Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 849/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 51 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta (spr.) Sędziowie WSA Anna Jarosz WSA Tomasz Grossmann Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2016 r. sprawy ze skargi J.Z. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...] czerwca 2015 r., znak: [...]; 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego J.Z. kwotę 564 złote (pięćset sześćdziesiąt cztery zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. (zwany dalej również jako "PINB") na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1, art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2013 r. poz. 1409 zwanej dalej jako "p.b.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267 zwanej dalej jako "k.p.a.") nakazał współwłaścicielom budynku mieszkalnego przy ul. W. [...] w O., W.K. i J.Z. wykonanie "rozbiórki ścianki działowej na spoczniku drugiej kondygnacji, przed wejściem do pomieszczeń mieszkalnych lokalu nr [...], w związku z jej pobudowaniem niezgodnie z warunkami technicznymi w odległości niezgodnej z § 68 ( Dz. U. z 2002r. Nr 75, poz. 690 ze zm.) dotyczącym minimalnej szerokości spocznika na schodach w budynku mieszkalnym, jednorodzinnym, w celu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, w terminie 30 dni od daty uprawomocnienie się decyzji".

W uzasadnieniu PINB wyjaśnił, że J.Z. (zwany dalej również jako "Skarżący") na przełomie maja i czerwca 2014 r. dokonał przesunięcia ścianki działowej (przebudowy) na podstawie zgłoszenia wykonania robót budowlanych z dnia [...] lipca 2012 r., złożonego w Starostwie Powiatowym w O. Ścianka działowa została podbudowana z płyt gipsowo-kartonowych po obrysie trapezu. W środkowej części ścianki osadzono drzwi wejściowe o wymiarze w świetle ościeżnicy [...] cm. Podczas kontroli w dniu [...] października 2014 r. stwierdzono wymiar od drzwi w ściance działowej do słupka środkowego w balustradzie schodów [...] cm. Natomiast wymiar spocznika przy ścianach zewnętrznych klatki schodowej jest mniejszy od wymaganego warunkami technicznymi, odpowiednio [...] cm i [...] cm z drugiej strony w odległości [...] cm od duszy biegu.

PINB wyjaśnił również, że Starosta O. odmówił udzielenia odstępstwa dotyczącego szerokości spocznika drugiej kondygnacji w związku z faktem, iż roboty budowlane objęte wnioskiem zostały już wykonane.

W ocenie PINB pobudowana ścianka działowa na spoczniku przed wejściem do pomieszczeń mieszkalnych lokalu mieszkalnego nr [...] na piętrze budynku w sposób oczywisty ogranicza dostęp do pomieszczeń wspólnych kondygnacji strychowej. Brak odpowiedniej szerokości użytkowej spocznika w wyniku dokonania przebudowy budynku wymusza konieczność podjęcia działań na podstawie art. 66 p.b. w celu zapewnienia możliwie bezpiecznego użytkowania obiektu budowlanego. Rozebranie ścianki działowej i wykonanie nowej ścianki działowej w innym miejscu jest obarczone obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę. W taki przypadku obiekt budowlany, jego parametry użytkowe związane z dokonaną przebudową, a więc uzyskaną szerokość spocznika, należało dostosować do obecnie obowiązujących przepisów w tym zakresie.

PINB zaznaczył, że pomiar jakiego dokonano podczas kontroli wykazał szerokość w świetle ościeżnicy [...] cm, a warunki techniczne jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w § 62 określają minimalną szerokość drzwi wejściowych do budynku i ogólnodostępnych pomieszczeń użytkowych oraz do mieszkań na poziomie [...] cm.

Jak wskazał PINB drzwi do pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi oraz do pomieszczeń kuchennych powinny mieć co najmniej szerokość [...] m i wysokość [...] m w świetle ościeżnicy. Natomiast po wykonaniu przebudowy ścianki działowej do pomieszczenia kuchennego z powstałego korytarza prowadzi przejście szerokość ok. [...] cm.

