Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 677/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-09-28 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Zwolniono od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 243, 244, 245 , 246 w zw. z art. 258
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 28 września 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.M. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 24 lutego 2012r. Nr [...] w przedmiocie nakazu doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem p o s t a n a w i a zwolnić skarżącego od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

W dniu 24 sierpnia 2012r. skarżący J.M. , złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję WINB z dnia [...] lutego 2012r. wydaną w przedmiocie nakazu doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.

Skarżący domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych z uwagi na niskie dochody, bardzo zły stan zdrowia, niezdolność do pracy. Wskazuje, iż w związku z rozpoznaniem choroby nowotworowej stał się całkowicie niezdolny do pracy i utrzymuje się jedynie z renty inwalidzkiej. Małżonka, z powodu konieczności sprawowania nad nim opieki nie może podjąć zatrudnienia. Skarżący jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, jednooczną i niedowidzącą na drugie oko. Wskazuje, iż z trudem wystarcza mu na życie, żyje bardzo skromnie. Dodaje, iż w okresie pełnej sprawności fizycznej i zdrowia, wraz z małżonką zaciągnął kredyt we frankach szwajcarskich i aktualnie rodzina – syn i pasierbice, przebywający za granicą, pomaga mu w spłacie rat kredytowych.

Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie.

Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z małżonką. Jak wskazuje, utrzymuje się z renty inwalidzkiej w kwocie 1450 zł, małżonka jest bezrobotna – utraciła prace z przyczyn leżących po stronie zakładu pracy, aktualnie opiekuje się wnioskodawcą. Rodzinie pomaga syn i pasierbice przebywające za granicą – w formie przekazywania środków pieniężnych bądź też bezpośredniej zapłaty raty kredytowej , która wacha się w granicach od 1620 zł do 1900 zł w zależności od kursu franka szwajcarskiego.

Z oświadczeń skarżącego znajdujących się w aktach sprawy i uzupełniających wniosek wynika, iż posiada on dom o pow. 150 m2 oraz mieszkanie obciążone dożywociem o pow. 49 m2. Skarżący nie wykazuje faktu posiadania cennych ruchomości ani oszczędności. Przedstawia rachunki bankowe, na których widnieje debet w wysokości 4000 zł, oświadcza iż jest współwłaścicielem z pierwszą żoną samochodu marki [...]o z 1997r.

W uzupełnieniu swego wniosku podaje, iż nie posiada nieruchomości rolnych, przedstawia rachunki za gaz ( 278,88 zł ), wywóz odpadów – 57,60 zł, czynsz 134,48 zł, i energię elektryczną ( 343,99 zł ).

Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.

Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny.

Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy.

Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych.

W ocenie orzekającego, skarżący wykazał w sposób wystarczający, iż nie jest w stanie uiścić pełnych należnych kosztów sądowych bez uszczerbku w koniecznym swoim utrzymaniu. Biorąc pod uwagę w szczególności wysokość stałych, pewnych dochodów w wysokości 1425 zł przeliczeniu na dwie osoby, bezrobocie małżonki, bardzo zły stan zdrowia uniemożliwiający podjęcie pracy zarobkowej, niepełnosprawność w stopniu wysokim - w odniesieniu do zwyczajowo przyjętych, podstawowych i udokumentowanych wydatków na utrzymanie, braku oszczędności i cennych ruchomości, niemożności podjęcia wyczerpującej pracy z uwagi na przebyte operacje, nawet w kontekście pomocy świadczonej przez dzieci w formie pokrywania przez nich rat kredytowych wnioskodawcy - zaistniały przesłanki uzasadniające zwolnienie strony od kosztów sądowych. Tym bardziej, iż zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zdaniem orzekającego, biorąc pod uwagę aktualną sytuację materialną i zdrowotną rodziny skarżącego - uiszczenie wymaganych kosztów postępowania mogłoby spowodować niemożność zapewnienia sobie podstawowych potrzeb życiowych.

Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżący – na podstawie przedstawionych danych i oświadczeń, biorąc pod uwagę specyficzną sytuację rodzinną - do takich osób należy.

Nie można pominąć także i tego, że ew. wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 200, art. 203 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania.

Podsumowując należy zaznaczyć, iż w aktualnej sytuacji finansowej, zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych w całości należy uznać za zasadne.

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1, art. 258 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).