Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 1092/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2022-04-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Pomoc publiczna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 67a par. 1  pkt 3
journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Dagmara Dominik -Ogińska, Sędziowie SWSA Jarosław Horobiowski, AWSA Iwona Solatycka (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi P. D. – G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. wraz z odsetkami oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: organ II instancji, organ odwoławczy, DIAS) z 21 września 2021 r. nr 0201-IEW2.4261.30.2021.ŁŁ utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. (dalej organ I instancji, NUS) z 23 czerwca 2021 r. nr 0220-SEW.4261.67.2021.MI odmawiającą umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. w kwocie 33.028,16 zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości 17.178,00 zł Pani P. G. – D. (dalej strona, podatnik). Jako podstawę swojego rozstrzygnięcia organ podatkowy powołał art. 233 § 1 pkt 1 oraz art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm.)

Pismem z 29 marca 2021 r. Strona zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. wynikającego z zeznania PIT-36 złożonego wspólnie przez byłych małżonków - Pana P. Ż. (dalej małżonek strony) i Panią P. D.- G.

W uzasadnieniu wskazała, że jej były mąż składał zeznanie podatkowe za 2013 r. W dniu 23 kwietnia 2014 r. aktem notarialnym Rep. A nr [...] małżonkowie ustanowili rozdzielność majątkową i nastąpił podział majątku (akt notarialny Rep. A nr [...]}. Występując o rozwód z mężem, podatniczka zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. o wydanie zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach, ponieważ chciała być pewna, że wszystkie podatki związane z działalnością prowadzoną przez męża i wynikające ze wspólnie składanych zeznań podatkowych zostały zapłacone. Zaświadczeniem z 21 listopada 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. stwierdził, że nie ujawniono zaległości podatkowych podatniczki ani odsetek za zwłokę. Następnie wyrokiem z 27 czerwca 2018 r. podatniczka otrzymała rozwód. Wysokość podatków przypadających z dochodów wnioskodawczyni została zapłacona, gdyż pobrał i wpłacił ją płatnik wynagrodzenia, co potwierdził organ podatkowy wydając zaświadczenie o niezaleganiu w podatkach. Jak dalej stwierdziła wnioskodawczyni, nie może odpowiadać za zobowiązania podatkowe byłego małżonka, gdyż w trakcie małżeństwa nie współdziałała z małżonkiem w prowadzeniu działalności gospodarczej i nie osiągała korzyści z tego tytułu, ponieważ osiągała własne dochody. Od 23 kwietnia 2014 r. małżonkowie posiadali rozdzielność majątkową. W ocenie podatniczki, brak było podstaw faktycznych i prawnych do złożenia 30 października 2015 r. wniosku o dokonanie wpisu hipoteki przymusowej dla lokalu będącego jej własnością z tytułu egzekucji zobowiązani podatkowych jej byłego męża. Pani P. D.-G. wniosła w związku z powyższym o umorzenie przedmiotowej zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, które bezpodstawnie w jej ocenie ciążą na niej oraz o uchylenie wpisu hipoteki na nieruchomości. Ponadto podatniczka oświadczyła, że nie jest w stanie zapłacić przedmiotowej zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, gdyż nie osiągnęła wskazanego dochodu - osiągnął go były małżonek i stąd wniosek o umorzenie zaległości. Wskazała, że organ od roku 2014 r. nie jest w stanie jej wyegzekwować od byłego małżonka, nalicza ciągle odsetki za zwłokę obciążając wnioskodawczynię, pomimo że nie osiągnęła ona dochodu wykazanego przez byłego męża oraz wprowadzając ją w błąd poprzez informację, że należności na niej ciążące zostały zapłacone i nie posiada ona zaległości podatkowych. W ocenie strony skarżącej, w sprawie występuje ważny interes podatnika - skoro zaległość nie została zapłacona przez byłego męża i nie została wyegzekwowana przez organ podatkowy, to jedynie świadczy o niemożności jej spłacenia. Strona stwierdziła również, że stan pandemii, jako zjawisko o charakterze nadzwyczajnym i globalnym, które w niekwestionowany przez organ podatkowy sposób wpłynęło na trudności w wykonywaniu i znalezieniu pracy przez całkowite zaprzestanie działalności prowadzonej przez firmy, wprowadzenie kryzysowego sposobu zatrudnienia i wynagrodzenia pracowników, w sposób jednoznaczny potwierdza istnienie ważnego interesu podatnika w kontekście zaległości podatkowych, których organ żąda w okresie pandemii. Sytuacje nadzwyczajne wymagają działań nadzwyczajnych, niejako dostosowania się do nich i wypracowania, w ramach posiadanych instrumentów prawnych , stanowisk kompromisowych, z uwzględnieniem skali zjawiska, jego skutków dla wspólnoty, również w ujęciu długofalowym. Takim instrumentem jest uznanie administracyjne, w ramach którego organ podatkowy może przyjąć obiektywne kryteria, którymi kieruje się w zakresie umorzeń zaległości podatkowych. Ustawodawca zapewnia mu taką możliwość działania.

