Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 175/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 153
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Dnia 18 listopada 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mariola Kowalska Sędziowie Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 października 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 592/21 w sprawie ze skargi R.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 19 kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego 1. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu; 2. odstępuje od zasądzenia od R. W. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrokiem z dnia 22 października 2021 r. (sygn. akt IV SA/Po 592/21), po rozpoznaniu sprawy ze skargi R. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 19 kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego, uchylił zaskarżoną decyzję.

W motywach w/w wyroku Sąd Wojewódzki wskazał, że wnioskiem z dnia

2 sierpnia 2018 r. R. W., zwrócił się o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres 2018/2019 na rzecz kolejnego dziecka – W. W.. W skład rodziny wnioskodawca - oprócz siebie - zaliczył: L. W. (żonę), S. W. (syna) ur. 31.01.1999 r., U. W. (córkę) ur. 29.03.2000 r., A. W. (córkę) ur. 28.10.2007 r. i córkę, W.W..

Następstwem w/w wniosku, decyzją z dnia 6 sierpnia 2018 r., Prezydent Miasta [...] przyznał świadczenie wychowawcze na rzecz W. W., w wysokości po 500 zł miesięcznie, na okres od dnia 1 października 2018 r. do dnia 30 września 2019 r.

Postanowieniem z dnia 5 stycznia 2019 r. Prezydent Miasta [...] wznowił jednak z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej ww. decyzją ostateczną z dnia 6 sierpnia 2018 r., wskazując, że córka wnioskodawcy – A.W. (ujęta we wniosku o świadczenie wychowawcze), uczęszcza do szkoły podstawowej w [...] i tam od poniedziałku do piątku przebywa pod opieką babci. O fakcie tym wnioskodawca nie poinformował natomiast organu I instancji, wobec czego zaistniała podstawa do wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

W wyniku zatem przeprowadzenia w/w postępowania, decyzją z dnia 29 stycznia 2019 r., Prezydent Miasta [...] uchylił własną decyzję z dnia

6 sierpnia 2018 r. (przyznającą świadczenie wychowawcze na rzecz W.W.) (pkt I decyzji) i odmówił przyznania na jej rzecz świadczenia wychowawczego na okres od dnia 1 października 2018 r. do dnia 30 września 2019 r. (pkt II decyzji).

Po rozpoznaniu zaś odwołania, wniesionego przez R. W., decyzją z dnia 30 września 2019 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu orzekło, że: pkt. I uchyla decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 29 stycznia 2019 r. - w części dotyczącej odmowy przyznania świadczenia wychowawczego na rzecz W. W.; pkt. II przyznaje R. W. świadczenie wychowawcze na rzecz W. W. w wysokości po 500,00 zł miesięcznie na okres od dnia 1 lipca 2019 r. do dnia 30 września 2019 r.; pkt. III odmawia przyznania świadczenia wychowawczego na rzecz W.W. na okres od dnia 1 października 2018 r. do dnia 30 czerwca 2019 r.

W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, iż w sprawie wystąpiła przesłanka wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (powzięcie informacji, że córka wnioskodawcy – A. W. nie zamieszkuje z nim). Dlatego też, zdaniem Kolegium, organ I instancji prawidłowo przyjął, że wnioskodawcy nie przysługiwało świadczenie wychowawcze na rzecz W.W. na okres od dnia 1 października 2018 r. do dnia 30 września 2019 r. Wobec bowiem nie zaliczenia do składu rodziny A. W., W. W. stała się pierwszym dzieckiem w rodzinie. Przyznanie zaś świadczenia na pierwsze dziecko – do dnia 30 czerwca 2019 r. – było uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego. Wnioskodawca nie zwracał się zaś o przyznanie świadczenia na pierwsze dziecko, brak więc było podstaw do weryfikacji w tym przypadku dochodu rodziny.

Natomiast, mocą art. 1 pkt 4 lit. b ustawy zmieniającej, uchylony został m.in. art. 5 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, uzależniający przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko od spełnienia przesłanki dochodowej. W związku z tym – jak stwierdziło Kolegium – od dnia 1 lipca 2019 r. wnioskodawcy przysługiwało świadczenie wychowawcze na rzecz W.W..

