Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 788/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 kit. c, art. 205
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 136 ust. 3, art. 137, art. 216 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 121
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Magdalena Sieniuć Sędziowie Sędzia WSA Bożena Kasprzak Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Magdalena Rząsa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi A. G. i W. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] nr [...] z dnia [...]; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz A. G. i W. G. solidarnie kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. a.bł.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...], nr [...], Wojewoda [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.) – w skrócie: "k.p.a." – utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z [...], nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w Z. przy ul. A 4, oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie [...] jako działka nr 183/16 dla której w Sądzie Rejonowym w Z. V Wydziale Ksiąg Wieczystych prowadzona jest księga wieczysta nr [...] oraz nieruchomości położonej w Z. przy ul. A 14, oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie [...] jako działka nr 181/20 dla której w Sądzie Rejonowym w Z. V Wydziale Ksiąg Wieczystych prowadzona jest księga wieczysta nr [...].

Organ II instancji przedstawił stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, że wnioskiem z 1 grudnia 2015 r. A.G. wystąpiła w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik W.G. o zwrot ww. działek. Wnioskodawczyni wskazała, że opisane powyżej nieruchomości zostały wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa - B w Z. w latach 50 -tych i 60 - tych m.in. w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Wnioskodawczyni wyjaśniła również, iż zostały spełnione przesłanki do zwrotu nieruchomości wywłaszczonych, ponieważ nie został na nich zrealizowany cel wywłaszczenia.

Zdaniem A.G. z księgi wieczystej [...] bezpośrednio wynika, że działka numer 183/16 położona przy ul. A 4 była własnością W.G. Natomiast w zakresie działki numer 181/20 w ocenie wnioskujących dodatkowo należy odwołać się do mapy z dnia 24 czerwca 1967r., nr [...], znajdującej się w zasobach Wydziału Geodezji, Kartografii. Katastru i Nieruchomości Starostwa Powiatowego w Z.

Do ww. wniosku został załączony akt poświadczenia dziedziczenia z 6 lutego 2014 r., Rep. A nr [...], zgodnie z którym spadek po M.D.G. na podstawie dziedziczenia ustawowego nabyli córka spadkodawczyni A.M.G. oraz syn spadkodawczyni W.W.P.G. Zgodnie z treścią księgi wieczystej numer [...] ww. działka numer 183/16 stanowi własność Gminy Miasto Z. Również działka numer 181/20 zgodnie z treścią księgi w wieczystej numer [...] stanowi własność Gminy Miasto Z.

Pismem z 4 stycznia 2016 r., znak: [...], Prezydent Miasta Z. poinformował, że w księgach wieczystych prowadzonych dla przedmiotowych nieruchomości jak i zbiorach dokumentów nie odnaleziono prawomocnych decyzji wywłaszczeniowych, czy aktów prawnych świadczących o wykupie tych gruntów od pierwotnego właściciela tj. W.G. na rzecz Skarbu Państwa. Wraz z pismem Prezydent nadesłał dokumenty, odnalezione w archiwum ksiąg wieczystych i w Ośrodku Dokumentacji Geodezyjno-Kartograficznej: m.in. rejestr z mapy [...] znajdującej się w KW [...] zgodnie z którym działka numer 181/20 stanowiła własność Skarbu Państwa B S.A.; działka numer 181/20 położona w Z. przy ul. A 14 stanowiła część dawnej działki numer 181; działka numer 183/4 położona w Z. przy ul. A 4 stanowiła część dawnej działki nr 3. Do powyższego pisma Prezydenta Miasta Z. został załączony również fragment mapy nr [...], na którą we wniosku z 1 grudnia 2015 r. powoływała się A.G.

Organ I instancji uznał, iż z analizy powyższego fragmentu mapy wynika, że jedynie zostało na niej zaznaczone, iż działka nieobjęta zakresem mapy położona w sąsiedztwie działki numer 20//2 stanowiła własność W.G. Ww. działka nie objęta zakresem mapy numer [...] to aktualna działka nr 181/20. Organ I instancji wskazał, że dowód w postaci powyższej mapy nie jest wystarczający do przyjęcia, że działka numer 181/20 stanowiła własność W.G., a tym bardziej, że została wywłaszczona i może stanowić obecnie przedmiot postępowania o zwrot nieruchomość wywłaszczonej.

W związku z powyższym, pismem z 29 stycznia 2016 r. Starosta [...] wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej wystąpił do Urzędu Miasta Z. o wskazanie miejsca archiwizacji dokumentów wywłaszczeniowych dotyczących przedmiotowych działek. Jednocześnie pismem z 29 stycznia 2016 r. Starosta [...] wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej zwrócił się do A.G. o przesłanie dokumentów, na podstawie których przedmiotowe nieruchomości zostały wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa.

