Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 171/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku: Odrzucono wniosek o wyznaczenie organu właściwego do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 101 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1876
law: Usatwa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - t.j.
article: art. 19, art. 65 § 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 4, art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 15 § 2, art. 64 § 3 i art. 193
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz (spr.) Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędzia NSA Rafał Stasikowski po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza P. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy B. a Burmistrzem P. przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku M.U. o przyznanie pomocy w formie skierowania do Domu Pomocy Społecznej postanawia: 1. odrzucić wniosek, 2. zwrócić Burmistrzowi P. ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od wniosku.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 8 lipca 2020 r. Burmistrza P. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem P. a Burmistrzem Miasta i Gminy B. poprzez wskazanie Burmistrza Miasta i Gminy B. jako organu właściwego do rozpoznania wniosku M.U. z dnia 14 listopada 2019 r. o przyznanie pomocy w formie skierowania do Domu Pomocy Społecznej.

Uzasadniając swój wniosek organ wskazał, że wnioskodawczyni M.U. na terenie Gminy P. była zameldowana do dnia 28 lipca 2008 r., jednak jej centrum życiowe już od 2007 r. znajduje się w Gminie B., na terenie której - choć wnioskodawczyni nie wykonała obowiązku meldunkowego – zamieszkiwała wraz ze swoim partnerem. Także na terenie tej gminy popełniła przestępstwo w dniu [..] września 2007 r., za które odbywa karę, a obecnie przebywa w Wojewódzkim Szpitalu [..] w G. w Oddziale [..]. W ocenie organu właściwym do rozpoznania wniosku będzie organ gminy miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej w dniu kierowania jej do domu pomocy społecznej.

W odpowiedzi na wniosek, działający w imieniu Burmistrza Miasta i Gminy B., Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. zgadzając się, że organem właściwym do rozpoznania wniosku M.U. jest organ miejsca zamieszkania wnioskodawczyni stwierdził, że wnioskodawczyni nigdy nie zamieszkiwała na terenie miasta i gminy B.. W wyniku wywiadu przeprowadzonego przez pracownika Ośrodka Pomocy Społecznej ustalono, że wnioskodawczyni nigdy nie zamieszkiwała u swojego partnera, a jedynie go odwiedzała. W ocenie organu wizyty, nawet częste i długotrwałe, jak i popełnienie przestępstwa na terenie Gminy nie świadczą o ześrodkowaniu interesów życiowych wnioskodawczyni w tejże Gminie. Dodatkowo organ wskazał, że sama wnioskodawczyni określiła Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w P. jako organ właściwy, potwierdzając w ten sposób swoje ostatnie miejsce zamieszkania. Organ uznał, że skoro wnioskodawczyni dokonała wymeldowania z Gminy P. dopiero w dniu 28 lipca 2008 r., to nie mogła zamieszkiwać na terenie Gminy B. z zamiarem stałego pobytu już od 2007 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) – dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a., rozstrzyganie powyższych sporów należy do właściwości Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Przez spór o właściwość lub spór kompetencyjny należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia sprawy (spór pozytywny) albo gdy każdy z organów uważa się za niewłaściwy do załatwienia tej sprawy (spór negatywny).

Wskazać należy, że o sporze o właściwość (sporze kompetencyjnym) możemy mówić jedynie wówczas, gdy pomiędzy organami istnieje rozbieżność stanowisk co do zakresu ich kompetencji w odniesieniu do konkretnej, tej samej sprawy administracyjnej, zaś stan faktyczny, jak i prawny sprawy pozostają niesporne. Rozstrzygnięcie sporu o właściwość polega na arbitralnym wskazaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny jednego z organów pozostających w sporze jako organu właściwego do załatwienia konkretnej sprawy administracyjnej.

W niniejszej sprawie istotne są okoliczności, w jakich Burmistrza P. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość.

M.U., przebywająca w Wojewódzkim Szpitalu [..] w G. oraz wskazując adres zamieszkania: [..], zwróciła się pismem z dnia 31 października 2019 r. o umieszczenie jej w domu pomocy społecznej. Wniosek ten został przekazany wraz z dokumentacją pacjentki Szpitala do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P..

