Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 858/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-04-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 1
journal: Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
law: Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.
article: art 10, art 145 § 1 pkt 4, art 28
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Bujko (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch sędzia del. NSA Roman Ciąglewicz Protokolant Anna Krakowiecka po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lutego 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 905/08 w sprawie ze skargi E.D., J.O. i A.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 lutego 2009 r. oddalił skargę E.D., J.O. i A.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie prawa ustanowienia użytkowania wieczystego.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] stycznia 2008 r. w sprawie ustanowienia na rzecz D.A. i Z.B. prawa użytkowania wieczystego do udziału wynoszącego 0,4210 części gruntu o pow. [...] m2 (z ogólnej powierzchni [...] m2) oznaczonego w ewidencji gruntów jako działka nr [...] w obrębie [...], położonego w W. przy ul. P., a także w sprawie ustalenia czynszu symbolicznego do tegoż udziału oraz odmowy wskazanym wyżej osobom ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do udziału wynoszącego 0,5790 części wymienionej nieruchomości.

Sąd I instancji przyjął następujący stan faktyczny:

Nieruchomość położona w W. przy ul. P. uregulowana była w księdze hipotecznej pod nazwą "Nieruchomość w [...] Nr [...]" i zawierała [...] m2. Obecnie stanowi działki ew. w obrębie [...]: nr [...] o pow. [...] m2 oraz nr [...]. Nieruchomość powyższa została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279). Na podstawie art. 1 dekretu grunt przedmiotowej nieruchomości przeszedł z dniem 21 listopada 1945 r. na własność gminy Warszawa, a następnie z mocy art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz.U. Nr 14, poz. 130) stał się własnością Skarbu Państwa. Z dniem 27 maja 1990 r. powyższy grunt stał się własnością Dzielnicy – Gminy Warszawa-Mokotów na podstawie decyzji Wojewody Warszawskiego z dnia [...] czerwca 1991 r. nr [...] i z dnia [...] lipca 1991 r. nr [...].

Objęcie powyższego gruntu w posiadanie przez gminę Warszawa nastąpiło, na podstawie rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę m.st. Warszawa (Dz.U. Nr 16, poz. 112), w dniu 16 sierpnia 1948 r.

W dniu 24 stycznia 1949 r. poprzednia właścicielka hipoteczna M.N. złożyła wniosek o przyznanie za czynszem symbolicznym prawa własności czasowej do ww. nieruchomości. Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie orzeczeniem z dnia [...] września 1951 r. odmówiło przyznania byłej właścicielce prawa własności czasowej powyższej nieruchomości.

W dniu [...] października 1998 r. D.A. wniosła o stwierdzenie nieważności wymienionego orzeczenia z dnia [...] września 1951 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia [...] października 2001 r. utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] stycznia 2004 r., stwierdziło nieważność zaskarżonego orzeczenia administracyjnego. Skarga na tę decyzję została oddalona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 marca 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 254/04.

Prezydent m.st. Warszawy, rozpoznając wniosek M.N. z dnia 24 stycznia 1949 r., ustalił, że przedmiotowa nieruchomość nie jest objęta obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego. Natomiast w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego m.st. Warszawy (uchwała Nr LXXXII/2746/2006 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 10 października 2006 r.) znajduje się w strefie mieszkaniowo-usługowej M2.12, wraz z towarzyszącymi obiektami użyteczności publicznej.

Organ podał, że znajdujący się na gruncie budynek został wybudowany przed 1939 r., a odbudowany został w 1949 r. przez Spółdzielnię Administracyjno-Mieszkaniową Ministerstwa Przemysłu i Handlu. Prezydent m.st. Warszawy na podstawie aktów notarialnych ustalił wielkość udziału wynoszącego 0,421 w części gruntu o pow. [...] m2, jaki pozostał po sprzedaży lokali mieszkalnych nr 3, 5, 6, 8, 9 i 11 oraz udziałów przypadających tym lokalom w części wspólnej budynku i jego urządzeń, które służą do użytku ogółowi mieszkańców, a także gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste nabywcom tych lokali.

Prezydent m.st. Warszawy, uznając, że nieruchomość oznaczona nr ew. [...] spełnia warunki określone w art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r., wydał opisaną wyżej decyzję z dnia [...] stycznia 2008 r. Organ wyjaśnił także, że rozpatrzenie wniosku dekretowego w odniesieniu do pozostałej części gruntu hipotecznego oznaczonego w ewidencji gruntów jako część działki nr [...] z obrębu [...] nastąpi odrębną decyzją.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyli E.D., S.O. i A.B. zarzucając naruszenie prawa poprzez pominięcie przez organ I instancji kwestii poniesienia przez właścicieli lokali mieszkalnych nakładów na przedmiotowy budynek.

W zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wyjaśniło, iż skoro materiał dokumentacyjny potwierdza, że zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, wniosek o przyznanie prawa użytkowania wieczystego należało uwzględnić. Kolegium wyjaśniło także, że nie ma możliwości orzekania w tej samej decyzji w przedmiocie budynku (oddania, rozliczenia nakładów itp.) jest to bowiem ewentualną materią innego postępowania – cywilnego.

Skargę na powyższą decyzję złożyli E.D., J.O. i A.B.

Oddalając skargę Sąd I instancji wskazał, że z zaświadczenia Sądu Okręgowego Wydział Hipoteczny z dnia [...] października 1947 r. Nr [...] wynika, że nieruchomość warszawska oznaczona Nr hip. [...] uregulowana była jawnym wpisem na imię M.N. na mocy aktu z dnia 19 października 1935 r. Na mocy umowy sprzedaży w formie aktu notarialnego z dnia 24 czerwca 1942 r. M.N. sprzedała F.S. 1/8 część nieruchomości. Umową sprzedaży z dnia 6 sierpnia 1947 r. F.S. sprzedał M.N. 1/8 część budynku oraz 1/8 część praw i roszczeń wynikających z dekretu z dnia 26 października 1945 r.

Sąd I instancji podkreślił, że prawo do zgłoszenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej, o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze Warszawy było zbywalne. Prawo to, będące roszczeniem majątkowym, mogło być przeniesione na inną osobę, m.in. tak, jak w sprawie niniejszej, w drodze jego sprzedaży.

Sąd I instancji podkreślił, że sprawa rozliczenia nakładów poniesionych w związku z użytkowaniem budynku na przedmiotowej nieruchomości pozostaje poza postępowaniem o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości. Przepisy dekretu są wystarczającą podstawą materialnoprawną decyzji rozstrzygających sprawy z wniosków zgłaszanych na podstawie art. 7. Przepisy dekretu stanowią też, że gmina "określi warunki, pod którymi umowa może być zawarta". Warunki te wynikają obecnie z obowiązującego w tych kwestiach Kodeksu cywilnego. Na dwustopniowy tryb regulacji w tych sprawach, tzn. najpierw decyzja, a następnie umowa, wskazuje w sposób oczywisty także treść art. 7 ust. 3 dekretu.

Sąd I instancji wyjaśnił także, że w odniesieniu do tej części nieruchomości, co do której odmówiono ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, organy zajęły prawidłowe stanowisko stwierdzając, iż dopóki decyzje (a odnosi się to także do sporządzonych na ich podstawie i w późniejszym czasie aktów notarialnych) pozostają w obrocie, nie jest możliwe oddanie tych gruntów w użytkowanie wieczyste, zwłaszcza że lokale mieszkalne znajdujące się w budynku stanowią własność osób fizycznych.

Odnosząc się do wniosku dowodowego zmierzającego do wykazania, że w postępowaniu nie brali udziału wszyscy właściciele przedmiotowej nieruchomości, Sąd I instancji wskazał, że okoliczność podana w zaświadczeniu wydanym przez sąd wieczystoksięgowy z dnia 24 października 2005 r., nie ma wpływu na tok postępowania. Z zaświadczenia tego wynika, że jedna ze ścian budynku została wybudowana wspólnie przez właścicieli przedmiotowej nieruchomości i nieruchomości sąsiedniej. Wspomniana ściana w rozmiarze 15 m należała bowiem do jednej nieruchomości, a w rozmiarze 4 m do drugiej. Z okoliczności tej nie można wywodzić, że właściciele nieruchomości sąsiedniej mieli prawa we współwłasności przedmiotowej nieruchomości i budynku.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł A.B. Zarzucił naruszenie przepisów procesowych art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 10 k.p.a. i art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., a także naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy w związku z art. 28 k.p.a. Wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Z.B. wniosła o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Wnoszący skargę kasacyjną A.B. jest właścicielem jednego z lokali mieszkalnych znajdujących się w budynku przy ulicy P. i po uznaniu go za stronę postępowania brał udział zarówno w postępowaniu administracyjnym jak i stanowiącym jego kontynuację postępowaniu sądowym. Zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ p.p.s.a. w zw. z art. 10 i 145 § 1 pkt 4 k.p.a. nie mogą więc być związane z jego osobą. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, iż skarżący za uchybienie przepisom postępowania uznaje brak w tym postępowaniu właścicieli nieruchomości sąsiadującej z przedmiotową działką nr [...], bowiem na tej sąsiedniej nieruchomości znajduje się budynek mieszkalny, którego jedna ze ścian została wybudowana na działce nr [...] i stanowi wspólną ścianę z budynkiem oznaczonym nr [...] przy ul. P. Zarzutu tego nie można jednak uznać za zasadny. Przedmiotem postępowania było ustanowienie spadkobiercom byłej właścicielki nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] przy ul. P. w Warszawie prawa wieczystego użytkowania, zgodnie z art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279 ze zm.). Właściciele sąsiadującej z przedmiotową nieruchomości nie maja żadnego własnego interesu prawnego do brania udziału w tym postępowaniu, skoro nie zgłaszają żadnych własnych roszczeń do przedmiotowej nieruchomości. Fakt, że należący do nich budynek jedną, wspólną ścianą wchodzi na sąsiednią działkę nr [...] nie daje im przymiotu strony postępowania o ustanowienie prawa wieczystego użytkowania. Fakt przekroczenia przy budowie domu granicy sąsiedniej nieruchomości stwarza określone roszczenia cywilnoprawne, których zainteresowani mogą dochodzić przed sądem powszechnym (por. przepisy art. 151 i 231 Kodeksu cywilnego). Nie daje natomiast właścicielom sąsiedniej nieruchomości praw strony w postępowaniu o przyznanie prawa wieczystego użytkowania innej nieruchomości, gdyż wynik tego postępowania nie dotyczy ich interesu prawnego lub obowiązku.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmowane jest (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 października 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 851/08, publ. Lex nr 510319), że "w przypadku decyzji dotyczącej oddania w trybie dekretu z 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta st. Warszawy w użytkowanie wieczyste zabudowanej nieruchomości interes prawny w kwestionowaniu takiej decyzji oprócz jej dawnych właścicieli i ich następców prawnych mogą mieć jedynie właściciele lokali mieszczących się w usytuowanym na tym gruncie budynku nabytych uprzednio od Skarbu Państwa bądź Gminy". Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty są więc nieuzasadnione. Dlatego skarga ta podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.