Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 924/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2015 poz 782
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Łomnicka Sędziowie : WSA Jacek Bursa WSA Krystyna Daniel (spr.) Protokolant : starszy sekretarz sądowy Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi H.B. i S.B. na decyzję Wojewody z dnia 9 czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości skargę oddala


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta K. decyzją z dnia 29 września 2015r. znak: [....] działając na podstawie art.124 ust. 1, 4, 6 i 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 782 ze zm.), art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) oraz upoważnienia nr [....] Prezydenta Miasta K. z 9 stycznia 2004r. po rozpoznaniu wniosku Miejskiego Przedsiębiorstwa [....] S.A. z siedzibą w K. orzekł o:

1/ o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działka nr [....] o pow. 0,2271 ha, obręb [....] jedn. ewid. [....] objętej księgą wieczystą

[....] stanowiącej współwłasność Zjednoczonej Spółdzielni Budowlano

- Mieszkaniowej [....] w [....] cz., Państwa A.K. i na

prawach wspólności ustawowej małżeńskiej w [....] cz., Państwa Z.O. i J.O. na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej w [....] cz., Pani A.H. w [....] cz., Pani E.C. w [....] cz., Państwa M.P.

i W.P. De G. na prawach wspólności ustawowej

małżeńskiej w [....] cz., Państwa E.J. i W.O. naprawach wspólności ustawowej małżeńskiej w [....] cz., Pani T.P. w [....] cz., Pana T.D. w [....] cz., Pana J.R. w [....] cz., Pana G.K. w [....] cz., Pani A.K. w [....] cz., Pana L.K. w [....] cz., Pana S.C. w [....] cz., Państwa S.S. i M.S. na prawach

wspólności ustawowej małżeńskiej w [....] cz., Pana A.P. w [....] cz., Pani M.B. w [....] cz., Państwa J.M. i J.S. na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej

w [....] cz., Państwa H.B. i S.B. na prawach wspólności

ustawowej małżeńskiej w [....] cz., Pani P.K.

w [....] cz. oraz Pani M.J. w [....] cz. przez

udzielenie zezwolenia na założenie i przeprowadzenie na części ww. nieruchomości

położonej przy ul. [....] urządzeń przesyłowych, tj. sieci cieplnej 2xDN65 wraz

z towarzyszącą infrastrukturą cieplną w celu realizacji inwestycji objętej decyzją

Nr [....]o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego wydaną

przez Prezydenta Miasta K. w dniu 16.09.2013 r. pn.: "Budowa osiedlowej sieci

cieplnej przy ul. [....] w K. na działkach nr nr [....] [....] obr. [....] utrzymaną w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego

w K. z dnia 18.11.2013 r. znak [....] . Ograniczenie sposobu

korzystania z przedmiotowej nieruchomości polega na założeniu i przeprowadzeniu sieci cieplnej 2xDN65 przebiegającej od strony północnej działki w pasie eksploatacyjnym o szerokości 2,4 m i długości 23,73 mb i obejmującym powierzchnię65 m2 o przebiegu zakreślonym kolorem różowym na mapie, która stanowi załącznik do niniejszej decyzji i jej integralną część, w terminie nie dłuższym niż 14 dni od daty rozpoczęcia robót budowlanych na nieruchomości;

2/ o zobowiązaniu Miejskiego Przedsiębiorstwa [....] S.A. z siedzibą

w K. do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po

zakończeniu robót. Jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty, wnioskodawca zobowiązany jest do zapłaty odszkodowania, które zostanie ustalone w drodze postępowania administracyjnego z zastosowaniem zasad przewidzianych przy wywłaszczeniu nieruchomości;