Biorąc pod uwagę materiał dowodowy zgromadzony w sprawie PINB uznał, że w oparciu o art. 51 ust 1 pkt 1 p.b. w celu zapewnienia bezpiecznego użytkowania obiektu budowlanego, nieograniczonego dostępu do pomieszczeń strychowych, zachodzą przesłanki do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości poprzez rozbiórkę ścianki działowej pobudowanej w sposób niezgodny z warunkami technicznymi i nie dający się zalegalizować.

PINB stwierdził, że Skarżący nie dopełnił obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, a jedynie wystąpił ze zgłoszeniem. W takiej sytuacji konieczne było przeprowadzenie postępowania administracyjnego w oparciu o przepis art. 51 p.b. W sytuacji już zakończonych robót budowlanych. W ocenie PINB bez względu na to czy pobudowanie ścianki działowej w obecnym stanie tj. niezgodnie w warunkami technicznym miało miejsce w oparciu o zgłoszenie lub też powinno być wykonane w oparciu o pozwolenie na budowę, nie jest możliwe do zalegalizowania robót budowlanych.

W odwołaniu od decyzji PINB Skarżący wyjaśnił, że przedmiotowa ścianka została postawiona w 1960 r. Wyjaśnił też, że zwrócił się do archiwum Urzędu Miejskiego oraz Starostwa Powiatowego o potwierdzenie legalności robót budowlanych wykonanych w 1960 r. lecz organy nie odnalazły stosownej dokumentacji. Zaznaczył, że w dniu [...] lutego 2014 r. uzyskał pozytywną opinię projektu przesuniętej ścianki, która nie stanowi w obecnym kształcie żadnego zagrożenia dla zdrowia i życia ludzi. O fakcie, że roboty w przewidzianym terminie, na przełomie maja i czerwca 2014 r. zostały wykonane, PINB został powiadomiony zawiadomieniem z [...] września 2014 r.

Po rozpatrzeniu odwołania [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. (dalej zwany również jako "WINB") decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w podstawie prawnej powołując art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 83 ust. 2 p.b. uchylił decyzję PINB w całości i w tym zakresie na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 i art. 51 ust. 7 p.b. nakazał Skarżącemu doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z przepisami poprzez rozbiórkę ścianki działowej na spoczniku drugiej kondygnacji nadziemnej budynku mieszkalnego, przed wejściem do pomieszczeń mieszkalnych lokalu nr [...].

W uzasadnieniu WINB wyjaśnił, że co prawda w dniu [...] czerwca 2015 r. weszła w życie zmiana do ustawy Prawo budowlanego, zgodnie z którą na wykonanie przebudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego wymagane jest dokonanie zgłoszenia to jednak zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015r. poz. 443) - sprawę należy rozpatrzyć w oparciu o przepisy dotychczasowe.

W ocenie WINB przebudowa budynku polegająca na likwidacji ścianki działowej (zlokalizowanej [...] cm od poręczy schodów), ustawieniu nowej ścianki działowej w odległości [...] cm od poręczy schodów a zatem zmniejszeniu powierzchni korytarza i zmianie układu komunikacyjnego w mieszkaniu na pierwszym piętrze, wymagały uzyskania decyzji pozwolenia na budowę.

Zdaniem WINB przebudowa oznacza zmianę układu funkcjonalnego istniejącego obiektu budowlanego, jak i zmianę sposobu użytkowania danego obiektu. W związku z tym, iż Skarżący na wykonanie przebudowy nie uzyskał decyzji pozwolenia na budowę, zastosowanie ma przepis art. 51 p.b. Wykonane roboty budowlane WINB uznał jako sytuację określoną w art. 50 ust. 1 pkt 3 p.b.

Pomimo iż PINB oparł swoje rozstrzygnięcie na innych przesłankach oraz jak wskazuje to Skarżący, część wymiarów podanych przez PINB jest nieprawdziwa, WINB nie znalazł podstawy do przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia.

