Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 694/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2015-03-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 113 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędzia WSA Janina Guść Protokolant Sekretarz sądowy Izabela Adamowicz po rozpoznaniu w Gdańsku na rozprawie w dniu 18 marca 2015 r. sprawy ze skargi A Spółki Akcyjnej z siedzibą w K. na postanowienie Wojewody z dnia 26 sierpnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie sprostowania decyzji dotyczącej ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Starosta decyzją z dnia 3 kwietnia 2008 r., działając na podstawie art. 122 ust. 1 i 3, art. 124 i art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, (Dz. U. z 2004 r. nr 261 poz. 2603 ze zm.), orzekł o:

1. ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości gruntowej położonej w L., oznaczonej ewidencyjnie numerami działek [...] i [...], gmina Ż. o powierzchni łącznej 94,9400 ha, której współwłaścicielami są: M. K., J. M. B., A. M. B., J. M. B., B. S. K. i T. K., dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą nr [...], poprzez zezwolenie A. na przeprowadzenie trójtorowej elektroenergetycznej linii napowietrznej 2 x 400 kV + 220 kV do stacji G. I poprzez zdemontowanie istniejącej linii elektroenergetycznej 220 kV oraz wybudowanie w jej miejscu nowego słupa oraz podwieszenie przewodów i osprzętu nowej linii elektroenergetycznej;

2. wyznaczeniu strefy o szerokości 60 m wzdłuż osi linii, w której może wystąpić natężenie pola elektrycznego o wartości większej od 1 kV/m lub natężenie pola magnetycznego o wartości większej od 60 A/m nie może być realizowana zabudowa mieszkaniowa;

3. nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności w pkt 1.

Zakres planowanej inwestycji na terenie działek oznaczonych ewidencyjnie numerami [...] i [...] położonych w L., przedstawiono w załączniku graficznym stanowiącym integralną część decyzji.

Postanowieniem z dnia 20 lutego 2014 r., wydanym na wniosek B., Starosta sprostował na podstawie art. 113 Kpa oczywistą omyłkę w powyższej decyzji z dnia 3 kwietnia 2008 r. w ten sposób, że zastąpił załącznik graficzny do przedmiotowej decyzji załącznikiem graficznym dołączonym do niniejszego postanowienia.

W uzasadnieniu postanowienia organ stwierdził, że dołączony do decyzji z dnia 3 kwietnia 2008 r. załącznik graficzny przedstawiający przedmiotową inwestycję w zakresie od słupa [...] do stacji G. I nieprecyzyjnie określa przebieg linii elektroenergetycznych, co było spowodowane niedokładnym spasowaniem arkuszy mapy sytuacyjno-wysokościowej do celów projektowych.

Zażalenie na to postanowienie złożył J. M. B., zarzucając naruszenie art. 113 §1 Kpa przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że niewłaściwy przebieg linii nie był spowodowany niedokładnym spasowaniem arkuszy mapy lecz wynika z braku wyjaśnienia sprawy przez organ przed wydaniem decyzji. Zmiana załącznika, który określa sposób ograniczenia korzystania z nieruchomości, nie może być uznana za błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki, o których mowa w art. 113 §1 Kpa. Błędne określenie w załączniku przebiegu linii elektroenergetycznej i rozmiaru ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości stanowi bowiem istotną wadę przedmiotowej decyzji, której nie można usunąć w trybie sprostowania. W doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, że sprostowanie decyzji nie może prowadzić do merytorycznej zmiany lub uzupełnienia rozstrzygnięcia.

Po rozpatrzeniu sprawy na skutek tego zażalenia, postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2014 r. Wojewoda uchylił postanowienie z dnia 20 lutego 2014 r. i umorzył w całości postępowanie przed organem I instancji w sprawie sprostowania decyzji.