Pismem z 19 lutego 2016 r. Urząd Miasta Z. wskazał , że przeszukano całą bazę archiwalną, którą stanowią teczki nieruchomości Skarbu Państwa. Z uwagi na brak teczek nieruchomości Skarbu Państwa dla działek 181/20 i 183/16 Urząd Miasta Z. wskazał, iż mogły zostać przekazane do Urzędu Rejonowego.

Pismem z 10 marca 2016 r. A.G. przekazała do Starostwa Powiatowego w Z. postanowienie Sądu Powiatowego w Ł. Wydziału Zamiejscowego w Z. z 26 listopada 1965 r., sygn. akt [...], zgodnie z którym spadek pozostały po W.G. zmarłym 23 maja 1965 r. z mocy dziedziczenia ustawowego nabyła jego żona M.D.G. oraz dzieci A.M.G. i W.W.P.G. w 1/3 części każde z nich. Zgodnie z ww. postanowieniem prawa do dziedziczenia gospodarstwa rolnego po W.G. zachowali: żona spadkodawcy – M.D.G. oraz syn W.W.P.G. w 1/2 części każde z nich.

A.G. nie zajęła stanowiska w zakresie pisma Starosty [...] wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej z 29 stycznia 2016r.

Wydział Geodezji, Kartografii i Katastru Starostwa Powiatowego w Z., pismem z 21 kwietnia 2016 r. ponformował, że nie odnalazł planów z 1963 roku, które stanowiłyby podstawę do porównania działki numer 110/1 o której mowa w akcie notarialnym z dnia 31 października 1963 r. Rep A nr [...]. Jednocześnie w powyższym piśmie poinformowano, że działka oznaczona numerem 181/20 położona w Z. przy ul. A 14 to dawna działka numer 15 zgodnie z mapą z 1968 roku. Podczas modernizacji ewidencji w 1989 r. działce przy ul. A 14-44 nadano nr 181. Opracowaniem geodezyjnym nr [...] przyjętym do Wojewódzkiego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w dniu 14 listopada 1995 r. wydzielono obecną działkę oznaczoną nr 181/20 o pow. 0.0972 ha. Działka oznaczona numerem 183/16 położona w Z. przy ul. A 4 to część dawnej działki numer 19 zgodnie z mapą z 1968 r. Podczas modernizacji ewidencji w 1989 r. działce przy ul. A 2-12 nadano numer 183. Opracowaniem geodezyjnym nr [...] przyjętym do Wojewódzkiego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej 14 listopada 1995 r. wydzielono działkę nr 183/4 położona przy ul. A 4. W roku 2004 w wyniku opracowania geodezyjnego nr [...] przyjętego do Oddziału Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego z działki numer 183/4 wydzielono obecną działkę nr 183/16 o pow. 0,3034 ha.

W wyniku badania księgi wieczystej [...] odnaleziono akt notarialny z dnia 31 października 1963 r. Rep. A [...], zgodnie z którym W.G. sprzedał działkę nr 110/1 o pow. 0,4060 ha, położoną w Z. przy ul. C oznaczoną na planie z dnia 19 lutego 1963 r. za numer [...] dołączonym do ZD nr [...] na rzecz Państwa – B w Z. Powyższy plan nie został odnaleziony podczas badania dostępnych w Sądzie Rejonowym w Z. ksiąg wieczystych oraz zbiorów dokumentów dotyczących przedmiotowych nieruchomości. W księdze wieczystej nr [...] znajdowała się również decyzja Urzędu Wojewódzkiego w Ł. z [...] stycznia 1998 r. znak: [...], zgodnie z którą przekazano na własność Gminie Miejskiej Z. m.in. nieruchomość położoną w Z. przy ul. A 4, 6-8, oznaczoną w ewidencji gruntów jako działki numer 183/3 o pow. 0,4006 ha oraz 183/4 o pow. 0,3611 ha. Zgodnie z treścią księgi wieczystej numer [...] działka numer 183/4 stanowiąca dawną działkę nr 3 została odłączona z księgi wieczystej numer [...]. W księdze wieczystej numer 1406 odnaleziono orzeczenie o wywłaszczeniu nieruchomości i ustaleniu odszkodowania z 20 grudnia 1960 r., znak: [...], zgodnie z którym m.in. wywłaszczono część nieruchomości o pow. 0.2,973 ha wydzielonej z działki oznaczonej na planie numerem 110, stanowiącej własność W.G. Jak wynika z przedstawionego powyżej przenumerowania działek, działka numer 110 nie stanowi aktualnej działki numer 183/16.