WINB wyjaśnił, że rozstrzygnięcie oparł w głównej mierze na inwentaryzacji wykonanej przez Skarżącego, przekazanej do PINB w dniu [...] listopada 2014 r. WINB stwierdził, iż lokalizacja przedmiotowej ścianki działowej narusza wartości określone w § 95 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002r. Nr 75, poz. 960 ze zm. zwanego dalej jako "rozporządzenie z dnia 12 kwietnia 2002 r."). Jak wynika ze szkicu przedłożonego przez Skarżącego korytarz w mieszkaniu nr [...] przy wejściu do dwóch pomieszczeń został miejscowo zawężony do mniej niż [...] cm. Oznacza to, iż lokalizacja bocznych ścianek jest nieprawidłowa. Przesunięcie ścianek bocznych wiązałoby się z koniecznością zmniejszenia szerokości ścianki środkowej do ok. [...] cm, co oznaczałoby, iż w ściance tej nie można by zamontować drzwi wejściowych, które winny mieć w świetle ościeżnicy [...] cm.

WINB wskazał ponadto, że w przypadku gdy uznać, iż spocznik w tego rodzaju budynku mieszkalnym (zgodnie z § 68 ust. 1 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w budynkach jednorodzinnych wynoszący 0,8m) winien mieć kształt prostokątny, ścianka działowa wykonana w odległości [...] cm od słupka poręczy, całkowicie ograniczałaby dostęp do pomieszczeń mieszkania nr [...] .

W ocenie WINB wykonana ścianka działowa jest niezgodna z obowiązującymi przepisami określonymi w rozporządzenie z dnia 12 kwietnia 2002 r., a przy obecnym układzie komunikacyjnym w mieszkaniu nr [...] (lokalizacja wejścia do pokoju i kuchni) wykonanie prawidłowej przegrody wiązałoby się z całkowitą rozbiórką obecnie istniejącej ścianki działowej lub zmianą lokalizacji wejść do pokoju i kuchni. Z uwagi na powyższe w ocenie WINB przedmiotową ściankę działową należy rozebrać.

WINB nie znalazł podstawy do nakazania przywrócenia drewnianej ścianki z przeszkleniem z 1960 r., bowiem ścianka ta już nie istnieje, a nadto na dzień dzisiejszy byłaby niezgodna z obecnie obowiązującym przepisami, a jej rozbiórka nastąpiła w wyniku niezależnej decyzji inwestora, a nie w związku z rozstrzygnięciami organów nadzoru budowlanego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu J.Z. zarzucił decyzji WINB:

- naruszenie przepisów postępowania poprzez uznanie, że nie wystąpiły przesłanki do umorzenia postępowania,

- niewłaściwą interpretację przepisów prawa poprzez przyjęcie, że rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 7 czerwca 2010 r. stoi w sprzeczności z rozporządzeniem Ministra infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r.

- błędne przyjęcie przez że przedmiotowa ścianka z 1960 r. nie została przesunięta w głąb o [...] m zgodnie ze "zgłoszeniem wykonania robót budowlanych" do właściwego organu architektoniczno-budowlanego z [...] lipca 2012 r., lecz pobudowana w maju /czerwcu 2014 r.

- błędne przyjęcie i interpretacja oraz zastosowanie przepisów rozporządzenia Ministra infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w stosunku do budynków przedwojennych, pobudowanych i użytkowanych przed wejściem w życie tegoż aktu prawnego.

- błędne stwierdzenie, iż wmontowane drzwi wejściowe wewnątrz-klatkowke skarżącego posiadają przeinaczoną protokołem PINB szerokość w świetle ościeżnicy [...]m, a nie wymagane [...]m - tak, jak jest faktycznie, zgodnie z fakturą zakupu tychże drzwi.

Skarżący wniósł o

II. W związku z tymi zarzutami wnoszę o:

- uchylenie w całości decyzji organu II instancji i umorzenie postępowania w związku z bezprzedmiotowością postępowania lub

- zalegalizowanie wykonanych już robót budowlanych z uwzględnieniem odstępstw od warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki, albowiem jest to budynek wybudowany przed wejściem w życie ustawy Prawo budowlane z 1994 r. oraz rozporządzeniem Ministra infrastruktury z 2002 r. lub

- nakazanie określenia organowi II instancji, w jaki sposób przedmiotowa ścianka ma być usytuowana, by zapewniała komunikację poziomą w lokalu skarżącego na piętrze budynku.