Organ odwoławczy wskazał, że od decyzji z dnia 3 kwietnia 2008 r. zostało złożone odwołanie. Po wydaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyroku z dnia 18 lipca 2012 r., sygn. akt II SA/Gd 291/12 oraz Naczelny Sąd Administracyjny wyroku z dnia 13 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 404/11 Wojewoda Pomorski decyzją z dnia 15 lipca 2013 r. uchylił decyzję Starosty z 3 kwietnia 2008 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Wniosek o sprostowanie decyzji został złożony przez A. w dniu 27 listopada 2013 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie II SA/Gd 713/13 oddalił skargi wniesione na decyzję Wojewoda z dnia 15 lipca 2013 r.

W tym stanie organ odwoławczy stwierdził, że Starosta wydając postanowienie z dnia 20 lutego 2014 r. sprostował decyzję, która została wcześniej uchylona ostateczną decyzją Wojewody z dnia 15 lipca 2013 r., a więc została wyeliminowana z obrotu prawnego. Postępowanie w sprawie sprostowania było od samego początku bezprzedmiotowe i jako takie powinno podlegać umorzeniu. Organ wyjaśnił przy tym, że wydanie postanowienia z dnia 11 września 2013 r. o wstrzymaniu wykonania decyzji z dnia 15 lipca 2013 r. nie ma znaczenia w sprawie, gdyż wstrzymanie wykonania nie wycofuje decyzji z obrotu prawnego tylko zawiesza w czasie jego wykonanie.

Nadto na marginesie, odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych, organ wyjaśnił jakie elementy decyzji mogą być sprostowane w trybie art. 113 Kpa. Organ wskazał mianowicie, że nie podlegają sprostowaniu w tym trybie błędy i omyłki istotne, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, a więc co do ustalenia prawa obowiązującego, stanu faktycznego i jako kwalifikacji prawnej oraz konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej. Nie można więc zmieniać decyzji przez sprostowanie rozstrzygnięcia, choćby nawet podjętego pod wpływem błędu czyli wskutek mylnego wyobrażenia o stanie faktycznym lub prawnym. Sprostowanie może odnosić się tylko do tych elementów, które faktycznie w decyzji istniały a jedynie zostały błędnie wyrażone. Sprostowanie nie może bowiem prowadzić do zmiany rozstrzygnięcia w sposób odmienny od pierwotnego. Niedopuszczalne jest także obejmowanie sprostowaniem omyłek popełnionych przez organ w określeniu okoliczności mogących rzutować na ocenę legalności decyzji kończącej konkretne postępowanie. W konsekwencji zaś organ odwoławczy zgodził się ze stwierdzeniem zażalenia, że zmiana załącznika do decyzji, który określa zakres ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, nie może być uznana z błąd pisarski czy rachunkowy ani za inną oczywistą omyłkę. Organ I instancji wydał zatem zaskarżone postanowienie z naruszeniem przepisu art. 113 §1 Kpa poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, co skutkowało nie tylko nieprawidłowym uznaniem, że dopuszczalne jest dokonanie sprostowania załącznika, ale również próbą sprostowania decyzji, która z uwagi na jej wyeliminowanie z obrotu prawnego, nie mogła podlegać żadnym zmianom.

Skargę na postanowienie Wojewody złożyła B. zarzucając naruszenie art. 138 §1pkt 2 Kpa w zw. z art. 105 Kpa poprzez jego zastosowanie, pomimo że postępowanie przed organem i instancji nie było bezprzedmiotowe, a także naruszenie art. 113 §1 kpa poprzez błędną wykładnię polegająca na przyjęciu, że niedokładne połączenie ze sobą dwóch arkuszy mapy stanowiącej załącznik graficzny do decyzji nie stanowi oczywistej omyłki uzasadniającej dokonanie sprostowania. Skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalanie, podtrzymując argumentację zawartą z zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego.

Wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Oznacza to między innymi, że sąd nie może w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się jedynie do zarzutów sformułowanych w skardze, ale także powinien wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie umarzające postępowanie w sprawie sprostowania decyzji.

