Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 845/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2018-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 152
journal: Dz.U. 2017 poz 519
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędziowie: Asesor WSA Magdalena Dobek-Rak (spr.) Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Diana Wojtowicz po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2018 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi J. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 października 2017 r., nr [...] w przedmiocie sprzeciwu w sprawie zgłoszenia instalacji do chowu trzody chlewnej oraz instalacji do przechowywania paszy uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

J. J. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 października 2017 r., sygn. akt [..], którą utrzymano w mocy decyzję Starosty z dnia 27 lipca 2017 r., nr [..], wnoszącą sprzeciw w sprawie zgłoszenia instalacji do chowu trzody chlewnej o maksymalnej obsadzie wynoszącej 700 tuczników, tj. o ilości nie mniejszej niż 98 DJP oraz instalacji do przechowywania paszy o łącznej pojemności 22 Mg.

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia 27 lipca 2017 r. Starosta, po rozpoznaniu wniosku J. J. w sprawie zgłoszenia instalacji do chowu trzody chlewnej o maksymalnej obsadzie wynoszącej 700 tuczników, tj. o ilości nie mniejszej niż 98 DJP oraz z instalacji do przechowywania paszy o łącznej pojemności 22 Mg, na podstawie art. 378 ust. 1 i art. 152 ust. 4a pkt 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (tj.: Dz.U z 2017 r., poz. 519 ze zm.), zwanej dalej p.o.ś., wniósł sprzeciw w sprawie zgłoszenia przedmiotowej inwestycji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że uzupełniając na wezwanie Starosty braki formalne zgłoszenia skarżący nie przedłożył decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz pozwolenia na budowę. Załączanie do zgłoszenia decyzji o pozwoleniu na budowę oraz decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie jest wprawdzie obligatoryjnym elementem wynikającym z wymagań określonych w art. 152 p.o.ś., jednak organ zobligowany jest do przeanalizowania i zweryfikowania treści zgłoszenia pod kątem tego, czy instalacja spełnia wymagania ochrony środowiska, o których mowa w art. 76 ust. 2 pkt 1 i 2 tej ustawy. W związku z tym, brak decyzji administracyjnych, które powinny być wydane jeszcze przed rozpoczęciem eksploatacji instalacji powoduje, że nie ma podstaw do stwierdzenia, że instalacje spełniają wymagania określone w tych decyzjach.

W odwołaniu skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez zastosowanie błędnej wykładni art. 154 ust. 4 p.o.ś. a także art. 152 ust. 4a w zw. z art. 76 ust. 2 pkt 1 i 2 tej ustawy. W uzasadnieniu zarzutów strona wskazała, że w sprawie nie znajduje zastosowania art. 76 ust. 2 p.o.ś., bowiem zgłaszana instalacja jest już obiektem istniejącym, a została wybudowana przed rokiem 2010, czyli w okresie, kiedy nie było obowiązku uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Z kolei pozwolenie na budowę instalacji, znajdujące się w zasobach Gminy, zostało wydane w 1991 r., jednakże zgodnie z art. 152 p.o.ś. dokument ten nie jest obligatoryjnym załącznikiem do zgłoszenia instalacji. Skarżący zauważył również, że sprzeciw został wniesiony przez organ po terminie, który upływał w dniu 28 czerwca 2017 r.

Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 23 października 2017 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji odnosząc się w pierwszej kolejności do kwestii wniesienia sprzeciwu po terminie. W tym zakresie Kolegium stwierdziło, że zasadnie organ wezwał wnioskodawcę o uzupełnienie złożonego wniosku zarówno o szczegółowe informacje dotyczące wyliczeń wielkości emisji, jak i wskazanych w wezwaniu dowodów w postaci decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz pozwolenia na budowę zgłoszonej instalacji. Dokumenty te pozwalałyby na zbadanie, czy instalacja posiada odpowiednie rozwiązania technologiczne wskazane nie tylko w ustawach, ale także w tych decyzjach. W ocenie Kolegium dokumenty te powinny być zatem traktowane jako załączniki do przedmiotowego zgłoszenia, w związku z czym organ pierwszej instancji był uprawniony do wezwania wnioskodawcy o uzupełnienie zgłoszenia. W tej sytuacji zasadnym było liczenie 30 – dniowego terminu na wydanie sprzeciwu od chwili uzupełnienia wszystkich braków zgłoszenia, zaś w rozpoznawanej sprawie od chwili uzupełnienia braków wniosku (złożenia kompletnego wniosku w dniu 3 lipca 2017 r.), nie upłynęło 30 dni do chwili wydania zaskarżonej decyzji w dniu 27 lipca 2017 r.

Rozpatrując sprawę merytorycznie Kolegium stwierdziło, że brak wskazanych decyzji administracyjnych nie pozwala organom na dokonanie ustalenia, czy zgłoszona instalacja spełnia wymogi określone w decyzjach dotyczących zasad ochrony środowiska wydanych dla tej instalacji. Powyższe zaś stanowi uzasadnioną podstawę wniesienia sprzeciwu do przedmiotowego zgłoszenia instalacji. Jednocześnie, mając na uwadze zebrany w sprawie materiał dowodowy, Kolegium nie znalazło potwierdzenia zarzutu odwołania o istnieniu pozwolenia na budowę zgłaszanej w niniejszej sprawie instalacji. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 152 ust. 5 p.o.ś. instalację, o której mowa w ust. 1, objętą obowiązkiem zgłoszenia w okresie, gdy jest już ona eksploatowana, prowadzący ją jest obowiązany zgłosić w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym została ona objęta tym obowiązkiem. Tym samym obowiązek zgłoszenia dotyczy także instalacji wykonanych przed wejściem w życie przepisów ochrony środowiska.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący podtrzymał zarzuty zawarte w odwołaniu. W uzasadnieniu skargi wskazał, że przedmiotowe instalacje będące przedmiotem zgłoszenia są obiektami istniejącymi, a więc nie ma do nich zastosowania przepis art. 76 ust. 2 p.o.ś. W konsekwencji nie ma też zastosowania art. 152 ust. 4 p.o.ś., gdyż sprzeciw w drodze decyzji może być wniesiony przez organ jedynie dla instalacji nowo zbudowanej lub zmienionej w sposób istotny, a przedmiotowa chlewnia i silosy takimi instalacjami nie są. Skarżący zwrócił też uwagę, że w pozwoleniu na budowę z 1991 r. Wójt Gminy nie nałożył na inwestora obowiązku wykonania środków technicznych chroniących środowisko, zaś organ pierwszej instancji był zobligowany, aby w decyzji precyzyjnie wykazać, z jakimi konkretnymi zagrożeniami będzie się wiązać funkcjonowanie określonej instalacji. Tymczasem Starosta nie wskazał w swojej decyzji realnych i konkretnych zagrożeń wynikających z eksploatacji instalacji, wskazał jedynie na brak przedłożenia pozwolenia na budowę. Z przedstawionych w zgłoszeniu obliczeń rozkładu stężeń emitowanych zanieczyszczeń wynika natomiast, że zarówno standardy jakości powietrza, jak i wartości odniesienia są dotrzymane na granicy działki wnioskodawcy. Zatem w ocenie skarżącego nie ma podstaw do stwierdzenia, że eksploatacja instalacji stanowi zagrożenie dla środowiska, jak również nie ma przesłanek do zastosowania dodatkowych rozwiązań technologicznych chroniących środowisko.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację sformułowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2017r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Kontrola legalności zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji doprowadziła Sąd do wniosku, że wydano ją z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszeniem przepisów prawa materialnego. Przy tym zwrócić należy uwagę, że skargę uwzględniono pomimo tego, że nie wszystkie sformułowane w niej zarzuty okazały się zasadne.

