Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 956/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-11-23 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Odmówiono przyznania prawa pomocy co do całości wniosku
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2 w związku z art. 245 par. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Ewa Orłowska referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu: po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A Sp. z o. o. z siedzibą w W. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A Sp. z o. o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad 2014 r. postanawia: odmówić przyznania prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Skarżąca spółka, zobligowana do uzupełnienia wpisu od skargi o kwotę 99.269 zł, wniosła o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie obejmującym powyższą kwotę. Całkowity wpis wynosi 100.000 zł. Spółka uiściła wpis w kwocie 731 zł.

We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca spółka podała, że jej sytuacja nie pozwala na uzupełnienie wpisu od skargi o kwotę 99.269 zł. Sprawozdania finansowe wykazują straty, które będą musiały być pokryte w kolejnych latach obrotowych. Sporządzając sprawozdanie finansowe spółka przyjęła, że będzie kontynuowała działalność, jeśli będzie otrzyma wsparcie finansowe od spółki dominującej na opłacenie bieżących zobowiązań Nie posiada aktywów długoterminowych i aktywów trwałych. Posiada aktywa obrotowe – inwestycje w nieruchomości o wartości wg ostatniego bilansu 135.501,18 zł. Na nieruchomości tej znajduje się galeria handlowa i nie może być ten majątek sprzedany w krótkim czasie. Spora część środków na rachunku bankowym [...] została zablokowana przez bank w celu zabezpieczenia spłaty kredytu. Spółka może dysponować środkami na innym koncie z którego pokrywa wydatki na bieżącą działalność. Ze środków na kolejnym koncie nie może korzystać, ponieważ są to kaucje najemców. W odniesieniu do środków na pozostałych rachunkach spółka nie może z nich korzystać bez zgody banku, gdyż środki te zostały zablokowane przez bank jako zabezpieczenie spłaty kredytu. Spółka nie posiada środków pieniężnych aby pokryć nieopłaconą część wpisu. Na brak tych środków wskazuje ujemny wynik przepływów środków pieniężnych obejmujący ujemny wynik w zakresie przepływów środków w działalności operacyjnej oraz w zakresie działalności inwestycyjnej. Natomiast dodatni wynik przepływów wiąże się z otrzymaniem kredytu, który może być przeznaczony na działalność deweloperską, a nie inne wydatki, w tym wpis od skargi. W związku z zawarciem umowy kredytu na wszystkich nieruchomości została ustanowiona hipoteka łączna na kwotę 31.000.000 euro, a na udziałach i rachunkach został ustanowiony zastaw rejestrowy i finansowy do najwyższej sumy zabezpieczenia 30.000.000 euro. Majątek (nieruchomości i rachunki bankowe) jest obciążony zabezpieczeniami kredytu i spółka nie może tymi składnikami swobodnie dysponować bez każdorazowej zgody banku. Spółka w znacznej mierze finansuje swoją działalność z kredytów i pożyczek, które są spłacane z osiąganych przychodów. Potwierdza to opinia biegłego rewidenta gdzie wskazano, że obliczone dla spółki wskaźniki rentowności sprzedaży i aktywów są wartościami ujemnymi.

Rok 2015 Spółka zakończyła odnotowując stratę w wysokości 12.015720,03 zł.

Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że kapitał zakładowy Spółki wynosi 11.000 , a strata netto za rok 12.015720,03 zł , a strata z lat ubiegłych wynosi 498.330,40 zł. Wartość środków trwałych według bilansu za poprzedni rok (wynosi O zł, Stan kont babkowych wynosił na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku 196.926,20 zł, 3.182.631,30 zł, 632.084,03 zł (kaucje najemców), 1.347.038,89 zł suma środków w zablokowanych wynosi 5.066.914,81 zł. Stan kasy na dzień 31 sierpnia 2016 r. 958,12 zł. W oświadczeniu tym podała, że inwestycje krótkoterminowe według ostatniego bilansu wynoszą 135.501.726,18 zł, wynik finansowy na koniec sierpnia przychody 17.690.524,35 zł, koszty 97.23348,51 zł, dochód 7.967.175,84 zł, zobowiązania na koniec sierpnia 152.769.9091,16 zł w tym kredyty 83.684.185,25 zł, zobowiązana handlowe 3.471,851,03 zł pożyczki 65.604.962,88 zł. Stan należności na koniec sierpnia 2016 r. 3.882.354,57 zł 0,00 zł.