Zgodnie z treścią art. 113 § 1 Kpa organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Przedmiotem sprostowania mogą być jedynie błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste i – co wymaga podkreślenia – nieistotne omyłki popełnione w wdanych przez organ administracji państwowej decyzjach. Błąd rachunkowy oznacza omyłkę w wykonaniu działania matematycznego, a błąd pisarski - widoczne, wbrew zamierzeniu organu, niewłaściwe użycie wyrazów, w szczególności niezgodne z jego znaczeniem w języku polskim, widocznie mylna pisownia, odmiana lub ortografia albo widoczne niezamierzone opuszczenie wyrazu lub wyrazów. Inne oczywiste omyłki to zaś omyłki stojące na równi z błędami pisarskimi lub rachunkowymi, a więc tylko omyłki polegające na tym, że w decyzji wyrażono coś, co widocznie jest niezgodne z myślą wyrażoną przez organ, a zostało wypowiedziane tylko przez przeoczenie, niewłaściwy dobór słowa itp. Oczywistość błędu pisarskiego, rachunkowego czy też innego wynikać powinna bądź z natury samego błędu, bądź z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, z treścią wniosku czy też innymi okolicznościami (por. wyrok NSA z dnia 15 października 2014 r.. II OSK 831/13, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sprostowanie decyzji w trybie art. 113 § 1 kpa nie może wykraczać poza granice określone tym przepisem. Przyjęta w nim klasyfikacja wadliwości jest wyczerpująca. Tym samym nie podlegają prostowaniu w omawianym trybie błędy i omyłki pisarskie istotne, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, a więc co do ustalenia prawa obowiązującego, stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz co do ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej. Tryb uregulowany w art. 113 § 1 kpa nie może służyć naprawianiu błędów popełnionych przez organ administracji publicznej w stosowaniu prawa.

Stosownie do treści przepisu art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami starosta wykonujący zadania z zakresu administracji publicznej może ograniczyć w drodze decyzji sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie przewodów i urządzeń, o których mowa w tym przepisie, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyrazi na to zgody. Takie ograniczenie może nastąpić jedynie zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku jego braku zgodnie z decyzją o lokalizacji inwestycji celu publicznego. Dyspozycja art. 124 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami wprowadza obowiązek precyzyjnego określenia obszaru nieruchomości, na którym następuje ograniczenie prawa własności nieruchomości. Decyzja musi więc jednoznacznie wskazywać przebieg inwestycji przez nieruchomość. Jest to więc istotny element rozstrzygnięcia w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości i z tego powodu nie może on podlegać sprostowaniu w trybie art. 113 Kpa.

Taka zaś sytuacja miała zdaniem Sądu miejsce w rozpoznawanej sprawie, w której organ I instancji ewidentnie w drodze sprostowania naprawiał błędy w decyzji z dnia 3 sierpnia 2008 r., jako że załącznik graficzny przedstawiający przedmiotową inwestycję w zakresie od słupa [...] do stacji G. I nieprecyzyjnie określał przebieg linii elektroenergetycznych, co stwierdził tenże organ w postanowieniu o sprostowaniu. Nie ma przy tym znaczenia argument, że nastąpiło to z powodu niedokładnego spasowania arkuszy mapy sytuacyjno-wysokościowej do celów projektowych. Istotne jest bowiem, że na skutek zastąpienia załącznika graficznego dołączonego do decyzji z dnia 3 kwietnia 2008 r. załącznikiem dołączonym do postanowienia o sprostowaniu nastąpiła istotna zmiana rozstrzygnięcia w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości uczestników postępowania. Sprostowanie, którego dokonał organ I instancji, nie było zatem prawidłowe, ponieważ doprowadziło do rozstrzygnięcia sprawy, odmiennego od pierwotnego. Nie była to więc oczywista omyłka, która mogłaby podlegać sprostowaniu art. 113 § 1 Kpa, co właściwie ocenił organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu.