Do wniosku Strona załączyła wypisy ww. aktów notarialnych, odpis wyroku w sprawie rozwodu sygn. akt IC 182/18 oraz kopię zaświadczenia wystawionego na rzecz podatniczki przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. z 21 listopada 2017 r. o braku zaległości podatkowych.

Pismem z 20 kwietnia 2021 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. wezwał wnioskodawczynię do sprecyzowania i udokumentowania okoliczności, które nie pozwalają na zapłatę zaległości podatkowej, stanowiących ważny interes strony lub interes publiczny oraz do złożenia oświadczenia majątkowego na załączonym druku wraz z dokumentami dotyczącymi osiąganych dochodów oraz ponoszonych miesięcznych opłat i pozostałych wydatków związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma. Organ I instancji wskazał, że informacje te stanowią ważny element materiału dowodowego gromadzonego w postępowaniu dotyczącym udzielenia ulgi w spłacie.

W odpowiedzi na ww. wezwanie, wnioskodawczyni pismem z 26 kwietnia 2021 r. wniosła o wydłużenie terminu na złożenia dokumentów do 20 maja 2021 r. Jak stwierdziła, pismo jest dla niej nie w pełni zrozumiałe i chciałaby zaciągnąć porady u specjalisty, a w związku ze stanem epidemiologicznym termin oczekiwania na wizytę jest wydłużony. 20 maja 2021 r. wpłynęło do organu I instancji kolejne pismo skarżącej, w którym powtórzyła informacje zawarte we wniosku o umorzenie zaległości podatkowej. Dodatkowo oświadczyła, że w 2020 r. osiągnęła dochody w wysokości 12.854,0 zł, czyli 1.071,00 zł miesięcznie oraz że na utrzymaniu ma niepełnosprawnego syna. Osiągane dochody nie pokrywają ponoszonych wydatków na wyżywienie, utrzymanie mieszkania i rehabilitację syna. Tylko pomoc rodziny pozwala jej egzystować. W piśmie skarżąca podtrzymała wniosek o umorzenie zaległości podatkowej, gdyż w jej sytuacji i warunkach, jakie posiada, niemożliwa jest jej spłata teraz ani w przyszłości. Skarżąca nie przesłała wypełnionego oświadczenia o stanie majątkowym ani dokumentów potwierdzających ponoszone przez nią wydatki na utrzymanie.

Decyzją z 23 czerwca 2021 r. Organ I instancji odmówił udzielenia wnioskowanej ulgi w spłacie. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, na przepisy prawa znajdujące zastosowanie w sprawie oraz pojęcia ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego. Organ I instancji opisał również okoliczności, których skutkiem było zmniejszenie pierwotnej kwoty zaległości podatkowej wynikającej ze wspólnego zeznania byłych małżonków, tj. 64.151,00 zł do kwoty 33.028,16 zł. Jak wyjaśniono, na dzień złożenia wniosku przez podatniczkę zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. wynosiła 33.028,16 zł, a odsetki za zwłokę naliczono na datę złożenia wniosku w kwocie 17.187,00 zł. Organ I instancji opisał również zdarzenia mające wpływ na bieg terminu przedawnienia przedmiotowej zaległości podatkowej - zastosowane środki egzekucyjne skutkujące przerwaniem biegu terminu przedawnienia oraz fakt wpisu hipoteki przymusowej na nieruchomości należącej do podatniczki. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, organ I instancji wyjaśnił, że nie stwierdził wystąpienia przesłanki ważnego interesu podatnika ani też interesu publicznego. Pomimo wezwania organu, wnioskodawczyni nie sprecyzowała ani nie udokumentowała powołanych przez siebie okoliczności niepozwalających na zapłatę przedmiotowej zaległości podatkowej. Decyzja organu podatkowego I instancji została doręczona 3 lipca 2021 r.