- wyjaśnienie czy rozporządzenie Ministra infrastruktury oraz rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji winny się wzajemnie uzupełniać czy wykluczać, albowiem głównym zarzutem PINB było istniejące zagrożenie zdrowia i życia oraz bezpieczeństwo mienia w budynku.

- wyjaśnienie w jakim celu ustawodawca przewidział odstępstwa od warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki.

- ewentualne nakazanie przywrócenia legalnie postawionej ścianki z 1960 r. do stanu poprzedniego lub w sposób zmodyfikowany.

- zasądzenie od WWINB zwrotu na rzecz skarżącego kosztów postępowania wg norm przepisanych oraz ewentualnych kosztów dojazdu na rozprawę.

W uzasadnienie Skarżący przedstawił stan faktyczny sprawy. Stwierdził, że na chwilę obecną ścianka spełnia wszelkie wymogi p-poż., tym samym nie stanowi żadnego zagrożenia dla zdrowia i życia łudzi, a przejście wyłącznie na strych nieużytkowy spełnia wymogi rozporządzenia MSWiA z 7 czerwca 2010 r. Podkreślił , że Prawo budowlane dopuszcza legalne stosowanie w budynkach jednorodzinnych schodów na strych typu drabiniastego o szerokości nieporównywalnie mniejszej, tj, 0,28 do 0,36m. Obecna szerokość biegów wynosząca [...]m (pomiar od osi duszy biegów) jest o ca 50% większa od wymaganej - 0,8m.

Zdaniem Skarżącego organ II instancji wybiórczo potraktował obowiązujące przepis prawa i powołał się tylko na rozporządzenie Ministra infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie - skarżący wskazał, że do tego przypadku muszą też mieć zastosowanie przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 16.6.2003r w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, w których określa się minimalne szerokości dróg ewakuacyjnych, poniżej których budynek uważa się za zagrażający życiu. Wynoszą one 0,8m, gdy ewakuacji ma podlegać do 20 osób. Również w ocenie skarżącego - rozporządzenie MSWiA z 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciw-pożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, dopuszcza możliwość, aby szerokość przejścia, dojścia lub wyjścia ewakuacyjnego, albo biegu lub spocznika klatki schodowej służącej ewakuacji, była mniejsza o 1/3 od określonej w przepisach techniczno-budowlanych, dla budynków wzniesionych przed wejściem w życie ustawy z 7 lipca 1994 r.

Zauważył też, że § 207 ust. 2 w związku z § 2 ust2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. dopuszcza względem budynku istniejącego, który uznany został za zagrażający życiu ludzi - zastosowanie rozwiązań zastępczych, czyli zamiast stosowania wymagań zawartych w tym rozporządzeniu można zastosować wskazanie ekspertyzy technicznej rzeczoznawcy budowlanego lub rzeczoznawcy ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych - co w sprawie znalazło miejsce.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r. poz. 270), zwanej dalej jako p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), kontrola dokonywana przez sądy administracyjne sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Ewentualne stwierdzenie uchybień w działaniu administracji publicznej obliguje sąd od uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności, bądź też stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa (art. 145 ust. 1 p.p.s.a.). Sąd administracyjny, kontrolując działalność administracji publicznej, pozostaje zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. związany granicami sprawy, a nie granicami skargi.

Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja WINB z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...], którą to organ na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b. uchylił decyzję PINB z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] i nakazał Skarżącemu doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z przepisami poprzez rozbiórkę ścianki działowej na spoczniku drugiej kondygnacji nadziemnej budynku mieszkalnego, przed wejściem do pomieszczeń mieszkalnych lokalu nr [...].