Zgodnie z treścią księgi wieczystej nr [...] działka numer 181/20 została odłączona z księgi wieczystej nr [...] i przyłączona do księgi wieczystej nr [...] zgodnie z aktem notarialnym z 7 października 1996 r., na podstawie którego B SA w Z. przeniosły nieodpłatnie prawo użytkowania wieczystego m.in. działki nr 181/20 na rzecz Gminy Miasta Z. W księdze wieczystej nr [...] w zakresie własności działki numer 181/20 odnaleziono jedynie zaświadczenie z 2 stycznia 1996 r., znak: [...], zgodnie z którym na podstawie art. 32 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130 ze zm.) stwierdzono, że działka numer 181/20 położona w Z. przy ul. A 14 stała się własnością Skarbu Państwa.

Pismem z 30 maja 2016 r. Starosta [...] wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej wystąpił do Archiwum Państwowego w Ł. o przesłanie dokumentów dotyczących wywłaszczenia przedmiotowych nieruchomości oraz dokumentów związanych ze sprzedażą aktem notarialnym z 31 października 1963 r. Rep, A nr [...] nieruchomości położonej w Z. przy ul. C - działka numer 110/1 o pow. 0,4060 ha m.in. planu z 19 lutego 1963 r., nr [...].

Archiwum Państwowe w Ł. pismem z 4 lipca 2016 r. poinformowało Starostę [...], że w aktach Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej i Urzędu Wojewódzkiego w Ł., Wydziale Spraw Wewnętrznych nie odnaleziono dokumentów dotyczących wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonych w Z. przy ul. A 4 (działki numer 183/16, dawniej nr 19) oraz przy ul. A 14 (działki numer 181/20, dawniej działki numer 15). W zasobach Archiwum Państwowego w Ł. zostały odnalezione dokumenty dotyczące wywłaszczenia decyzją PWRN w Ł. nr [...] na wniosek B w Z. części nieruchomości położonej w Z. przy ul. C 4 i 6, oznaczonych jako działki nr 2 i 3. W aktach Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Z., Wydziale Spraw Wewnętrznych odnaleziono "Zawiadomienie o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego" nr [...] na wniosek B w Z. dotyczący części nieruchomości położonych w Z. przy ul. B. C. D oraz "Zezwolenie na objęcie nieruchomości" [...] zezwalające B w Z. na objęcie części nieruchomości położonych w Z. przy ul. B, C, D. Archiwum Państwo we w Ł. umożliwiło organowi I instancji zapoznanie się z tymi dokumentami w siedzibie Archiwum. W wyniku analizy dokumentów znajdujących się w Archiwum Państwowym, o których mowa w piśmie z 4 lipca 2016 r., nie odnaleziono dokumentów, na podstawie których Skarb Państwa nabył nieruchomość położoną w Ł. przy ul. A 4, oznaczoną jako działka numer 183/16 oraz nieruchomości położonej w Z. przy ul. A 14, oznaczoną w ewidencji gruntów w obrębie [...] jako działka numer 181/20. W powyższych dokumentach nie odnaleziono również decyzji, aktów notarialnych na podstawie których Skarb Państwa nabył inne nieruchomości od W.G.

8 listopada 2016 r. w Starostwie Powiatowym w Z. odbyła się rozprawa administracyjna w celu zapoznania stron z dotychczas zgromadzonym materiałem dowodowym. Pomimo prawidłowego wezwania na rozprawę nie stawiła się A.G. Obecni na rozprawie administracyjnej przedstawiciele Prezydenta Miasta Z. nie wnieśli uwag do zgromadzonego materiału dowodowego.

Pismem z 21 listopada 2016 r. A.G. wystąpiła do Starosty [...] wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej o zlecenie wznowienia znaków granicznych celem odtworzenia granic działki numer 183/16. Zdaniem Starosty [...] wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej powyższe wznowienie granic nie stanowiłoby dowodu umożliwiającego stwierdzenie, czy przedmiotowe nieruchomości zostały wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa i mogą zostać zwrócone poprzedniemu właścicielowi.

