Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 850/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-09-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 27 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2006 nr 122 poz 851
law: Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Groński, , Sędzia WSA Ewa Machlejd (spr.), Sędzia WSA Mirosława Pindelska, Protokolant ref. staż. Piotr Czyżewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2012 r. sprawy ze skargi N. P. na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] stycznia 2012 r. znak [...] w przedmiocie wycofania wyrobu z obrotu I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Głównego Inspektora Sanitarnego na rzecz skarżącego N. P. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2010 r., znak: [...] Główny

Inspektor Sanitarny, działając na podstawie art. 27 ust 1 i 2 oraz art. 31 a ustawy z dnia

14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej -tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr

122, poz. 851 ze zm. (dalej: upis), w związku z art. 104 i 108 § 1 ustawy z dnia 14

czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego -tekst jedn. Dz. U. z 2000 r.

Nr 98, poz. 1071 ze zm. (dalej: kpa):

1) wycofał z obrotu na terenie całego kraju wyrób o nazwie "[...]" określony jako

przeznaczony do celów kolekcjonerskich oraz wszystkie podobne wyroby, mogące mieć

wpływ na bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia ludzi

2) nakazał zaprzestania działalności obiektów służących produkcji, obrotowi

hurtowemu lub detalicznemu wyrobami, o których mowa w pkt 1

3) decyzji nadał rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu tej decyzji Główny Inspektor Sanitarny podał, że w związku ze

stwierdzeniem przez Ministra Zdrowia wystąpienia na terenie całego kraju,

bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia ludzi po użyciu wyrobu o nazwie

handlowej "[...]" określonego jako przeznaczony do celów kolekcjonerskich i

wyrobów jemu podobnych (tzw. "dopalaczy") oraz koniecznością natychmiastowego

zaprzestania działalności obiektów służących produkcji, obrotowi hurtowemu i

detalicznemu tych wyrobów nakazał w drodze decyzji wycofanie z ich obrotu, w tym

zamknięcie obiektów służących produkcji, obrotowi hurtowemu lub detalicznemu.

Wobec powyższego uznał za zasadne wydanie takiej decyzji wskazując jednocześnie,

że strona po jej otrzymaniu, zobowiązana jest do natychmiastowego jej wykonania, a

bezpośrednie zagrożenie życia i zdrowia ludzi uzasadnia nadanie jej rygoru

natychmiastowej wykonalności.

Od powyższej decyzji wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył N. P., wnosząc o uchylenie ww. decyzji Głównego Inspektora Sanitarnego z

dnia [...] października 2010 r. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że ww. decyzja

została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a także naruszeniem przepisów prawa materialnego, poprzez błędne oparcie decyzji na

podstawie art. 27 ust. 1 i 2 upis, bowiem strona nie dopuściła się naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych, błędnie zatem uznano, iż w przedmiotowej sprawie miało

miejsce zagrożenie bezpieczeństwa życia i zdrowia ludzi.

Po rozpatrzeniu wniosku N. P. Główny Inspektor Sanitarny, decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r., znak: [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] października 2010 r., znak: [...].

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że wydanie decyzji z dnia

[...] października 2010 r. nastąpiło w związku ze stwierdzeniem przez Ministra Zdrowia

występowania na terenie całego kraju, bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia

ludzi po użyciu wyrobu o nazwie handlowej "[...]" lub podobnych, określanych jako

przeznaczone do celów kolekcjonerskich tzw. dopalaczy. Podniósł, że stwierdzenie to

wynikało ze zgłaszanych przez oddziały toksykologiczne szpitali przypadków nagłych

zachorowań młodych ludzi w wyniku używania różnych preparatów i substancji.

Przeprowadzone postępowanie epidemiologiczne wykazało, że zachorowania te mają

charakter zatruć o przebiegu podobnym do zatruć substancjami psychoaktywnymi.

Dodatkowo przeprowadzone przez organy ścigania postępowanie uprawdopodobniło w

stopniu bardzo znaczącym, że zachorowania nastąpiły po zażyciu preparatów

nazywanych potocznie dopalaczami, a więc substancjami, w których składzie znajdują

się substancje o podobnym działaniu jak środki psychoaktywne, ale dotychczas nie

umieszczone na listach substancji, których posiadanie oraz spożywanie jest

zabronione.

