Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 847/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2020-02-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 200, art. 205
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 37 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Protokolant sekr. sąd. Magdalena Komar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2020 r. sprawy ze skargi R.C. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku letniskowego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego R.C. kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez R.C. jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] października 2019 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego we [...] (dalej PINB) z dnia [...] sierpnia 2019 r., znak: [...], którą organ nakazał R.C. rozebrać budynek letniskowy o wymiarach około 6,6 m x 4,3 m z zadaszeniem o wymiarach około 4,3 m x 1,9 m oraz zbiornik bezodpływowy na ścieki o pojemności 3 m3, na działce nr ewid. [...] położonej w [...].

Powyższa decyzja została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne:

Decyzją z dnia [...] października 2017 r., nr [...], znak: [...], powołując się na art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1332 ze zm. – dalej jako ustawa Prawo budowlane z 1994 r.) PINB nakazał R.C. rozebrać budynek letniskowy o wymiarach około 6,6 m x 4,3 m z zadaszeniem o wymiarach około 4,3 m x 1,9 m i z przyłączami wodnokanalizacyjnym i energetycznym oraz zbiornikiem bezodpływowym na ścieki o pojemności 3 m3, na działce nr ewid. [...] położonej w [...].

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że w wyniku oględzin przeprowadzonych w dniu [...] kwietnia 2016 r. ustalono, że na działce nr [...] położonej w obrębie [...], gmina [...], znajduje się 50 obiektów: budynków letniskowych, przyczep kempingowych, obiektów gospodarczych i wiat wraz z przyłączami wodociągowymi, energetycznymi i zbiornikami na nieczystości. Przy czym na podstawie dokumentacji posiadanej przez Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Starostwie Powiatowym [...] (ortofotomapy nr 1 i nr 2) organ I instancji ustalił, że przedmiotowa działka nr [...] nie była zabudowana w dniu 20 lipca 2005 r., zaś została częściowo zabudowana niektórymi z w/w obiektów w roku 2010. PINB wskazał, że dla terenu działki nr [...], obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego zatwierdzony uchwałą Rady Miejskiej [...] nr XLI/489/02 z dnia 28 czerwca 2002r. (opublikowaną w Dzienniku Urzędowym Województwa z dnia 31 lipca 2002 r. pod numerem 75 i pozycją 1005), przy czym działka ta znajduje się na terenie oznaczonym w planie symbolem B4RZ - teren łąk i pastwisk bez możliwości jakiejkolwiek zabudowy.

W wyniku oględzin przeprowadzonych w dniu [...] września 2016 r. ustalono, że na działce nr [...] znajduje się obiekt letniskowy o wymiarach około 6,6 m x 4,3 m z zadaszeniem o wymiarach około 4,3 x 1,9 m. Obiekt ten wyposażony jest w instalację elektryczną i wodociągową, zaś ścieki odprowadzone są do stalowego zbiornika o pojemności 3 m3 usytuowanego w odległości około 1,0 m "po wschodniej stronie budynku". Uczestniczący w oględzinach R.C. (wskazany przez właściciela działki nr [...] jako właściciel obiektu) oświadczył, że obiekt wybudował w roku 1993 za zgodą N.H. Nadto oświadczył, że obiekt posadowiony jest "na drewnianych palach, ze względu na podłoże torfowe, niezwiązany trwałym fundamentem".

Z informacji uzyskanych w Wydziale Budownictwa i Ochrony Środowiska w Starostwie Powiatowym [...] wynikało, że Starosta [...], ani inny organ w okresie od dnia [...] stycznia 1986 r. do dnia [...] października 2016 r. nie wydał nikomu pozwolenia na budowę, ani nie przyjął od nikogo zgłoszenia budowy budynku letniskowego o wymiarach około 6,6 m x 4,3m z zadaszeniem o wymiarach około 4,3 m x 1,9 m i z przyłączami wodnokanalizacyjnym i energetycznym oraz zbiornikiem bezodpływowym na ścieki o pojemności 3 m3, na działce nr ewid. [...] położonej w [...].

