Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 689/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2017-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 67a § 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka (sprawozdawca) Sędziowie WSA Monika Kazubińska-Kręcisz WSA Andrzej Niezgoda Protokolant Referent stażysta Paweł Kobylarz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi R. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi za 2014 r. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy T. L. z dnia [...] nr [...]


UZASADNIENIE

Sygn. akt I SA/Lu [...]

U Z A S A D N I E N I E

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2016r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania R. M. od decyzji Wójta Gminy T. L. z dnia [...] stycznia 2016r., znak: [...], w sprawie odmowy umorzenia zaległości z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi za 2014r. w kwocie 120,00 zł – utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Występując z wnioskiem z dnia 12 stycznia 2015r. o umorzenie ww. zaległości, skarżący podkreślił, że od 19 listopada 2013r. nie jest w posiadaniu pojemnika na odpady i do 31 grudnia 2014r. nie otrzymał nakazu płatniczego. Wskazał również na trudną sytuacją finansową, skutkującą brakiem środków umożliwiających zapłatę zaległych należności.

W rozpoznaniu odwołania od decyzji odmawiającej przyznania wnioskowanej ulgi, SKO decyzją z dnia [...] maja 2015r., znak: [...], na podstawie art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej uchyliło w całości decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Decyzją z dnia [...] lipca 2015r., znak: [...], organ I instancji ponownie odmówił umorzenia przedmiotowej zaległości, zaś SKO decyzją z dnia [...] sierpnia 2015r., znak: [...] ponownie uchyliło w całości tę decyzję, podkreślając, że uprawnienie do wydania decyzji uznaniowej nie zwalnia z obowiązku zbadania, czy zachodzą okoliczności uzasadniające zastosowanie ulgi, w szczególności zbadania aktualnej sytuacji finansowej wnioskodawcy, a także dokładnego uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia.

Po ponownym przeprowadzeniu postępowania, organ I instancji decyzją z dnia [...] stycznia 2016r. odmawiając po raz kolejny umorzenia zaległości podał, że podstawę prawną rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowił art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 6 ust. 12 ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2013r., poz. 1399 ze zm.) – dalej: "u.p.c.g.", a następnie wyjaśnił, że skarżący jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, a jego jedynymi dochodami są zasiłki otrzymywane z GOPS w T. L.: zasiłek okresowy - w miesiącach listopadzie i grudniu 2015r. w kwotach po 296 zł miesięcznie, zasiłek celowy na zakup żywności w kwocie 200 zł wypłacony w dniu 20 listopada 2015r., zasiłek okresowy przyznany na okres od 1 stycznia do 31 marca 2016r. w kwocie po 317 zł miesięcznie. Jest także właścicielem gruntów ornych o powierzchni 0,49 ha oraz budynku mieszkalnego o powierzchni 54 m2. Jego miesięczne wydatki, to: energia elektryczna - 62,30 zł, woda - 18,90 zł za pół roku, telefon - 16,66 zł, pozostałe wydatki, w tym na zakup leków 50 zł. Wobec tak ustalonego stanu rzeczy, organ I instancji uznał, że po stronie skarżącego zachodzi przesłanka "ważnego interesu podatnika", co jednak nie stanowi obligatoryjnej podstawy do przyznania ulgi.

W odwołaniu, skarżący nie zgadzając się z tym stanowiskiem zwrócił uwagę na niekonsekwencję organu, który stwierdzając ziszczenie się przesłanki ważnego interesu podatnika, jednocześnie odmówił zastosowania wnioskowanej ulgi.

SKO w jego rozpoznaniu podało na wstępie, że z mocy art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, organ podatkowy na wniosek podatnika może odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub też umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe odsetki za zwłokę, lub opłatę prolongacyjną, zwracając uwagę na uznaniowy charakter tego typu rozstrzygnięć oznaczający, że organ podatkowy może, ale nie musi wydać decyzji pozytywnej.