Mając powyższe na względzie Główny Inspektor Sanitarny uznał, że produkty te

nie mogą znajdować się w obrocie jako stwarzające bezpośrednie zagrożenie nie tylko

zdrowia, ale i życia ludzi. W celu uniemożliwienia dalszej sprzedaży tych produktów

niezbędne było także nakazanie natychmiastowego zaprzestania działalności obiektów

służących produkcji, obrotowi hurtowemu i detalicznemu tych wyrobów. Natomiast

stosownie do treści art. 27 upis decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Decyzja Głównego Inspektora Sanitarnego dotyczyła wszystkich punktów

sprzedaży oraz producentów wyrobów o nazwie "[...]", określanych jako

przeznaczone do celów kolekcjonerskich oraz innych o podobnym działaniu. Ze

względu na konieczność szybkich działań w warunkach stanu zagrożenia życia i

zdrowia, organy państwowej inspekcji sanitarnej, zgodnie z poleceniem wydanym przez

Głównego Inspektora Sanitarnego na podstawie art. 8a ust 3 upis, przeprowadziły na

terenie całego kraju kontrole obiektów służących produkcji, obrotowi hurtowemu lub

detalicznemu tych wyrobów. Powyższa decyzja została dostarczona również do

punktu sprzedaży, należącego do N. P.

Zgodnie z art. 28 k.p.a., stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Występujący z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy był adresatem decyzji Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] października 2010 r., albowiem dotyczyła ona obowiązków związanych z prowadzoną przez niego działalnością. Należy przy tym podkreślić, iż na skutek zmian legislacyjnych wprowadzonych w ustawie o przeciwdziałaniu narkomanii oraz w ustawie o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, zmienił się status tzw. dopalaczy, uznanych za tzw. środki zastępcze. Obecnie ich wprowadzanie do obrotu jest zabronione, a źródłem tego zakazu jest sama ustawa. Z tych również powodów nie znajduje prawnego uzasadnienia uchylenie decyzji z dnia [...] października 2010 r. lub stwierdzenie jej nieważności. Zmiana stanu prawnego spowodowała, że decyzja GIS z dnia [...] października 2010 r. ma nieodwracalny skutek prawny. Organ administracji publicznej nie może zastosować formy aktu administracyjnego (stwierdzić nieważności decyzji) wobec produktów które już zostały wycofane z obrotu i nigdy do tego obrotu nie trafią, z uwagi na

jednoznaczny ustawowy zakaz. Zgodnie z definicją zawartą w art. 4 pkt 27 ustawy o

przeciwdziałaniu narkomanii środek zastępczy definiuje się jako substancję pochodzenia

naturalnego lub syntetycznego w każdym stanie fizycznym lub produkt, roślinę, grzyba lub ich część, zawierające taką substancję, używane zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie przepisów odrębnych; do środków zastępczych nie stosuje się przepisów o ogólnym bezpieczeństwie produktów. Innymi słowy produkty sprzedawane przez strono, objęte decyzją z [...].10.2010 r. zakwalifikować należy obecnie jako tzw. środki zastępcze. Art. 44b ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii zakazuje zaś wytwarzania i wprowadzania do obrotu na terytorium RP środków zastępczych. Oznacza to, iż uchylenie decyzji z dnia [...] października 2010 r. konwalidowałoby prowadzenie przez stronę działalności wprost zakazanej przez ustawę. Co więcej, zasada legalizmu wymaga, aby organ administracyjny orzekający w sprawie stosował prawo w brzmieniu obowiązującym na dzień orzekania, o ile z przepisów szczególnych nie wynika zasada odwoływania się do regulacji wcześniejszych (tak np. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego siedziba w Lublinie 2008-11-13, III SA/Lu 292/08).

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 107 k.p.a., organ wskazał iż przepis ten wymienia "składniki" treści decyzji administracyjnej. Są nimi: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Należy podkreślić, iż decyzja Głównego Inspektora Sanitarnego zawierała wszystkie wskazane powyżej elementy.

Poza wątpliwościami pozostaje fakt, iż ww. decyzja zawierała oznaczenie organu wydającego to rozstrzygnięcie oraz datę wydania decyzji.

Organ podkreślił, iż o statusie strony w istocie (zgodnie z art. 28 k.p.a.) decyduje treść obowiązku jaki formułowany jest w decyzji administracyjnej (na tą kwestię wskazywano powyżej). Strona nie została wymieniona w samej treści decyzji, lecz także nie musiała w taki sposób zostać oznaczona. Techniczny sposób oznaczenia strony nie decyduje bowiem o tym, czy dane rozstrzygnięcie jest decyzją administracyjną czy nie. Adresat decyzji został wskazany jako strona w rozdzielniku do decyzji, która to forma określania strony jest w pełni dopuszczalna (tak np. NSA w wyroku z 25.02.2009r. III OSK 1418/07, wyroku z 19.02.2008r. II OSK 1067/07).

Organ zaznaczył, iż w przypadku wielości stron, oddzielnych adresatów decyzji,

dopuszczalne jest wymienienie ich w tzw. rozdzielniku do decyzji. NSA w wyroku z dnia

25 lutego 2009 r. /wyrok z dnia 25.11.2009 r. - III OSK 1418/07/ stwierdza, że "wskazanie stron postępowania w decyzji stwierdzającej nieważność określonej decyzji przez ujęcie ich w tak zwanym rozdzielniku nie narusza art. 107 § 1 k.p.a. Przepis ten nie określa konkretnie, w jakim miejscu decyzji powinny zostać wskazane strony postępowania i nie nakłada na organ administracji żadnych szczególnych wymogów w tym zakresie.

Decyzja z dnia [...] października 2010 r. była doręczana przez pracowników Państwowej Inspekcji Sanitarnej, często w asyście Policji. Potwierdzano datę jej doręczenia, każda ze stron była pouczona o prawie do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, co przez stronę zostało uczynione, a zatem w żaden sposób nie naruszono przepisów, które

decydowały o treści rozstrzygnięcia, bądź uniemożliwiły stronie dochodzenie jej praw w trybie odwoławczym , a następnie przed sądem.

Odnosząc się do kwestii wskazania podstawy prawnej wydanej decyzji, organ podniósł, że podstawa ta (art. 27 ust. 2 i 31a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej) została w treści decyzji z [...] października 2010 r. powołana a dodatkowe, szczegółowe merytoryczne uzasadnienie, ze wskazaniem podstaw zastosowanego prawa materialnego i postępowania administracyjnego zawarte zostało w decyzji z dnia [...] stycznia 2012 r. Należy bowiem uznać, że jeśli nawet zarzut o niepełności uzasadnienia decyzji z dnia [...] października 2010 r. jest zasadny, to brak ten może być w decyzji "odwoławczej'' uzupełniony.

Od decyzji Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] stycznia 2012 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył N. P. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Skarżący zarzucał naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie prawa materialnego, tj. art. 27 § 1 i 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej poprzez błędne uznanie, że w przypadku skarżącego zaistniały przesłanki pozwalające na zastosowanie przewidzianych tym przepisem sankcji.

Skarżący wskazał na brak jakiegokolwiek uzasadnienia faktycznego, które winno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Skarżący podnosi, że nie prowadził sprzedaży dopalaczy, a w szczególności środka o nazwie [...]. W tej sytuacji nakaz zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej miała charakter represyjny nie uzasadniony bezpośrednim zagrożeniem życia lub zdrowia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc jak w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o

ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny

sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej

pod względem zgodności z prawem. Podkreślenia przy tym wymaga, że zgodnie z art.

134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami

administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. (dalej: ppsa) sąd rozstrzyga w

granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz

powołaną podstawą prawną.

Analizując skargę przy zastosowaniu powyższych kryteriów należy stwierdzić,

że zasługuje ona na uwzględnienie.

Podstawą materialnoprawną kontrolowanego przez Sąd postępowania był art.

27 ust. 2 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej -tekst jedn.

Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm. (dalej: upis). Zgodnie z art. 27 ust. 1 i ust. 2

upis. w razie stwierdzenia naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych,

Państwowy Inspektor Sanitarny nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie w ustalonym

terminie stwierdzonych uchybień, natomiast jeżeli naruszenie tych wymagań

spowodowało bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, państwowy Inspektor

Sanitarny nakazuje unieruchomienie zakładu pracy lub jego części (stanowiska pracy,

maszyny lub innego urządzenia), zamknięcie obiektu użyteczności publicznej,

wyłączenie z eksploatacji środka transportu, wycofanie z obrotu środka spożywczego,

przedmiotu użytku, materiału i wyrobu przeznaczonego do kontaktu z żywnością,

kosmetyku lub innego wyrobu mogącego mieć wpływ na zdrowie ludzi albo podjęcie lub

zaprzestanie innych działań. Decyzje w tych sprawach podlegają natychmiastowemu

wykonaniu.

Odnosząc się do zarzutu strony organ zauważył, że przepis art. 27 ust. 2 upis,

który stanowił podstawę prawną do wydania przez Głównego Inspektora Sanitarnego

zaskarżonej decyzji jest szczególnym przepisem, wyposażającym ww. organ w

uprawnienie do nadzwyczajnego, interwencyjnego, doraźnego i niezwłocznego

działania. Przepis ten stanowi instrument realizacji ochrony zdrowia publicznego, co

stanowi ustawowe zadanie organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej (art. 1 upis), a

przez art. 31 a upis również zadanie Głównego Inspektora Sanitarnego. Wykonywanie

zadań określonych w art. 1 upis polega na sprawowaniu zapobiegawczego i bieżącego

nadzoru sanitarnego oraz prowadzeniu działalności zapobiegawczej i

przeciwepidemicznej, co potwierdza brzmienie art. 2 upis. Działanie Głównego

Inspektora Sanitarnego w granicach wyznaczonych przez art. 27 ust. 2 upis, jest

działaniem prewencyjnym, zapobiegawczym. Organ podkreślił, że przesłanką wydania

wskazanej decyzji jest stwierdzenie "bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia ludzi". W przepisie tym mówi się o takim zagrożeniu, które było spowodowane

naruszeniem wymagań higienicznych i zdrowotnych, przy czym przepis art. 27 ust. 2

ww. ustawy nie określa tego w jakim trybie stwierdzenie naruszenia tych wymagań

powinno nastąpić. W ocenie Głównego Inspektora Sanitarnego to stwierdzenie może

stanowić nie tylko rezultat kontroli przeprowadzanej przez organy Państwowej Inspekcji

Sanitarnej, ale także być wynikiem innych ustaleń (ocen). Powołał przy tym wyrok

Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 3 marca 2009 r., II SA/Kr

64/09, w którym wyrażono pogląd, iż kryterium "wymagań higienicznych i zdrowotnych"

przyjmuje się zarówno dla kontroli jak i dla oceny, przy czym ustawodawca wprowadza

rozróżnienie dla kontroli i oceny naruszenia ww. warunków. Ocena może mieć miejsce

w wyniku kontroli, jednakże może być ona autonomicznie dokonana przez organ

uprawniony do wydania decyzji. W ww. przepisie mówi się o "bezpośrednim zagrożeniu

życia lub zdrowia", a zatem przepis ten odnosi się nie do "stanu istniejącego

niebezpieczeństwa", lecz "stanu zagrożenia bezpieczeństwa dla życia lub zdrowia", a

zatem stanu, w którym istnieje realna groźba spowodowania przez określone produkty

negatywnych skutków dla życia lub zdrowia ludzkiego. Oceny stanu zagrożenia dla

bezpieczeństwa życia lub zdrowia ludzi dokonuje organ, który wydaje przedmiotową

decyzję, a kompetencja w tym zakresie stanowi instrument realizacji zadania

związanego z ochroną zdrowia publicznego, za co Główny Inspektor Sanitarny

ustawowo odpowiada. Zdaniem organu ustalenie stanu zagrożenia dla życia lub

zdrowia ludzi może nastąpić w jakikolwiek sposób. W niniejszej sprawie ustalenia te

organ, poczynił opierając się na przypadkach odnotowanej interwencji medycznej ze

wskazanego powodu, przypadkach zatruć tzw. dopalaczami, liczbie osób

hospitalizowanych z powodu zażycia dopalaczy, a także na podstawie zakresu i stopnia

stwierdzonych dolegliwości wynikających z zażycia dopalaczy, dostępności tych

produktów w obiektach handlowych, sposobu ich użycia przez konsumentów itp.