Strona wniosła odwołanie od ww. decyzji organu podatkowego I instancji.

DIAS po rozpoznaniu odwołania wydał 21 września 2021 r. decyzję nr 020MEW2.4261.30.2021.ŁŁ, którą utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wyjaśniono, że przedmiotowe zobowiązanie podatkowe wynika ze złożonego wspólnie z ówczesnym małżonkiem zeznania podatkowego PIT-36 za 2013 r., które zostało podpisane przez oboje małżonków. Przeanalizowano również wymagalność zobowiązania podatkowego pod kątem terminu jego przedawnienia, wskazując na zastosowane środki egzekucyjne, które mały wpływ na przerwanie biegu terminu przedawnienia oraz na fakt ustanowienia hipoteki przymusowej na składniku majątku skarżącej.

W zakresie wystąpienia przesłanek umożliwiających udzielenie wnioskowanej ulgi w spłacie, tj. ważnego interesu podatnika i interesu publicznego, organ odwoławczy wskazał, że posiadane wiadomości z urzędu nie wystarczą do wykazania istnienia tych przesłanek, natomiast skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów na poparcie podnoszonych okoliczności, pomimo wezwania organu I instancji, możliwości wypowiedzenia się w zakresie materiału dowodowego w postępowaniach przed organami podatkowymi obydwu instancji i zagwarantowanej przepisami prawa możliwości aktywnego uczestnictwa w postępowaniu. Decyzję organu I instancji doręczono 24 września 2021 r.

Strona zaskarżyła przedmiotowa decyzję wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu

Zaskarżonej decyzji Strona zarzuciła naruszenie:

1. art. 233 § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu a powinien być zastosowany przepis art 233 § 1 pkt 2a lub b ww. ustawy;

2. art. 2, art. 7, art. 82 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i niedokonanie oceny pod względem sprawiedliwości społecznej rozpoznawanej sprawy

3. art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów przez odmówienie umorzenia wskazanej zaległości podatkowej;

4. art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez niezastosowanie tego przepisu i prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania i niekierowanie się w trakcie postępowania zasadami bezstronności i równego traktowania, wprowadzenie w błąd strony poprzez wydanie zaświadczenia o niezaleganiu a następnie wszczęcie i prowadzenie egzekucji administracyjnej.

W uzasadnieniu skarżąca powtórzyła, że jej były mąż składał zeznanie podatkowe za 2013 r. W dniu 23 kwietnia 2014 r. aktem notarialnym Rep. A nr [...] małżonkowie ustanowili rozdzielność majątkową i nastąpił podział majątku (akt notarialny Rep. A nr [...]). Występując o rozwód z mężem, podatniczka zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. o wydanie zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach, ponieważ chciała być pewna, że wszystkie podatki związane z działalnością prowadzoną przez męża i wynikające ze wspólnie składanych zeznań podatkowych zostały zapłacone. Zaświadczeniem z 21 listopada 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. stwierdził, że nie ujawniono zaległości podatkowych podatniczki ani odsetek za zwłokę.

Jak dalej stwierdziła, nie może odpowiadać za zobowiązania podatkowe byłego małżonka, gdyż w trakcie małżeństwa nie współdziałała z małżonkiem w prowadzeniu działalności gospodarczej i nie osiągała korzyści z tego tytułu, ponieważ osiągała własne dochody. Od 23 kwietnia 2014 r. małżonkowie posiadali rozdzielność majątkową. W ocenie podatniczki, brak było podstaw faktycznych i prawnych do złożenia 30 października 2015 r. wniosku o dokonanie wpisu hipoteki przymusowej dla lokalu będącego jej własnością z tytułu egzekucji zobowiązań podatkowych jej byłego męża.