W wyniku przeprowadzonego na skutek ww. wniosku postępowania dowodowego Burmistrz P. (tj. organ, z którego upoważnienia w indywidualnych sprawach administracyjnych występuje Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P.) ustalił, że organem właściwym do rozpoznania wniosku będzie Burmistrz Miasta i Gminy B. (tj. organ, z którego upoważnienia w indywidualnych sprawach administracyjnych występuje Dyrektor Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B.), wobec czego w dniu 17 marca 2020 r. (znak pisma: [..]) Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P., powołując się na art. 19, art. 20 i art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2020 r., poz. 256) oraz art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1876), zawiadomił Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w B. (wł. Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w B. – przyp. NSA) o przekazaniu według właściwości wniosku M.U. o umieszczenie w domu pomocy społecznej.

Pismem z dnia 20 kwietnia 2020 r., znak: [..] Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. poinformowała, że M.U. nigdy nie miała meldunku na terenie gminy, prawdopodobnie kilka razy odwiedziła gościnnie swojego znajomego w rodzinie G.. Nigdy nie zamieszkiwała na terenie gminy. Rodzina jej przyjaciela była do niej negatywnie nastawiona i nigdy nie pozwalała na jej pobyt.

W tych okolicznościach Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z dnia 1 czerwca 2020 r., znak: [..] uznało się za organ niewłaściwy w sprawie i wskazało, że z uwagi na brak wspólnego dla organów jednostek samorządu terytorialnego organu wyższego stopnia, właściwy do rozpoznania sporu będzie Naczelny Sąd Administracyjny. Na marginesie Kolegium stwierdziło, że z wnioskiem o rozpatrzenie sporu przez sąd administracyjny może wystąpić organ jednostki samorządu terytorialnego pozostający w sporze, a więc Burmistrz P. lub Burmistrz B.. Należy podkreślić, że tego rodzaju stwierdzenie zawarte ubocznie w postanowieniu SKO w K. - organu, który nie był właściwy do rozstrzygania ewentualnego sporu, o możliwości wystąpienia o rozstrzygnięcie sporu przez Burmistrza P. lub Burmistrza Miasta i Gminy B. nie ma charakteru wiążącego, a zwłaszcza zastosowanie się do powyższego wskazania przez Burmistrza P. nie mogło przesądzić o rozstrzygnięciu przez NSA sporu o właściwość przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku M.U..

Przedstawione wyżej okoliczności wskazują, że w świetle obowiązującego prawa Burmistrz P. nie był legitymowany do złożenia wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość.

Zgodnie z art. 15 § 2 p.p.s.a. "Do rozstrzygania sporów, o których mowa w art. 4, oraz do rozpoznawania innych spraw należących do właściwości Naczelnego Sądu Administracyjnego na mocy odrębnych ustaw stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Spory, o których mowa w art. 4, Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga na wniosek postanowieniem przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy. Postanowienie wydaje sąd w składzie trzech sędziów na posiedzeniu niejawnym".