Dla prawidłowego zrozumienia istoty niniejszej sprawy, w pierwszej kolejności niezbędne jest przedstawienie chronologii zdarzeń jakie wystąpiły w niniejszej sprawie. Jak bowiem wynika z akt sprawy, w wyniku oględzin przeprowadzonych w dniu [...] maja 2012 r. PINB ustalił, że ściana konstrukcji drewnianej na piętrze budynku przy ul. W. [...] w O. ogranicza możliwość przejścia na strych. PINB uznał, że powyższe powoduje zagrożenie życia i zdrowia i decyzją z dnia [...] października 2012 r. nr [...] PINB na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 p.b. nakazał Skarżącemu wykonania właściwej szerokości spocznika na wewnętrznej klatce schodowej na piętrze przedmiotowego budynku. Decyzja PINB została uchylona decyzją WINB z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...]. W toku prowadzonego przez PINB postępowania Skarżący zgłosił właściwemu organowi zamiar wykonania robót budowlanych polegających na przesunięciu przedmiotowej ścianki. Na przełomie maja i czerwca 2014 r. Skarżący wykonał roboty budowlane objęte wskazanym powyżej zgłoszeniem. Roboty te WINB zakwalifikował jako wymagające uzyskania pozwolenia na budowę i wobec braku możliwości doprowadzenia tych robót do stanu zgodnego z prawem orzekł o nakazie rozbiórki ścianki działowej na spoczniku drugiej kondygnacji nadziemnej w przedmiotowym budynku.

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że w ocenie Sadu WINB dokonał prawidłowej kwalifikacji wykonanych przez Skarżącego na przełomie maja i czerwca 2014 r. robót budowlanych jako przebudowa obiektu budowlanego. Jak wynika z art. 3 pkt 7a p.n. przez przebudowę rozumieć należy wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji; w przypadku dróg są dopuszczalne zmiany charakterystycznych parametrów w zakresie niewymagającym zmiany granic pasa drogowego. Skoro więc

przedmiotowe roboty budowlane polegały na likwidacji ścianki działowej (zlokalizowanej [...]cm od poręczy schodów), ustawieniu nowej ścianki działowej w odległości [...]cm od poręczy schodów a zatem zmniejszeniu powierzchni korytarza i zmianie układu komunikacyjnego w mieszkaniu na pierwszym piętrze, to bez wątpienia doszło do zmiany parametrów użytkowych i technicznych istniejącego obiektu budowlanego.

Trafnie WINB zwrócił uwagę, iż w niniejszej sprawie zastosowanie znajdowały przepisy ustawy Prawo budowlane sprzed nowelizacji dokonanej ustawą dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2015 r. poz. 443). Jak bowiem wynika z art. 6 ust. 1 ustawy nowelizującej do spraw wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy decyzją ostateczną stosuje się przepisy dotychczasowe. Jak natomiast wynika z art. 28 ust. 1 p.b. w brzmieniu sprzed nowelizacji, roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31 p.b. W przepisach tych ustawodawca wskazał konkretne kategorie robót budowlanych zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę oraz kategorie robót budowlanych wymagających zgłoszenia właściwemu.

W ocenie Sądu WINB prawidłowo uznał, iż wykonane w niniejszej sprawie roboty budowlane nie zostały zwolnione z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Skoro Skarżący roboty te wykonał na podstawie zgłoszenia właściwemu organowi , to w niniejszej sprawie wystąpiła przesłanka z art. 50 ust. 1 pkt 3 p.b., a zatem istniały podstawy do przeprowadzenia postępowania naprawczego w trybie art. 50-51 p.b. W przedmiotowej sprawie mamy bowiem do czynienia z sytuacją w której roboty budowlane prowadzone były na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1 p.b.

Jak wynika ze stanowiącego materialnoprawną przesłankę wydania zaskarżonej decyzji art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b., przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, właściwy organ w drodze decyzji nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Jak wynika z treści art. 51 ust. 7 p.b. przepis art. 51 ust. 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1.

Należy zaznaczyć, że celem postępowania prowadzonego w trybie art. 50-51 p.b. jest doprowadzenie robót budowlanych wykonanych w sposób określony w art. 50 ust. 1 p.b. do stanu zgodnego z prawem. Decyzje których mowa w art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b., nakazujące zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego, organ nadzoru budowlanego wydaje w sytuacji gdy nie ma możliwości doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem wykonywanych bądź już wykonanych robót budowlanych, o czym mowa w pkt 2 i 3 ust. 1 art. 51 p.b. Innymi słowy, gdy brak jest technicznej i prawnej możliwości doprowadzenia danego obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem w drodze decyzji, o których mowa w pkt 2 i 3 ust. 1 art. 51 P.b. Przed wydaniem decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego na podstawie art. 51 ust. 1 organ nadzoru budowlanego powinien wykazać, że nie ma innej możliwości doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem. (A Gliniecki (red.), Prawo budowlane. Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2012, s. 491-492).

