Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 4142/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6195 Funkcjonariusze Straży Pożarnej
Skarżony organ: Komisja Lekarska
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi A.K. na orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej kandydata do służby 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Centralnej Komisji Lekarskiej na rzecz skarżącej A. K. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym aktem uchylono - na zasadzie art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (Dz.U. z 2020 r., poz. 398 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o komisjach lekarskich" - orzeczenie [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej (dalej, jako "Komisja Rejonowa") z [...] kwietnia 2021 r., w przedmiocie zdolności do służby p. A. K., zwanej dalej "Kandydatem", oraz wydano orzeczenie własne. W części A. pkt 11 orzeczenia (rozpoznanie) wskazano:

"1. Nieprawidłowe wyniki badania obrazowego § 45 p. 1 rub. 7 kat. N

2. Nadwaga upośledzająca sprawności ustroju (w zastosowaniu) § 1 p. 3 rub. 7 kat. Z".

Określono kategorię zdolności do służby Kandydata jako niezdolny (tak: część A pkt 12 orzeczenia).

W uzasadnieniu skarżonego rozstrzygnięcia organ – zwany dalej "Centralną Komisją" - przywołał następujące okoliczności faktyczne i prawne uwarunkowania sprawy:

- Kandydata skierowano do Komisji Rejonowej w celu ustalenia zdolności psychicznej i fizycznej do służby w Państwowej Straży Pożarnej (dalej jako "PSP"); po badaniu komisja ta ustaliła rozpoznanie:

- [...] z [...] oraz obecnością [...] - § 63 p 1 r. 7 N,

- nadwaga - § 1 p 3 r.7 Z,

- Rejonowa Komisja uznała Kandydata za niezdolnego do służby w PSP,

- w odwołaniu Kandydat podał m.in., że aplikuje na stanowisko pracownika biurowego w wydziale [...] komendanta miejskiego, nie zaś funkcjonariusza biorącego bezpośredni i czynny udział w działaniach ratowniczo-gaśniczych; nie miewał dotychczas dolegliwości bólowych ze strony kręgosłupa,

- 23 czerwca 2021 r. wpłynęła od Kandydata dodatkowa korespondencja, zawierająca historię wizyty u [...] [...] maja 2021 r.; zapisano tam, że Kandydat nie wymaga obecnie leczenia operacyjnego ale kontrolnego badania RTG [...] za rok; wydający zaświadczenie [...] wpisał, że zmiana opisana w badaniu TK z [...] kwietnia 2021 r. nie upośledza sprawności, zmiana nie ogranicza zdolności do pracy w PSP - na stanowisku, o które się ubiega Kandydat,

- Kandydata wezwano na badanie w trybie odwołania do siedziby Centralnej Komisji (na [...] września 2021 r.); w dniu zgłoszenia przedstawił dodatkową opinię [...] (z [...] lipca 2021 r.); w treści konsultacji nie stwierdzono przeciwwskazań do pracy w PSP; w trakcie badania przez Centralną Komisję Kandydat nie zgłaszał dolegliwości; podał, że w [...]-tym roku życia przebył [...]; w badaniu stwierdzono wzrost 166 cm, ciężar ciała 87 kg,

- Centralna Komisja wnikliwie przeanalizowała zebraną w toku procedowania dokumentację orzeczniczo-lekarskiej; widnieje tam wynik badania RTG [...] z [...] marca 2021 r.; stwierdzono tam: [...] (st.1) z obecnością [...], zwężenie przestrzeni [...]; wysokość [...] i przestrzeni [...] w normie,

- Kandydat podał w odwołaniu, że aplikuje na stanowisko pracownika biurowego, nie zaś funkcjonariusza, biorącego w akcjach ratowniczo-gaśniczych; konsultujący lekarze: [...] i [...] podali, że nie ma przeciwwskazań do pracy w PSP,

- zwrócono jednak uwagę, że Kandydat ubiega się o przyjęcie do służby, a nie do pracy; będąc funkcjonariuszem, służącym w wydziale [...], może być w każdej chwili zadysponowana przez przełożonego do wzięcia udziału w akcji ratowniczo-gaśniczej; od kandydata do służby w PSP wymaga się pełnego zdrowia psychicznego i fizycznego; brak dolegliwości nie jest powodem do uznania Kandydata za zdrowego w przypadku nieprawidłowego wyniku RTG [...]; zgodnie z treścią rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 1 października 2018 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności, wraz z kategoriami zdolności do służby w Policji, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Służbie Ochrony Państwa (Dz. U. z 24 października 2018 r. poz. 2035), zwanego dalej "rozporządzeniem o wykazie", nieprawidłowy wynik badania obrazowego dyskwalifikuje kandydata z możliwości ubiegania się o przyjęcie do służby w PSP; na podstawie całości obrazu klinicznego uznano Kandydata za niezdolnego do służby w PSP,

- zaskarżone orzeczenie uchylono w części, decydując jednocześnie o wydaniu własnego; uchylenie w części wynika ze zmiany treści rozporządzenia; "Podane przez komisję drugiej instancji jest jednoznaczne".

W skardze Kandydat, reprezentowany przez pełnomocnika - radcę prawnego, zarzucił naruszenie przepisów postępowania:

- art. 33 ust. 1 i art. 46 w zw. z art. 47 ust. 3 ustawy o komisjach lekarskich, poprzez wydanie orzeczenia bez przeprowadzenia badań, niezbędnych do oceny stanu zdrowia Kandydata i oparcie się jedynie na wyniku badania RTG oraz badania własnego komisji; były to natomiast dowody niewystarczające -oparcie się na nich doprowadziło do wydania wadliwego orzeczenia,

- art. 47 ust. 2 ustawy o komisjach lekarskich, w zw. z art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", poprzez wydanie nowego orzeczenia na niekorzyść Kandydata, mimo braku ku temu przesłanek; w konsekwencji wadliwe ustalono schorzenia o kategorii "N", nie zaś jak wcześniej "Z/N"; Kandydata pozbawiono też prawa do skorzystania z dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego,

- art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., w zw. z art. 4 ustawy o komisjach lekarskich, poprzez:

- wydanie orzeczenia mimo nieprzeprowadzenia w całości postępowania dowodowego - w szczególności bardziej szczegółowych badań np. [...] lub [...],

- niewzięcie pod uwagę w dostatecznym stopniu treści złożonej przez Kandydata dokumentacji medycznej - w szczególności zaświadczenia z konsultacji [...] z [...] lipca 2021 r.; wynika z niej tymczasem, że ujawnione u Kandydata schorzenie nie daje objawów, nie wymaga leczenia i nie jest jakimkolwiek przeciwskazaniem do podjęcia służby w PSP,

- art. 6, 7, 11 i art. 107 § 3 K.p.a., w zw. z art. 4 ustawy o komisjach lekarskich, poprzez brak należytego uzasadnienia, dlaczego do stwierdzonego schorzenia organ przyjął określoną kwalifikację - zawartą w wykazie chorób i ułomności - i uznał Kandydata za niezdolnego do pełnienia służby, a także dlaczego i na jakiej podstawie organ wydał nowe orzeczenie na niekorzyść Kandydata; uniemożliwia to zrozumienie motywów rozstrzygnięcia i ewentualnie skierowanie zarzutów do argumentacji organu,

- art. 45 ustawy o komisjach lekarskich, mimo bowiem że pod orzeczeniem podpisało się trzech członków komisji, badanie Kandydata przeprowadził tylko jeden z nich.

Zarzucono też organowi błąd w ustaleniach faktycznych. Przyjął on bowiem, że stan zdrowia Kandydata trzeba zakwalifikować, jako opisany w § 45 pkt 1 (kategoria N – niezdolny do służby) wedle załącznika do rozporządzenia o wykazie, zwanego dalej "Załącznikiem". Tymczasem [...] z [...] oraz obecnością [...] nie stanowi innych nieprawidłowych wyników badań laboratoryjnych i/lub badań obrazowych wymagających dalszej diagnostyki. Stan zdrowia Kandydata z kolei - biorąc pod uwagę objawy kliniczne, stopień uszkodzenia organizmu i jego funkcjonowania - winien zostać zakwalifikowany co najwyżej jako § 63 pkt 1 (kategoria Z). Doprowadziło to do uznania Kandydata za niezdolnego do służby w PSP i to bez względu na wpływ schorzenia na jego stan zdrowia.

W uzasadnieniu skargi rozwinięto powyższe zarzuty.

Wniesiono o dopuszczenie dowodu z dokumentu - zaświadczenia z konsultacji [...] z [...] listopada 2021 r. - uchylenie zaskarżonego oraz poprzedzającego je orzeczenia Komisji Rejonowej a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Centralna Komisja wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Skargę rozpoznano w trybie uproszczonym, wobec treści art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.).

Sąd zważył, co następuje:

Skarga jest częściowo zasadna. Trafnie podniesiono w niej, że organ w istocie nie wskazał przyczyny, dla których schorzenia Kandydata scharakteryzował, jako wymienione w § 45 pkt 1 Załącznika, co obligowało do uznanie go niezdolnym do służby w PSP (w rubryce 7 Załącznika - kat. "N") - w takim przypadku ocena przydatności nie miałaby charakteru uznaniowego. Uchybiono tym wymaganiu prawidłowego uzasadnienia orzeczenia administracyjnego – w myśl art. 39 ust. 5 pkt 1 wobec art. 47 ust. 3 ustawy o komisjach lekarskich, jak i art. 107 § 3 wobec art. 140 K.p.a., który znajduje odpowiednie zastosowanie w sprawach, gdzie orzeczenia wydają komisje lekarskie. Nie sformułowanie stosownego uzasadnienia nie pozwala także uznać sprawy za właściwie wyjaśnioną w jej istotnych aspektach - uchybiono tym wymaganiom art. 7, 77 § 1 i art. 80 K.p.a..

W realiach rozpoznawanej sprawy, diagnozując stan zdrowia Kandydata w postępowaniu w I. instancji, rozpoznane schorzenie zakwalifikowano do należących do grupy [...] wrodzone lub nabyte nieupośledzające sprawności ustroju - wedle klasyfikacji Załącznika § 63 pkt 1. Bez znaczenia dla konstatacji o niezdolności do służby pozostawała w obu instancjach kwestia nadwagi Kandydata. W wyniku badania przeprowadzonego przed Centralną Komisją, te same dolegliwości (nie wywodzono w uzasadnieniu, aby dokonano nowych istotnych ustawień, co do stanu zdrowia Kandydata), zakwalifikowano jako "inne nieprawidłowe wyniki badań" (§ 45 pkt 1). Jak trafne wywodzi Kandydat w skardze, racjonalnie wykładając wolę prawodawcy w danym zakresie, należy przyjąć, że dolegliwości wymienione w kategorii "Inne choroby wewnętrzne" (§ 34-45), stanowią odmienne od wymienionych enumeratywnie w pozostałych grupach np. "Choroby układu [...]" (§ 63-77). W szczególności kategoria schorzeń, wymieniona w § 45 pkt 1. Załącznika, nie może być rozumiana jako obejmująca wszelkie choroby, których cechą jest nieprawidłowy wynik badań laboratoryjnych bądź badań obrazowych a więc szereg, objętych innymi kategoriami - w wielu grupach. Trzeba też zwrócić uwagę, że istotną cechą stanów chorobowych, wymienionych w danym paragrafie jest potrzeba "dalszej diagnostyki". Oznacza to, że stwierdzone określonymi środkami nieprawidłowości (badaniami laboratoryjnymi bądź obrazowymi) - objawy nie umożliwiają jeszcze pewnego zdiagnozowania dla oceny faktycznego stanu zdrowia badanego - w kontekście przydatności do służby. Z uzasadnienia skarżonego aktu nie wynika tymczasem, aby - w ocenie Centralnej Komisji - taka diagnostyka dla zobrazowania zdrowia Kandydata była niezbędna, wobec ustalonych już dolegliwości - w kontekście nieprawidłowości w obrębie [...]. Wystarczającym uzasadnieniem nie może być niewątpliwie stwierdzenie: "Podane przez komisję drugiej instancji jest jednoznaczne". Trafnie podniesiono w skardze, że tak uzasadnione orzeczenie nie jest zrozumiałe dla strony ani też nie poddaje się kontroli sądu. Ponieważ uprzednia kwalifikacja schorzeń Kandydata umożliwiała indywidualna ocenę jego zdolności do służby, wobec konkretnego schorzenia (kategoria "N/Z), co musiałby uczynić organ II. instancji wobec wniesienia odwołania, ewentualna bezzasadna zmiana kwalifikacji schorzenia mogła mieć istotne znaczenie w kontekście sytuacji Kandydata. Wobec tego brak stosownego uzasadnienia orzeczenia jest wadą istotną w danej sprawie.

Chybione są natomiast pozostałe zarzuty skargi, z następujących przyczyn:

- bez znaczenia jest w sprawie rodzaj zajęć, jakie przewidywane są dla Kandydata po podjęcie służby (np. praca biurowa); jego kwalifikacja dotyczyła bowiem – także wedle treści skierowania do komisji lekarskiej - przydatności do służby PSP nie zaś na konkretnym stanowisku pracy,

- Sąd nie jest właściwy do oceny, czy określona dokumentacja z badań – np. [...] - jest wystarczająca dla postawienia konkretnie diagnozy, co do określonych dolegliwości; Kandydat nie uprawdopodobnił natomiast, aby dysponował wiedzę specjalistyczną, pozwalające na formułowanie wiarygodnych ocen krytycznych w danym zakresie,

- nie może mieć istotnego znaczenia podkreślana okoliczność, że Kandydat nie odczuwał dotąd - wobec zdiagnozowanego schorzenia [...] - żadnych dolegliwości oraz nie wymaga ono obecnie procesu leczenia; od kandydatów do służby w jednostce mundurowej pracodawca może bowiem oczekiwać szczególnego stanu zdrowia - wobec potencjalnych zadań i szczególnych obciążeń, związanych ze specyfiką danej służby; dał temu wyraz w treści Załącznika, który stanowi akt normatywny,

- nie może mieć kluczowego znaczenia w sprawie formułowanie przez innych specjalistów oceny, co do przydatności danego Kandydata do służby w PSP wobec jego schorzeń; pozostaje to w kompetencjach wyspecjalizowanych organów - komisji lekarskich stosownych szczebli - gdzie zasiadają lekarze orzecznicy; ich oceny mogą być odmienne od formułowanych przez innych specjalistów,

- organ odwoławczy byłby w danym przypadku upoważniony do zmiany rozstrzygnięcia także na niekorzyść strony o ile przemawiały za tym rzeczywiście wyniki badań przeprowadzonych na etapie postępowania odwoławczego; może bowiem zmienić rozstrzygnięcie "gdy zaskarżone orzeczenie jest sprzeczne z prawem lub zostało wydane z pominięciem istotnych okoliczności faktycznych" (tak art. 47 ust. 3 ustawy o komisjach lekarskich); nie stanowiłoby to także naruszenia zasady instancyjności postępowania; jednocześnie odmienna kwalifikacja schorzeń Kandydata, która nadal skutkuje uznaniem go niezdolnym do służby, nie może być utożsamiana z wydaniem rozstrzygnięcia na jego niekorzyść, choćby poprzednia klasyfikacja umożliwiała uznaniowość (kategoria wedle Załącznika Z/N); faktyczna sytuacja osoby (jej status) nie uległaby bowiem zmianie; istotnym jest tylko, czy zmiana kwalifikacji jest merytorycznie zasadna,

- orzekanie przez Centralną Komisję w składzie 3-osobowym nie wyklucza możliwości przeprowadzenie konkretnego badania - poprzedzającego wydanie decyzji - przez jednego z lekarzy.

Bezzasadność zarzutów w danym zakresie jest jednak bez znaczenia dla wyniku danej sprawy.

Sąd nie uwzględnił wniosku Kandydata o uchylenie także orzeczenia organu I. instancji. W skardze nie wykazano bowiem ani Sąd nie dopatrzył się z urzędu, aby było to niezbędne dla załatwienia sprawy w rozumieniu art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sprawę musi wpierw - w jej całokształcie - właściwie rozpoznać organ odwoławczy (Centralna Komisja). Nie mógł mieć także znaczenia przedłożony przez stronę dokument w postaci kolejnej opinii lekarza odnośnie zdolności Kandydata do służby PSP. Jak wskazano opinia tego rodzaju stanowi wyłącznie odzwierciedlenie przekonań określonego lekarza specjalisty - nie ma charakteru wiążącego. Istotne znaczenie może mieć wyłącznie w kontekście określenie prawidłowej diagnozy choroby, co w danej sprawie nie było dotąd sporne (stosowne [...]). Różnica stanowisk dotyczy kwalifikacje danej przypadłości do właściwej kategorii - spośród wymienionych w Załączniku, co w danej sprawie może być istotne.

Biorąc powyższe pod uwagę orzeczono - na podstawie art. 145 §. 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach rozstrzygnięto w pkt 2 w myśl art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powyższej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265). Zasądzone koszty to kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia radcy prawnego.

Rozpatrując ponownie sprawę organ uwzględni ocenę prawną, sformułowaną w niniejszym uzasadnieniu.