Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SAB/Wr 146/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-03-13 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Zarząd Gminy
Treść wyniku: *Cofnięto w całości przyznane  prawo pomocy
Powołane przepisy: article: art. 249a i art. 246 par. 1 pkt 2 w związku z art. 245 par. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Ewa Orłowska referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu: po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. B. na bezczynność Miejskiego Zakładu Komunalnego w [...] Sp. z o. o. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: cofnąć prawo pomocy przyznane skarżącemu postanowieniem referendarza sądowego z dnia 13 września 2016 r. przyznającym prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 13 września 2016 r. skarżącemu zostało przyznane prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku o prawo pomocy, który został rozstrzygnięty tym postanowieniem skarżący wskazał, że jest osobą samotną, niepełnosprawną, pozbawioną pracy i żyjącą w całkowitym ubóstwie. Został pozbawiony dostępu do bezpłatnej opieki lekarskiej. Podał, że posiada deficyt budżetowy z powodu procesów sądowych o zapłatę podatków, danin i innych. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Podał także, że nie posiada nieruchomości, oszczędności, przedmiotów i papierów wartościowych i wierzytelności.

Pismem z dnia 18 listopada 2016 r. organ, czyli Miejski Zakład Komunalny (przesłanym przez Sąd skarżącemu pismem z dnia 25 listopada 2016 r.), wniósł o dokonanie weryfikacji oświadczeń skarżącego zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy i jednocześnie w razie ich ustania lub niezgodności z prawdą – wniósł o cofnięcie przyznanego prawa pomocy. W piśmie tym organ podał, że z danych posiadanych przez spółkę (czyli organ) wynika, że skarżący jest aktywnym uczestnikiem życia społecznego jako wiceprezes zarządu Stowarzyszenia [...], co potwierdzono wydrukiem z Centralnej Informacji z Krajowego Rejestru Sądowego. Organ podał również, że skarżący nie jest zarejestrowany w powiatowym urzędzie pracy jako osoba poszukująca pracy, wobec czego nie jest – jak twierdzi - osobą pozbawioną pracy, lecz osobą, która pracy nie szuka z własnego wyboru. Brak ubezpieczenia zdrowotnego jest konsekwencję braku rejestracji w urzędzie pracy. W ocenie spółki nie ma przeszkód, aby skarżący podzielił czas miedzy pracę albo aktywne jej poszukiwanie, a działalność społeczną. Organ powołał się na stanowisko wyrażone w postanowieniu NSA z dnia 16 września 2014 r. sygn. akt II OZ 924/14 (LEX nr 1530881), zgodnie z którym obowiązkiem ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy jest wykazanie faktu podjęcia starań o uzyskanie środków finansowych, niezależnie od efektów i wskazał, że skarżący nie wykazał, aby czynił jakiekolwiek starania o znalezienie pracy. Organ dodał, że nie ma wiedzy, czy skarżący jest osobą niepełnosprawną czy też nie, ale urząd pracy pomaga w znalezieniu pracy osobom zdrowym, jaki i osobom posiadającym różnego rodzaju dysfunkcje. Dla osoby niepełnosprawnej istnie możliwość dostosowania stanowiska pracy jak i zatrudnienia w formie telepracy. Niepełnosprawność nie jest w ocenie organu przeszkodą w znalezieniu pracy. Spółka wyjaśniła również, że zgodnie z jej wiedzą skarżący wynajmuje wraz z żoną E. lokal mieszkalny od Gminy i z tego względu spółkę dziwi twierdzenie skarżącego, że jest on osobą samotną, prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe. Spółka dodała, że z jej wiedzy wynika, że żona skarżącego pracuje, a skarżący posiada samochód marki [...]. W piśmie tym organ podał, że wobec rozbieżności między oświadczeniem skarżącego, a informacjami posiadanymi przez spółkę skarżący powinien wyjaśnić dlaczego nie poszukuje pracy, czy faktycznie mieszka sam, czy też jak wynika z danych spółki mieszka wraz z żoną, która pracuje i utrzymuje prowadzone przez małżonków wspólne gospodarstwo domowe. Organ powołał się w tej kwestii na orzeczenie NSA z dnia 12 września 2014 r. sygn. akt I FZ 339/14, zgodnie z którym w zakresie, w jakim dochody i obciążenie finansowe osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym współkształtują sytuację finansową wnioskodawcy o prawo pomocy, tj. jego koszty utrzymania i potencjalne dochody, wojewódzkie sądy administracyjne są uprawione na podstawie art. 255 p.p.s.a. do wzywania o dokumenty źródłowe obrazujące sytuację majątkową domowników wnioskodawcy (tak też NSA w postanowieniu z dnia 10 marca 2011 r., II FZ 67/11, publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