Przyjęte przez WINB stanowisko w zakresie konieczności orzeczenia rozbiórki

ścianki działowej na spoczniku drugiej kondygnacji nadziemnej przedmiotowego budynku mieszkalnego Sąd uznał jednak za przedwczesne. Orzeczenie rozbiórki jako środka najbardziej dotkliwego dla Skarżącego wymagało od organu wykazania, iż w niniejszej sprawie nie istniały inne możliwości doprowadzenia wykonanych przez Skarżącego robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji WINB przyjął błędne stanowisko w zakresie braku możliwości nakazania przywrócenia stanu poprzedniego.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela stanowisko tut. Sądu wyrażone w wyroku z dnia 29 maja 2014 r. sygn. akt IV SA/Po 1296/13 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl), że w przeciwieństwie do obecnie obowiązującego art. 63 p.b., ani Prawo budowlane z 1974 r., ani wcześniejsze regulacje prawne nie nakazywały dysponentowi obiektu (jego właścicielowi, zarządcy itp.) przechowywania dokumentacji budowy ani dokumentacji powykonawczej. Skoro zatem w świetle ówczesnych regulacji prawnych inwestor (inny dysponent obiektu) mógł całkowicie legalnie np. zniszczyć dokumenty zaraz po zalegalizowaniu zmian, to obecnie nie sposób wymagać od właściciela okazania takich dokumentów, ani tym bardziej wyprowadzać z tego faktu negatywnych dlań konsekwencji.

Ponadto Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela również stanowisko wyrażone w wyroku NSA z 16 stycznia 2013 r. sygn. akt II OSK 1705/11 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl), że skoro Prawo budowlane z 1974 r. nie zawierało odpowiednika art. 63 p.b., to "obowiązek przechowywania dokumentów dotyczących budowy obiektu budowlanego nie odnosi się do obiektów budowlanych wybudowanych przed wejściem w życie Prawa budowlanego z 1994 r., a więc przed 1 stycznia 1995 r., jako do robót budowlanych wykonanych przed tą datą. Okoliczność ta jest istotna z tego względu, że inaczej należy oceniać postępowanie organów nadzoru budowlanego zmierzające do ustalenia, czy do budowy obiektu budowlanego doszło na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę. W sytuacji wzniesienia obiektu budowlanego przed dniem 1 stycznia 1995 r. aktualny właściciel tego obiektu nie musi bowiem przechowywać decyzji o pozwoleniu na budowę, zaś brak możliwości okazania takiej decyzji sam w sobie nie oznacza jeszcze, że mamy do czynienia z samowolą budowlaną."

W sytuacji robót budowlanych wykonanych przed wejściem w życie obecnie obowiązującego Prawa budowlanego, gdy inwestor tych robót nie posiada dokumentacji potwierdzającej legalność ich wykonanych i przy braku możliwości zebrania tych dokumentów, przyjąć należy korzystne dla inwestora domniemanie, iż roboty te wykonane zostały zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami. Nie sposób bowiem obarczać inwestora odpowiedzialnością za brak takiej dokumentacji, w sytuacji gdy przepisu obowiązujące w dniu wykonania robót budowlanych nie wymagały od inwestora przechowywania stosownych dokumentów.

Należy podkreślić, że w przypadku ustalenia, że na właścicielu obiektu budowlanego nie ciążył obowiązek przechowywania dokumentów dotyczących jego budowy organ, stosownie do art. 7 k.p.a., musi podjąć niezbędne kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym czy w organach architektoniczno-budowalnych nie znajduje się pozwolenie na budowę danego obiektu.

Poza sporem pozostaje w niniejszej sprawie, iż ściana konstrukcji drewnianej na piętrze przedmiotowego budynku wzniesiona została w 1960 r. Tym samym na inwestorze ówczesnych robót budowlanych nie ciążył obowiązek przechowywania dokumentacji związanej z wykonanymi robotami budowlanymi. Wykluczając możliwość przywrócenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem WINB nie dokonał własnych ustaleń w zakresie legalności robót budowlanych wykonanych w 1960 r. W aktach sprawy znajduje się jedynie postanowienie PINB z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...], którym to organ zobowiązał Skarżącego do przedłożenia dokumentu potwierdzającego legalność wykonana przegrodzenia ścianką konstrukcji drewnianej z oszkleniem, korytarza przed lokalem nr [...] na drugiej kondygnacji przedmiotowego budynku. Niemniej jednak jak zostało to wskazane powyżej na inwestorze ówczesnych robót nie ciążył obowiązek przechowywania takiego dokumentu. Podkreślić trzeba, że to na organie prowadzącym postępowanie stosownie do art. 7 k.p.a. ciążył obowiązek podjęcia niezbędnych kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Tym samym do organ powinien dokonać stosownych ustaleń co do legalności robót budowlanych wykonanych w 1960 r., a przypadku braku możliwości zebrania takich dokumentów, organ powinien przyjąć, iż roboty te wykonane zostały zgodnie z prawem. Dopiero takie ustalenia pozwoliły by organom nadzoru budowlanego na stwierdzenie, iż w niniejszej sprawie brak jest możliwości zobowiązania Skarżącego na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 pb. do przywrócenia stanu poprzedniego.

W okolicznościach niniejszej sprawy nie sposób również zaakceptować stanowiska WINB, iż rozbiórka drewnianej ściany nastąpiła w wyniku niezależnej decyzji Skarżącego. Wprawdzie przyczyn wykonanych robót budowlanych nie można doszukiwać się rozstrzygnięciach wydanych przez organy nadzoru budowlanego, jednak roboty te bez wątpienia wykonane zostały przez Skarżącego w związku z prowadzonym przez organy nadzoru budowlanego postępowaniem związanym z drewnianą ścianą posadowioną w latach 60-tych. Okoliczność tą organ powinien mieć na uwadze prowadząc ponownie postępowanie.

Reasumując powyższe rozważania stwierdzić trzeba, że pomimo prawidłowego ustalenia przez organ administracji zaistnienia wystąpienia przesłanki z art. 50 ust. 1 pkt 3 p.b., WIB przedwcześnie uznał, iż jedyną możliwością doprowadzenia robót budowlanych wykonanych przez Skarżącego na przełomie maja i czerwca 2014 r. jest orzeczenie rozbiórki ścianki działowej na spoczniku drugiej kondygnacji nadziemnej budynku mieszkalnego, przed wejściem do pomieszczeń mieszkalnych lokalu nr [...]. W ocenie Sądu WINB nie wykazał w sposób przekonujących, iż w niniejszej sprawie brak było możliwości zobowiązania Skarżącego do przywrócenia stanu poprzedniego.

W ocenie Sądu stan faktyczny niniejszej sprawy nie został ustalony w sposób wyczerpujący, co pozwala uznać, iż organy prowadzące postępowanie naruszył przepisy postępowania w sposób mogący mieć wpływ na wynika sprawy, tj. art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Z kolei uchybienia w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy nie pozwalały organowi na prawidłowe zastosowanie przepisu art. 51 ust. 1 p.b.

Rolą organów nadzoru budowlanego prowadzących ponownie postępowanie będzie wykazanie, iż w niniejszej sprawie brak jest możliwości, korzystniejszego dla Skarżącego, orzeczenia o nakazie przywrócenia stanu poprzedniego. W tym celu organ dokona ustaleń w zakresie legalności zrealizowanych w 1960 r. robót budowlanych polegających na wykonaniu przegrodzenia ścianką konstrukcji drewnianej z oszkleniem. Dopiero ustalenia w tym zakresie pozwolą organowi na ocenę, czy w niniejszej sprawie nie istnieje inna możliwość doprowadzenia wykonanych przez Skarżącego robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, niż orzeczenie rozbiórki.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz 205 § 1 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz Skarżącego zwrot równowartości uiszczonego wpisu (500 zł) oraz kosztów dojazdu do Sądu stanowiącego równowartość kosztu biletu PKP na trasie P. – O. ([...] zł).