Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1254/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Wesołowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Jolanta Dargas, sędzia WSA Joanna Skiba, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi Spółki [...] S.A. w [...] na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję, decyzję Wojewody [...] z [...] lipca 2019 r. nr [...] oraz postanowienie Wojewody [...] z [...] września 2013 r. nr [...], 2. zasądza od Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej na rzecz Spółki [...] S.A. w [...] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] września 1999 r. Wojewoda [...] (Wojewoda) stwierdził nabycie przez Gminę - Miasto [...] z mocy prawa, nieodpłatnie, prawa własności nieruchomości, oznaczonej w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej [...], obrębie [...] nr rej. [...] uregulowanej w księdze wieczystej nr [...] zgodnie ze sporządzonym spisem, opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...] stanowiącej integralną część ww. decyzji.

Pismem z [...] kwietnia 2013 r. K. S.A. Oddział [...] w [...] (poprzednik prawny Skarżącej – S. S.A z siedzibą w [...]) wystąpił do Wojewody z wnioskiem o wznowienie postępowania w trybie art. 145 § pkt 4 k.p.a., zakończonego ostateczną decyzją Wojewody z [...] września 1999 r., wskazując iż K. nie brała udziału jako strona w postępowaniu komunalizacyjnym.

Postanowieniem z [...] września 2013 r. Wojewoda wznowił postępowanie w sprawie zakończonej swoją ostateczną decyzją z dnia [...] września 1999 r., w trybie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Decyzją z [...] lipca 2019 r. Wojewoda odmówił uchylenia ostatecznej decyzji Wojewody z [...] września 1999 r.

Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia Wojewoda wskazał art. 151 § 1 pkt 1 w zw. Z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz art. 5 ust. 1 i art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. nr 32 poz. 191 ze zm., dalej "ustawa z 10 maja 1990 r.").

Wojewoda uznał, ani Skarżącej ani jej poprzednikowi prawnemu nie przysługiwał przymiot strony w postępowaniu komunalizacyjnym, bowiem ani Skarząca ani jej poprzednik prawny nie dysponowali prawem zarządu do przedmiotowej nieruchomości, który wyłączałby działkę z komunalizacji, a tym samym nie dysponowali przymiotem strony.

Po rozpoznaniu odwołania Skarżącej Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa (Komisja) decyzją z [...] maja 2020 r. utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody.

Komisja wskazała, że podstawowym zagadnieniem, istotnym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, było ustalenie, czy w dacie 27 maja 1990 r. K. S.A. Oddział [...] w [...] (poprzednik prawny S. S.A z siedzibą w [...]) dysponowała tytułem prawnym do nieruchomości a tym samym czy przysługiwał jej przymiot strony, co wykluczałoby możliwość jej komunalizacji, czy też władanie nieruchomością przez nie było jedynie władztwem faktycznym.

Komisja wyjaśniła, że z art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami wyraźnie wynika, że zarząd nieruchomością był ustanawiany w drodze decyzji terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego albo za zezwoleniem tego organu na podstawie umowy o przekazanie nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowy o nabycie nieruchomości. Wskazała również że wszystkie państwowe jednostki miały obowiązek uregulowania stanu prawnego gruntów faktycznie przez nie wówczas użytkowanych, niezależnie od tego kiedy i od kogo przejętych. Komisja uznałam że wbrew twierdzeniom Skarżącej wywłaszczenie konkretnej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa dokonane na wniosek państwowych osób prawnych nie stanowiło automatycznego nabycia przez te osoby prawa zarządu wywłaszczonej nieruchomości.

Komisja wskazała, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż ani Skarżąca ani jej poprzednicy prawni nie dysponowali tytułem prawnym do nieruchomości. Wojewoda w toku postępowania wznowieniowego wystąpił do Prezydenta Miasta [...] o nadesłanie informacji, czy przedmiotowa nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. była obciążona prawem zarządu lub użytkowania zgodnie z obowiązującymi w tamtym czasie przepisami. Z pisma Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. wynika, iż przedmiotowa nieruchomość ujęta była w załączniku nr 1 do decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] nr [...] z [...] września 1986 r. o ustaleniu ceny gruntów położonych w [...], przekazanych decyzją b. Zarządu Gospodarki Terenami z dnia [...] lipca 1975 r. w zarząd K. w [...] sprostowanej postanowienia Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Rejonowego w [...] nr [...] z dnia [...] lipca 1995 r. o sprostowaniu zapisu w decyzji nr [...] z dnia [...] września 1986 r., w zakresie dotyczącym powierzchni działki nr [...]. Podkreślono jednocześnie, iż Urząd nie dysponuje ww. dokumentem.

Odnosząc się do tego dokumentu Komisja wskazała, że nie może on stanowić dowodu ustanowienia prawa zarządu. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego Komisja wyjaśniła że samo ustalenie opłaty za korzytanie z gruntu nie stwarzało podmiotowi obowiązanemu do ich uiszczania tytułu prawnego w postaci użytkowania lub zarządu.

Komisja podzieliła zatem ustalenia organu pierwszej instancji, zgodnie z którymi Skarżącej ani jej poprzednikowi prawnemu nie przysługiwał tytuł prawny do spornej nieruchomości a co za tym idzie, nie przysługiwał jej przymiot strony w postępowaniu komunalizacyjnym. Wskazała że prawidłowo organ pierwszej instancji uznał, że nie zaistniała przesłanka wznowieniowa, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., co obligowało ten organ do zastosowania art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.

Skarżąca wniosła skargę na decyzję Komisji zarzucając jej :

1. naruszenie przepisów postępowania, co miało wpływ na wynik sprawy:

- polegające na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez organ oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., w szczególności poprzez dokonanie wybiórczej, dowolnej oceny dowodów, a w konsekwencji błędne ustalenie stanu faktycznego,

- naruszenie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe niezastosowanie, w sytuacji gdy skarżąca winna występować jako strona w postępowania zakończonym decyzją z [...] września 1999 r. a w konsekwencji błędną odmowę wznowienia postępowania,

2. błąd w ustaleniach faktycznych, mający wpływ na treść decyzji, polegający na:

- pominięciu, że w decyzji z dnia [...] września 1986 r. o ustaleniu ceny gruntów położonych w [...], przywołano decyzję z dnia [...] lipca 1975 r. potwierdzającą oddanie nieruchomości w zarząd K., a w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że Skarżąca nie ma przymiotu strony w postępowaniu,

- niewłaściwe przyjęcie, że przedmiotowa nieruchomość spełnia przesłanki komunalizacji z mocy prawa na rzecz Miasta [...] z uwagi na fakt, że stanowiła mienie Skarbu Państwa i jednocześnie nie była obciążona prawem zarządu lub użytkowania na rzecz innych niż Państwo państwowych osób prawnych, podczas gdy nieruchomość pozostawała w zarządzie K. w [...].

Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Komisji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody i o orzeczenie o kosztach postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Gmina [...] wniosła o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :

Skarga jest zasadna, zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu.

Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w której ją wydano, dotknięte było kwalifikowaną wadą określoną w art. 145 § 1 k.p.a., albo też zachodzi przesłanka z art. 145a § 1 lub art. 145b § 1 k.p.a. Wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na wniosek strony, a jego podstawę stanowi, stosownie do art. 149 § 2 K.p.a., postanowienie o wznowieniu postępowania. Postanowienie to rozpoczyna postępowanie, w którym właściwy organ rozpatruje ponownie sprawę zakończoną decyzją ostateczną, badając, czy przyczyny wznowienia, określone w art. 145 § 1, art. 145a, art. 145b k.p.a., nie wpłynęły na treść decyzji.

Podanie o wznowienie postępowania wszczyna postępowanie wstępne, które powinno się zakończyć załatwieniem sprawy w sposób przewidziany w art. 149 K.p.a., a więc wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania lub o odmowie jego wznowienia. Na tym etapie organ bada m.in., czy wniosek o wznowienie postępowania oparty jest na ustawowych przesłankach wznowienia oraz czy został wniesiony z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 K.p.a.

W przedmiotowej sprawie wniosek o wznowienie postępowania wpłynął do organy [...] maja 2013 r. Jako podstawę wniosku wskazano art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i wyjaśniono, że wnioskodawca dowiedział się o wydaniu decyzji komunalizacyjnej z decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (Kolegium) z [...] marca 2013 r.

Wojewoda [...] września 2013 r. wydał postanowienie o wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją komunalizacyjną. W treści tego postanowienia powtórzył zawarte we wniosku twierdzenie, zgodnie z którym o decyzji komunalizacyjnej poprzednik prawny Skarżącej dowiedział się po otrzymaniu decyzji Kolegium z [...] marca 2013 r. Wojewoda pominął jednak tę część wniosku, w której poprzednik prawny Skarżącej wskazał, że już w decyzji organu pierwszej instancji, to jest decyzji Prezydenta Miasta [...] przywołano decyzję komunalizacyjną.

W aktach postępowania wznowieniowego nie ma decyzji Kolegium ani też poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta [...]. Decyzja Kolegium została do sądu administracyjnego przekazana dopiero na skutek zarządzenia z [...] grudnia 2020 r. Z decyzji tej również wynika, że już w decyzji Prezydenta Miasta [...] powołano się na fakt wydania [...] września 1999 r. decyzji komunalizacyjnej.

W tej sytuacji powstaje wątpliwość, czy rzeczywiście wniosek o wznowienie postępowania złożony został przez poprzednika prawnego Skarżącej w terminie miesiąca od daty powzięcia przez niego wiedzy o decyzji komunalizacyjnej (art. 148 § 1 i § 2 k.p.a.).

Jeżeli wniosek złożony został po upływie terminu wskazanego w art. art. 148 § 1 i § 2 k.p.a. Wojewoda powinien wydać postanowienie o odmowie wznowienia postępowania.

Jak już wskazano, w aktach administracyjnych niniejszej sprawy brak jest jakichkolwiek dokumentów pozwalających na stwierdzenie, czy wniosek o złożenie postępowania złożony został z zachowaniem terminu czy też z jego uchybieniem. Wojewoda w postanowieniu z [...] września 2013 r. ograniczył się do powtórzenia twierdzeń poprzednika prawnego Skarżącej, nie ustalił jednak ani jaka była treść decyzji Kolegium, kiedy została ona doręczona podmiotowi wnoszącemu o wznowienie postępowania. Wojewoda nie ustalił również, jaka była treść decyzji organu pierwszej instancji, to jest decyzji Prezydenta Miasta [...] i czy w decyzji powoływano się na decyzję komunalizacyjną czy też nie.

Sąd przypomina w tym miejscu, że decyzją Prezydenta Miasta [...] utrzymaną w mocy decyzją Kolegium odmówiono poprzednikowi prawnemu Skarżącej przyznania prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości, przy czym jak wynika z decyzji Kolegium (oraz wniosku o wznowienie postępowania) przyczyną odmowy był właśnie fakt wydania decyzji komunalizacyjnej.

Oznacza to, że Wojewoda wydając postanowienie z [...] września 2013 r. naruszył przepisy postępowania, to jest art., 7, art. 77 i art. 80 § 1 k.p.a. zaniechał bowiem zbadania, kiedy poprzednik prawny Skarżącej dowiedział się o decyzji komunalizacyjnej. Naruszenie to sąd uznaje za mające istotny wpływ na wynik sprawy, w przypadku ustalenia, że wniosek złożony został po terminie organ zobowiązany jest bowiem odmówić wznowienia postępowania, bez przystępowania do badania czy zaistniały przesłanki wznowieniowe.

Naruszenia tego nie dostrzegła również Komisja.

Powyższe naruszenie oznaczało konieczność wyeliminowania z obrotu zarówno decyzji Komisji i poprzedzającej ją decyzji Wojewody jak i postanowienia Wojewody z [...] września 2013 r.

Rozpoznając ponownie sprawę Wojewoda ustali, kiedy poprzednik prawny Skarżącej powziął wiedzę o decyzji komunalizacyjnej, w tym celu w szczególności Wojewoda wystąpi do właściwych organów o nadesłanie akt postępowania zakończonego wydaniem decyzji Kolegium z [...] marca 2013 r. W zależności od tych ustaleń organ wyda postanowienie o wznowieniu (jeżeli wniosek złożony został w terminie) co umożliwi mu dalsze jego rozpoznawanie lub o odmowie wznowienia postępowania (jeżeli wniosek złożony został po terminie).

Biorąc pod uwagę brak ustaleń co do terminowości złożenia wniosku o wznowienie postępowania, przedwczesne było ustosunkowywanie się przez sąd do zarzutów podniesionych w skardze a dotyczących merytorycznej prawidłowości decyzji organów obu instancji.

Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił decyzje organów obu instancji oraz postanowienie z [...] września 2013 r.

O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.

Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.) wobec skierowania sprawy na posiedzenie niejawne zarządzeniem przewodniczącej wydziału z 26 października 2020 r.