Zdaniem PINB w sprawie zastosowanie znajdują przepisy art. 48 ustawy z 1994r. przy czym ze względu na ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego dla terenu przedmiotowej inwestycji brak jest możliwości jej zalegalizowania, co oznacza konieczność wydania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu.

Po rozpatrzeniu odwołania R.C., WINB decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r., znak: [...] uchylił decyzję PINB z dnia [...] października 2017 r.

Rozpatrując ponownie sprawę, PINB decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r., nr [...], znak: [...], PINB, powołując się na art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) – dalej jako ustawa Prawo budowlane z 1974 r. w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. nakazał R.C. rozebrać budynek letniskowy o wymiarach około 6,6 m x 4,3 m z zadaszeniem o wymiarach około 4,3 m x 1,9 m oraz zbiornik bezodpływowy na ścieki o pojemności 3 m3, na działce nr ewid. [...].

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego i podjęte ustalenia. Stwierdził, że budowa obiektu nastąpiła w roku 1993 bez wymaganego pozwolenia na budowę, zaś lokalizacja obiektu jest niezgodna z przeznaczeniem określonym w aktualnie obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania, jak również w poprzednio obowiązujących planach. W rezultacie organ orzekł o nakazie rozbiórki obiektu kierując go do aktualnego właściciela.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł R.C.

Decyzją z dnia [...] października 2019 r., znak: [...] WINB utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W pierwszej kolejności organ podkreślił, że przedmiotem postępowania zakończonego wydaniem przez PINB zaskarżonej decyzji rozbiórkowej była ocena zgodności z prawem budowy obiektu letniskowego - określonego przez organ powiatowy jako budynek. Z ustaleń organu I instancji wynikało, że obiekt zrealizowany został w 1993 roku, bez wymaganego pozwolenia na budowę. Wobec powyższego, zdaniem organu odwoławczego należało uznać, że przedmiotowy obiekt powstał przed dniem 1 stycznia 1995r., to jest przed dniem wejścia w życie aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, to stosownie do art. 103 ust. 2 tej ustawy do takiego obiektu nie stosuje się art. 48, lecz przepisy dotychczasowe, to jest przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.

WINB wyjaśnił, że w takiej sytuacji obowiązkiem organu nadzoru budowlanego było przeprowadzenie w odniesieniu do przedmiotowego obiektu budowlanego postępowania legalizacyjnego na podstawie przepisów ustawy Prawo budowlane z 1974 r. w stosunku do obiektu budowlanego lub jego części wybudowanego bez wymaganego pozwolenia przed dniem 1 stycznia 1995 r. W takim postępowaniu organ obowiązany jest do ustalenia, czy w sprawie nie zachodzą okoliczności określone w art. 37 tej ustawy, wystąpienie których obliguje do wydania nakazu rozbiórki. Przepis ten stanowi w ust. 1, że obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Natomiast zgodnie z ust. 2 tego artykułu terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego może wydać decyzję o przymusowej rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy, jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust. 1.