Podniósł, że fakty, które są powszechnie znane nie wymagają dowodu (art. 77 § 4 kpa).

Informację taką Głównemu Inspektorowi Sanitarnemu przekazał również Minister

Zdrowia pismem z dnia 2 października 2010 r., a zatem organ konstytucyjnie

odpowiedzialny za dział administracji rządowej - zdrowie, co uzasadniało w pełni użycie

interwencyjnych instrumentów w które wyposażony był Główny Inspektor Sanitarny, a

które pozwalają wyeliminować stan zagrożenia bezpieczeństwa dla życia i zdrowia.

Organ zauważył też, że zaniechanie działania i nie wydanie decyzji z dnia [...]

października 2010 r. stanowiłoby dopuszczenie do sytuacji, w której to realne

zagrożenie dla bezpieczeństwa życia lub zdrowia ludzi utrzymywałoby się.

Zadaniem organu było jednak wykazanie, że produkty zatrzymane u skarżącego stwarzały takie zagrożenie.

Z uwagi na poczynione powyżej uwagi organu wskazać w tym miejscu należy, iż protokoły badań zgromadzone w sprawie i stanowiące podstawowy materiał dowodowy winny być opisane i przeanalizowane przez organ. Organ ma bowiem obowiązek określić dowody, na których się oparł i wyjaśnić przyczyny, dla których uznał ten materiał za wiarygodny. Ma obowiązek również przedstawić wnioski poczynione na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego. Wskazane dokumenty (pochodzące od specjalistycznych jednostek) i wynikające z nich dane, winny zatem zostać przez Głównego Inspektora Sanitarnego przeanalizowane, a to winno znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia, czego w tym przypadku zdecydowanie zabrakło i co w konsekwencji musiało skutkować uwzględnieniem niniejszej skargi, skoro zaskarżona decyzja nie zawiera analizy zbadanego w tej sprawie materiału dowodowego.

Zauważyć należy, iż po wydaniu decyzji z dnia 2 października 2012 r. rzeczą organu, który w sklepie prowadzonym przez skarżącego zabezpieczył próbki produktów (protokoły kontroli sklepu w aktach sprawy), było przeprowadzenie właściwych badań potwierdzających realnie istniejące niebezpieczeństwo substancji znajdujących się w tych produktach dla życia i zdrowia ludzkiego. Tymczasem w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest jakiegokolwiek odniesienia się organu (a w konsekwencji też analizy w kontekście przepisów prawa materialnego, które zastosowano) do wyników takich badań. Główny Inspektor Sanitarny, który -jak wskazano wyżej- mógł w sposób przyspieszony i zdecydowany ingerować w sferę prowadzonej działalności gospodarczej polegającej na obrocie substancjami, co do których zachodziło wysokie prawdopodobieństwo szkodliwości dla życia i zdrowia ludzkiego - miał obowiązek wykazania, że poszczególne produkty zabezpieczone w sklepie skarżącego rzeczywiście stanowiły określone niebezpieczeństwo dla osób, które mogły je nabyć i użyć. W tym celu, przed wydaniem zaskarżonej decyzji konieczne było przeprowadzenie postępowania uzupełniającego – wyjaśniającego, obejmującego badania laboratoryjne pobranych próbek oraz analizę substancji zawartych w produktach objętych zaskarżoną decyzją i ich wpływu na życie i zdrowie ludzkie. Wyniki takiego postępowania powinny uzasadnić prawidłowość podjętych działań przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej lub wykazać ich niezasadność w przypadku braku możliwości dowiedzenia wspomnianego negatywnego wpływu. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Główny Inspektor Sanitarny nie wyjaśnił (chociażby na podstawie włączonych do akt sprawy badań) jakie substancje znajdowały się w poszczególnych produktach i czy miały one (a jeżeli tak to jaki) wpływ na zdrowie i życie ludzkie. W rezultacie organ rozpatrując wniosek skarżących o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie wyjaśnił ww. fundamentalnej kwestii, czym w sposób oczywisty naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.

Nadto, Sąd stwierdza, iż w sprawie doszło również do naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. i przewidzianej w tym przepisie zasady, której realizację zapewnia m.in. art. 81 tej ustawy. Rozwijając powyższe przypomnieć należy, iż zgodnie z art. 81 k.p.a., okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2. Z przepisu tego wynika, iż organ w trakcie całego postępowania dowodowego musi stronom stwarzać możliwość ustosunkowania się do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Przeprowadzenie dowodu dopiero wtedy czyni wiarygodną okoliczność, gdy strona mogła wypowiedzieć się co do dowodu. Przyznane prawo wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów jest prawem strony i tylko od jej woli zależy jego realizacja, tj. czy z tego uprawnienia skorzysta, czy też nie. Z omawianej regulacji prawnej wynika również, że tylko w wyjątkowych sytuacjach organ może odstąpić od zapewnienia realizacji ww. prawa przez stronę. W ocenie Sądu, taka wyjątkowa sytuacja miała miejsce w sprawie przed wydaniem decyzji przez organ w dniu [...] października 2010 r., jednakże nie miała ona już miejsca w postępowaniu prowadzonym przez Głównego Inspektora Sanitarnego na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzja z dnia [...] października 2010 r. podlegała natychmiastowej wykonalności i zabezpieczyła w efekcie te wartości, które w tym postępowaniu podlegały ochronie (życie i zdrowie) i uzasadniały działanie inspekcji sanitarnej w uproszczonym trybie. W tej sytuacji organ prowadząc ponownie postępowanie w sprawie nie mógł zasłaniać się wyjątkowymi okolicznościami, wymienionymi w art. 10 § 2 k.p.a. To zaś oznacza, iż winien był zarówno na mocy ww. art. 81 k.p.a., jak i art. 10 § 1 tej ustawy umożliwić skarżącemu zapoznanie się z materiałem dowodowym, w szczególności z protokołami badań wyrobów zabezpieczonych w jego sklepie, a włączonych do akt po wydaniu decyzji w I instancji. Mimo jednak trwającego ponad rok postępowania z wniosku skarżących o ponowne rozpatrzenie sprawy, takiej możliwości skarżącym nie zapewniono (akta sprawy na to nie wskazują). Tym samym organ nie mógł oprzeć się na zgromadzonych w sprawie dowodach, a postępując wbrew przepisowi art. 81 k.p.a., naruszył nie tylko ten przepis, ale także zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu.

Niezależnie od powyższego wskazać też trzeba, że Główny Inspektor Sanitarny w sposób błędny powołał się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na fakty powszechnie znane, które nie wymagają dowodu (art. 77 § 4 k.p.a.). Faktem powszechnie znanym w niniejszej sprawie może być okoliczność prowadzenia sklepu, w których sprzedawano określone produkty, natomiast cechom takiego faktu nie odpowiada kwestia rzeczywistego negatywnego wpływu substancji zawartych w tzw. "dopalaczach" na zdrowie i życie ludzkie. Wysokie prawdopodobieństwo wystąpienia tego rodzaju wpływu może uzasadniać w szczególnych okolicznościach reakcję organu w postaci czasowego zamknięcia określonych placówek handlowych, jednakże nie zwalnia to w najmniejszym stopniu organu rozpatrującego ponownie sprawę administracyjną z obowiązku przeprowadzenia właściwego postępowania dowodowego i ustalenia w jego wyniku, czy określone, zabezpieczone podczas kontroli produkty zawierają substancje szkodliwe, czy nie. Takiego postępowania w niniejszej sprawie zabrakło.

Konkludując, zadaniem organu po wydaniu decyzji z dnia [...] października 2010 r., było uzupełnienie akt w szczególności o badania laboratoryjne zabezpieczonych próbek produktów ze sklepu skarżącego, a następnie poddanie tych badań analizie (ewentualnie: uzupełnienie akt o konsultacje medyczne, czy też inny materiał dotyczący tej materii) celem ustalenia wpływu ujawnionych substancji na zdrowie i życie człowieka. Temu właśnie przede wszystkim winno służyć ponowne postępowanie prowadzone przez Głównego Inspektora Sanitarnego (a uruchomione przez skarżącego). Brak tych ustaleń (i ich analizy) naraża organ na zarzut całkowitej dowolności prowadzonych działań. Co istotne i co wymaga w tym miejscu zaznaczenia, w zamkniętym sklepie należącym do skarżącego w ogóle nie znajdował się środek o nazwie "[...]", a potwierdzają to odpowiednie protokoły znajdujące się aktach postępowania administracyjnego. Zabezpieczono natomiast próbki innych produktów, które pobrano do badań, jednakże -jak wskazano wyżej- uzyskano wyniki które nie zostały w żaden sposób w kontekście zastosowanych przepisów materialnych ocenione. Nie można tym samym wykluczyć, że niektóre produkty zabezpieczone, a należące do skarżących zawierają substancje całkowicie obojętne dla zdrowia ludzkiego i ich wycofanie z obrotu było niezasadne, czego organ w ogóle nie ustalił.

Z tych też przyczyn, Sąd oceniając zaskarżoną decyzję uznał, iż została ona wydana z naruszeniem art. 7, art. 8, art. 10 § 1 i art. 11 k.p.a., a także z naruszeniem art. 77 § 1, art. 80 i art. 81 oraz art. 107 § 3 tej ustawy, a naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Po uprawomocnieniu się wyroku Sądu, Główny Inspektor Sanitarny uwzględni powyżej poczynione uwagi i zobowiązany będzie w szczególności do uzupełnienia postępowania wyjaśniającego, i odniesienia się do badań wszystkich zabezpieczonych produktów, które znajdowały się w punktach handlowych należących do skarżącego. W rezultacie Główny Inspektor Sanitarny zobligowany będzie ustalić, czy w wyrobach zabezpieczonych ujawniono (a jeśli tak to jakie) substancje niebezpieczne dla zdrowia i życia ludzkiego.

Na koniec Sąd przypomina, iż w uzasadnieniu decyzji powinno znaleźć się pełne odzwierciedlenie i ocena zebranego materiału dowodowego oraz wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek dokonanego rozstrzygnięcia. Uzasadnienie powinno przekonywać zarówno co do prawidłowości oceny stanu faktycznego i prawnego, jak i co do zasadności samej treści podjętej decyzji. Przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre dowody zgromadzone w sprawie, czy też twierdzenia lub wyjaśnienia strony, albo nie odniesie się do faktów istotnych dla sprawy - okoliczności podnoszonych przez stronę. W wyroku z dnia 11 lipca 2001 r. (sygn. akt IV SA 703/99 LEX nr 51234), Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, iż "Organ administracji, który nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez strony za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, uchybia obowiązkom wynikającym z art. 8 i 11 k.p.a. Nie może też oczekiwać, że zrobi to za niego Sąd, kontrolując zaskarżoną decyzję. Sąd bowiem sprawuje (...) kontrolę zgodności z prawem zaskarżonych decyzji i nie może zastępować organu w działaniach do których ten jest ustawowo zobowiązany i uzasadniać zań podjętych rozstrzygnięć. Zaniechanie przez organy administracji państwowej uzasadnienia swych decyzji w sposób przekonywający, a więc odnoszący się do wszystkich zarzutów, zgodny z zasadami wyrażonymi w art. 7-9 i 11 k.p.a. skutkuje - w myśl utrwalonego już orzecznictwa NSA - wadliwością tych decyzji jako naruszających dyspozycję art. 77, 80, 81 i art. 107 § 3 k.p.a." (v. także wyrok NSA z 6 sierpnia 1984 r., sygn. akt II SA 742/84, ONSA 1984/2/67).

W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit c oraz art. 152 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji wyroku. O kosztach Sąd orzekł w oparciu o art. 200 p.p.s.a.