W jego ocenie, w sytuacji gdy umorzenie zaległości podatkowych jest instytucją nadzwyczajną, skoro zasadą jest płacenie podatków, nie zaś zwalnianie podatników z tego obowiązku, to ważnego interesu podatnika, będącego jedną z przesłanek udzielenia ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej, nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie umorzenia zaległości podatkowej. Przeciwnie, przyjmuje się, że przez ważny interes podatnika należy rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika, i że umorzenie zaległości podatkowych lub odsetek uzasadnione będzie jedynie w takich wypadkach, które spowodowane zostały działaniem czynników, na które podatnik nie może mieć wpływu, i które są niezależne od sposobu jego postępowania. Za ważny interes podatnika należy uznać sytuację, w której z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków, podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych wskutek utraty możliwości zarobkowania lub utraty majątku i jedynie sytuacja, w której podatnik wskutek niezależnych od siebie, niespodziewanych okoliczności utracił możliwość zarobkowania lub utracił majątek uzasadniałaby przyznanie ulgi w spłacie zaległości. Istotne jest przy tym, że to po stronie podatnika, który ubiega się o przyznanie ulgi w postaci umorzenia zaległości, jako tego, kto występuje o określone uprawnienie, leży obowiązek wykazania, że w dotyczącej go sprawie spełnione są przesłanki, o których mowa w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej.

Mając powyższe względy na uwadze SKO stwierdziło, że organ I instancji, podejmując zaskarżoną decyzję po rozpatrzeniu wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, nie wykroczył poza granice uznania administracyjnego.

Argumentowało, że skarżący (lat 52) jest osobą samotną, bezrobotną bez prawa do zasiłku. W oświadczeniu o stanie majątkowym z dnia 30 października 2015r. wykazał, że posiada grunty rolne o pow. 0,49 ha, dom jednorodzinny - drewniany, czteroizbowy, podstawowe wyposażenie, meble i sprzęty o wartości wycenionej w 1999r. przez agenta ubezpieczeniowego w granicach od 3000 zł do 4000 zł. W 2015r. uzyskał dochody: w październiku - w kwocie 160 zł (dieta z tytułu zasiadania w obwodowej komisji wyborczej), 110 zł pomocy od rodziny, 12 zł ze sprzedaży orzechów włoskich; w listopadzie i grudniu 2015r. otrzymał zasiłek okresowy w łącznej kwocie 592 zł oraz w listopadzie 2015r. zasiłek celowy w kwocie 200 zł; w styczniu, lutym i marcu 2016r. zasiłek okresowy w łącznej kwocie 951 zł. Oznacza to zatem, że w okresie od października 2015r. do marca 2016r. uzyskał dochody w kwocie 2025 zł. Według deklarowanej struktury wydatków w tym okresie poniósł stałe wydatki w kwocie 871,62 zł (w miesiącu: energia elektryczna - 62,30 zł + woda - 3,15 zł + telefon -16,66 zł + pozostałe wydatki, w tym leki około 50 zł miesięcznie + obciążenia publicznoprawne - podatki 13,16 zł = 145,27 x 6). Stąd na pozostałe wydatki skarżącemu pozostała kwota 1153,38 zł - przeciętnie na miesiąc, w rozważanym okresie - 192,23 zł. Z treści przedłożonego zaświadczenia wystawionego przez lekarza specjalistę medycyny rodzinnej wynika, że jest leczony z powodu chorób o charakterze przewlekłym, wymaga stałego przyjmowania leków i kontroli lekarskiej.

W ocenie SKO, ustalając stan faktyczny sprawy, organ I instancji nie naruszył wskazanych zasad postępowania podatkowego (art. 122, art.187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej) skoro stwierdził, że podnoszone przez skarżącego okoliczności w postaci złej sytuacji materialnej z perspektywy art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej można zakwalifikować jako ziszczenie przesłanki ważnego interesu podatnika, co jednak nie było wystarczające do uwzględnienia wniosku o umorzenie.

SKO podzieliło również stanowisko w zakresie braku istnienia w ustalonych okolicznościach sprawy przesłanki ważnego interesu publicznego, argumentując, że trudna sytuacja materialna skarżącego odnosi się również do pewnego odsetka społeczeństwa, natomiast zasadą jest płacenie podatków. Dodało, że umarzanie zaległości podatkowych nie jest instytucją opieki społecznej, gdyż ma ono na celu złagodzenie skutków obciążeń podatkowych wobec osób, które w sposób nagły i nieprzewidziany nie mogą wywiązać się ze swych obowiązków podatkowych.

