Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 681/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-10-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 87 ust. 2
journal: Dz.U. 2011 nr 177 poz 1054
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Bożena Kasprzak Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Tarno Sędzia NSA Teresa Porczyńska (spr.) Protokolant: St. sekretarz sądowy Dominika Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2016 r. sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością Spółki komandytowej z/s w K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] [...] w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za grudzień 2015 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] r. o przedłużeniu terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym zadeklarowanego przez A Sp. z o.o. Spółka komandytowa z siedzibą w K., za grudzień 2015 r.

Spółka wykazała w złożonej w dniu 22 stycznia 2016 r. deklaracji podatkowej VAT-7 za grudzień 2015 r. nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do zwrotu w terminie 60 dni w wysokości 240.000 zł.

W dniu 10 marca 2016 r. organ podatkowy wezwał spółkę do dostarczenia dokumentów, na podstawie których dokonała odliczenia podatku naliczonego.

Następnie w dniu [...] r. organ pierwszej instancji wydał dla spółki postanowienie o przedłużeniu terminu dokonania zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do dnia 18 maja 2016 r.

Na powyższe postanowienie pełnomocnik spółki złożył zażalenie, w którym wniósł o jego uchylenie i dokonanie zwrotu podatku zgodnie z treścią żądania zawartego w złożonej deklaracji podatkowej.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego: - poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 87 ust. 2 w związku z art. 87 ust. 6 ustawy o podatku od towarów i usług poprzez nieuzasadnione przedłużenie terminu zwrotu nadwyżki podatku, w sytuacji gdy zasadność zwrotu podatku nie budzi wątpliwości i nie wymaga dodatkowego zweryfikowania; - art. 168 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej poprzez bezpodstawne przedłużenie terminu zwrotu kwoty podatku VAT, tym samym została naruszona zasada proporcjonalności podatku VAT; 2) naruszenie przepisów prawa procesowego: - art. 274b O.p. poprzez przedłużenie terminu zwrotu podatku VAT po upływie terminu do jego dokonania; - art. 217 § 2 O.p. poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonego postanowienia; - art. 120 O.p. oraz art. 7 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej poprzez wydanie postanowienia z naruszeniem prawa; - art. 239 Ordynacji podatkowej w związku z art. 125 § 1 i 2 w związku z art. 139 § 1 i 2 O.p. poprzez wskazanie odległego i niczym nieuzasadnionego terminu zakończenia kontroli na dzień 18 maja 2016 r.; - art. 239 Ordynacji podatkowej w związku z art. 121 § 1 i 2, art. 124 Ordynacji podatkowej poprzez niewskazanie i nieuzasadnienie przesłanek przedłużenia terminu zwrotu podatku, a także naruszenie zasady zaufania do organów.

Organ podatkowy drugiej instancji nie uwzględnił zażalenia. W uzasadnieniu postanowienia przywołał treść art. 87 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jednolity Dz. U. z 2011 r., Nr 177, poz. 1054 ze zm., powoływanej dalej jako "VAT") oraz przedstawił przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm., powoływanej dalej w skrócie jako "O.p.") regulujące czynności sprawdzające.

Ocenił, że z treści tych przepisów, w szczególności z art. 272 pkt 3 O.p. płynie wniosek, że czynności sprawdzające nie muszą ograniczać się wyłącznie do podatnika, który wykazał w deklaracji zwrot podatku VAT. Skoro zadeklarowane podatki wpłacane są na podstawie faktur, które odnoszą się do dwóch podmiotów, możliwe jest w ramach czynienia ustaleń faktycznych w zakresie niezbędnym do stwierdzenia zgodności z przedstawionymi dokumentami przeprowadzenie czynności sprawdzających u kontrahenta podatnika, który złożył deklarację podatkową. Przepis art. 272 O.p. nie określa podmiotu, u którego należy dokonać czynności sprawdzających, wskazując na potrzebę ustalenia stanu faktycznego w zakresie niezbędnym do stwierdzenia zgodności z przedstawionymi dokumentami.

