Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 1056/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6146 Sprawy uczniów
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 154
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 90n
journal: Dz.U. 2004 nr 256 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.) Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant specjalista Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stypendium szkolnego uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej zwane SKO lub Kolegium) uchyliło decyzję Burmistrza Miasta C. z dnia [...] nr [...] w sprawie zmiany z urzędu decyzji ostatecznej nr [...] z dnia [...] w ten sposób, że przyznano stypendium szkolne dla K.K. na okres od [...] do [...] i określono miesięczną wysokość stypendium szkolnego.

Stan faktyczny i prawny przedstawia się następująco:

Decyzją nr [...] z dnia [...] odmówiono przyznania stypendium szkolnego uczniowi K.K. z powodu przekroczenia kryterium dochodowego, które to warunkuje przyznanie w/w świadczenia. W uzasadnieniu wskazano, że we wniosku z dnia [...] strona wykazała dochód rodziny w kwocie [...] zł., dochód na osobę w rodzinie wyniósł [...] zł, a zatem przekracza kryterium dochodowe wynikające z z art. 90d ust.7 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2004 r., nr 256, poz. 2572 z późn. zm- dalej “u.s.o."), bowiem prawo do ubiegania się o stypendium istnieje, jeżeli miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia w miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku nie przekracza kwoty 456 zł.

Dnia [...] A.L. złożyła wniosek o przyznanie pomocy materialnej o charakterze socjalnym (stypendium szkolne). Ponadto wnioskiem z dnia [...] strona zwróciła się do organu I instancji o przywrócenie terminu do złożenia informacji dotyczącej zmiany wysokości dochodów i “aktualizacji wniosku o stypendium szkolne dla jej syna." W uzasadnieniu wniosku z dnia [...] strona wyjaśniła, że kierowała się informacjami uzyskanymi od pracowników MOPS w C. Strona obszernie opisała niezrozumiałe dla niej postępowanie organu I instancji podkreślajac, że w [...] nie przyjęto od niej informacji o zmianie jej dochodu od [...]. Wskazała również, że od [...] utraciła jedno ze źródeł dochodu bowiem zgodnie z decyzją Starosty [...] z dnia [...] z dniem [...] zakończyła staż.

Pismem z dnia [...] organ pierwszej instancji zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego w celu ustalenia uprawnień do stypendium szkolnego.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Burmistrz Miasta C. działajac w szczególności na podstawie art. 104 § 1 i art. 154 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 267 – “dalej “kpa"), art. 90d, art.90m u.s.o. zmienił z urzędu decyzję ostateczną nr. [...] z dnia [...] w taki sposób, że przyznał stypendium szkolne dla K.K. na okres od: [...] do [...],wysokość miesięczna stypendium: [...] zł. Łączna kwota stypendium wynosi: [...] zł. W uzasadnieniu wskazał, że wniosek o przyznanie pomocy materialnej o charakterze socjalnym z dnia [...], złożony został po terminie określonym w art. 90n ust.6 u.s.o., który upływał [...], a zatem pozostawiono go bez rozpoznania. Jednocześnie zauważył, że wniosek zawiera oświadczenie wnioskodawcy o zmianie dochodu od [...], co stało się przyczyną wszczęcia postępowania w celu ustalenia uprawnień do stypendiunm szkolnego. Organ I instancji wskazał, że z materiału dowodowego przedstawionego przez stronę wynika, że łączny dochód w rodzinie wyniósł [...] zł, co w przeliczeniu na osobę wynosi [...]zł. Wnioskodawca spełnia więc przesłankę do ubiegania się o stypendium szkolne, o której mowa w art.90d ust.7 u.s.o.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Burmistrz Miasta C. w całości umorzył postępowanie wszczęte z wniosku A.L. z dnia [...] o przywrócenie terminu. W uzasadnieniu stwierdził, że instytucja przywrócenia terminu ma zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do terminów procesowych, natomiast termin wynikający z art. 90n ust. 6 u.s.o. ma charakter materialnoprawny, a zatem jeśli wniosek nie zostanie złożony do dnia [...] danego roku szkolnego to uprawnienie wygasa i wnioskodawca traci prawo do żądania przyznania stypendium szkolnego nie mogąc ubiegać się o przywrócenie uchybionego terminu. Dalej organ zuważył, że przepisy prawa nie zawierają regulacji uprawniającej stronę do aktualizacji wniosku o przyznanie stypendium szkolnego, a postępowanie w tym zakresie pozostaje bezprzedmiotowe.

Odwołanie od decyzji z dnia [...] wniosła A.L. wnosząc o jej zmianę w części dotyczącej okresu przyznania stypendium i przyznanie jej również prawa do stypendium dla syna od [...] do [...]. W uzasadnieniu wskazała, że [...] utraciła jedno ze źródeł dochodów bowiem skończył się staż, który strona odbywała.

Po rozpoznaniu sprawy w trybie odwoławczym SKO decyzją z dnia [...] nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie organu I instancji.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że A.L. prowadzi gospodarstwo domowe wraz z dwójką dzieci: [...] letnim K. i [...] letnią córką K. Strona od [...] do [...], otrzymywała stypendium w wysokości [...] zł z tytułu odbywania stażu. Dochodem rodziny są świadczenia rodzinne w wysokości [...] zł oraz alimenty w wysokości [...] zł miesięcznie. A.L. dnia [...] złożyła wniosek o stypendium dla syna K.K., w którym wykazała, że dochód rodziny wynosi [...] zł. Decyzją z dnia [...] nr [...] organ I instancji odmówił przyznania stronie stypendium szkolnego z uwagi na przekroczenie dochodu uprawniającego do przyznania wnioskowanego świadczenia. Dnia [...] A.L. złożyła wniosek o przyznanie pomocy materialnej o charakterze socjalnym (stypendium szkolne). Organ I instancji stwierdził, że zgodnie z art. 90n. ust. 6 u.s.o., wniosek o przyznanie stypendium szkolnego składa się do dnia 15 września danego roku szkolnego. Jeżeli wniosek nie zostanie złożony w ww. terminie uprawnienie wygasa i wnioskodawca traci prawo do żądania przyznania stypendium szkolnego, nie mogąc ubiegać się, w trybie art. 58-60 kpa, o przywrócenie terminu, a wniosek złożony po terminie pozostawia się bez rozpoznania. Zatem MOPS w C. uznał, że wniosek strony z dnia [...] został złożony po terminie i należy go pozostawić bez rozpoznania. Kolegium zauważyło, że organ I instancji skorzystał w niniejszej sprawie z możliwości jaką daje mu przepis art. 154 kpa i wszczął postępowanie z urzędu. Wobec wypełnienia przesłanek określonych we wskazanym przepisie organ I instancji zmienił decyzję ostateczną nr [...] z dnia [...] i orzekł jak w sentencji. Z akt wynika, iż wnioskodawca spełnia przesłankę do ubiegania się o stypendium szkolne, o której mowa w art. 90d ust. 7 u.s.o.

SKO przytoczyło regulacje prawne przedmiotu w tym brzmienie art. 90d ust. 1 u.s.o., art. 90n. ust. 6 u.s.o., wskazując, że art. 90 d ust. 7 u.s.o., miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia uprawniająca do ubiegania się o stypendium szkolne nie może być większa niż kwota, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Zgodnie natomiast z art. 8 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91, przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 456 zł - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. W myśl art. 8 ust. 3 ww. ustawy, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;

2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

W przypadku osoby w rodzinie kryterium dochodowe na osobę wynosi 456 zł.

Zdaniem Kolegium analiza przepisów prawa i zebranego w sprawie materiału dowodowego wskazuje na błędny kierunek rozstrzygnięcia organu I instancji i jego zasadności. Kolegium uznało za błędny pogląd, że jeżeli wniosek o przyznanie stypendium nie zostanie złożony w przewidzianym prawem terminie, uprawnienie wygasa i wnioskodawca traci prawo do żądania przyznania stypendium szkolnego, nie mogąc ubiegać się w trybie art. 58-60 kpa o przywrócenie uchybienia terminu a wniosek złożony po terminie pozostawia się bez rozpatrzenia. Zauważyło, że możliwość taką daje art. 90n ust.7 u.s.o., gdyż w przypadku stypendium szkolnego dopuszcza się rozpatrzenie wniosku wniesionego po terminie tj. po [...] danego roku szkolnego w "uzasadnionych przypadkach". Zatem postępowanie wszczęte wnioskiem strony z dnia [...] powinno być rozpatrzone w oparciu o ww. art. 90n ust. 7 u.s.o. Wnioskodawca powinien uzasadnić, z jakich względów termin do złożenia wniosku został przekroczony. O tym, czy przypadek jest "uzasadniony", decyduje organ właściwy zgodnie z art. 90m u.s.o. Jeżeli jednak nie znajduje on podstaw do uznania przypadku za "uzasadniony", nie powinien orzekać formalnie (o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia bądź o umorzeniu postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość), ale powinien wydać decyzję o odmowie przyznania świadczenia, co pozwoli następnie na kontrolę motywów takiego orzeczenia w toku instancji.

Zdaniem Kolegium zaskarżona decyzja została wydana bez umocowania prawnego, gdyż brak jest podstaw do zastosowania w przedmiotowej sprawie art. 154 kpa. Artykuł 154 § 1 i 2 kpa nie daje podstaw do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, na mocy której strona nie nabyła prawa, jeżeli przepisy ustaw sprzeciwiają się zmianie lub uchyleniu takich decyzji ostatecznych lub wprowadzają wyraźny zakaz uchylania albo zmiany wszelkich decyzji ostatecznych. Przepis prawa materialnego nie przewiduje wzruszenia lub zmiany decyzji w związku ze zmianą sytuacji życiowej strony. Przepisy ustawy o systemie oświaty zakazują bowiem rozstrzygania o przyznaniu na wniosek stypendium szkolnego na dany rok szkolny kilkoma odrębnymi decyzjami. Postępowanie administracyjne wszczęte wnioskiem strony z dnia [...] zostało zakończone wydaniem decyzji ostatecznej nr [...] z dnia [...] zatem zaskarżona decyzja dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Zdaniem Kolegium zaskarżona decyzja winna być wyeliminowana z obrotu prawnego, a postępowanie organu I instancji umorzone, gdyż jest ono obecnie bezprzedmiotowe.

A.L. skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję SKO z dnia [...] wnosząc o jej uchylenie i przyznanie synowi K.K. stypendium szkolnego od miesiąca [...] do [...] w wysokości miesięcznej [...] zł za każdy miesiąc - razem [...] zł - oraz o zwolnienie jej z kosztów sądowych i kosztów zastępstwa. W uzasadnieniu skarżąca stwierdziła, że decyzja jest krzywdzaca i niezgodna z ideą uchwalenia formy pomocy jaką jest stypendium szkolne. Opisała swoją sytuację materialną oraz podkreśliła, że jej odwołanie od decyzji zmieniającej dotyczyło jedynie [...] dlatego, zdaniem skarżacej, część decyzji dotycząca miesięcy [...] stała się prawomocna i SKO nie miało prawa uchylać tej części decyzji. W konsekwencji działań Kolegium jej dziecko zostało pozbawione stypendium szkolnego mimo spełnienia przesłanek do jego otrzymania. Nie zgodziła się ze stanowiskiem Kolegium, że przepisy prawa materialnego nie przewidują wzruszenia decyzji ostatecznych. Nadto wskazywała na powszechną zdaniem skarżącej praktykę organów wydawania kilku odrębnych decyzji w zakresie stypendium szkolnego. Podkreśliła jednocześnie, że wszelkich działań dokonywała w uzgodnieniu z pracownikami MOPS w C. i nie może ponosić konsekwencji błędnych pouczeń.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zważył co następuje:

Skarga w niniejszej sprawie okazała się zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm. - dalej "p.p.s.a.") odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy.

W ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 p.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa.

Zgodnie natomiast z treścią art. 145 § 1 p.p.s.a. w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. z przyczyn, które Sąd obowiązany był uwzględnić z urzędu.

Odnosząc powyższe zasady kontroli sądowo - administracyjnej do przedmiotu skargi w pierwszej kolejności należy podkreślić konsekwencje wydania przez Burmistrza Miasta C. decyzji z dnia [...] nr [...], którą zmienił z urzędu decyzję ostateczną nr [...] z dnia [...]. Mocą tego aktu Burmistrz przyznał uczniowi K.K. stypendium szkolne na okres od: [...] do [...] w wysokości miesięcznej stypendium: [...] zł. Łączna kwota stypendium to: [...] zł. Zarówno decyzja organu I instancji, jak i zaskarżona decyzja SKO zostały wydane po zastosowaniu przez organy przepisów ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm. - dalej "u.s.o."), dotyczących przyznawania uczniom pomocy materialnej. W myśl art. 90c ust. 1 u.s.o. pomoc materialna ma charakter socjalny albo motywacyjny. Pomoc ta jest realizowana w drodze przyznawania świadczeń. Świadczeniami pomocy materialnej o charakterze socjalnym są: 1) stypendium szkolne; 2) zasiłek szkolny (art. 90c ust. 2 u.s.o). Natomiast w myśl art. 90c ust. 3 u.s.o. świadczeniami pomocy materialnej o charakterze motywacyjnym są: 1) stypendium za wyniki w nauce lub za osiągnięcia sportowe; 2) stypendium Prezesa Rady Ministrów; 3) stypendium ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania; 4) stypendium ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego. Według art. 90c ust. 4 u.s.o. uczniowi może być przyznana jednocześnie pomoc materialna o charakterze socjalnym i motywacyjnym.

Należy zauważyć, że wszczęta wnioskiem z dnia [...] sprawa przyznania stypendium szkolnego na rok [...] dla syna skarżącej została zakończona wydaniem ostatecznej decyzji z dnia [...] o odmowie przyznania tego świadczenia ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego. Skarżąca w dniu [...] złożyła kolejny wniosek w zakresie przyznania stypendium szkolnego dla jej syna na rok 2014/15 ze względu na zmianę jej sytuacji dochodowej.

SKO swe rozstrzygnięcie oparło na art. 90n ust. 7 u.s.o. stwierdzając, że postępowanie wszczęte wnioskiem strony z dnia [...] powinno być rozpatrzone w oparciu o wskazany przepis. Kolegium wywiodło, że wnioskodawca powinien uzasadnić, z jakich względów termin do złożenia wniosku został przekroczony. O tym, czy przypadek jest "uzasadniony", winien zdecydować organ właściwy zgodnie z art. 90m u.s.o. Jeżeli jednak nie znajduje on podstaw do uznania przypadku za "uzasadniony", nie powinien orzekać formalnie, ale powinien wydać decyzję o odmowie przyznania świadczenia, co pozwoli następnie na kontrolę motywów takiego orzeczenia w toku instancji.

Sąd w składzie orzekającym nie może zaakceptować tej części uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia, w której Kolegium zobowiązało organ I instancji do wyjaśnienia czy istniały uzasadnione okoliczności złożenia przez skarżąca wniosku z dnia [...] (dotyczącego roku szkolnego [...]) po terminie wynikającym z art. 90n ust. 6 u.s.o. Należy bowiem wskazać, że zarówno wniosek skarżącej z dnia [...] jak i wniosek z [...] dotyczą stypendium szkolnego na rok szkolny 2014/15. Przepisy ustawy o systemie oświaty nie przewidują składania kilku wniosków o stypendium szkolne na ten sam rok szkolny. W realiach rozpatrywanej sprawy wskazać należy, że skarżąca działała zgodnie z pouczeniami pracowników organu I instancji, czemu organ nie przeczył. Skarżąca przy składaniu wniosku o przyznanie stypendium szkolnego dla syna na rok szkolny 2014/15, to jest [...], dowiadywała się o sposób postępowania w przypadku zmiany dochodu rodziny w trakcie roku szkolnego. Należy zauważyć, że z okoliczności faktycznych sprawy, w tym twierdzeń skarżącej wynika, że dążyła do zmiany decyzji Burmistrza Miasta C. z dnia [...] w ten sposób, by ze względu na zmniejszenie dochodów rodziny od [...] przyznano jej synowi stypendium szkolne i w tym celu podejmowała działania zmierzające wyłącznie do przekazania informacji o zmianie wysokości uzyskiwanych dochodów. Uwzględniając okoliczności faktyczne sprawy, trzeba również wskazać, że działanie w sposób wskazany przez Kolegium, mogłoby wprowadzić stronę w błąd co do możliwości ponownego złożenia wniosku o przyznanie ww. stypendium, a w konsekwencji do wydania niekorzystnej dla niej decyzji. Należy mieć na uwadze, że zgodnie z art. 90d ust. 10 u.s.o. stypendium szkolne jest przyznawane na okres nie krótszy niż miesiąc i nie dłuższy niż 10 miesięcy w danym roku szkolnym (...). Świadczenie to jest przyznawane na wniosek m.in. rodziców ucznia (art. 90n ust. 2 pkt 1u.so.). Wniosek ten składa się do dnia 15 września danego roku szkolnego (ust. 6 powołanego art. 90n), przy czym w uzasadnionych przypadkach wniosek o przyznanie stypendium szkolnego może być złożony po upływie terminu, o którym mowa w ust. 6 (art. 90n ust. 7 u.s.o.). Świadczenia te mogą być również przyznanie z urzędu (art. 90n ust. 3 u.s.o.). Podkreślenia wymaga, że wniosek z [...] skarżąca złożyła w terminie określonym w art. 90n ust. 6 u.s.o. Strona domagała się przyznania świadczenia na maksymalny okres 10 miesięcy. Wniosek ten został rozstrzygnięty ostateczną decyzją Burmistrza Miasta C. [...], który odmówił przyznania stypendium szkolnego. W tej sytuacji, organ nie będzie miał możliwości ponownego rozstrzygnięcia sprawy stypendium szkolnego na rok [...] w oparciu o kolejny (drugi) wniosek złożony przez rodzica dziecka w trybie określonym przepisami ustawy o systemie oświaty, nawet gdyby wniosek ten dotyczył okresu, na który świadczenie nie zostało przyznane. Dlatego też, nie można zaaprobować wytycznych Kolegium we wskazanym zakresie. W ocenie Sądu, z uwagi na fakt, że okres na jaki może zostać przyznane stypendium szkolne pozostawiony został uznaniu administracyjnemu (poprzez ustawowo określoną możliwość jego miarkowania w ramach określonych przepisem art. 90 d ust. 10 u.s.o.), rodzice dzieci, którym świadczenie nie zostało przyznane na wnioskowany okres, mają możliwość zmiany niekorzystnej dla nich decyzji, w trybie określonym w art. 154 kpa. Przepis ten stanowi, że decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony (.§ 1). W przypadkach określonych w § 1 właściwy organ wydaje decyzję w sprawie uchylenia lub zmiany dotychczasowej decyzji. W okolicznościach niniejszej sprawy, jedynie w tym trybie A.L., mogła domagać się zmiany stanowiska organu w zakresie okresu na jaki przyznano stypendium szkolne jej synowi. O tej okoliczności strona powinna być pouczona przez organ administracji, w trakcie czynności mających na celu ustalenie treści żądania i trybu w jakim zostało ono zgłoszone. Jest to tym bardziej uzasadnione, że A.L. zastosowała się do porad udzielanych przez organ I instancji, co niewątpliwie miało wpływ na dalsze czynności podejmowane przez nią w sprawie uzyskania stypendium szkolnego dla syna - złożyła ponowny wniosek o stypendium szkolne obejmujący okres objęty decyzją ostateczną z dnia [...] oraz wniosek o przywrócenie terminu na złożenie informacji dotyczącej zmiany wysokości dochodów i aktualizacji wniosku o stypendium szkolne dla syna, w którym poinformowała o zmianie dochodu od [...]. Zdaniem Sądu obowiązek informowania stron, o którym mowa w art. 9 kpa, o całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych, należy rozumieć szeroko, jak tylko to możliwe. Szczególnie rygorystycznie zasada ta winna być przestrzegana w postępowaniu, w którym działa nieprofesjonalny podmiot, tak jak w tym przypadku. Zasada nieznajomości prawa (ignorantia iuris nocet), ulega bowiem złagodzeniu na gruncie prawa administracyjnego. Organy winny czuwać nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Tylko takie działanie organów pogłębia zaufanie obywateli do organów państwa, w myśl art. 8 kpa. W tym zakresie należy uznać za zasadne zarzuty skargi.

Należy przypomnieć, iż miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia uprawniająca do ubiegania się o stypendium szkolne jest ustalana na zasadach określonych w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.). Oznacza to, że organ rozstrzygając o dochodzie rodziny winien uznać sumę miesięcznych jej przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;

2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Nie budzi wątpliwości Sądu, iż stypendium szkolne jest przyznawane na okres nie krótszy niż miesiąc i nie dłuższy niż 10 miesięcy w danym roku szkolnym (art. 90d ust. 10 u.s.o). Rok szkolny w myśl art. 63 u.s.o. we wszystkich szkołach i placówkach rozpoczyna się z dniem 1 września każdego roku, a kończy - z dniem 31 sierpnia następnego roku. Z zestawienia tych regulacji wynika, że stypendium szkolne może zostać przyznane zarówno na wniosek jak i z urzędu (powyższy przepis nie rozróżnia sposobu wszczęcia postępowania) w danym roku szkolnym jednorazowo na ustalony okres liczony w miesiącach (nie mniej niż jeden i nie więcej niż jeden miesiąc). Tą wykładnię potwierdza treść art. 90n ust. 6 u.s.o. ustalając termin w jakim można złożyć wniosek o przyznanie świadczeń pomocy materialnej: wniosek o przyznanie stypendium szkolnego składa się do dnia 15 września danego roku szkolnego, a w przypadku słuchaczy kolegiów nauczycielskich, nauczycielskich kolegiów języków obcych i kolegiów pracowników służb społecznych - do dnia 15 października danego roku szkolnego. W świetle tych regulacji, właściwy organ nie może rozstrzygać o przyznaniu uczniowi w danym roku szkolnym stypendium szkolnego kilkoma odrębnymi decyzjami administracyjnymi. Innymi słowy, nie można kilkakrotnie rozpoznawać sprawy o udzielenie tej formy pomocy materialnej dla ucznia w ramach jednego roku szkolnego. Przepisy powołanej ustawy jak i przepisy kpa nie znają instytucji ponownego rozpatrzenia wniosku, a przepisy ustawy o systemie oświaty nie przewidują na dany rok szkolny możliwości składania kilku wniosków oraz zakazują rozstrzygania o przyznaniu na wniosek stypendium szkolnego na dany rok szkolny kilkoma odrębnymi decyzjami.

Stwierdzone przez Sąd naruszenia przepisów prawa procesowego jak i materialnego, miały istotny wpływ na wynik sprawy skoro w ustalonych okolicznościach faktycznych i prawnych, nie było podstaw do rozstrzygania o przyznaniu stypendium szkolnego na wniosek. Błędy w zakresie oceny faktów przełożyły się na nieprawidłową subsumcję norm prawa materialnego, tj. na zastosowanie art.90n ust. 7 u.s.o. Organ ponownie rozstrzygając sprawę obowiązany będzie uwzględnić dokonaną wykładnię oraz ocenę prawną swych działań.

Z tych przyczyn orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji SKO na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.