Dalej w treści skargi podatniczka stwierdziła, że przesłanki interesu publicznego nie można wiązać wyłącznie z obowiązkiem ponoszenia przez podatników ciężarów publicznych, ani też przeciwstawiać jej przesłance ważnego interesu podatnika. Skoro w przedmiotowej sprawie wystąpiła nadzwyczajna okoliczność a organ podatkowy w 2017 r. wydał zaświadczenie o niezaleganiu w podatkach, to po tym okresie nie można stwierdzić, że na skarżącej ciąży zaległość podatkowa i to za rok 2013. Dokument sporządzony w formie określonej przepisami prawa przez powołany do tego organ stanowi dowód tego, co zostało w nim stwierdzone, tj. co wynika z zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach, że w 2017 r. nie zalegała ani w podatkach, ani w odsetkach.

Skarżąca wyjaśniła, że nie jest w stanie zapłacić przedmiotowej zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, gdyż nie osiągnęła wskazanego dochodu - osiągnął go były małżonek i stąd wniosek o umorzenie zaległości. Organ od roku 2014 r. nie jest w stanie jej wyegzekwować od byłego małżonka, nalicza ciągle odsetki za zwłokę obciążając wnioskodawczynię, pomimo że nie osiągnęła ona dochodu wykazanego przez byłego męża oraz wprowadzając ją w błąd poprzez informację, że należności na niej ciążące zostały zapłacone i nie posiada ona zaległości podatkowych. W ocenie strony skarżącej, w sprawie występuje ważny interes podatnika - skoro zaległość nie została zapłacona przez byłego męża i nie została wyegzekwowana przez organ podatkowy, to jedynie świadczy o niemożności jej spłacenia. Skarżąca wskazał na przepisy będące podstawa do umorzenia zaległości podatkowej. Wskazała na stan pandemii, jako zjawisko o charakterze nadzwyczajnym i globalnym, które w niekwestionowany przez organ podatkowy sposób wpłynęło na trudności w wykonywaniu i znalezieniu pracy przez całkowite zaprzestanie działalności prowadzonej przez firmy, wprowadzenie kryzysowego sposobu zatrudnienia i wynagrodzenia pracowników, w sposób jednoznaczny potwierdza istnienie ważnego interesu podatnika w kontekście zaległości podatkowych, których organ żąda w okresie pandemii, które to zaległości nie powstały z winy skarżącej. Jak wskazała, w roku 2020 osiągnęła przychody w wysokości 12.854,00 zł, czyli 1.071,00 z miesięcznie, ma na utrzymaniu niepełnosprawnego syna. Osiągane dochody nie pokrywają ponoszonych wydatków na utrzymanie mieszkania, na rehabilitację syna i tylko pomoc rodziny pozwala skarżącej egzystować. Wskazała, że sytuacje nadzwyczajne wymagają działań nadzwyczajnych, niejako dostosowania się do nich i wypracowania, w ramach posiadanych instrumentów prawnych, stanowisk kompromisowych, z uwzględnieniem skali zjawiska, jego skutków dla wspólnoty, również w ujęciu długofalowym. Takim instrumentem jest zdaniem podatniczki uznanie administracyjne, w ramach którego organ podatkowy może przyjąć obiektywne kryteria, którymi kieruje się w zakresie umorzeń zaległości podatkowych. Ustawodawca zapewnia mu taką możliwość. Skarżąca wskazała, ze nie jest w stanie zapłacić przedmiotowej zaległości.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa.

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrole działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg między innymi na decyzje administracyjne.

Kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do badania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności naruszających prawo i przez to mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub też wystąpiło naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Należy również podkreślić, że zgodnie z art. 133 p.p.s.a. Sąd orzeka na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. W zakresie oceny stanu faktycznego ustalonego przez organy sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego, a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie (vide - wyrok NSA z dnia 6 lutego 2008 r. sygn. akt: II FSK 1665/06 - dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://cbosa.nsa.gov.pl).

Stosownie zaś do treści art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Istotą sporu w sprawie jest kwestia oceny na gruncie zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz przepisów Ordynacji podatkowej czy organy prawidłowo odmówiły Skarżącemu umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. w kwocie 33.028,16 zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości 17.178,00 zł

