Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 490/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2006-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Szumacher Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń /spr./ Asesor WSA Danuta Oleś Protokolant – Monika Szymańska po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi R. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ustalającej kwotę należności objętych restrukturyzacją i umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/Gd 490/04

U z a s a d n i e n i e

Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] uchylającą w całości decyzję nr [...] z dnia [...], w przedmiocie ustalenia kwoty należności podatkowych objętych restrukturyzacją wraz z odsetkami za zwłokę, i umarzającej postępowanie restrukturyzacyjne wobec R. L.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że R. L. dnia 8 listopada 2002 r. zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego o restrukturyzację należności w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do lipca 2002 r., wskazując w uzasadnieniu wniosku iż działalność gospodarczą – handel detaliczny artykułami przemysłowymi prowadziła od 1993 r.

Ze względu na stan zdrowia i gwałtowny spadek obrotów podjęła decyzję o zmianie działalności gospodarczej i od dnia 1 sierpnia 2002 r. lokal przy ul. [...] w G. wynajmuje firmie handlowej na działalność gospodarczą.

Uzyskiwane z wynajmu środki oraz renta I grupy nie wystarczają na regularne spłacanie powstałych w okresie od marca do lipca 2002 r. zaległości w podatku od towarów i usług.

Po dokonaniu analizy złożonego wniosku Urząd Skarbowy wydał decyzję Nr [...] z dnia [...], w której ustalił kwotę należności objętych restrukturyzacją w wysokości 5.355,80 zł z tytułu podatku od towarów i usług, oraz określił opłatę restrukturyzacyjną w wysokości 15% należności objętych restrukturyzacją, tj. w wysokości 803,37 zł.

Stwierdził, iż analiza wniosku oraz dołączonych dokumentów wskazuje, iż zamierzone przez przedsiębiorcę działania mają na celu poprawę sytuacji finansowej firmy i dają szansę odzyskania zdolności do konkurowania na rynku.

W dniu [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem wszczął z urzędu postępowanie, co do przesłanek wznowienia postępowania określonych w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej w sprawie zakończonej decyzją ostateczną o warunkach restrukturyzacji nr [...] z dnia [...].

W wyniku przeprowadzenia postępowania wydał decyzję z dnia [...] w której, na podstawie art. 1 ust. 2 i art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. Nr 155, poz. 1287) – zwanej dalej ustawą o restrukturyzacji uchylił w całości decyzję nr [...] z dnia [...]ustalającą należności podatkowe podlegające restrukturyzacji i umorzył postępowanie restrukturyzacyjne.

Wobec uzyskania informacji, że R. L. z dniem 12 września 2002 r. została – na własny wniosek – wykreślona z ewidencji działalności gospodarczej.

W piśmie z dnia 21 kwietnia 2004 r. R. L. złożyła odwołanie od decyzji o umorzeniu postępowania restrukturyzacyjnego jednocześnie zaskarżając postanowienie o wszczęciu postępowania z dnia 16 marca 2004 r. Zarzucając nie wystąpienie żadnej z przesłanek do wznowienia postępowania wymienionych w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej, w tym powołanej w postanowieniu o wznowieniu postępowania zawartej w art. 240 § 1 pkt 5.

R. L. podniosła w odwołaniu, że we wniosku z dnia 8 listopada 2002 r. o restrukturyzację należności podatkowych poinformowała Urząd Skarbowy, że prowadziła działalność gospodarczą od 1993 r. do 31 lipca 2002 r. Na skutek choroby i pogorszenia się warunków ekonomicznych firmy zmuszona była do zmiany rodzaju działalności gospodarczej na wynajem lokalu. Ponadto, w oświadczeniu złożonym w dniu 19 lutego 2004 r. również informowała, że działalność gospodarczą prowadziła do 31 lipca 2002 r. Obecnie Urząd Skarbowy nie może twierdzić, że okoliczność ta nie była mu znana. Uważa więc, że decyzji umarzająca postępowanie restrukturyzacyjne, która wydana została na podstawie wadliwego postanowienia o wznowieniu postępowania – jest bezprawna i wnosi o jej uchylenie.

