznej wyjaśnianie stronom zasadności przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy.

Dodatkowo należy wskazać organowi II instancji, że zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania wyrażonej w art. 15 kpa, jego rolą jest ponowna samodzielna ocena zgromadzonych w sprawie dowodów, a nie jedynie, jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie, ocena prawidłowości zaskarżonej decyzji ograniczająca się do oceny jej treści bez uwzględnienia całokształtu materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy.

Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 77 § 1 i art. 7 kpa poprzez przeprowadzenie postępowania i wydanie rozstrzygnięcia bez podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, z pominięciem prawdy obiektywnej i słusznego interesu społecznego i interesu obywateli oraz art. 80 Kpa poprzez pominięcie istotnej kwestii, czy dana okoliczność została udowodniona - pominięcie materiału dowodowego wniesionego przez stronę w tym zeznania i oświadczenia świadków. Z powodów wskazanych wcześniej wynika, że organ dopuścił się również obrazy art. 107 § 3 kpa. Naruszenie wskazanych przepisów postępowania mogło mieć wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało uchylenie decyzji, o czym orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 2325).

O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Na podstawie art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.