Przechodząc natomiast do meritum sprawy wskazać należy, że podstawą prawną rozpoznania wniosku podatnika o umorzenie zaległości podatkowej w podatku dochodowego od osób fizycznych był przepis art. 67a § 1 pkt 3 O.p. Zgodnie z tym przepisem organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b (nie ma zastosowania w niniejszej sprawie), w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Z przepisu tego wynika, że przesłankami udzielenia ulgi w spłacie zaległości podatkowych są: "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny". Są to pojęcia nieostre. W nauce przedmiotu "ważny interes podatnika" definiuje się jako pewien stan oczekiwania, określoną potrzebę zachowania posiadanych już korzyści lub wyczekiwania na pojawienie się pewnego dobra. Z kolei "interes publiczny" jako dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej (Ordynacja Podatkowa Komentarz, Cezary Kosikowski, Leonard Etel, Jacek Brolik, Rafał Dowgier, Piotr Pietrasz, Mariusz Popławski, Sławomir Presnarowicz, Wojciech Stachurski, wydanie 5, Lex a Wolters Kluwer business, Warszawa 2013 str. 294-295). W orzecznictwie wskazuje się, że owymi wartościami wspólnymi tworzącymi "interes publiczny" są sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego (wyrok WSA w Białymstoku z dnia 6 lipca 2010 r., I SA/Bk 156/10, LEX 590320).

Sądowa wykładnia pojęcia "ważnego interesu podatnika" ma charakter kazuistyczny: generalnie można wyróżnić orzeczenia, które akcentują nadzwyczajny, losowy charakter przypadków, w następstwie których podatnik nie może uregulować swych zobowiązań podatkowych (np. wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 1999 r., SA/Sz 850/98, POP 2000, zeszyt 6, poz. 168). Podobnie w tym przedmiocie wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 16 maja 2005 r. w sprawie III SA/Wa 80/04, w którym podkreślił, że jednym z przejawów równości wobec prawa jest to, że każdy jest zobowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków określonych w ustawie (art. 84 Konstytucji). Uzyskanie ulgi podatkowej jest odstępstwem od zasady równości, gdyż na mocy indywidualnej decyzji podatnik zostaje zwolniony z obowiązku świadczenia wynikającego z ustawy. Dlatego z tego odstępstwa nie można czynić normy i z faktu, że jakiś inny podmiot uzyskał umorzenie zaległości podatkowych, wywodzić prawo do żądania podobnej ulgi. Ten pogląd akceptuje skład orzekający w niniejszej sprawie.

Dla porządku należy wskazać, że są też takie orzeczenia, które przyjmują, że ważnego interesu podatnika nie można ograniczać tylko do takich nadzwyczajnych i losowych zdarzeń, ale także normalnej sytuacji ekonomicznej podatnika, wysokości uzyskiwanych przez niego dochodów oraz wydatków, w tym względzie również wydatków ponoszonych w związku z ochroną zdrowia własnego lub członków najbliższej rodziny (koszty leczenia) – wyrok NSA z dnia 10 marca 2009 r., I FSK 31/08, LEX 537191.

Należy przy tym wskazać, że ustalenie w toku postępowania istnienia ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego nie oznacza jeszcze, że organ podatkowy będzie zobowiązany do przyznania ulgi, gdyż w sprawach tego rodzaju ma zastosowanie tzw. uznanie administracyjne, które jest konstrukcją prawną pozwalającą organowi administracji publicznej na wybór konsekwencji prawnych zaistnienia sytuacji, do której odnosi się hipoteza normy prawnej. Oczywiście owo uznanie administracyjne nie będzie miało zastosowania wówczas, gdy wyniki postępowania nie pozwolą na stwierdzenie istnienia jednej z dwóch albo obu przesłanek łącznie, o których mowa w art. 67a O.p. Skoro więc decyzje o przyznaniu ulg mogą mieć charakter uznaniowy (w razie zaistnienia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego), a hipoteza normy prawnej art. 67a oparta jest na nieostrych przesłankach, co daje organom podatkowym bardzo szerokie pole do podejmowania rozstrzygnięć, to istotne jest, aby w takich postępowaniach ze szczególną starannością gromadzić materiał dowodowy, wyjaśniać wszelkie istotne wątpliwości respektując podstawowe zasady ogólne postępowania podatkowego, w tym zasadę zaufania.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego postępowanie w tej sprawie spełnia te standardy, zaś zarzuty sformułowane w skardze są niezasadne.

