Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1576/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
644  Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Orzeczono o wymierzeniu grzywny za niewykonanie wyroku-art. 154 PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 154 par. 1 w zw. z  art. 154 par. 6 oraz art.154 par. 2 zd.2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędzia WSA Elżbieta Lenart Protokolant starszy specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi H. W., A.A., A. P., A. S., B. P., D. P., D. W., G.K., G.D., M. W., J. B., K. P.Ł. W., M.W., M. W., M. W., S. P., T. B., W. B. i Z. K. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 stycznia 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 1463/16 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od [...] na rzecz H. W., A. A., A. P., A.S., B.P., D. P., D. W., G.K., G. D., M. W., J. B., K. P., Ł. W., M. W., M. W., M. W., S. P., T. B., W. B. i Z. K. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

H. W., K.P., S. P., J. B., W. B., A. P., M. W., G. D., B. P., M. W., T.B., D.P., A.S., Z. K., D. W., G.K., M. W., A. A., M.W. i Ł.W. pismem z 17 lipca 2018 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku tegoż Sądu z dnia 12 stycznia 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 1463/16.

Powyższym wyrokiem Sąd, w uwzględnieniu skargi H. W. zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z 3 marca 2014 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] ozn. hip. "[...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Akta te wraz z odpisem prawomocnego wyroku doręczone zostały zaś organowi 24 maja 2017 r.

Wobec braku podejmowania rozstrzygnięcia w sprawie, pismem z 6 lipca 2018 r. skarżący wezwali Prezydenta [...] do wykonania powyższego wyroku. Wezwanie to okazał się bezskuteczne, czego konsekwencją było wniesienie wskazanej na wstępie skargi, w której poza żądaniem wymierzenia Prezydentowi [...] grzywny w wysokości stosownej do stosownej do bezczynności przy rozpoznawaniu wniosku o odszkodowanie, biorąc pod uwagę kwotę przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku 2017 ogłoszonego przez Prezesa GUS w dniu 16 lutego 2018 r. (MP poz. 197), domagali się także przyznania na rzecz każdego z nich sumy pieniężnej w wysokości 5000 złotych, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W jej motywach wskazywali na znaczny upływ czasu od złożenia wniosku o odszkodowanie, zwracając przy tym uwagę, że poza skargami na niewykonanie wyroku nie mają oni instrumentu prawnego skutecznego oddziaływania na Prezydent [...] w celu przymuszenia go do zakończenia postępowania. Okoliczność ta ma też uzasadnić żądanie przyznania na ich rzecz sum pieniężnych w zaproponowanym wymiarze, które stanowić będą swoiste zadośćuczynienie, za czteroletnie oczekiwanie na rozpoznanie wniosku odszkodowawczego za odebrany rodzinie po wojnie majątek.

W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że nieruchomość za którą dochodzone jest odszkodowanie wchodzi aktualnie w skład części działek ewidencyjnych nr [...] z obrębu [...]. Złożony zaś w stosunku do niej w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) wniosek o przyznanie prawa własności czasowej nie został rozpoznany w części dotyczącej gruntu wchodzącego w skład działki nr [...]. Tymczasem jego rozpoznanie wyprzedza postępowanie odszkodowawcze. Zwracał nadto uwagę, że 20 sierpnia 2018 r. wezwano pełnomocnika skarżących do uzupełnienia materiału dowodowego o dokumentację wskazującą, że w przeddzień wejścia w życie dekretu, współwłaścicielkami nieruchomości były A. W. i J.W., np. poprzez przedłożenie odpowiedniego zaświadczenia hipotecznego. Dodatkowo wskazywał na wprowadzona 15 grudnia 2016 r. wewnętrzną procedury postępowania w Biurze Spraw Dekretowych, a także ciążący na nim, z mocy art. 7 i 77 § 1 k.p.a., obowiązek wyczerpującego zebrania i rozstrzygnięcia całości materiału dowodowego jak również bardzo dużą ilość tego rodzaju spraw do niego wpływających

Przy piśmie z 12 grudnia 2018 r. Prezydent [...] nadesłał z kolei postanowienie z [...] grudnia 2018 r. nr [...] , którym działając z urzędu na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. zawiesił postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia odszkodowania za. nieruchomość przy ul. [...] do czasu zakończenia dotyczącego tej nieruchomości postępowania dekretowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga, w zakresie w jakim zarzuca Prezydentowi [...] bezczynność w wykonaniu prawomocnego wyroku tut. Sądu jest zasadna, co skutkować musi wymierzeniem organowi określonej w sentencji grzywny, jak też oceny charakteru zaistniałej zwłoki.

Została ona złożona w trybie art. 154 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a." Przepis ten w § 1 stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa w tym przepisie, stosownie do § 6 art. 154 p.p.s.a., wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie odrębnych przepisów. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 2 art. 154). Uwzględniając skargę sąd, w myśl § 7 art. 154 p.p.s.a., może ponadto przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Przy czym w myśl art. 154 § 3 powołanej ustawy, wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. Tym bardzie zatem nie może stanowić podstawy oddalenia skargi – o co wnosił organ, zarówno w odpowiedzi na skargę, jak też w piśmie z 12 grudnia 2018 r. – fakt zawieszenia postępowania, a więc podjęcia aktu wpadkowego, który tego postępowania nie kończy.