Przedmiotem kontroli jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 października 2017 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty z dnia 27 lipca 2017 r., którą wniesiono sprzeciw w sprawie zgłoszenia instalacji do chowu trzody chlewnej o maksymalnej obsadzie wynoszącej 700 tuczników, tj. o ilości nie mniejszej niż 98 DJP oraz instalacji do przechowywania paszy o łącznej pojemności 22 Mg.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tj.: Dz.U. z 2017 r., poz. 519 ze zm.), zwanej dalej p.o.ś. Zgodnie z art. 152 ust. 1 p.o.ś. instalacja, z której emisja nie wymaga pozwolenia, mogąca negatywnie oddziaływać na środowisko, podlega zgłoszeniu organowi ochrony środowiska, z zastrzeżeniem ust. 8. Stosownie do art. 152 ust. 3 p.o.ś. prowadzący instalację, o której mowa w ust. 1, jest obowiązany do dokonania zgłoszenia przed rozpoczęciem jej eksploatacji, z zastrzeżeniem ust. 5. Przepis art. 64 ust. 2 Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio.

Do rozpoczęcia eksploatacji instalacji nowo zbudowanej lub zmienionej w sposób istotny można przystąpić, jeżeli organ właściwy do przyjęcia zgłoszenia w terminie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia nie wniesie sprzeciwu w drodze decyzji (ust. 4). W myśl art. 152 ust. 4a p.o.ś. sprzeciw, o którym mowa w ust. 4, jest wnoszony, jeżeli:

1) eksploatacja instalacji objętej zgłoszeniem powodowałaby przekroczenie standardów emisyjnych lub standardów jakości środowiska;

2) instalacja nie spełnia wymagań ochrony środowiska, o których mowa w art. 76 ust. 2 pkt 1 i 2.

Przepis art. 152 ust. 5 p.o.ś. stanowi, że instalację, o której mowa w ust. 1, objętą obowiązkiem zgłoszenia w okresie, gdy jest już ona eksploatowana, prowadzący ją jest obowiązany zgłosić w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym została ona objęta tym obowiązkiem.

W niniejszej sprawie skarżący w dniu 29 maja 2017 r., działając w trybie art. 152 p.o.ś., zgłosił organowi ochrony środowiska instalację do chowu trzody chlewnej o maksymalnej obsadzie 700 tuczników, tj. o ilości nie mniejszej niż 98 DJP oraz instalację do przechowywania paszy o łącznej pojemności 22 Mg.

Dla ustalenia, czy instalacje objęte zgłoszeniem odpowiadają hipotezie przepisu art. 152 p.o.ś. należy dokonać wykładni pojęcia "instalacja" w rozumieniu p.o.ś. w związku z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (tj.: Dz.U. z 2016 r., poz. 71), do którego odwołuje się z kolei rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 2 lipca 2010 r. w sprawie rodzajów instalacji, których eksploatacja wymaga zgłoszenia (Dz.U. z 2010 r., nr 130, poz. 880), stanowiąc w § 2 ust. 4 pkt 5, że zgłoszenia z uwagi na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza wymagają instalacje, z których emisja nie wymaga pozwolenia, określone w rozporządzeniu wydanym na podstawie art. 220 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, z wyjątkiem instalacji do chowu lub hodowli zwierząt niezaliczonych do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 60 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227, z późn. zm.). Zgodnie natomiast z § 3 ust. 1 pkt 102 rozporządzenia w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko do przedsięwzięć tego rodzaju zalicza się chów lub hodowla zwierząt, inne niż wymienione w § 2 ust. 1 pkt 51, w liczbie nie mniejszej niż 60 dużych jednostek przeliczeniowych inwentarza (DJP).

