Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 823/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2007-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 38, art. 147 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA - Jolanta Sikorska Sędziowie: Sędzia WSA - Wanda Wiatkowska-Ilków Sędzia WSA - Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) Protokolant Aleksandra Siwińska po rozpoznaniu na rozprawie w Wydziale IV w dniu 12 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku okresowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., decyzją z dnia [...] r. Nr [...], podjętą na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), utrzymało w mocy decyzję działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta L. - Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L., w sprawie przyznania J. Z. świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego na okres od [...] r. do [...] r. w wysokości [...] zł miesięcznie.

W dniu [...] r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. wpłynął wniosek J. Z. o przyznanie pomocy w formie zasiłku okresowego. Strona wskazała, iż jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku i jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w L.. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i nie posiada żadnego źródła utrzymania. Dlatego też zmuszony jest zwrócić się do organu pomocy społecznej o przyznanie wymienionego świadczenia.

Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L., decyzją Nr [...] z dnia [...] r., przyznał J. Z. świadczenie pieniężne z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego od [...] r. do [...] r. w wysokości [...] zł miesięcznie. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ podał, że w trakcie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, iż strona spełnia przesłanki uzasadniające przyznanie zasiłku okresowego. W myśl art. 38 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej - zasiłek okresowy ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł. miesięcznie. Przepis ten określa górną granicę wysokości zasiłku okresowego. Natomiast dolna granica wysokości świadczenia została określona w art. 147 ust. 3 pkt 1 ustawy. Zgodnie z tym przepisem w 2006 r. minimalna wysokość zasiłku okresowego wynosi w przypadku osoby samotnie gospodarującej - 35% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie. Zgodnie z art. 147 ust. 6 ustawy gminy otrzymują dotacje celowe z budżetu państwa na pokrycie wydatków za zasiłki okresowe w części określonej w art. 147 ust. 3. Posiadane ograniczone środki na realizację zadań własnych nie dają możliwości wypłaty zasiłków okresowych w większej kwocie niż minimalna. Dlatego też organ pomocy społecznej uwzględniając sytuację strony, posiadane środki finansowe na realizację zadań własnych oraz liczbę osób ubiegających się o przyznanie pomocy w formie zasiłków okresowych przyznał wymienione świadczenie na okres i w wysokości podanych w osnowie decyzji.

Od powyższej decyzji J. Z. złożył odwołanie, w którym domaga się przyznania zasiłku okresowego w kwocie [...] zł miesięcznie. Swoje stanowisko uzasadnia treścią postanowień art. 38 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, które - w jego opinii - dotyczą przyznawania zasiłku okresowego w pełnej wysokości, tj. [...] zł. Zarzuca, iż organ pomocy społecznej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zbyt ogólnikowo uzasadnił podjęte stanowisko w sprawie. Uważa, że na wysokość przyznawanych zasiłków okresowych nie ma wpływu wysokość środków finansowych będących w dyspozycji organu I instancji i takie uzasadnienie decyzji jest sprzeczne z prawem. Dlatego też wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie świadczenia w wysokości [...] zł miesięcznie.

W motywach swojego rozstrzygnięcia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż zgodnie z zasadą zawartą w postanowieniach art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.), celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Jedną z form pomocy pieniężnej z pomocy społecznej jest zasiłek okresowy. Zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego - osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. W myśl ust. 2 pkt 1 cytowanego przepisu zasiłek ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie.

Stosownie do przepisu art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej" - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15, tj. sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby, przemocy w rodzinie, potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności, bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych, braku umiejętności w przystosowaniu do życia młodzieży opuszczającej placówki opiekuńczo-wychowawcze, trudności w integracji osób, które otrzymały status uchodźcy, trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego, alkoholizmu lub narkomanii, zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej, klęski żywiołowej lub ekologicznej lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.

Według przepisu art. 8 ust. 3 ustawy, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

1. miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;

2. składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3. kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

W myśl ust. 4 tego artykułu, do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, wartości świadczeń w naturze oraz świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych.

Zgodnie z art. 38 ust. 3 pkt 1 ustawy, kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. Z kolei art. 147 ust. 3 pkt 1 ustawy określa minimalną wysokość zasiłku okresowego w roku 2006 w przypadku osoby samotnie gospodarującej - która wynosi 35% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby - przy czym art. 8 ust. 2 stosuje się odpowiednio.

Jednakże mając na uwadze treść art. 38 ust. 4 i 6 ustawy, kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie, o ile rada gminy, w drodze uchwały, nie podwyższy minimalnej kwoty zasiłku okresowego określonej w ustawie. Okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy (art. 38 ust. 5 ustawy).

