Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1026/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-08-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3  ust. 4
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogdan Wolski Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Chaciński (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi E. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w O. decyzja z dnia [...].12.2009 r. nr [...] odmówił E. W. przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na [...]. Organ ustalił, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i nie przekracza kryterium dochodowego, uprawniającego do świadczeń z pomocy społecznej, jednakże zasiłku celowego odmówiono ze względu na ograniczone środki finansowe MOPR na ten cel. Zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12.03.2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm. - dalej u.p.s.) potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej". Pomoc w formie zasiłku celowego i w naturze udzielana jest w miarę posiadanych środków, z tym że w pierwszej kolejności zabezpiecza się posiłki, schronienie i pogrzeby oraz podmiotowo osoby bez żadnego źródła utrzymania, niezdolne do pracy. Oszacowane w 2009 r. potrzeby środowiska były o ponad 28 % wyższe niż środki budżetowe, w związku z tym nie wszystkie zgłaszane potrzeby mogą zostać zrealizowane. W 2009 r., E. W. korzystał już z zasiłków celowych na [...] oraz z wielu innych form pomocy społecznej, v' tym zasiłku okresowego, pozostając wciąż pod opieką ośrodka.

Odwołanie od tej decyzji wniósł E. W. wskazując, że już w październiku 2009 r. prosił o wnioskowaną pomoc na [...] pracownik socjalny ustnie wyraził zgodę. Zakupił więc potrzebne rzeczy za pożyczone pieniądze, przedstawił rachunki, ale zwrotu kosztów nie uzyskał. W piśmie uzupełniającym dodał, że po zapoznaniu się z aktami sprawy stwierdził brak rachunków, które wczesnej złożył.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia [...].03.2010 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu SKO potwierdziło, że E. W. spełnia kryterium dochodowe do uzyskania pomocy społecznej, jak również wypełnia przyczyny, z powodu których pomoc 1almieści się w granicach uznania administracyjnego. MOPR uzasadnił bowiem, dlaczego tym razem nie mógł przyznać wnioskodawcy zasiłku celowego i uzasadnienie to czynią zadość wymaganiom dla uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, określonym w art. 107 § 3 K.p.a. Organ wskazał bowiem na stan środków pozostających! w jego dyspozycji, oszacowane potrzeby środowiska oraz priorytety, wedle których rozdzielane są świadczenia przy powszechnie znanym niedoborze środków, mając na uwadze i 1o, że zasiłek celowy jest świadczeniem uznaniowym. Ustalenia organu I instancji czynią wiarygodnym stwierdzenie, że żądanie wnioskodawcy w dacie wydawania decyzji nie mieściło się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 u.p.s.). Za rozstrzygnięciem takim przemawia również fakt, że zarówno w przeszłości E. W. korzystał regularnie z różnych form pomocy społecznej, jak i po wydaniu zaskarżonej decyzji pomoc społeczna jest mu w dalszym ciągu udzielana (zasiłek okresowy od [...] w kwocie [...] zł miesięcznie i zasiłek celowy w wysokości [...] zł na [...]).Na powyższą decyzję E. W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, powielając w większości argumenty wskazane wcześniej w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W dalszym ciągu wskazuje na uzgodnienia z pracownikiem socjalnym odnośnie zwrotu kosztów [...]. Późniejsza pomoc MOPR na [...], dokonana została po tych uzgodnieniach i w ocenie skarżącego nie powinna mieć na nie wpływu.W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.Skarga nie ma uzasadnionych podstaw, a nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi, rozstrzygając w granicach danej sprawy (art. 134 § 1 P.p.s.a.), sąd również nie znalazł powodów do jej uwzględnienia.Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy, że w przeciwieństwie do rozwiązania przyjętego w art. 39 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, który pozostawia ocenie wójta (burmistrza, prezydenta) dekoncentrację kompetencji do wydawania decyzji, art. 110 ust. 7 u.p.s. nakazuje dokonanie dekoncentracji na rzecz kierownika ośrodka pomocy społecznej upoważnienia do wydawania decyzji w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości gminy. Upoważnienie to, na wniosek kierownika może być udzielone także innej osobie(ust. 8 art. 110 u.p.s.). Z tego wynika, że pracownik socjalny nie mógł dokonać wiążących uzgodnień co do przyznania pomocy społecznej w określonej formie i na konkretny cel, gdyż o tym może rozstrzygać jedynie decyzja administracyjna wydana w indywidualnej sprawie, a do jej wydania nie jest upoważniony pracownik socjalny, tylko kierownik ośrodka pomocy społecznej lub osoba upoważniona na jego wniosek przez burmistrza. Osoba taka podjęła zaś decyzję odmowną, a jej utrzymanie w mocy przez organ II instancji, w ocenie sądu nie narusza prawa.Zgodnie z art. 3 ust. 4 u.p.s. potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeśli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. "Możliwości zaś zależą głównie od posiadanych środków finansowych. Można zatem wnioskować, że podmiot przyznający pomoc może jej odmówić, jeżeli nie ma na ten cel środków. (...) Postanowienia zawarte w ust. 4 należy traktować raczej jako pewien zakres swobody, przyznany podmiotom organizującym pomoc społeczną, która umożliwia m.in. dokonanie klasyfikacji potrzeb zgłaszanych przez beneficjentów, ustalenie priorytetów, zróżnicowanie rozmiaru świadczeń. W tym miejscu warto przytoczyć poglądy Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyrokach z lat 90. XX w., a podzielane przez obecne orzecznictwo. W wyroku z dnia 12 stycznia 1994 r. (I SA 1649/93, ON SA 1995, nr 1, poz. 33) sąd stwierdził, że organy przyznające zasiłki celowe nie są związane przepisami prawa co do ich wysokości. Muszą brać natomiast pod uwagę sytuację materialną wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przeznaczony oraz możliwości finansowe organów pomocy społecznej. W wyroku z dnia 22 marca 1994 r. (SA/Gd 2803/93, niepubl.) sąd zwrócił uwagę na takt, że pomoc społeczna zależy nie tylko od potrzeb osoby ubiegającej się o świadczenie, ale także od aktualnej sytuacji finansowej ośrodka pomocy społecznej. Ośrodek ten ma objąć pomocą wszystkich, którzy spełniają warunki do jej otrzymania i oczywiste jest, ze udzielając pomocy, może uwzględnić swoje możliwości finansowe. (...) Sąd podkreślił również, że organ bezpośrednio zajmujący się rozdziałem środków z tytułu pomocy społecznej jest najlepiej zorientowany w zakresie pomocy niezbędnej dla każdego uprawnionego, ale także w możliwościach finansowych, pozwalających na zaspokojenie tych potrzeb. Kiedy środki przekazywane z budżetu nie wystarczają dla wszystkich potrzebujących, rzeczą właściwych organów jest wyważenie przyznawanej pomocy, a więc uwzględnianie sytuacji subiektywnej uprawnionych i sytuacji obiektywnej. Brak wystarczających środków finansowych na udzielenie pomocy może być, zdaniem sądu, traktowany jako kategoria interesu społecznego i może stanowić samodzielną przesłankę decyzji negatywnej, nieprzyznającej określonego uprawnienia stronie lubograniczającej to uprawnienie. Wydając decyzję w podobnych sytuacjach organ powinien mieć na względzie zasadę oceniania i równoważenia dwóch interesów: indywidualnego i społecznego" (zob. Komentarz do art. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U.09.175.1362), [w:] I. Sierpowska, Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, ABC, 2009, wyd. II.).W niniejszej sprawie, w ocenie sądu, organy prawidłowo wyważyły interes indywidualny i społeczny i w sposób zgodny z art. 107 § 3 K.p.a. uzasadniły swoje rozstrzygnięcie. Sąd w pełni podziela ocenę organu II instancji, iż rozstrzygnięcie to mieści się w granicach uznania administracyjnego, a organ I instancji poprawnie wskazał na stan środków pozostających w jego dyspozycji, oszacowane potrzeby środowiska, wyższe o ponad 28 % od budżetu oraz priorytety, wedle których rozdzielane są świadczenia przy powszechnie znanym niedoborze środków. W tej sytuacji ustalenia organów, iż żądanie wnioskodawcy w dacie wydawania decyzji nie mieściło się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 u.p.s.) należy uznać za wiarygodne. Na akceptację takiego stanowiska ma również wpływ fakt, że zarówno w przeszłości jak i obecnie E. W. korzystał i korzysta regularnie z różnych form pomocy społecznej, co zostało wykazane w wywiadach środowiskowych i potwierdzonymi za zgodność kopiami dokumentów.Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