Instalacją, w rozumieniu art. 3 pkt 6 p.o.ś., jest: a) stacjonarne urządzenie techniczne, b) zespół stacjonarnych urządzeń technicznych powiązanych technologicznie, do których tytułem prawnym dysponuje ten sam podmiot i położonych na terenie jednego zakładu, c) budowle niebędące urządzeniami technicznymi ani ich zespołami, których eksploatacja może spowodować emisję. Natomiast sposób określania przedsięwzięć wymienionych w rozporządzeniu w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko nie jest jednolity. Następuje bowiem poprzez zaliczenie do takich przedsięwzięć albo różnych instalacji, albo typów obiektów, albo np. określonych rodzajów aktywności. Ta ostatnia sytuacja występuje m.in. przy regulacji § 3 ust. 1 pkt 102 rozporządzenia, gdzie mówi się o chowie lub hodowli zwierząt, nie zaś o urządzeniach lub instalacjach, obiektach budowlanych, czy budowlach, które w tym celu mogą być wykorzystywane. Do takiego właśnie rodzaju przedsięwzięć zalicza się chów trzody chlewnej objęty zgłoszeniem skarżącego, stanowiąc jednocześnie instalację, w rozumieniu przepisów p.o.ś, mogącą negatywnie oddziaływać na środowisko, z której emisja nie wymaga pozwolenia tylko zgłoszenia.

Organ rozpoznając dokonane zgłoszenie stwierdził jego braki i, korzystając z uprawnień procesowych określonych w art. 152 ust. 3 p.o.ś. i w art. 64 § 2 k.p.a., wezwał skarżącego do uzupełnienia zgłoszenia o obliczenia, wyjaśnienia kwestii emisji rocznej, kwestii wyników obliczeń stężeń pyłów i siarkowodoru, wskazania danych przyjętych do obliczeń, przedłożenia kopii decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla instalacji oraz decyzji o pozwoleniu na budowę bądź zgłoszenia obejmującego wskazane instalacje.

Skarżący dokonał uzupełnienia żądanych danych i wyjaśnień w piśmie datowanym na dzień 29 maja 2017 r., nadanym w placówce pocztowej w dniu 30 czerwca 2017 r., co potwierdza stempel daty odciśnięty na kopercie znajdującej się w aktach administracyjnych. W reakcji na powyższe organ pierwszej instancji decyzją z dnia 27 lipca 2017 r. wniósł sprzeciw wobec dokonanego zgłoszenia, albowiem uznał, że brak przedłożenia przez skarżącego decyzji o środowiskowych uwarunkowanych oraz pozwolenia na budowę zgłoszonych instalacji uniemożliwiło mu dokonanie oceny spełnienia przez te instalacje wymagań ochrony środowiska, o których mowa w art. 76 ust. 2 pkt 1 i 2 p.o.ś. Kolegium w pełni zaakceptowało stanowisko organu pierwszej instancji.