Powyższa regulacja stanowiąca o rozstrzyganiu przez Naczelny Sąd Administracyjny sporów o właściwość i sporów kompetencyjnych "na wniosek" nie daje odpowiedzi na pytanie o to, jaki podmiot może skutecznie taki wniosek złożyć, ukierunkowuje jednak procesy wykładni w poszukiwaniu odpowiedzi na powyższe pytanie. Skoro bowiem wniosek, o jakim mowa w art. 15 § 2 p.p.s.a. wszczyna postępowanie sądowe, którego przedmiotem jest spór kompetencyjny (spór o właściwość), to jest to wniosek w rozumieniu art. 63 p.p.s.a., zgodnie z którym, "Jeżeli ustawy tak stanowią, postępowanie sądowe wszczyna się na wniosek". W konsekwencji do wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego (sporu o właściwość) stosuje się odpowiednio - na podstawie art. 64 § 3 p.p.s.a. - przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Legitymację do wniesienia skargi normuje art. 50 § 1 i 2 p.p.s.a., przy czym odpowiednie stosowanie norm wynikających z tego przepisu do wniosku, o jakim mowa w art. 15 § 2 p.p.s.a. w odniesieniu do organu administracji publicznej jako wnioskodawcy eliminuje dopuszczalność stosowania normy z art. 50 § 1 p.p.s.a., bowiem atrybutem organu administracji publicznej są jego kompetencje administracyjne a nie kategoria interesu prawnego, do której odsyła art. 50 § 1 p.p.s.a. Oznacza to, że odpowiednie stosowanie przepisów o skardze w odniesieniu do kwestii legitymacji organu administracji publicznej do złożenia wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego (sporu o właściwość) daje podstawy do uwzględniania w tym zakresie treści art. 50 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym "Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi". Ustawą, która "przyznaje prawo" do wniesienia do sądu administracyjnego wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego (sporu o właściwość) jest kodeks postępowania administracyjnego stanowiący w art. 22 § 3, że "Z wnioskiem o rozpatrzenie sporu przez sąd administracyjny może wystąpić: 1) strona; 2) organ jednostki samorządu terytorialnego lub inny organ administracji publicznej, pozostające w sporze; 3) minister właściwy do spraw administracji publicznej; 4) minister właściwy do spraw sprawiedliwości, Prokurator Generalny; 5) Rzecznik Praw Obywatelskich".

W realiach niniejszej sprawy istotna jest treść art. 22 § 3 pkt 2 k.p.a. Przepis ten stanowiąc, że z wnioskiem o rozpatrzenie sporu przez sąd administracyjny może wystąpić "organ jednostki samorządu terytorialnego lub inny organ administracji publicznej, pozostające w sporze" w sposób wyraźny wyposaża w legitymację do wniesienia wniosku "organ pozostający w sporze". Literalne brzmienie tego przepisu, w którym nie wskazano, aby z wnioskiem o rozpatrzenie sporu przez sąd administracyjny mogły wystąpić organy jednostki samorządu terytorialnego lub inne organy administracji publicznej, pozostające w sporze, lecz posługując się liczbą pojedynczą na określenie podmiotu legitymowanego wyraźnie stwierdzono, że z wnioskiem takim "może wystąpić organ jednostki samorządu terytorialnego lub inny organ administracji publicznej" nie pozwala odnosić umieszczonego po przecinku w omawianym zdaniu tekstu prawnego zwrotu "pozostające w sporze" do któregokolwiek z organów administracji publicznej bądź kilku takich organów. Zwrot ten odnosi się do określonego "pojedynczego" organu administracji publicznej. Za wykładnią taką przemawia ponadto przyjęte w języku polskim rozumienie słowa "spór".

Spór rozumiany jako "konflikt wynikający z niezgodności poglądów na jakiś temat" (zob. B. Dunaj (red.): Słownik języka polskiego. Tom 2, Warszawa 1999, str. 341) może zaistnieć wyłącznie pomiędzy przynajmniej dwoma podmiotami jako negatywna reakcja na pogląd wcześniej wyrażany przez któryś z podmiotów. Pozostającym w sporze jest ten podmiot, który kwestionuje stanowisko drugiego podmiotu. Jeżeli pogląd wyrażany przez któryś z podmiotów nie jest kwestionowany, nie dochodzi między tymi podmiotami do sporu.

W odniesieniu do organów administracji publicznej, które mogą działać wyłącznie w granicach przyznanych im kompetencji należy przyjąć, że w sporze pozostaje ten organ, który w ramach przyznanych mu kompetencji jest władny kwestionować stanowisko drugiego organu.