Z nadesłanych dokumentów bilansu wynika, że aktywa trwałe wyniosły na dzień 30 listopada 2014 r. 190.193,81 zł, a na dzień 31 grudnia 2015 r. O zł., a aktywa obrotowe wyniosły na koniec listopada 2014 r. 172.787.722,87 zł, a na koniec 2015 r. wyniosły 142.549.258,89zł z. Aktywa te obejmowały m. in. należności krótkoterminowe wynoszące na koniec listopada 2014 r. 32.429.925,36 zł, a na koniec grudnia 2015 r. 2.605.659,50 zł oraz inwestycje krótkoterminowe, które wyniosły na koniec listopada 2014 r. 140.357.797,51 zł, a na koniec 2015 r. 138.665.053,87 zł i obejmowały środki pieniężne w kasie i na rachunkach i inwestycje w nieruchomości. Zobowiązania długoterminowe wyniosły na koniec listopada 2014 r. 10.432,84 zł, a na koniec grudnia 2015 r. wyniosły 69.184.192,86 zł, krótkoterminowe zobowiązania wyniosły na koniec listopada 2014 r. 173.376.650,29 zł, a na koniec 2015 r. 82.457710,82 zł , rezerwa na zobowiązania na koniec listopada 2016 r. wyniosła 18 zł, a na koniec 2015 r. wyniosła 3.294.752,37 zł. Fundusz zapasowy wyniósł koniec listopada 2014 r. i na koniec 2015 r. 78.145,95 zł. Fundusz własny wyniósł na koniec 2014 r. - 409184,45 zł, a na koniec 2015 r. - 12.424.904,48 zł. Strata wyniosła na koniec 2014 r. 498.330,40 zł, a na koniec 2015 r. 12.015.720,03 zł.

Z rachunku zysków i strat wynika, że w okres od 1 grudnia 2014 r. do 31 grudnia 2015 r. przychody netto ze sprzedaży wyniosły 16.143.347,67 zł, zł, a koszty 7.748.902,13 zł, a zysk ze sprzedaży 8.394.472,54 zł. Strata netto z działalności wyniosła 12.015720,03 zł..

Z opinii biegłego rewidenta wynika, że zarząd sporządził sprawozdanie przy założeniu kontynuacji działalności spółki. Podstawą tego założenia jest zapewnienie jednostki dominującej o wsparciu finansowym na poziomie wystarczającym do wywiązania się ze zobowiązań finansowych, w tym z tytułu kredytów przynajmniej do końca 2016 r. Ponadto w opinii tej wskazano, ze w wyniku badania sprawozdania finansowego za rok obrotowy, który zakończył się 31 grudnia 15 r. nie stwierdzono zagrożenia dla kontynuacji działalności w roku następnym po badanym (k-99).

W bilansie na dzień 31 lipca 2016 r. wykazano zysk 6.711.329,52 zł ł, fundusz zapasowy 78.145,95 zł, zobowiązania długoterminowe 8.5459.617,27 zł, krótkoterminowe 869.50263,59 zł rezerwy na zobowiązania 4.272.115,58 zł, aktywa trwałe o aktywa obrotowe 150.981.528,40 zł, w tym m in. należności krótkoterminowe 3.515.929,42 zł, inwestycje krótkoterminowe 146.061.338,33 zł. Z rachunku zysku i strat na koniec lipca 2016 r. wynika, że przychód ze sprzedaży z wyniósł 8207592,68 zł, a koszty z działalności operacyjnej 3437117, a zysk z tej sprzedaży wyniósł 4770475,68 zł, zysk netto z działalności gospodarczej wyniósł 6.711.329,52 zł. .

