Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SAB/Łd 6/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-07-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
658
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: Stwierdzono bezczynność
Powołane przepisy: article: art. 3 § 2 pkt 8, art. 53 § 2b, art. 119 pkt 4, art. 120, art. 134 § 1, art. 149 § 1 i 2, art. 149 § 1b i § 2, art. 161 § 1 pkt 3, art. 200, art. 205 § 1 i 210 § 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 1 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2021 poz 137
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art. 103 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1268
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami - t.j.

SENTENCJA

Dnia 7 lipca 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), Asesor WSA Małgorzata Kowalska, , , po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2021 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. G. na bezczynność Starosty [...] w rozpoznaniu wniosku o zwrot prawa jazdy 1. umarza postępowanie sądowoadministracyjne, 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. oddala wniosek o wymierzenie Staroście [...] grzywny, 4. zasądza od Starosty [...] na rzecz T. G. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

TG w dniu 12 lipca 2020 r. przekroczył dopuszczalną prędkość w terenie zabudowanym o więcej niż 50 km/h. W związku z tym, na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1a lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. 2020 r. poz. 110 ze zm.), funkcjonariusze Komendy Powiatowej Policji w [...] zatrzymali prawo jazdy kat. Light Vehicle, nr [...], wydane skarżącemu w dniu 29 grudnia 2019 r. przez [...] (Zjednoczone Emiraty Arabskie), którym to posłużył się podczas przedmiotowej kontroli drogowej.

W dniu 21 lipca 2020 r. Starosta [...] wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zatrzymania TG prawa jazdy z powodu przekroczenia dopuszczalnej prędkości w terenie zabudowanym o więcej niż 50 km/h, zgodnie z art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. 2020 r. poz. 1268 ze zm.). Organ administracji stwierdził, że kierujący pojazdem posiada dwa dokumenty prawa jazdy, tj. zatrzymane podczas kontroli drogowej w dniu 12 lipca 2020 r. prawo jazdy, kat. Light Vehicle, nr [...] wydane w dniu 29 grudnia 2019 r. przez [...] (Zjednoczone Emiraty Arabskie) oraz wydane w dniu 25 czerwca 2020 przez Starostę [...] prawo jazdy kategorii AM, BI, B, T, nr [...], nr druku [...].

Pismem z dnia 21 lipca 2020 r. [...] wezwał TG do złożenia wyjaśnień dotyczących wtórnika prawa jazdy kategorii AM, BI, B, T, nr [...], nr druku [...], wydanego w dniu 25 czerwca 2020 r. przez Starostę [...]. Osobnym wezwaniem z dnia 21 lipca 2020 r. wezwano skarżącego do zwrotu ww. dokumentu.

W odpowiedzi na powyższe pismem z dnia 12 sierpnia 2020 r. pełnomocnik strony wyjaśnił, iż w chwili zatrzymania przez funkcjonariuszy Policji TG posiadał tylko jedno ważne prawo jazdy kategorii B wydane przez [...]. Również w dniu złożenia wniosku o wydanie wtórnika prawa jazdy nie posiadał żadnego innego dokumentu poświadczającego uprawnienia do kierowania pojazdami.

Starosta [...] dnia [...] wydał decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy:

- kat. Light Vehicle, nr [...], wydanego TG w dniu 29 grudnia 2019 r. przez [...] (Zjednoczone Emiraty Arabskie);

- kategorii AM, BI, B, T, nr [...], nr druku [...], wydanego TG w dniu 25 czerwca 2020 r. przez Starostę [...];

na okres 3 miesięcy licząc od daty zwrotu przez skarżącego prawa jazdy kategorii AM, BI, B, T, nr [...], nr druku [...], wydanego w dniu 25 czerwca 2020 r. przez Starostę [...] - do depozytu Starosty [...].

Decyzję Starosty [...] z dnia [...]o zatrzymaniu prawa jazdy przesłano zgodnie z udzielonym pełnomocnictwem z dnia 12 sierpnia 2020 r. na adres pełnomocnika adw. PKK. Przesyłka została zwrócona do Starostwa Powiatowego w [...] jako niepodjęta w terminie.

Pismem z dnia 17 września 2020 r. Starosta [...] poinformował pełnomocnika strony o wydaniu w dniu 20 sierpnia 2020 r. decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy TG oraz o konieczności zwrotu do siedziby Starostwa Powiatowego w [...] prawa jazdy kategorii AM, BI, B, T, nr [...], nr druku [...], wydanego w dniu 25 czerwca 2020 r. przez Starostę [...], w celu ustalenia daty początkowej biegu terminu zatrzymania prawa jazdy.