Następnie Sąd Wojewódzki podał, że na skutek skargi R.W., wyrokiem z dnia 5 marca 2020 r. (sygn. IV SA/Po 1061/19), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję w całości. Rozpoznając zaś ponownie sprawę, decyzją z dnia 19 kwietnia 2021 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 29 stycznia 2019 r.

Uzasadniając tę decyzję, Kolegium wskazało m.in., że prawidłowo organ

I instancji uchylił decyzję z dnia 6 sierpnia 2018 r. i odmówił przyznania świadczenia wychowawczego na rzecz W.W. na okres od dnia 1 października 2018 r. do dnia 30 września 2019 r. Ponownie podkreślono bowiem, że wobec niezaliczenia do rodziny córki wnioskodawcy – A. W., druga jego córka - W. W. stała się pierwszym dzieckiem w rodzinie. Przyznanie świadczenia na pierwsze dziecko – do dnia 30 czerwca 2019 r. – było zaś uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego. R. W. nie zwracał się o świadczenie na pierwsze dziecko, brak więc było podstaw do weryfikacji dochodu rodziny.

Ponadto jednak Kolegium wskazało, że świadczenie wychowawcze jest świadczeniem przyznawanym na wniosek osoby uprawnionej. Podkreślono zatem, że we wniosku z dnia 2 sierpnia 2018 r. wskazano wprost, że R. W. nie ubiega się o świadczenie na pierwsze dziecko. Podkreślono, że co prawda w momencie, w którym wnioskodawca ubiegał się o świadczenie wychowawcze na okres 2018/2019 przyznanie tego świadczenia na pierwsze dziecko uzależnione było od spełnienia kryterium dochodowego (dopiero na skutek w/w noweli, od dnia 1 lipca 2019 r. nie obowiązuje przepis art. 5 ust. 3 tej ustawy wprowadzający kryterium dochodowe) to jednak - w ocenie Kolegium - przyznanie R. W. świadczenia wychowawczego na rzecz W.W. na okres od dnia 1 lipca do dnia 30 września 2019 r. byłoby - w niniejszym stanie faktycznym - działaniem wbrew wnioskowi strony. W związku zaś ze wspomnianą nowelizacją omawianej ustawy, istniała bowiem możliwość wystąpienia z wnioskiem o przyznanie świadczenia wychowawczego na okres od dnia 1 lipca do dnia 30 września 2019 r.

Na powyższą decyzję Kolegium skargę R. W. ponownie wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Podniósł w niej przede wszystkim, że odmowa traktowania córki A. - jako jego dziecka oraz jego związku z partnerką jako - rodziny było bardzo krzywdzące. Wskazywał też, że mieszka, przebywa i ma kontakt ze wszystkimi swoimi dziećmi, bo jest odpowiedzialny za ich życie i wychowanie. Wyjaśniał, że nie wskazywał żadnego miejsca stałego pobytu, gdyż od 8 lat przebywa w trzech miejscach: w Poznaniu zwykle od poniedziałku do piątku (gdzie przebywa żona i troje dzieci, gdzie ma pracę zawodową i gospodarstwo domowe), w [...] od piątku do niedzieli (gdzie przebywa partnerka i dziecko a także gdzie znajduje się gospodarstwo domowe) i w [...] w sobotę, niedzielę (gdzie przebywa owdowiała blisko od 8 lat matka i gdzie również istnieje gospodarstwo domowe).

W odpowiedzi na skargę Kolegium wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Zaskarżonym obecnie wyrokiem z dnia 22 października 2021 r. (sygn. akt IV SA/Po 592/21), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzją Samorządowego Odwoławczego w Poznaniu z dnia 19 kwietnia 2021 r.

Na wstępie Sąd wyjaśnił, że kluczowe znaczenie w badanej sprawie miał fakt, iż była ona już przedmiotem rozpoznania Sądu, a który, prawomocnym wyrokiem z dnia 5 marca 2020 r. (sygn. IV SA/Po 1061/19) uchylił poprzednią decyzję Kolegium z dnia 30 września 2019 r. i sformułował konkretne wskazania wiążące organ - z mocy art. 153 p.p.s.a. – przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Wojewódzki stwierdził, że w takiej sytuacji był obecnie związany oceną prawną, co do tego, że w sprawie wystąpiła przesłanka wznowieniowa oraz definicją wspólnego zamieszkiwania a także oceną materiału dowodowego zebranego w sprawie, przedstawioną w prawomocnym wyroku z dnia 5 marca 2020 r. (sygn. IV SA/Po 1061/19). Stąd zarzuty skargi, które w części były powtórzeniem poprzedniej skargi, nie były zasadne.

Tym niemniej w dalszej kolejności Sąd Wojewódzki podniósł, że obecna skarga okazała się skuteczna bo zaskarżona decyzja była wadliwa. Sąd podkreślił bowiem w tym miejscu, że w prawomocnym wyroku z dnia 5 marca 2020 r. (sygn. IV SA/Po 1061/19) zostało stwierdzone, iż (cyt.): "niedopuszczalne było orzekanie przez organ II instancji o przyznaniu świadczenia wychowawczego na rzecz W.W., na okres od 01 lipca 2019 r. do 30 września 2019 r. - bez uprzedniego wyjaśnienia - czy świadczenia na jej rzecz za ten okres nie przyznał już uprzednio organ I instancji. Sąd wyjaśnił, że gdyby okazało się, że doszło do wydania przez te organy dwóch decyzji ostatecznych przyznających na rzecz W.W. świadczenie wychowawcze na okres od 01 lipca 2019 r. do 30 września 2019 r., to druga z tych decyzji byłaby bezwzględnie dotknięta wadą nieważności (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.)". Ponadto obecnie orzekający Sąd Wojewódzki zaakcentował, że uprzednio orzekający (cyt.): "Sąd nie miał żadnych wątpliwości, co do zasadności wniosku R. W. o świadczenie wychowawcze na rzecz W.W. - na okres od 01 lipca 2019 r. do 30 września 2019 r. – dlatego też przed jego przyznaniem przez Kolegium nakazał "wyjaśnić, czy świadczenia tego, za ten sam okres nie przyznał już uprzednio organ I instancji"." W związku z tym, zdaniem Sądu I instancji, przy ponownym rozpoznawaniu sprawy rzeczą Kolegium było wyłącznie wyjaśnienie, czy świadczenia na rzecz W.W. za okres od dnia 1 lipca 2019 r. do dnia 30 września 2019 r. nie przyznał już organ I instancji. Analiza akt sprawy i treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazują natomiast, że Kolegium nie tylko nie wykonało powyższych wskazań Sądu Wojewódzkiego (bowiem w aktach brak jakiejkolwiek dokumentacji potwierdzającej prowadzenie ustaleń na okoliczność przyznania skarżącemu na rzecz W.W. świadczenia wychowawczego na okres od dnia 1 lipca 2019 r. do dnia 30 września 2019 r.), ale w zaskarżonej decyzji Kolegium prowadziło polemikę ze stanowiskiem Sądu, wyrażonym w prawomocnym wyroku z dnia 5 marca 2020 r., wskazując, że "przyznanie R. W. świadczenia wychowawczego na rzecz W.W. na okres od 01 lipca 2019 r. do 30 września 2019 r. byłoby działaniem organu wbrew wnioskowi strony".

Z tych względów, podkreślając, że związanie oceną prawną oznacza, iż ani organy administracji publicznej, ani sądy administracyjne nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się temu wyrokowi w pełnym zakresie, Sąd Wojewódzki stwierdził, że ponownie rozpoznając sprawę, rzeczą Kolegium będzie wykonanie wytycznych Sądu, zawartych w wyroku z dnia 5 marca 2020 r., to jest: ustalenie czy organ I instancji przyznał świadczenie wychowawcze na rzecz W.W. - na okres od dnia 1 lipca 2019 r. do dnia 30 września 2019 r. Jeżeli zaś Kolegium ustali, że świadczenie wychowawcze na rzecz W.W. - na okres od dnia 1 lipca 2019 r. do dnia 30 września 2019 r. zostało przyznane to umorzy postępowanie w tym zakresie. Jeżeli natomiast Kolegium ustali, że świadczenie wychowawcze na rzecz W.W. na powyższy na okres nie zostało przyznane, to orzeknie o jego przyznaniu, tak jak uczyniło to uchyloną decyzją z dnia 30 września 2019 r.

W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Poznaniu, zarzuciło Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu naruszenie:

1) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a.- prawa materialnego, tj. art. 13 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2018 r. poz. 2134 ze zm.) - poprzez nie uwzględnienie tego przepisu i uznanie, że możliwe jest przyznanie świadczenia wychowawczego nawet w sytuacji braku wniosku uprawnionego, a jedynie na podstawie ustaleń, że świadczenie takie nie zostało przyznane przez organ I instancji, podczas gdy z treści art. 13 ust. 1 i 2 ustawy wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że świadczenie wychowawcze przyznaje się na wniosek strony;

2) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 153 p.p.s.a. - poprzez uznanie, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu naruszyło wskazany przepis, gdyż nie podporządkowało się ocenie prawnej wynikającej z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 marca 2020 r., sygn. akt IV SA/Po 1061/19, podczas gdy Kolegium zalecenia wynikające z tego wyroku uwzględniło,

b) art. 6, art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. - poprzez zobowiązanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, co do tego, czy świadczenie wychowawcze na rzecz W.W. (będącej pierwszym dzieckiem w rodzinie) na okres od dnia 1 lipca 2019 r. do dnia 30 września 2019 r. zostało przyznane przez organ I instancji, podczas gdy prowadzenie takiego postępowania oznaczałoby prowadzenie postępowania w zakresie, którego nie obejmował wniosek R. W. o świadczenie wychowawcze, albowiem R. W. nie występował z wnioskiem o świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko na okres 2018/2019 i w gruncie rzeczy prowadziłoby to do orzekania wbrew przepisom prawa, tj. z naruszeniem zasady praworządności wynikającej z art. 6 k.p.a.,

3) art. 141 § 4 p.p.s.a. - poprzez przyjęcie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w prawomocnym wyroku z dnia 5 marca 2020 r. (sygn. akt IV SA/Po 1061/19), dokonał oceny zasadności wniosku R. W. o świadczenie wychowawcze na rzecz W.W. na okres od dnia 1 lipca 2019 r. do dnia 30 września 2019 r., podczas gdy WSA w Poznaniu, w poprzednio wydanym wyroku, nie wypowiedział się na temat tego wniosku, a jedynie zakwestionował decyzję Kolegium z dnia 30 września 2019 r., nr [...] przyznającą świadczenie wychowawcze na rzecz W.W. na okres od dnia 1 lipca 2019 r. do dnia 30 września 2019 r., bez poczynienia niezbędnych ustaleń.

W oparciu o powyższe podstawy kasacyjne skarżący kasacyjnie organ wnosił: o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Ponadto Kolegium oświadczyło, że zrzeka się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną R. W. przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i wyraził niezadowolenie z treści zaskarżonego wyroku. Stanowisko to podtrzymał w kolejnych pismach procesowych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności zarzutów kasacyjnych, przytoczonych w w/w skardze.

Zostały one oparte na obu podstawach kasacyjnych, określonych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., to jest na: obrazie prawa materialnego, w postaci art. 13 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2018 r., poz. 2134 ze zm.) oraz naruszeniu przepisów postępowania takich jak: art. 153 p.p.s.a., art. 6, art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. a także art.

141 § 4 p.p.s.a.

Zasadne okazały się zarzuty naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 153 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W myśl zaś art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba, że przepisy prawa uległy zmianie.

W ocenie składu orzekającego, w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazane w nim powody, dla których Sąd Wojewódzki uznał, że organ odwoławczy naruszył w sposób istotny art. 153 p.p.s.a. nie znajdowały – jak słusznie zauważyło to w skardze kasacyjnej Kolegium – potwierdzenia w treści wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 marca 2020 r. (sygn. akt IV SA/Po 1061/19). Powyższe skutkowało to zatem również tym, iż zawarte w zaskarżonym wyroku wytyczne co do dalszego prowadzenia sprawy, były niezasadne.

Zaskarżonym wyrokiem, jak wyżej to przedstawiono, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, orzekając na zasadzie 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uwzględnił skargę R. W.. Uchylił bowiem decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 29 stycznia 2019 r., którą Prezydent Miasta [...] orzekł o uchyleniu własnej decyzji z dnia 6 sierpnia 2018 r. o przyznaniu świadczenia wychowawczego na rzecz W.W. (pkt I) i odmowie przyznania na jej rzecz świadczenia wychowawczego na okres od dnia 1 października 2018 r. do dnia 30 września 2019 r. (pkt II). Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, powodem uchylenia zaskarżonej decyzji był m in. fakt, że ponownie rozpoznając sprawę w postępowaniu odwoławczym, Kolegium naruszyło przepis art. 153 p.p.s.a. Okoliczności tej Sąd Wojewódzki dopatrywał się zaś w tym, że w poprzednio wydanym w tej sprawie wyroku, to jest w wyroku z dnia 5 marca 2020 r. (sygn. akt IV SA/Po 1061/19), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przesądził, iż niedopuszczalne było orzekanie o przyznaniu świadczenia wychowawczego na rzecz W.W. na okres od dnia 1 lipca 2019 r. do dnia 30 września 2019 r. bez uprzedniego wyjaśnienia, czy świadczenia na jej rzecz za ten okres nie przyznał już uprzednio organ I instancji. Jednocześnie obecnie orzekający Sąd Wojewódzki zaakcentował, że w poprzednio wydanym wyroku (cyt.): "Sąd nie miał żadnych wątpliwości, co do zasadności wniosku R. W. o świadczenie wychowawcze na rzecz W.W. - na okres od 01 lipca 2019 r. do 30 września 2019 r. - dlatego też przed jego przyznaniem przez Kolegium nakazał wyjaśnić, czy świadczenia tego, za ten okres nie przyznał już uprzednio organ I instancji". W związku z tym, jak wskazywał Sąd Wojewódzki - przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą Kolegium było wyłącznie wyjaśnienie, czy świadczenie na rzecz W.W. za okres od dnia 1 lipca 2019 r. do dnia 30 września 2019 r. nie przyznał już organ I instancji.

W rezultacie więc, w ocenie Sądu Wojewódzkiego, Kolegium nie tylko nie wykonało zaleceń Sądu, ale również prowadziło polemikę ze stanowiskiem wyrażonym w uzasadnieniu wyroku z 5 marca 2020 r.

Z tym poglądem nie zgadzało się Kolegium, które w skardze kasacyjnej m.in. podnosiło, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie doszło do przekroczenia granic związania wyrokiem z dnia 5 marca 2020 r.

Stanowisko skarżącego kasacyjnie jest zasadne.

Jak wspomniano wyżej, zdaniem Sądu I instancji, organ był związany oceną prawną, dokonaną przez Sąd Wojewódzki w poprzednio wydanym w niniejszej sprawie wyroku, przy czym do oceny tej Sąd Wojewódzki zaliczył również kwestię zasadności wniosku R. W. z dnia 2 sierpnia 2018 r. o przyznanie świadczenia wychowawczego na rzecz W.W..

Tymczasem, z uzasadnienia tego wyroku (wyroku z dnia 5 marca 2020 r.) nie wynika, aby – jak twierdził obecnie orzekający Sąd - (cyt.): "Sąd nie miał wątpliwości co do zasadności wniosku R. W. o świadczenie wychowawcze na rzecz W.W. - na okres od 01 lipca 2019 r. do 30 września 2019 r." , gdyż do tej kwestii Sąd poprzednio orzekający w ogóle się nie odnosił. W wyroku z dnia 5 marca 2020 r., kwestionując ówczesną decyzję Kolegium z dnia 30 września 2019 r., którą przyznano świadczenie wychowawcze na rzecz W.W. w wysokości 500 zł miesięcznie na okres od dnia 1 lipca 2019 r do dnia 30 września 2019 r., i w której zastrzeżono, że ewentualne przyznanie tego świadczenia przez organ I instancji (na skutek wniosku złożonego przez stronę po dniu 1 lipca 2019 r. ) nie powoduje powstania uprawnienia do dwukrotnego pobierania świadczenia za miesiące: lipiec 2019 r., sierpień 2019 r. i wrzesień 2019 r., Sąd wypowiedział się jedynie co niedopuszczalności orzekanie o przyznaniu świadczenia wychowawczego na rzecz W.W. na okres od dnia 1 lipca 2019 r. do dnia 30 września 2019 r. bez uprzedniego wyjaśnienia, czy świadczenia na jej rzecz za ten okres nie przyznał już uprzednio organ I instancji. Z uwagi bowiem na rozstrzygnięcie przyznające świadczenie wychowawcze na okres od dnia 1 lipca 2019 r. do dnia 30 września 2019 r. bez poczynienia niezbędnych ustaleń, Sąd Wojewódzki w wyroku z dnia 5 marca 2020 r. zauważył tylko, że wskazany w decyzji Kolegium okres świadczeniowy mógł stać się również przedmiotem rozstrzygnięcia organu I instancji. Na skutek nowelizacji ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, znoszącej kryterium dochodowe przy świadczeniu na pierwsze dziecko, możliwe było bowiem składanie wniosków o świadczenie wychowawcze od dnia 1 lipca 2019 r. Wówczas prawo do świadczenia ustalane było na okres od dnia 1 lipca 2019 r. do dnia 31 maja 2021 r. (art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 924)).

Zauważyć więc w tym miejscu trzeba, że zajęte przez Sąd Wojewódzki stanowisko w wyroku z dnia 5 marca 2020 r. co do braku możliwości przyznania świadczenia przez organ odwoławczy bez uprzedniego wyjaśnienia czy świadczenia za ten sam okres nie przyznał już organ I instancji, nie ograniczało postępowania dowodowego tylko do tej kwestii. Organ bowiem ponownie rozpoznając sprawę zobowiązany był - przy uwzględnieniu wytycznych Sądu – rozpatrzeć wszechstronnie cały materiał dowodowy.

Kolegium natomiast przy ponownym rozpatrywaniu sprawy dokonało wnikliwej analizy akt i dostrzegło w pierwszej kolejności, że we wniosku z dnia 2 sierpnia 2018 r. o przyznanie świadczenia wychowawczego na okres 2018/2019 R. W. wskazał, że nie ubiega się o świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko w rodzinie (którym wobec niezaliczenia do rodzinny A. W. stała się W. W.). W związku z tym, mając na uwadze, że świadczenie wychowawcze jest świadczeniem przyznawanym na wniosek uprawnionego, a akta sprawy takiego wniosku R. W. nie zawierają, Kolegium, decyzją z dnia 19 kwietnia 2021 r., orzekło aktualnie inaczej, aniżeli poprzednią decyzją z dnia 30 września 2019 r., gdyż utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, którą odmówiono przyznania świadczenia za okres od dnia 1 października 2018 r. do dnia 30 września 2019 r. Zgodzić się w tym miejscu zatem trzeba ze skarżącym kasacyjnie Kolegium, że w takiej sytuacji czynienie ustaleń co do tego, czy organ I instancji przyznał ww. świadczenie R. W. na okres od dnia 1 lipca 2019 r. do dnia 30 września 2019 r. na rzecz W.W. było zbędne, gdyż organ odwoławczy orzekał aktualnie odmiennie pod względem merytorycznym. Dodać jednocześnie w tym miejscu trzeba, że wszelkie wywody dotyczące zagadnień materialnoprawnych, które zostały zawarte w poprzednio wydanym wyroku z dnia 5 marca 2020 r. Sąd Wojewódzki – jak sam zaznaczył – czynił jedynie (cyt.): "ubocznie" (str. 7 uzasadnienia wyroku). W tym zaś trybie czynione wypowiedzi nie mogły stanowić wiążącej oceny prawnej.

W tych warunkach, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za zasadną, w części dotyczącej zarzutu opartego na art. 141 § 4 w zw. z art. 153 p.p.s.a., a co czyniło przedwczesnym ocenę pozostałych zarzutów kasacyjnych.

W związku zatem z powyższym, ponownie rozpoznając sprawę, Sąd Wojewódzki weźmie pod uwagę przedstawione wyżej stanowisko co do braku związania organu oceną prawną odnoszącą się do samej zasadności wniosku z dnia 2 sierpnia 2018 r. o przyznanie świadczenia wychowawczego. Uwzględni też, że wszystkie pozostałe kwestie, dotyczące meritum sprawy, zostały w wyroku z dnia 5 marca 2020 r. wypowiedziane jedynie ubocznie, a więc jako takie nie były wiążące dla Kolegium przy ponownym rozpoznaniu wniosku R. W..

Uznając zatem skargę kasacyjną za usprawiedliwioną, Naczelny Sąd Administracyjny – z mocy art. 185 § 1 w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego oparto na art. 207 § 2 p.p.s.a.