Pomimo tego, że Sąd nie podziela stanowiska organów administracji w zakresie wniesionego sprzeciwu na wskazanej w sentencji decyzji podstawie, to wyjaśnić należy, że wbrew zarzutom skargi, sprzeciw ten wniesiony został z zachowaniem terminu określonego w art. 152 ust. 4 p.o.ś. Mimo bowiem braku określenia kwalifikacji charakteru postępowania zgłoszeniowego, do wniosku - w sytuacji, gdy jest on niekompletny i wymaga uzupełnienia - stosuje się odpowiednio regulację zawartą w kodeksie postępowania administracyjnego dotyczącą niekompletnych podań o wszczęcie postępowania. Rozwiązanie to zostało wprost przewidziane w art. 152 ust. 3 zd. drugie p.o.ś. Oznacza to, że organ nie może pozostawić na tym etapie niekompletnego zgłoszenia, lecz ma obowiązek wezwania zgłaszającego do usunięcia braków formalnych w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia. Uzupełnienie wniosku po terminie nie zwolni organu od obowiązku przyjęcia go, ale wówczas termin 30-dniowy na wniesienie sprzeciwu należy liczyć od dnia otrzymania kompletnego wniosku. Za dzień wniesienia sprzeciwu uznaje się dzień nadania decyzji w placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu art. 3 pkt 13 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2016 r. poz. 1113, 1250, 1823 i 1948) albo w przypadku, o którym mowa w art. 391 Kodeksu postępowania administracyjnego, dzień wprowadzenia do systemu teleinformatycznego. Powyższą zasadę wyraźnie przewidzianą w ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj.: Dz.U. z 2017 r., poz. 1332) można zastosować na gruncie zgłoszenia uregulowanego w p.o.ś., ze względu na zbliżony charakter tych dwóch instytucji. Nałożenie obowiązku uzupełnienia zgłoszenia przerywa bieg terminu 30 dni na wniesienie sprzeciwu, który zaczyna ponownie biec od daty uzupełnienia zgłoszenia lub od dnia upływu terminu do uzupełnienia braków zgłoszenia. W warunkach przedmiotowej sprawy nałożenie obowiązku uzupełnienia zgłoszenia nastąpiło pismem z dnia 20 czerwca 2017 r., zaś pismo stanowiące odpowiedź skarżącego na wezwanie zostało nadane w placówce pocztowej w dniu 30 czerwca 2017 r., a wpłynęło do organu w dniu 3 lipca 2017 r. Zatem decyzję organu pierwszej instancji o sprzeciwie z dnia 27 lipca 2017 r. należało ocenić jako wniesienie sprzeciwu w terminie określonym w art. 152 ust. 4 p.o.ś.

W świetle powyższego nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 152 ust. 4 p.o.ś. Również zarzut naruszenia powyższego przepisu poprzez wniesienie sprzeciwu w stosunku do instalacji już istniejącej jest nietrafny. Otóż z regulacji art. 152 p.o.ś. wynika, że zgłoszeniu podlegają:

1) instalacje nowe,

2) instalacje zmienione w sposób istotny,

3) instalacje już funkcjonujące, dla których obowiązek zgłoszenia powstał po rozpoczęciu eksploatowania. Termin na zgłoszenie został określony na 6 miesięcy od dnia, w którym została ona objęta obowiązkiem zgłoszenia.

Tą ostatnią sytuację przewiduje hipoteza art. 152 ust. 5 p.o.ś., który zaczął obowiązywać z dniem wejścia w życie przepisów p.o.ś., czyli w dniu 1 października 2001 r. Przepis ten stanowi, że instalację, o której mowa w ust. 1, objętą obowiązkiem zgłoszenia w okresie, gdy jest już ona eksploatowana, prowadzący ją jest obowiązany zgłosić w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym została ona objęta tym obowiązkiem. Z powyższego wynika, że obowiązek zgłoszenia instalacji niewymagającej pozwolenia obejmuje również instalacje już funkcjonujące. Dokonanie zgłoszenia z naruszeniem terminu określonego w art. 152 ust. 5 p.o.ś. nie uprawnia organu do wniesienia sprzeciwu, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie, albowiem sprzeciw organ oparł na przesłance wynikającej z art. 152 ust. 4a pkt 2 p.o.ś. Wobec powyższego Sąd nie podzielił twierdzeń skarżącego, według którego nie można było wnieść sprzeciwu w stosunku do instalacji już istniejącej. Według niego zgłoszeniem objął instalacje nienowe ani niezmienione, tylko zrealizowane na podstawie pozwolenia na budowę wydanego już w sierpniu 1991 r., co uniemożliwiało wniesienie sprzeciwu.

Analiza całokształtu okoliczności niniejszej sprawy dokonana w świetle przepisów art. 152 i art. 76 ust. 2 pkt 1 i 2 p.o.ś. doprowadziła Sąd do wniosku, że organy wniosły sprzeciw z naruszeniem art. 152 ust. 4a pkt 2 w związku z art. 76 ust. 2 pkt 1 i 2 p.o.ś. polegającym na ich niewłaściwym zastosowaniu.

