Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1815/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Inne
Skarżony organ: Dyrektor Szpitala
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 219
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Stahl Sędzia NSA Henryk Ożóg ( spr. ) Protokolant Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 12 lipca 2007 r. sygn. akt II SAB/Bk 10/07 w sprawie ze skargi J. B. na bezczynność Dyrektora Samodzielnego Publicznego Psychiatrycznego Zakładu Opieki Zdrowotnej im. [...] w C. w przedmiocie wydania zaświadczenia o stanie zdrowia oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

W dniu 17 sierpnia 2006r. J. B. skierował do Dyrektora Samodzielnego Publicznego Psychiatrycznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w C. pismo zawierające kilka wniosków, w tym będący przedmiotem niniejszej sprawy wniosek o wydanie zaświadczenia o "aktualnym stanie zdrowia psychicznego, ze szczególnym uwzględnieniem, czy dalsze przebywanie w zakładzie jest konieczne". Zaświadczenie jest mu niezbędne do ubiegania się o uchylenie internacji (k.52).

W dniu [...] Dyrektor SP ZOZ wydał wnioskodawcy zaświadczenie, w którym stwierdził, iż wymieniony przebywa na leczeniu w tutejszym szpitalu na oddziale [...] ogólnopsychiatrycznym od [...] do nadal z powodu choroby" (k.53).

J. B. złożył w dniu [...] do Marszałka Województwa P. zażalenie "na niewydanie zaświadczenia o określonej treści" zarzucając organowi obrazę art. 218 kpa poprzez niepodporządkowanie się obowiązkowi wynikającemu z tego przepisu. Wniósł o nakazanie wydania zaświadczenia o stanie jego zdrowia psychicznego i konieczności dalszego pobytu w szpitalu gdyż zamiast żądanego zaświadczenia otrzymał zaświadczenie o fakcie pobytu w szpitalu, co nie stanowi wykonania jego żądania, a zawarte w tym dokumencie informacje są mu zbędne. Powołał się na przepis art. 219 kpa.

W odpowiedzi na zażalenie Dyrektor SP ZOZ w C. pismem z dnia [...] przekazującym zażalenie Marszałkowi Województwa P. - poinformował B., iż otrzymał on zaświadczenie lekarskie zgodne ze stanem faktycznym, zaś zakres informacji, o które prosił, przekracza formułę zaświadczenia lekarskiego. Informacja o konieczności pozostawania w szpitalu zawiera się w formule opinii lekarskiej, szczególnie w sytuacji, gdy w stosunku do pacjenta stosowana jest detencja w postaci umieszczenia w zakładzie zamkniętym - ma to miejsce w przypadku J. B. na podstawie orzeczeń sądowych karnych. W dniu [...] została wydana opinia sądowo-psychiatryczna o stanie zdrowia wnioskodawcy i konieczności stosowania środka zabezpieczającego, do której to opinii, jak i do całej własnej dokumentacji medycznej, pacjent ma wgląd.

W dniu 27 grudnia 2006r. J. B. wniósł jednym pismem dwie skargi na bezczynność:

- Dyrektorowi SP ZOZ w C. zarzucił nierozpoznanie w sposób i w trybie przewidzianym przepisami rozdziału VII KPA wniosku z dnia [...] o wydanie zaświadczenia o stanie zdrowia - skarga ta jest rozpoznawana w niniejszej sprawie :

- Marszałkowi Województwa P. zarzucił bezczynność polegającą na nierozpoznaniu zażalenia z dnia [...] na bezczynność Dyrektora SP ZOZ w C. - skarga została zarejestrowana pod sygnaturą II SAB/Bk 7/07.