W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 12 stycznia 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 1463/16 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z 3 marca 2014 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] w terminie dwóch miesięcy od zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Te natomiast wraz z prawomocnym wyrokiem wpłynęły do organu 24 maja2017 r. i od tej daty, zgodnie z art. 286 § 2 p.p.s.a., rozpoczął swój bieg wyznaczony wyrokiem termin w jakim sprawa, w której organ pozostawał bezczyny, winna być rozpoznana. W konsekwencji upłynął on 24 lipca 2017 r. Niekwestionowaną okolicznością jest przy tym, że do dnia podjęcia niniejszego orzeczenia, mimo uprzedniego wezwania przez stronę do wykonania powyższego wyroku, Prezydent [...] zawisłej przed nim sprawy administracyjnej nie rozstrzygnął, a postanowienie o zawieszeniu postepowania administracyjnego – skutkujące wstrzymaniem biegu terminów określonych w kodeksie (art. 103 k.p.a.) - podjął dopiero 11 grudnia 2018 r.. Choć okoliczności które to uzasadniały, tj. prowadzone równolegle postepowanie dekretowe, istniały bez wątpienia już w dacie wydawania wyroku ze skargi na bezczynność.

Skoro zatem Prezydent [...] w terminie wyznaczonym wyrokiem sprawy nie załatwił, a ni nie podjął wówczas aktu przerywającego bieg terminów - to wniosek o wymierzenie mu z tego powodu grzywny jest niewątpliwie uzasadniony. Zgodzić się bowiem należy ze skarżącymi, że niewykonywanie wyroków sądów godzi w samą istotę zasady praworządności, którą organy administracji publicznej są bezwzględnie związane (art. 7 Konstytucji RP, art. 6 k.p.a.) i w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane.

W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy skład orzekający ocenił, że w zaistniałych okolicznościach faktycznych wystarczająco represyjną funkcje wypełni grzywna w wysokości 2000 złotych, która jest adekwatna do skali przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem. W dacie wnoszenie skargi przekroczony on został bowiem o rok, a na dzień wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania w sprawie, zwłoka ta wynosiła rok i 5 miesięcy. Ten wymiar grzywny uwzględnia również kontekst sprawy w jakiej organ pozostaje bezczynny. Ta zaś dotyczyła ustalenia odszkodowania za utraconą nieruchomość [...] w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 r., poz. 2204 ze zm.), który to wniosek złożony został w sytuacji gdy nierozpoznany pozostawało żądanie przyznania w trybie przepisów dekretu do gruntu, za który dochodzone jest odszkodowanie, prawa własności czasowej. Jak zaś trafnie zauważył Prezydent [...], postępowania dekretowe wyprzedza postępowanie odszkodowawcze, a tym samym do czasu jego zakończenia istnieje obiektywna przeszkoda uniemożliwiającą procedowanie tej ostatniej sprawy. Oczywiście te okoliczności nie uwalniają organu od odpowiedzialności za brak wyprowadzenia nich odpowiednio wcześnie stosownych konkluzji, a następnie przełożenia ich w terminie wyznaczonym wyrokiem na adekwatny akt jurysdykcyjny, uwalniający go od zarzutu bezczynności, niemniej muszą być one uwzględniane przy gradacji nakładanej z tego tytułu sankcji, jak też oceny charakteru zaistniałej zwłoki.

Zważywszy zatem na skalę przekroczenia wyznaczonego wyrokiem terminu i prowadzone równolegle w stosunku do części dawnej nieruchomości hipotecznej postępowanie dekretowe - stanowiące zasadniczy i obiektywnie weryfikowalny czynnik determinujący zwłokę w załatwieniu co do istoty sprawy odszkodowawczej - nie ma obecnie wystarczająco uzasadnionych podstaw by stwierdzoną opieszałość w wykonaniu wyroku kwalifikować jako przejaw rażącego naruszania prawa.

W tej sytuacji nie jest także zasadnym przyznanie od organu na rzecz skarżących na podstawie art. 154 § 6 p.p.s.a., sumy pieniężnej i z tego względu w powyższej części skarga została oddalona. Ta bowiem, poza funkcją represyjną i dyscyplinującą, ma przede wszystkim znaczenie kompensacyjne, stanowiąc swego rodzaju zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Ma więc - jak wskazuje się w orzecznictwie - zrekompensować skarżącemu stratę, jaką poniósł on na skutek bezczynności organu (por. wyroki NSA z: 16.05.2017 r. sygn. akt I OSK 2934/16; 7.09.2017 r. sygn. akt I OSK 798/17, 16.02.2018 r. sygn. akt I OSK 1161/16, wszystkie dostępne w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl). A skoro tak, to wniosek o jej przyznanie winien zawierać uzasadnienie, w którym skarżący powinien nawiązać do krzywdy wywołanej bezczynnością lub przewlekłością postępowania. Aktywność sądu jest bowiem w takiej sytuacji uwarunkowana wskazaną argumentacją. Tymczasem w niniejszej sprawie tego rodzaju argumentacji skarga jest pozbawiona. Nie sposób bowiem poniesienia realnej krzywdy skutecznie wywieźć li tylko z samego faktu przedłużającego się ponad miarę postępowania. A to na ten aspekt kładli nacisk skarżący uzasadniając żądanie przyznania sumy pieniężnej.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 2 zd. drugie p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1 i 2 sentencji wyroku, a na podstawie art. 151 powołanej ustawy jak w punkcie 3 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego (pkt 4 sentencji) orzeczono natomiast na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 i art. 205 § 2 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804).