W związku z opisanym wyżej pismem organu z dnia 18 listopada 2016 r. – pismem referendarza sądowego z dnia 1 grudnia 2016 r. wezwano skarżącego do nadesłania wymienionych w nim kopii dokumentów i udzielenia szczegółowych pisemnych wyjaśnień i pouczono skarżącego, że kopie żądanych dokumentów i pisemne wyjaśnienia należy nadesłać w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania tego pisma. W przeciwnym wypadku sprawa zostanie rozpoznana na podstawie akt sprawy. Pismo to skarżący otrzymał w dniu 6 grudnia 2016 r.

Pismem z dnia 10 grudnia 2016 r. (data wpływ do Sądu 14 grudnia 2016 r. k-98) skarżący podał, m. in. że odmawia składania wszelkich wyjaśnień do czasu odebrania od świadka J. T. i A. N. (osoby te pełnią funkcję prezesa i wiceprezesa zarządu organu) oświadczenia w formie przepisanej prawem i że naruszona została jego godność.

Podobnie w piśmie z dnia 3 grudnia 2016 r. (k-92), nadesłanym w odpowiedzi na pismo Sądu z dnia 25 listopada 2016 r. przesyłające skarżącemu powyższe pismo organu z dnia 18 listopada 2016 r., skarżący podał, że wzywa do zaprzestania naruszenia jego dóbr osobistych przez prezesa i wiceprezesa zarządu organu i że wzywa te osoby do złożenia pisemnych lub ustnych oświadczeń.

Następnie pismem referendarza sądowego z dnia 4 stycznia 2017 r. sporządzonym w nawiązaniu do powyższego pisma skarżącego z dnia 10 grudnia 2016 r. poinformowano skarżącego o tym, że pismem referendarza z dnia 1 grudnia 2016 r. został on poinformowany, że w niniejszej sprawie Miejski Zakład Komunalny pismem z dnia 18 listopada 2016 r. - wniósł o dokonanie weryfikacji oświadczeń złożonych przez niego we wniosku o przyznanie prawa pomocy i ewentualne o cofnięcie przyznanego mu postanowieniem z dnia 13 września 2016 r. prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W piśmie tym dodano, że w piśmie z dnia 1 grudnia 2016 r. wezwano skarżącego do nadesłania określonych kopii dokumentów i udzielenia pisemnych wyjaśnień celem ustalenia, czy przyznane mu prawo pomocy powinno zostać cofnięte na podstawie art. 249 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. DZ. U. z 2016 r. poz. 718, dalej p.p.s.a.), zgodnie z którym przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli się okaże, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Żądanie to zostało natomiast oparte na podstawie art. 255 powołanej p.p.s.a w związku z art. 258 § 2 pkt 5 p.p.s.a. Wyjaśniono także, że do kompetencji referendarza sądowego należy m. in. wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o cofnięciu przyznanego prawa pomocy (art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.) i że od postanowienia tego przysługuje prawo wniesienia sprzeciwu (art. 259 § 1 p.p.s.a.). Natomiast pismo referendarza z dnia 1 grudnia 2016 r. nie podlega zaskarżeniu.

Ponadto w omówionym piśmie z dnia 4 stycznia 2016 r. ponownie wezwano skarżącego do nadesłania kopii dokumentów i udzielenia pisemnych wyjaśnień wymienionych w piśmie z dnia 1 grudnia 2016 r. – w terminie 7 dni od dnia otrzymania tego pisma - celem ustalenia, czy zachodzą przesłanki wymienione w art. 249 p.p.s.a., uzasadniające cofnięcie przyznanego prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W piśmie tym pouczono skarżącego, że brak odpowiedzi skutkować będzie, rozpoznaniem dalszego utrzymywania prawa pomocy, na podstawie akt sprawy.

Pismo to skarżący otrzymał w dniu 10 stycznia 2017 r.

W odpowiedzi na to pismo skarżący przesłał drogą elektroniczną w dniu 10 stycznia 2017 r. (k-103) pismo, w którym podał, że wzywa referendarza sądowego do natychmiastowego zaprzestana prześladowania i zastraszania jego osoby. Dodatkowo podał w nim, że jeszcze raz informuje, że treść pisma "donosiciela" z dnia 18 listopada 2016 r. mija się obiektywnie z prawdą, prywatny list spółki narusza ochronę jego danych osobowych, a czynności referendarza mogą stanowić przedmiot odrębnego postępowania.

Następnie pismem z dnia 17 stycznia 2017 r. (k- 105) organ wniósł o cofnięcie przyznanego skarżącemu prawa pomocy z uwagi na fakt, że nie wykazał on, że aktywnie poszukuje pracy. Obowiązkiem skarżącego ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy było wykazanie faktu podjęcia starań o uzyskanie środków finansowych. Skarżący nie przedstawił żadnej dokumentacji w tym przedmiocie i nie wyjaśnił dlaczego nie korzysta z pomocy powiatowego urzędu pracy. Skarżący zajmuje wysokie stanowisko w podmiocie zajmującym się działalnością społeczną, co zostało wykazane odpisem z KRS. Nadto w ocenie spółki skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe razem z żoną, o czym świadczyć może zaświadczenie Urzędu Miejskiego o zameldowaniu na pobyt stały obojga małżonków pod adresem zamieszkania podanym przez skarżącego, które organ przedłożył wraz z tym pismem. Dodatkowo organ podał, że z jego wiedzy wynika, że żona skarżącego pracuje w spółce [...] sp. z o. o. Wobec faktu, że dochody osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym współkształtują sytuację finansową skarżącego, również z tej przyczyny zwolnienie skarżącego z ponoszenia kosztów sądowych jest niezasadne. Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową przeznaczoną dla osób, które pomimo starań nie mają środków finansowych i nie mogą znaleźć pracy, nie zaś dla osób, które pozostają bezrobotne z własnego wyboru.

Do tego pisma dołączono pismo Burmistrza Miasta z dnia 5 stycznia 2017 r. z którego wynika, że z rejestru mieszkańców z dnia 3 stycznia 2017 r. wynika, że pod adresem zamieszkania skarżącego zameldowane są na pobyt stały dwie osoby, tj. skarżący i jego żona.

Następnie pismem referendarza sądowego z dnia 24 stycznia 2017 r. poinformowano skarżącego o treści powyższego pisma organu z dnia 17 stycznia 2017 r. i wezwano skarżącego do nadesłania w terminie 10 dni zaświadczenia jednostki organizacyjnej gminy realizującej zadania pomocy społecznej o sytuacji osobistej, rodzinnej, majątkowej i dochodowej skarżącego i żony, (zaświadczenia potwierdzającego w szczególności czy skarżący mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe razem z żoną, gdzie pracuje żona, w jakiej wysokości miesięcznie uzyskuje dochody i jaki żona posiada majątek oraz czy skarżący uzyskuje dochody, z jakiego tytułu i w jakiej wysokości miesięcznie). W piśmie tym wezwano także skarżącego do nadesłania zaświadczenia zakładu pracy żony o wynagrodzeniu netto żony za ostatnie sześć miesięcy z uwzględnieniem poszczególnych miesięcy i pouczono stronę, że brak odpowiedzi skutkować będzie, rozpoznaniem dalszego utrzymywania prawa pomocy, na podstawie akt sprawy.

W piśmie tym wyjaśniono ponadto skarżącemu, że podstawę prawną żądania, jak i wcześniejszych skierowanych do niego pism dotyczących kwestii cofnięcia prawa pomocy, stanowią przepisy § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015, poz. 1257) oraz przepis art. 255 p.p.s.a.

W piśmie tym dodano, że przepis § 4 pkt 5 i 6 powyższego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. stanowi, że dokumentami źródłowymi, do złożenia których wnioskodawca może zostać wezwany, w przypadku gdy oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego są w szczególności: zaświadczenia o wysokości osiągniętego dochodu, uzyskanych wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz otrzymywanych świadczeń z okresu ostatnich dwóch lat (pkt 5); zaświadczenie o sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej wnioskodawcy wydawane przez upoważnionego pracownika jednostki organizacyjnej gminy realizującej zadania pomocy społecznej (pkt 6 ).

Rozporządzenie to zostało wydane na podstawie m. in. art. 256 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia: rodzaje dokumentów źródłowych, o których mowa w art. 255, oraz okresy, za jakie mają być dokumentowane dane o majątku, dochodach i stanie rodzinnym; dokumentami tymi mogą być w szczególności odpisy zeznań podatkowych, wyciągi lub wykazy z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych, wypisy z rejestrów urzędowych, odpis aktualnych bilansów oraz zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności i otrzymywanych świadczeń.

Natomiast zgodnie z przepisem art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 (wniosek o prawo pomocy złożony na urzędowym formularzu), okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

W myśl zaś art. 258 § 2 pkt 5 p.p.s.a. do czynności w zakresie przyznania prawa pomocy, które wykonuje referendarz sądowy należą w szczególności: wzywanie stron do uzupełnienia braków formalnych wniosków, a także do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów, a zgodnie z pkt 7 tego przepisu do czynności referendarza należy też wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy.

Pismo to nie zostało odebrane przez skarżącego pomimo jego dwukrotnego awiza w dniach 30 stycznia i 7 lutego 2017 r. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru i koperty zawierającej tą przesyłkę wynika, że zwrot nie podjętej w terminie przesyłki nastąpił w dniu 15 lutego 2017 r. (datownik ZWROT nie podjęto w terminie.) Dnia 1 marca 2017 r. przesyłka została pozostawiona w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia.

Celem wprowadzenia w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) instytucji prawa pomocy było zapewnienie stronom postępowania znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej faktycznej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Przyznanie prawa pomocy oznacza, że ciężar kosztów postępowania w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu Państwa i powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też może być ono stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (por. post. Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 lipca 2008 r., II FZ 297/08, a także post. z dnia 6 grudnia 2012 r., II OZ 1079/12; orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Za zasadnością przyznania prawa pomocy muszą przemawiać zatem wyjątkowe okoliczności faktyczne wskazujące, że obiektywna sytuacja finansowa strony nie daje jej możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.

Zauważyć przy tym należy, że z konstrukcji przepisu art. 246 § 1 p.p.s.a. określającego przesłanki przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Jednocześnie podkreślić należy, że oświadczenia strony, które stanowiły podstawę przyznania jej prawa pomocy, mogą być weryfikowane przez referendarza sądowego w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Jeśli bowiem okaże się, że sytuacja faktyczna, która stanowiła podstawę przyznania stronie prawa pomocy, uległa zmianie lub została ona przez stronę przedstawiona w sposób niezgodny ze stanem rzeczywistym, referendarz sądowy jest upoważniony do cofnięcia przyznanego prawa.

Zgodnie bowiem z art. 249 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli się okaże, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć.

Z treści powołanego art. 249 p.p.s.a. wynika, że cofnięcie prawa pomocy może nastąpić zarówno w wypadku, gdy strona wprowadziła sąd w błąd co do swojej sytuacji majątkowej, rodzinnej czy zdolności płatniczych, jak i wówczas, gdy sytuacja ta oraz zdolności płatnicze ulegną poprawie już po wydaniu postanowienia o przyznaniu prawa pomocy. W orzecznictwie sądowym oraz doktrynie wskazuje się, że cofnięcie prawa pomocy powinno nastąpić każdorazowo, jeżeli strona podała nieprawdziwe informacje lub dowody albo zataiła prawdę o swojej sytuacji majątkowej, rodzinnej, czy zdolnościach płatniczych (por. post. Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 marca 2010 r., II FZ 104/10 oraz z dnia 28 lipca 2011 r., I OZ 556/11; S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 271).

Skarżący we wniosku o prawo pomocy podał, że jest osobą samotnie gospodarującą (rubryka nr 6 stan rodzinny), a w rubryce nr 10 (dochody) podał, że jego miesięczny dochód netto z tytułu "represji w czasie pokoju" wynosi 0 zł, a więc, że nie uzyskuje żadnych dochodów. Dodatkowo podał w tym wniosku, że jest osobą niepełnosprawną, pozbawioną pracy i żyjącą w całkowitym ubóstwie.

W rozpoznawanej sprawie po wydaniu postanowienia przyznającego skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych pojawiły się wątpliwości wynikające z pisma organu z dnia 18 listopada 2016 r i z dnia 17 stycznia 2017 r. w zakresie prawdziwości twierdzeń skarżącego, podanych we wniosku o prawo pomocy, dotyczących jego stanu rodzinnego i sytuacji dochodowej, tj. w zakresie oświadczenia skarżącego dotyczącego prowadzenia samodzielnego gospodarstwo domowego i braku dochodów. Organ podał bowiem, że skarżący wynajmuje wraz z żoną lokal mieszkalny od Gminy i z tego względu zakwestionował twierdzenie skarżącego, że jest on osobą samotną, prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe. Dodał również, że z jego wiedzy wynika, że skarżący mieszka wraz żoną, która pracuje w spółce wskazanej przez organ i utrzymuje prowadzone przez małżonków wspólne gospodarstwo domowe. Ponadto skarżący posiada samochód marki [...]. Skarżący powinien wyjaśnić dlaczego nie poszukuje pracy, czy faktycznie mieszka sam, czy też jak wynika z danych spółki mieszka wraz z żoną.

Referendarz sądowy, pismami z dnia 1 grudnia 2016 r., 4 stycznia 2017 r. i 24 stycznia 2017 r., przeprowadził postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie, czy skarżący we wniosku o prawo pomocy przedstawił prawdzie dane, tj. czy mieszka sam i tym samym prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, czy też, jak twierdzi organ, mieszka jednak z żoną, która pozostaje w zatrudnieniu, uzyskuje dochody i utrzymuje małżonków. Przeprowadzenie tego postepowania miało również na celu wyjaśnienie, czy skarżący uzyskuje dochody z tytułu pełnienia funkcji wiceprezesa wymienionego wyżej Stowarzyszenia, przy czym organ załączając wydruk z KRS wykazał, że skarżący rzeczywiście pełni taką funkcję. Postępowanie to miało również na celu wyjaśnienie czy skarżący uzyskuje inne dochody.

Na pierwsze pismo referendarza z dnia 1 grudnia 2016 r. skarżący nie udzielił odpowiedzi, skoro w piśmie z dnia 10 grudnia 2016 r. (k- 99), podał że odmawia składania jakichkolwiek wyjaśnień.

W pierwszym piśmie z dnia 1 grudnia 2016 r. wezwano m. in. skarżącego do udzielenia wyjaśnienia, czy otrzymuje obecnie i otrzymywał w okresie ostatnich sześciu miesięcy wynagrodzenie i w jakiej wysokości miesięcznie z tytułu pełnienia funkcji wiceprezesa zarządu wymienionego wyżej Stowarzyszenia, którego siedziba znajduje się pod adresem jego miejsca zamieszkania (należało nadesłać również zaświadczenie sporządzone przez to Stowarzyszenie potwierdzające, czy otrzymał jakiekolwiek dochody i w jakiej wysokości z tytułu sprawowania tej funkcji w okresie ostatnich sześciu miesięcy, czyli od czerwca do listopada 2016 r.) oraz wyjaśnienia z jakich powodów nie rejestruje się jako osoba bezrobotna w powiatowym urzędzie pracy i kiedy po raz ostatni utracił status osoby bezrobotnej na podstawie decyzji urzędu pracy (należało nadesłać także ostatnią decyzję powiatowego urzędu pracy o utracie statusu osoby bezrobotnej) i wyjaśnienia dlaczego nie podejmuje żadnego zatrudnienia, czy poszukiwał odpowiedniej dla siebie pracy, w tym pracy odpowiedniej dla osoby niepełnosprawnej w okresie ostatnich sześciu miesięcy.

W piśmie tym wezwano także skarżącego do udzielenia wyjaśnienia, czy mieszka wraz z żoną E. w lokalu mieszkalnym, gdyż ze znajdującej się w aktach administracyjnych umowy najmu tego lokalu z dnia 2 stycznia 2006 r. wynika, że najemcami są skarżący i jego żona E. i czy żona ponosiła i ponosi obecnie opłaty związane z utrzymaniem tego mieszkania. Wezwano także skarżącego do nadesłania dowodów potwierdzających, kto konkretnie (tj. skarżący czy żona) ponosi wszelkie opłaty za mieszkanie, czyli opłaty za czynsz, gaz, prąd, odpady komunalne, wywóz nieczystości, woda, i inne (np. telefon), tj. do nadesłania dowodów np. przelewów bankowych, wpłat w kasie w okresie od sierpnia do listopada 2016 r. Wezwano także skarżącego do złożenia wyjaśnienia czy wysokość opłat za wywóz nieczystości, wodę ustalana jest dla dwóch osób, tj. dla skarżącego i żony (należało także nadesłać dokumenty dotyczące wymiaru tych opłat z uwzględnieniem liczby osób w okresie ostatnich powyższych czterech miesięcy) oraz do złożenia wyjaśnienia, czy i od kiedy skarżący posiada z żoną rozdzielność majątkową lub czy orzeczona została separacja (należało nadesłać dokumenty potwierdzające te dane) i wyjaśnienia czy skarżący prowadził i czy prowadzi obecnie z żoną wspólne gospodarstwo domowe i czy żona pracuje lub prowadzi działalność gospodarczą i czy jest skarżący jest na utrzymaniu żony skoro podał we wniosku o prawo pomocy, że nie otrzymuje żadnych dochodów. Wezwano także skarżącego do nadesłania zaświadczenia o zatrudnieniu i zarobkach netto żony za okres ostatnich sześciu miesięcy oraz wyciągów z kont bankowych i lokat bankowych i kart kredytowych żony za okres ostatnich sześciu miesięcy oraz do złożenia wyjaśnienia czy składał z żoną wspólne zeznanie podatkowe za 2015 r. należało także nadesłać kopię tego zeznania lub kopię zeznania podatkowego złożonego odrębnie przez skarżącego i odrębnie przez żonę.