3/ o zobowiązaniu współwłaścicieli nieruchomości do udostępnienia nieruchomości

w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii

ciągów, przewodów i urządzeń objętych niniejszą decyzją. Obowiązek udostępnienia

nieruchomości podlega egzekucji administracyjnej.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że Miejskie Przedsiębiorstwo [....] S.A. wnioskiem z 13 marca 2014 r. zwróciło się o ograniczenie korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działka nr [....] o pow. 0,2271 ha, obr. [....] jedn. ewid. [....] objętej księgą wieczystą [....] stanowiącej na dzień złożenia wniosku współwłasność Zjednoczonej Spółdzielni Budowlano - Mieszkaniowej [....] w [....] cz., A.K. i T.K. na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej w [....] cz., Z.O. i J.O. na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej w [....] cz., A.H. w [....] cz., E.C. w [....] cz., M.P. i W.P. na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej w [....] cz., E.J. i W.O. na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej w [....] cz., T.P. w [....] cz., T.D. w [....] cz., J.R. w [....] cz., U.G. w [....] cz., A.K. w [....] cz., L.K. w [....] cz., F.P. w [....] cz., S.S. i M.S. na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej w [....] cz., W.P. i A.P. na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej w [....] cz., M.R. w [....] cz., J.M. i J.S. na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej w [....] cz., H.B. i S.B. na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej w [....] cz. oraz P.K. w [....] cz. przez udzielenie zezwolenia na założenie i przeprowadzenie na części ww. nieruchomości położonej przy ul. [....] urządzeń przesyłowych, tj. sieci cieplnej 2xDN65 wraz z towarzyszącą infrastrukturą cieplną zgodnie z decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia 16 września 2013r. Nr [....] o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego pn.: "Budowa osiedlowej sieci cieplnej przy ul. [....] w K. na działkach nr nr [....] [....] obr. [....] " utrzymaną w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z 18.11.2013 r. znak [....] . Wnioskodawca podał, iż dla potrzeb inwestycyjnych na ww. działce planowane jest zajęcie pasa o długości 23,73 mb i szerokości 2,4 m obejmującego powierzchnię 65 m2, a termin realizacji planowanej inwestycji określono na 14 dni. Działka nr [....] obr. [....] jedn. ewid. [....] położona jest pomiędzy ul. [....] , ul. [....] i ul. [....]. Od strony północnej graniczy z działką nr [....] , na której zlokalizowany jest budynek mieszkalny wielorodzinny wysoki. Przedmiotowa działka stanowi nieruchomość gruntową zabudowaną budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym wysokim o numerze porządkowym 3. Teren nieruchomości jest zagospodarowany. Na działce nr [....] znajduje się zieleń urządzona a po północnej stronie budynku posadowionego na ww. działce u podnóża skarpy o wysokości ok. 3 m, zlokalizowany jest chodnik o szerokości 1,5 m z płyt betonowych. Na górze skarpy, która dochodzi do budynku nasadzone są krzewy 6 szt. w tym jeden świerk. Wzdłuż zachodniej granicy ww. działki pomiędzy budynkiem a chodnikiem na ww. opisanej skarpie znajdują się betonowe schody z metalową balustradą. Wzdłuż ww. chodnika znajdują się drewniane płotki o wysokości ok. 50 cm. Przy chodniku od strony skarpy posadzone są trzy krzewy hibiskusa. Pomiędzy północną granicą działki a opisanym wyżej chodnikiem teren jest intensywnie zagospodarowany zielenią: żywopłot, liczne krzewy i drzewa iglaste. W północno zachodniej części działki nr [....] znajduje się odnoga ciągu chodnika z płyt betonowych, na której zlokalizowany jest metalowy trzepak.

Pełnomocnik Miejskiego Przedsiębiorstwa [....] S.A. wskazała, że czas realizacji inwestycji wynosić będzie 14 dni od daty wejścia na teren nieruchomości oraz że przebieg projektowanej sieci cieplnej znajduje się w ciągu chodnika. Pełnomocnik Spółdzielni Budowlano - Mieszkaniowej [....] uznając za zasadny wnioskowany przebieg projektowanej sieci cieplnej zgodnie z istniejącym ciągiem pieszym z płyt betonowych wniosła "o maksymalne ograniczenie szerokości zajętości terenu w trakcie wykonywanych prac budowlanych w związku z realizacją przyłącza z uwagi na nieuniknioną znaczną ingerencją wieloletniej zieleni i istniejącego zagospodarowania wewnętrznego podwórka", zawnioskowała "o realizacją ciągu pieszego z kostki brukowej w zamian za istniejący chodnik z płyt z uwagi na niemożliwość przeniesienia istniejącego i łatwość jej rozebrania w przypadku konieczności wejścia awaryjnego ".

W związku z ustaleniem, iż jeden ze współwłaścicieli działki nr [....] obr. [....] edn. ewid. [....] zmarł oraz że część udziałów we współwłasności ww. działki była przedmiotem obrotu po terminie przeprowadzenia rozprawy administracyjnej wezwano Wnioskodawcę o przedłożenie dokumentów potwierdzających przeprowadzenie rokowań z aktualnymi współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości. Przy pismach z dnia 29 maja 2015 r. oraz z dnia 6 lipca 2015 r. Miejskie Przedsiębiorstwo [....] S.A. przesłało dokumenty potwierdzające przeprowadzenie rokowań z S.C. , M.J. i G.K. Wobec powyższego pismami z dnia 15 czerwca 2015 r. i 21 lipca 2015 r. poinformowano ww. osoby o prowadzonym przez Prezydenta Miasta K. postępowaniu z wniosku Miejskiego Przedsiębiorstwa [....] S.A. w K. o ograniczenie na podstawie art. 124 ustawy z 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działka nr [....] obr. [....] jedn. ewid. [....] .

Pismem z 17 sierpnia 2015 r. zawiadomiono strony, że w postępowaniu zebrano cały materiał dowodowy i można zapoznać się i wypowiedzieć co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w terminie 7 dni. W dniu 27 sierpnia 2015 r. T.D. zapoznał się z aktami przedmiotowej sprawy, oświadczając, że nie zgadza się z przebiegiem projektowanej sieci cieplnej wskazanym we wniosku [....] i wniósł o przesunięcie ciepłociągu w kierunku północnym do granicy z działką nr [....] obr. [....] . Natomiast w dniu 1 września 2015 r. aktami sprawy zapoznał się S.B.

Organ I instancji powołując się na art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami podał, że decyzja o zezwoleniu na czasowe zajęcie nieruchomości stanowi rodzaj decyzji o wywłaszczeniu polegającym na czasowym ograniczeniu wykonywania prawa własności lub prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, na której istnieje potrzeba wybudowania urządzeń infrastruktury technicznej o charakterze publicznym. Decyzja o zezwoleniu na czasowe zajęcie nieruchomości służy uzyskaniu czasowego tytułu prawnego do władania nią na cele budowlane dla wybudowania urządzeń infrastruktury technicznej oraz dla pozostawienia tych urządzeń po ich wybudowaniu na nieruchomości. Istotą tej decyzji nie jest tylko umożliwienie inwestorowi korzystania z cudzej nieruchomości przez określony czas, ale także pozostawienie (bezterminowe) wybudowanych urządzeń na nieruchomości objętej decyzją, których status prawny określa art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego jako rzecz niebędącą częścią składową gruntu, a stanowiącą część składową przedsiębiorstwa, które je wybudowało, a tym samym stanowiącą jego własność. Udzielenie przez starostę zezwolenia jest uzależnione od spełnienia dwóch przesłanek. Po pierwsze ograniczenie właściciela lub użytkownika wieczystego w korzystaniu z jego nieruchomości musi nastąpić w celu realizacji przedsięwzięcia, które jest zgodne z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodne z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Po drugie zaś wystąpienie z wnioskiem o wydanie decyzji w trybie tego przepisu powinno być poprzedzone przeprowadzeniem z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości rokowań, mających na celu udostępnienie przez tą osobę nieruchomości w sposób dobrowolny. Organ podkreślił, że w decyzji wydanej na podstawie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami należy precyzyjnie określić przebieg i obszar inwestycji, przy czym uzasadniony interes właściciela (użytkownika wieczystego) nieruchomości wymaga by przebieg planowanej inwestycji był dla jego nieruchomości jak najmniej uciążliwy. Z istoty decyzji określonej w art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że musi ona także zawierać termin, na który udziela się zezwolenia, tj. termin niezbędny do wybudowania urządzeń infrastruktury technicznej przez inwestora na cudzej nieruchomości. Brak zgody właściciela (użytkownika wieczystego) w rozumieniu art. 124 cyt. ustawy oznacza stan, gdy właściciel (użytkownik wieczysty) nie odpowiedział na zaproszenie do rokowań, sprzeciwił się wyrażeniu zgody albo też strony postawiły sobie wzajemnie takie warunki, że uznały je za niemożliwe do przyjęcia. Jeżeli nieruchomość jest przedmiotem współwłasności lub współużytkowania wieczystego zgodę na wykonanie prac i zajęcie nieruchomości muszą wyrazić wszyscy współwłaściciele lub współużytkownicy wieczyści. W razie braku zgody któregokolwiek z nich starosta może wydać decyzję o zezwoleniu na czasowe zajęcie nieruchomości.

Z przedłożonych przez Miejskie Przedsiębiorstwo [....] S.A. w K. dokumentów wynika, że inwestycja określona w decyzji Prezydenta Miasta K. Nr [....] o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego z 16 września 2013 r. dla zamierzenia inwestycyjnego pn. "Budowa osiedlowej [....] przy ul. [....] w K. na działkach nr: [....] [....] [....] obr. [....] ", utrzymanej w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z 18 listopada 2013 r. znak [....] - obejmuje nieruchomość będącą przedmiotem sprawy. Przed zainicjowaniem postępowania administracyjnego [....] S.A. w K. podjęło negocjacje ze współwłaścicielami przedmiotowej działki nr [....] obr. [....] jedn. ewid. [....] . Pismami z dnia 12 grudnia 2013 r. [....] wystąpiło do współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości z zaproszeniem do rokowań mających na celu wyrażenie przez współwłaścicieli zgody na położenie na jej terenie ciepłociągu. W dniu 14 stycznia 2014 r. odbyło się spotkanie przedstawiciel wnioskodawcy ze współwłaścicielami ww. nieruchomości, na którym przedstawiono obecnym propozycje rekompensaty za ustanowienie służebności przesyłu oraz zgodę na wejście na teren przedmiotowej nieruchomości. Prowadzone rozmowy nie doprowadziły finalnie do porozumienia w sprawie dobrowolnego udostępnienia nieruchomości dla celu wykonania projektowanej sieci cieplnej. Pięciu współwłaścicieli działki nr [....] obr. [....] jedn. ewid. [....] tj. H.B. , S.B. , A.K. , L.K. i T.K. nie zaaprobowało przedstawionej propozycji. Wobec braku zgody wszystkich współwłaścicieli negocjacje zakończyły się odmową zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu na ww. działce. Tym samym w sprawie zostały spełnione przesłanki do wydania decyzji na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ jednocześnie podkreślił, że nie ma możliwości korekty przebiegu inwestycji. Reasumując organ uznał, że skoro planowana inwestycja ma charakter publiczny a podjęte próby uzyskania tytułu prawnego do nieruchomości w trybie cywilnym nie przyniosły rezultatu to orzekł jak w decyzji.

Wojewoda [....] - po rozpatrzeniu odwołania od ww. decyzji - decyzją z dnia 9 czerwca 2016r. na podstawie art. 9a ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego - uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł:

1) o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działka nr [....] o powierzchni 0,2271 ha, obręb [....] , jedn. ewid. [....] , objętej księgą wieczystą nr [....] , stanowiącej współwłasność Zjednoczonej Spółdzielni Budowlano - Mieszkaniowej [....] , Pani T.K. i Pana A.K. na prawach współwłasności ustawowej małżeńskiej, Pani Z.O. i Pana J.O. na prawach współwłasności ustawowej małżeńskiej, Pani A.H. , Pani E.C. , Pani M.P. i Pana W.P. na prawach współwłasności ustawowej małżeńskiej, Pani E.J. i Pana W.O. na prawach współwłasności ustawowej małżeńskiej, Pani T.P. , Pana T.D. , Pana J.R. , Pana G.K. , Pani A.K. , Pana L.K. , Pana S.C. , Pani S.S. i Pana M.S. na prawach współwłasności ustawowej małżeńskiej, Pana A.P. , Pani M.B. , Pani J.M. i Pana J.S. na prawach współwłasności ustawowej małżeńskiej, Pani H.B. i Pana S.B. na prawach współwłasności ustawowej małżeńskiej, Pani P.K. oraz Pani M.J. , poprzez zezwolenie Miejskiemu Przedsiębiorstwu [....] S.A. z siedzibą w K. na założenie i przeprowadzenie na części ww. nieruchomości, położonej przy ul. [....] , urządzeń przesyłowych, tj. sieci cieplnej 2 x DN65 wraz z towarzyszącą infrastrukturą cieplną, w celu realizacji inwestycji objętej decyzją znak [....] o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego wydaną przez Prezydenta Miasta K. w dniu 16 września 2013r. pn.: "Budowa osiedlowej [....] przy ul. [....] w K. na działkach nr nr [....] [....] obręb [....] , utrzymaną w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 18 listopada 2013 r. znak [....] . Ograniczenie sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości polega na założeniu i przeprowadzeniu sieci cieplnej 2 x DN65 przebiegającej od strony północnej działki w pasie eksploatacyjnym o szerokości 2,4 m i długości 23,75 m i obejmującym powierzchnię 65 m2, o przebiegu zakreślonym kolorem różowym na mapie, która stanowi załącznik do ww. decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 29 września 2015 r. znak [....] i jej integralną część, w terminie nie dłuższym niż 14 dni od daty rozpoczęcia robót budowlanych na nieruchomości;

2) umorzeniu postępowanie w pozostałym zakresie, orzeczonym w decyzji Prezydenta Miasta K. , wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, z dnia 29 września 2015 r. znak [....] , dotyczącym zobowiązania Miejskiego Przedsiębiorstwa [....] S.A. z siedzibą w K. do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po zakończeniu robót związanych z ww. inwestycją oraz o zobowiązaniu współwłaścicieli nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń objętych ww. decyzją organu I instancji, który to obowiązek udostępnienia nieruchomości podlega egzekucji administracyjnej.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że Miejskie Przedsiębiorstwo [....] S.A. w K. przeprowadziło w dniu 14 stycznia 2014 r. rokowania ze [....] Spółdzielnią Budowlano - Mieszkaniową [....] oraz z osobami fizycznymi posiadającymi prawo odrębnej własności lokali - jako współwłaścicielami nieruchomości zlokalizowanej przy ul. [....] , obejmującej budynek oraz przynależną do niego działką gruntową nr [....] , obr. [....] , jedn. ewid. [....] , na którym została przedstawiona obecnym na spotkaniu propozycja finansowa, tj. wysokość rekompensaty za ustanowienie służebności przesyłu oraz zgodę na wejście w teren przedmiotowej nieruchomości. Przedstawiony został również cel i sposób realizacji inwestycji oraz istota służebności przesyłu. Prowadzone rozmowy nie doprowadziły do porozumienia w sprawie dobrowolnego udostępnienia nieruchomości dla celu wykonania projektowanej sieci cieplnej. Wobec braku pełnej zgody wszystkich współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości negocjacje zakończyły się odmową zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu na ww. działce.

W związku z ustaleniem, iż jeden ze współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości zmarł w toku postępowania przed organem I instancji oraz, że część udziałów we współwłasności była przedmiotem obrotu po terminie przeprowadzenia przez organ I instancji rozprawy administracyjnej wezwano Miejskie Przedsiębiorstwo [....] S.A. w K. do przedłożenia dokumentów potwierdzających przeprowadzenie rokowań z aktualnymi współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości. Przy pismach z 29 maja 2015 r. oraz z 6 lipca 2015 r. [....] w K. przesłało dokumenty potwierdzające przeprowadzenie rokowań z S.C. , M.J. i G.K. z których wynika, że ww. osoby nie przystały na przedstawione przed wnioskodawcę warunki udostępnienia przedmiotowej nieruchomości na potrzeby realizacji ww. inwestycji. Zdaniem Wojewody [....] wnioskodawca dopełnił obowiązku przeprowadzenia rokowań o których mowa w art. 124 ust. 3 u.g.n. Jednocześnie organ odwoławczy podkreślił, że planowana inwestycja stanowi wypełnienie przesłanki zawartej w art. 124 ust. 1 u.g.n. tzn. zgodności ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości z decyzją Prezydenta Miasta K. z 16 września 2013r. znak: [....] o ustaleniu lokalizacji celu publicznego.

Pomimo tych ustaleń co do prawidłowości rozstrzygnięcia Prezydenta Miasta K. w ww. opisanej części, Wojewoda [....] uchylił decyzję organu I instancji w całości (pkt I) i orzekł w sposób przedstawiony w punkcie II ze względu na wadliwość punktów 2 i 3 decyzji Prezydenta Miasta K. z 29 września 2015 r. znak [....] , w których orzeczono o zobowiązaniu [....] S.A. w K. , do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po zakończeniu robót związanych z ww. inwestycją" oraz o zobowiązaniu współwłaścicieli nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń objętych ww. decyzją organu I instancji .

Wojewoda wyjaśnił bowiem, że obowiązki inwestora w zakresie przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po zakończeniu robót, a w przypadku, jeżeli byłoby to niemożliwe albo powodowałoby nadmierne trudności lub koszty - należy do inwestora, który zobowiązany jest do zapłaty odszkodowania, o którym mowa w art. 128 ust. 4 u.g.n. (tj. za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126, a które to odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód, zaś jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu) - wynika z mocy samego prawa (art. 124 ust. 4 u.g.n.). Podobnie, mocą samego prawa (art. 124 ust. 6 u.g.n.) właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości jest obowiązany udostępnić nieruchomość w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. l i obowiązek ten podlega egzekucji administracyjnej. W związku z powyższym orzekanie w tym zakresie przez organ I instancji było zbędne.

Skargę od powyższej decyzji złożyli H.B. i S.B. wnosząc o jej uchylenie w całości.

Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie:

1/ przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy tj.

- art. 10 par. 1 k.p.a. w zw. z art. 78 par. 1 k.p.a. tj. zasady czynnego udziału strony w postępowaniu przez brak wezwania do zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, a przez to wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i złożenia wniosku o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego,

- art. 107 k.p.a. w zw. z art. 124 u.g.n., poprzez pominięcie w uzasadnieniu decyzji zarzutów skarżących i niewyjaśnienie czy istniały inne możliwości realizacji celu publicznego,

- art. 77 par. 1 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpanego zebrania materiału dowodowego,

2/ naruszenie przepisów prawa materialnego tj.

-art. 124 ust. 1 u.g.n. poprzez przewidzenie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości w sposób niezgodny z treścią decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego,

- art. 124 ust. 1 i 3 u.g.n. oraz 112 ust. 3 u.g.n. poprzez brak analizowania uciążliwości dotykających właściciela nieruchomości w oparciu o przesłanki zawarte w przepisach,

- art. 124 ust. 3 u.g.n. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji pomimo braku przeprowadzenia rokowań.

W uzasadnieniu skarżący wskazali, że organ wydał decyzję nie informując strony o możliwości wypowiedzenia się co do zabranych dowodów i materiałów oraz żądań. Ponadto, decyzja ta zawiera uchybienie w postaci braku rozważenia interesu skarżących oraz innych mieszkańców budynku przy ul. [....] . Podkreślili, że wystarczającym dla realizacji inwestycji jest poprowadzenie instalacji wzdłuż granicy działki, a nie jak obecnie zostało ustalone przez środek części zielonej tj. w sposób najbardziej ingerujący w prawa własności. Podali również, że zaskarżona decyzja zawiera sprzeczne z prawem rozszerzenie zakresu inwestycji i jej umiejscowienia, w stosunku do decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Organy nie wyjaśniły dlaczego nie było możliwe zaplanowanie przebiegu rur poza działką skarżących lub skrajem działki oraz z jakiego powodu na ich działce mają się znaleźć aż dwie rury (2x DN 65), skoro w decyzji o lokalizacji jest mowa jedynie o jednej rurze (DN 65). Dodali, że przedłużające się prace budowlane uniemożliwiają mieszkańcom dostęp do przystanków autobusowego i tramwajowego. Wskazali, że warunkiem prawidłowo przeprowadzonych rokowań jest przedłożenie przez inwestora propozycji co do sposobu uregulowania porozumienia. Tymczasem w przedmiotowej sprawie inwestor w toku rozmów z mieszkańcami za każdym razem prezentował inne stanowisko, co do umiejscowienia i przebiegu inwestycji. Zakres inwestycji ostatecznie sprecyzował dopiero w piśmie z 4 lutego 2015r. Z kolei rokowania z mieszkańcami odbyły się przed tą datą, co zdaniem skarżących prowadzi do wniosku, że rokowania nie zmierzały w istocie do porozumienia i miały charakter pozorny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Sąd administracyjny uprawniony jest do badania zaskarżonej decyzji wyłącznie pod względem zgodności z prawem, to znaczy ustalenia, czy organy administracji prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w oparciu o należycie ustalony stan faktyczny sprawy (art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), a także art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a.

Sąd w ramach swej kognicji bada czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a.

W wyniku dokonanej kontroli należy stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja Wojewody [....] z 9 czerwca 2016 r. odpowiada przepisom prawa.

Podstawę prawną skarżonej decyzji, a także poprzedzającej ją decyzji organu I instancji stanowią przepisy ustawy 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r., poz. 782 ze zm.) dalej w skrócie u.g.n., a w szczególności przepis art. 124 ustawy, stosownie do którego starosta wykonujący zadania z zakresu administracji publicznej może ograniczyć w drodze decyzji sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie przewodów i urządzeń, o których mowa w tym przepisie, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyrazi na to zgody. Takie ograniczenie może nastąpić jedynie zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku jego braku zgodnie z decyzją o lokalizacji inwestycji celu publicznego. Udzielenie zezwolenia powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości w celu uzyskania zgody na wykonanie prac wymienionych w ust. 1 art. 124 ww. ustawy. Decyzja wydana na podstawie powołanego przepisu prowadzi do ograniczenia prawa własności nieruchomości i z tego względu ma charakter wyjątkowy. To uprawnienie organów administracji może być realizowane wówczas, gdy nie ma zgody właściciela gruntu na przeprowadzenie na jego gruncie niezbędnych prac związanych z przeprowadzeniem określonej inwestycji strukturalnej, a negocjacje między inwestorem a właścicielem nie doprowadziły do uzgodnienia warunków wejścia inwestora (wnioskodawcy) na daną nieruchomość. Sama decyzja musi natomiast ściśle określać zakres ograniczenia prawa własności, co oznacza, że jednoznacznie musi określać przebieg inwestycji i zakres uszczuplenia władztwa właściciela i to tylko w zakresie niezbędnym do wykonania danej inwestycji oraz zgodnie z warunkami wynikającymi z planu zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku jego braku zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Nadto należy zauważyć, że ani w planach miejscowych ani w decyzjach o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego nie jest możliwe ograniczenie prawa do korzystania z nieruchomości, natomiast dopiero na podstawie ustaleń planu lub decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego organy określają, w stosunku do których nieruchomości muszą zostać wydane decyzje o ograniczeniu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 u.g.n. W związku z tym, w decyzji wydawanej na podstawie art. 124 u.g.n. konieczne jest określenie sposobu dokonanych ograniczeń w korzystaniu z nieruchomości, przy w uwzględnieniu uzasadnionego interesu właściciela nieruchomości, przy czym zakres ingerencji inwestora w prawa właściciela nieruchomości powinien być sprowadzony do niezbędnego minimum.

Z powołanego ww. przepisu art. 124 ust. 1, 2 i 4 u.g.n. wynika zatem, że udzielenie przez starostę zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości podmiotowi realizującemu konkretne przedsięwzięcie inwestycyjne, zostało uzależnione od spełnienia dwóch przesłanek tj. 1. ograniczenie właściciela lub użytkownika wieczystego w korzystaniu z jego nieruchomości może mieć miejsce jedynie w celu realizacji przedsięwzięcia, które jest zgodne z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodne z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego i 2. wystąpienie z wnioskiem o wydanie decyzji w trybie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami powinno być poprzedzone przeprowadzeniem z właścicielem nieruchomości rokowań, mających na celu udostępnienie przez tą osobę nieruchomości w sposób dobrowolny.

Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że przytoczone wyżej wymogi art. 124 u.g.n. w kontrolowanym postępowaniu zakończonym wydaniem skarżonej decyzji Wojewody [....] z 9 czerwca 2016 r. zostały spełnione.

Po pierwsze - na działce nr [....] obr. [....] j. ewid. [....] ma być zrealizowane przedsięwzięcie inwestycyjne zgodnie z decyzją Prezydenta Miasta K. Nr [....] o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego z 16 września 2013 r. wydaną dla zamierzenia inwestycyjnego pn. "Budowa osiedlowej [....] przy ul. [....] w K. na działkach nr: nr nr [....] [....] obr. [....] . Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z 18 listopada 2013 r. znak: [....] .

Po drugie inwestor, którym jest [....] S.A w K. przed złożeniem w dniu 14 marca 2014 r. wniosku o ograniczenie sposobu korzystania z przedmiotowej działki podjęło negocjacje ze współwłaścicielami nieruchomości oznaczonej jako działka nr [....] obr. [....] jedn. ewid. [....] . Jak wynika z dokumentów przedłożonych do akt administracyjnych organu I Instancji negocjacje te [....] prowadził w grudnia 2013 r. Pismem z 12 grudnia 2013 r. (wysłanym 16.12. 2013 r.) wystąpił do współwłaścicieli nieruchomości oznaczonej jako dz. nr [....] z propozycją rokowań dotyczących posadowienia na terenie działki nr [....] infrastruktury ciepłownicze, które zostaną przeprowadzone w dniu [....] stycznia 2014 r. w siedzibie inwestora. W zaproszeniu wskazano m.in., że przedsięwzięcie mające na celu przyłączenie do sieci ciepłowniczej budynków realizowanych przy ul. [....] i [....] i wiąze się z realizacją Programu Ograniczenia Niskiej Emisji dla M. K. Podczas rokowań, z których sporządzono notatkę służbową wraz z listą obecności, przedstawiony został cel i sposób realizacji inwestycji oraz propozycje rekompensaty za ustanowienie służebności przesyłu i wyrażenie zgody na wejście w teren działki nr [....] . Przedstawiono też dokumenty :projekt aktu notarialnego ustanowienia przedmiotowej służebności, propozycję jednorazowego wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu dla projektowanej sieci ciepłowniczej na działce nr [....] oraz operat szacunkowym (k. 68 - 94 akt adm.). W rokowaniach przeprowadzonych w dniu [....] stycznia 2014 r. wzięli w nich udział: T.D. i M.B. oraz przedstawiciele Zjednoczonej Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej [....] (k.75 akt adm). Jak wynika z z ww. notatki – podpisanej przez wszystkich uczestników rokowań - "po dyskusji ustalono, że ostateczne stanowisko współwłaścicieli ww. nieruchomości zostanie przedstawione do [....] lutego 2014 r. poprzez zarząd [....] [....], a dla nieobecnych przekazano materiały". Z przedłożonych do akt administracyjnych sprawy oświadczeń złożonych przez współwłaścicieli działki nr [....] ( od 18 stycznia do 11 lutego 2014 r.) i przekazanych inwestorowi za pośrednictwem zarządcy - ZSBM [....] w K. pismem z 12 lutego 2014 r. – wynika, iż pięciu współwłaścicieli tj.: A.K. , L.K. , T.D. , S.B. i P.K. nie wyraziło zgody na realizację przedsięwzięcia W dniu [....] 2014 przeprowadzona została rozprawa administracyjna w miejscu położenia nieruchomości, podczas której zgodnie z protokołem inwestor ponownie przedstawił przebieg planowanej instalacji ciepłowniczej na działce nr [....] (w chodniku).

Odnosząc się zatem do zarzutów skargi wskazujących na niedopełnienie wymogu przeprowadzenia rokowań trzeba wskazać, że zarzut ten jest chybiony, gdyż wymagane normą z art. 124 ust. 3 u.g.n. rokowania zostały przeprowadzone i zostało to udokumentowane, rokowania te jednak okazały się bezskuteczne gdyż 5 osób odrzuciło propozycję przedstawioną przez [....] S.A. Należy dodać, że osoby, które nie wzięły udziału w rokowaniach w dniu 14 .01. 2014 r. zostały pismem [....] [....] z 15 stycznia 2014 r. poinformowane o rokowaniach i warunkach realizacji przedsięwzięcia a nadto jak wynika z treści tego pisma - w załączeniu przekazano im materiały przygotowane przez [....] w tym: mapę aktualnego zagospodarowania terenu z oznaczonym aktualnym przebiegiem projektowanego przyłącza c.o. w linii chodnika, projekt aktu notarialnego ustanowienia służebności przesyłu, propozycję jednorazowego wynagrodzenia ww. służebności i operat szacunkowy wartości tej służebności. W konsekwencji każdy ze współwłaścicieli, w tym osoby nie biorące udział w rokowaniach w siedzibie inwestora miały możliwość zapoznania się z przebiegiem przedsięwzięcia i warunkami jego realizacji.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut niewzięcia przez inwestora pod uwagę interesów współwłaścicieli działki nr [....] , w tym zarzut zgodnie, z którym "wystarczającym dla realizacji inwestycji jest przeprowadzić instalacje wzdłuż granicy działki". Przede wszystkim trzeba zauważyć, że to w decyzji o ustaleniu lokalizacji celu publicznego z 16 września 2013 r. został określony przebieg inwestycji, a w załączniku nr 2 do ww. decyzji wyrysowane zostały linie rozgraniczające przedmiotową inwestycję. Zważyć należy, że ustalenia te są wiążące zarówno dla inwestora jak i organów. W związku z tym organ w uzasadnieniu skarżonej decyzji wyjaśnił, iż nie ma możliwości dokonywania korekty ustaleń poczynionych w decyzji także ze względu na parametry techniczne sieci ciepłowniczej. Nie można także uznać zarzutu nieuwzględnienia interesów właścicieli działki nr [....] w sytuacji gdy przebieg infrastruktury ciepłowniczej - zgodnie z wnioskiem i wyjaśnieniami inwestora - znajduje się w ciągu chodnika, pas eksploatacyjny będzie miał szer. 2,4 m i długość 23,73 m oraz pow. 65 m ² m, a realizacja inwestycji będzie wynosić 14 dni. Nie jest zatem zasadny zarzut pominięcia innych możliwości lokalizacji infrastruktury ciepłowniczej, jak również nieuwzględnienia interesów współwłaścicieli nieruchomości. Przeciwnie, umieszczenie przedmiotowej infrastruktury w chodniku należy ocenić jako najmniej ingerujące w teren działki posiadającej urządzoną zieleń. Nie jest zasadny jako subiektywny i nieudokumentowany zarzut ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości niezgodnie z decyzją lokalizacyjną, a także zarzut zaplanowania przedmiotowej sieci cieplnej w sposób "najbardziej ingerujący w prawa własności" oraz zarzut rozszerzenia zakresu inwestycji przez "planowaną realizację dwóch rur (2x DN 65) podczas gdy w decyzji mowa o jednej rurze". Umieszczenie linii ciepłowniczej w chodniku trudno uznać za najbardziej niekorzystne i ingerujące we własność, natomiast realizacja infrastruktury ciepłowniczej zawsze wymaga doprowadzenia jedną rurą pary lub gorącej wody do ogrzewania , a drugą rurą odprowadzania już oziębionej wody.

Nie mógł odnieść skutku zarzut pominięcia w negocjacjach osób, które nabyły udziały we współwłasności przedmiotowej nieruchomości w okresie późniejszym, gdyż osoby te tj. A.P. S.C. , M.J. i G.K. zostałyi zapoznani z możliwości wyrażenia zgody na polubowne ustanowienie służebności przesyłu i z ww. dokumentacja, a następnie złożyły oświadczenia o wyrażeniu zgody na ustanowienie przedmiotowej służebności: A.P. – pismem z 2.10. 2014 r., S.C. – pismem z 29. 05. 2015 r., M.J. – pismem z 26.05. 2015 i G.K. – pismem z 7.07.2015 r. Na marginesie można wskazać, że brak zgody chociażby jednego współwłaściciela czyni bezskutecznym polubowne, umowne załatwienie przedmiotowej sprawy. W rozpoznawanej sprawie 5 współwłaścicieli nie wyraziło zgody na realizację infrastruktury ciepłowniczej na dz. Nr [....] już w styczniu i w lutym 2014 r. i ich stanowisko było decydujące w przedmiotowej sprawie. Konkludując w rozpatrywanej sprawie spełniona została formalna przesłanka wszczęcia postępowania o uzyskanie zezwolenia na założenie i przeprowadzenie osiedlowej sieci cieplnej przy ul. [....] w K. na działce [....], a organ prawidłowo zastosował normę z art. 124 ust.1, 2, 3 uwzględniając również treść ust. 4 i 6 art. 124 u.g.n.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w tym art. 10 § 1 kpa. Sąd nie stwierdził by uchybienie to uniemożliwiło skarżącym dokonanie konkretnych czynności procesowych. Jak zresztą wynika z akt administracyjnych skarżący S.B. w dniu 1 września 2015 r. zapoznawał się z aktami sprawy w siedzibie organu I instancji, co potwierdza notatka służbowa (k -393) nie zgłosił jednak żadnych żądań i nie wypowiedział się co do zebranych dowodów i materiałów w sprawie. Trzeba zaznaczyć, że dopiero wykazanie, że naruszenie przez organ administracji publicznej zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym poprzez niepowiadomienie jej o zgromadzeniu materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z tym materiałem oraz o możliwości składania wniosków dowodowych uniemożliwiło stronie podjęcie konkretnie wskazanej czynności procesowej, a także wykazanie, że uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, daje podstawy do przyjęcia, że doszło do naruszenia wskazanej wyżej normy prawa (por. wyrok sygn. akt II SA/Bd 787/16). Sąd nie dostrzegł również naruszenia art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 kpa.

Skoro zatem w kontrolowanym postępowaniu zostały spełnione przesłanki do zastosowania art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, należało uznać, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i oddalić skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.