Wskazać należy, że przepis art. 152 p.o.ś. został zamieszczony w Tytule III "Przeciwdziałanie zanieczyszczeniom", w Dziale I "Instalacje, urządzenia, substancje oraz produkty", w Rozdziale I "Instalacje i urządzenia". Systematyka ustawy wskazuje zatem, że przewidziane w nim instrumenty służą przeciwdziałaniu zanieczyszczeniom, a nie innym celom ochronnym. Zgodnie z treścią art. 3 pkt 49 p.o.ś., ilekroć w ustawie jest mowa o zanieczyszczeniu rozumie się przez to emisję, która może być szkodliwa dla zdrowia ludzi lub stanu środowiska, może powodować szkodę w dobrach materialnych, może pogarszać walory estetyczne środowiska lub może kolidować z innymi, uzasadnionymi sposobami korzystania ze środowiska.

W art. 152 ust. 4a p.o.ś. zostały w sposób wyczerpujący podane przesłanki wniesienia sprzeciwu, o którym mowa w ust. 4. Sprzeciw wnosi się wtedy, gdy:

1) eksploatacja instalacji objętej zgłoszeniem powodowałaby przekroczenie standardów emisyjnych lub standardów jakości środowiska;

2) instalacja nie spełnia wymagań ochrony środowiska, o których mowa w art. 76 ust. 2 pkt 1 i 2.

Zgodnie z treścią art. 76 ust. 2 pkt 1 i 2, wymaganiami ochrony środowiska dla nowo zbudowanego lub przebudowanego obiektu budowlanego, zespołu obiektów lub instalacji są:

1) wykonanie wymaganych przepisami lub określonych w decyzjach administracyjnych środków technicznych chroniących środowisko;

2) zastosowanie odpowiednich rozwiązań technologicznych, wynikających z ustaw lub decyzji.

Przepis art. 76 znajduje się w Tytule I p.o.ś. "Przepisy ogólne", Dział VII "Ochrona środowiska w zagospodarowaniu przestrzennym i przy realizacji inwestycji". Określono w nim standardy formalne, które muszą być zachowane przy realizacji każdego przedsięwzięcia budowlanego. Przy tym, nawiązując do wyżej podjętej kwestii instalacji już istniejących, z mocy art. 152 ust. 5 p.o.ś., wymogi ochrony środowiska określone w art. 76 ust. 2 pkt 1 i 2, muszą być również spełnione przez takie instalacje, które w niniejszej sprawie zostały objęte zgłoszeniem w trybie art. 152 ust. 1 p.o.ś. Brak spełnienia tych wymogów może stanowić podstawę wniesienia sprzeciwu przez organ (art. 152 ust. 4a pkt 2 p.o.ś.).

Z przepisu art. 76 ust. 2 pkt 1 i 2 p.o.ś. wynika, że podyktowane celami ochrony środowiska wymagania zastosowania odpowiednich rozwiązań technologicznych musi wynikać z ustaw, przepisów lub decyzji.

W niniejszej sprawie organy nie twierdziły, że eksploatacja instalacji objętych zgłoszeniem powodowałaby przekroczenie standardów emisyjnych lub standardów jakości środowiska. Organy stanęły natomiast na stanowisku, że wobec braku przedłożenia przez skarżącego pozwolenia na budowę oraz decyzji określającej środowiskowe uwarunkowania dla instalacji objętych zgłoszeniem nie mogły dokonać weryfikacji wymagań ochrony środowiska. Organy uznały, że w takiej sytuacji nie mogły ustalić, czy instalacje spełniają określone w tych decyzjach administracyjnych wymagania w zakresie ochrony środowiska.