Nie zgadzając się z powyższa oceną, skarżący w skardze do sądu podniósł, że SKO w strukturze jego wydatków nie uwzględniło kosztów wyżywienia, bezkrytycznie powielając stanowisko organu I instancji. Dodał, że organy nie uwzględniły kryterium minimum socjalnego i minimum egzystencji, czym rażąco naruszyły zasadę, że wszelkie zasiłki z pomocy społecznej nie mogą służyć regulowaniu należności publicznoprawnych.

W odpowiedzi na skargę, SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 6q ust. 1 u.c.p.g., w sprawie umorzenia zaległości w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi zastosowanie ma przepis art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, z którego wynika, że organ podatkowy na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b Ordynacji podatkowej, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może realizować wskazaną w tym przepisie ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych, w postaci umorzenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę.

W przytoczonej regulacji przewidziane zostały zatem dwie przesłanki, przy zaistnieniu których organ podatkowy może w drodze decyzji zastosować ulgę podatkową – ważny interes podatnika lub interes publiczny. Spójnik "lub" użyty w przepisie wskazuje przy tym na to, iż wystarczy spełnienie tylko jednej z nich.

Podkreślić należy, że instytucja umorzenia zaległości podatkowej ma charakter uznaniowy w sensie dopuszczalności wyboru konsekwencji prawnych sytuacji opisanej w hipotezie normy prawnej. Stąd też w przypadku stwierdzenia, że w sprawie występuje którakolwiek z przesłanek określonych w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej (ważny interes podatnika lub interes publiczny albo obie przesłanki łącznie), organ w sposób uznaniowy podejmuje decyzję o wyborze alternatywy - czy przyznać podatnikowi ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych, czy też nie.

Treść przywołanego przepisu wyznacza zatem niejako dwie fazy postępowania.

W pierwszej, organ podatkowy obowiązany jest dokonać ustalenia czy zachodzi przynajmniej jedna z wymienionych przesłanek zastosowania ulgi, co wymaga zgromadzenia niezbędnego dla tych ustaleń materiału dowodowego oraz przeprowadzenia jego właściwej oceny, przy czym jest on zobligowany wskazać, jak (zwłaszcza w kontekście istniejącego stanu faktycznego) należy postrzegać rozumienie przesłanki ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego. W tym zakresie granice jego obowiązków wyznaczają normy prawne zawarte w art. 122 (dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego), art. 187 § 1 (zgromadzenie i wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego), czy też art. 191 Ordynacji podatkowej (dokonanie oceny na podstawie całego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona) oraz oczywiście właściwa wykładnia art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej.

Rzecz jasna, że to w interesie podatnika inicjującego postępowanie w sprawie uregulowanej w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej winno być wskazanie okoliczności uzasadniających uwzględnienie jego żądania. Jednakże braki argumentacyjne wniosku o zastosowanie ulgi lub ograniczenie się przez podatnika tylko do pewnych okoliczności (jego zdaniem wystarczających) nie zwalnia organu z obowiązków wymienionych w art. 122, art. 187 § 1 czy też art. 191 Ordynacji podatkowej, tj. samodzielnego dokonania wszechstronnych ustaleń faktycznych i ich oceny.

W przypadku uznania, że spełniona została jedna bądź obie z ww. przesłanek, postępowanie wkracza w kolejną fazę, w której organ dokonuje wyboru opcji decyzyjnej: zastosuje ulgę albo odmówi jej udzielenia. Przepis art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej nie określa przy tym kryteriów wyboru rozwiązania decyzyjnego. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 26 sierpnia 2010r. (II FSK 689/09, CBOSA) organ podatkowy dysponuje pewnym marginesem swobody zarówno w odniesieniu do wykładni pojęć ważnego interesu podatnika i interesu publicznego, jak i oceny sytuacji faktycznej sprawy. Posłużenie się przez ustawodawcę pojęciami niedookreślonymi wymaga jednak wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych po to, aby na tej podstawie stwierdzić, czy dana sytuacja faktyczna mieści się w zakresie ww. przesłanek, czy też nie.

W rozpatrywanej sprawie, organ odwoławczy zaaprobował stanowisko organu I instancji co do wystąpienia po stronie skarżącego przesłanki "ważnego interesu podatnika", stwierdzając zarazem, że taka ocena nie stanowi obligatoryjnej podstawy do przyznania ulgi. Podzielił również ocenę w zakresie braku zaistnienia w ustalonych okolicznościach sprawy przesłanki ważnego interesu publicznego, argumentując, że trudna sytuacja materialna skarżącego odnosi się również do pewnego odsetka społeczeństwa, natomiast jak słusznie wywiódł organ I instancji, zasadą jest płacenie podatków.

W ocenie Sądu, konstatację taką uznać należy za co najmniej przedwczesną.

Jak już wyżej zaznaczono, przesłanki, w granicach których orzeka organ na podstawie art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, tj. ważny interes podatnika lub interes publiczny są pojęciami nieostrymi, co obliguje do szczególnie wnikliwej ich oceny w świetle okoliczności konkretnej sprawy. Stanowisko organu musi być logicznie i rzeczowo uzasadnione.

Próbę zdefiniowania ww. pojęć podjęła zarówno doktryna, jak i orzecznictwo sądów administracyjnych.

Sąd orzekający w sprawie niniejszej zauważa, że poglądy wyrażane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym na kanwie przepisu 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, a konkretnie co do rozumienia pojęcia ważnego interesu podatnika i interesu publicznego nie były tak do końca jednolite, a nawet na przestrzeni ostatnich kilku lat uległy pewnej ewolucji.

Z jednej strony przesłanki ważnego interesu podatnika i interesu publicznego wykładane były ściśle i rygorystycznie.

Ważny interes podatnika został zawężony do nadzwyczajnych względów, które mogłyby zachwiać podstawami jego egzystencji oraz takich wypadków, które spowodowane zostały działaniem czynników, na które nie miał on wpływu, i które były niezależne od sposobu jego postępowania (np. klęski żywiołowe, zdarzenia losowe); por. np. wyrok: WSA w Łodzi z dnia 29 maja 2009 r., I SA/Łd 173/09, CBOSA. W wyroku z dnia 18 kwietnia 2012 r., II FSK 2118/10 (CBOSA), NSA wyjaśnił, że ogólną dyrektywą interpretacyjną przy wykładni pojęcia "ważnego interesu podatnika" powinno być uznanie wyjątkowości instytucji przyznawania wszelkich ulg w spłacie zobowiązań. Z kolei, interes publiczny postrzegany był jako dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy, równość traktowania osób w podobnej sytuacji, czy realizację zobowiązań podatkowych.

Równolegle w orzecznictwie wyrażane były także poglądy mniej rygorystyczne, a mianowicie, że pojęcia ważnego interesu podatnika nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych, czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie zaległości podatkowych, poprzez uznanie, że pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również normalną sytuację ekonomiczną podatnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów oraz ponoszonych wydatków, a w tym względzie również wydatków ponoszonych w związku z ochroną zdrowia własnego lub członków najbliższej rodziny (koszty leczenia). W związku z tym, w postępowaniu podatkowym wszczętym wnioskiem podatnika o przyznanie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych szczególny nacisk winien być położony na analizę sytuacji rodzinnej podatnika (por. np. wyrok NSA z 10 marca 2009 r., I FSK 31/08, CBOSA).

Co się zaś tyczy przesłanki interesu publicznego, warto zwrócić uwagę na wyrok NSA z dnia 31 października 2012 r., II FSK 510/11 (CBOSA), w który stwierdzono, że wnioskowana ulga, stanowiąc wyłom od zasady terminowego płacenia podatków, tylko pozornie stawia w lepszej sytuacji podatników, korzystających z takiego zwolnienia, w stosunku do tych, którzy podatek obowiązani są płacić w terminie. Ulgi podatkowe wymienione w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej nie stanowią przywileju samego w sobie. Jest to forma pomocy udzielonej przez Państwo podatnikowi po to, by poprzez stosowanie zasady (egzekwowanie podatku) nie doprowadzić do skutków niepożądanych z punktu widzenia tak społecznego, jak i indywidualnego, odnoszącego się do osoby podatnika, a także osób od niego zależnych. Chodzi zatem o to, by wskutek dochodzenia zaległości podatkowych, Państwo nie poniosło w efekcie kosztów większych, niż w wypadku zaniechania korzystania z tego uprawnienia. W konsekwencji chodzi zatem także o ustalenie przez organ podatkowy kwestii istnienia przesłanki interesu publicznego, co wiąże się z koniecznością ważenia racji w dwóch płaszczyznach, którą z jednej strony tworzy zasada, jaką jest terminowe płacenie podatków w pełnej wysokości, zaś z drugiej - wyjątek od zasady, polegający na zastosowaniu indywidualnej ulgi podatkowej. Organ w danym przypadku winien ustalić, co jest korzystniejsze z punktu widzenia interesu publicznego - dochodzenie należności czy też zastosowanie ulgi. W określonych sytuacjach faktycznych, konsekwencje społeczne zapłaty podatku przez podatnika mogą być nieporównywalnie wyższe niż zyski wynikające z zaspokojenia interesu fiskalnego Państwa, czy gminy.

Zdaniem składu orzekającego, w toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji, organy obu instancji w sposób zbyt ogólnikowy i niedostateczny rozważyły przesłankę interesu publicznego. Wprawdzie rację należy przyznać, że to po stronie skarżącego, który ubiega się o przyznanie ulgi w postaci umorzenia zaległości, jako tego, kto wstępuje o określone uprawnienie, leży obowiązek wykazania, że w dotyczącej go sprawie spełnione są przesłanki, o których mowa w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, to jednak nie można zapominać o realizacji obowiązków określonych w art. 122 , art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej.

Skarżący zarówno w odwołaniu, jak i konsekwentnie w skardze do Sądu prezentował stanowisko, że organy nie uwzględniły kryterium minimum socjalnego i minimum egzystencji, czym rażąco naruszyły zasadę, że wszelkie zasiłki z pomocy społecznej nie mogą służyć regulowaniu należności publicznoprawnych.

W badanej sprawie, organy ustaliły, że skarżący jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, a jego jedynymi dochodami są zasiłki otrzymywane z GOPS w T. L.: zasiłek okresowy - w miesiącach listopadzie i grudniu 2015r. w kwotach po 296 zł miesięcznie, zasiłek celowy na zakup żywności w kwocie 200 zł wypłacony w dniu 20 listopada 2015r., zasiłek okresowy przyznany na okres od 1 stycznia do 31 marca 2016r. w kwocie po 317 zł miesięcznie. Skarżący jest właścicielem gruntów ornych o powierzchni 0,49 ha oraz budynku mieszkalnego o powierzchni 54 m2. Jego miesięczne wydatki, to: energia elektryczna - 62,30 zł, woda - 18,90 zł za pół roku, telefon - 16,66 zł, pozostałe wydatki, w tym na zakup leków 50 zł. Zasadnie przy tym skarżący podnosi, że nie uwzględniono w strukturze jego wydatków jakiejkolwiek kwoty w zakresie kosztów wyżywienia. Nie ustalono również, dlaczego pozostaje bez pracy, a także nie rozważono ewentualnej perspektywy zmiany tej sytuacji.

Jakkolwiek Sąd nie jest władny kwestionować samego uznania administracyjnego, to jest zobligowany do zbadania prawidłowości postępowania organów w przedmiocie zastosowania instytucji umorzenia, prawidłowości dokonanego ustalenia i oceny istnienia przesłanek z tym związanych, a także prawidłowości uzasadnienia odmowy.

Wobec poczynionych ustaleń, iż skarżący nie posiadał praktycznie żadnych innych dochodów poza różnego rodzaju zasiłkami otrzymywanymi z GOPS, organy obu instancji uznały, iż w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie zachodzi przesłanka interesu publicznego. Takie rygorystyczne podejście do sprawy – w ocenie Sądu – nie ma oparcia w obowiązujących przepisach prawa. Jak już wyżej zaznaczono, w tego typu sprawach, w których rozstrzygnięcia oparte są na instytucji uznania administracyjnego, uzasadnienie negatywnego dla zainteresowanego rozstrzygnięcia wymaga szczególnej staranności, a przede wszystkim rzetelnej weryfikacji przedstawionych przez niego okoliczności. W tym kontekście, stwierdzenie, że po odliczeniu pewnych stałych wydatków w badanym okresie, skarżącemu - na pozostałe pozostała kwota 1153,38 zł - przeciętnie na miesiąc - 192,23 zł, należy uznać za dokonane bez głębszej refleksji.

Sąd w tym zakresie odwołuje się do najnowszych orzeczeń NSA w kwestii rozumienia instytucji uznania administracyjnego, a mianowicie: wyroków z dnia: 10 lutego 2016r., II FSK 3139/3, 2 marca 2016r., II FSK 2474/15, 17 maja 2016r., II FSK 1542/14, CBOSA), wyrażając pogląd, że niniejsze rozstrzygnięcie zostało wydane z rażącym naruszeniem zasady sprawiedliwości społecznej.

Wprawdzie sąd administracyjny nie może zobowiązać organu podatkowego do wydania decyzji o uwzględnieniu wniosku skarżącego, to jednak poza zakresem sprawowanej kontroli administracji publicznej nie mogą jednakowoż pozostawać przypadki korzystania przez organy z przyznanej im kompetencji w sposób woluntarystyczny, zupełnie nieracjonalny lub sprzeczny z podstawowymi zasadami konstytucyjnymi. Można zatem mówić, że są pewne granice uznania administracyjnego, w obrębie których może poruszać się organ, podejmując decyzję w następstwie wystąpienia przesłanki "ważnego interesu podatnika".

Przekroczenie tych granic ma m.in. miejsce wówczas, gdy wybór alternatywy decyzyjnej dokonany został: (-) z rażącym naruszeniem zasady sprawiedliwości; (-) wskutek uwzględnienia kryteriów oczywiście nieistotnych (bagatelnych) lub nieracjonalnych; (-) na podstawie fałszywych przesłanek (argumentów, które są nieprawdziwe). Wyłączenie z zakresu kontroli sądowo-administracyjnej decyzji uznaniowych obarczonych takimi wadami, stanowiłoby realne ograniczenie drogi sądowej, która umożliwiać ma przecież również podatnikom dochodzenie naruszonych w sposób oczywisty praw (art. 77 ust. 2 Konstytucji RP).

Trzeba mieć bowiem na uwadze, że spełnienie przesłanki ważnego interesu podatnika wiąże się z istnieniem po jego stronie szczególnych okoliczności, powodujących że odmowa przyznania ulgi może zachwiać podstawami jego egzystencji.

Rozpatrujący niniejszą sprawę skład orzekający aprobuje również pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 10 marca 2010r., sygn. akt I FSK 31/08 (CBOSA), że pojęcia ważnego interesu nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych, czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie zaległości podatkowych, albowiem pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również normalną sytuację ekonomiczną podatnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów oraz wydatków.

W konkretnych okolicznościach faktycznych może dojść do sytuacji, w której w interesie praworządnego państwa, realizującego zasadę sprawiedliwości społecznej będzie leżała eliminacja (lub przynajmniej ograniczenie) przypisanych decyzją administracyjną ciężarów publicznoprawnych.

Sprawa zatem winna być przez organy ponownie przeanalizowana, z uwzględnieniem wskazywanych przez stronę okoliczności, a mianowicie: sytuacji materialnej, ze szczególnym uwzględnieniem posiadanych przez nią dochodów, prawie wyłącznie z GOPS, kwoty miesięcznej będącej w jego dyspozycji, ale też i ponoszonych wydatków, w tym na wyżywienie. Zakresem rozważań organów powinien zostać objęty przy tym nie tylko aspekt budżetowy, ale również takie zasady, jak sprawiedliwość czy zaufanie podatnika do organów państwa. Organ winien ocenić też (dokonać ważenia), co z punktu widzenia respektowania tychże reguł ogólnych oraz w okolicznościach ustalonego stanu faktycznego będzie korzystniejsze: uwzględnienie wniosku strony, czy też rozwiązanie przeciwne. Powinien też mieć na uwadze, że w istocie skarżącemu "zabiera się" to, co w ramach pomocy społecznej mu "dano" i tę kwestię winien także ocenić w kontekście przesłanki interesu publicznego. Należy także rozważyć okoliczności związane z pozostawaniem skarżącego bez pracy (dlaczego tak się dzieje), jak również ewentualną możliwość zmiany tej sytuacji.

Z tych wszystkich względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r., poz.718), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.