Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2788/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 200, art. 205 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: par. 2 ust. 1 pkt 1 lit. d, par. 6 ust. 1, par. 19 pkt 6
journal: Dz.U. 2007 nr 200 poz 1443
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu  przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na  lata 2007-2013
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 73 ust. 4
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 368 poz 74
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE)  nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do działań wsparcia rozwoju obszarów  wiejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Sędzia WSA - Marek Krawczak, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Protokolant st. spec. - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2015 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności finansowych z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz J. W. kwotę 1500 zł (tysiąc pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2014 r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zwany dalej: "Prezesem ARiMR") utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. z [...] maja 2014r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności finansowych z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom.

Organ oparł swoje rozstrzygnięcie na następującym stanie faktycznym.

J. W. złożyła w dniu [...] sierpnia 2010r. w [...] Oddziale Regionalnym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. wniosek o przyznanie pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

Decyzją z [...] grudnia 2010r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. przyznał Skarżącej wnioskowaną płatność w wysokości 75.000 zł z zastrzeżeniem dopełnienia określonych warunków, by w ciągu 60 dni od dnia upływu 3 lat od dnia odebrania decyzji przedłożyła dokument potwierdzający uzupełnienie wykształcenia.

W dniu 14 lutego 2014r. Skarżąca złożyła w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR załączyła żądane dokumenty, w tym świadectwo uzyskania tytułu zawodowego.

W dniu 25 lutego 2014 r., Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR zwrócił się z prośbą do Skarżącej o przedłożenie dokumentów potwierdzających wymagany staż pracy w rolnictwie oraz poinformował o sankcjach wynikających z niespełnienia wymogu uzupełnienia wykształcenia w ciągu 3 lat.

W dniu 2 kwietnia 2014 r., J. W. złożyła w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR prośbę o wydłużenie terminu na uzupełnienie wykształcenia, do którego dołączyła:

1) oświadczenie Sołtysa o tym, że Strona "pracuje w gospodarstwie matki W. R. od 2004 r."

2) zaświadczenie Dyrekcji Zespołu Szkół C. [...] w B., że Strona była słuchaczką semestru I (kursu kwalifikacyjnego - rolnik), od dnia 14 września 2012 r. do dnia 23 listopada 2012 r.;

3) zaświadczenie lekarskie z dnia 20 września 2012 r. (wystawione przez lekarza rodzinnego), wskazujące możliwość nauki i pracy w zawodzie rolnika.

W swoim piśmie Skarżąca podkreśliła, że w 2012r. uzyskała tytuł zawodowy w zawodzie rolnik i dopełniła formalności związanych z rozpoczęciem edukacji w Zespole Szkół C. [...] w B., gdzie miała uzyskać tytuł kwalifikacyjny - rolnik. Jednakże z uwagi na ogrom pracy związany z prowadzeniem gospodarstwa dopiero teraz może uzupełnić wymagane wykształcenie.

Pismem z 4 kwietnia 2014 r., Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR poinformował J. W. o odmowie wydłużenia terminu na uzupełnienie wykształcenia, ze względu na brak podstaw prawnych. Następnie, w dniu [...] kwietnia 2014r., wystosował do Strony zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom".

Pismem z 30 kwietnia 2014 r., Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR przedstawił zmiany w przepisach prawnych, odnoszące się do wyjątkowych sytuacji, w których zwrot uzyskanej pomocy nie jest wymagany oraz wezwał Stronę do potwierdzenia zaistniałych okoliczności, jeśli wystąpiły w Jej przypadku. W nawiązaniu do wymienionego pisma, w dniu 16 maja 2014 r., J. W. złożyła oświadczenie, w którym jeszcze raz przedstawiła argumentację wyrażoną w piśmie złożonym w dniu 2 kwietnia 2014 r.

Następnie, w dniu [...] maja 2014 r., Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności finansowych z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom" na kwotę 75 000 zł.

Jak wyjaśnił organ odbiór decyzji o przyznaniu pomocy nastąpił w dniu 16 grudnia 2010r., a w związku z terminem 3 lat na uzupełnienie wykształcenia upływał w dniu 16 grudnia 2013r. Natomiast termin 3 lat i 60 dni na dostarczenie dokumentu potwierdzającego uzupełnienie wykształcenia upływał w dniu 14 lutego 2014r.

W treści odwołania jego autorka wskazała, że jej zdaniem kończąc szkołę w L. spełniła wymogi uzyskania tytułu zawodowego "rolnik". Ponadto dołączyła oświadczenie Sołtysa S., że od 2004r. pracowała w gospodarstwie rodziców, co dokumentuje jej 3–letni staż pracy w rolnictwie, który jest wymagany do uzyskania środków pomocowych.