W bilansie na dzień 31 sierpnia 2016 r. wykazano zysk 7.080.759,66 zł, fundusz zapasowy 75.145,95 zł, zobowiązania długoterminowe 65.504.962,88 zł, krótkoterminowe 87.162.690,15 zł, aktywa trwałe 0 zł, aktywa obrotowe 151.724.216,37 zł, w tym m in. należności krótkoterminowe 3.696.788,67 zł, inwestycje krótkoterminowe 146.720.823,85 zł Z rachunku zysku i strat na koniec sierpnia 2016 r. wynika, że przychód ze sprzedaży z wyniósł 9.326.136,31 zł, a koszty z działalności operacyjnej 3.756.274,20 zysk z tej sprzedaży 5.569.862,11, a zysk z działalności gospodarczej netto 7.080.759,66 zł.

W bilansie na dzień 30 września 2016 r. wykazano zysk netto 1.594.153,13 zł, fundusz zapasowy 78.145,65 zł, zobowiązania długoterminowe 67.594.845,20 zł, krótkoterminowe 85.581.934,21 zł, aktywa trwałe 0 zł, aktywa obrotowe 146.957.835,53 zł w tym m in. należności krótkoterminowe 3.109.976,85 zł, inwestycje krótkoterminowe 14.2636.660,13 Z rachunku zysku i strat na koniec sierpnia 2016 r. wynika, że przychód ze sprzedaży z wyniósł 10.450.711,53 zł a koszty z działalności operacyjnej 4.169.519,47zł, a i zysk z tej sprzedaży 6.281192,05 zł, a zysk netto z działalności wyniósł 1.594.153,13 zł .

Z deklaracji podatku VAT za marzec 2016 r. wynika, że spółka wykazała wartość dostaw towarów i usług na kwotę 3.619.521.

. Spółka przedłożyła również wyciąg z rachunku bankowego za lipiec, sierpień i wrzesień 2016 r. oraz umowę spółki.

Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega wniosek o przyznanie prawa pomocy, w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych.

Z treści art 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej: p.p.s.a.) wynika, że zwolnienie od kosztów sądowych, w tym zwolnienie częściowe obejmuje prawo pomocy w zakresie częściowym.

W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane osobie prawnej, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż strona skarżąca nie wskazała, aby konieczność poniesienia kosztów sądowych, w tym uzupełniającego wpisu sądowego od skargi w wysokości 99269 zł (jedynego na tym etapie kosztu sądowego) przekraczała jej możliwości finansowe. Przepisy ustawy nakazują wykazania, że nie posiada się dostatecznych środków na koszty sądowe (i że nie ma ich, pomimo iż podjęto wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków), nie jest zatem wystarczające samo oświadczenie czy też subiektywne przekonanie władz spółki o braku takich środków.

Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, znajdującą zastosowanie tylko w stosunku do podmiotów pozbawionych w ogóle możliwości uzyskania środków na ich pokrycie.

Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (zob. postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przyznania prawa pomocy nie uzasadnia wykazana w bilansie strata za poprzedni rok – 4983.30,40 zł oraz za rok 2015 -12.015.720,03 zł tytułu prowadzonej działalności gospodarczej Strata powstaje wskutek uzyskania nadwyżki kosztów nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Wykazanie w danym roku podatkowym niewielkiego dochodu lub nawet straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę.