W tym kontekście należy zwrócić uwagę na wynikającą z art. 19 k.p.a. konieczność przestrzegania z urzędu przez organy swojej właściwości rzeczowej i miejscowej, co sprawia, że w przypadku, gdy organ uzna się za niewłaściwy w sprawie, ma obowiązek niezwłocznego przekazania podania organowi właściwemu (art. 65 § 1 k.p.a.). Zawiadomienie to zwalnia organ przekazujący od obowiązku załatwienia sprawy, przy czym jest równocześnie koniecznym warunkiem dla wystąpienia o rozstrzygnięcie sporu o właściwość (vide: R. Hauser, M. Wierzbowski, Kodeks postępowania Administracyjnego. Komentarz, wyd. C.H. Beck 2015, Warszawa, str. 116), jeżeli organ, któremu podanie przekazano uznaje się również za organ niewłaściwy do załatwienia sprawy. Organ, który skorzystał ze swojej kompetencji przekazania podania do organu właściwego nie jest z tego tytułu podmiotem, który kwestionuje stanowisko drugiego podmiotu, bo stanowisko organu, któremu przekazuje podanie nie jest mu jeszcze znane. Stanowisko organu przekazującego jest natomiast z istoty rzeczy znane organowi, któremu przekazano podanie. Ten właśnie organ może zatem zakwestionować stanowisko organu przekazującego, a zatem wejść z organem przekazującym w spór kompetencyjny (spór o właściwość). Po skorzystaniu z kompetencji przekazania podania na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. organ przekazujący nie ma już żadnych prawnych podstaw do podejmowania działań względem sprawy, w której uznał się za niewłaściwy. Podstawy do takich działań ma natomiast organ, któremu sprawa została przekazana, a zatem legitymację do wystąpienia z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu uzyskuje właśnie ten organ, któremu sprawę przekazano zgodnie z właściwością, tj. w oparciu o normę wynikającą z art. 65 § 1 k.p.a., jeśli uważa, że przekazanie to było błędne.

W doktrynie prawa administracyjnego trafnie zatem wskazano, że "W przypadku postępowań uruchomionych przez organ pozostający w sporze należy przyjąć, że legitymację procesową do wystąpienia z wnioskiem ma tylko organ, który otrzymał zawiadomienie o przekazaniu mu sprawy w trybie art. 65. Organ wydający takie zawiadomienie traci to uprawnienie w związku z uznaniem się za niewłaściwy. Wyjątkowo takie uprawnienie można mu przypisać, jeżeli organy pozostające w sporze, do których wpłynęły równocześnie wnioski o wszczęcie postępowania, wystosowały do siebie wzajemnie te zawiadomienia" (H. Knysiak-Molczyk (red.): Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2015, s. 147).

Również w orzecznictwie sądowoadministracyjnym zwraca się uwagę, że przekazanie podania na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. "zwalnia przekazujący organ od obowiązku załatwienia sprawy i dlatego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość powinien wystąpić organ, któremu sprawę przekazano, jeżeli nie uważa się za organ właściwy" (postanowienia NSA: z dnia 7 września 2005 r., I OW 153/05; z dnia 13 stycznia 2010 r., II OW 83/09; z dnia 2 marca 2012 r., II GW 15/11, LEX nr 1244907; por. też H. Knysiak-Sudyka (red.): Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2015, s. 481) z jednoczesnym wskazaniem, że "Przekazanie podania innemu organowi w trybie art. 65 § 1 k.p.a. jest niezbędnym warunkiem wystąpienia z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego lub sporu o właściwość (postanowienie NSA z dnia 18 marca 2011 r., II OW 95/10, LEX nr 1080399; postanowienie WSA w Krakowie z dnia 12 stycznia 2012 r., II SA/Kr 962/11, "Wspólnota" 2012/5, s. 47) i podkreśleniem, że "Dopiero jednoznaczne ustalenie przez organ, co jest przedmiotem sprawy objętej podaniem strony, może być podstawą oceny, że organ, do którego wniesiono podanie nie jest właściwy do załatwienia określonej sprawy z zakresu administracji publicznej, a wobec tego są podstawy do przekazania takiej sprawy innemu organowi, a następnie, w przypadku, gdy ten organ uzna się za niewłaściwy, wystąpienia do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu. Obowiązek ustalenia, co jest przedmiotem sprawy spoczywa zarówno na organie administracji publicznej, do którego strona wniosła pismo o załatwienie określonej sprawy, ale także na organie, do którego przekazano pismo i który występuje z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego" (postanowienie NSA z dnia 29 listopada 2011 r., II OW 95/11).