Słusznie DIAS uznał, że jedyną okolicznością, która mogłaby uzasadniać umorzenie przedmiotowej zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę jest podana w piśmie z 18 maja 2021 r. oraz powtórzona w odwołaniu i skardze okoliczność, że skarżąca osiąga stosunkowo niskie dochody oraz ma na utrzymaniu niepełnosprawnego syna, że osiągane przychody nie pokrywają ponoszonych wydatków na wyżywienie i utrzymanie mieszkania, na rehabilitację syna i tylko pomoc rodziny pozwala jej egzystować. Jednak okoliczności powyższe powinny być przez wnioskodawczynię udowodnione lub chociażby uprawdopodobnione. Słusznie wskazał DIAS w zaskarżonym orzeczeniu, że Strona skarżąca powinna była między innymi przedłożyć stosowne dokumenty potwierdzające jej wydatki na utrzymanie gospodarstwa domowego, wykazać dochody swoje i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym (jeśli taka rzecz ma miejsce), wykazać swoje zadłużenie wobec innych wierzycieli. Zauważyć należy, że organ I instancji wystosował wezwanie z załączonym oświadczeniem o stanie majątkowym. Jednak skarżąca nie odpowiedziała na wezwanie w stopniu pozwalającym organowi na ocenę wystąpienia przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Skarżąca bowiem nie przesłała wypełnionego i podpisanego formularza, koncentrując się na argumentacji, że przedmiotowe zobowiązanie nie jest jej zobowiązaniem, tylko byłego małżonka. Takie postępowanie podatniczki nie dało organom podatkowym możliwości zweryfikowania podnoszonych przez nią kwestii, co jest konieczne z uwagi na reguły postępowania dowodowego i nadzwyczajny, wyjątkowy charakter ulg w spłacie. Prawidłowo organ wyjaśnił Stronie, że w sprawach ulg w spłacie inicjatywa dowodowa powinna pozostawać po stronie podmiotu ubiegającego się o udzielenie takiej ulgi. To w jego interesie bowiem leży dokładne wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy.

W aktach sprawy znajduje się wprawdzie zestawienie dochodów osiąganych przez podatniczkę w latach 2015-2020 dokonane przez organ I instancji. Dochody wykazano za lata 2018-2020. Jeśli chodzi o okresy wcześniejsze, za lata 2015-2016, nie wykazano żadnych dochodów. Z zestawienia wynika, że skarżąca osiągała w latach 2018-2020 raczej niskie dochody- łącznie 33.282,18 zł.

Organ nie posiadał jednak informacji o składnikach majątku (lub jego braku), które to informacje powinna przedłożyć skarżąca, takich jak nieruchomości, pojazdy, rzeczy ruchome itd. Brak też informacji o kosztach utrzymania gospodarstwa domowego. Brak jest też informacji o wysokości zadłużenia wobec innych wierzycieli oraz ewentualnie o podstawie i przyczynach tego zadłużenia. Brak jest informacji czy skarżąca zwracała się o pomoc społeczną do stosownych instytucji i czy taką pomoc otrzymała, ewentualnie co przesądziło o odmowie udzielenia takiej pomocy. Nie ma również informacji o przyczynach braku zapłaty zobowiązania podatkowego w ustawowym terminie (skarżąca wykazała to zobowiązanie w zeznaniu rocznym w sytuacji, gdy jeszcze pozostawała w związku małżeńskim). Zasadnie DIAS wskazał, że wszystkie te informacje udowodnione bądź choćby uprawdopodobnione pozwoliłyby organom podatkowym na ocenę wystąpienia przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego oraz na ewentualne podjęcie rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego w przypadku wystąpienia którejkolwiek z nich. Natomiast zebrany materiał dowodowy nie dawał podstaw do stwierdzenia ważnego interesu podatnika ani ważnego interesu publicznego, co z kolei uniemożliwiło udzielenie wnioskowanej ulgi.

Podkreślić należy, że obowiązkiem strony ubiegającej się o przyznanie ulgi jest wykazanie, że spełnia przesłanki określone w przepisach prawa. Zatem to przede wszystkim na stronie ciąży obowiązek dostarczenia dowodów potwierdzających podnoszone okoliczności i to na etapie postępowania przed organami administracyjnymi. To na wnioskującym o przyznanie ulgi ciąży obowiązek wykazania, iż spełnia przesłanki wskazane w art. 67a Ordynacji podatkowej, zwłaszcza mając na uwadze wyjątkowy i nadzwyczajny charakter instytucji umorzenia. Tymczasem pomimo stosownego wezwania ze strony organu strona skarżąca nie przedstawiła swojej sytuacji finansowej i nie przedłożyła żadnych dokumentów w tym zakresie. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie organy uczyniły zadość postulatom stawianym decyzjom uznaniowym, dochodząc prawidłowo do przekonania, że w sprawie nie zaistniały ani przesłanka ważnego interesu podatnika, ani ważnego interesu publicznego.