Należy również wziąć pod uwagę okoliczność, iż spółka na koniec 2015 r. posiadała kapitał zapasowy o wartości 78.145,95 zł (wskazana kwota zapisana jest w przedłożonym bilansie pod pozycją A II, kapitał (fundusz) zapasowy). Kapitał ten wykazała także w bilansie za lipiec, sierpień i wrzesień. Fundusz ten jest tworzony na pokrycie ewentualnych strat. Powstaje przede wszystkim z nadwyżki ceny sprzedaży nad wartością nominalną akcji (w spółce akcyjnej) lub przez zatrzymywanie przez spółkę część zysku netto. Na podstawie art. 396 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1578 ze zm.) jego utworzenie jest obowiązkowe jedynie w spółkach akcyjnych. Zgodnie z art. 396 k.s.h. na pokrycie straty należy utworzyć kapitał zapasowy, do którego przelewa się co najmniej 8% zysku za dany rok obrotowy, dopóki kapitał ten nie osiągnie co najmniej jednej trzeciej kapitału zakładowego (§ 1). Do kapitału zapasowego należy przelewać nadwyżki, osiągnięte przy emisji akcji powyżej ich wartości nominalnej, a pozostałe - po pokryciu kosztów emisji akcji (§ 2). Do kapitału zapasowego wpływają również dopłaty, które uiszczają akcjonariusze w zamian za przyznanie szczególnych uprawnień ich dotychczasowym akcjom, o ile te dopłaty nie będą użyte na wyrównanie nadzwyczajnych odpisów lub strat (§ 3). Statut może przewidywać tworzenie innych kapitałów na pokrycie szczególnych strat lub wydatków [kapitały rezerwowe] (§ 4). O użyciu kapitału zapasowego i rezerwowego rozstrzyga walne zgromadzenie; jednakże części kapitału zapasowego w wysokości jednej trzeciej kapitału zakładowego można użyć jedynie na pokrycie straty wykazanej w sprawozdaniu finansowym (§ 5). Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz osobowe, a więc także skarżąca, nie mają obowiązku tworzenia funduszy zapasowych i rezerwowych. Często jednak tworzą je dobrowolnie. W przeciwieństwie do spółki akcyjnej, pozostałe spółki nie są ograniczone co do sposobu wykorzystania kapitału zapasowego. Nie istnieje bowiem dotyczący ich przepis, analogiczny do ww. art. 396 § 5 k.s.h. (zob. np. Kidyba Andrzej, Komentarz aktualizowany do art. 1-300 Kodeksu spółek handlowych, opubl.: LEX/el. 2016, art. 154; Kidyba Andrzej, Komentarz aktualizowany do art. 301-633 Kodeksu spółek handlowych Komentarz aktualizowany do art. 301-633 Kodeksu spółek handlowych, opubl.: LEX/el. 2016, art. 396; Prezentacja kapitałów (funduszy) własnych w bilansie wg załącznika nr 1 do ustawy o rachunkowości - Zeszyty Metodyczne Rachunkowości http://www.gofin.pl/bilans/17,8,565,460,prezentacja-kapitalow-funduszy-wlasnych-w-bilansie.html; Rutkowski A., Zarządzanie finansami, PWE, 2003 s. 46-47). Kapitał zapasowy powinny więc stanowić realne środki finansowe, które mogą być przeznaczone na pokrycie kosztów sadowych.

Ponadto spółka zgodnie z rachunkiem zysków i strat w okresie od lipca do września 2016 r. wykazała zysk tytułu prowadzonej działalności, który wyniósł w lipcu wyniósł 6.711.329,52 zł, w sierpniu 7.080.759,66 zł, i we wrześniu 1.594.153,13 zł.

O możliwościach płatniczych spółki świadczy choćby, to że spółka w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą na co wskazują powyższe zyski i nadesłana deklaracje podatku VAT za III kwartał 2016 r. w którym podano wartość dostaw i usług o3.619.521 zł i nabycie towarów o wartości 1.054.661 zł oraz nadesłane rachunki bankowe za lipiec, sierpień, wrzesień gdzie na rachunku bankowym którym spółka może dysponować zgodnie z twierdzeniem podany w urzędowym formularzu - odnotowane zostały wpłaty m. in. w np. wysokości 9.087,50 zł 20662,01 zł, 2611867 zł (22 września 2016 r.) Z rachunku tego wynika, że od lipca do września 2016 r. suma uznań wyniosła 2083895,14 zł, a suma obciążeń – 2043338,04 zł. Skarga została wniesiona z końcem czerwca, to i tak z kwot, które były wpłacane na rachunek spółki, można było poczynić stosowne rezerwy.