W orzecznictwie tym wypracowany został ponadto pogląd, że po przekazaniu podania według właściwości na podstawie art. 65 § 1 k.p.a., niezależnie od tego, który organ jest właściwy w sprawie, organy nie mogą wielokrotnie wzajemnie przekazywać sobie podania do załatwienia. Organ, do którego przekazano podanie na podstawie wyżej wymienionego przepisu, jeżeli uważa, że nie jest właściwy do załatwienia sprawy, powinien wystąpić z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego (postanowienie NSA z dnia 14 grudnia 2005 r., II OW 59/05, ONSAiWSA 2006/4, poz. 98; postanowienie NSA z dnia 27 kwietnia 2007 r., II OW 10/07; wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 lipca 2010 r., I SA/Wa 739/10, LEX nr 673627).

Oczywiście skuteczność przekazania podania według właściwości zgodnie z normą zawartą w art. 65 § 1 k.p.a. nie może być uzależniona od przytoczenia bądź nieprzytoczenia w zawiadomieniu o przekazaniu oznaczenia przepisu, w którym zakodowana jest norma dająca podstawę do przekazania podania według właściwości. Brak zatem oznaczenia przepisu art. 65 § 1 k.p.a. nie dyskwalifikuje skutków przekazania podania według właściwości. Jest to nieistotne uchybienie nie mające wpływu na "moc" przekazania podania według właściwości.

Również zatem systemowa wykładnia art. 22 § 3 pkt 2 k.p.a. uzasadnia stanowisko, że organem legitymowanym do wniesienia wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego (sporu o właściwość) nie tylko nie jest jakikolwiek organ pozostający w relacji wyznaczonej określonym poglądem na kwestię właściwości organu, lecz wyłącznie ten organ, który kwestionuje swoją właściwość w odpowiedzi na stanowisko innego organu wynikające z przekazania podania według właściwości.

Instytucję przekazania podania według właściwości należy ponadto rozpatrywać w aspekcie ogólnej zasady postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 12 ust. 1 k.p.a., zgodnie z którym "Organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia". Zasada ta odnoszona do obowiązku przestrzegania przez organy z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej (art. 19 k.p.a.) i korespondująca z treścią normy zawartej w art. 65 § 1 k.p.a., w którym stanowi się o "niezwłocznym przekazaniu podania do organu właściwego" pozwala odkodować również cel regulacji dotyczących sporów kompetencyjnych (sporów o właściwość). Jest nim obligowanie organów, przed którymi sprawa zawisła do niezwłocznego jej załatwienia albo – jeśli uznają się za niewłaściwe do załatwienia sprawy – również do niezwłocznego skorzystania z instrumentów prawnych służących ustaleniu organu właściwego do załatwienia sprawy. Akceptowanie sytuacji, w której organ, któremu podanie zostało przekazane nie załatwia sprawy administracyjnej i jednocześnie nie występuje z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pozostaje w kolizji z celami norm nakazujących niezwłoczne procedowanie w sprawie, w tym również na etapie ustalania organu właściwego do jej załatwienia. Cel ten nie uzasadnia też takiej wykładni art. 22 § 3 pkt 2 k.p.a., która wyposażałaby w kompetencje organ, którego dopuszczalność zajmowania się określoną sprawą ustała z chwilą przekazania podania innemu organowi. Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem zarówno doktryny, jak i orzecznictwa, kompetencje organów nie podlegają wykładni innej niż językowa, a zwłaszcza nie jest dopuszczalne posługiwanie się w tym zakresie wykładnią celowościową. Nie ma przy tym żadnych racjonalnych podstaw, aby w drodze takiego właśnie rozumowania łamać ugruntowane reguły wykładni prawa i wyposażać w legitymację do wystąpienia z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego (sporu o właściwość) organ, który już utracił prawną możliwość zajmowania się daną sprawą, skoro nie godzi to w sferę prawną stron postępowania w sprawie, które z mocy art. 22 § 3 pkt 1 k.p.a. są podmiotami legitymowanymi do samodzielnego wystąpienia z takim wnioskiem. W takiej sytuacji również ewentualny argument ochrony prawa stron do niezwłocznego załatwienia sprawy nie mógłby podważać zaprezentowanej wyżej wykładni art. 22 § 3 pkt 2 k.p.a. Należy wreszcie pamiętać, że skoro jednym ze skutków przekazania podania według właściwości jest obowiązek podejmowania czynności w sprawie przez organ, któremu podanie przekazano, podlegający ocenie przez pryzmat ewentualnej bezczynności tego organu, to brak podstaw ku temu, aby na ocenę tę mogła oddziaływać aktywność innego organu, zwłaszcza w sytuacji, gdy organ, któremu podanie przekazano dysponuje instrumentem prawnym jakim jest wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego (sporu o właściwość). Jak stanowi art. 19 k.p.a., organy przestrzegają z urzędu "swojej właściwości", w czym nie mieści się uruchamianie procedury weryfikującej właściwość w sprawie innego organu.