Przed podjęciem decyzji w przedmiotowej sprawie, pracownik socjalny przeprowadził w dniu [...] r. z J. Z. aktualizację wywiadu środowiskowego, w trakcie którego stwierdzono, że strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku i że jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w L.. Wnioskodawca zgłasza problemy zdrowotne związane z chorobą nerek i kręgosłupa. Jednakże nie podejmuje leczenia z uwagi na brak środków finansowych. Strona zajmuje mieszkanie spółdzielcze składające się z dwóch pokoi i kuchni, którego koszty utrzymania pokrywane są w części z przyznanego dodatku mieszkaniowego. Podczas przeprowadzonego wywiadu wnioskodawca nie wyraził zgody na wpisanie do formularza wywiadu uzyskanego dochodu. Jednocześnie w złożonym w dniu [...] r. oświadczeniu fakt ten potwierdził dokonując zapisu "(...) nie wyrażam zgody na wpisanie w rubryce dochód dodatku mieszkaniowego i zasiłku okresowego". Ponadto w oświadczeniu tym podał, że nie osiągnął dochodów powyżej [...] zł. Analiza omawianych wyżej przepisów prawa wskazuje, że zaistnienie przesłanek kwalifikujących osoby do korzystania z pomocy w tej formie nie powoduje obowiązku prawnego udzielenia pomocy w wymiarze zabezpieczającym wszystkie potrzeby, a tym samym przyznania zasiłku okresowego w kwocie wyższej niż minimalna.

Kolegium podniosło, iż zasiłek okresowy jest częściowo świadczeniem uznaniowym. Oznacza to, iż spełnienie przez stronę przesłanek do udzielenia jej wnioskowanej przez nią pomocy społecznej obliguje organ pomocy społecznej do przyznania tej pomocy w kwocie minimalnej, natomiast element uznaniowości jest w sytuacji przyznawania pomocy w kwocie wyższej niż minimalna, która jest przyznawana w miarę posiadanych środków na ten cel. Ewentualne przyznanie świadczenia w kwocie wyższej niż minimalna uzależnione jest od zakresu potrzeb zgłoszonych przez stronę, a także możliwości finansowych ośrodka.

Zgodnie z zasadą zawartą w art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej - potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

Z treści pisma przekazanego przez organ pomocy społecznej do tut. Kolegium, które zostało również podane do wiadomości strony (pismo z dnia [...] r. Nr [...]) wynika, że na dofinansowanie wypłat zasiłków okresowych zgodnie z art. 147 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej otrzymano środki w wysokości 2308.000 zł. Natomiast środki finansowe w kwocie 17.400,00 zł. przeznaczone na realizacje zadań własnych uniemożliwiają przyznanie zasiłków okresowych w wyższej kwocie niż minimalna, ponieważ wydatkowane są one na wypłatę zasiłków celowych i zasiłków celowych specjalnych, pokrycie wydatków na świadczenia zdrowotne w publicznych zakładach opieki zdrowotnej oraz sprawianie pogrzebu. W sierpniu 2006 r. przyznano zasiłki okresowe 1000 osobom/rodzinom na łączną kwotę 138.006,90 zł. Odmownie rozpatrzono 2 wnioski o przyznanie świadczenia w tej formie. W 2006 r. minimalna wysokość zasiłku okresowego wynosi - w przypadku osoby samotnie gospodarującej - 35% różnicy miedzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby.

W związku z powyższym, w sytuacji J. Z., wyliczenie minimalnej wysokości zasiłku okresowego przedstawia się następującą:

a) [...] zł - kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynikające z art. 8 ust. 1 ustawy,

b) [...] zł - dodatek mieszkaniowy, który w myśl art. 8 ust. 4 ustawy stanowi dochód strony,

c) [...] zł - wysokość przyznanego zasiłku okresowego ([...] zł - [...] zł) x 35%.

W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy nie dopatrzył się uchybień w postępowaniu organu I instancji, bowiem zaskarżona decyzja nie została podjęta w oparciu o dowolne ustalenia, gdyż pomoc w formie zasiłków okresowych była przyznawana osobom/rodzinom w minimalnej wysokości. W tym zakresie zaskarżona decyzja nie narusza obowiązujących przepisów prawa. Przyznanie zasiłków okresowych w minimalnej kwocie nie oznacza, iż każdemu wnioskodawcy zostaje on przyznany w takiej samej wysokości. Bowiem w każdym przypadku musi zostać uwzględniona sytuacja rodzinna i dochodowa osoby ubiegającej się o udzielenie wsparcia w tej formie, zakres zgłaszanych potrzeb, a przede wszystkim wysokość środków finansowych będących w dyspozycji Ośrodka.

Nadto podkreślono, iż organ pomocy społecznej, znając trudną sytuację materialną strony odwołującej się, udzielił jej wsparcia w [...] r. w formie świadczenia pieniężnego w wysokości [...] zł. w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" oraz w formie zasiłku celowego na zakup środków czystości w kwocie [...] zł.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu J. Z. wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. oraz o zasądzenie kwoty [...] zł. wraz z odsetkami, gdyż powinien otrzymywać zasiłek okresowy w kwocie [...] zł. miesięcznie. W ocenie skarżącego zasiłek okresowy jest świadczeniem o charakterze obowiązkowym, które winno być wypłacane w pełnej wysokości.

J. Z. podnosi, że nie posiada żadnego dochodu, jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy w L.. Zarzuca, iż zarówno z decyzji organu I instancji, jak i Kolegium Samorządowego nie wynika w jakiej wysokości były przyznawane zasiłki okresowe innym wnioskodawcom i jakie dochody uzyskiwały osoby, którym była przyznawana pomoc w tej formie w sierpniu i wrześniu 2006 r. W ocenie skarżącego brak informacji w tym zakresie może wskazywać na brak rzetelności w podejmowaniu rozstrzygnięcia.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 184 Konstytucji RP z 1997 r. i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem. Sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy decyzja organu administracji publicznej jest słuszna, lecz czy została wydana na podstawie i w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego.

Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające postawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują, skarga zatem nie zasługiwała na uwzględnienie. Organ administracji dokonał właściwej oceny stanu faktycznego pod kątem przepisów prawa materialnego. Wbrew stanowisku strony skarżącej, organy administracji orzekające w przedmiotowej sprawie prawidłowo dokonały wykładni prawa materialnego, tj. przepisów art. 38 ust. 1 i ust. 2 oraz art.. 147 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.).

Niesporne w sprawie jest, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji życiowej jako osoba nie posiadająca dochodów. Są to przesłanki pozytywne dla objęcia skarżącego pomocą społeczną. Należy podkreślić, że organy obydwu instancji uznały istnienie tych przesłanek pozytywnych.

Przedmiotem sporu jest natomiast wysokość przyznanego zasiłku okresowego.

Podstawę prawną obydwu spornych elementów rozstrzygnięcia stanowią przepisy o charakterze uznaniowym, zawarte w art. 38 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Według tej regulacji, zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Organ II instancji słusznie zwrócił uwagę na to, że powołany przepis nie zawiera precyzyjnej formuły, której zastosowanie prowadziłoby do obliczenia kwoty zasiłku należnej wnioskodawcy, lecz określa jedynie dolną i górną granicę wysokości świadczenia. Skarżący żądając zasiłku w kwocie maksymalnej [...] zł miesięcznie, podniósł argumenty przedstawione już w odwołaniu od decyzji I instancji. Sąd ustosunkowując się do nich stwierdza, że ustawa o pomocy społecznej nie daje osobom nie posiadającym dochodów, podstawy do roszczenia o przyznanie zasiłku okresowego w maksymalnej wysokości. Ustawa przyjmuje natomiast w przepisie art. 38 kwotę maksymalną jako punkt wyjścia obliczenia zasiłku dla osoby samotnie gospodarującej, którą jest skarżący. Kwotę zasiłku okresowego ustala się mianowicie nie w wysokości, lecz do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym, że wysokość miesięczna zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł. Ustawa ustala też dolną granicę zasiłku. Zgodnie z art. 147 ust. 1 pkt 1 ustawy, wynosi ona w przypadku osoby samotnie gospodarującej 35% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby. Przepis art. 38 ust. 3 oraz 4 ustawy stanowi jednak, że kwota zasiłku nie może być niższa niż 50 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby. Nie może jednak wynosić mniej niż 20 zł. miesięcznie. Ustawodawca określił zatem tylko górną i dolną granicę zasiłku okresowego, która w przypadku J. Z. wynosi [...] zł. (35% x kwoty [...] zł. – [...] zł. kwoty dodatku mieszkaniowego). W ten sposób przepisy ustawowe pozwalają organom pomocy społecznej na przyznawanie zasiłków okresowych w granicach kwotowych od minimalnej kwoty 20 zł. do maksymalnej kwoty 418 zł. miesięcznie. Zasiłek w kwocie [...] zł. miesięcznie, przyznany skarżącemu, mieści się zatem w granicach określonych przez ustawę o pomocy społecznej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo wykazało, że zasiłek okresowy, którego materialnoprawną podstawę stanowi przepis art. 38 ustawy, jest świadczeniem częściowo przyznawanym w ramach uznania administracyjnego. Okoliczność ta, jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowym, powoduje, iż sam fakt spełniania kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia i w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Z przepisów prawa regulujących tryb przyznawania zasiłku okresowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej organ kieruje się także ogólnymi zasadami wyrażonymi w postanowieniach art. 3 ust. 3 i ust. 4 cyt. ustawy tzn.: dostosowywania rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej.

Ustawa o pomocy społecznej w przepisie art. 2 ust. 1 stanowi, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Przepis ten akcentuje zatem, jako fundamentalną dla pomocy społecznej, wyrażoną we Wstępie do Konstytucji RP, zasadę pomocniczości (subsydiarności), zgodnie, z którą "(...) to co jednostka i grupy społeczne oddolnie powołane mogą zrealizować własnymi siłami i z własnej woli tego nie powinny odbierać struktury wyższego rzędu - państwo lub organizacje" ( J. Auleytner, Polityka społeczna. Teoria a praktyka, Warszawa 1997 r., s. 172). Tak więc uruchomienie rozwiązań z zakresu pomocy społecznej staje się możliwe dopiero wówczas, gdy jednostka lub rodzina doświadczone trudną sytuacją życiową nie są w stanie pokonać jej, korzystając z własnych środków, możliwości i uprawnień.

Zgodnie z postanowieniami art. 3 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Przytoczony przepis wskazuje jako cel pomocy społecznej zaspakajanie "niezbędnych" potrzeb życiowych. Termin ten nie ma jednak praktycznego znaczenia, nie wskazuje bowiem zakresu owej niezbędności, która może obejmować tylko środki minimum biologicznej egzystencji człowieka, a może oznaczać zaspokojenie także różnorodnych potrzeb społecznych. W ocenie Sądu celowe wydaje się interpretowanie tego terminu w drugim rozumieniu pojęcia niezbędności potrzeb życiowych, jako bardziej odpowiadającemu duchowi ustawy i przyjętym w międzynarodowym standardom w tym zakresie.

Jak stanowi art. 3 ust. 3 ustawy, rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Zgodnie z przepisem art. 3 ust. 4 potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W przepisach tych ustanowiono, zatem zasady indywidualizacji i fakultywości świadczeń z pomocy społecznej.

Należy jednak podkreślić, iż wartość przyznanego świadczenia zależy od uznania organu wydającego decyzję. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozeznać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań. Ośrodki pomocy społecznej dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, zaś posiadane fundusze muszą być rozdzielane pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. Nie ulega, więc wątpliwości, iż organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości.

Sądowa kontrola uznania administracyjnego polega nie tylko na badaniu zachowania granic uznania, ale także na szczególnie dokładnej analizie postępowania dowodowego poprzedzającego decyzję i realizacji zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Pełnej kontroli podlega także sposób interpretowania przez organ - występujących w tekście normatywnym - pojęć nieostrych, a w analizowanym tu przypadku, zwłaszcza pojęcia "możliwości pomocy społecznej".

Organ drugiej instancji, a także organ pierwszej instancji, obszernie podniosły w uzasadnieniach decyzji, że wysokość przyznanego zasiłku wynika, poza ustaloną w postępowaniu sytuacją materialną skarżącego, także z możliwości finansowych organu. Możliwości płatnicze organu pomocy społecznej wynikają jednoznacznie z ustaleń poczynionych w postępowaniu administracyjnym oraz zostały przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Z treści zaskarżonej decyzji wynikają przesłanki przyznania świadczenia skarżącemu w określonej wysokości. Organy orzekające nie naruszyły zatem postanowień art. 107 § 3 k.p.a., określającego wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji administracyjnej. W tym zakresie Sąd stwierdza, że żądania skargi są niezasadne. Organ odwoławczy bardzo wnikliwie rozpatrzył zarzuty odwołania wykazując ich bezzasadność w bardzo obszernych motywach zaskarżonej decyzji.

Tak więc nie można w żaden sposób uznać, iż wydane w sprawie decyzje są dowolne. Wprost przeciwnie zostały w sposób przekonujący oraz wyczerpujący wyjaśnione przesłanki ich podjęcia, co sprawia, iż skarga oraz jej argumentacja jawią się jako bezzasadne.

W tym stanie rzeczy Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).