Jak podnosi się w orzecznictwie, przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08; postanowienia NSA z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt II GZ 112/11 http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Oprócz tego należy wskazać na możliwość pozyskania przez spółkę środków finansowych poprzez zobowiązanie wspólników do dopłat. Zgodnie z art. 177 § 1 k.s.h., umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. Kidyba A., Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-300 k.s.h., wyd. VII). Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, Sąd stwierdza, że może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę (por. postanowienie NSA z 2 grudnia 2011 r., II FZ 701/11, CBOSA).

Postanowienia dotyczące dopłat zostały zwarte w paragrafie 11 umowy spółki. Wpólnicy mogą zostać zobowiązani do dopłat w wysokości do 1000-krotności wartości posiadanych udziałów na dzień podjęcia uchwały.

Dodatkowo w umowie spółki (paragraf 14 umowy) postanowiono, że wspólnicy mogą udzielać pożyczek spółce.

Co do zaś zablokowania rachunków bankowych skarżącej należy zauważyć, że okoliczność ta nie miała dużego wpływu na prowadzoną przez stronę działalność gospodarczą. Z akt sprawy wynika, że w 2016 r. spółka nadal prowadziła działalność. Ponadto w sprawozdaniu finansowym przyjęto, że spółka w 2016 r. nie przewiduje zaniechania prowadzenia działalności.

Świadczy to, iż spółka przewiduje dalsze funkcjonowanie w obrocie gospodarczym, co związane jest z możliwością uregulowania zobowiązań. Tym samym należy przyjąć, że strona ma możliwość pokrycia również kosztów sądowych, które w relacji do przykładowo wykazanych w bilansie na koniec września 2016 r,. zobowiązań krótkoterminowych (w wysokości 85.581.934,21 ) są stosunkowo niewielkie.

Ponadto strona wskazuje, że jej działalność jest finansowana z kredytów i pożyczek. Deklaruje, że są to kwoty opiewające na wiele milionów. Wywieść stąd należy, że nawet jeżeli strona nie dysponowała środkami pieniężnymi na rachunkach, to miała zdolność do zaciągnięcia kredytu/ pożyczki na kwotę niespełna 100.000 zł na pokrycie zobowiązania z tytułu wpisu od skargi, który stanowi daninę publiczną.

W świetle zatem ciągłej aktywności gospodarczej spółki (brak zawieszenia ani też zakończenia prowadzonej działalności gospodarczej), wysokości jej kapitału zapasowego oraz możliwości pozyskania środków z dopłat, udzielenie jej wsparcia przez Skarb Państwa oznaczałoby swoistego rodzaju jej uprzywilejowanie. Przedsiębiorca bowiem w ramach ryzyka prowadzenia działalności powinien liczyć się z możliwością, albo koniecznością, dochodzenia lub obrony swoich praw na drodze sądowej. Tym samym w przypadku planowania, bądź wystąpienia na drogę sądową, powinien się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych i przeznaczenia, bądź z bieżącej działalności lub ze zgromadzonych zasobów pieniężnych, kwot niezbędnych do skutecznego wszczęcia procesu. Wymaga podkreślenia, że koszty sądowe przedsiębiorca powinien traktować na równi z innymi kosztami prowadzonej działalności, takimi jak należności publicznoprawne, pieniężne zobowiązania umowne czy wynagrodzenia pracownicze (por. postanowienie NSA z dnia 6 lutego 2013 r., II GZ 42/13, CBOSA).

W tym stanie rzeczy należało, na podstawie art. 245 § 3 w związku z art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzec jak w sentencji.