Po rozpatrzeniu odwołania strony, decyzją z [...] lipca 2014r. Prezes ARiMR utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału z [...] maja 2014r.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że J. W. nie dopełniła obowiązku wskazanego w ww. przepisie § 18 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. 2014, Nr 201, z późn. zm.), tj. nie uzupełniła wykształcenia w okresie 3 lat od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy. W przypadku Strony, zgodnie z § 6 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia, warunek dotyczący kwalifikacji zawodowych należałoby uznać za spełniony, gdyby oprócz posiadania tytułu zawodowego przydatnego do prowadzenia działalności rolniczej, odbyła co najmniej 3-letni staż pracy w rolnictwie. W ocenie Prezesa ARiMR dokumenty przedstawione przez Stronę nie potwierdziły stażu, spełniającego wymagania, wymienione w § 6 ust. 4 tegoż rozporządzenia.

Organ odwoławczy podkreślił, iż w niniejszej sprawie istnieją przesłanki do zastosowania § 20 ust. 3 pkt 1 ww. rozporządzenia, nakazującego zwrot 100% kwoty pomocy. W przypadku Skarżącej, co podkreślił Prezes ARiMR nie wystąpiły żadne okoliczności, w przypadku wystąpienia których zwrot pomocy nie jest wymagany zgodnie z art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski. Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. UE L z dnia 23 grudnia 2006 r., z późn. zm.) oraz § 22 ust. 1 ww. rozporządzenia krajowego.

Organ odwoławczy wskazał, że J.W. jako osoba nieposiadająca wymaganego rozporządzeniem wykształcenia, w dniu 29 listopada 2010 r., złożyła pisemne oświadczenie, zgodnie z którym, Strona zamierzała w 2011r. podjąć naukę w Zespole Szkół Kształcenia Rolniczego [...] w B. i po zakończeniu nauki, uzyskać tytuł zawodowy "technik rolnik". A podanie jako przyczyny nieuzupełnienia wykształcenia, w ocenie Prezesa ARiMR dużej ilości pracy w gospodarstwie, nie może stanowić argumentu w sprawie.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Prezes ARiMR podniósł, iż Skarżąca nie złożyła żadnych wyjaśnień i argumentów mających wpływ na wynik przedmiotowego rozstrzygnięcia.

W dniu 3 września 2014r. Skarżąca wystąpiła ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa ARiMR z [...] lipca 2014r., wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy Prezesowi ARiMR do ponownego rozpoznania z uwzględnieniem wskazań Sądu.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. § 6 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 poprzez ich błędne zastosowanie wobec braku uznania, że skarżąca nie spełniła warunku posiadania odpowiednich kwalifikacji rolniczych,

2. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7 i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98. poz. 1071, z późn. zm.); dalej: "k.p.a." poprzez nie zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego co doprowadziło do naruszenia interesu społecznego i słusznego interesu skarżącej,

3. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 8 k.p.a. w sytuacji, gdy w stosunku do skarżącej, która spełniła wszystkie kwalifikacje rolnicze, wydawane są decyzje podważające te kwalifikacje wraz z decyzjami ustalającymi zwrot nienależnie pobranych kwot, co w sposób rażący narusza zasadę zaufania obywateli do działań organów władzy publicznej,

4. naruszenie przepisu postępowania tj. art. 80 k.p.a. poprzez naruszenie zasady oceny dowodów w przypadku gdy skarżąca złożyła do organu I instancji w dniu 14 lutego 2014 r. Świadectwo uzyskania tytułu zawodowego rolnik potwierdzającego w sposób jednoznaczny jej kwalifikacje zawodowe, a tym samym potwierdzające warunki dotyczące kwalifikacji rolniczych.

W dalszej treści skargi jej autorka podkreśliła, że ukończone przez nią Rolnicze Centrum Kształcenia [...] przy Zespole Szkół nr [...] w L. spełnia wymóg uzyskania kwalifikacji rolniczych. A w celu udokumentowania niezbędnego stażu pracy w gospodarstwie załączyła stosowne oświadczenie sołtysa i podkreśliła, że jako osoba wychowana od najmłodszych lat w rodzinnym gospodarstwie rolnym od zawsze wiązała z nim swoją przyszłość. Po uzyskaniu pomocy w wys. 75 000 zł założyła swoje gospodarstwo rolne, a ewentualny zwrot tej sumy doprowadzi do upadku tego gospodarstwa i całego wkładu włożonego w dalszy jego rozwój.

W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie podtrzymując twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W trakcie rozprawy w dniu 20 listopada 2015r. Skarżąca oświadczyła, że udokumentowała w sposób należyty swój staż pracy w gospodarstwie, a wszystkie niezbędne dokumenty składała do Oddziału ARiMR w G. Podkreśliła też, że podlegała ubezpieczeniu w KRUS-ie jako dziecko rolnika.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Jak wynika z akt sprawy skarżąca wnioskiem złożonym [...] sierpnia 2010 r., (skorygowanym [...] listopada 2010 r.) wystąpiła o przyznanie pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom". W skorygowanym wniosku w rubryce "Informacje o kwalifikacjach zawodowych wnioskodawcy" zaznaczyła wykształcenie średnie. Wnioskodawczyni nie zadeklarowała posiadania kwalifikacji zawodowych oraz stażu pracy w rolnictwie. W rubryce "Informacje o dotychczasowej aktywności zawodowej wnioskodawcy" zaznaczyła pole "uczeń lub student". Ponadto, w aktach administracyjnych sprawy znajduje się oświadczenie skarżącej z dnia 21 listopada 2010 r., w którym oświadcza ona, że uzupełni wykształcenie podejmując naukę w Zespole Szkół Kształcenia [...] w B. i po zakończeniu nauki uzyska tytuł zawodowy "technik rolnik". W aktach znajduje się również wystawione przez KRUS dnia 16 listopada 2010r. zaświadczenie, że skarżąca nie figuruje w ewidencji osób podlegających ubezpieczeniu społecznemu rolników. Przy piśmie z 11 lutego 2014 r. skarżąca przesłała do organu świadectwo uzyskania tytułu zawodowego w zawodzie rolnik.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. skarżącej została przyznana pomoc finansowa w wysokości 75.000 zł w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom". W punkcie 4h zawartego w decyzji pouczenia wskazano, że strona jest zobowiązana do uzupełnienia wykształcenia w terminie 3 lat od dnia doręczenia decyzji. W punkcie 5f pouczenia stwierdzono, że strona jest zobowiązana do przedłożenia w Agencji dokumentu potwierdzającego uzupełnienie wykształcenia w terminie 60 dni od dnia upływu 3 lat od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy. Decyzja została doręczona 16 grudnia 2010 r.

Skarżąca została wezwana przez Dyrektora Oddziału [...] ARiMR do przedłożenia dokumentów potwierdzających co najmniej 3-letni staż pracy w rolnictwie. (pismo z 25 lutego 2014 r.). W związku z brakiem udokumentowania ww. stażu pracy do skarżącej wysłano informację o możliwości dokonania zwrotu nienależnie pobranych płatności.

Należy w powyższym kontekście wyjaśnić, iż szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013, zostały uregulowane w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 200, poz. 1443, z późn. zm.); dalej: "rozporządzenie".

Jednym z warunków przyznania pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" jest posiadanie odpowiednich kwalifikacji zawodowych (§ 2 ust. 1 pkt 1 lit. d rozporządzenia). W § 6 ust. 1 rozporządzenia zawarto zamknięty katalog sytuacji, w których warunek posiadania kwalifikacji zawodowych uważa się za spełniony. Przepis ten stanowi, że warunek ten uważa się za spełniony, jeżeli osoba fizyczna posiada:

1) wykształcenie rolnicze zasadnicze zawodowe, średnie lub wyższe, lub

2) tytuł kwalifikacyjny lub tytuł zawodowy, lub tytuł zawodowy mistrza w zawodzie przydatnym do prowadzenia działalności rolniczej i co najmniej 3-letni staż pracy w rolnictwie, lub

3) wykształcenie wyższe inne niż rolnicze i co najmniej 3-letni staż pracy w rolnictwie albo wykształcenie wyższe inne niż rolnicze i ukończone studia podyplomowe w zakresie związanym z rolnictwem, albo wykształcenie średnie inne niż rolnicze i co najmniej 3-letni staż pracy w rolnictwie, lub

4) wykształcenie podstawowe, gimnazjalne lub zasadnicze zawodowe inne niż rolnicze i co najmniej 5-letni staż pracy w rolnictwie, lub

5) kwalifikacje rolnicze wymagane przy udzielaniu pomocy młodym rolnikom w państwie, którego obywatelstwo posiada, w ramach analogicznego działania współfinansowanego przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) - jeżeli nie posiada obywatelstwa polskiego.

Jak wynika z cytowanych przepisów brak wykształcenia rolniczego może być uzupełniony posiadaniem określonej długości stażu w rolnictwie.

Staż w rolnictwie nie oznacza jakiejkolwiek pracy w rolnictwie, został bowiem zdefiniowany w § 6 ust. 4 rozporządzenia, który stanowi, że za staż pracy w rolnictwie uznaje się okres, liczony do dnia złożenia wniosku o przyznanie pomocy, w którym wnioskodawca:

1) podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników jako domownik lub,

2) był zatrudniony w gospodarstwie rolnym, na podstawie umowy o pracę lub spółdzielczej umowy o pracę, na stanowisku związanym z prowadzeniem produkcji rolnej,

3) odbył staż, o którym mowa w art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415, z późn. zm.), obejmujący wykonywanie czynności związanych z prowadzeniem działalności rolniczej.

Osobie nieposiadającej określonych w rozporządzeniu kwalifikacji zawodowych, może być przyznana pomoc, jeżeli zobowiąże się do uzupełnienia wykształcenia w okresie 3 lat od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy (§ 6 ust. 3 rozporządzenia). Dodatkowo w § 18 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia zawarto zapis, iż osoba taka powinna uzupełnić wykształcenie w okresie 3 lat od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy i przedłożyć w Agencji dokument potwierdzający uzupełnienie wykształcenia, w terminie 60 dni od dnia upływu 3 lat od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy (§ 19 pkt 6 rozporządzenia).

Nieuzupełnienie wykształcenia powoduje obowiązek zwrotu otrzymanej pomocy w 100% (§ 20 ust. 1 i 3). Nieprzedłożenie w terminie dokumentu potwierdzającego uzupełnienie wykształcenia również powoduje obowiązek zwrotu pomocy.

Jak wynika z przywołanych wyżej przepisów, skarżąca posiadając wykształcenie średnie, inne niż rolnicze zobowiązana była uzupełnić wykształcenie. Zobowiązanie takie zostało określone w decyzji o przyznaniu pomocy. Wobec podnoszenia przez skarżącą w trakcie rozprawy okoliczności posiadania stażu pracy w rolnictwie, Sąd stwierdza, że skarżąca nie wykazała spełnienia kryterium posiadania kwalifikacji, określonego w § 6 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, to jest przy posiadaniu wykształcenia średniego innego niż rolnicze, legitymowania się co najmniej 3 letnim stażem pracy w rolnictwie, w rozumieniu przepisów rozporządzenia. Z załączonego do wniosku zaświadczenia KRUS nie wynika, że skarżąca podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników jako domownik. Podkreślenia wymaga, że dla spełnienia przesłanki stażu pracy w rolnictwie w rozumieniu rozporządzenia nie jest wystarczające potwierdzenie wykonywania pracy w rolnictwie, np. w gospodarstwie matki, jak to miało miejsce w przypadku skarżącej, ale niezbędne jest spełnienie warunków określonych w wyżej przytoczonym § 6 ust. 4 rozporządzenia.

Należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w drodze decyzji administracyjnej ustala kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.

Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.

O ustaleniu kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych organ, o którym mowa w ust. 2, może rozstrzygnąć również w decyzji w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.

Z regulacji art. 29 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wynika zatem, iż w przepisie jest mowa o dwóch rodzajach należności: (a) kwocie nadmiernie pobranych środków publicznych i (b) kwocie nienależnie pobranych środków publicznych. Kwota nadmiernie pobranych środków publicznych jest to kwota wypłaty nadwyżki - wypłaty kwoty ponad wartość wynikającą z ustawy. Kwota zaś nienależnie pobranych środków publicznych to kwota wypłacona przez organ w sytuacji, gdy nie było ustawowego obowiązku jej wypłacenia, albo obowiązek ten nie istniał, albo wygasł. W obu przypadkach świadczenie dokonane przez organ przewyższa to, czego wymaga od organu przepis prawa.

Przyznana skarżącej pomoc finansowa w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" w wysokości 75.000 zł, z uwagi na niespełnienie warunku, o którym mowa w § 18 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia, stanowi zatem kwotę nienależnie pobranych środków publicznych.

Należy jednak rozważyć, czy w rozpoznawanej sprawie były podstawy do wyłączenia obowiązku zwrotu z uwagi na uregulowanie wynikające z art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, s. 18), który to przepis znajduje zastosowanie do spornej płatności w oparciu o art. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do działań wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 368 z 23.12.2006, s. 74).

Stosownie do tego przepisu obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Możliwość wyłączenia obowiązku zwrotu nienależnie dokonanej płatności wymaga zatem spełnienia łącznie dwóch wymienionych w tym przepisie przesłanek. Po pierwsze: płatność dokonana musi być na skutek błędu organu, po drugie: błąd jest tego rodzaju, że nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach.

W przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności obowiązek zwrotu nadmiernej płatności występuje wtedy, jeśli decyzja o odzyskaniu należnych płatności została przekazana w terminie dwunastu miesięcy od płatności. Obowiązek zwrotu nie ma zastosowania, gdy decyzja nie została przekazana w terminie dwunastu miesięcy od płatności.

Zdaniem Sądu, należało przyjąć, że płatność została dokonana na skutek błędu organu.

Podkreślić należy, że organ administracji publicznej zanim przyznał pomoc w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" dokonał kontroli wniosku, w którym wnioskodawczyni nie zadeklarowała stażu pracy w rolnictwie. Skarżąca nie wskazała również aby w ramach dotychczasowej aktywności zawodowej pozostawała domownikiem w gospodarstwie, pracownikiem lub osobą bezrobotną.

Należy ponadto zauważyć, iż skarżąca jest osobą urodzoną w dniu 5 sierpnia 1992 r., zaś wniosek o przyznanie pomocy został przez nią złożony w dniu 19 sierpnia 2010 r., a zatem po upływie zaledwie dwóch tygodni od ukończenia przez wnioskodawczynię 18 lat. Odnosząc się do wskazanych w § 6 ust. 4 rozporządzenia okresów uznawanych za staż pracy w rolnictwie należy zauważyć, iż wnioskodawczyni nie była w stanie spełnić do dnia złożenia wniosku wymogu podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników jako domownik, gdyż ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników z dnia 20 grudnia 1990 r. (Dz. U. z 2013 r., poz. 1403, z późn. zm.) stanowi w art. 6 pkt 2 lit. a), że przez domownika rozumie się osobę bliską rolnikowi, która ukończyła 16 lat. Odnośnie okresu zatrudnienia w gospodarstwie rolnym, na podstawie umowy o pracę lub spółdzielczej umowy o pracę, na stanowisku związanym z prowadzeniem produkcji rolnej, wskazać należy, iż zgodnie z art. 190 § Kodeksu pracy zabronione jest zatrudnianie osoby, która nie ukończyła 16 lat. Ponadto, możliwość odbycia stażu, o którym mowa w art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415, z późn. zm.), obejmującego wykonywanie czynności związanych z prowadzeniem działalności rolniczej dotyczy osób bezrobotnych, które ukończyły 18 lat.

Tak więc należy uznać, że organ administracji publicznej przed przyznaniem pomocy finansowej dokonał nieprawidłowej oceny stanu faktycznego w kontekście możliwości spełnienia przesłanki co najmniej 3-letniego stażu pracy w rolnictwie.

Z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy ważne natomiast jest, czy podjęte przez wnioskodawczynię zobowiązanie w zakresie uzupełnienia wykształcenia obarczone było błędem zauważalnym w zwykłych okolicznościach. Organ odwoławczy nie odniósł się jednak do okoliczności dotyczącej braku możliwości wykrycia błędu przez wnioskodawczynię w zwykłych okolicznościach. Prezes ARiMR powołał się na konieczność znajomości przez beneficjenta ogólnych zasad przyznawania płatności, jako okoliczności wykluczających możliwość zastosowania wyłączenia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności. Ocena taka jest, zdaniem Sądu, niekompletna.

Świadomość i znajomość zasad funkcjonowania systemu nie przesądza automatycznie o uznaniu, że dokonana przez wnioskodawczynię wadliwa ocena możliwości uzupełnienia kwalifikacji zawodowych obarczona była błędem, który w zwykłych okolicznościach mógł zostać wykryty przez skarżącą. Błąd ten musi odnosić się do sfery faktów dotyczących zadeklarowanego przez skarżącą uzupełnienia wykształcenia, a nie wiedzy na temat funkcjonowania systemu pomocy.

Skoro organ jako profesjonalista, dysponujący wiedzą, doświadczeniem i fachowym zapleczem, nie zauważył błędu co do możliwości wykazania stażu pracy zgodnie z wnioskiem strony skarżącej, to mało przekonujące jest twierdzenie, że skarżąca mogła wykryć błąd w zwykłych okolicznościach (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 26.02.2014 r., II SA/Bd 1460/13, Lex nr 1457864 ).

W tych okolicznościach, organ administracji publicznej powinien raz jeszcze ocenić charakter błędu i wskazać, w sposób przekonujący, czy w zwykłych okolicznościach skarżąca mogła błąd wykryć, a to w aspekcie art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) 796/2004.

Biorąc pod uwagę, że zaskarżona decyzja narusza art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji WE 796/2004, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) uchylił zaskarżoną decyzję w całości. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.