Dodatkowo wskazać należy, że organ I instancji dokonał sprostowania decyzji po wydaniu przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej z dnia 15 lipca 2013 r. uchylającej decyzję z dnia 3 sierpnia 2008 r. i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu decyzji kasacyjnej, porównując załącznik graficzny do decyzji organu pierwszej instancji obrazujący przebieg inwestycji z planem sytuacyjnym "projektowanej 3-torowej napowietrznej linii elektroenergetycznej 2x400KV + 220kV do stacji G., realizowanej w ramach zadania pod nazwą: "Sprzężenie 400/220 kV w stacji G. I" - wg stanu na grudzień 2006 r." z dołączonym przez inwestora w toku postępowania odwoławczego, organ odwoławczy doszedł do wniosku, że nie jest on zgodny z ustaleniami decyzji lokalizacyjnej, wydanej przez Burmistrza Gminy. Decyzja ta zezwoliła bowiem na przebieg inwestycji po trasie istniejącej linii 220 kV, a z analizy map wynika, że fragment linii 2x400kV od słupa nr [...] nie biegnie po trasie istniejącej linii 220 kV tylko obok niej.

Decyzja ta była kontrolowana przez tutejszy Sąd, który nieprawomocnym wyrokiem z dnia 26 lutego 2014 r., wydanym po przeprowadzeniu w sprawie II SA/Gd 713/13 rozprawy w dniu 19 lutego 2014 r., oddalił wniesione przez strony skargi.

W uzasadnieniu tego wyroku Sąd odniósł się również do złożonego przez skarżącą wniosku o sprostowanie, stwierdzając, że nie miało znaczenia dla tamtej sprawy wyjaśnienie skarżącego inwestora, że domaga się usunięcia stwierdzonych uchybień decyzji Starosty z dnia 3 kwietnia 2008 r. poprzez sprostowanie tej decyzji w trybie art. 113 k.p.a. Sąd zaznaczył tylko na marginesie, bo nie było to przedmiotem kontroli w tamtej sprawie, że sprostowaniu nie mogą podlegać błędy i omyłki istotne, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, a więc co do ustalenia prawa obowiązującego, stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej. Sprostowanie nie może prowadzić do merytorycznej zmiany decyzji. Skoro, jak wskazywano w uzasadnieniu wyroku w tamtej sprawie, obszar ograniczenia prawa własności ma kluczowe znaczenie w decyzji o ograniczeniu korzystania z nieruchomości, nie można przyjąć, że korekta granic tego ograniczenia może nastąpić poprzez sprostowanie decyzji. Jest to kwestia na tyle istotna, że jej zmiana doprowadzi do merytorycznej zmiany decyzji, co w trybie art. 113 k.p.a. jest niedopuszczalne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 579/13, dostępny na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wskazać przy tym należy, że sprostowanie decyzji przez organ I instancji w istotnym zakresie nastąpiło po zamknięciu przez sąd rozprawy w sprawie II SA/Gd 713/13. Orzekając w tejże sprawie, Sąd dokonywał natomiast oceny zgodności z prawem decyzji kasacyjnej i zwrócił uwagę na ustalenie w zaskarżonej decyzji Wojewody, że załącznik graficzny do decyzji starosty z dnia 3 kwietnia 2008 r., stanowiący jej integralną część i obrazujący przebieg inwestycji nie jest zgodny z ustaleniami decyzji Burmistrza Gminy z 20 marca 2006 r. o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Sprostowanie decyzji w zakresie załącznika wpłynęłoby więc w sposób istotny na rozstrzygnięcie Sądu, powodując przy tym szereg wątpliwości w tym zakresie, co także świadczy o tym, że zakres tego sprostowania wykroczył poza dopuszczalne granice wynikające z treści art. 113 Kpa. Jak bowiem prawidłowo stwierdził organ odwoławczy, niedopuszczalne jest obejmowanie sprostowaniem omyłek popełnionych przez organ w określeniu okoliczności mogących rzutować na ocenę legalności decyzji kończącej konkretne postępowanie.

Z uwagi na niedopuszczalność sprostowania decyzji w zakresie wskazanym we wniosku inwestora organ powinien był zatem orzec o odmowie takiego sprostowania. Organ odwoławczy uchylił jednakże postanowienie organu i instancji i umorzył postępowanie w sprawie sprostowania decyzji.

Zgadzając się z zarzutem skargi w tym zakresie, stwierdzić jednakże należy, że skutek postanowienia o umorzeniu postępowania z powodu braku podstaw do sprostowania decyzji jest taki sam, jak postanowienia o odmowie sprostowania z tej przyczyny. Zatem nawet przyjęcie, że organ odwoławczy w niniejszej sprawie naruszył przepis art. 105 Kpa w związku z art. 126 Kpa, nie mogłoby skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia, jako że naruszenie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.

Na marginesie jedynie wyjaśnić należy, że w aktualnym stanie prawnym kwestia bezprzedmiotowości postępowania zainicjowanego w sprawie wpadkowej została poddana regulacji art. 105 § 1 Kpa, co oznacza, że w przypadkach bezprzedmiotowości postępowania w rozumieniu wskazanego przepisu organ jest zobowiązany do wydania postanowienia orzekającego o umorzeniu postępowania dotyczącego danej kwestii procesowej. Po zmianie bowiem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, wprowadzonej ustawą z dnia z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 6, poz. 18 ze zm.), w art. 126 Kpa rozszerzono odesłanie dotyczące postanowień o art. 105 Kpa.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie postępowanie w sprawie sprostowania decyzji nie stało się bezprzedmiotowe z powodu wyeliminowania podlegającej sprostowaniu decyzji z dnia 3 sierpnia 2008 r. z obrotu prawnego. Nie ulega wątpliwości, że decyzją z dnia 15 lipca 2013 r. została uchylona przez organ odwoławczy decyzja z dnia 3 sierpnia 2008 r., której nadany był rygor natychmiastowej wykonalności, i sprawę przekazano temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy błędnie jednakże ocenił skutki wstrzymania wykonania decyzji kasacyjnej. Postanowieniem z dnia 11 września 2013 r., wydanym na podstawie art. 9 w zw. z art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, Wojewoda z urzędu wstrzymał bowiem wykonanie kasacyjnej decyzji z dnia 15 lipca 2013 r. do czasu wydania prawomocnego wyroku przez sąd administracyjny. Bezsporne jest, że wyrok tutejszego Sądu z dnia 26 lutego 2014 r. II SA/Gd 713/13, oddalający skargi na decyzję z dnia 15 lipca 2013 r., nie jest obecnie, a więc także nie był w dacie orzekania w przedmiocie sprostowania, prawomocny. Kwestia prawidłowości postanowienia o wtrzymaniu wykonania decyzji kasacyjnej pozostaje poza granicami niniejszej sprawy. Istotne w sprawie niniejszej jest, że takie postanowienie pozostaje w obrocie prawnym, co powoduje niewykonalność decyzji kasacyjnej, a więc nie doszło do wyeliminowania z obrotu prawnego skutecznie decyzji z dnia 3 sierpnia 2008 r., której to nadano rygor natychmiastowej wykonalności. To zaś oznacza, że postępowanie w sprawie sprostowania nie było bezprzedmiotowe. Jednakże również i to uchybienie nie dyskwalifikuje zaskarżonego postanowienia. Stosownie bowiem do treści art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w razie stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Taka zaś sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie.

Z tych wszystkich względów Sąd uznał zarzuty skargi w za nietrafne. Mimo zaś zauważonych naruszeń przepisów postępowania przez organ odwoławczy, które jednakże nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy, skarga nie mogła doprowadzić skutecznie do uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargę jako niezasadną, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.