Organ też wyjaśnił skarżącej, że powołane przez podatniczkę zaświadczenie zostało wydane w wyniku błędu. Wskazać należy, że zaświadczenie nie determinuje istnienia zobowiązania podatkowego, które w tym przypadku powstało z mocy prawa. Organ wskazał Stronie stan zaległości, wyjaśnił prawidłowo okoliczności związane z wymagalnością i istnieniem zobowiązania podatkowego, zasadnie oceniając, iż w sprawie nie doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego.

Jak również organ prawidłowo wyjaśnił, że przedmiotowe zobowiązanie nie jest zobowiązaniem wyłącznie byłego małżonka podatniczki ale również jej samej. Wynika to z istoty wspólnego rozliczenia podatkowego małżonków i odpowiedzialności solidarnej za zobowiązanie podatkowe wynikające z tego rozliczenia. Jak słusznie wskazał organ nie ma przy tym znaczenia, że skarżąca nie współdziałała z małżonkiem w prowadzeniu działalności gospodarczej. Zaś jeśli chodzi o osiąganie z tego tytułu korzyści, również nie ma to znaczenia dla sprawy, z uwagi na podjęcie przez podatniczkę decyzji o wspólnym rozliczeniu dochodów, co nie jest obowiązkiem podatników będących małżonkami, a uprawnieniem. Dla istnienia tej odpowiedzialności nie ma znaczenia fakt późniejszego ustania małżeństwa. Podatek dochodowy od osób fizycznych za 2013 r. wynikający z zeznania złożonego wspólnie z małżonkiem jest niepodzielny i wymagalny od obu małżonków. Zgodnie z art. 92 § 3 ustawy Ordynacja podatkowa małżonkowie opodatkowani łącznie od sumy swoich dochodów na podstawie odrębnych przepisów ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe oraz solidarna jest ich wierzytelność o zwrot nadpłaty podatku od sumy dochodów małżonków, z zastrzeżeniem § 3a.

W przekonaniu Sądu kontrolowana decyzja nie narusza prawa, w tym nie została wydana z naruszeniem instytucji uznania administracyjnego. Wyrażone w uzasadnieniu skarżonej decyzji stanowisko organu spełnia wymagania argumentacyjne wywodzone z ogólnych zasad procedury podatkowej, w szczególności z przepisów art. 121, art. 122 i art. 124 O.p.

Nie zostały też naruszone powołane przez stronę przepisy Konstytucji, Strona też nie uzasadniła zarzutów ich naruszenia.

W ocenie Sądu organ wydający zaskarżoną decyzję nie uchybił w toku postępowania zasadom wynikającym z przepisów prawa procesowego, wyjaśnił stan faktyczny, rozpatrzył zebrany materiał dowodowy i w konsekwencji w sposób prawidłowy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

Postępowanie podatkowe w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone prawidłowo i w związku tym brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającej umorzenia zaległości podatkowych.

Jednocześnie Sąd podchodzi ze zrozumieniem do trudnej sytuacji życiowej Skarżącej związanej z zadłużeniem opiewającym na znaczące kwoty. Dlatego też Sąd przypomina, że sprawy w przedmiocie ulg w spłacie zaległości podatkowych nie korzystają z tzw. powagi rzeczy osądzonej w takim znaczeniu, że nie stoją na przeszkodzie do wszczęcia przez Skarżącą kolejnego postępowania o umorzenie zaległości lub zastosowanie innej ulgi w spłacie zaległości. Jeśli więc Skarżąca uzna, że istnieją inne jeszcze okoliczności przemawiające za udzielaniem ulgi, może ponownie złożyć wniosek o zastosowanie ulgi w spłacie zaległości. Jednocześnie Skarżąca musi mieć na uwadze, że przyznanie ulgi następuje jedynie na wniosek podatnika i tylko w granicach tego wniosku i to podatnik ma wykazać, że istnieją przesłanki do zastosowania ulgi.

Z tych względów, nie znajdując podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.

Skarga w niniejszej sprawie została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów