Wyrok NSA oz. w Szczecinie, sygn. akt SA/Sz 1245/00
NSA oz. w Szczecinie
Data orzeczenia: 2002-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 613  Ochrona środowiska i ochrona przyrody
Powołane przepisy: article: art. 110 ust. 1b pkt 2
journal: Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196
law: Obwieszczenie Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 21 marca 1994 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska.
Teza: Kara pieniężna za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia przewidziana w art. 110 ust. 1b pkt 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196 ze zm./ ma charakter obligatoryjny. Oznacza to, że właściwy organ ma obowiązek ją wymierzyć w przypadku wystąpienia przesłanek określonych w tym przepisie, ponieważ jej wymierzenie jest normatywnie wyrażonym nakazem, a nie kwestią uznania administracyjnego oraz to, że na jej wymierzenie i ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie mogą wpłynąć argumenty dotyczące przyczyn usunięcia drzew bez wymaganego zezwolenia, celu ich usunięcia jak również dotyczące sytuacji finansowej strony skarżącej.

TEZY

Kara pieniężna za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia przewidziana w art. 110 ust. 1b pkt 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196 ze zm./ ma charakter obligatoryjny. Oznacza to, że właściwy organ ma obowiązek ją wymierzyć w przypadku wystąpienia przesłanek określonych w tym przepisie, ponieważ jej wymierzenie jest normatywnie wyrażonym nakazem, a nie kwestią uznania administracyjnego oraz to, że na jej wymierzenie i ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie mogą wpłynąć argumenty dotyczące przyczyn usunięcia drzew bez wymaganego zezwolenia, celu ich usunięcia jak również dotyczące sytuacji finansowej strony skarżącej.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu Rady Zboru Kościoła Chrześcijan Baptystów w Ś. sprawy ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sz. z dnia 25 kwietnia 2000 r(...) w przedmiocie usunięcia drzew - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sz. decyzją z dnia 25 kwietnia 2000 r., na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa w związku z art. 48 ust. 1, 2, art. 110 ust. 1b pkt 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196 ze zm./ oraz par. 10 ust. 1, 2, 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998 r. w sprawie kar pieniężnych za naruszenie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar po rozpatrzeniu odwołania Zboru Kościoła Chrześcijan Baptystów w Ś., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że decyzją z 22 lutego 2000 r. organ I instancji wymierzy karę pieniężną Zborowi Ś. - Kościoła Chrześcijan Baptystów w wysokości 221.312,00 zł, za usunięcie bez wymaganego zezwolenia 9 sztuk drzew, w tym 7 sztuk brzozy brodawkowej oraz 2 sztuk sosny pospolitej, z terenu położonego przy ul. WP 94 w Ś., stanowiącego własność Kościoła Chrześcijan Baptystów.

Od decyzji organ I instancji odwołał się Zbór Kościoła Chrześcijan Baptystów zarzucając, "że organ I instancji wydając decyzję nie brał pod uwagę faktu, iż podstawowym zadaniem kościoła jest głoszenie ewangelii oraz szeroko rozumiana pomoc ludziom w rozwiązywaniu problemów".

Zdaniem odwołującego zaskarżona decyzja narusza zagwarantowaną konstytucyjnie możliwość swobodnego wypełnienia przez Kościół funkcji i posług religijnych, poprzez wymierzenie kary w wysokości powodującej faktyczną likwidację Zboru. Odwołujący podnosił, że zamierzał stworzyć integralne miejsce dla pobytu dzieci i młodzieży. W tym celu uzyskał decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Strona odwołująca nie kwestionując faktu wycinki drzew podniosła, że usunięcie samoistnie rosnących drzew miało charakter porządkujący, przygotowujący teren pod zabudowę. Strona przyznała że "popełniła błąd, za który wymierzono okrutną i dolegliwą karę, zupełnie niewspółmierną do zawinienia i niesprawiedliwą".

Organ II instancji rozpatrując odwołanie stwierdził, że zgodnie z art. 48 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska jednostki organizacyjne i osoby fizyczne są obowiązane do utrzymania we właściwym stanie drzewa i krzewy rosnące na użytkowanych nieruchomościach, a usunięcie ich może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia organu gminy z wyjątkiem przypadków określonych w ust. 4.

Wśród wyjątków nie wymieniono drzew rosnących na terenie stanowiącym własność wspólnot wyznaniowych. Również ustawa z dnia 30 czerwca 1995 r. o stosunku Państwa do Kościoła Chrześcijan Baptystów w Rzeczypospolitej Polskiej nie wprowadza odrębnych uregulowań prawnych w tym zakresie. Zatem na usunięcie drzew wymagane było zezwolenie organu gminy.

Z materiału dowodowego wynika, że bezsporny jest fakt usunięcia drzew bez wymaganego zezwolenia. Strona nie zakwestionowała ilości, gatunku i parametrów usuniętych drzew. Argumenty strony dotyczące realizacji słusznego celu mogły być uwzględnione przy rozpatrywaniu wniosku o wydanie zezwolenia na wycięcie drzew, którego Zbór nie złożył.

Kary za usunięcie drzew bez zezwolenia w myśl art. 110 ust. 1b pkt 2 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska są obligatoryjne i organ nie może odstąpić od ich wymierzenia.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Zbór Kościoła Chrześcijan Baptystów zarzucił istotne naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy. Skarżący podnosił, że nie był należycie reprezentowany przed organem I instancji, ponieważ zgodnie z art. 5 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 czerwca 1995 r. o stosunku Państwa do Kościoła Chrześcijan Baptystów, osobą prawną jest Zbór Kościoła, a organem Zboru jest Rada Zboru. Czynność wycięcia drzew nie była skutkiem woli osoby prawnej, jaką jest Zbór, a jedynie czynnością osoby fizycznej Jarosława T., który powinien być adresatem decyzji.

Nadto strona skarżąca zakwestionowała ustalenia dotyczące ilości wyciętych drzew, ich gatunku oraz obwodu pni. Do skargi dołączono opinię Leśniczego Leśnictwa Świnoujście, z której wynika, że wycięto z posesji Zboru przy ul. WP 94 10 drzew w tym 5 brzóz i 2 drzewa z widoczną zgnilizną. Zdaniem skarżącego kara za wycięcie drzew w oparciu o tą opinię winna wynosić 80.804 zł.

Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, Sąd ten kontroluje zaskarżoną decyzję pod względem zgodności z prawem i przy tej kontroli bierze pod uwagę stan prawny i faktyczny istniejący w dacie wydania zaskarżonej decyzji.

Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie art. 48 ust. 1 i 2, art. 110 ust. 1b pkt 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /t.j. Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196 ze zm./.

Przepis art. 48 ust. 1, 2 cytowanej ustawy stanowił:

- ust. 1 Jednostki organizacyjne i osoby fizyczne są obowiązane utrzymywać we właściwym stanie drzewa i krzewy rosnące na użytkowanych nieruchomościach,

- ust. 2 Usunięcie drzew i krzewów z terenów nieruchomości może nastąpić za zezwoleniem organu gminy. Organ ten może uzależnić udzielenie zezwolenia od przesadzenia drzew i krzewów na wskazane przez niego miejsce, jeżeli takie przesadzenie jest możliwe, albo od zastąpienia drzew i krzewów przewidzianych do usunięcia innymi drzewami i krzewami.

Natomiast art. 110 ust. 1 b ma następującą treść:

Za naruszenie przez jednostki organizacyjne i osoby fizyczne wymagań ochrony środowiska polegające na usuwaniu drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia - karę pieniężną wymierza wójt, burmistrz lub prezydent miasta.

Połączenie art. 48 ust. 1 i 2 oraz art. 110 ust. 1b pkt 2 ustawy o ochronie środowiska prowadzi do konkluzji, że karę pieniężną wymierza się za usunięcie drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia organu gminy, które może być udzielone tylko właścicielom lub użytkownikom wieczystym nieruchomości i której częścią składową są drzewa i krzewy, zatem nie ma podstaw prawnych do wymierzenia kary osobom trzecim, bowiem nie są one zobowiązane utrzymywać we właściwym stanie drzewa i krzewy i z tej racji nie są też uprawnione do uzyskania zezwolenia na wycięcie drzew lub krzewów z takiej nieruchomości.

W rozpoznanej sprawie bezsporne jest, że właścicielem nieruchomości położonej w Ś. przy ul. WP 94, z której zostały usunięte bez zezwolenia drzewa jest Zbór Kościoła Chrześcijan Baptystów w Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z art. 5 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 1995 r. o stosunku Państwa do Kościoła Chrześcijan Baptystów w Rzeczypospolitej Polskiej /Dz.U. nr 97 poz. 480 ze zm./ osobowość prawną posiadają Zbory Kościoła. Organem Zboru Kościoła jest Rada Zboru. Strukturę i organizację Kościoła określa Prawo Wewnętrzne. Przepis art. 39 Prawa Wewnętrznego Kościoła Chrześcijan Baptystów w RP stanowi, że Radę Zboru tworzą Przewodniczący Zboru, duchowni Zboru oraz od 3 do 5 członków Zboru wybranych przez Ogólne Zgromadzenie. Do zadań Rady Zboru należy między innymi reprezentowanie Zboru na zewnętrz oraz rozpatrywanie i załatwianie istotnych spraw bieżących /art. 42 pkt 2 i 3 Prawa Wewnętrznego/.

Z twierdzeń strony skarżącej wynika, że usunięcia drzew dokonał Pastor Jarosław T. bez zgody właściwych organów Zboru. Fakt ten nie zwalnia jednak strony skarżącej od kary za usunięcie drzew, bowiem zobowiązanym do wystąpienia o zezwolenie na wycięcie drzew w przedmiotowej sprawie był Zbór Kościoła Chrześcijan Baptystów jako właściciel terenu. Z tych względów przekroczenie kompetencji przez duchownego Kościoła nie stanowi podstawy do zwolnienia Zboru Kościoła od odpowiedzialności za wycięcie drzew jak również nie może stanowić podstawy do uznania, że Pastor Jarosław T. jako osoba fizyczna winien być stroną postępowania administracyjnego.

Za niezasadny należy uznać zarzut braku właściwej reprezentacji Zboru Kościoła w postępowaniu przed organem I instancji. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej w toku postępowania administracyjnego przed tym organem uczestniczył nie tylko Pastor Jarosław T. ale również Rada Zboru Kościoła. Świadczy o tym pismo z dnia 9 lutego 2000 r. dotyczące wycinki drzew podpisane przez Pastora Jarosława T. oraz członków Rady Zboru.

Ustalenie liczby wyciętych drzew, ich gatunku i obwodu nastąpiło w czasie oględzin w dniu 4 lutego 2000 r. dokonanych w obecności Pastora Jarosława T. Z oględzin tych sporządzono dwa protokoły. W protokole oględzin I zawarto wyjaśnienie Pastora przez niego podpisane. Zarówno przed organem I jak i II instancji, strona skarżąca nie zgłosiła zarzutów dotyczących ilości, gatunku oraz parametrów usuniętych bez zezwolenia drzew. Skoro w toku postępowania strona skarżąca nie zgłaszała w tym zakresie żadnych dowodów to nie może podważyć ustaleń organów szacunek wykonane przez Leśniczego Leśnictwa Świnoujście w oparciu o pomiary wykonane 22 maja 2000 r. na zlecenie strony skarżącej.

Należy podnieść, że kara pieniężna za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia przewidziana w art. 110 ust. 1b pkt 2 ma charakter obligatoryjny. Świadczy o tym sformułowanie "za (...) naruszenie wymagań ochrony środowiska polegające na usunięciu drzew bez wymaganego zezwolenia karę pieniężną wymierza wójt, burmistrz, prezydent miasta". Oznacza to że właściwy organ ma obowiązek ją wymierzyć w przypadku wystąpienia przesłanek określonych w tym przepisie, ponieważ wymierzenie kary pieniężnej jest normatywnie wyrażonym nakazem, a nie kwestią uznania administracyjnego oraz to, że na jej wymierzenie i ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie mogą wpłynąć argumenty dotyczące przyczyn usunięcia drzew bez wymaganego zezwolenia, celu ich usunięcia, jak również dotyczące sytuacji finansowej strony skarżącej.

Uznając z powyższych względów zarzuty skargi za niezasadne, Sąd na podstawie art. 27 ust. 1 cyt. ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym orzekł jak w sentencji.