mieści się w granicach uznania administracyjnego. MOPR uzasadnił bowiem, dlaczego tym razem nie mógł przyznać wnioskodawcy zasiłku celowego i uzasadnienie to czynią zadość wymaganiom dla uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, określonym w art. 107 § 3 K.p.a. Organ wskazał bowiem na stan środków pozostających! w jego dyspozycji, oszacowane potrzeby środowiska oraz priorytety, wedle których rozdzielane są świadczenia przy powszechnie znanym niedoborze środków, mając na uwadze i 1o, że zasiłek celowy jest świadczeniem uznaniowym. Ustalenia organu I instancji czynią wiarygodnym stwierdzenie, że żądanie wnioskodawcy w dacie wydawania decyzji nie mieściło się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 u.p.s.). Za rozstrzygnięciem takim przemawia również fakt, że zarówno w przeszłości E. W. korzystał regularnie z różnych form pomocy społecznej, jak i po wydaniu zaskarżonej decyzji pomoc społeczna jest mu w dalszym ciągu udzielana (zasiłek okresowy od [...] w kwocie [...] zł miesięcznie i zasiłek celowy w wysokości [...] zł na [...]).

Na powyższą decyzję E. W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, powielając w większości argumenty wskazane wcześniej w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W dalszym ciągu wskazuje na uzgodnienia z pracownikiem socjalnym odnośnie zwrotu kosztów [...]. Późniejsza pomoc MOPR na [...], dokonana została po tych uzgodnieniach i w ocenie skarżącego nie powinna mieć na nie wpływu.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie ma uzasadnionych podstaw, a nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi, rozstrzygając w granicach danej sprawy (art. 134 § 1 P.p.s.a.), sąd również nie znalazł powodów do jej uwzględnienia.

Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy, że w przeciwieństwie do rozwiązania przyjętego w art. 39 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, który pozostawia ocenie wójta (burmistrza, prezydenta) dekoncentrację kompetencji do wydawania decyzji, art. 110 ust. 7 u.p.s. nakazuje dokonanie dekoncentracji na rzecz kierownika ośrodka pomocy społecznej upoważnienia do wydawania decyzji w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości gminy. Upoważnienie to, na wniosek kierownika może być udzielone także innej osobie

(ust. 8 art. 110 u.p.s.). Z tego wynika, że pracownik socjalny nie mógł dokonać wiążących uzgodnień co do przyznania pomocy społecznej w określonej formie i na konkretny cel, gdyż o tym może rozstrzygać jedynie decyzja administracyjna wydana w indywidualnej sprawie, a do jej wydania nie jest upoważniony pracownik socjalny, tylko kierownik ośrodka pomocy społecznej lub osoba upoważniona na jego wniosek przez burmistrza. Osoba taka podjęła zaś decyzję odmowną, a jej utrzymanie w mocy przez organ II instancji, w ocenie sądu nie narusza prawa.

