Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 648/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2005-08-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 sierpnia 2005 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. I. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] kwietnia 2005 r. Nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lutego 2005 r. Nr [...], II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/ J.Stankowski JFS


UZASADNIENIE

IV SA/Po 648/05

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] II 2005 r., nr [...], na podstawie art. 1 ust. 1 i art. 4 ust. 1 i 2 oraz art. 2 ustawy z dnia 31 V 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. nr 87, poz. 395 ze zm.), Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przyznania M. I. uprawnienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego wyżej wymienioną ustawą. Organ wskazał, że zgodnie z art. 2 ustawy represją jest deportacja do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1 IX 1939 r. Organ uznał, że strona nie była deportowana na okres co najmniej 6 miesięcy i w związku z tym świadczenie pieniężne nie może jej zostać przyznane.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy M. I. podkreślił, że zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 19 VIII 2004 r., OSK 135/04 dzieci urodzone w czasie pracy przymusowej rodziców uprawnione są do otrzymania świadczenia pieniężnego. Pogląd ten potwierdziło także - zdaniem Odwołującego się - pismo Stowarzyszenia Polaków Poszkodowanych przez III Rzeszę Oddział Wojewódzki we Wrocławiu.

Decyzją z dnia [...] IV 2005 r., nr [...], na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa. oraz art. 2 pkt 2 lit. a, art. 3 ust. 1 i art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 31 V 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ wskazał, że zgodnie z przedstawionymi dokumentami M. I. przebywał na deportacji w III Rzeszy, w miejscowości K. w A., od [...] XI 1944 r. do maja 1945 r. Jednocześnie - zdaniem Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów - nie można zaliczyć do czasu deportacji okresu po 5 IV 1945 r., w którym to dniu miejscowość K. została wyzwolona przez wojska koalicji antyhitlerowskiej. W tej sytuacji organ stwierdził, że Wnioskodawca był deportowany krócej niż pełne 6 miesięcy.

W skardze na powyższą decyzję M. I. podniósł, że termin deportacji odnosi się do jego rodziców, którzy pracowali przymusowo w III Rzeszy dłużej niż 6 miesięcy. Warunek ten jest spełniony - zdaniem M. I. - także w stosunku do niego samego, co potwierdzają dokumenty wydane w A.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podtrzymał w całości swą dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 2 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 31 V 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. nr 87, poz. 395 ze zm.) represją w rozumieniu ustawy jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1 IX 1939 r. W wyroku z dnia 19 VIII 2004 r., OSK 135/04 NSA rozstrzygnął, że o deportacji w rozumieniu powyższej ustawy można mówić w stosunku do dziecka zarówno wtedy, gdy zostało ono wywiezione wraz z rodzicami na roboty przymusowe, jak i gdy wywieziona na roboty przymusowe kobieta urodziła dziecko w miejscu wykonywania tych robót. Należy mieć również na uwadze wyrok NSA z dnia 9 VIII 2001, sygn. akt V SA 3877/00, zgodnie z którym, z chwilą wyzwolenia danego terenu spod okupacji niemieckiej wykonywana tam przez deportowane osoby praca, choćby była nadal wykonywana, np. jako konieczna dla zachowania egzystencji, traciła przymiot przymusowości, jak i przymiot wykonywania jej na terenach okupowanych przez III Rzeszę. Trzeba zatem stwierdzić, że ostatnim dniem, który można zaliczyć do okresu deportacji w niniejszej sprawie był dzień wyzwolenia miejscowości K. przez wojska koalicji antyhitlerowskiej, co zostało ustalone na dzień 5 IV 1945 r.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych błędnie jednak utożsamił okres deportacji uprawniający do otrzymania świadczenia określonego w ustawie z okresem, jaki dziecko urodzone na deportacji spędziło tam od dnia urodzenia do wyzwolenia miejscowości, w której pracowali rodzice. Okres ten należy odnieść do czasu pracy przymusowej jaką rodzice lub tylko matka świadczyli na deportacji. Wykładnia taka jest konsekwencją cytowanego wyżej wyroku NSA z 19 VIII 2004 r., w którym dla ustalenia uprawnień dzieci urodzonych podczas pracy przymusowej kluczowy jest fakt i okres przebywania rodziców na deportacji. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwość, że matka Skarżącego była deportowana na tereny III Rzeszy na okres dłuższy niż 6 miesięcy, skoro przebywała tam od stycznia 1940 r. do kwietnia 1945 r. Należy zatem stwierdzić, że przesłanka minimalnego okresu spędzonego na deportacji określona w art. 2 pkt 2 cytowanej ustawy została spełniona.

Wobec powyższego, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 120, art. 135 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), orzeczono jak w sentencji wyroku.

/-/ J. Stankowski

KB/