Wezwaniem z dnia 12 października 2020 r. Starosta [...] ponownie zażądał od TG zwrotu prawa jazdy kategorii AM, BI, B, T, nr [...], nr druku [...], wydanego w dniu 25 czerwca 2020 r. przez Starostę [...] do depozytu Starosty [...].

Pismem z dnia 5 października 2020 r. pełnomocnik strony wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty [...] z dnia [...] w związku z jej niedoręczeniem. Do wniosku o przywrócenie terminu dołączono odwołanie od ww. decyzji.

Wnioskiem z dnia 12 października 2020 r., który wpłynął do Starostwa Powiatowego w [...] w dniu 15 października 2020 r., pełnomocnik strony wniósł o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kategorii B wydanego przez [...].

W dniu 19 października 2020 r. do Starostwa Powiatowego w [...] wpłynął kolejny wniosek pełnomocnika strony, tym razem o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...].

Tego samego dnia pełnomocnik przesłał pismo zawierające oświadczenie TG o zagubieniu prawa jazdy kat. AM, BI, B, T, nr [...], nr druku [...], wydanego w dniu 25 czerwca 2020 r. przez Starostę [...].

Pismem z dnia 19 października 2020 r. akta sprawy przekazano do rozpoznania właściwemu w sprawie organowi II instancji, tj. Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w [...].

Wezwaniem z dnia 21 października 2020 r. Starosta [...] wystąpił o uzupełnienie wniosku z dnia 12 października 2020 r. o zwrot zatrzymanego prawa jazdy poprzez przesłanie wniosku zgodnego wzorem określonym rozporządzeniem Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. 2016 r. poz. 231 ze zm.) oraz potwierdzenia uiszczenia opłaty ewidencyjnej za zwrot zatrzymanego prawa jazdy w wysokości 0,50 zł.

Starosta [...]w całości przekazał sprawę do rozpatrzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], w związku z uprzednio wskazanymi wnioskami strony.

Postanowieniem z dnia 18 grudnia 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] orzekło o odmowie przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji z dnia 20 sierpnia 2020 r., wyjaśniając że ww. decyzja Starosty [...]nie została prawidłowo doręczona, wskutek czego nie weszła do obrotu prawnego i nakazało jej doręczenie adresatowi.

Na skutek złożonego przez TG w dniu 23 grudnia 2020 r. ponaglenia Starosta [...] przesłał akta sprawy wraz z ponagleniem do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...].

W Piśmie z dnia 5 stycznia 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło, iż przekazanie ponaglenia do Kolegium było nieuprawnione wobec niewyjaśnienia uprzednio istoty żądania TG.

W dniu 25 stycznia 2021 r. TG odebrał zatrzymane prawo jazdy.

Od decyzji Starosty [...] z dnia 20 sierpnia 2020 r. pełnomocnik skarżącego złożył odwołanie z dnia 20 stycznia 2021 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...].

Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Starosty [...] z dnia [...] w przedmiocie zatrzymania TG prawa jazdy kat. Light Vehicle, nr [...], wydanego w dniu 29 grudnia 2019 r. przez [...] (Zjednoczone Emiraty Arabskie) oraz prawa jazdy kategorii AM, BI, B, T, nr [...], nr druku [...], wydanego w dniu 25 czerwca 2020 r. przez Starostę [...], na okres 3 miesięcy licząc od daty zwrotu prawa jazdy kat. AM, BI, B, T nr [...], nr druku [...] do depozytu Starostwa.