Zgodnie z art. 3 ust. 4 u.p.s. potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeśli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. "Możliwości zaś zależą głównie od posiadanych środków finansowych. Można zatem wnioskować, że podmiot przyznający pomoc może jej odmówić, jeżeli nie ma na ten cel środków. (...) Postanowienia zawarte w ust. 4 należy traktować raczej jako pewien zakres swobody, przyznany podmiotom organizującym pomoc społeczną, która umożliwia m.in. dokonanie klasyfikacji potrzeb zgłaszanych przez beneficjentów, ustalenie priorytetów, zróżnicowanie rozmiaru świadczeń. W tym miejscu warto przytoczyć poglądy Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyrokach z lat 90. XX w., a podzielane przez obecne orzecznictwo. W wyroku z dnia 12 stycznia 1994 r. (I SA 1649/93, ON SA 1995, nr 1, poz. 33) sąd stwierdził, że organy przyznające zasiłki celowe nie są związane przepisami prawa co do ich wysokości. Muszą brać natomiast pod uwagę sytuację materialną wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przeznaczony oraz możliwości finansowe organów pomocy społecznej. W wyroku z dnia 22 marca 1994 r. (SA/Gd 2803/93, niepubl.) sąd zwrócił uwagę na takt, że pomoc społeczna zależy nie tylko od potrzeb osoby ubiegającej się o świadczenie, ale także od aktualnej sytuacji finansowej ośrodka pomocy społecznej. Ośrodek ten ma objąć pomocą wszystkich, którzy spełniają warunki do jej otrzymania i oczywiste jest, ze udzielając pomocy, może uwzględnić swoje możliwości finansowe. (...) Sąd podkreślił również, że organ bezpośrednio zajmujący się rozdziałem środków z tytułu pomocy społecznej jest najlepiej zorientowany w zakresie pomocy niezbędnej dla każdego uprawnionego, ale także w możliwościach finansowych, pozwalających na zaspokojenie tych potrzeb. Kiedy środki przekazywane z budżetu nie wystarczają dla wszystkich potrzebujących, rzeczą właściwych organów jest wyważenie przyznawanej pomocy, a więc uwzględnianie sytuacji subiektywnej uprawnionych i sytuacji obiektywnej. Brak wystarczających środków finansowych na udzielenie pomocy może być, zdaniem sądu, traktowany jako kategoria interesu społecznego i może stanowić samodzielną przesłankę decyzji negatywnej, nieprzyznającej określonego uprawnienia stronie lub

ograniczającej to uprawnienie. Wydając decyzję w podobnych sytuacjach organ powinien mieć na względzie zasadę oceniania i równoważenia dwóch interesów: indywidualnego i społecznego" (zob. Komentarz do art. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U.09.175.1362), [w:] I. Sierpowska, Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, ABC, 2009, wyd. II.).

W niniejszej sprawie, w ocenie sądu, organy prawidłowo wyważyły interes indywidualny i społeczny i w sposób zgodny z art. 107 § 3 K.p.a. uzasadniły swoje rozstrzygnięcie. Sąd w pełni podziela ocenę organu II instancji, iż rozstrzygnięcie to mieści się w granicach uznania administracyjnego, a organ I instancji poprawnie wskazał na stan środków pozostających w jego dyspozycji, oszacowane potrzeby środowiska, wyższe o ponad 28 % od budżetu oraz priorytety, wedle których rozdzielane są świadczenia przy powszechnie znanym niedoborze środków. W tej sytuacji ustalenia organów, iż żądanie wnioskodawcy w dacie wydawania decyzji nie mieściło się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 u.p.s.) należy uznać za wiarygodne. Na akceptację takiego stanowiska ma również wpływ fakt, że zarówno w przeszłości jak i obecnie E. W. korzystał i korzysta regularnie z różnych form pomocy społecznej, co zostało wykazane w wywiadach środowiskowych i potwierdzonymi za zgodność kopiami dokumentów.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.