W piśmie tym wezwano ponadto skarżącego do udzielenia wyjaśnienia, czy i od kiedy skarżący jest zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego w zakładzie pracy żony, (należało nadesłać również dokument potwierdzający te dane, tj. stosowne zaświadczenie z zakładu pracy żony), gdyż z treści przepisów art. 67 ust. 3 w związku z art. 3 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 1793) wynika, że osoba ubezpieczona ma obowiązek zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego tych członków rodziny, którzy nie mają innego tytułu do ubezpieczeń społecznych lub wyjaśnienia czy i kiedy skarżący dokonał dobrowolnego zgłoszenia do ubezpieczeń zdrowotnych oraz wyjaśnienia czy skarżący posiada samochód marki [..] i kto oraz z jakich środków pieniężnych ponosi opłaty związane z używaniem samochodu, tj. opłaty za paliwo, opłaty związane z ubezpieczeniem samochodu. Wezwano także skarżącego do nadesłania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.

Na drugie pismo referendarza z dnia 4 stycznia 2017 r., w którym ponownie wezwano skarżącego do przedłożenia powyższych dokumentów i wyjaśnień skarżący, pismem z dnia 10 stycznia 2017 r. nadesłanym drogą elektroniczną (k- 103) odpowiedział, że "donosiciel" (czyli organ) mija się z prawdą i nie złożył wymaganych dokumentów i oświadczeń.

Natomiast trzecie pismo referendarza z dnia 24 stycznia 20217 r. nie zostało odebrane przez skarżącego pomimo jego dwukrotnego awiza i pozostawania do odbioru w placówce pocztowej przez okres wymaganych 14 dni (art. 73 p.p.s.a.).

W piśmie tym wezwano skarżącego do nadesłania w terminie 10 dni zaświadczenia jednostki organizacyjnej gminy realizującej zadania pomocy społecznej o sytuacji osobistej, rodzinnej, majątkowej i dochodowej skarżącego i żony, (zaświadczenia potwierdzającego w szczególności czy skarżący mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe razem z żoną, gdzie pracuje żona, w jakiej wysokości miesięcznie uzyskuje dochody i jaki żona posiada majątek oraz czy skarżący uzyskuje dochody, z jakiego tytułu i w jakiej wysokości miesięcznie). W piśmie tym wezwano także skarżącego do nadesłania zaświadczenia zakładu pracy żony o wynagrodzeniu netto żony za ostatnie sześć miesięcy z uwzględnieniem poszczególnych miesięcy i pouczono stronę, że brak odpowiedzi skutkować będzie, rozpoznaniem dalszego utrzymywania prawa pomocy, na podstawie akt sprawy.

Natomiast w piśmie z dnia 3 grudnia 2016 r. (k- 92), nadesłanym w odpowiedzi na pismo Sądu z dnia 25 listopada 2016 r., przesyłające skarżącemu pismo organu z dnia 18 listopada 2016 r., skarżący podał, że w całości podtrzymuje oświadczenie zawarte we wniosku o prawo pomocy.

Powyższe twierdzenie skarżącego, wobec nie nadesłania przez skarżącego żadnego z dokumentów i nie udzielenia pisemnych wyjaśnień, określnych w pismach referendarza sądowego z dnia 1 grudnia 2016 r. oraz 4 stycznia i 24 stycznia 2017 r. nie powala na przyjęcie, że skarżący we wniosku o prawo pomocy z dnia 2 września 2016 r. - na podstawie, którego postanowieniem referendarza sadowego z dnia 13 września 2016 r. przyznano mu prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych - podał w wiarygodny sposób swoją sytuację dochodowa i rodzinną.

Podkreślić również należy, że w piśmie z dnia 10 grudnia 2016 r. skarżący oświadczył, iż odmawia składania jakichkolwiek wyjaśnień. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 7 czerwca 2016 r. sygn. akt II OZ 577/16 stwierdził zaś, że Sąd I instancji przed wydaniem postanowienia o cofnięciu prawa pomocy, winien był ustalić, czy strona skarżąca wnioskując o przyznanie prawa pomocy przedstawiła dane nieprawdziwe i powinien to uczynić poprzez wezwanie do nadesłania stosownej dokumentacji. Zatem wezwanie skarżącego do nadesłania dokumentacji i wyjaśnień było zasadne.