TG wniósł 15 stycznia 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Starosty [...] w związku z nierozpoznaniem wniosku z dnia 12 października 2020 r. o zwrot prawa jazdy. Skarżący podniósł, że w dniu 12 lipca 2020 r. w związku z przekroczeniem dozwolonej prędkości o ponad 50 km/h zatrzymano jego prawo jazdy kat. B, nr [...], wydane przez [...] w Zjednoczonych Emiratach Arabskich, na 3 miesiące. Zdaniem skarżącego, z powyższego wynika, że termin zatrzymania prawa jazdy upływał w dniu 12 października 2020 r. Wobec upływu terminu, w dniu 12 października 2020 r,. złożył do Starosty [...] wniosek o zwrot dokumentu prawa jazdy zatrzymanego 12 lipca 2020 r. W dniu 18 października 2020 r. skarżący uzupełnił wniosek poprzez uiszczenie opłaty i złożenie wniosku wraz ze zdjęciem na stosownym formularzu. Starosta [...] zamiast rozpoznać ww. wniosek jako organ I instancji stosownie do treści art. 61 i następnych k.p.a., przesłał wniosek do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. Następnie w dniu 23 grudnia 2020 r. skarżący złożył ponaglenie do Starosty [...] w celu rozpoznania wniosku o zwrot dokumentu prawa jazdy. Organ administracji zamiast niezwłocznie załatwić tę sprawę ponownie przesłał ponaglenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. Skarżący odniósł wrażenie, że organ I instancji nie wie, co powinien zrobić i tylko przekazuje pisma do organu II instancji, który nie jest właściwy do rozpoznawania wniosków, jakie powinien załatwiać organ I instancji.

W związku z powyższym wniósł o jak najszybsze załatwienie sprawy, stwierdzenie, że organ I instancji dopuścił się przewlekłości z rażącym naruszeniem prawa oraz o wymierzenie organowi grzywny w wysokości 10.000 zł.

W odpowiedzi na skargę Starosta [...] wniósł o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego, ewentualnie o oddalenie skargi w całości. W uzasadnieniu organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie sposób dopatrzeć się ze strony organu lekceważenia skarżącego, czy też celowego przedłużenia postępowania. Ponadto organ podniósł, że w związku z tym, iż prawo jazdy zostało odebrane przez skarżącego postępowanie stało się bezprzedmiotowe i uzasadnia to jego umorzenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Na wstępie wskazać należy, że sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym bez przeprowadzenia rozprawy i udziału stron, stosownie do treści art. 119 pkt 4 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Zgodnie z brzmieniem art. 53 § 2b p.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W niniejszej sprawie skarga została poprzedzona ponagleniem złożonym w dniu 23 grudnia 2020 r. w trybie art. 37 k.p.a., które skierowane zostało do właściwego organu. Został zatem spełniony wymóg wynikający z art. 53 § 2b p.p.s.a., wobec powyższego skarga podlegała merytorycznemu rozpatrzeniu.

Wskazać należy, że w przypadku skargi na bezczynność organu administracji publicznej przedmiotem kontroli Sądu nie jest określony akt lub czynność, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu nie mają znaczenia przyczyny, z powodu których akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, jak również, czy bezczynność lub przewlekłość organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu, czy też spowodowana była przeświadczeniem organu, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinien zostać wydany.

Istota skargi na bezczynność polega na tym, że Sąd uwzględniając skargę, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa lub stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu (art. 149 § 1 p.p.s.a.). Instytucja skargi na bezczynność ma więc na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Oceniając, czy organ pozostaje w bezczynności Sąd bierze pod uwagę sytuację istniejącą w dacie orzekania. Wydanie przez organ decyzji lub innego aktu wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność. Tym samym, jeżeli w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność, organ administracji publicznej wyda akt lub podejmie czynność, których domagała się strona, to przestaje być w bezczynności.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest bezczynność Starosty [...] w rozpoznaniu wniosku o zwrot prawa jazdy.

Skierowane do organu żądanie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w trybie przepisów ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Z art. 103 ust. 1 u.k.p. wynika, iż starosta wydaje decyzję o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami w sytuacjach określonych w tym przepisie. W ust. 3 tegoż artykułu ustawodawca stwierdził, że starosta wydaje decyzję administracyjną o przywróceniu uprawnień do kierowania pojazdami po ustaniu przyczyn, które spowodowały jego cofnięcie, oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Powyższe przepisy nie określają, w jakiej formie winien nastąpić zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub też negatywne rozpatrzenie wniosku o zwrot takiego dokumentu złożonego przez uprawnioną osobę. Nie może budzić wątpliwości, że po ustaniu przyczyn zatrzymania prawa jazdy, organ winien je zwrócić osobie uprawnionej, jeżeli ustawodawca uzależnia powyższą czynności od spełnienia dodatkowych przesłanek, to winien to uczynić po ich spełnieniu (np. po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej). Przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 roku o kierujących pojazdami, nie określają formy prawnej takiej czynności. Zachowanie organu, poprzez "zwrot zatrzymanego prawa jazdy", czyli dokonanie działania w formie zwrotu – inaczej mówiąc oddanie prawa jazdy – jest czynnością materialno-techniczną. Przez dokonanie czynności zwrotu zatrzymanego prawa jazdy, jego oddanie osobie uprawnionej, organ podejmuje działanie (zachowanie) w ramach sprawy administracyjnej, w drodze czynności materialno-technicznej. W takich okolicznościach zwrot zatrzymanego prawa jazdy umożliwia uprawnionemu prowadzenie pojazdów bez konieczności spełnienia dodatkowych warunków i umożliwia kontynuowanie uprawnienia wynikającego z prawa jazdy. Czym innym jest odmowa wydania prawa jazdy, a czym innym – odrębnym aktem – odmowa zwrotu zatrzymanego prawa jazdy. Skoro jednak zwrot zatrzymanego prawa jazdy (oddanie uprawnionemu prawa jazdy) wywołuje skutek prawny drogą faktów, poprzez dokonanie czynności, to w takiej formie nie może nastąpić odmowa zwrotu zatrzymanego prawa jazdy z przyczyn merytorycznych, a w konsekwencji odmowa kontynuacji przyznanego uprawnienia. W wyniku odmowy zwrotu skarżącemu prawa jazdy określonej kategorii zostaje on bowiem pozbawiony możliwości wykonywania określonych czynności, do których wcześniej nabył uprawnienia. Taka czynność wkracza więc w sferę zakresu uprawnień, jakie posiada skarżący. Odnośnie natomiast formy, w jakiej powinna nastąpić odmowa zwrotu zatrzymanego prawa jazdy, wskazać trzeba, że w ocenie składu orzekającego, mając na uwadze upoważnienie ustawowe organu do załatwienia sprawy oraz treść art. 1 pkt 1 i art. 104 k.p.a., negatywne, merytoryczne "rozstrzygnięcie" sprawy administracyjnej, o której załatwienie wnosi strona mająca w tym interes prawny, winna być dokonana w drodze decyzji. Przepis art. 104 § 1 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba, że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Ponadto w kwestii odmowy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy, przepisy ustawy wyraźnie nie wyłączają możliwości wydania decyzji. Rozstrzyganie wniosku o zwrot zatrzymanego prawa jazdy następuje na podstawie unormowań zawartych w ustawie z dnia 5 stycznia 2011 roku o kierujących pojazdami. Skuteczne wniesienie wniosku w sprawie administracyjnej uruchamia postępowanie administracyjne przed właściwym organem. Odmowę zwrotu zatrzymanego prawa jazdy, poprzedzoną czynnościami procesowymi i dokonaną oceną merytoryczną wniosku o zwrot zatrzymanego prawa jazdy na zasadzie art. 103 u.k.p. należy wiązać z decyzją z art. 104 k.p.a. Jeżeli organ stoi na stanowisku, że nie zostały spełnione przesłanki do zwrotu zatrzymanego prawa jazdy i powołując się w tej materii na normy prawa materialnego odmawia zwrotu zatrzymanego prawa jazdy, tj. odmawia dokonania czynności materialno-technicznej z przyczyn merytorycznych, to takie władcze narzucenie swojego stanowiska powinno być dokonane w drodze decyzji, jako aktu władzy.

Tymczasem w niniejszej sprawie organ, w odpowiedzi na zgłoszone żądanie zawarte w piśmie z dnia 12 października 2020 r., poinformował stronę pismem z dnia 2 grudnia 2020 r., że wniosek pozostaje w ścisłym związku ze sprawami wniesionego odwołania i wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] a których rozstrzygnięcie ma charakter decydujący dla sprawy i możliwości zwrotu prawa jazdy.

Zdaniem Sądu, powyższy sposób załatwienia sprawy objętej wnioskiem skarżącego nie może zostać uznany za odpowiadający prawu, gdyż organ w realiach niniejszej sprawy nie mógł poprzestać tylko i wyłącznie na poinformowaniu strony skarżącej, że jej wniosek będzie oczekiwał na rozpatrzenie do czasu zakończenia sprawy dotyczącej zatrzymania prawa jazdy.

Podjęte czynności były niewystarczające, albowiem nie załatwiały w sposób merytoryczny sprawy, tj. nie rozstrzygały wniosku strony o zwrot zatrzymanego prawa jazdy. Jak wyżej wyjaśniono zwrot prawa jazdy powinien nastąpić w drodze czynności materialno – technicznej, a odmowa zwrotu winna być dokonana w formie decyzji.