Zdaniem organu odwoławczego rolą czynności sprawdzających jest z jednej strony bieżąca, wstępna kontrola prawidłowości deklarowanych przez podatnika zobowiązań podatkowych, mająca jak najszybciej zapobiec powstaniu ewentualnych zaległości podatkowych. Korzysta na tym nie tylko podatnik, unikający ewentualnych wysokich odsetek za zwłokę, ale i budżet państwa terminowo uzyskujący zaplanowane dochody z podatków.

Organ podał, że spółka rozpoczęła działalność gospodarczą 17 czerwca 2015 r. Następnie, na podstawie danych wynikających z Krajowego Rejestru Sądowego przedstawił przedmiot działalności spółki oraz wymienił wspólników spółki. Ponadto przedstawił dane o wielkości obrotu i zakupu towarów i usług wynikające z deklaracji VAT-7 za grudzień 2015 r.

Organ odwoławczy podkreślił, że spółka jest zarejestrowana jako czynny podatnik VAT od 17 sierpnia 2015 r. Wykazuje wewnątrzwspólnotowe dostawy towarów począwszy od października 2015 r. na znaczne, rosnące wartości. Odbiorcą towaru jest głównie jeden kontrahent, tj. B prowadzący działalność w zakresie hurtowej sprzedaży paliw i produktów pochodnych.

Organ podatkowy podkreślił, iż skarżąca spółka pomimo że zgłosiła do Krajowego Rejestru Sądowego prowadzenie działalności m.in. w zakresie sprzedaży hurtowej paliw i produktów pochodnych, to nie posiada stosownej koncesji i nie działa w tym obszarze.

W dotychczas składanych deklaracjach VAT-7 spółka nie wykazała zakupu środków trwałych. Do organu pierwszej instancji nie wpłynęła także żadna informacja o nabyciu przez spółkę jakiegokolwiek majątku. Ponadto spółka ma ten sam adres siedziby pod którym siedzibę ma także powiązany osobowo i kapitałowo podmiot "A" Sp. z o.o.

Biorąc pod uwagę, że spółka po raz pierwszy wystąpiła o zwrot podatku od towarów i usług oraz w przedłożonych dokumentach występują faktury zakupu od podmiotu powiązanego osobowo organ podatkowy pierwszej instancji uznał za niezbędne szczegółowe i wnikliwe zbadanie dokumentów pod kątem zasadności wykazanego do zwrotu podatku VAT.

Zdaniem organu drugiej instancji zebrany materiał dowodowy wymagał dalszych czynności wyjaśniających mających na celu sprawdzenie, czy spółka zasadnie wykazała nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy.

W ocenie organu odwoławczego z art. 274b § 1 O.p. wynika, że organ podatkowy ma prawo do przedłużenia terminu do zwrotu podatku od towarów i usług, jeśli ma uzasadnione przesłanki, by powziąć wątpliwości co do prawidłowości rozliczenia tego podatku.

Organ podatkowy jest uprawniony do przedłużenia terminu do zwrotu podatku VAT już wówczas, gdy istnieją wątpliwości co do prawidłowości rozliczenia tego podatku. Przepis art. 87 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług również nie nakłada na organ podatkowy obowiązku wykazania nieprawidłowości zadeklarowanego zwrotu. Wystarczające jest wskazanie, że istnieją uzasadnione wątpliwości co do zasadności zwrotu w określonej przez podatnika wysokości.

Organ drugiej instancji przyznał rację pełnomocnikowi spółki co do zbyt lakonicznego uzasadnienia wydanego postanowienia przedłużającego termin zwrotu podatku, niemniej jednak stwierdził, że uchybienie to pozostaje bez wpływu na prawidłowość podjętego rozstrzygnięcia, gdyż wykazane zostały okoliczności uzasadniające weryfikację zasadności wykazanego zwrotu.

W skardze na postanowienie organu odwoławczego spółka:

1. Na podstawie art. 145 §1 pkt. 1 lit. a) P.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. i art. 135 P.p.s.a. w zw. z art. 239 O.p., zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.:

1) błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 87 ust. 2 VAT poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji stanowiącego o przedłużeniu terminu zwrotu nadwyżki podatku w sposób dowolny bez wymaganego uzasadnienia i uprawdopodobnienia, w sytuacji gdy zasadność zwrotu podatku nie budzi wątpliwości i nie wymaga dodatkowego zweryfikowania;

2) art. 168 Dyrektywy 2006/112 WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U. UE. L z 2006, Nr 347, poz. 1), poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji stanowiącego o bezpodstawnym przedłużeniu terminu zwrotu kwoty podatku VAT, tym samym naruszenie zasady proporcjonalności VAT;

2. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. i art. 135 P.p.s.a. w zw. z art. 239 O.p., naruszenie przepisów postępowania, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 217 § 2 O.p. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji niezawierającego uzasadnienia faktycznego i prawnego;

2) art. 217 § 2 w zw. z art. 219 i art. 247 § 1 pkt 3 O.p. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji niezawierającego uzasadnienia faktycznego i prawnego, co spowodowało, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Tym samym organ drugiej instancji, utrzymując zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji w mocy dopuścił się rażącego naruszenie przepisów prawa;

3) art. 120 O.p. oraz art. 7 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji wydanego z naruszeniem prawa;

4) art. 239 O.p. w zw. z art. 125 § 1 i 2 O.p. w zw. z art. 139 § 1 i 2 O.p. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji wskazującego na odległy i niczym nie uzasadniony termin zakończenia kontroli na dzień 18 maja 2016 r, a następnie przedłużenie prowadzonego postępowania do dnia 18 sierpnia 2016 r.;

5) art. 239 O.p. w zw. z art. 121 § 1 i 2, art. 124 O.p. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji niewskazującego i nieuzasadniającego przesłanek przedłużenia terminu zwrotu podatku, tym samym naruszenie zasady zaufania do organów.

W związku z powyższymi zarzutami strona skarżąca, na podstawie: - art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 217 § 2, art. 247 § 1 pkt 3 i art. 219 O.p. wniosła o stwierdzenie nieważności postanowień organów podatkowych obu instancji w całości, oraz o zobowiązanie organu pierwszej instancji do zwrotu zadeklarowanej przez spółkę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, bądź w wypadku uznania przez sąd, iż nie doszło do rażącego naruszania prawa – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. w zw. z art. 217 § 2, art. 247 § 1 pkt 3 i art. 219 O.p. wnoszę o uchylenie postanowień w całości organów podatkowych obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Na podstawie art. 200 i 205 § 2 P.p.s.a. strona skarżąca wniosła o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kwoty uiszczonego wpisu sądowego oraz kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna. Zawarte w niej zarzuty, dotyczące zarówno przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania sprowadzają się do twierdzenia, iż uzasadnienie postanowienia organu podatkowego pierwszej instancji jest wadliwe i tę wadliwość organ odwoławczy zaaprobował utrzymując w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

Sąd podziela stanowisko strony skarżącej, iż uzasadnienie postanowienia organu podatkowego pierwszej instancji nie spełnia wymagań wynikających z art. 210 § 4 w związku z art. 217 § 2 i art. 219 O.p.

Z przywołanych przepisów wynika, że postanowienie w sprawie przedłużenia terminu do dokonania zwrotu, wydane w ramach czynności sprawdzających winno zawierać m.in. uzasadnienie faktyczne. Organ podatkowy powinien zatem przedstawić okoliczności, które w jego ocenie świadczą o tym, że zasadność zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, wymaga dodatkowego zweryfikowania.

Uzasadnienie pierwszoinstancyjne jest w tym zakresie lakoniczne (co przyznał organ drugiej instancji) ponieważ organ pierwszej instancji ograniczył się do przywołania treści art. 87 ust. 1 i 2 VAT oraz wskazania, że w deklaracji VAT-7 za grudzień 2015 r. spółka odliczyła podatek naliczony związany z importem towarów oraz że przedstawione przez spółkę dokumenty wymagają szczegółowego zweryfikowania i wyjaśnienia. Organ podatkowy nie wyjaśnił dlaczego odliczenie podatku z tytułu importu towarów wymaga w tym wypadku dodatkowego zweryfikowania.