Dyrektor Izby Skarbowej po przeanalizowaniu stanu faktycznego, argumentów strony w świetle obowiązujących przepisów prawa, zważył co następuje:

Z przewidzianej w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. Nr 155, poz. 1287) restrukturyzacji zadłużenia mogą skorzystać przedsiębiorcy, w rozumieniu art. 2 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19 listopada 1999r. Prawo o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.) jak i podmioty które mieszczą się w definicji przedsiębiorcy publicznego zawartej w art. 4 pkt 15 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców (Dz. U. Nr 60, poz. 704). Przez przedsiębiorcę w rozumieniu art. 2 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. – Prawo działalności gospodarczej rozumie się przedsiębiorcę tzn. osobę fizyczną, prawną oraz niemającą osobowości prawnej spółkę prawa handlowego, która podejmuje i wykonuje zawodowo, we własnym imieniu, w sposób zorganizowany i ciągły zarobkową działalność wytwórczą, handlową, budowlaną, usługową oraz w zakresie rozpoznawania i eksploatacji zasobów naturalnych i jest podatnikiem, płatnikiem, następcą pranym lub osobą trzecią odpowiadającą za zaległości podatkowe. Określając przedsiębiorcę należy wziąć pod uwagę przepis art. 7 ust. 2 ustawy o działalności gospodarczej, który stanowi, iż przedsiębiorca będący osobą fizyczną może podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Czyli status przedsiębiorcy w rozumieniu ustawy Prawo działalności gospodarczej, uzależniony jest od posiadania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, który to wpis uzyskują osoby wykonujące zawodowo, we własnym imieniu działalność gospodarczą.

Wskazał również Dyrektor Izby Skarbowej, że w niniejszej sprawie Urząd Miasta w piśmie [...] z dnia 2 marca 2004 r. zaświadczył, iż na wniosek R. L. o zaprzestaniu od dnia 1 sierpnia 2002 r. wykonywania działalności gospodarczej dokonał w dniu 12 września 2002 r. wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej.

Od tego więc dnia R. L. nie posiadała statusu przedsiębiorcy w rozumieniu przepisów ustawy Prawo o działalności gospodarczej, zatem nie spełnia warunku określonego w art. 2 pkt 1 ustawy o restrukturyzacji należności.

Powoduje to, że nie może skorzystać z rozwiązań przewidzianych w ustawie o restrukturyzacji należności.

Odnośnie zarzutów zawartych w odwołaniu dotyczących przesłanek do wznowienia postępowania, Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej wymienia sytuacje, których zaistnienie stanowi podstawę do wznowienia postępowania w sprawach zakończonych decyzjami ostatecznymi.

W punkcie 5 tego przepisu ustawodawca wskazał: w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nie znane organowi, który wydał decyzję. Okolicznościami uzasadniającymi wznowienie postępowania w rozumieniu cytowanego wyżej przepisu są okoliczności dotyczące stanu faktycznego sprawy, czyli zdarzenia niezależne od treści przepisów czy ich interpretacji. Nie stanowią przeszkody we wznowieniu postępowania powody i przyczyny które spowodowały, że nowe okoliczności faktyczne albo nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji zostały ujawnione dopiero po zakończeniu sprawy decyzją ostateczną.

Analiza przedstawionego materiału dowodowego, a w szczególności treść wniosku o restrukturyzację z dnia 8 listopada 2002 r. oraz oświadczenie złożone w dniu 16 grudnia 2002 r. nie wskazuje, aby w dniu wydania decyzji o warunkach restrukturyzacji Nr [...] z dnia [...] organowi pierwszej instancji znany był fakt wykreślenia z ewidencji z datą 1 sierpnia 2002 r. działalności gospodarczej prowadzonej przez R. L. We wniosku z dnia 8 listopada 2002 r. R. L. poinformowała o zmianie charakteru działalności gospodarczej na wynajem lokalu użytkowego, co potwierdziła w oświadczeniu złożonym w dniu 16 grudnia 2002 r.