Uzasadniając skargę na bezczynność Dyrektora SP ZOZ wskazał, iż organ ten w ustawowym terminie nie wydał zaświadczenia o treści wskazanej we wniosku z dnia [...]. Z uwagi na brak odpowiedzi wniósł zażalenie na bezczynność organu. Dopiero w dniu [...] uzyskał odpowiedź z której wynikało przekazanie zażalenia Marszałkowi Województwa P.. Wobec przekroczenia terminów do rozpoznania sprawy skarga na bezczynność jest zasadna.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor SP ZOZ w C. pismem z dnia [...] ustosunkował się do wielu kwestii związanych z wnioskami J. B. składanymi od [...], dotyczącymi wydawania spornych zaświadczeń o jego stanie zdrowia i podtrzymał dotychczas zajmowane stanowisko.

W trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego Dyrektor SP ZOZ w C. postanowieniem nr [...] z dnia [...] odmówił J. B. wydania zaświadczenia, o wydanie którego wniósł on w dniu [...]. Wywiódł, iż zgodnie z art. 203 § 1 k.k.w. do sprawy uchylenia internacji nie jest wymagane zaświadczenie o stanie zdrowia, a opinia psychiatryczna sporządzona przez biegłych. Wniosek nie był zatem prawnie uzasadniony. J. B. nie wykazał również interesu faktycznego w otrzymaniu zaświadczenia.

Na rozprawie w dniu 5 lipca 2007r. skarżący obszernie wyjaśnił swoje żądanie. Wskazał, iż pierwszy wniosek o wydanie przez Dyrektora SP ZOZ zaświadczenia o jego stanie zdrowia był przedmiotem postępowania toczącego się w sprawie o sygn. akt II SAB/Bk 50/06, w której wyrokiem z dnia 14 grudnia 2006r. sąd uwzględnił skargę na bezczynność organu. Ponowny wniosek złożył w dniu [...] i również, jego zdaniem, ten wniosek nie został przez organ rozpoznany, co spowodowało wniesienie skargi na bezczynność Dyrektora SP ZOZ połączonej ze skargą na bezczynność Marszałka Województwa P. (sprawa o sygn. akt II SAB/Bk 7/07). Wskazał, iż w odpowiedzi na swoje żądanie z dnia [...] otrzymał postanowienie nr [...] z dnia [...] wydane przez Dyrektora SP ZOZ o odmowie wydania zaświadczenia, które również zaskarżył (sprawa o sygn. akt II SA/Bk 487/07). Precyzując końcowe stanowisko złożył dwa wnioski: o ukaranie organu grzywną, albowiem jego zdaniem dołączone do akt sądowych dokumenty nie dotyczą niniejszej sprawy- wniosek ten został wyłączony do odrębnego rozpoznania i zarejestrowany pod sygn. akt II SO/Bk 12/07 i o stwierdzenie w rozpoznawanej sprawie bezczynności organu od dnia [...] do dnia [...]. Skarżący do uznania sądu pozostawił orzeczenie w przedmiocie zobowiązania do wydania zaświadczenia. Wniósł o zasądzenie kosztów stawiennictwa do sądu.

Pełnomocnik organu na rozprawie podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi w całości. Wyjaśnił, iż zarówno zaświadczenie z dnia [...] , jak i postanowienie z dnia [...] wydano w odpowiedzi na wniosek skarżącego z dnia [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, wyrokiem z dnia 12 lipca 2007r. skargę oddalił.

Skarga podlegała oddaleniu, albowiem sąd nie podzielił podniesionego w niej zarzutu pozostawania przez Dyrektora SP ZOZ w C. w bezczynności w sprawie zainicjowanej wnioskiem J. B. z dnia [...] o wydanie zaświadczenia o stanie zdrowia (...).