Podkreślenia również wymaga, że dla oceny zasadności skargi na bezczynność kluczowy jest moment jej wniesienia. W sytuacji, gdy bezczynność istniała w tej dacie, lecz ustała po wniesieniu skargi, postępowanie sądowe podlega umorzeniu w zakresie zobowiązania do wydania aktu lub dokonania czynności przy jednoczesnym rozstrzygnięciu, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz ewentualnie o kwestiach wymienionych w art. 149 § 1b i § 2 p.p.s.a. Natomiast, gdy już w dacie wniesienia skargi bezczynność nie istniała - skargę należy oddalić.

Rozpoznanie wniosku skarżącego i dokonanie w dniu 25 stycznia 2021 r. przez Starostę [...] zwrotu zatrzymanego prawa jazdy, to jest przed rozpoznaniem przez Sąd skargi, powoduje, że postępowanie sądowe tylko w części - dotyczącej nakazania organowi rozpatrzenia w zakreślonym terminie wniosku i wydania w tym zakresie aktu administracyjnego - podlegało na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. umorzeniu jako bezprzedmiotowe z uwagi na brak możliwości zastosowania przez Sąd trybu przewidzianego w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (pkt 1 wyroku).

Podjęcie przez organ stosownego działania w toku postępowania sądowego, po wniesieniu skargi na bezczynność, nie zwalnia sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia dopuszczenia się bezczynności oraz stwierdzenia, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie bezsporne jest, że wniosek skarżącego o zwrot zatrzymanego został przez organ rozpatrzony po upływie 3 miesięcy od dnia jego złożenia. Tym samym przekroczony został termin przewidziany dla załatwienia sprawy szczególnie skomplikowanej, wynoszący dwa miesiące od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Wobec powyższego Sąd uznał, że organ dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku skarżącego.

Zdaniem Sądu stwierdzona bezczynność organu nie miała jednak miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być szczególnie znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyroki NSA: z dnia 24 lipca 2015 r., sygn. akt II OSK 3237/14, publ. LEX nr 1803268; z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12; cbois.nsa.gov.pl).

Z taką sytuacją rażącego naruszenia prawa nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Organ wprawdzie nie podjął właściwego działania w ustawowym terminie, jednakże z akt postępowania, ani z odpowiedzi na skargę nie wynika, aby brak działania organu wynikał ze złej woli i świadczył o zaniedbaniach czy o lekceważącym stosunku do strony. Organ w odpowiedzi na wniosek skarżącego wyjaśnił swój brak działania i wskazał z jakich powodów, w jego ocenie, nie ma możliwości pozytywnego załatwienia wniosku. Argumentacja ta, choć nie mogła wpłynąć na ocenę Sądu co do stanu bezczynności organu, nie stanowi jednocześnie przesłanki stwierdzenia rażącego naruszenia prawa.

Z tych przyczyn nie ma także uzasadnionych podstaw do wymierzenia organowi grzywny. Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Grzywna, o jakiej mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., ma charakter przede wszystkim prewencyjny. Celem jej jest oddziaływanie mobilizujące i prewencyjne na organ, ale również represyjne, bowiem grzywna ma także stanowić karę za szczególnie naganny przypadek zwłoki. Jest ona dodatkowym środkiem dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie nagannych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, gdy oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona zamierzonego lub nieuzasadnionego racjonalnie lub prawnie unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa. Z treści omawianego przepisu wyraźnie wynika, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę (w przywołanych przepisach użyto słowa "może"), czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zdyscyplinowania organu, który dopuszcza się bezczynności. Zarówno więc wymierzenie grzywny czy przyznanie sumy pieniężnej - nie jest obligatoryjne (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 14 listopada 2019 r., III SAB/Gd 58/19; wyroki WSA w Białymstoku: z dnia 5 października 2019 r., II SAB/Bk 75/19, z dnia 11 października 2018 r., II SAB/Bk 97/18).

W świetle powyższych kryteriów i bezspornych okoliczności faktycznych sprawy Sąd uznał, że nie ma uzasadnionej potrzeby dyscyplinowania organu i stosowania środków represyjnych w postaci grzywny, w związku z czym oddalił wniosek o wymierzenie grzywny.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania organu do zwrotu prawa jazdy. Działając natomiast w oparciu o treść art. 149 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, jednak nie miała ona miejsca z rażącym naruszenia prawa. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 i 210 § 2 p.p.s.a.

ab/