Pismem z 14 grudnia 2016 r. Starosta [...] wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej wystąpił do Ewidencji Gruntów Starostwa Powiatowego w Z. o informację na jakiej postawie przedmiotowe nieruchomości stały się własnością Skarbu Państwa. Wojewoda [...] przy piśmie z 27 lutego 2017 r. przesłał uwierzytelnione kserokopie akt sprawy zakończonej decyzją Wojewody [...] z [...] stycznia 1998 r., znak: [...], dotyczącej nieruchomości położonej w Z. przy ul. A. Na podstawie powyższej decyzji przekazano na własność Gminie Miejskiej Z. m.in. nieruchomość położoną w Z. przy ul. A 4, 6-8 oznaczoną w ewidencji gruntów jako działki numer 183/3 o pow. 0.4006 ha oraz 183/4 o pow. 0,3611 ha. Zgodnie z uzasadnieniem ww. decyzji Urzędu Wojewódzkiego w Ł. "w toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, iż przedmiotowa nieruchomość przeszła na własność Skarbu Państwa na mocy [...] umowy sprzedaży z dnia 31 października 1963 r. dla nieruchomości położonej w Z. przy ul. A 4, 6-8 oznaczonej jako działki 183/3 i 183/4 (akt. not [...])". Na podstawie tych wyjaśnień ustalono, że łączna powierzchnia działek numer 183/3 i 183/4 wynosi 0.7617 ha natomiast aktem notarialnym Rep A [...] z dnia 31 października 1965 została sprzedana nieruchomość o pow. 0.4060 ha.

Pismem z 10 listopada 2017 r. Ewidencja Gruntów Starostwa Powiatowego w Z. wskazała, że ewidencja gruntów i budynków dla obrębu [...] (obecny [...]), miasto Z., została założona w 1968 r. W pierwszym rejestrze dla działki wówczas oznaczonej nr 19 położonej przy ul. A 2-4 o pow. 0,7162 ha (po podziałach 183/16) jako właściciela ujawniono Skarb Państwa oraz Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Z. Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej jako władającego, natomiast dla działki wówczas oznaczonej nr 15 położonej przy ul. A 14 o powierzchni 0,0971 ha (po podziałach 181/20) jako władającego ujawniono M.G.. W wyniku przeprowadzonego w 1982 roku przez Okręgowe Przedsiębiorstwo Geodezyjne - Kartograficzne w Ł. odnowienia ewidencji gruntów, zgodnie z operatem przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego za nr [...] w dniu 27 grudnia 1982 r., uległa zmianie powierzchnia i numeracja działek ewidencyjnych obrębu [...] miasto Z., w taki sposób, że działka nr 15 o pow. 0.0971 ha po odnowieniu ewidencji gruntów stanowiła część działki 181 o pow. 5,0041 ha, natomiast działka numer 19 o pow. 0,7162 ha po odnowieniu ewidencji gruntów stanowiła część działki numer 183 o pow. 1.5923 ha. Zgodnie z protokołem ustalenia i ogłoszenia stanu władania do działki numer 181 jako właściciela ujawniono Skarb Państwa i "B jako użytkownika, natomiast do działki numer 183 jako właściciela ujawniono Skarb Państwa i Miejski Zarząd Geodezji i Gospodarki Terenami w Z. jako władającego. W 1995 r. geodeta uprawniony M.T. i geodeta uprawniony J.S. sporządzili opracowanie do uwłaszczenia przedsiębiorstwa - B S.A. Wykonana została mapa sytuacyjna dla celów prawnych przyjęta do Państwowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej za numerem [...] w dniu 14 listopada 1995 r. z działki nr 181 została wydzielona m. in. działka numer 181/20 położona przy ul. A 14 o pow. 0,0972 ha natomiast z działki numer 183 została wydzielona m.in. działka numer 183/4 położona przy ul. A 4 o pow. 0,3611 ha. W powyższym piśmie Ewidencja Gruntów Starostwa Powiatowego w Z. wskazała również, że W.G. aktem notarialnym Rep A nr [...] z 31 października 1965 r. sporządzonym w Państwowym Biurze Notarialnym przed notariuszem J.S. sprzedał w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości Państwu - B w Z. działkę numer 110/1 o pow. 0,4060 ha. Zgodnie z ww. mapą przedmiotowa działka nr 110/1 ujawniona w księdze wieczystej numer [...] odpowiada działce numer 90/92 o pow. 0.4062 ha położonej przy ul. C 19. Jak dalej wskazano w piśmie Ewidencji Gruntów Starostwa Powiatowego w Z. z 10 listopada 2017 r. zgodnie z mapą sytuacyjną do celów prawnych z projektem podziału sporządzoną przez geodetę uprawnionego Z.Z., przyjętą do Państwowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej za numerem [...] w dniu 20 lutego 2004 r. z działki numer 183/4 została wydzielona m.in. działka nr 183/16 o pow. 0.3034 ha.