W niniejszym postępowaniu na uwagę zasługuje wyrok WSA w Białymstoku w sprawie II SAB/Bk 50/06, w którym wprost przesądzono, iż dopuszczalna jest skarga na bezczynność Dyrektora Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej prowadzącego sprawę o wydanie zaświadczenia. W orzeczeniu tym wskazano, iż zgodnie z art. 217§1 kpa zaświadczenie wydaje organ administracji publicznej. Relacja pomiędzy publicznym zakładem opieki zdrowotnej będącym w istocie zakładem administracyjnym, a osobą korzystającą z jego świadczeń (pacjentem), ma charakter stosunku administracyjnego. Kierownik takiego zakładu mieści się zatem w pojęciu organu administracji publicznej w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 kpa i art. 217 § 1 kpa, a jego rozstrzygnięcia w przedmiocie wydawania zaświadczeń obejmuje kognicja sądu administracyjnego.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela zaprezentowany powyżej pogląd, czego konsekwencją było uznanie skargi B. na bezczynność Dyrektora SP ZOZ za dopuszczalną i przystąpienie do jej merytorycznej oceny przy spełnieniu wymogu formalnego - wyczerpania trybu zażaleniowego ( ...).

Bezczynność występuje gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia, innego aktu lub też nie podjął innej stosownej czynności ( vide T. Woś "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis Warszawa 2005, s. 86).

Analiza przepisów rozdziału VII Kpa uprawnia do wniosku, iż postępowanie w przedmiocie wydania zaświadczenia może się zakończyć dla strony pozytywnie (częściowo pozytywnie) lub negatywnie. Przypadki negatywnego rozstrzygnięcia zostały wprost wymienione w przepisie art. 219 Kpa i należą do nich: postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia lub postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia o żądanej treści. Takie zakończenie sprawy jest możliwe najczęściej wówczas, gdy organ nie posiada danych, których potwierdzenia dotyczy żądanie, organ jest niewłaściwy w sprawie, strona nie wykazała interesu prawnego, gdy jej żądanie dotyczy poświadczenia nieprawdy (wyroki NSA: z dnia 30 marca 2001 r., sygn. akt III SA 2456/00, niepubl. i z dnia 3 listopada 1999 r., sygn. akt I SA 80/99, Lex nr 4667 oraz M. Jaśkowska: "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Zakamycze 2005, wyd. II, tezy do art. 219 Kpa). Innym sposobem zakończenia przedmiotowego postępowania może być wydanie zaświadczenia, z tym, że może mieć ono treść wskazaną przez stronę lub niezgodną z jej żądaniem. Ten ostatni przypadek może wystąpić w sytuacji, gdy organ dysponuje danymi niezbędnymi do wydania zaświadczenia (a zatem istnieje obiektywna możliwość potwierdzenia określonego stanu faktycznego lub prawnego), jednak np. strona niewystarczająco precyzuje swoje żądanie (Z. Kmiecik: Glosa do postanowienia NSA z dnia 3 marca 1993 r. sygn. akt SA/Ka 1818/92, "Przegląd Sądowy" 1998/6 s. 113 i n. oraz G. Łaszczyca; "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Zakamycze 2005, tezy do art. 219 Kpa).

W ocenie sądu nie budzi wątpliwości, iż dla skutecznego uniknięcia zarzutu pozostawania w bezczynności organ ma obowiązek zakończyć postępowanie o wydanie zaświadczenia w jeden z powyższych sposobów, przy czym powinno to nastąpić w terminie wskazanym w przepisie art. 217 § 3 Kpa, tj. niezwłocznie, nie później jednak niż w ciągu siedmiu dni od złożenia wniosku. Konsekwencją przyjęcia powyższego stanowiska będzie zatem stwierdzenie, iż skarga podlega oddaleniu, gdy na datę jej wniesienia stan bezczynności wyeliminowano w sposób wyżej wskazany.

Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, bowiem postępowanie wszczęte przez J. B. wnioskiem z dnia [...] zakończyło się już w dniu [...] wydaniem zaświadczenia zawierającego informację, iż nadal przebywa on w szpitalu z powodu choroby (zaświadczenie skarżący złożył do akt na rozprawie w dniu 5 lipca 2007 r. k. 53). Co prawda treść tego dokumentu nie satysfakcjonowała wnioskodawcy, jednak nie zmienia to faktu, że organ zamknął postępowanie w jeden z dopuszczalnych sposobów w ustawowym terminie siedmiu dni od daty zgłoszenia żądania (wydanie zaświadczenia). W sprawie nie mamy zatem do czynienia z bezczynnością organu w rozumieniu art. 37 § 1 kpa w zw. z art. 217 § 3 kpa, bowiem czynność została podjęta, tyle że nie satysfakcjonowała strony ( wyrok NSA z dnia 3 lipca 1996 r., sygn. akt I SA/Łd 196/96, niepubl.). Jednocześnie podkreślić trzeba, iż w postępowaniu ze skargi na bezczynność sąd nie jest uprawniony do badania prawidłowości merytorycznej treści zaświadczenia.

Na marginesie powyższych rozważań wskazać można, iż co prawda przepisy kpa nie przewidują możliwości weryfikacji treści zaświadczenia z wykorzystaniem administracyjnych i sądowych środków prawnych, jednak osoba niezgadzająca się z treścią wystawionego jej zaświadczenia, może żądać wydania nowego dokumentu (o innej treści) odnośnie do tego samego stanu prawnego lub faktycznego. W przypadku, gdy organ na skutek ponownego żądania wyda postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia lub zaświadczenia o żądanej treści, wnioskujący ma prawo wniesienia zażalenia na to postanowienie zgodnie z art. 219 kpa (Z. Kmiecik "Charakter prawny zaświadczenia a możliwość ustalania i weryfikacji jego treści", Państwo i Prawo 2004/10 s. 58 i n.).

Ustosunkowując się do treści zgłoszonego na rozprawie w dniu 5 lipca 2007 r. żądania "stwierdzenia bezczynności organu w okresie od [...] do [...]" oraz "pozostawienia do uznania sądu orzeczenia w przedmiocie zobowiązania do wydania zaświadczenia" wskazać trzeba, iż żądanie to nie znajduje oparcia w przepisach prawa. Zgodnie z art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej : p.s.a. w wypadku uwzględnienia skargi na bezczynność sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Z kolei w przypadku, gdy sąd stwierdzi brak podstaw do uwzględnienia skargi oddala skargę na podstawie art. 151 p.s.a. (gdy stan bezczynności wyeliminowano na datę wniesienia skargi, co miało miejsce w sprawie niniejszej) lub też umarza postępowanie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.s.a. (gdy wyeliminowano bezczynność w okresie pomiędzy wniesieniem skargi a jej rozpoznaniem). Orzeczenie sądu nie ma zatem charakteru uznaniowego i sąd może orzec wyłącznie w sposób wskazany w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a ta nie zawiera sposobów rozstrzygnięcia żądanych przez skarżącego.

Marginalnie tylko wskazać można, iż wniosek skarżącego o ukaranie organu grzywną za nienadesłanie odpowiedzi na skargę i stosownych akt administracyjnych (skarżący uważa, że odpowiedź na skargę nie dotyczy niniejszego postępowania) został wyłączony do odrębnego rozpoznania postanowieniem wpisanym do protokołu rozprawy.

Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 151 p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

Z uwagi na oddalenie skargi nie mógł zostać uwzględniony wniosek skarżącego o zwrot poniesionych kosztów postępowania, albowiem zwrot kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw przysługuje skarżącemu od organu tylko w razie uwzględnienia skargi przez sąd - zgodnie z art. 200 p.s.a.

W skardze kasacyjnej od tego wyroku skarżący zarzucił naruszenie przepisów art. 151 i art. 161 § 1 pkt 3 p.s.a. poprzez przyjęcie, iż wydanie zaświadczenia o treści całkowicie niezgodnej z żądaniem podania można uznać za załatwienie sprawy oraz z uwagi, że późniejsze załatwienie w inny sposób tego samego podania pomiędzy wniesieniem skargi a wydaniem wyroku, nie stanowi przesłanki umorzenia postępowania sądowego tj. na podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.s.a.