Informację o wykreśleniu z ewidencji działalności organ podatkowy otrzymał z Urzędu Miasta w piśmie z dnia 2 marca 2004 r., czyli już po uprawomocnieniu się decyzji ustalającej warunki restrukturyzacji z dnia [...].

W związku z tym, że R. L. na dzień złożenia wniosku o restrukturyzację, nie była przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy restrukturyzacyjnej, to organ pierwszej instancji zasadnie wznowił postępowanie w sprawie na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 ustawy Ordynacja podatkowa i wydał decyzję w której uchylił swoją decyzję ostateczną z dnia [...] Nr [...] i umorzył postępowanie restrukturyzacyjne wszczęte na wniosek strony.

Skargę na powyższą decyzję wniosła R. L. zarzucając, że w sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek do wznowienia postępowania wymienionych w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej, a w szczególności powołana w postanowieniu o wznowieniu postępowania, przesłanka z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej.

W uzasadnieniu skargi R. L. podniosła, że w swoim wniosku z dnia 8 listopada 2002 r. o restrukturyzację należności podatkowych VAT poinformowała Urząd Skarbowy, że prowadziła działalność gospodarczą od 1993 r. do dnia 31 lipca 2002 r. Na skutek choroby znacznie pogorszyły się warunki ekonomiczne firmy i zmuszona była zamienić przychody z działalności gospodarczej na przychody z najmu lokalu. Od dnia 1 sierpnia 2002 r. nie jest już przedsiębiorcą, a lokal, który służył wcześniej działalności gospodarczej wynajęła innej firmie handlowej.

Dyrektor Izby Skarbowej w uzasadnieniu swej decyzji twierdzi, że w złożonym wniosku restrukturyzacyjnym poinformowała o "zmianie charakteru działalności gospodarczej na wynajem lokalu". Nie jest to prawdą. Wyraźnie wskazała tam bowiem ramy czasowe prowadzonej działalności wskazując, że prowadziła ją do dnia 31 lipca 2002 r. Skoro konkretnie wskazała ostatni dzień prowadzenia działalności jest oczywiste i logiczne, że od dnia następnego już przedsiębiorcą nie była. W związku z tym organ podatkowy nie może twierdzić, że ta okoliczność nie była mu znana.

Podkreśliła skarżąca, że powyższe okoliczności były znane organowi I instancji już w dniu wszczęcia postępowania restrukturyzacyjnego. Natomiast to, że Urząd Skarbowy dopiero dwa lata po wydaniu swej decyzji zwrócił się do Urzędu Gminy o urzędowe potwierdzenie tego stanu faktycznego i otrzymał dokument zaświadczający, iż taki fakt miał miejsce nie może być przesłanką do twierdzenia, że wcześniej ta okoliczność nie była mu znana. Zatem nie ma zastosowania w tej sprawie przesłanka do wznowienia postępowania zawarta w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej a w związku z tym decyzja o umorzeniu postępowania restrukturyzacyjnego z dnia [...] uchylająca decyzję pierwotną wydana została bezprawnie.

Jak pisze Dyrektor Izby Skarbowej w postępowaniu administracyjnym zasadą jest trwałość decyzji administracyjnej. Celem tej zasady jest ochrona praw nabytych strony oraz ochrona porządku prawnego. Z tego powodu dokonanie przez organ podatkowy błędnej interpretacji stanu faktycznego nie może stanowić przesłanki do wznowienia postępowania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) w związku z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem i nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga R. L. nie zasługuje na uwzględnienie.

Rozpoznając niniejszą sprawę na wstępie należy wskazać, że instytucja wznowienia postępowania ma na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie zakończonej ostateczną decyzją, jeżeli postępowanie podatkowe przed organami podatkowymi było dotknięte wadami procesowymi wyliczonymi wyczerpująco w art. 240 Ordynacji podatkowej.

W rozpoznawanej sprawie okolicznością stanowiącą podstawę wznowienia, z urzędu, postępowania było powzięcie przez organ podatkowy informacji, że R. L. w dniu składania wniosku o restrukturyzację była wykreślona z ewidencji działalności gospodarczej. Informacja o wykreśleniu R. L. z ewidencji została przekazana organowi podatkowemu przez Urząd Miasta pismem z dnia 2 marca 2004 r., a więc została przez organ podatkowy powzięta już po zakończeniu sprawy decyzją ostateczną.