Uzasadnienie postanowienia organu pierwszej instancji nie zawiera uzasadnienia faktycznego. Organ nie przedstawił okoliczności świadczących o tym, że zachodzi konieczność dodatkowej weryfikacji zwrotu podatku.

Niewątpliwie wadliwe uzasadnienie postanowienia organu pierwszej instancji nie stanowi, zdaniem sądu podstawy do uchylenia postanowień organów podatkowych obu instancji, czego domaga się strona skarżąca, a tym bardziej nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności tych postanowień.

W toku postępowania podatkowego wadliwość ta może zostać usunięta (i w rozpoznawanej sprawie została usunięta) w ten sposób że organ odwoławczy w uzasadnieniu własnego postanowienia przedstawi stosowne okoliczności faktyczne.

Organ odwoławczy wskazał w uzasadnieniu własnego postanowienia, że skarżąca spółka rozpoczęła działalność gospodarczą w dniu 17 czerwca 2015 r. Jest zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług od 17 sierpnia 2015 r. Już w rozliczeniu za październik 2015 r. wykazała obrót z tytułu wewnątrzwspólnotowych dostaw towarów na kwotę 75.457 zł. Wartość tych dostaw systematycznie rosła w kolejnych miesiącach i w grudniu 2015 r. wyniosła 485.782 zł, a w styczniu 2016 r. – 663.642 zł. Równocześnie spółka nie zadeklarowała nabycia żadnych środków trwałych. Z załączonego do akt sprawy odpisu aktualnego z KRS spółki z ograniczoną odpowiedzialnością A, która jest komplementariuszem w skarżącej spółce, wynika, że spółka ta dysponuje kapitałem zakładowym w wysokości zaledwie 5.000 zł. Z kolei z odpisu KRS skarżącej spółki wynika, że dwóch komandytariuszy wniosło wkłady w wysokości po 2.000 zł.

Mimo tak niskich wkładów w grudniu 2015 r. spółka nabyła towary i usługi za kwotę przeszło 1 mln zł, a w styczniu 2016 r. za przeszło 488 tyś. zł.

Z pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] r. wynika, że wspólnicy skarżącej spółki (komandytariusze) są również wspólnikami AB Sp. z o.o. spółka komandytowa (wcześniej AB Sp. jawna) wobec której Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. prowadził postępowanie kontrolne za okres od czerwca do grudnia 2013 r. i od stycznia do marca 2014 r. i stwierdził fikcyjne dostawy wewnątrzwspólntowe. Organ podatkowy poinformował, że skarżąca spółka przejęła działalność AB Sp. z o.o. spółki komandytowej i dokonuje transakcji wewnątrzwspólnotowych z dotychczasowymi kontrahentami AB Sp. z o.o. spółki komandytowej, której obroty systematycznie maleją.

W ocenie sądu powyższe okoliczności uzasadniają przedłużenie terminu dokonania zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do czasu zbadania prawidłowości rozliczenia podatku za wskazany na wstępie okres rozliczeniowy.

Tym samym zarzuty naruszenia art. 87 ust. 2 VAT i art. 168 Dyrektywy 2006/112 WE poprzez brak właściwego uzasadnienia i uprawdopodobnienia postanowień, są nietrafne. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej zasadność zadeklarowanego zwrotu podatku budzi wątpliwości i przedłużenie terminu zwrotu nie narusza zasady proporcjonalności.

Sąd ocenił, że brak właściwego uzasadnienia faktycznego w postanowieniu pierwszoinstancyjnym nie stanowi naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania, w sytuacji gdy organ nadrzędny (utrzymując w mocy to postanowienie) przedstawił okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia, a tym samym nie stanowi podstawy do uwzględnienia skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016, poz. 718 ze zm.). Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 151 P.p.s.a. sąd oddalił skargę.

P.C.