Skarżący wniósł o :

1. uchylenie zaskarżonego wyroku całości i umorzenie postępowania sądowego;2) zasądzenie na rzecz pełnomocnika kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu; 3) zasądzenie na rzecz skarżącego pozostałych kosztów procesu, łącznie z kosztami postępowania przed pierwszą instancją, według spisu złożonego na rozprawie; 4) rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej łącznie z zażaleniem na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 13 września 2007r. sygn. II SO/Bk 12/07 o odmowie ukarania organu grzywną za zaniedbanie obowiązków procesowych; 5) zażądanie przedstawienia akt WSA w Białymstoku o sygn. II SO/Bk 12/07 i II SA/Bk 487/07; 6) wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z zapytaniem o zgodność art. 151 p.s.a. i art. 161 § 1pkt 3 p.s.a. z art. 77 Konstytucji w związku z treścią art. 417 §3 kc.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł, że przedmiotem niniejszego postępowania była bezczynność Dyrektora SPP ZOZ w C. w przedmiocie wydania zaświadczenia o stanie zdrowia, w oparciu o podanie z dn. [...].

Skarżony organ nie zajął w tej sprawie jednoznacznego stanowiska, bowiem odniósł je do innej skargi, a dotyczącej wyroku WSA w Białymstoku z dnia 14 grudnia 2006r., sygn. II SAB/Bk 50/06 w przedmiocie bezczynności w rozpatrywaniu innego podania o wydanie zaświadczenia o stanie zdrowia. Owa pomyłka organu skutkowała też tym, że akta administracyjne wytworzone przez organ nie zawierały dokumentów niezbędnych do wydania wyroku. W tej sytuacji skarżący zażądał ukarania organu za zaniedbywanie obowiązku udzielenia odpowiedzi na skargę i przesłania akt administracyjnych do sądu. Wniosek ten wyłączono do odrębnego postępowania, rejestrując w repertorium II SO/Bk 12/07. W tej materii Sąd wydał w dniu 13 września 2007r. postanowienie oddalające wniosek o ukaranie. Zostało ono zaskarżone zażaleniem.

W związku z zaistniałą sytuacją skarżący za organ wykonał odpisy dokumentów administracyjnych, które umożliwiły Sądowi dokonanie ustaleń faktycznych i wydanie wyroku. Ustalono, że skarżony podanie z dnia [...] załatwiał dwukrotnie. Raz wydał w dniu [...] zaświadczenie o treści całkowicie niepokrywającej się z treścią żądania, a drugi raz przez wydanie postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia - co miało miejsce po wniesieniu skargi na bezczynność. Ustalono też, że postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia zostało utrzymane w mocy przez Marszałka Województwa P., a J. B. wywiódł skargę ( II SA/ Bk 487/07).

Na tle powyższych ustaleń Sąd wydał wyrok oddalający skargę.

W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że wydanie zaświadczenia o treści całkowicie niezgodnej z żądaniem podania jest załatwieniem sprawy usuwającej stan bezczynności. Na poparcie słuszności swego rozumowania Sąd powołał się na glosę Z . Kmiecika do postanowienia NSA z dnia 3 marca 1993r. sygn. akt SA/Bk 1818/92 i tezy do art. 219 kpa zawarte w Komentarzu G. Łaszczyca do Kodeksu postępowania administracyjnego (...).

Wyrok jest całkowicie błędny i ostać się nie może. Narusza on bowiem Konstytucję, zwłaszcza jej art. 2 i art. 7 (...).

Sąd popełnił błąd wówczas, gdy do pozytywnego załatwienia sprawy o wydanie zaświadczenia najpierw zaliczył załatwienie częściowo pozytywne (mieszczące wydanie zaświadczenia o treści częściowo pokrywającej się z żądaniem), a następnie do częściowo pozytywnego rozstrzygnięcia zaliczył wydanie zaświadczenia całkowicie rozmijającego się z żądaniem podania. To ostatnie załatwienie podania jest de facto odmową wydania zaświadczenia i powinno prawidło przyjąć formę postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia lub o odmowie wydania zaświadczenia o określonej treści. (...).

Załatwieniem podania J. B. z dnia [...] było dopiero wydanie w dniu [...], postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia. W związku z tym, że postanowienie to, usuwające stan bezczynności, wydano dopiero po wniesieniu skargi na bezczynność do sądu administracyjnego (27 grudnia 2006r.), a przed wydaniem wyroku - postępowanie należało umorzyć na zasadzie art. 161 § 1 pkt 3 p.s.a. Tymczasem Sąd swe rozstrzygnięcie oparł na art.151p.s.a.

W tych okolicznościach zasadnym jawi się zarzut obrazy obu wskazanych przepisów.

Naruszenie art. 151 p.s.a. i art. 161 § 1 pkt 3 p.s.a. wiąże się też z niedopełnieniem przez Sąd obowiązku usunięcia wadliwości postępowania w postaci bariery "prawnej zawiłości sporu". Jak wynika z ustaleń Sądu w obrocie prawnym funkcjonują dwa sprzeczne załatwienia podania z dnia [...] o wydanie zaświadczenia. W załatwieniu podania zarówno wydano zaświadczenie i wydano postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia. Tu już nie tylko chodzi o odpowiedź na pytanie: czy skarżący może się posługiwać wydanym zaświadczeniem - ale przede wszystkim o ochronę przed "naruszeniem powagi rzeczy osądzonej" przez ewentualnie korzystny dla skarżącego wyrok w sprawie II SA/Bk 487/07. Nie sposób bowiem nie dostrzec, iż uwzględnienie skargi na postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia i uchylenie obu postanowień administracyjnych, wydanych w obu instancjach, będzie równoznaczne z obowiązkiem wydania zaświadczenia. To z kolei będzie kolidować z treścią skarżonego wyroku.

Trudno mówić o zgodności skarżonego wyroku z art. 2 Konstytucji i urzeczywistnieniu zasady sprawiedliwości społecznej, gdy skarżący nie może skutecznie zrealizować prawa do otrzymania zaświadczenia o stanie zdrowia, gdy wyegzekwowanie tego prawa okazuje się niemożliwe ani w tym postępowaniu, ani w sprawie II SA/Bk 487/07.

Końcowo należy odnieść się do żądania skierowania pytania do Trybunału Konstytucyjnego o zgodność art.151 p.s.a. i art.161 § 1 pkt 3 p.s.a. w zakresie w jakim nie przewidują, aby oddalenie skargi lub umorzenie postępowania w sprawach skarg na bezczynność było połączone ze stwierdzeniem bezczynności w celach niezbędnych do zrealizowania prawa dochodzenia roszczeń za opieszałe załatwienie sprawy przez organ.

Zgodnie z art.417 kc szkodę powstałą na skutek wydania lub niewydania aktu normatywnego lub decyzji, a ogólnie z tytułu nieterminowego załatwienia sprawy, można dochodzić po spełnieniu ustawowych kryteriów. Do bezczynności odnosi się paragraf trzeci tegoż artykułu, który przewiduje obowiązek uzyskania potwierdzenia bezczynności przez właściwy organ odpowiednim orzeczeniem. Dlatego też Sąd powinien badać nie tylko bezczynność organu z punktu widzenia formalnego, ale i materialnego. Nie wystarczy więc samo ustalenie, że bezczynność usunięto przed wniesieniem skargi lub po jej wniesieniu, a przed wydaniem wyroku. Sąd powinien też - na żądanie skarżącego - mieć uprawnienie do stwierdzenia bezczynności dla celów odszkodowawczych, jeżeli w rzeczywistości terminów nie dochowano.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku nie naruszył bowiem ani przepisu art. 151 ani art. 161§1 pkt 3 p.s.a. Pierwszy z tych przepisów stanowi o oddaleniu skargi wszczynającej postępowanie przed Sądem I instancji gdy okazuje się ona w toku kontroli sądowej niezawodna. Skarga J. B. wniesiona na bezczynność Dyrektora SP ZOZ w C. nie mogła być uwzględniona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku z powodów trafnie przez ten Sąd wywiedzionych. Zastosowanie więc w tym przypadku przepisu art. 151 p.s.a. nie powinno budzić wątpliwości. Wprawdzie odpowiedź wspomnianego organu na żądanie skarżącego zawarte w piśmie z dnia [...] nie odpowiadało wprost jego treści, ale odpowiedź ta jednocześnie czyni niezasadnym zarzut pozostawania organu w bezczynności. Jest przy tym trafne stanowisko Sądu I instancji, który odnosi skargę J. B. do tej odpowiedzi, a nie do postanowienia Dyrektora SP ZOO w C. z dnia [...]. Z pewnością gdyby nie zaświadczenie z dnia [...] należałoby przedmiotowość postępowania sądowego w tej sprawie oceniać poprzez to właśnie postanowienie. Tym samym i o naruszeniu przepisu art. 161§1 pkt 3 p.s.a. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku nie może być mowy. Zaświadczenie z dnia [...] wydane w sprawie, dalsze dochodzenie przez skarżącego tego, co wskazał w piśmie z dnia [...] i wreszcie postanowienie z dnia [...] tworzą dwie sprawy o tym samym przedmiocie, jakby na potwierdzenie tego, że uprawniony niezadowolony z treści zaświadczenia może domagać się wydania nowego bądź gdy spotyka się z odmową kwestionować to za pośrednictwem środków prawnych jakie przysługują w sprawach zaświadczeń. Sprzeczność, o jakiej traktuje skarga jest więc pozorna: obok zaświadczenia określonej treści, która nie załatwiała w przekonaniu skarżącego jego wniosku, istnieje postanowienie odmawiające wydania zaświadczenia o treści przez niego oczekiwanej. Przy tym niezasadne jest również twierdzenie, że skarżący nie może uzyskać zaświadczenia o stanie zdrowia skoro w rzeczywistości stan ten da się określić na podstawie zaświadczenia z dnia [...]. Skarżący w istocie dąży przy pomocy tych czynności do uzyskania zaświadczenia idącego dalej i odpowiadającego na pytanie, czy dalsze przebywanie w Zakładzie jest konieczne, co słusznie zastrzega się dla opinii lekarskiej, a nie tego rodzaju aktu.

Z tych też względów brak jakichkolwiek podstaw by stawiać Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie o konstytucyjność wymienionych przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Pomijając, że pytanie to w skardze kasacyjnej nie zostało jasno sformułowane, a w szczególności nie wskazuje ono ich sprzeczności z określonymi zasadami konstytucyjnymi, to stwierdzenie konstytucyjności powinno być istotne w tej konkretnej sprawie. Istotą postępowania sądowoadministracyjego w sprawie, której przedmiot stanowi bezczynność organu, jest zniesienie tego stanu jeśli rzeczywiście się utrzymuje. Dlatego pytanie o konstytucyjność przepisów art. 151 i art. 161 § 1pkt 3 p.s.a. nie znajduje żadnego uzasadnienia.

Mając to na względzie Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 184 p.s.a. W związku z tym i pozostałe wnioski skargi kasacyjnej nie zasługiwały na uwzględnienie, zwłaszcza wniosek o łączne rozpoznanie tej sprawy i sprawy wymierzenia organowi grzywny, między którymi nie zachodzi związek tego rodzaju, że rozstrzygnięcie jednej z nich zależy od rozstrzygnięcia drugiej.

O kosztach zastępstwa procesowego udzielonego z urzędu rozstrzygnie Sąd I instancji w odrębnym orzeczeniu.