Organy całkowicie pominęły jednak konieczność zweryfikowania, czy działająca, zgłoszona instalacja spełnia wymagania ochrony środowiska w zakresie wynikającym z przepisów i ustaw. Przepisy art. 76 ust. 2 pkt 1 i 2 p.o.ś. definiując stan spełnienia wymagań ochrony środowiska identyfikują go, alternatywnie przy użyciu spójka "lub" (alternatywa nierozłączna), z sytuacją realizacji wymagań technicznych i technologicznych wynikających zarówno z decyzji, jak i z przepisów prawa, w tym ustaw. W takiej sytuacji wymagania ochrony środowiska można uznać za spełnione nie tylko wówczas, gdy instalacje są zgodne z wymogami określonymi w decyzjach, ale również, gdy realizują warunki określone w przepisach prawa. Wystarczy zatem, aby zrealizowane zostały wymogi określone w jednym z tych dwóch źródeł: bądź w decyzjach bądź w przepisach.

Tymczasem całkowicie uchybiono dokonaniu analizy spełnienia przez zgłoszone instalacje wymagań ochrony środowiska wynikających z przepisów. Z treści przepisów ogólnych, znajdujących się w Tytule II "Ochrona zasobów środowiska", Dział I., tj. art. 81 ust. 1 p.o.ś. wynika, że ochrona zasobów środowiska jest realizowana na podstawie ustawy oraz przepisów szczególnych, które zostały wymienione w art. 81 ust. 2-5 (Prawo wodne, Prawo geologiczne i górnicze, ustawa o ochronie przyrody, ustawy o lasach, ustawa o rybactwie śródlądowym, Prawo łowieckie, ustawa o rybołówstwie morskim, ustawa o ochronie zwierząt, ustawa o ochrony gruntów rolnych i leśnych), albo też w samej ustawie Prawo ochrony środowiska. Z dokumentacji zgromadzonej w sprawie oraz uzasadnień decyzji organu odwoławczego i organu pierwszej instancji nie wynika, aby przedmiotem ich rozważań i analiz były kwestie spełniania przez zgłoszone instalacje wymogów ochrony środowiska wynikających z przepisów szczególnych.

Ma to istotne znaczenie w niniejszej sprawie ze względu na okoliczności towarzyszące realizacji instalacji zgłoszonej przez skarżącego. Organy bowiem we własnym zakresie ustaliły, że brak jest we właściwych organach, architektoniczno – budowlanych oraz środowiskowych, odpowiednich decyzji o pozwoleniu na budowę oraz środowiskowych uwarunkowanych dla zgłoszonych instalacji. Przy tym skarżący twierdził, że instalacja została wybudowana na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z 1991 r., której w toku postępowania administracyjnego, ani w trybie uzupełnienia, ani przed organem odwoławczym, nie przedstawił. Powyższe okoliczności mogły nasuwać wątpliwości co do legalności, z punktu widzenia przepisów Prawa budowlanego, zgłoszonej inwestycji. To jednak nie wyłączało kompetencji organów ochrony środowiska do procedowania w trybie art. 152 p.o.ś. i właściwej oceny zgłoszonej instalacji w aspekcie spełniania przez nią wymagań ochrony środowiska wynikających z przepisów prawa. Celem regulacji art. 152 p.o.ś. jest bowiem objęcie kontrolą organów ochrony środowiska instalacji, z których emisja nie wymaga pozwolenia, ale ze względu na to, że może negatywnie oddziaływać na środowisko, podlega zgłoszeniu. Zatem wymogi ochrony środowiska odnoszą się do wszystkich instalacji, bez względu na to, czy powstały zgodnie z Prawem budowlanym, czy też są wynikiem samowoli, której usunięcie jest przedmiotem innych postępowań, leżących w kompetencji innych organów. Organy ochrony środowiska dbać mają bowiem o zapewnienie wymaganego przepisami prawa poziomu tej ochrony przy korzystaniu ze środowiska. Realizacji tego celu obok instytucji zgłoszenia z art. 152 p.o.ś. służy również, wynikająca z art. 154 p.o.ś., fakultatywna możliwość określenia w drodze decyzji wymagań w zakresie ochrony środowiska dotyczących eksploatacji instalacji, o ile jest to uzasadnione koniecznością ochrony środowiska. Organ jest uprawniony do wskazania z urzędu, po wprowadzeniu, jakich zmian konkretna instalacja będzie mogła być użytkowana bez uszczerbku dla środowiska. Oznacza to, że eksploatacja instalacji zawsze pozostaje w zakresie zainteresowania i kompetencji organów ochrony środowiska.