Ponadto ze znajdującej się w aktach administracyjnych rozpoznawanej sprawy umowy najmu wynika, że została ona zawarta przez skarżącego i jego żonę w dniu 2 stycznia 2006 r. i dotyczy najmu lokalu mieszkalnego od gminy składającego się m. in. z trzech pokoi. Istotne jest, iż stroną tej umowy jest również organ, który wniósł o cofnięcie przyznanego skarżącemu prawa pomocy, czyli Miejski Zakład Komunalny reprezentujący Gminę. W aktach tych znajduje się ponadto także aneks do tej umowy podpisany dnia 15 grudnia 2006 r. przez skarżącego i jego żonę, a więc przez oboje małżonków, dotyczący zmian w części w zakresie pomieszczeń przynależnych oraz powierzchni lokalu do opłat za czynsz.

Skoro powyższa umowa i aneks do niej, zostały podpisane przez oboje małżonków to nie można przyjąć, że wiarygodne jest twierdzenie skarżącego, podane we wniosku o prawo pomocy z dnia 2 września 2016 r., że mieszka on sam.

Istotne jest również, że z umowy najmu z dnia 2 stycznia 2006 r. tj. § 3 pkt 3 tego aktu wynika, że najemca ma obowiązek każdorazowo dokonać zgłoszenia o zmianie ilości osób zamieszkujących w lokalu, a z pkt 4 tego przepisu wynika, że najemca jest zobowiązany do zawarcia odrębnych umów na dostawę zimnej wody, odbiór ścieków i wywóz nieczystości stałych.

Skoro organ w piśmie z dnia 17 listopada 2016 r. podał, że według jego wiedzy skarżący wynajmuje lokal mieszkalny od gminy wraz z żoną (k-73), a w piśmie z dnia 17 stycznia 2017 r. podał, że w jego ocenie skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną (k-106), zaś do zakresu działania tego organu (Miejskiego Zakładu Komunalnego) należy zgodnie z jego regulaminem organizacyjnym z dnia 31 marca 2010 r. (k- 82) wykonywanie zadań związanych z gospodarowaniem odpadami, dostawą wody i odbiorem ścieków (część II regulaminu Cel i zakres działania), a jego Oddział Gospodarki Mieszkaniowej (k-83), uregulowany w części IV regulaminu pkt 3.2 Zakres działania poszczególnych działów i oddziałów - zarządza i administruje mieszkaniowym zasobem gminy i wspólnotami mieszkaniowymi, koordynuje prace remontowe i budowalne, to powyższe pozwala na przyjęcie, że liczba osób wynajmujących nie uległa zamianie i że małżonkowie nie dokonali zgłoszenia zmian w ilości osób zamieszkujących, o których mowa w § 1 pkt 3 umowy najmu zawartej z organem. Powyższe uzasadnia tym samym stanowisko, że w dacie złożenia wniosku o prawo pomocy skarżący podał niewiarygodne dane dotyczące jego sytuacji rodzinnej i prowadzenia samodzielnego gospodarstwa domowego.

Poza tym z przedłożonego przez organ pisma Burmistrza Miasta z dnia 5 stycznia 2017 r. k- 107 wynika, że w lokalu mieszkalnym podanym jako adres zamieszkania skarżącego i który jest wynajmowany od Gminy przez oboje małżonków zameldowane są na pobyt stały dwie osoby, tj. skarżący i jego żona.

Przypomnieć należy, że we wspomnianym piśmie referendarza z dnia 1 grudnia 2016 r. wezwano także skarżącego do nadesłania dowodów potwierdzających, kto konkretnie (tj. skarżący czy żona) ponosi wszelkie opłaty za mieszkanie, czyli opłaty za czynsz, gaz, prąd, odpady komunalne, wywóz nieczystości, woda, i inne (np. telefon), tj. do nadesłania dowodów potwierdzających te dane, np. przelewów bankowych, wpłat w kasie w okresie od sierpnia do listopada 2016 r. Z § 7 umowy najmu wynika bowiem, że opłaty za czynsz płatne są w siedzibie organu lub na konto bankowe.

Powyższym pismem wezwano także skarżącego do złożenia wyjaśnienia i nadesłania dokumentów (za okres czterech miesięcy) potwierdzających, czy wysokość opłat za wywóz nieczystości, wodę ustalana jest dla dwóch osób, tj. dla skarżącego i żony (należało także nadesłać dokumenty dotyczące wymiaru tych opłat z uwzględnieniem liczby osób w okresie ostatnich powyższych czterech miesięcy).

Okoliczności te miały na celu potwierdzenie, czy prawdziwe są dane poddane przez skarżącego we wniosku o prawo pomocy dotyczące prowadzenia samodzielnego gospodarstwa domowego i braku dochodów.

Brak odpowiedzi skarżącego w tym zakresie skutkuje, iż na obecnym etapie postępowania nie można przyjąć, że dane podane przez skarżącego były wiarygodne.

Podobnie należy ocenić brak wyjaśnień skarżącego i dokumentu potwierdzającego czy i od kiedy skarżący jest zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego w zakładzie pracy żony, gdyż z treści przepisów art. 67 ust. 3 w związku z art. 3 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 1793) wynika, że osoba ubezpieczona ma obowiązek zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego tych członków rodziny, którzy nie mają innego tytułu do ubezpieczeń społecznych. Osoba wnioskująca o prawo pomocy w postępowaniu prze sądem administracyjnym ma obowiązek podać w rubryce nr 6 urzędowego formularza obejmującej stan rodzinny - członków rodziny, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, zaś członkowie rodziny mają obowiązek zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego tych członków rodziny, którzy nie mają innego tytułu do ubezpieczeń społecznych.

Ponadto kwestia prawdziwości twierdzeń skarżącego dotyczących sytuacji rodzinnej i dochodowej podanej we wniosku o prawo pomocy miała zostać zweryfikowana poprzez przedłożenie przez skarżącego zaświadczenia jednostki organizacyjnej gminy realizującej zadania pomocy społecznej o sytuacji osobistej, rodzinnej, majątkowej i dochodowej skarżącego i żony, (zaświadczenia potwierdzającego w szczególności czy skarżący mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe razem z żoną, gdzie pracuje żona, w jakiej wysokości miesięcznie uzyskuje dochody i jaki żona posiada majątek oraz czy skarżący uzyskuje dochody, z jakiego tytułu i w jakiej wysokości miesięcznie). W piśmie tym wezwano także skarżącego do nadesłania zaświadczenia zakładu pracy żony o wynagrodzeniu netto żony za ostatnie sześć miesięcy z uwzględnieniem poszczególnych miesięcy. Skarżący nie przedstawił tego zaświadczenia i nie odebrał przesyłki zawierającej wezwanie tym przedmiocie.

Dodać także trzeba, iż we wspólnych aktach administracyjnych spraw o sygn. akt IV SA/Wr 189/16 do IV SA/Wr 210/16, które dotyczą skarżącego, znajduje się ponadto wyrok Sądu Rejonowego w K. z dnia 21 stycznia 2015 r. sygn. akt I [..] zasądzający solidarnie od pozwanych, czyli skarżącego i jego żony E. kwotę [..] zł z ustawowymi odsetkami na rzecz Miejskiego Zakładu Komunalnego, czyli organu (strony przeciwnej w niniejszej sprawie), który wniósł o cofnięcie skarżącemu prawa pomocy. W aktach tych znajduje się także podanie o zasiłek celowy z dnia 5 lutego 2015 r., w którym skarżący podał, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z żoną i nie ma prawa do rozporządzenia jej majątkiem i oświadczenie o stanie majątkowym z dnia 8 lutego 2015 r. w którym skarżący podaje, że posiada w depozycie Skarbu Państwa kwotę około [...].

Dane te potwierdzają, że skarżący pozostaje w związku małżeńskim.

Naczelny Sąd Administracyjny, w postanowieniu z dnia 10 listopada 2011 r., sygn. akt II FZ 362/11 (publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl) stwierdził zaś, że przy badaniu zasadność przyznania prawa pomocy istotna jest okoliczność pozostawania przez małżonków we wspólnym gospodarstwie domowym. Wpływa ona bowiem na ocenę zdolności ponoszenia kosztów sądowych niezależnie od istniejącego małżeńskiego ustroju majątkowego skarżącego. Majątek oraz dochody małżonka, pozostającego z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym muszą być wzięte pod uwagę przy badaniu zaistnienia przesłanek przyznania skarżącemu prawa pomocy (por. też postanowienie NSA z dnia 23 marca 2011 r., sygn. akt II FZ 112/11).

Skoro skarżący nie nadesłał żadnego z dokumentów ani też szczegółowych wyjaśnień mających na celu potwierdzenie, czy prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i nie uzyskuje żadnych dochodów, mimo że pozostaje w związku małżeńskim, której to okoliczności nie podał we wniosku o prawo pomocy, to w świetle powyższego wiarygodność oświadczeń skarżącego co do jego stanu rodzinnego i dochodowego odbiega od przesłanek umożliwiających udzielenie mu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

Z tych względów należało cofnąć przyznane skarżącemu postanowieniem referendarza sądowego z dnia 13 września 2016 r. prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 249 i art. 245 § 3 p.p.s.a. i art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji.