Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SAB/Po 146/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności
Powołane przepisy: article: art. 68, art. 86
journal: Dz.U. 2021 poz 1082
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.
article: art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 1, art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 5, art. 13 ust. 1, art. 14
journal: Dz.U. 2020 poz 2176
law: Ustawa z dnia  6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
article: art. 61 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 119 pkt 4, art. 120, art. 149 § 1 pkt 3, art. 149 § 1a, art. 161 § 1 pkt 3, art. 200, art. 205 § 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jan Szuma (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 lutego 2022 r. sprawy ze skargi I. H. na bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania punktów 4. i 5. wniosku I. H. o udostępnienie informacji publicznej; II. stwierdza, że w zakresie załatwienia punktów 4. i 5. wniosku wskazanego powyżej organ dopuścił się bezczynności, III. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, IV. zasądza od organu na rzecz skarżącej kwotę [...](słownie: [...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej [...] (zwanego dalej "Dyrektorem") w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.

Skarga została złożona w następujących okolicznościach udokumentowanych w aktach sprawy.

Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2021 r. (k. 9 akt sądowych) wysłanym w formie elektronicznej I. H. zwróciła się do Dyrektora o udostępnienie następujących informacji:

1. kopii kontraktu zawartego przez Dyrektora z J. K., wychowawcą klasy "C" oraz nauczycielem edukacji wczesnoszkolnej w roku szkolnym [...] oraz [...];

2. kopii zawiadomienia /zawiadomień Sądu Rejonowego [...] dotyczących wniosku Dyrektora, w szczególności zawiadomienia dotyczącego ucznia /uczniów klasy "2C" w roku szkolnym [...].

Jednocześnie I. H. wniosła o przesłanie jej żądanych informacji w formacie .pdf na skrzynkę korespondencyjną w dzienniku elektronicznym szkoły, z której został wysłany przedmiotowy wniosek.

Dyrektor udzielił odpowiedzi na powyższy wniosek dnia [...] lipca 2021 r. (k. 10 akt sądowych). W zakresie żądania wyrażonego w punkcie 1 wskazał, że nauczyciele Szkoły Podstawowej [...] nie podpisują kontraktów, zawierają standardowe umowy o pracę. Jeśli żądanie dotyczyło wskazanych umów to należy to doprecyzować. Natomiast w zakresie punktu 2 przekazał żądaną informację.

W odniesieniu do powyższej odpowiedzi I. H. w dniu [...] lipca 2021 r. doprecyzowała i uzupełniła swój wniosek wnosząc o udostępnienie jej informacji dotyczących:

1. treści umowy /umów zawartych przez Dyrektora z nauczycielem kontraktowym edukacji wczesnoszkolnej, J. K., w roku szkolnym [...] i [...];

2. kopii planu rozwoju zawodowego nauczyciela edukacji wczesnoszkolnej, J. K., w roku szkolnym [...] i [...];

3. informację na temat szczegółowego przebiegu stażu J. K., ubiegającej się o awans zawodowy na stopień nauczyciela mianowanego, w roku szkolnym [...] i [...];

4. wykazu podmiotów (organizacji społecznych i związkowych, osób prawnych oraz osób nieposiadających osobowości prawnej) prowadzących działalność lub działających na terenie Szkoły;

5. informacji na temat członkostwa Dyrektora, zastępcy lub Wicedyrektora Szkoły oraz nauczyciela J. K. oraz udziału wspomnianych osób w działalności podmiotów wymienionych w punkcie 4 wniosku o udostępnienie informacji publicznej.

I. H. ponownie wniosła o przesłanie jej żądanych informacji w formacie .pdf na skrzynkę korespondencyjną w dzienniku elektronicznym szkoły, z której został wysłany wniosek.

W ramach procedowania z wnioskiem Dyrektor zwrócił się do Inspektora Ochrony Danych z prośbą o udzielenie informacji, czy może udostępnić żądane dane, tak aby nie zostały naruszone przepisy o ochronie danych osobowych.

Pismem z dnia [...] lipca 2021 r. (k. 13–14 akt sądowych) zastępca Inspektora Ochrony Danych wskazał, że w zakresie zadanych pytań, które obejmują również potencjalne dane osobowe niezwiązane z wykonywaniem obowiązków służbowych przez wskazanego nauczyciela lub sformułowanych zbyt ogólnie, sugeruje następujący sposób odniesienia się do nich:

1. treść umowy zawartej z nauczycielem stanowi informację publiczną w zakresie czasu jej obowiązywania, zakresu obowiązków, określenia stanowiska, wymiaru godzin oraz wysokości wynagrodzenia. P. dane, które mogą się na umowie znaleźć (takie jak PESEL, adres zamieszkania itp.) nie podlegają udostępnieniu jako informacje, które nie są związane bezpośrednio ze sferą zawodową ani wydatkowaniem środków publicznych. Treść umowy może zostać udostępniona wnioskodawcy, jednak po jej anonimizacji;

2. plan rozwoju zawodowego nauczyciela jest ściśle związany z jego sferą zawodową, tym samym może on zostać udostępniony;

3. szczegółowy przebieg stażu nauczyciela może być uznany za stopień realizacji założeń określonych w planie rozwoju zawodowego. Skoro sam plan jest informacją podlegającą udostępnieniu, to stopień jego realizacji również, jako obejmujący sferę zawodową;

4. pytanie o wykaz podmiotów prowadzących działalność lub działających na terenie Szkoły jest zbyt ogólne – jeśli Szkoła nie prowadzi tego rodzaju wykazu, to ma prawo wskazać, że jego sporządzenie wiązałoby się z użyciem nadmiernych środków (ludzkich i finansowych), tym samym byłaby to informacja przetworzona, która nie podlega udostępnieniu w trybie informacji publicznej;

5. w zakresie ostatniej z informacji odpowiedź powinna być odmowna ze względów określonych w powyższym punkcie, a także z uwagi na fakt, iż przynależność do organizacji związkowych należy do szczególnych kategorii danych osobowych i poza kilkoma wyjątkami (wniosek o dostęp do informacji publicznej do nich nie należy) nie podlega udostępnieniu.

Mając na uwadze powyższe wytyczne, Dyrektor pismem z dnia [...] lipca 2021 r. udzielił I. H. żądanych informacji oznaczonych we wniosku nr [...] i 3 (k. 15 akt sądowych). Natomiast w pozostałym zakresie wskazał, że pytanie oznaczone nr [...] dotyczące wykazu podmiotów prowadzących działalność lub działających na terenie Szkoły jest zbyt ogólne – szkoła nie prowadzi tego rodzaju wykazu, a jego sporządzenie wiązałoby się z użyciem nadmiernych środków ludzkich i finansowych, tym samym byłaby to informacja przetworzona. W odniesieniu do pytania oznaczonego we wniosku nr [...] Dyrektor wskazał, że Szkoła nie prowadzi również rejestru informacji na temat członkostwa Dyrektora, zastępcy lub Wicedyrektora Szkoły oraz nauczyciela J. K. oraz udziału wspomnianych osób w działalności podmiotów wymienionych w punkcie 4, a przynależność do organizacji związkowych należy do szczególnych kategorii danych i jako taka (poza kilkoma wyjątkami) nie podlega udostępnieniu.

Pismem z dnia [...] września 2021 r. I. H. wniosła skargę na bezczynność Dyrektora w zakresie nieudzielenia żądanych informacji oznaczonych nr [...] we wniosku z dnia [...] lipca 2021 r. (k. 3 akt sądowych). W uzasadnieniu wskazała, że bez wątpienia zasady funkcjonowania publicznej szkoły podstawowej stanowią informację publiczną podlegającą udostępnieniu. Wskazano, że argumentacja Dyrektora dotycząca przyczyn braku załatwienia sprawy świadczy o jej subiektywnym rozpatrywaniu przez osobę reprezentującą organ szkoły, która kieruje się pozaustawowymi kryteriami oraz wadliwym rozumieniem zadań określonych w art. 68 w zw. z art. 86 ustawy z dnia [...] grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 1082). Podkreślono także, że udostępnianie informacji dotyczących Dyrektora oraz nauczyciela zatrudnionego w szkole podstawowej nie podlega ograniczeniu, gdyż nie zachodzą przesłanki ochrony informacji niejawnych lub innych tajemnic ustawowo chronionych.

Po wniesieniu skargi Dyrektor zdecydował się jednak przekazać I. H. (uczynił to w piśmie z dnia [...] września 2021 r.) informacje oznaczone we wniosku nr [...], to jest wykaz organizacji społecznych i związkowych, osób prawnych oraz osób nieposiadających osobowości prawnej prowadzących działalność lub działających na terenie Szkoły Podstawowej nr [...] oraz informację na temat członkostwa albo udziału Dyrektora, zastępcy lub Wicedyrektora Szkoły i nauczyciela J. K. w działalności podmiotów wymienionych w punkcie 4 wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia [...] lipca 2021 r. (k. 21 akt sądowych). W zakresie pytania oznaczonego nr [...] wskazał, że wykaz został przygotowany w oparciu o umowy najmu, jakie wymienione podmioty zawierają w sprawie udostępnienia sal dydaktycznych bądź sali gimnastycznej. Jedynym wyjątkiem jest szkolne ognisko Związku Nauczycielstwa Polskiego, do którego należą niektórzy nauczyciele Szkoły Podstawowej [...], a które nie musi podpisywać umowy czy porozumienia dotyczącego najmu sali. Jednocześnie wskazał, że żadne z organizacji wyszczególnionych w przygotowanym wykazie nie prowadziły działalności na terenie szkoły w momencie złożenia wniosku z dnia [...] lipca 2021 r.

Jednocześnie udostępnił informacje wnioskowane w punkcie 5 wskazując, że:

1) M. C. – nie jest członkiem żadnego z podmiotów wymienionych w załączniku stanowiącym odpowiedź na punkt 4 wniosku z dnia [...] lipca 2021 r.;

2) J. K. – nie jest członkiem żadnego z podmiotów wymienionych w załączniku stanowiącym odpowiedź na punkt 4 wniosku z dnia [...] lipca 2021 r.;

3) W. S. – nie jest członkiem żadnego z podmiotów wymienionych w załączniku stanowiącym odpowiedź na punkt 4 wniosku z dnia [...] lipca 2021 r., poza przynależnością do Związku Nauczycielstwa Polskiego.

Żadna z wymienionych osób nie ma również udziału w działalności podmiotów wymienionych w załączniku stanowiącym odpowiedź na punkt 4 wniosku z dnia [...] lipca 2021 r. i z tego tytułu nie czerpie żadnych profitów.

W odpowiedzi na skargę pismem z dnia [...] września 2021 r. Dyrektor podkreślił, że udostępnił wszystkie żądane informacje wskazane we wniosku z dnia z dnia [...] lipca 2021 r. (k. 6–8 akt sądowych). Jednocześnie wyjaśnił, że w ubiegłym roku szkolnym wychowawca klasy, do której uczęszcza syn I. H., przeprowadził diagnozę umiejętności, z której wynikami skarżąca się nie zgadza. Wobec powyższego I. H. złożyła skargę do Kuratorium Oświaty. Następnie syn skarżącej przestał uczęszczać do Szkoły, a Dyrektor wystąpił z wnioskiem o wgląd w sytuację rodzinną. W następstwie powyższego I. H. składa liczne wnioski i skargi dotyczące działalności Szkoły Podstawowej [...]

Pismem z dnia [...] października 2021 r. I. H. ustosunkowała się do powyższej odpowiedzi na skargę (k. 28 akt sądowych). Wskazała, że udostępniona przez Dyrektora lista podmiotów wynajmujących salę gimnastyczną jest informacją niekompletną i nie może być uznana za tożsama z wnioskowaną informacją. W pozostałym zakresie wyjaśniła, że wniosek Dyrektora o wgląd w sytuację jej małoletniego syna został pozostawiony bez rozpoznania, a "bezprawna ingerencja w niezbywalne podmiotowe prawa dziecka przez pracowników Szkoły jest przedmiotem odrębnego postępowania".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zawiera usprawiedliwione podstawy.

W sprawie ze skargi na bezczynność w przedmiocie udzielenia informacji publicznej sąd administracyjny bada, czy żądanie zostało skierowane do podmiotu zobowiązanego stosownie do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 2176 z późn. zm., dalej "u.d.i.p."), a także czy informacja wskazana we wniosku jest informacją publiczną w rozumieniu ustawy. Poza tym sąd administracyjny musi ocenić, jakie działania podjęto w celu załatwienia wniosku, czy zostały dokonane w wymaganej formie, a jeśli udzielono żądanej informacji, czy została ona udzielona w pełni, a więc, czy podmiot zobowiązany wywiązał się ze wszystkich obowiązków nałożonych ustawą (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] kwietnia 2013 r., I OSK [...], orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wedle u.d.i.p. bezczynność organu polega na tym, że organ będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do zareagowania na wniosek o udostępnienie informacji publicznej w sposób przewidziany w u.d.i.p., wbrew przepisom prawa:

- nie udostępnia w nakazanym terminie w drodze czynności materialno-technicznej żądanej informacji,

- nie wydaje stosownej decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji publicznej (z uwagi na ograniczenia z art. 5 u.d.i.p. lub w przypadku informacji przetworzonej – ze względu na brak szczególnie istotnego interesu publicznego – art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.), bądź decyzji o umorzeniu postępowania (w przypadku określonym w art. 14 u.d.i.p.).

Prawo dostępu do informacji publicznej wywodzi się wprost z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 78, poz. 483), która w art. 61 ust. 1 stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne. Dyrektor szkoły publicznej jest jednym z podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, o jakich mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Wykonuje on bowiem zadania publiczne związane z realizacją prawa każdego obywatela do kształcenia się oraz prawa dzieci i młodzieży do wychowania i opieki odpowiednich do wieku i osiągniętego rozwoju. Dyrektor szkoły jest nadto uprawniony do działania w formie władczej w stosunku do uczniów, na przykład poprzez wydawanie decyzji administracyjnych w przedmiocie skreślenia ucznia z listy uczniów.

Mając na uwadze powyższe Sąd zaznacza, że w niniejszej sprawie doszło do bezczynności organu. Dyrektor nie rozpoznał punktów 4 i 5 wniosku I. H. o udostępnienie informacji publicznej z dnia [...] lipca 2021 r. Na postawione pytania nie udzielił zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. odpowiedzi w terminie 14 dni, a więc najpóźniej do [...] lipca 2021 r., ani nie wydał w tym terminie decyzji odmownej.

Bezsporne w niniejszej sprawie jest, iż Dyrektor udzielił odpowiedzi dotyczącej punktów 4 i 5 przedmiotowego wniosku o udostępnienie informacji publicznej w piśmie z dnia [...] września 2021 r., a zatem już po wniesieniu skargi przez I. H.. W tym stanie rzeczy postępowanie sądowoadministracyjne stało się bezprzedmiotowe w zakresie zobowiązania organu do załatwienia sprawy. W tej części podlegało ono więc umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej "P.p.s.a.") (punkt I sentencji wyroku). Nie oznacza to jednak, że nie było podstaw do wyrokowania, gdyż zgodnie z art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a., nawet, gdy sprawa przed wydaniem orzeczenia przez sąd administracyjny zostanie zakończona, sąd pozostaje uprawniony i zobligowany do stwierdzenia, czy organ dopuścił się bezczynności.

W ocenie Sądu można stwierdzić, że Dyrektor na dzień wniesienia skargi dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu i rozstrzygnięciu punktów 4 i 5 wniosku skarżącej I. H., które powinny zostać załatwione najpóźniej w dniu [...] lipca 2021 r., podczas gdy odpowiedź w tym zakresie została udzielona pismem z dnia [...] września 2021 r.

Z wymienionych powodów Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w zakresie załatwienia punktów 4 i 5 wniosku I. H. o udostępnienie informacji publicznej datowanego na [...] lipca 2021 r. (punkt II. sentencji wyroku).

Sąd zobowiązany jest nadto do oceny, czy stwierdzona bezczynność nosi cechy rażącego naruszenia prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Oceniając tę kwestię Sąd wziął pod uwagę, że kwalifikacja naruszenia prawa jako "naruszenie rażące" musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako "zwykłe" naruszenie. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, a zachodzi w razie oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach w danej sprawie ma być też oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia.

Zdaniem Sądu, organowi w tym zakresie nie można stawiać aż tak daleko idących zarzutów, zwłaszcza że Dyrektor zmierzał do załatwienia wniosku i załatwił go z niewielkim opóźnieniem (nie przekraczającym dwóch miesięcy), natomiast jego uchybienie sprowadzało się do nierozpoznania wyłącznie części wniosku. Należy podkreślić, że brak rozpoznania punktów 4 i 5 przedmiotowego wniosku wynikał także z faktu, iż takie zalecenie w tym zakresie wydał profesjonalny podmiot, do którego Dyrektor zwrócił się z prośbą o udzielenie porady, czy może udostępnić żądane dane, tak aby nie zostały naruszone w tym zakresie przepisy o ochronie danych osobowych. Pismem z dnia [...] lipca 2021 r. doradzający inspektor ochrony danych wskazał, że wnioskowane informacje znajdujące się w punktach 4 i 5 nie powinny zostać udostępnione, gdyż żądania w tym zakresie są "zbyt ogólne" (k. 13–14 akt sądowych). Jeśli jednak zakres żądania pozwala na jego rozpoznanie to organ powinien to uczynić, co nastąpiło w niniejszej sprawie – Dyrektor zapoznawszy się ze skargą zweryfikował swoje stanowisko i udostępnił informację objętą pytaniami 4 i 5 po wniesieniu skargi.

W konsekwencji Sąd uznał, iż stwierdzona bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (punkt III. sentencji wyroku).

Odnosząc się do podniesionej przez I. H. w piśmie procesowym z dnia [...] października 2021 r. kwestii, cyt.: że "udostępniona przez dyrektora szkoły lista podmiotów wynajmujących salę gimnastyczną jest informacją niekompletną i nie może być uznana za tożsamą z żądaną", stąd wyjaśnia, że zarzut ten jest niezrozumiały i nie koresponduje ze stanem faktycznym. W pytaniu 4 wniosku z dnia [...] lipca 2021 r. skarżąca prosiła o podanie wykazu podmiotów (organizacji społecznych i związkowych, osób prawnych oraz osób nieposiadających osobowości prawnej) prowadzących działalność lub działających na terenie szkoły. Na żądanie Sądu Dyrektor przy piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2021 r. przesłał dokumentację, którą udostępnił I. H. (k. 35-68 akt sądowych). Sąd dokumentacje tę zweryfikował. Wynika z niej, że na pytanie 4 udzielono kompletnej odpowiedzi. Przedstawiono bowiem pełny wykaz podmiotów, które korzystały z pomieszczeń szkoły, w tym Sali gimnastycznej, kuchni, sali A1, sali 4 oraz auli. Odpowiedź Dyrektora była zatem kompletna.

Gdy chodzi o pytanie 5 wniosku z dnia [...] lipca 2021 r. dotyczące członkostwa Dyrektora, zastępcy lub Wicedyrektora Szkoły oraz nauczyciela J. K. oraz udziału wspomnianych osób w działalności podmiotów wymienionych w pytaniu 4, to na pytanie to Dyrektor także wyczerpująco udzielił odpowiedzi w treści pisma z dnia [...] września 2021 r. (k. 36 akt sądowych).

O kosztach postępowania należnych skarżącej od organu Sąd orzekł w punkcie IV. sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a. Na zasądzone koszty postępowania złożyła się kwota wpisu od skargi (potwierdzenie wpłaty na k. 29 akt sądowych).

Wyrok wydano w postępowaniu uproszczonym poza rozprawą na podstawie art. 119 pkt 4 i art. 120 P.p.s.a.