Podobnie rzecz ma się z wymaganą przez organy decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach dla instalacji, która ze względu na wskazywaną przez skarżącego datę powstania w 1991 roku, mogła w ogóle nie podlegać obowiązkowi jej uzyskania, który po raz pierwszy zaktualizował się z dniem wejścia w życie p.o.ś., tj. z dniem 1 października 2001 r.

W ocenie Sądu odstępując od wykładni art. 152 ust. 4a pkt 2 w związku z art. 76 ust. 2 pkt 1 i 2 p.o.ś. organ odwoławczy z naruszeniem prawa utrzymał w mocy sprzeciw wniesiony przez organ pierwszej instancji. Pomijając przy tym analizę przepisów prawa wskazanych w art. 81 p.o.ś. oraz innych przepisów szczególnych, na podstawie których realizowana jest ochrona poszczególnych elementów środowiska, organ odwoławczy naruszył art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. przedwcześnie orzekając o sprzeciwie.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję uznając, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w ramach uprawnień wynikających z art. 136 k.p.a., może usunąć stwierdzone uchybienia i rozpoznać sprawę na nowo w administracyjnym toku instancji.

Z uwagi na uwzględnienie skargi sprawa będzie ponownie rozpoznawana przez organ odwoławczy, który winien uwzględnić ocenę prawną i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Kolegium powinno wyjaśnić, czy funkcjonująca instalacja zgłoszona przez skarżącego spełnia aktualne wymogi ochrony środowiska wynikające z przepisów p.o.ś. oraz z przepisów szczególnych. W związku z dołączeniem przez skarżącego do skargi kopii decyzji z dnia 28 sierpnia 1991 r. o pozwoleniu na budowę budynku inwentarsko-składowego na działce nr [..] w N., Kolegium winno wyjaśnić, czy decyzja ta dotyczy instalacji zgłoszonych w niniejszej sprawie. Z dokumentu zgłoszenia wynika bowiem, że instalacje nim objęte usytuowane są na działce nr [..] obręb [..] w miejscowości N. (s. 4 zgłoszenia). Istnieją zatem rozbieżności, których nie wyjaśniają żadne dokumenty zgromadzone w sprawie, co do tego, czy zgłoszone instalacje na działce nr [..] są tymi samymi, których dotyczy dołączone do skargi pozwolenie na budowę odnoszące się do działki nr [..]. Gdyby wskazane pozwolenie na budowę obejmowało instalacje zgłoszone przez skarżącego wówczas, obowiązkiem organu będzie przeanalizowanie jego warunków pod kątem realizacji wymogów ochrony środowiska. Pomimo tego, że przepis art. 152 ust. 2 p.o.ś. nie wymienia decyzji o pozwoleniu na budowę jako obligatoryjnego elementu zgłoszenia, konieczność jego przedłożenia wynika z wykładni art. 152 ust. 4a pkt 2 w zw. z art. 76 ust. 2 pkt 1 i 2 p.o.ś.

Dopiero tak kompleksowo zgromadzony materiał dowodowy będzie mógł stanowić podstawę do dokonania prawidłowych ustaleń faktycznych i zastosowania właściwych przepisów p.o.ś., w świetle których organ winien dokonać oceny zgłoszonej instalacji.

Pomimo uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji Sąd nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania na rzecz skarżącego, albowiem do zamknięcia rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie zgłosił on wniosku o przyznanie należnych kosztów. W związku z tym, stosownie do art. art. 210 § 1 p.p.s.a., skarżący stracił uprawnienie do żądania zwrotu kosztów. O skutkach takiego uchybienia skarżący został prawidłowo pouczony (k. 26 verte akt sądowych).