Mając powyższe na uwadze organ I instancji stwierdził, że nie odnaleziono dokumentów zgodnie z którymi działki nr 183/16 i 181/20 stanowiły własność W.G. - ojca wnioskodawczyni i zostały wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa. Z tego powodu w ocenie organu I instancji należało orzec o umorzeniu postępowania przed organem I instancji.

W odwołaniu od decyzji organu I instancji pełnomocnik A.G. zarzucił naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 12, art. 77, art. 78 § 1, art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 136 ust. 3 i 4 u.g.n.

W uzasadnieniu odwołania wskazano, że wniosek o zwrot nieruchomości był reakcją na zawiadomienie przez organ o możliwości jego złożenia. W piśmie urzędu wskazano na możliwość zwrotu m.in. działek 183/16 i 180/20. Autorka odwołania wskazała, że księga wieczysta nr [...] zawiera akt notarialny z 31 października 1963 r., potwierdzający, że jej ociec W.G. zbył na rzecz Skarbu Państwa działkę 110/1 przy ul.. C w Z. w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania. Wydział Geodezji, Kartografii i Katastru Starostwa Powiatowego w Z. pismem z 10 listopada 2017 r. poinformował, że działka nr 110/1 o powierzchni 0,4060 sprzedana przez W.G. w 1963 r. na podstawie aktu notarialnego Rep. A nr [...] ujawniona w dawnej księdze wieczystej KW [...] odpowiada działce nr 90/92 o pow. 0,4062 ha położonej przy ul. C 19. Podniesiono, że z posiadanych przez A.G. informacji wynika, że ul. C została częściowo przekształcona w ul. A. Doszło do podziału działek, zmian ich numeracji oraz powierzchni. W odwołaniu zarzucono organowi I instancji brak wyjaśnień w zakresie adresu działki znajdującej się dawniej przy ul. C 19 i naruszenie zasady prawdy obiektywnej oraz słusznego interesu strony. Podniesiono również, że z map dostępnych organowi wynika, że nieruchomości wywłaszczone i nabywane przez Skarb Państwa w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. stanowiły pasy ziemi - wąskie i długie, co wskazuje na nabycie Skarbu Państwa zgodnie z art. 113 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wznowienie znaków graficznych dotyczące działki nr 183/16 wnioskowane przez A.G. mogło być sygnałem dla działania organu z urzędu do wznowienia znaków graficznych działki nr 90/2. Odwołująca stwierdziła, że działała w zaufaniu do organu uznając, że akt notarialny jest wystarczającym dokumentem uprawniającym do zwrotu nieruchomości, w sytuacji jeżeli nie została ona wykorzystana na cel wywłaszczenia. Twierdzenie organu, iż zwrotowi podlegają tylko nieruchomości "wywłaszczone" w drodze instytucji wywłaszczenia na podstawie indywidualnej i konkretnej decyzji administracyjnej jest zdaniem odwołującej nieuprawnione.

W dalszej części odwołania zarzucono niekonsekwencję organu, który twierdzi, że "podczas prowadzonego postępowania administracyjnego nie odnaleziono dokumentu, tj. decyzji lub aktu notarialnego, zgodnie z którym nieruchomość położona w Z....", co stoi w oczywistej sprzeczności z zebranym materiałem dowodowym. Księga wieczysta nr [...], zawierała bowiem zdaniem odwołującej się akt notarialny Rep. A [...] r. z 31 października 1963 r. dotyczący nabytej przez Skarb Państwa w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. W końcowej części uzasadnienia odwołania podniesiono, że zadaniem organu było wyjaśnienie jaką obecnie działkę stanowi działka nr 90/92 położona przy dawnej ul. C 19 w Z. i ustalenie jej aktualnego adresu. Wskazano, iż z logicznego punktu widzenia dawna działka 90/92 przy ul. C 19 musi stanowić bezpośrednie sąsiedztwo działki, dla której Sąd Rejonowy w Z. prowadzi księgę wieczystą [...], a zatem jest położona przy ul. A, co implikuje wniosek, że leży w pasie nieruchomości wywłaszczonych w latach 50-60 ubiegłego stulecia.

Wojewoda, w oparciu art. 136 ust. 3, art. 137 i art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018, poz. 121 z późn. zm.) – zwanej dalej: "u.g.n." – wyjaśnił zasady zwrotu nieruchomości podkreślając, że postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości może być prowadzone w odniesieniu do działki, która bądź została wywłaszczona na podstawie decyzji administracyjnej, bądź została nabyta na zasadach nie mieszczących się w pojęciu wywłaszczenia sensu stricto wskazanych w art. 216 u.g.n.

Dalej organ II instancji wskazał, że ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, jakoby któraś z wymienionych okoliczności zachodziła w odniesieniu do przedmiotowych działek. To znaczy brak jest dowodów wskazujących, że objęte wnioskiem działki zostały wywłaszczone na mocy decyzji lub nabyte na zasadach określonych w art. 216 u.g.n. Jak ustalił organ I instancji, obecnie zarówno działka nr 183/16 ujęta w księdze wieczystej [...], jak również działka nr 181/20 objęta księgą wieczystą nr [...], stanowią własność Gminy Miasto Z.. Prezydent Miasta Z. w odpowiedzi na pismo organu I instancji wskazał, że w księgach wieczystych prowadzonych dla przedmiotowych nieruchomości jak i zbiorach dokumentów nie odnaleziono prawomocnych decyzji wywłaszczeniowych, czy też aktów prawnych świadczących o wykupie tych nieruchomości od spadkodawcy wnioskodawców – W.G. na rzecz Skarbu Państwa. Organ I instancji przenalizował także dokumenty znajdujące się w Archiwum Państwowym, jednakże nie odnaleziono tam żadnych dokumentów na podstawie których Skarb Państwa nabył przedmiotowe działki, w tym decyzji czy też aktów notarialnych. Ponadto również A.G. nie zajęła stanowiska w związku pismem organu I instancji z 29 stycznia 2016 r. dotyczącym udzielenia informacji z zakresu wywłaszczenia rzeczonych działek na rzecz Skarbu Państwa. Nie stawiła się także na rozprawie administracyjnej wyznaczonej przez organ I instancji, aby przedstawić swe stanowisko.

W ocenie Wojewody akt notarialny z 31 października 1965 r. Rep. A nr [...], na który powołuje się pełnomocnik wnioskodawcy, dotyczy działki nr 110/1. Jak ustalił organ I instancji na podstawie pisma z ewidencji gruntów, rzeczona działka odpowiada działce nr 90/92. Zatem ww. aktem objęta została inna nieruchomość i nie może on stanowić podstawy do wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu przedmiotowych działek. Wobec powyższych ustaleń domaganie się wznowienia granic nie przyniosłoby oczekiwanego skutku.

W związku z powyższy organ II instancji uznał, że skoro rzeczonych działek nie można zakwalifikować jako wywłaszczonych, czy też nabytych na zasadach przewidzianych w art. 216 u.g.n., to w ocenie organu odwoławczego Starosta [...], wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej słusznie umorzył postępowanie.

Na ostateczną decyzję Wojewody [...] skargę od sądu administracyjnego złożyli A.G. i W.G., zarzucają naruszenie art. 7, art. 8, art. 12 § 1, art. 77, art. 78 § 1, art. 105 § 1, art. 136 k.p.a. oraz art. 136 ust. 3 i 4 i art. 216 u.g.n. W uzasadnieniu skargi przytoczono argumenty, podnoszone w toku postępowania administracyjnego i sprecyzowane już w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. podniesiono również w stosunku do zaskarżonej decyzji. Ponadto w ocenie skarżących organ II instancji nie dokonał samodzielnych ustaleń i nie przejął sprawy do merytorycznego rozpoznania, ograniczając się do oceny decyzji organu I instancji, czym naruszył dyspozycję art. 15 k.p.a. obligującą

Na tej podstawie skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu instancji, a także o zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 roku, poz. 1302., dalej jako: p.p.s.a.), sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi, normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.); stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości lub w części Sąd skargę oddala w całości lub w części (art. 151 p.p.s.a.).

W myśl art.134p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.

Skarga dotyczy decyzji umarzającej postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości, wywłaszczonych w trybie ustawy z 1958 roku na potrzeby B w Z.

Skarżąca A.G. w imieniu własnym i brata W.W.G. wnosi o zwrot działki nr 183/16 przy ul. A 4 oraz działki nr181/20 przy ul. A 14 – obie nieruchomości w obrębie [...] w Z. Oboje skarżący są spadkobiercami po ojcu W.G., zmarłym w 1965 roku i matce M.D.G. zmarłej w 2006 roku., ustalenia organów w tym zakresie nie budzą żadnych wątpliwości.

Podstawę prawną żądania stanowi przepis art. 136 ust. 3 u.g.n., zgodnie z którym poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie z art. art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Podkreślić przy tym należy, że przepisy rozdziału 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami z mocy art. 216 ust. 1 u.g.n. stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie m.in. art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 oraz z 1982 r. poz. 79). Zasady zwrotu dotyczą zarówno nieruchomości wywłaszczanych na podstawie decyzji administracyjnej, jak i umowy, o ile celem wywłaszczenia była realizacja celu publicznego. Tak więc nietrafne jest stanowisko organu I instancji, iż zwrotowi podlegają jedynie nieruchomości wywłaszczone na podstawie ostatecznej decyzji administracyjnej.

W rozpoznawanej sprawie przesłanki zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia (art. 137 u.g.n.) w ogóle nie były przedmiotem rozważań organów, gdyż doszły one do przekonania, że po pierwsze w aktach brak dowodów, że działki te stanowiły własność W.G., ojca wnioskodawców i po drugie, że zostały wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa. Oś sporu stanowi zatem kwestia, czy wskazane we wniosku o zwrot działki 183/16 i 181/20 stanowią te działki, które zostały wywłaszczone w trybie ustawy z 1958 roku.

Jak wynika z akt postępowania administracyjnego W.G. aktem notarialnym z 31 października 1963r. Rep. A [...] (dalej powoływanym jako akt notarialny 1695) sprzedał Skarbowi Państwa – B nieruchomość oznaczoną w ewidencji nieruchomości jako działka nr 110/1 o powierzchni 0,4006 ha położoną w Z. przy ul. C, w trybie art.6 ustawy z 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Nieruchomość ta została wywłaszczona na rozbudowę B w Z.. Dla nieruchomości tej urządzona była księga wieczysta Kw [...]. Akt ten znajduje się w aktach sprawy.

W ocenie sądu zasadny jest zarzut niewyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i brak weryfikacji zebranych dowodów. Trafnie skarżący zarzucają, że uzasadnienie decyzji organu I instancji nie odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Organ poprzestał w istocie na zrelacjonowaniu kolejnych czynności procesowych, treści załączanych do akt dokumentów i informacji urzędów. Natomiast nie zbudował z nich stanu faktycznego i nie zweryfikował wszystkich dokumentów, które zawierają niejednokrotnie rozbieżne informacje. Nie bez znaczenia pozostaje fakt, że wniosek o zwrot nieruchomości został wywołany informacją Prezydenta Miasta z dnia 2 września 2015 roku o możliwości żądania zwrotu spornych działek w trybie art. 136 u.g.n. Brak natomiast w aktach jakiejkolwiek próby wyjaśnienia, jakie okoliczności, ustalenia stały się podstawą skierowania powyższego pisma do skarżących, jaki stan prawny działek 193/16 i 180/20 spowodował, że organ powziął przekonanie o możliwości zastosowania art. 136 u.g.n. i zwrotu tych właśnie nieruchomości i to właśnie skarżącym.

Niewątpliwie ustalenie, czy rzeczywiście działka 183/16 jest częścią dawnej działki 110/1 oraz jaki numer pierwotnie, tj. w okresie wywłaszczania nieruchomości na potrzeby budowy i rozbudowy B nosiła działka nr 181/20 jest niezwykle utrudnione z uwagi na duży upływ czasu, braki w dokumentacji, kilkukrotne zmiany numeracji i powierzchni poszczególnych działek.

Nie wyjaśniono jednak w sposób przekonujący i wyczerpujący, że działka 183/16 nie ma żadnego związku z działką 110/1. Organy nie uwzględniły wszystkich informacji, zawartych w dokumentach, które same zebrały. A.G. słusznie wskazuje na niewyjaśnienie relacji między ulicą A i ulicą C w Z.. W jej ocenie część ulicy A to część dawnej ulicy C, o której mowa w akcie notarialnym nr 1695/3. Z akt wynika, że ewidencja gruntów dla ulicy A została założona dopiero w 1968 roku, a więc już po sprzedaży nieruchomości nr 110/1. Należy zatem szczególną uwagę poświęcić wszystkim informacjom, jakie się wyłaniają z zebranych dokumentów i ustalić stan faktyczny po ich przekonującym weryfikowaniu.

Działka nr 183/16 powstała w 2004 roku z podziału działki nr 183/4. Natomiast działka nr 183/4 o powierzchni 3611m2 była ujawniona w księdze wieczystej Kw [...], a była to wszak księga wieczysta założona dla działki nr 110/1.

Ponadto na karcie 457 akt adm. znajduje się decyzja UW[...], w której znaleźć można informację, że działki 183/3 i 183/4 przy ul. A 4 i 6-8 przeszły na własność Skarbu Państwa na podstawie notarialnej umowy sprzedaży z 31 października 1963 roku, powołano nr aktu notarialnego [...]. Są to dane aktu notarialnego, który dotyczy umowy sprzedaży działki nr 110/1 przy ul. C przez W.G. na rzecz Skarbu Państwa – B w Z..

Na karcie 403 akt adm widnieje informacja o badaniu hipotecznym, które wskazuje, że wpisano iż B w Z. jest właścicielem nieruchomości nr 183/3 i nr 183/4 na podstawie na podstawie umowy sprzedaży (od G.) zawartej w formie aktu notarialnego nr [...].

W aktach jest też informacja, że podczas modernizacji ewidencji gruntów w 1989 roku nieruchomościom przy ul. A 2-12 w Z. nadano nr ewidencyjny 183.

W decyzji U Woj. z 22.01.1988 r. o przekazaniu na własność Gminie Miejskiej Z. nieruchomości również i ustalono, że działki 183/3 183/4 uregulowane w Kw 1146 zostały sprzedane aktem notarialnym nr [...] z 31.10.1965r. na własność Skarbu Państwa.

Dla przypomnienia - powołany w ww. dokumentach akt notarialny [...] to właśnie ten dotyczący sprzedaży działki 110/1, a wówczas nie było jeszcze działki nr 183, nie ma jej wymienionej w tym akcie notarialnym.

Tym bardziej należało wyjaśnić, czy rzeczywiście doszło do zmiany nazwy ulicy C na ul. A oraz dlaczego w niektórych dokumentach działki nr 183 i nr 184 powoływane są jako nieruchomości, objęte aktem notarialnym nr [...], których dotyczy wszak sprzedaży nieruchomości nr 110/1 przy ul. C w Z.

Organy stawiając tezę o braku związku między działkami nr 110/1 i nr 183/16 nie zweryfikowały w ogóle treści powyższych zawartych w aktach dokumentów, zatem wniosek ten uznać należy za nieuprawniony, a co najmniej przedwczesny.

Trafny jest również zarzut niewyjaśnienia w sposób wyczerpujący i uwzgledniający wszystkie dokumenty wywłaszczenia aktualnej działki 181/20, obecnie usytuowanej przy ul. A. W aktach brak dowodów potwierdzających bezpośrednio prawo skarżących do tej nieruchomości, jak i okoliczności jej wywłaszczenia. Jak wynika z wyrysu z mapy ewidencyjnej na karcie 355 akt administracyjnych, obydwie działki położone są w niewielkiej odległości, oddzielają je 3 działki i droga. Numeracja tej nieruchomości wskazuje, ze powstała ona z podziału działki nr 181. Tymczasem w uzasadnieniu decyzji Starosty [...] z [...]05.2014 roku, orzekającej o zwrocie na rzecz Skarżących nieruchomości przy ul. A 42, oznaczonej jako działka nr 181/3 organ ustalił, ze B kupiły na rzez SP od M.G. i jej małoletniego syna działkę nr 6/2 obecnie 181/3 w celu modernizacji i rozbudowy B. To nie jest dowód potwierdzający, ze również działka 181/20 należała do spadkodawców obecnych skarżących, ale zważywszy, że jak twierdzi pełnomocnik skarżących, całość nieruchomości zbywanych na rzecz B to wąski pas ziemi, należałoby odtworzyć umiejscowienie obecnej działki 181/20 w terenie w okresie wywłaszczania i wykluczyć bądź potwierdzić prawo skarżących do tej nieruchomości w sposób przekonujący. Organ w ogóle nie zauważył np., że wg dokumentów w aktach sprawy M.G. była wpisana w 1995 roku jako osoba władająca działką 181/20. Tak więc również co do stanu prawnego działki 181/20 i zasadności żądania jej zwrotu wnioski organów są co najmniej przedwczesne.

Reasumując uzasadniony jest zarzut niewyjaśnienia okoliczności faktycznych i nie dość wnikliwej oceny materiału dowodowego już znajdującego się w aktach. Zarzut naruszenia dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a. dotyczy również uzasadnienia decyzji zaskarżonej. Organ odwoławczy nie dokonał własnych ustaleń faktycznych, ograniczając się do nader lakonicznego powtórzenia wniosków organu I instancji, nie poddając ich własnej weryfikacji. A przecież administracyjne postępowanie prowadzone przez organ II instancji jest postępowaniem merytorycznym.

Z uwagi na powyższe sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzją organu i instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 kit. "c" w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekając o kosztach z mocy art. 205 p.p.s.a.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy uwzględnią zawarte w niniejszym uzasadnieniu wskazania co do konieczności uzupełnienia materiału dowodowego, w szczególności wyczerpującego wyjaśnienia, jak zmieniała się numeracja działki 110/1, kwestie własności i podstaw wywłaszczenia obecnej działki 181/20 oraz spełnienie przesłanek z art. 137 u.g.n.

A. P.