Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 893/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6063 Opłaty eksploatacyjne
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Urząd Górniczy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 142 ust. 1, art. 143 ust.2 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 2126
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kandut, Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędzia WSA Iwona Wiesner (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Wita-Łyskawa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi "A" w S. i J. H. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty za wydobywanie kopaliny bez koncesji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezes Wyższego Urzędu Górniczego w K. decyzją z [...] r. [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, z późno zm., dalej: Kpa) oraz art. 140 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2017 poz. 2126 oraz z 2018 poz. 650, dalej: P.g.g.), po rozpoznaniu odwołania z [...] r. J. H. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą A w K. oraz odwołania z [...] r. B Sp. z o.o. w S. od decyzji Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. z [...]r. znak: [...][...], ustającej solidarnie opłatę podwyższoną za wydobycie bez wymaganej koncesji[...][...] ton kopaliny - piasku z części działki o numerze ewidencyjnym [...]zlokalizowanej w S., powiat [...], województwo [...], w okresie od [...]r. do [...]r. w wysokości [...]złotych i umarzającej postępowanie administracyjne w sprawie naliczenia opłaty podwyższonej w części dotyczącej działki ewidencyjnej nr [...] zlokalizowanej w S., uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. z [...]r., w pkt 1 i 2 i ustalił B Spółka z o.o. w S. oraz Przedsiębiorstwu J.H. A w P. opłatę podwyższoną za wydobycie bez wymaganej koncesji [...] ton kopaliny - piasku z części działki o numerze ewidencyjnym [...] zlokalizowanej w S. w okresie od [...] r. do [...] r., w wysokości [...]złotych i zobowiązał przedsiębiorstwa do wniesienia podwyższonej opłaty w wysokości [...]% ustalonej kwoty, tj. [...]złotych, na konto Gminy S. i w wysokości [...]% tej kwoty, tj. [...]złotych, na konto Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w W., wskazując, że uiszczenie opłaty przez jednego ze zobowiązanych powoduje wygaśnięcie zobowiązania w zakresie opłaty, w pozostałym zakresie utrzymał zaskarżoną decyzję.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w skutek pisma skierowanego do Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. od Marszałka Województwa [...] z [...] r. informujące o możliwym wydobywaniu kopaliny bez wymaganej koncesji w S.. Organ I instancji w wyniku tej informacji, przeprowadził [...] r. oględziny terenu położonego pomiędzy firmą B a firmą C w S. W trakcie wizji organ stwierdził, że na części terenu prowadzona jest budowa budynku produkcyjnego z zapleczem socjalno-biurowym, przy wjeździe na plac budowy znajdowała się tablica informacyjna. Teren budowy był ogrodzony i zabezpieczony przed dostępem osób postronnych. Rzędne terenu budowy zostały obniżone w stosunku do pierwotnych rzędnych o kilka metrów. Przy południowej granicy budowy znajdowała się wydma piaskowa porośnięta lasem mieszanym głównie sosnowym. Przy wschodniej granicy terenu budowy znajdował się plac niezabezpieczony przed dostępem osób postronnych, przez który przeprowadzono prowizoryczną linię energetyczną zasilającą budowę. Teren ten nie był zabezpieczony tablicami informacyjno-ostrzegawczymi. Wjazd na teren placu możliwy był dwoma drogami: polną (nie utwardzoną) oraz utworzoną z płyt drogowych ułożonych na żółtym piasku. Na terenie znajdowały się dwie skarpy eksploatacyjne o kierunku północ-południe i wschód-zachód. Wizualna ocena wysokości skarpy o kierunku północ-południe wykazała, że może ona dochodzić do około 3 m, wysokość skarpy o kierunku wschód-zachód dochodziła do ok. 1,5 m. Ocena makroskopowa pozyskiwanej z tego terenu kopaliny wykazała, że jest to piasek koloru żółtego drobno i średnio­ziarnisty pochodzenia eolicznego. W skarpie, nad piaskiem zalegał nadkład wykształcony jako gleba piaszczysta koloru czarnego i ciemno-szarego o grubości od 0,3 m do 0,5 m (średnio 0,4 m). Teren objęty robotami ziemnymi miał powierzchnię około 2 ha. W trakcie oględzin organ I instancji wykonał pomiary punktów wyznaczających teren przekształcony robotami górniczymi. Współrzędne pomierzonych punktów zostały zapisane w pamięci odbiornika GPS. Pomiarów dokonano z wykorzystaniem służbowego odbiornika GPS typ R8s firmy D + kontroler TSC3, z użyciem poprawek położenia punktów z systemu VRSNET (poprawka powierzchniowa RTN). Wykonał także dokumentację fotograficzną za pomocą służbowego aparatu fotograficznego oraz szkice polowo - sytuacyjne. Podczas dokonywania przez pracowników organu I instancji pomiarów na teren objęty robotami ziemnymi wjechał samochód ciężarowy koloru białego marki E; kierowca na prośbę pracowników inspekcyjno-technicznych Okręgowego Urzędu Górniczego w K. przedstawił się i oświadczył, że przyjechał po piasek, współpracuje na tym terenie z J.H., a działka należy do firmy B Sp. z o.o.

Starosta poinformował organ I instancji, że działki nr [...] i [...] są objęte pozwoleniem nr [...] z [...] r. na budowę budynku produkcyjnego z zapleczem biurowo-socjalnym, udzielonym decyzją Starosty [...] z [...]r., a decyzja zatwierdzająca projekt budowlany nie zawiera informacji o sposobie zagospodarowania mas ziemnych. W zakresie pozostałych działek o numerach [...], [...], [...]i [...], Starosta [...] nie wydawał żadnych decyzji administracyjnych. Właścicielem działek o nr [...]i [...]jest przedsiębiorstwo B Sp. z.o.o.

W stosunku do pozostałych nieruchomości gruntowych o nr [...], [...], [...]i [...] organ I instancji prowadził dwa odrębne postępowania administracyjne i ustalił, że powierzchnia działki nr [...]wynosi [...]ha, grunty na działce posiadają symbole: Ba-tereny przemysłowe ([...]ha) i Ls-lasy ([...]ha). Powierzchnia działki nr [...]wynosi [...] ha, grunty na działce posiadają symbole: Ba-tereny przemysłowe ([...]ha) i Ls-lasy (1[...]ha).

Zawiadomieniem z [...]r., organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie naliczenia opłaty podwyższonej związanej z prowadzeniem wydobywania kopaliny bez wymaganej koncesji z działek o numerach ewidencyjnych [...] i [...]położonych w S., zawiadamiając jednocześnie odwołujących o terminie przeprowadzenia oględzin działek i informując o możliwości zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. W dniu [...]r. przeprowadzono oględziny terenu, w których uczestniczyli J.H. i pełnomocnik B oraz P.S., Dyrektor Kontroli Jakości, Dyrektor Produkcji w B, z których sporządzono protokół. W ocenie organu I instancji stan zagospodarowania działek o numerach ewidencyjnych [...]i [...]w S. zasadniczo nie uległ zmianom w stosunku do wizji przeprowadzonej [...]r., w wyniku której stwierdzono, że wyrobisko miało kształt prostokąta o wymiarach ok. 70 m na ok. 35 m. Podczas oględzin stwierdzono, że w ścianach wyrobiska oraz na spągu wyrobiska jest piasek koloru żółtego, drobno i średnioziarnisty pochodzenia eolicznego. W ścianie wyrobiska o kierunku północ-południe nad piaskiem zalegał nadkład wykształcony jako gleba piaszczysta koloru czarnego i ciemno-szarego o grubości od 0,3 m do 0,5 m (średnio 0,4 m). Piasek gdzieniegdzie zanieczyszczony był korzeniami wykarczowanych drzew.

Organ I instancji ustalił, że pomiędzy odwołującymi zawarta została [...] r. umowa na wykonanie robót na terenie działek nr [...]i [...]. Zgodnie z § 1 pkt 1 umowy, jej przedmiotem była likwidacja nierówności w obrębie nieruchomości, usunięcie elementów betonowych, oczyszczenie terenu z korzeni drzew, usunięcie i wywiezienie wierzchniej warstwy humusu oraz zanieczyszczeń. Za wykonane prace ustalono wynagrodzenie netto w wysokości [...] złotych. Z zeznań świadków wynika, że przy robotach ziemnych wykorzystywany był sprzęt mechaniczny, tj. spycharka i ładowarka. Organ I instancji ustalił, że masy ziemne, w tym piasek wywożone były samochodami ciężarowymi, należącymi do odwołującego J.H., a sporadycznie samochodem należącym do R.H. na działkę J.H. do P. oraz na działki osób fizycznych w rejonie S.. W oparciu o powyższe ustalenia organ I instancji wydał zaskarżoną decyzję.

Od decyzji tej odwołanie wniosły obie strony postępowania.

J.H. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w stosunku do odwołującego i o umorzenie postępowania organu I instancji, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

I. przepisów prawa materialnego, tj.:

1. art. 143 P.g.g. poprzez wymierzenie opłaty podwyższonej J.H., który faktycznie nie dokonywał wydobycia kopaliny w postaci piasku, a jedynie realizował umowę zlecenia polegającą na wyrównaniu działki, jej oczyszczeniu oraz usunięciu elementów betonowych oraz wywiezieniu mas ziemnych przygotowanych uprzednio przez podmiot zlecający te prace;

2. art. 140 ust. 3 pkt 3 P.g.g. poprzez brak udowodnienia ilości faktycznie wydobytej kopaliny, a przyjęcie jej ilości jedynie na podstawie opinii sporządzonej przez pracowników Okręgowego Urzędu Górniczego w K., w dodatku bez uwzględnienia, okoliczności, że działki objęte postępowaniem cechowały się nierównością, pokrywał go humus, znajdowały się na nim znaczne ilości gruzu, korzeni, betonu zanieczyszczeń, co znacznie obniża ilość kopaliny, która mogła zostać usunięta, podczas gdy to na organie ciąży obowiązek udowodnienia faktycznej ilości wydobytej kopaliny, albowiem opłata w istocie ma charakter represyjny, a co za tym idzie stan faktyczny musi być całościowo i dokładnie wyjaśniony;

II. przepisów prawa procesowego, tj.:

1. art. 107 § 1 Kpa i art. 107 § 3 Kpa poprzez błędne zamieszczenie w sentencji decyzji informacji, w jakim terminie oraz w jaki sposób należy wnieść opłatę podwyższoną, podczas gdy zapłata tej opłaty jest czynnością materialno-techniczną i w związku z tym informacje o terminie i sposobie jej zapłaty nie mogą zostać zawarte w części dyspozytywnej decyzji, lecz w jej uzasadnieniu, co powoduje, że sentencja zaskarżonej decyzji zawiera elementy, których nie przewiduje art. 107 § 1 Kpa;

2. art. 7 Kpa, art. 77 § 1 Kpa, 78 § 1 Kpa, art. 80 Kpa, art. 107 § 1 Kpa oraz art. 107 § 3 Kpa poprzez wydanie zaskarżonej decyzji, pomimo braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, z pominięciem okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a także na podstawie niekompletnego materiału dowodowego oraz na skutek braku wszechstronnej oceny zebranego materiału dowodowego;

3. art. 107 § 1 Kpa w zw. z art. 107 § 3 Kpa w związku z art. 11 Kpa poprzez poprzestanie na przytoczeniu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśnień odwołującego się oraz wyników dokonanych przez mierniczego górniczego K.K., oględzin działki nr [...], bez wskazania dlaczego organ I instancji nie dał wiary wyjaśnieniom skarżącego, co do jego roli w zakresie porządkowania terenu działki oraz na jakiej podstawie organ przyjął, że na działce było prowadzone wydobycie kopalin bez wymaganej koncesji;

4. art. 107 § 3 Kpa poprzez niewskazanie w uzasadnieniu przyczyn, dla których nie dano wiary wyjaśnieniom wszystkich przesłuchanych świadków, co do charakteru wykonywanych robót oraz co do zindywidualizowania podmiotu podejmującego decyzje w zakresie organizacji pracy, a w szczególności rodzaju i ilości materiału usuwanego z działki.

B Sp. z o.o. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania, a decyzji organu I instancji zarzuciła:

I. rażące przepisów prawa materialnego, tj.:

1. art. 140 ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 3 oraz art. 143 ust. 2 P.g.g., poprzez uznanie, że odwołująca wydobywała na należącym do niej terenie kopalinę - piasek, w sytuacji gdy jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności umowy zawartej pomiędzy odwołującą a J.H., przedmiotem zleconych przez odwołującą robót nie było wydobywanie i wywóz piasku, ale uprzątnięcie terenu należącego do odwołującej się poprzez likwidację nierówności, usunięcie znajdujących się w ziemi elementów betonowych, przewiezienie ich we wskazane przez odwołującą miejsce, zasypanie otworów po usunięciu elementów betonowych, oczyszczenie terenu z korzeni drzew, usunięcie i wywiezienie wierzchniej warstwy humusu oraz zanieczyszczeń, co potwierdziły również zeznania świadków;

2. art. 366 ustawy 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2017 r. poz. 459, z późno zm., dalej: Kc) i 369 Kc poprzez jego błędne zastosowanie, w sytuacji gdy jak wynika z treści art. 143 ust. 2 P.g.g., stroną postępowania, a co za tym idzie adresatem decyzji może być tylko i wyłącznie jeden podmiot, a ustalenie podmiotu określonego w art. 143 ust. 2 pkt 2 P.g.g. wyłącza udział właściciela i innej osoby posiadającej tytuł prawny do nieruchomości.

II. przepisów prawa procesowego, tj.:

l. art. 7 Kpa, art. 8 Kpa, art. 77 § l Kpa i art. 80 Kpa poprzez:

a) oparcie ustaleń w zakresie stanu nieruchomości przed eksploatacją wyłącznie o mapę uzyskaną z powiatowego ośrodka dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej, przy zupełnym pominięciu pozostałego materiału dowodowego, tj. w szczególności zeznań świadków, z których to zeznań w sposób nie budzący wątpliwości wynikało, że w chwili rozpoczęcia prac na nieruchomości zalegała znaczna ilość betonu, gruzu, teren był pofałdowany i było sporo dołów, co skutkowało błędnym ustaleniem, że wydobycie następowało bez strat eksploatacyjnych, tj. że całość wydobycia dotyczyła wyłącznie kopaliny w postaci piasku, a ukształtowanie terenu w chwili rozpoczęcia prac było identyczne jak na mapach pozyskanych od Starosty [...];

b) zaniechanie precyzyjnego ustalenia stanu terenu sprzed "wydobycia", w szczególności brak pomniejszenia wyliczonej objętości "ubytku kopaliny" o objętość zalegających na nieruchomościach i następnie skruszonych hałd gruzu i betonu wydobytego z ziemi, co skutkowało błędnym ustaleniem ilości wydobytej kopaliny, a w konsekwencji również błędnym ustaleniem wysokości opłaty podwyższonej;

c) brak wnikliwej i szczegółowej oceny materiału dowodowego skutkujący błędnym uznaniem, że odwołująca wydobywała kopalinę - piasek, uzyskując z tego tytułu korzyść gospodarczą;

2. art. 79 § 1 Kpa w związku z art. 7 Kpa, art. 8 Kpa, art. 10 Kpa, art. 77 § 1 Kpa i art. 80 Kpa poprzez oparcie ustaleń w zakresie stanu nieruchomości po eksploatacji na pomiarach wykonanych w trakcie oględzin [...] r., o których to oględzinach nie powiadomiono odwołującej i zaniechanie powtórzenia tych pomiarów w trakcie oględzin [...] r. w obecności odwołującej, co pozbawiło ją możliwości kontroli sposobu wykonywania tych pomiarów, zgłoszenia zastrzeżeń i wniosków.

Prezes Wyższego Urzędu Górniczego po analizie materiału dowodowego oraz zarzutów odwołania wydał zaskarżoną decyzję stwierdzając, że zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 3 P.g.g. i art. 19 P.g.g. kopaliną wydobytą jest całość kopaliny odłączonej od złoża, zaś złożem kopaliny jest naturalne nagromadzenie minerałów, skał oraz innych substancji, których wydobywanie może (nie musi) przynieść korzyść gospodarczą. Zdaniem organu II instancji bezspornym jest, że na działce nr [...] zlokalizowanej w S., doszło do wydobywania kopaliny bez koncesji.

Zgodnie z art. 140 ust. 1 P.g.g. działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych podlega opłacie podwyższonej. Stosownie do art. 140 ust. 3 pkt 3 P.g.g., za wydobywanie kopalin bez wymaganej koncesji ustala się opłatę podwyższoną w wysokości czterdziestokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej bez koncesji kopaliny, a na mocy art. 140 ust. 2 pkt 2 P.g.g. organem właściwym w takiej sprawie jest właściwy organ nadzoru górniczego.

Organ odwoławczy odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa materialnego, o których mowa w pkt I ppkt 1 i ppkt 2 odwołania J.H. i w pkt I ppkt 1 odwołania B Sp. z o.o., oraz zarzutów naruszenia prawa procesowego, o których mowa w pkt 2, 3 i 4 odwołania J.H., jak również w pkt odwołania B Sp. z o.o., stwierdzono, że nie zasługują one na uwzględnienie. Z ustalonego przez organ I instancji w trakcie kontroli [...] r. stanu faktycznego wynika, że za wyjątkiem drogi polnej, zdjęto warstwę gleby, usunięto korzenie drzew po ich wykarczowaniu. W północnej części działki nr [...] znajdują się dwie skarpy eksploatacyjne o kierunku północ-południe i wschód-zachód, wysokość skarp wynosiła od ok. 0,1 m do ok. 2,5 m. Stokowe wyrobisko ma kształt prostokąta o wymiarach ok. 80 m na 40 m. Analiza mapy uzyskanej z powiatowego ośrodka dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej oraz wyniki pomiarów geodezyjnych wykonanych [...]r. wykazały, że powierzchnia terenu w północnej części działki nr [...]uległa obniżeniu w stosunku do terenu pierwotnego. Maksymalne obniżenie wyniosło ok. 2,5 m. Takie obniżenie terenu świadczy jednoznacznie, że nie doszło do usuwania gleby, gruzu i korzeni, jak twierdzą strony postępowania, ale stwierdzono wydobywanie kopaliny - piasku. W celu obliczenia ilości wydobytej kopaliny wyznaczono bezsprzeczne granice terenu objętego eksploatacją piasku, którego powierzchnia wynosi [...]m2 (Sprawozdanie z prac biurowych mających na celu obliczenie ilości wydobytej kopaliny bez koncesji wykonane przez pracowników Okręgowego urzędu Górniczego w K., s. 9, dalej: Sprawozdanie). Organ II instancji wskazał, że już z samych zdjęć załączonych do protokołu kontroli widać, że roboty przekraczają swoim rozmiarem, zakres prac związanych z robotami, o których mowa w § 1 umowy zawartej pomiędzy odwołującymi.

Odnośnie zarzutu naruszenia art. 140 ust. 3 pkt 3 P.g.g. poprzez brak udowodnienia ilości faktycznie wydobytej kopaliny organ II instancji stwierdził, że całkowita powierzchnia terenu objętego robotami ziemnymi (porządkowanie i wyrównywanie terenu) wyniosła [...]m3. Organ I instancji dokonał naliczenia opłaty podwyższonej jedynie w zakresie fragmentu północnej części działki [...], o powierzchni [...]5 m2, która przed rozpoczęciem wykonywania robót porośnięta była lasem. Rozpoczęcie prac w tej części działki wymagało uzyskania decyzji o wylesieniu Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w L.. Decyzja zezwalała na trwałe wyłącznie z produkcji leśnej powierzchni [...] ha lasu na działkach nr [...] ([...] ha) i [...]([...]ha). Przed wydaniem decyzji z przedstawiciel Nadleśnictwa R., w obecności przedstawiciela B Sp. z o.o. przeprowadził lustrację terenu i stwierdził, że oznakowanie obszaru wyłączenia w terenie i zgodność opisu taksacyjnego ze stanem na gruncie. W obrębie obszaru przeznaczonego do trwałego wyłączenia nie rozpoczęto innego niż leśne sposobu użytkowania gruntów. Z porównania zdjęć satelitarnych terenu z portalu Google Earth z [...]r. (teren przed rozpoczęciem robót), [...] r. (teren po wycince drzew), oraz [...](teren przekształcony), wynika że przed rozpoczęciem robót teren porośnięty był lasem bez śladów konstrukcji betonowych, gruzu itp.

Wyniki przeprowadzonej lustracji, w obecności odwołującego, pozostają w sprzeczności z twierdzeniami B Sp. z o.o. o występowaniu na tym terenie konstrukcji betonowych i gruzu. Organ I instancji wykonując obliczenia objętości wydobytej kopaliny z wykorzystaniem mapy (stan pierwotny) uzyskanej z powiatowego ośrodka dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej uwzględnił rzeźbę (pofałdowania i nierówności) terenu. Obliczenia wykonano przy wykorzystaniu rzędnych wysokościowych punktów z mapy pozyskanej ze starostwa oraz rzędnych wysokościowych punktów zmierzonych w trakcie oględzin [...] r. co pozwoliło na ustalenie objętości ubytku kopaliny (wraz z nadkładem) z modelu terenu tzw. pierwotnego i przekształconego. Objętość kopaliny pomniejszona została o objętość nadkładu (gleby).

Ponadto wobec ustalonych różnic wysokości terenu pierwotnego i przekształconego (powierzchnia terenu w północnej części działki nr [...] uległa obniżeniu w stosunku do terenu pierwotnego o ok. 2,5 m)stwierdzono, że obniżenie terenu w stosunku do stanu pierwotnego nie mogło powstać na skutek zebrania niewielkiej ilości piasku przy wykonywaniu porządkowania terenu.

Organ II instancji wskazał również, że wbrew twierdzeniom B Sp. z o.o. ilość faktycznie wydobytej kopaliny nie została przyjęta jedynie na podstawie Sprawozdania dokonanego przez pracowników organu bez uwzględnienia innych czynników wpływających na ustalenie prawdziwej ilości wydobytej kopaliny. Pomiary w sprawie zostały wykonane przez pracowników organu, mających uprawnienia mierniczego górniczego i geologa górniczego, a więc posiadające odpowiednie wykształcenie i doświadczenie zawodowe niezbędne do dokonania pomiarów, pomiary zostały dokonane profesjonalnym sprzętem za pomocą licencjonowanych programów. Z zeznań świadków (P.S. dyrektora B Sp. z o.o., R.H. oraz J.H.) wynika, że, przy robotach ziemnych wykorzystywany była spycharka w dyspozycji B Sp. z o.o., oraz ładowarka firmy J.H.. Sprzęt ten był używany przy usuwaniu elementów betonowych, poddanych kruszeniu w mobilnym urządzeniu kruszącym. Samochody ciężarowe, za pomocą których wywożono masy ziemne w tym piasek, należały do J.H.; sporadycznie wywożone były samochodem należącym do R.H.. Pracownicy firmy J.H. generalnie zeznali, że wywozili ziemię, tj. glebę, pniaki, piach, wszystko wymieszane do P. na działkę J.H.. Świadkowie nie rozróżniali piasku od ziemi. Organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji podkreślał, że przesłuchiwani świadkowie, w późniejszym etapie postępowania, określając wywożone masy ziemne z terenu działek unikali słowa piasek i zazwyczaj używali nazewnictwa: żółta, brązowa ziemia. wymieszana ziemia z korzeniami z gruzem i piaskiem, czarna ziemia, drobny gruz, drobne korzenie i prześwity piasku, ziemia koloru ciemno-żółtego, piasek zabrudzony korzeniami, ziemia koloru żółtego, ziemia wymieszana z piaskiem, korzeniami, gruzem.

Organ II instancji podkreślił, że nieprawidłowe zdjęcie nadkładu zalegającego nad kopaliną, wymieszanie gleby, korzeni i gruzu z piaskiem nie jest podstawą do stwierdzenia, że nie prowadzono wydobywania kopaliny (piasku). Działki nr [...]i [...]jak i sąsiednie nieruchomości zlokalizowane są na terenie wydmy piaskowej. Zgodnie z ustaleniami w części zachodniej S. występuje ciąg pagórkowatych wydm piaskowych wysokości około od 5 m do 15 m, a działki o nr [...]i [...]zlokalizowane są w linii prostej w odległości około czterech kilometrów od udokumentowanego złoża piasku wydmowego "F". Wydobyta kopalina z działki o nr [...]to piaski eoliczne (wydmowe), są dobrze obtoczone i przesortowane. Składają się prawie wyłącznie z okruchów drobnoziarnistych, co uwarunkowane jest ograniczoną zdolnością transportową wiatru. Powierzchnia ziaren piasków eolicznych jest matowa i porysowana na skutek wzajemnego ich ocierania się w trakcie transportu. Skład mineralny tych piasków jest na ogół zróżnicowany, dlatego ich zabarwienie jest najczęściej żółtawe. Piaski wydmowe używane są głównie jako materiał budowlany do zapraw cementowych i wapiennych, produkcji betonu komórkowego, produkcji silikatów oraz w budownictwie jako materiał na podsypki oraz po odpowiednim przygotowaniu na nasypy. Piasek pozyskany z przedmiotowego terenu, zgodnie z zeznaniem świadków, znalazł zastosowanie do wyrównania działki zlokalizowanej w P., której właścicielem jest J.H. oraz był dostarczany do osób prywatnych w okolicy S.. Cechą charakterystyczną piasków wydmowych jest ich równoziarnistość, która powoduje bardzo słabe własności zagęszczające, dlatego transport kołowy po powierzchni tych piasków jest bardzo utrudniony. We wszystkich zakładach górniczych eksploatujących piaski wydmowe w granicach właściwości miejscowej organ I instancji budowane są tymczasowe drogi technologiczne z płyt drogowych służące do transportu kopaliny. Piaski wydmowe eksploatuje się koparkami lub ładowarkami zgodnie z technologią przez podkopywanie. Na terenie działki o nr [...], po usunięciu wierzchniej warstwy ziemi (nadkładu), również wybudowano drogę z płyt drogowych. Płyty ułożono na żółtym piasku, droga służyła do transportu W ocenie organu mamy tu do czynienia z wyodrębnionym technicznie i organizacyjnie zespołem środków służących do wydobywania kopaliny, tj. wyrobisko górnicze ograniczone dwoma skarpami i drogi transportowe, a celem działalności obu odwołujących było wydobycie kopaliny piasku pod pretekstem wyrównywania terenu.

Zdaniem organu II instancji organ I instancji dokonał wnikliwej analizy obszernego materiału dowodowego, na podstawie którego słusznie przyjął, że doszło tu do wydobywania kopaliny bez koncesji, a w sprawie nie naruszono zasad postępowania.

Organ II instancji uznał zarzut odwołującej w zakresie punktu II odwołania za zasadny i uchylił zaskarżoną decyzję w pkt 1 i 2 ustalając B Sp. z o.o. w S. oraz J.H., A w P. opłatę podwyższoną za wydobycie bez wymaganej koncesji [...]ton kopaliny - piasku z części działki o nr [...]zlokalizowanej w S. w okresie od [...]r. do [...]r., w wysokości [...] złotych i zobowiązał przedsiębiorstwa do wniesienia podwyższonej opłaty w wysokości [...]% ustalonej kwoty, tj. [...]złotych, na konto Gminy S. i w wysokości [...]% tej kwoty, tj. [...]złotych, na konto Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w W., wskazując, że uiszczenie opłaty przez jednego ze zobowiązanych powoduje wygaśnięcie zobowiązania w zakresie opłaty.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 369 Kc zobowiązanie jest solidarne jeżeli to wynika z ustawy lub z czynności prawnej. Przepisy Prawa geodezyjnego i górniczego nie przewidują solidarnej odpowiedzialności za wydobywanie kopaliny bez koncesji. Art. 142 ust. 1 P.g.g. stanowi, że do opłat, o których mowa w dziale VII, stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące zobowiązań podatkowych. Organ nie miał podstaw do stwierdzenia w decyzji, że za uiszczenie opłaty właściciele odpowiadają solidarnie (art. 92 § 1 O.p.). Ponieważ wierzyciel domagać się może tylko jednej opłaty jej uiszczenie przez jednego ze zobowiązanych powoduje, stosownie do art. 59 § 1 pkt 1 O.p. w związku z art. 142 ust. 1 Pgg, wygaśnięcie zobowiązania w zakresie opłaty, a tym samym zwolnienie pozostałych zobowiązanych. Nie ma podstaw prawnych do podziału opłaty na tyle niezależnych od siebie części, ilu jest zobowiązanych, czyli do regulacji z art. 379 § 1 Kc.

B Sp. z o.o. jest właścicielem nieruchomości nr [...], na której prowadzono nielegalną eksploatację kopaliny bez koncesji. Opłata podwyższona została nałożona na niego na podstawie art. 143 ust. 2 pkt 2 P.g.g., tj. jako na podmiot prowadzący działalność bez koncesji, a nie jako na właściciela nieruchomości na podstawie art. 143 ust 3 P.g.g. [...] Sp. z o.o. oraz J.H., wspólnie w ramach wykonanych robót ziemnych odspoili od górotworu kopalinę – piasek, stanowiący naturalne nagromadzenie skały osadowej, luźnej, złożonej z niezwiązanych ziaren mineralnych, której wydobycie może przynieść korzyść gospodarczą. Przedsiębiorstwa nie miały żadnych zezwoleń, pozwoleń i nie prowadziły ewidencji odpadów (ziemi, gruzu, betonu, korzeni, zanieczyszczeń itp.) w zakresie prowadzonej działalności na terenie działek nr [...] i [...], wydanych na podstawie przepisów ustawy o odpadach (Dz.U. 2018 r. poz. 21). O wspólnym prowadzeniu wydobycia kopaliny świadczy fakt udziału w pracach spychacza będącego w wyłącznym posiadaniu B Sp. z o.o. Z zeznań świadków wynika, że wszystkie prace prowadzone przez operatora spychacza były wykonywane na polecenie B Sp. z o.o. (świadek P.S.), zaś J.H. nie zrobił nic bez zgody spółki. Powyższe potwierdzają zeznania J.H..

Organ II instancji wskazał, że sentencja decyzji powinna być sformułowana jasno i precyzyjnie, aby była zrozumiała dla stron bez uzasadnienia. (por. Jaśkowska Małgorzata, Wróbel Andrzej, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2016). Sentencja decyzji powinna więc jednoznacznie wskazywać jaki obowiązek ciąży na zobowiązanym ( wyrok WSA w Rzeszowie z 10.10.2017 r., sygn. akt. SA/Rz 843/17, wyrok WSA w Warszawie z 1.12.2017r., sygn. akt VIISA/Wa 535/17, wszystkie powołane: orzeczeniansa.gov.pl).

Odnosząc się do zarzutu B Sp. z o.o. zawartego w pkt 2 odwołania organ II instancji stwierdził, że pierwsze oględziny działki w trakcie, których dokonano pomiarów miały miejsce [...] r. po otrzymaniu zawiadomienia o podejrzeniu wydobywania kopaliny bez koncesji na działkach o nr [...]i [...]. W dniu [...] r. organ I instancji zawiadomił odwołujących o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie naliczenia opłaty podwyższonej, możliwości zapoznania się z aktami oraz, że w dniu [...]r. odbędą się oględziny działek o nr ewid [...]i [...]. W dniu [...]r. przeprowadzono ponowne oględziny z udziałem odwołujących i pełnomocnika B Sp. z o.o. Stwierdzono, że stan zagospodarowania działki nie uległ zmianom w stosunku do wizji przeprowadzonej [...]r. odstąpiono od przeprowadzenia ponownych pomiarów, co odnotowano w protokole, a obecni nie domagali się przeprowadzenia ponownych pomiarów.

Wobec powyższego organ II instancji uznał, że zarzuty obu odwołań nie zasługują na uwzględnienie.

Pismem z [...]r. oba podmioty wniosły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji.

Zaskarżonej decyzji zarzucono

1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj.

a) art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez:

• oparcie ustaleń w zakresie stanu nieruchomości przed eksploatacją o mapę uzyskaną z powiatowego ośrodka dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej, zdjęciach z portalu Google Earth, decyzji z [...] r. Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych o wylesieniu i pominięciu zeznań świadków, z których to zeznań w sposób nie budzący wątpliwości wynikało, że w chwili rozpoczęcia prac na nieruchomości zalegała znaczna ilość betonu, gruzu, teren był pofałdowany i było "sporo dołów", co skutkowało błędnym ustaleniem, iż wydobycie następowało bez strat eksploatacyjnych, tj. iż całość wydobycia dotyczyła wyłącznie kopaliny w postaci piasku, a ukształtowanie terenu w chwili rozpoczęcia prac było identyczne jak na mapach pozyskanych od Starosty [...];

• błędne ustalenie stanu terenu sprzed "wydobycia", w szczególności brak pomniejszenia wyliczonej objętości "ubytku kopaliny" o objętość zalegających na nieruchomościach i następnie skruszonych hałd gruzu i betonu wydobytego z ziemi, co skutkowało błędnym ustaleniem ilości wydobytej kopaliny a w konsekwencji również błędnym ustaleniem wysokości opłaty podwyższonej;

• brak wnikliwej i szczegółowej oceny materiału dowodowego skutkujący błędnym uznaniem, że Skarżący wydobywali kopalinę - piasek, uzyskując z tego tytułu korzyść gospodarczą.

b) art. 79 § 1 w zw. z art. 7, art. 8, art. 10, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez oparcie ustaleń w zakresie stanu nieruchomości po eksploatacji na pomiarach wykonanych w trakcie oględzin [...]r., o których to oględzinach nie powiadomiono odwołującej i zaniechanie powtórzenia tych pomiarów w trakcie oględzin [...]r.

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 140 ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 3 oraz art. 143 ust. 2 P.g.g., poprzez uznanie, że Skarżący wydobywali na terenie należącym do B sp. z o.o. kopalinę - piasek, w sytuacji gdy jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności umowy zawartej pomiędzy Skarżącymi, przedmiotem robót nie było wydobywanie i wywóz piasku, ale uprzątniecie terenu poprzez likwidację nierówności, usunięcie znajdujących się w ziemi elementów betonowych, zasypanie otworów po usunięciu elementów betonowych, oczyszczenie terenu z korzeni drzew, usunięcie i wywiezienie wierzchniej warstwy humusu oraz zanieczyszczeń, co potwierdziły również zeznania świadków.

W uzasadnieniu skargi skarżący w całości podtrzymali dotychczas prezentowane stanowisko i towarzyszącą mu argumentację faktyczna i prawną. W szczególności podkreślając brak materiałów źródłowych obrazujących stan działek na przestrzeni czasu z uwzględnieniem, że przed [...]r. nieruchomość należała do G sp.j.

W odpowiedzi na skargę Prezes wyższego Urzędu Górniczego wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi podkreślono, że ze zdjęć wykonanych podczas oględzin wynika, ze zakres robót przekracza wskazany w umowie zawartej przez obie strony. Organ dokonał obliczenia opłaty podwyższonej jedynie z części działki nr [...], poprzednio porośniętej lasem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Sąd administracyjny, zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.), sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz.1302 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga w granicach danej sprawy, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a.

Analizując przepisy regulujące kwestię wydobycia kopalin oraz sankcji za ich nieprzestrzeganie, zauważyć należy, że stosownie do treści art. 140 ust. 1 P.g.g., działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych podlega opłacie podwyższonej. Organem właściwym w tego rodzaju sprawach, poza wyjątkami wynikającymi z art. 140 ust 2 pkt 1 P.g.g., jest właściwy organ nadzoru górniczego (art. 140 ust. 2 pkt 2 P.g.g.). Zgodnie z art. 143 ust. 2 pkt 2 P.g.g., w sprawach określonych Działem VII. Opłaty stroną postępowania jest podmiot, który prowadzi działalność bez wymaganej koncesji.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 P.g.g. ustawa ta określa zasady i warunki podejmowania, wykonywania oraz zakończenia działalności w zakresie:

1) prac geologicznych;

2) wydobywania kopalin ze złóż;

3) podziemnego bezzbiornikowego magazynowania substancji;

4) podziemnego składowania odpadów;

5) podziemnego składowania dwutlenku węgla w celu przeprowadzenia projektu demonstracyjnego wychwytu i składowania dwutlenku węgla.

W rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 3 P.g.g. kopaliną wydobytą jest całość kopaliny odłączonej od złoża, zaś złożem kopaliny jest naturalne nagromadzenie minerałów, skał oraz innych substancji, których wydobywanie może przynieść korzyść gospodarczą (art. 6 ust. 1 pkt 19 P.g.g.). Z kolei działalność w zakresie wydobywania kopalin ze złóż może być, w świetle art. 21 ust. 1 pkt 2 P.g.g., wykonywana na podstawie udzielonej koncesji.

Przenosząc powyższe uregulowania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że pismem z [...] r. Marszałek Województwa [...] poinformował Okręgowy Urząd Górniczy w K. o możliwym nielegalnym wydobyciu kopaliny bez koncesji w S.. W dniu [...] r. przeprowadzono we wskazanym miejscu oględziny, w wyniku których ustalono, że na części terenu budowany jest budynek produkcyjny z zapleczem socjalno-biurowym. Rzędne terenu zostały obniżone w stosunku do pierwotnych rzędnych o kilka metrów. Przy południowej granicy budowy znajdowała się wydma piaskowa porośnięta lasem. Wjazd na ogrodzony teren odbywał się drogą polną oraz drogą utwardzoną płytami drogowymi ułożonymi na żółtym piasku. Stwierdzono dwie skarpy, wysokość skarpy o kierunku północ-południe oceniono na ok 3 m, a skarby w kierunku wschód-zachód na ok. 1,5 m. Określono, że w skarpie znajduje się piasek koloru żółtego drobno i średnioziarnisty pochodzenia eolicznego, a nad piaskiem zalegał nakład wykształcony jako gleba piaszczysta o grubości ok. 0.3m do 0,5m. Teren objęty robotami miął powierzchnię ok. 2 ha. Dokonano pomiarów za pomocą sprzętu służbowego przez uprawnionych pracowników, wykonano dokumentację fotograficzną oraz szkice sytuacyjne. Ponowne oględziny przeprowadzono w obecności stron i pełnomocnika [...]r., odstąpiono od ponownych pomiarów gruntu, gdyż jego stan nie uległ zmianie, a strony o to nie wnosiły.

Starosta [...] poinformował, że działki nr [...], [...]zostały objęte pozwoleniem na budowę budynku produkcyjnego, decyzja te nie zawiera informacji o sposobie zagospodarowania mas ziemnych. W zakresie działek nr [...], [...], [...], [...] nie wydano żadnych decyzji administracyjnych, a grunty te były określone jako las, teren przemysłowy. Na podstawie uzyskanych dokumentów i map ustalono, że właścicielem działek [...]i [...]jest B sp. z o.o. Ustalono również, że strony [...]r. zawarły umowę na wykonanie robót na działkach nr [...]i [...], której przedmiotem była likwidacja nierówności, usunięcie elementów budowlanych, czyszczenie terenu z korzeni drzew, usunięcie i wywiezienie wierzchniej warstwy humusu oraz zanieczyszczeń.

W oparciu o zeznania świadków organ ustalił, że roboty ziemne były wykonywane za pomocą spycharki i ładowarki, a masy ziemne były wywożone samochodami ciężarowymi J.H. , a także R.H., na działkę J.H. w P. oraz na działki osób fizycznych w rejonie S. Jak wynika z akt sprawy skarżący nie posiadali koncesji na wydobywanie kopaliny.

W oparciu o tak zgromadzony materiał dowodowy organy zasadnie stwierdziły, że czynności wykonywane przez skarżących stanowiły działalność górniczą, polegającą na wydobyciu kopaliny w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 3 P.g.g. Świadczy o tym stan terenu eksploatacji kopaliny zobrazowany na zdjęciach i na mapach. Skarżący twierdzili, że roboty na nieruchomości miały charakter porządkowy i wynikały z zawartej w tym zakresie umowy, obejmowały usunięcie elementów betonowych. Organ w tym zakresie odwołał się do wyników dwukrotnych oględzin, podczas których nie stwierdzono zalegających elementów betonowych, natomiast w decyzji podkreślono, że jako podstawę do wyliczenia wielkości złoża przyjęto jedynie powierzchnię z północnej części działki [...]o powierzchni [...]m 2 uprzednio porośniętej lasem. Działka ta podlegała wylesieniu na podstawie decyzji Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych z [...]r. W oparciu o porównanie zdjęć satelitarnych z [...]r. (teren przed rozpoczęciem robót), z [...]r. (teren po wycince drzew), z [...]r. (teren przekształcony) organ ustalił, że teren był porośnięty lasem bez śladów konstrukcji betonowych, gruzu, a stanowisko skarżących w tym zakresie nie znajduje odniesienia w materiale dowodowym sprawy. Pogląd ten należało zaakceptować, a argument, że na nieruchomościach znajdowała się maszyna do kruszenia betonu, nie znosi ustaleń faktycznych organów. Organ słusznie podkreślił, że przy pierwszym kontakcie z kontrolującymi kierowca, który przyjechał po ładunek stwierdził, że przyjechał po piasek, a nie inny materiał. Stosowanie w toku postępowania tego określenia zamiennie z pojęciem, "ziemia" nie miało decydującego znaczenia w sprawie. Biorąc pod uwagę wynik pomiarów ustalających wartość obniżenia powierzchni nieruchomości w stosunku do jej pierwotnego poziomu prace na zakwestionowanej nieruchomości nie mały charakteru porządkowego. Na zasadność tej oceny wskazuje również charakterystyka geologiczna gruntu, ze wskazaniem na złoża piasków wydmowych eksploatowanych metodą podkopywania, co znalazło odzwierciedlenie w poczynionych ustaleniach.

W aktach sprawy znajdują się zarówno mapy i zdjęcia terenu jak i dokumentacja obrazująca sposób wyliczenia wielkości wyrobisk wykonane przez mierniczego górniczego i geologa górniczego. W świetle tego materiału dowodowego, zasadnie organ stwierdził, że skarżący, pomimo braku koncesji, prowadzili wydobywanie kopaliny, a zatem wymierzenie opłaty podwyższonej było uzasadnione. Zgodnie z art. 140 ust. 3 pkt 3 P.g.g. opłatę podwyższoną za wydobywanie kopaliny ustala się w wysokości czterdziestokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej bez koncesji kopaliny, a te reguły miały zastosowanie w sprawie.

Należało również podzielić stanowisko organu odwoławczego odnośnie zasad odpowiedzialności obu podmiotów objętych decyzją. Organ stwierdził zasadnie, że w sprawie nie ma zastosowania odpowiedzialność solidarna z mocy przepisów Kodeksu cywilnego czy też Ordynacji podatkowej. Organ podkreślił, że może domagać się tylko jednej opłaty, a uiszczenie jej powoduje zwolnienie z możliwości jej dochodzenia. Organ nie miał wątpliwości, że stronami postępowania winny być oba podmioty jako prowadzące wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji na podstawie art. 143 ust. 2 pkt 2 P.g.g. Odpowiedzialności w tej sprawie nie wiązano z dyspozycją art. 143 ust. 3 P.g.g. tj. z własnością nieruchomości. Oba skarżące przedsiębiorstwa zawarły umowę prowadząc odspojenie kopaliny od złoża, dokonując tego za pomocą posiadanych urządzeń, co obrazuje dokumentacja z oględzin, w szczególności fotograficzna z uwidocznionymi skarpami poniżej poziomu pierwotnego gruntu. Tym samym należy stwierdzić, że organ wypełnił przywołane przez skarżących w skardze przesłanki odpowiedzialności w postaci ustalenia okoliczności odspojenia kopaliny od złoża, rozmiarów tego wydobycia oraz podmiotów prowadzących te działania. Organ określił teren, z którego nastąpiło wydobycie kopaliny ograniczając go tylko do terenu, gdzie wcześniej znajdował się las, a przywołane zdjęcia terenu nie wskazują by znajdowały się tam płyty betonowe czy też gruz. Organ wskazał, że wydobycie kopaliny nastąpiło od [...]r. do [...]r., a w konsekwencji kwestie własnościowe B sp. z o.o. i G Sp. J. dotyczące [...]r. nie maja znaczenia w sprawie.

Odnosząc się do zrzutów skargi należało podkreślić, że koncentrują się one w zasadzie wokół naruszenia przepisów prawa procesowego.

W ocenie Sądu w sprawie nie można dopatrzeć się naruszenia wskazanych w skardze przepisów art. 7, art. 8, art. 10, art. 77, art. 79, art. 80 K.p.a., gdyż organ przeprowadził postępowanie dowodowe w niezbędnym do wydania decyzji zakresie, a skarżący mieli zapewnione prawo czynnego udziału w tym postępowaniu. Dokonując oceny materiału dowodowego w sposób odmienny od stanowiska strony organ nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów.

Stosownie do treści art. 67 § 1 Kpa organ administracji publicznej sporządza zwięzły protokół z każdej czynności postępowania, mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, chyba że czynność została w inny sposób utrwalona na piśmie. Powyższe odnosi się do znaczenia w niniejszym postępowaniu protokołu oględzin na miejscu wydobywania kopaliny. Słusznie zatem organ stosując się do art. 75 § 1 zd. 1 Kpa, nakazującego jako dowód dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, oparł się na obu protokołach oględzin wraz z dokumentacją zdjęciową.

Z art. 153 P.g.g. i następnych wynikają uprawnienia pracowników organów przy wykonywaniu nadzoru i kontroli. Podkreślić należy, że art. 153 ust. 1 pkt 4 P.g.g. jest regulacją szczególną wobec art. 79 Kpa i wyklucza jego zastosowanie. W rozpoznawanej sprawie skarżący mieli możliwość zapoznania się z materiałami dowodowymi oraz możliwość odniesienia się do nich w trakcie prowadzonego postępowania, zatem nie ograniczono praw wynikających z art. 10 Kpa i nie naruszono również wymogu z art. 81 Kpa. Nadto skarżący nie kwestionowali ustaleń dokonanych w czasie obu oględzin, natomiast przedstawili swoje stanowisko, co do poczynionych ustaleń kwestionując charakter wykonywanych robót.

Argumentacji organu skarżący nie przedstawili dowodów przeciwnych, w szczególności w zakresie ustalenia dokładnej zawartości gleby znajdującej się w wyrobiskach, położenia płyt betonowych czy gruzu oraz czy znajdowały się na terenie objętym decyzją, czy też znajdowały się na terenie sąsiednich nieruchomości, skoro z materiału zgromadzonego przez organ wynika, że nie było ich na terenie objętym decyzją. Z ustaleń poczynionych przez organ, a zobrazowanych zdjęciami wyrobisk, wynika warstwa piasku o miąższości około 3-1,5 metrów, a organ odniósł te ustalenia do charakterystyki złoża, które jest tworem geologicznym o pewnej ciągłości, a zatem skoro w przekroju gruntu uwidocznionym na zdjęciu znajduje się złoże pisaku to musiało ono również znajdować się w części wyeksploatowanej, w wyrobisku. Odnośnie zaś sposobu wyliczenia ilości kopaliny upoważnieni pracownicy organu, posiadający stosowne uprawnienia zawodowe dokonali pomiaru specjalistycznymi urządzeniami GPS z odpowiednim oprogramowaniem. Kwestie uprawnień górniczych w ustawie prawo geologiczne i górnicze zawarto w Dziale IV "Kwalifikacje, rzeczoznawcy i odpowiedzialność zawodowa", Rozdziale 2 zatytułowanym "Kwalifikacje w zakresie górnictwa i ratownictwa górniczego" (art. 53). Znajduje się tam wykaz stanowisk, w odniesieniu do których określa się wymagania i stwierdza kwalifikacje, a wśród nich znajduje się mierniczy górniczy i geolog górniczy. Nie budzi zatem wątpliwości posiadanie przez osoby dokonujące pomiarów i obliczeń, uprawnień do tych czynności.

Zgodnie z art. 75 § 1 kpa w postępowaniu administracyjnym jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii na mocy art. 84 § 1 kpa. Czynności wykonane w rozpoznawanej sprawie przez organ należy ocenić jako spełnienie dyspozycji powołanych przepisów, zaś do dokonania prawidłowej oceny stanu faktycznego nie były wymagane wiadomości specjalne, ponad te którymi dysponowali pracownicy organu. Przepis art. 84 § 1 kpa pozostawia kwestię dopuszczenia przez organ dowodu z opinii biegłego uznaniu organu, który może przyznać, że nie dysponuje wystarczającą wiedzą w rozstrzyganym przedmiocie i powołać biegłego lub też uznaje, jak w rozpoznawanej sprawie, że dysponuje wiedzą specjalistyczną oraz sprzętem technicznym do dokonania oceny stanu sprawy, tj. jego pracownicy mają uprawnienia mierniczych górniczych i dysponują sprzętem i wiedzą do ustalenia wielkości wyrobiska i urobku ( wyrok WSA w Lublinie z 5.03.2013 r. sygn. akt II SA/Lu 1090/12, LEX nr 1305696, wyrok WSA w Olsztynie z 9.12.2014r. sygn.. akt II SA/Ol 1161/14, LEX nr 1648059). Ze sprawozdania technicznego do dokumentacji ustalającej ilość wydobytej kopaliny bez koncesji sporządzonej przez uprawnionego mierniczego górniczego wynika dokładny opis sposobu dokonania pomiarów w terenie, sposobu wyliczenia kubatury wyrobiska, sposobu wyliczenia kubatury urobku, z uwzględnieniem parametrów technicznych stosowanych urządzeń.

Podkreślić należało, że stan faktyczny sprawy został prawidłowo ustalony. Organy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji szeroko odniosły się do zarzutów skarżącego, dotyczących kopaliny, jej składu, usytuowania byłej cegielni, a ustalenia te zasługują na aprobatę.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.