Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2070/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-05-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Sawa, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.), po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej jako "Minister/organ") decyzją z [...] czerwca 2021 r., nr [...], uchylił w całości decyzję Wojewody Małopolskiego (dalej jako "Wojewoda/organ I instancji) z [...] lutego 2020 r., nr [...], oraz odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Gorlicach z 21 maja 1959 r., nr [...], w części dotyczącej przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskich położonych we wsi W., gromada G., powiat g., stanowiących w dacie przejęcia własność W. S. i R. S., objętych lwh 90 gm. kat. [...].

Zaskarżona decyzja Ministra została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Gorlicach (dalej jako "PRN") decyzją z 21 maja 1959 r., nr [...] orzekło o przejęciu na Skarb Państwa wszystkich nieruchomości ziemskich położonych we wsi W., gromada G., powiat g., w tym o przejęciu gruntów stanowiących własność W. S. i R. S., objętych lwh 90 oraz 271. Jako podstawę prawną decyzji PRN wskazało m.in. przepisy dekretu z dnia 5 września 1947 r. o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR (Dz. U. Nr. 59, poz. 318 ze zm.), zmienionego dekretem z dnia 28 września 1949 r. (Dz. U. Nr 53 poz. 404), oraz dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz. U. Nr 46, poz. 339).

Wnioskiem z 31 grudnia 2008 r. J. S., będący jednym z następców prawnych W. S. oraz R. S., wniósł o stwierdzenie nieważności orzeczenia PRN z 21 maja 1959 r., w części dotyczącej przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonych we wsi W., powiat g., stanowiących w dacie przejęcia własność W. S. i R. S..

Decyzją z 18 stycznia 2011 r., nr [...] Wojewoda odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia PRN z 21 maja 1959 r.

Decyzją z 7 kwietnia 2014 r., nr [...] Minister uchylił w całości decyzję Wojewody z 18 stycznia 2011 r. i przekazał Wojewodzie do ponownego rozpatrzenia wniosek J. S..

Wojewoda, decyzją z 25 lutego 2020 r., nr [...], stwierdził nieważność orzeczenia PRN z 21 maja 1959 r., nr [...] przejmującego na własność Państwa nieruchomości położone we wsi W., gromada G., w części dotyczącej nieruchomości ziemskich stanowiących w dacie przejęcia własność W. S. i R. S. objętych lwh 90, gm. kat. W. w granicach aktualnych działek ewidencyjnych nr 1/1, 2, 14, 16, 17, 18, 34/2, 34/3, 34/4, 117, 136/2, 136/11, 136/12, 137/1, 137/2 i 137/3 oraz stwierdziło wydanie z naruszeniem prawa orzeczenia PRN z 21 maja 1959 r., w części dotyczącej nieruchomości ziemskich stanowiących w dacie przejęcia własność W. S. i R. S., objętych lwh 90, gminy kat. W., w granicach aktualnej działki ewidencyjnej nr 121/1.

W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji wyjaśnił, że zakresem rozstrzygnięcia niniejszej decyzji zostało objęte żadanie stwierdzenia nieważności orzeczenia PRN z 21 maja 1959 r., nr [...], w części dotyczącej przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskich położonych we wsi W., gromada G., powiat g., stanowiących w dacie przejęcia własność W. S. i R. S., objętych lwh 90 gm. kat. W.. Natomiast kwestia nieruchomości objetej lwh 271 zostanie rozstrzygnięcia odrebną decyzją. Organ I instancji uznał, że kontrolowane orzeczenie PRN wskazuje co prawda położenie przejętych nieruchomości oraz odpowiadające im numery wykazu hipotecznego, nie wskazywało ono jednak imion i nazwisk właścicieli przejmowanych nieruchomości. Dokładne określenie właścicieli nieruchomości możliwe jest jedynie pośrednio poprzez dane zawarte w wykazach hipotecznych. Zdaniem Wojewody, PRN wydając kontrolowane orzeczenie nie rozważyło czy rejestry lub wykazy hipoteczne zawierają aktualne dane w powyższym zakresie. Tym samym rażąco zostały naruszone przepisy art. 1 oraz art. 3 ust. 2 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego, jak też § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określania przejmowanych na własność Państaw nieruchomości ziemskich, w razie, gdy ich granice zostały zatarte oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany (Dz. U. z 1950, nr 45, poz. 416), oraz art. 75 § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. z 1928 r., Nr 36, poz. 341 ze zm.).