Warto też zauważyć, że podejmowane czasami w orzecznictwie próby określania legitymacji procesowej do złożenia wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego (sporu o właściwość) z powołaniem się na kryterium "nadmiernego formalizmu, powodującego przedłużenie - i tak zbyt długiego - postępowania administracyjnego" (zob. np. postanowienie NSA z dnia 3 stycznia 2006 r., II FW 6/05) spotykały się dotychczas z krytyką, nawiązującą do trafnych zapatrywań doktryny, zgodnie z którymi odchodzenie choćby od niektórych zasad procedury w toku działalności orzeczniczej powoduje powstanie poczucia niepewności oraz ryzyko zróżnicowanego traktowania stron i uczestników postępowania sądowego (zob. A. Skoczylas: Rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość przez NSA, Warszawa 2008, s. 157).

W niniejszej sprawie nie doszło do sytuacji, w której organ, któremu przekazano sprawę zawiadomieniem z dnia 17 marca 2020 r. uznał się w przewidzianej prawem formie za organ niewłaściwy w sprawie. Organ ten – Burmistrz Miasta i Gminy B. nie wystąpił bowiem z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość. Jak wyżej już wskazano, stanowisko wyrażone w piśmie z dnia 20 kwietnia 2020 r. w żaden sposób nie mogło przekreślić skuteczności przekazania temu organowi przez Burmistrza P. sprawy z wniosku M.U. o przyznanie pomocy w formie skierowania do domu pomocy społecznej. Pismo Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. można wyłącznie potraktować jako pismo o charakterze informacyjnym, wskazującym na pewne ustalenia, jakie poczynił organ.

W tej sytuacji wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość złożony przez nielegitymowany podmiot podlegał odrzuceniu w oparciu o art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 15 § 2, art. 64 § 3 i art. 193 p.p.s.a., o czym orzeczono w punkcie 1 sentencji postanowienia. O zwrocie uiszczonego wpisu sądowego od wniosku postanowiono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. (pkt 2 sentencji). Odrzucenie wniosku a nie jego oddalenie uzasadnione jest specyfiką podmiotu składającego wniosek, tj. organu administracji, którego legitymacja z istoty rzeczy nie opiera się na interesie prawnym, a jest rozpatrywana wyłącznie w kontekście przysługujących mu kompetencji. Brak podstaw do badania interesu prawnego podmiotu składającego wniosek i związków tego interesu z postępowaniem sądowoadministracyjnym, uzasadnia zatem odrzucenie wniosku z przyczyn podmiotowych w razie stwierdzenia – tak, jak w realiach niniejszej sprawy – braku legitymacji sądowej jako następstwa braku kompetencji organu składającego wniosek do rozstrzygania sprawy administracyjnej, na tle której wniosek ten został złożony.

Odrzucenie wniosku nielegitymowanego podmiotu nie zamyka drogi sądowej ani stronie postępowania ani organowi legitymowanemu. Odrzucenie wniosku nie pozostawia również otwartej kwestii właściwości organu do rozpatrzenia sprawy, nie niweczy bowiem skutków przekazania podania według właściwości, a w konsekwencji ugruntowuje obowiązek rozpatrzenia sprawy przez organ, któremu podanie zostało przekazane, tj. w realiach niniejszej sprawy obowiązek Burmistrza Miasta i Gminy B..

Niezależnie od powyższego wniosek złożony w niniejszej sprawie nie mógłby doprowadzić do wskazania organu właściwego przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zaznaczyć bowiem należy, że dla stwierdzenia istnienia sporu o właściwość i jego rozstrzygnięcia konieczne jest uprzednie precyzyjne ustalenie stanu faktycznego sprawy, ponieważ tylko dla konkretnego stanu faktycznego możliwe jest zastosowanie przez organy właściwych norm prawa materialnego. Nie można natomiast mówić o rozstrzygnięciu sporu o właściwość w sytuacji, gdy stan faktyczny sprawy, w której taki spór się pojawia, nie jest ustalony jednoznacznie, a więc gdy spór jest w istocie sporem co do faktów, a nie co do kompetencji, czyli co do prawa, z którego te kompetencje wynikają (zob. np. postanowienia NSA z dnia: 16 listopada 2017 r., sygn. akt II GW 41/17; 26 września 2017 r., sygn. akt II GW 27/17; 26 września 2014 r., sygn. akt II OW 64/14, 18 marca 2020, II GW 2/20). Taki spór kompetencyjny należy ocenić jako pozorny.

Rozstrzygnięcie rozbieżności w zakresie ustaleń dotyczących stanu faktycznego sprawy, czyli dokładne jego ustalenie, należy – w myśl art. 7 k.p.a. - do organów administracji rozpoznających sprawę (por. postanowienia NSA z dnia: 14 lutego 2020 r., I OW 235/19, 20 listopada 2019 r., I OW 150/19, 15 marca 2017 r., sygn. akt II GW 1/17; 20 października 2015 r., sygn. akt I OW 88/15; 30 września 2004 r., sygn. akt OW 110/04; 16 lutego 2004 r., sygn. akt OW 39/04), a nie do Naczelnego Sądu Administracyjnego i dopóki nie nastąpi pomiędzy organami uzgodnienie stanowisk w tej kwestii, nie można mówić o sporze kompetencyjnym lub sporze o właściwość (por. postanowienie NSA z dnia 21 stycznia 2003 r., IV SA 3955/02; postanowienie NSA z dnia 24 lipca 2007 r., II OW 25/07, LEX nr 384675).

Tymczasem w wysoce nieprecyzyjnym i niestarannym wniosku o rozstrzygnięcie sporu zawarto stwierdzenia o tym, że centrum życiowe wnioskodawczyni znajdowało się na terenie Gminy B., gdzie zamieszkiwała ona ze swoim partnerem od 2007 r. oraz że wnioskodawczyni nie jest osobą bezdomną, a potwierdzenie w aktach znajduje jedynie twierdzenie o wymeldowaniu M.U. z dniem [..] lipca 2008 r. ze stałego miejsca zamieszkania. Jednocześnie z akt sprawy nie wynika, aby organ poczynił jakiekolwiek ustalenia, w wyniku których doszedł do wniosku, że wnioskodawczyni nie jest osobą bezdomną. Nie wynika także na podstawie jakich ustaleń stwierdził, że centrum życiowe wnioskodawczyni znajdowało i nadal znajduje się na terenie Gminy B.. W zawiadomieniu o przekazaniu sprawy stwierdzono, że "prawdopodobnie od 2007 r. wnioskodawczyni przebywała w B. i mieszkała tam ze swoim partnerem". Ustaleniom tym zaprzeczył Burmistrz Miasta i Gminy B., podnosząc z kolei wyłącznie, że wnioskodawczyni "prawdopodobnie klika razy odwiedziła gościnnie swojego znajomego". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ulega jedynie wątpliwości, że wnioskodawczyni nie ma obecnie miejsca zamieszkania na terenie gminy P., ani na terenie gminy B.. Nie jest zameldowana w żadnej z ww. gmin i w rzeczywistości nie zamieszkuje na terenie którejkolwiek z tych gmin.