Stosownie do przepisów art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej (ten przepis został wskazany jako podstawa wznowienia) w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Uwzględniając przyjęte wyżej reguły interpretacyjne, należy dojść do wniosku, że przez pojęcie dowodów lub okoliczności nieznanych organowi, który wydał decyzję rozumieć trzeba takie dowody, które nie były przedmiotem badania w postępowaniu zwyczajnym, oraz takie okoliczności, które z badanego materiału nie wynikały. Komentowany przepis pozwala bowiem na wznowienie postępowania, tylko wtedy, gdy ujawnione w danej sprawie okoliczności faktyczne lub dowody spełniają łącznie następujące cechy:

1) są nowe,

2) istniały w dniu wydania decyzji,

3) są istotne dla sprawy oraz

4) nie były znane organowi, który wydał decyzję

(por. B. Brzeziński, M. Kalinowski, M. Maternak, A. Olesińska, Ordynacja podatkowa.

Komentarz, TNOiK 2002, str. 779).

Należy zatem wskazać, że przy rozstrzyganiu kwestii, czy w niniejszej sprawie zakończonej ostateczną decyzją mogło być wznowione postępowanie, należało zbadać czy wskazane przez organ okoliczności spełniały powyższe cechy.

Niewątpliwie informacja o wykreśleniu skarżącej z ewidencji działalności gospodarczej w dniu 12 września 2002 r. ma istotne znaczenie dla sprawy stanowi, że R. R. w wyniku wykreślenia nie ma statusu przedsiębiorcy i okoliczność ta istniała już w dniu wydawania decyzji. Zatem sporne pozostaje czy jest to okoliczność nowa i czy nie była znana organowi w dniu wydawania decyzji restrukturyzacyjnej.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażono pogląd, że nowymi faktami lub dowodami będą te z nich, które nie zostały uwzględnione przez organ podatkowy jako element faktyczny rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 25 czerwca 1985 r. I SA 198/85, ONSA 1985 r., nr 1 poz. 35). Należy zwrócić uwagę, iż użyte w omawianym przepisie wyrazy "wyjdą na jaw" oznaczają, że istotny jest moment ujawnienia danego dowodu lub okoliczności, czyli udostępnienie ich organowi (por. wyrok NSA z dnia 6 kwietnia 2000 r., sygn. akt III SA 1454/99, publ. ONSA 2001, nr 3, poz. 123 z aprobującą glosą B. Adamiak, publ. OSP 2001, nr 2, poz. 21). A zatem wadliwe ustalenie stanu faktycznego, w niniejszej sprawie odnośnie posiadania lub nie statusu przedsiębiorcy w rozumieniu ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. Nr 155, poz. 1287 ze zm.) przez R. L., mogło stanowić podstawę do wznowienia postępowania. Nie była to bowiem błędna ocena przez organ okoliczności faktycznej, a brak wiedzy o tej okoliczności, są to bowiem w świetle przepisu art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej dwie różne sytuacje.

Podnieść bowiem należy, że wbrew twierdzeniom skarżącej z treści jej wniosku o restrukturyzację oraz z dalszej korespondencji nie wynikało, że skarżąca nie ma statusu przedsiębiorcy w rozumieniu cyt. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przy czym zgodnie z art. 12 ust. 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. to przedsiębiorca jest zobowiązany powiadomić organ restrukturyzacyjny o likwidacji działalności.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności dotyczące wznowienia postępowania oraz to, że R. L. z dniem wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej utraciła status przedsiębiorcy, a ustawa z 30 sierpnia 2002 r. obejmowała przedsiębiorców (art. 1 ust. 2 i art. 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.), należy stwierdzić, że organy podatkowe nie naruszyły prawa.

Postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami o postępowaniu, merytorycznie odpowiada prawu a uzasadnienie decyzji jest pełne i odzwierciedla zebrany w sprawie materiał dowodowy.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.

MK