Odwołania od ww. decyzji Wojewody wnieśli Gmina Sękowa, oraz Skarb Państwa – Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo Gorlice.

Po rozpatrzeniu wniesionych odwołań, zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2021 r., nr [...], Minister uchylił w całości decyzję Wojewody z 25 lutego 2020 r., oraz odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia PRN z 21 maja 1959 r., nr [...], w części dotyczącej przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskich położonych we wsi W., gromada G., powiat g., stanowiących w dacie przejęcia własność W. S. i R. S., objętych lwh 90 gm. kat. W..

W uzasadnieniu decyzji Minister wyjaśnił, że w zakresie spełnienia przesłanek z dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego, to obie wskazane w art. 1 ww. dekretu przesłanki zostały dochowane. Na dzień 21 maja 1959 r. miejscowość W., na terenie której położona była sporna nieruchomość, znajdowała się w bezpośrednim sąsiedztwie granicy Państwa. Ponadto powiat g. był powiatem granicznym, stąd cały obszar tego powiatu, zgodnie z art. 10 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 23 grudnia 1927 r. o granicach Państwa (Dz. U. R. P z 1937 r. nr 11, poz. 83), słusznie został uznany za wchodzący w skład pasa granicznego. Zgodnie natomiast z zapisami zawartymi w wykazie hipotecznym nr 90 omawiane nieruchomości położone były w gminie katastralnej W., tj. znajdowały się poza granicami administracyjnymi miasta. Nieruchomości te obejmowały grunty orne, łąki trwałe, pastwiska, zabudowane tereny rolne, lasy oraz nieużytek. Tym samym, zdaniem Ministra, pozwalało to uznać je za nieruchomość ziemską.

Ponadto, osoby, od których nieruchomość została przejęta (tj. W. S. i R. S.), posiadały tytuł prawny do nieruchomości położonej w miejscowości W., co potwierdzają:

- kontrakt przedślubny sporządzony w formie aktu notarialnego z dnia 3 lutego 1931 r., L rep [...], na podstawie którego D. S. będący wyłącznym właścicielem i posiadaczem parceli budowlanej lkat. 136 oraz parcel gruntowych lkat. 1991, 1992, 1993, 1994, 1995, 1998, 1999, 2000, 2001/1, 2001/2, 2001/3, 2029/1, 2031, 2032, 2033, 2038, 2039, 2042, 2043, 2048, 2050, 2051, 2052, 2053, 2080, 2081, 2087, 2088, 2098/1, 2099, 2149, 2151, 2152, 2153, 2154, 2155, 2156, 2157, 2158, 2190, 2191, 2192, 2195, 2197, 2199, 2200, 2203, 2204, 2205, 2207, 2208, 2209, 2210/1, 2210/2, 2211, 2215, 2216 wchodzących w skład dawnej realności whl. 90 ks. gr. gm. W. zapisał swemu synowi W. S. tytułem wyprawy i R. G. (narzeczonej syna) tytułem darowizny przedślubnej parcele wchodzące w skład dawnej realności whl. 90;

- uchwała Sądu Grodzkiego w Gorlicach sygn. Lhip. /37, na podstawie której w księdze gruntowej dla gm. kat. W. dokonany został wpis prawa własności połowy posiadłości whl. 90 składającej się z pbud. 136 i pgr. 1991, 1992, 1993, 1994, 1995, 1998, 1999, 2000, 2001/1, 2001/2, 2001/3, 2029/1, 2031, 2032, 2033, 2038, 2039, 2042, 2043, 2048, 2050, 2051, 2052, 2053, 2080, 2081, 2087, 2088, 2098/1, 2099, 2149, 2151, 2152, 2153, 2154, 2155, 2156, 2157, 2158, 2190, 2191, 2192, 2195, 2197, 2199, 2200, 2203, 2204, 2205, 2207, 2208, 2209, 2210/1, 2210/2,2211,2215,2216 na rzecz W. S. i R. z G. S.;

- kopia wykazu hipotecznego lwh 90, z którego wynika, że W. S. i R. S. (poprzednicy prawni J. S.) byli współwłaścicielami nieruchomości położonej w miejscowości W., powiat g..

Zdaniem Ministra, nieruchomości W. S. i R. S. nie pozostawały w ich faktycznym władaniu w chwili wydania orzeczenia o przejęciu nieruchomości na Skarb Państwa, tj. w dniu 21 maja 1959 r. Jak wynika bowiem z karty przesiedleńczej nr [...] sporządzonej dnia 19 czerwca 1947 r. W.S. (mieszkaniec wsi W.) został przesiedlony na inne miejsce zamieszkania, a wraz z nim przesiedleni zostali członkowie jego rodziny, tj. żona R. S. oraz dwaj ich synowie P. i A.. Potwierdza to także znajdująca się w aktach sprawy informacja udzielona przez Urząd Gminy Polkowice z dnia 13 sierpnia 2014 r., znak: [...], z której wynika, że B. (W.) S. był zameldowany na pobyt stały w Polkowicach Dolnych nr [...] od dnia 8 maja 1948 r. do dnia 10 maja 1982 r., a R. S. z d. G. była zameldowana na pobyt stały w Polkowicach Dolnych nr [...] od dnia 8 maja 1948 r. do dnia 11 października 1982 r. Również treść orzeczenia PRN z 21 maja 1959 r. potwierdza tę okoliczność. W treści ww. orzeczenia wymienione zostały bowiem ciała hipoteczne, w tym m.in. lwh 90 (należące do W. S. i R. S.), które podlegały przejęciu jako nieruchomości należące do mieszkańców wsi W., którzy zostali przesiedleni na Ziemie Zachodnie w ramach akcji "W".

Minister wskazał następnie, że wprawdzie przy opisie przejmowanego na własność Państwa mienia PRN w rozstrzygnięciu z 21 maja 1959 r. nie zawarło listy właścicieli przejmowanych nieruchomości, jednakże okoliczność ta sama w sobie nie mogła zostać potraktowana jako wada o charakterze kwalifikowanym, ponieważ żaden z przepisów zawartych w rozporządzeniu z dnia 22 marca 1928 r. oraz w dekrecie z dnia 27 lipca 1949 r. nie wymagał tego od organu orzekającego. Z tego względu przepis prawa materialnego nie mógł zostać w tym zakresie naruszony, a tym bardziej naruszony w sposób rażący. Ponadto jeśli wolą ustawodawcy byłoby, jak wyjaśnił dalej Minister, aby orzekający w sprawie organ wymienił z imienia i nazwiska wszystkich właścicieli przejmowanych w trybie dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. nieruchomości, to zawarłby w tym dekrecie stosowne dyspozycje. Takich przepisów w tym akcie jednak brak. W ocenie Ministra, wskazanie numerów wykazów hipotecznych (lwh) w rozstrzygnięciu PRN z 21 maja 1959 r. pozwalało w dostateczny sposób zidentyfikować przejmowane nieruchomości. W ówczesnym stanie prawnym wykazy hipoteczne wchodziły bowiem w skład ksiąg gruntowych, które z chwilą wejścia w życie prawa o księgach wieczystych z dnia 11 października 1946 r. stały się księgami wieczystym, a te są powszechnym, publicznym i jawnym rejestrem służącym ustaleniu stanu prawnego nieruchmości.

Wobec powyższego, brak jest zdaniem Ministra podstaw do stwierdzenia, że orzeczenie PRN z 21 maja 1959 r. wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa, jak też brak jest innych wad przedmiotowej decyzji określonych w art. 156 § 1 k.p.a.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł S. S. (dalej jako "Skarżący"), będący jednym z następców prawnych W. S. oraz R. S., reprezentowany przez adwokata A. I., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie następujących przepisów prawa, tj.: art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 77 i art.80 k.p.a. oraz art. 75 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz.U. Nr 36, poz. 341 ze zm.). Wniósł o uwzględnienie skargi i utrzymanie w mocy decyzji Wojewody z 25 lutego 2020 r., stwierdzenie nieważności orzeczenia PRN z 21 maja 1959 r., nr [...] w części dotyczącej przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskich położonych we wsi W., gromada G., pow. G., stanowiących w dacie przejęcia własność W. S. i R. S. objętych Iwh 90 gm. kat. W., oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi przytoczył argumenty na poparcie zasadności swojego stanowiska. Zrelacjonował także stanowisko Wojewody oraz Ministra wskazane w uzasadnieniach wydanych przez ten organy decyzjach. Skarżący podniósł w szczególności, że obowiązek określenia właściciela przejmowanej nieruchomości wynikał także z obowiązujących wówczas przepisów rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. z 1928 r., Nr 36, poz. 341 ze zm.). Przyjęcie bowiem, że nie jest konieczne ustalenie właścicieli przejmowanych nieruchomości czyli adresatów decyzji byłoby tożsame z uznaniem, iż nie jest konieczne ustalenie stron postępowania, a to w ocenie Skarżącego rażąco narusza art. 75 § 1 wspomnianego rozporządzenia. Końcowo, Skarżący podniósł, że W. S. nieruchomość w Polkowicach Dolnych kupił za własne pieniądze w latach 50-tych XX w., a nie w zamian za mienie pozostawione w miejscowości W. – jak twierdzi organ.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z 24 marca 2022 r. niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, o czym strony zostały powiadomione.

Pismem z 12 kwietnia 2022 r. uczestnik postępowania Skarb Państwa – Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo Gorlice wniosło o oddalenie skargi oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja Ministra nie narusza obowiązującego prawa. W ocenie Sądu, Minister właściwie niniejszą sprawę rozstrzygnął uchylając decyzję organu I instancji oraz odmawiając stwierdzenia nieważności orzeczenia PRN z 21 maja 1959 r. nr [...], w części dotyczącej przejęcia od W. S. i R. S. na własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskich położonych we wsi W. objętych lwh 90.

Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji Ministra, Sąd stwierdza przede wszystkim, że została ona wydana w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzwyczajnym dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji określone są enumeratywnie w art. 156 § 1 k.p.a. W przypadku ich ustalenia organ ma obowiązek stwierdzić nieważność decyzji, chyba, że zachodzi sytuacja, o której mowa w art. 156 § 2 k.p.a. Z uwagi jednak na fakt, że stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 § 1 k.p.a.), może mieć ono miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Z tego też powodu wykładnia tych przesłanek winna mieć charakter ścieśniający. Oznacza to, że nie każdy (nawet uzasadniony) zarzut naruszenia prawa może być skuteczną podstawą wzruszenia decyzji w tym trybie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 402/10, LEX nr 952029).

Jednocześnie w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że brak jednoznacznych dowodów w postępowaniu prowadzonym w trybach nadzwyczajnych zezwalających na podważenie ustaleń zawartych w decyzjach ostatecznych, którym zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a. przyznaje cechy trwałości, stanowi negatywną przesłankę do ich wzruszenia, zaś wątpliwości co do ustaleń, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa należy rozstrzygać na korzyść legalności zaskarżonej decyzji (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 4 stycznia 1999 r., sygn. akt IV SA 1342/98, LEX nr 45699; z 24 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1415/09).

A zatem, wyeliminowanie z obrotu prawnego orzeczenia administracyjnego w trybie art. 156 § 1 k.p.a. wymaga bezspornego ustalenia, że decyzja ta w sposób oczywisty naruszała w chwili jej wydania przepis prawa.

Wskazać należy przy tym, że aby można było mówić o rażącym naruszeniu prawa skutkującym stwierdzeniem nieważności decyzji należy ustalić, że treść decyzji pozostaje w takiej sprzeczności z treścią przepisu obowiązującego w dniu jej wydania, która nie może być do zaakceptowana z punktu widzenia praworządności i dlatego decyzja taka powinna być wyeliminowana z obrotu prawnego. Sprzeczność, o której mowa powinna być oczywista. Wstępnym warunkiem uznania, że wystąpiło rażące naruszenie prawa jest zatem stwierdzenie, że w zakresie objętym konkretnym orzeczeniem, obowiązywał niewątpliwy stan prawny. Co więcej, stan ten powinien być możliwy do ustalenia na podstawie treści przepisów prawnych bez rozbieżności wykładni. W sposób rażący może bowiem zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, a więc taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Jeżeli w przedmiocie oceny możliwości stosowania i wykładni określonej regulacji prawnej mają miejsca kontrowersje, wątpliwości interpretacyjne, nie można w takim wypadku zasadnie mówić o rażącym naruszeniu prawa. Taki pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny m.in.: w wyrokach z 8 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 3435/15, oraz z 27 października 2017 r., sygn. akt II OSK 336/16. Stanowisko to zaś Sąd w składzie orzekającym w pełni aprobuje.

Kontrolowana w postępowaniu nadzorczym decyzja PRN z 21 maja 1959 r., została wydana na podstawie przepisów dekretu z dnia 5 września 1947 r. o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR (Dz. U. Nr. 59, poz. 318 ze zm.), zmienionego dekretem z dnia 28 września 1949 r. (Dz. U. Nr 53 poz. 404), oraz dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz. U. Nr 46, poz. 339, dalej jako "dekret z 27 lipca 1949 r.").

Wobec bezspornej okoliczności, że W. S. i R. S. nie zostali przesiedleni do ZSRR, jako podstawa materialnoprawna przejęcia należących uprzednio do nich gruntów w grę wchodził dekret z dnia 27 lipca 1949 r.

Zgodnie natomiast z art. 1 ust. 1 dekretu z 27 lipca 1949 r., mogły być przejmowane na własność Państwa w całości lub w części nieruchomości ziemskie położone w województwach: białostockim, lubelskim, rzeszowskim i krakowskim w obrębie pasa granicznego, przewidzianego w rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 23 grudnia 1927 r. o granicach Państwa (Dz. U. R. P. z 1937 r. Nr 11, poz. 83) oraz w powiatach: biłgorajskim, krasnystawskim i lubelskim województwa lubelskiego oraz brzozowskim i przeworskim województwa rzeszowskiego, jeżeli nie pozostają w faktycznym władaniu właścicieli.

Z kolei zgodnie z art. 1 ust. 2 dekretu z 27 lipca 1949 r., przepis ust. 1 stosuje się również do nieruchomości położonych na obszarze w tym ustępie określonym, a pozostających w użytkowaniu, dzierżawie lub zarządzie osób trzecich, jeżeli właściciel nie zamieszkuje na miejscu.

Uwzględniając brzmienie powyższych przepisów prawa, zdaniem Sądu, organ prawidłowo stwierdził, że przesłanki warunkujące przejęcie przez Państwo nieruchomości w tym trybie były następujące:

1) położenie nieruchomości ziemskiej w obrębie pasa granicznego albo na terenie powiatów biłgorajskiego, krasnystawskiego i lubelskiego województwa lubelskiego lub brzozowskiego i przeworskiego województwa rzeszowskiego;

2) niepozostawanie tej nieruchomości w faktycznym władaniu jej właściciela, a w przypadku, gdy uprawiały ją osoby trzecie - niezamieszkiwanie właściciela na miejscu (bez względu na przyczyny utraty władania nieruchomością przez dotychczasowych właścicieli).

Biorąc zaś pod uwagę zaistniały na datę wydania kwestionowanego orzeczenia (21 maja 1959 r.) stan faktyczny, organ równie prawidłowo skonstatował, że nieruchomości ziemskie położone we wsi W., stanowiące w chwili wydania tejże decyzji własność W. S. oraz R. S. (co nie jest w sprawie kwestionowane), nie zostały przejęte przez Państwo z rażącym naruszeniem obowiązujących wówczas przepisów prawa.

Z akta sprawy niewątpliwie wynika, że kontrolowane orzeczenie PRN zawierało osnowę, którą jest rozstrzygnięcie o przejściu na własność Państwa całości nieruchomości oznaczonej lwh 90 oraz 271 (oznaczenie hipoteczne) położonych na terenie wsi W., gromada G., powiat g., stanowiących własność wymienionych osób, zatem dookreślenie przedmiotu rozstrzygnięcia było wystarczające aby możliwe było wykonanie tej decyzji. Jednocześnie ww. decyzja bezsprzecznie została wprowadzona do obrotu prawnego i nadawała się do wykonania. Przejmowana nieruchomość została opisana poprzez jej położenie, a dookreślenie przedmiotu rozstrzygnięcia było wystarczające aby możliwe było wykonanie tej decyzji. Innymi słowy Państwo skutecznie odjęło własność gospodarstwa rolnego, uprzednio należącego do W. i R. S., które rozdysponowało pomiędzy fizyczne osoby trzecie, a częściowo przekazało Państwowemu Gospodarstwu Leśnemu Lasy Państwowe Nadleśnictwo Gorlice.

Jak słusznie zauważył organ, w przepisach dekretu z 27 lipca 1949 r., który był podstawą nacjonalizacji w niniejszej sprawie nie było szczegółowego wymogu co do opisu mienia. Co więcej, dekret z dnia 27 lipca 1949 r. nie wspominał nawet o danych katastralnych, zatem osnowa orzeczenia PRN z 21 maja 1959 r. nie musiała operować danymi ewidencyjnymi. Wobec czego osnowa powołanej decyzji nacjonalizacyjnej niewątpliwie w sposób dostateczny identyfikowała przedmiot przejęcia, którym było m. in. gospodarstwo rolne stanowiące uprzednio własność W. i R. S., położone we wsi W., która to miejscowość znajdowała się w granicznym powiecie g. (województwo rzeszowskie), wobec czego przesłanka lokalizacyjna również została spełniona.

Sąd nie miał wątpliwości także co do tego, że przejmowana nieruchomość nie pozostawała w faktycznym władaniu jego właścicieli w chwili wydania decyzji o przejęciu nieruchomości, tj. 21 maja 1959 r. Jak wynika z akt sprawy W. i R. S. zostali w 1947 r. przesiedleni, a wraz z nim pozostali członkowie ich rodziny, w ramach Akcji "Wisła", na tzw. Ziemie Zachodnie (dokładnie do Polkowic na Dolnym Śląsku), a od 8 maja 1948 r. oboje byli tam zameldowani aż do śmierci w 1982 r. Co więcej, B. (W.) S. na podstawie aktu nadania nr [...] z 23 marca 1966 r. (także w aktach sprawy), otrzymał gospodarstwo rolne o pow. 2 ha (parcela nr [...]) wraz z domem mieszkalnym i stodołą, położone w ówczesnej wsi P. D., powiat l.. Niewątpliwie więc W. S. wraz z rodziną nie wrócili już do miejscowości W., po tym jak zostali przesiedleni do P.. Wobec tego drugorzędne znaczenie w niniejszej sprawie ma okoliczność podnoszona przez Skarżącego, że W. S. nabył nieruchomość w P. D. za własne pieniądze w latach 50-tych XX w., a nie w zamian za mienie pozostawione w miejscowości W., skoro bezsprzecznie przedmiotowa nieruchomość we wsi W. nie pozostawała w faktycznym władaniu W. S. w chwili wydania kwestionowanego orzeczenia.

Należy więc zgodzić się z Ministrem, że kwestionowana decyzja z 21 maja 1959 r. nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, zapadła bowiem w zgodzie z przesłankami materialnoprawnymi przejęcia spornego mienia przez Państwo, wynikającymi z art. 1 ust. 1 dekretu z 27 lipca 1949 r. Prawidłowe jest stanowisko Ministra, że podstawa faktyczna tego orzeczenia, ma oparcie w okolicznościach wynikających z akt sprawy, a zatem nie można mówić tutaj o rażącym naruszeniu prawa. W zakresie powyższej oceny, organ nie naruszył, zdaniem Sądu, zasad postępowania wyartykułowanych w zarzutach skargi.

Sąd nie podzielił również zarzutu, że przy wydaniu kwestionowanego orzeczenia doszło do rażącego naruszenia art. 75 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. Nr 36, poz. 341). W myśl powołanego przepisu w wersji obowiązującej w dacie wydania orzeczenia, każda decyzja powinna zawierać podstawę prawną rozstrzygnięcia, datę, osnowę decyzji, oznaczenie jej rodzaju, podpis władzy oraz wskazywać czy przysługuje od niej odwołanie czy skarga. Analiza badanego w trybie nadzoru orzeczenia z 21 maja 1959 r. potwierdza, że spełnia ono wskazane warunki i zawiera elementy wymienione w cytowanym przepisie. Opis przejmowanego mienia odwołuje się do liczb wykazów hipotecznych prowadzonych dla przejmowanych nieruchomości. Z kopii wykazu hipotecznego lwh 90 zgromadzonych w aktach sprawy bezsprzecznie natomiast wynika, że W. S. i R. S. (poprzednicy prawni J. S.) byli współwłaścicielami nieruchomości położonej w miejscowości W., powiat g.. Jak trafnie wskazał przy tym organ, w ówczesnym stanie prawnym wykazy hipoteczne wchodziły w skład ksiąg gruntowych, które z chwilą wejścia w życie prawa o księgach wieczystych z 11 października 1946 r. (Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 320) stały się księgami wieczystymi na podstawie art. LIV § 1 dekretu z 11 października 1946 r. - Przepisy wprowadzające prawo rzeczowe i prawo o księgach wieczystych (Dz. U Nr 57, poz. 321). Opis przejętego mienia został zatem dokonany w sposób umożliwiający jego jednoznaczną identyfikację, co z kolei przesądza, że w tym zakresie nie doszło do rażącego naruszenia prawa.

Z tych przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. W związku z oddaleniem skargi, Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia o kosztach postępowania sądowego z uwagi na treść art. 209 p.p.s.a. Dlatego też żądanie uczestnika postępowania Skarbu Państwa – Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo Gorlice o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego (zawarte w piśmie z 12 kwietnia 2022 r.) nie mogło zostać uwzględnione.

Stosownie do brzmienia art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym – por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 1/20 (CBOSA).