W rozpoznawanej sprawie PINB wydał decyzję nakazującą rozbiórkę budynku letniskowego należącego do skarżącego na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. z powodu niezgodności z przepisami o planowaniu przestrzennym. I tak, organ powiatowy ustalił, że przedmiotowa zabudowa jest sprzeczna z ustaleniami obowiązującego aktualnie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwałą Rady Miejskiej nr XLI/489/02 z dnia 28 czerwca 2002r. (opublikowaną w Dzienniku Urzędowym Województwa z dnia 31 lipca 2002 r. pod numerem 75 i pozycją 1005). Rozpatrywany obiekt znajduje się bowiem na terenie oznaczonym w w/w planie symbolem B4RZ - teren łąk i pastwisk bez możliwości jakiejkolwiek zabudowy. Jednocześnie PINB ustalił, że teren rozpatrywanego przedsięwzięcia budowlanego objęty był ustaleniami planistycznymi od roku 1994, zaś przedmiotowa zabudowa była sprzeczna z ustaleniami poprzednio obowiązujących planów zagospodarowania przestrzennego. I tak, przed aktualnie obowiązującym planem na terenie działki nr [...] w miejscowości [...], obowiązywały w tym zakresie następujące akty prawa miejscowego: uchwała Rady Miasta i Gminy [...] nr W34/94 z dnia 12 grudnia 1994 r. - przeznaczanie terenu jako obszar rolniczy oraz uchwała Rady Miasta i Gminy [...] nr XIV/156/99 z dnia 26 października 1999 r. - przeznaczenie terenu, symbole "B4Rz" i "B10KP", teren łąk i pastwisko bez możliwości jakiejkolwiek zabudowy oraz teren komunikacji pieszo-jezdnej "uspokojonej". W ocenie WINB stan faktyczny w omawianym zagadnieniu został przez organ I instancji wyczerpująco ustalony, między innymi na podstawie wyjaśnień i informacji uzyskanych od uprawnionych organów Gminy (pismo Dyrektora Biura Gospodarki Przestrzennej i Nieruchomości w Urzędzie Miasta i Gminy [...] z dnia [...] lipca 2019 r., znak: [...] oraz z dnia [...] lutego 2019 r., znak: [...]). W rezultacie wzniesienie przedmiotowego obiektu w roku 1993 jako sprzeczne z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, które obowiązują na terenie inwestycji od roku 1994, a więc niemalże przez cały okres istnienia obiektu. Nie jest przy tym możliwe odrębne określenie zgodności zabudowy z przepisami o planowaniu przestrzennym w oparciu o decyzję o warunkach zabudowy uwzględniającą stan prawny w tym zakresie jaki istniał w roku budowy, to jest w roku 1993, skoro teren inwestycji objęty jest aktualnie obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. W rezultacie tych ustaleń w żadnym razie nie można było ocenić, aby w omawianym przypadku stan prawny w zakresie przepisów o planowaniu przestrzennym obowiązujących dla terenu tej inwestycji był przez lata korzystniejszy dla właściciela obiektu bowiem legalizacja obiektu, podobnie jak aktualnie, nie byłaby również możliwa w okresie tuż po samowolnej realizacji obiektu. Organ odwoławczy podkreślił, że co do zasady sprzeczność budowy z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym skutkuje bezwzględnym nakazem rozbiórki obiektu budowlanego. Natomiast badanie zgodności inwestycji budowlanych z miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego, które stosownie do art. 81 ust. 1 pkt 1 litera "a" ustawy Prawo budowlane z 1994 r. należy do podstawowych obowiązków organów administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego w zakresie nadzoru i kontroli nad przestrzeganiem przepisów prawa budowlanego, dotyczyć może planu obowiązującego aktualnie (w dacie orzekania przez organ). Zatem w razie stwierdzenia niezgodności inwestycji między innymi z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, organ nadzoru budowlanego jest zobowiązany nakazać rozbiórkę samowoli budowlanej. Dalej organ odwoławczy podkreślił, że ewentualne działania w celu zmiany obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie wpływają w żaden sposób na postępowanie w sprawie zgodności z prawem przedmiotowej zabudowy i nie są warunkiem wydania w tym przedmiocie decyzji przez organ nadzoru budowlanego.

Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wniósł, reprezentowany przez pełnomocnika, R.C., zarzucając decyzji naruszenie:

art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a, przez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i brak uwzględnienia wszystkich istotnych okoliczności, rezultatem czego organy bezpodstawnie przyjęły, że przedmiotowy obiekt został wzniesiony bez uzyskania pozwolenia na budowę, jak również nie zważyły dostatecznie na okoliczność przeznaczenia przedmiotowego terenu w momencie powstania spornego obiektu, a ponadto dokonały błędnego obliczenia powierzchni zabudowy domku letniskowego;

art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. przez nakazanie rozbiórki, mimo braku jednoznacznego ustalenia, że inwestor nie uzyskał pozwolenia na budowę, a ponadto braku ustalenia, że w momencie posadowienia domku letniskowego działka o numerze ewidencyjnym [...] położona w [...], nie była przeznaczona pod zabudowę albo przeznaczona była pod zabudowę innego rodzaju;

art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. przez brak rozważenia zastosowania rzeczonego przepisu, skoro w sprawie nie aktualizują się okoliczności, o których mowa w art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r.;

art. 29 ust. 1 pkt 2a ustawy Prawo budowlane z 1994 r. przez bezzasadne przyjęcie, że przedmiotowy wolno stojący parterowy budynek rekreacji indywidualnej nie korzystałby z wyłączenia od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę z uwagi na powierzchnię zabudowy większą niż 35 m2, podczas gdy prawidłowo obliczona powierzchnia zabudowy obiektu budowlanego jest mniejsza aniżeli wskazana w rzeczonym przepisie, stąd wzniesienie go w świetle aktualnie obowiązującego stanu prawnego nie wymagałoby uzyskania pozwolenia na budowę.

Na podstawie tak sformułowanych zarzutów strona skarżąca wniosła o: uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej decyzji organu I instancji oraz umorzenie postępowania w sprawie, zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów załączonych do skargi, które są niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.Dz.U.2018.2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.Dz.U.2019.2325, dalej jako p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia z dnia [...] października 2019 r., którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2019 r. nakazującą na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r. Nr 38, poz. 229 ze zm. – dalej jako ustawa Prawo budowlane z 1974 r.) rozbiórkę budynku letniskowego.

W sprawie bezspornym jest, że przedmiotowy budynek letniskowy został wybudowany w 1993 r. oraz że jego realizacja wymagała uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę wymaganego w świetle obowiązującego wówczas art. 28 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. oraz przepisów Rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (Dz. U. z 1975 r. Nr 8, poz. 48 z późn. zm.). W ocenie Sądu, organy nadzoru budowlanego prawidłowo wykazały, że budynek ten został zrealizowany w warunkach samowoli budowlanej, tj. bez uzyskania wymaganego pozwolenia na budowę.

Ponieważ obiekt zrealizowany został w 1993 r., to zasadnie organy nadzoru budowlanego przyjęły, że kwestię jego ewentualnej przymusowej rozbiórki, należało ocenić w świetle art. 37 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Przepis ten stanowił, że obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Jako podstawa decyzji organów obu instancji wskazany został wyłącznie punkt 1 art. 37 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., nie zaś punkt 2 tego przepisu. W związku z tym koniecznym warunkiem przymusowej rozbiórki było jednoznaczne ustalenie przez organy, że przedmiotowy budynek letniskowy znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę. W orzecznictwie sądów administracyjnych istniały wątpliwości czy przepisami o planowaniu przestrzennym, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. są przepisy obowiązujące w dacie orzekania przez organy administracji, czy też przepisy obowiązujące w dacie powstania obiektu budowlanego. Wątpliwości te zostały wyjaśnione w uchwale 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2013 r., II OPS 2/13, z której wynika, że przepisami o planowaniu przestrzennym, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane są przepisy obowiązujące w dacie orzekania przez organy administracji, z tym że w postępowaniu w przedmiocie nakazania przymusowej rozbiórki, należy uwzględnić także przeznaczenie terenu, na którym powstał obiekt budowlany, od daty jego budowy. W uzasadnieniu uchwały wyjaśniono, że wprawdzie podstawą orzekania powinny być przepisy o planowaniu przestrzennym obowiązujące w dacie orzekania przez organ administracji, lecz "nie do pogodzenia z zasadami konstytucyjnymi, zwłaszcza z wynikającą z zasady państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) zasadą zaufania obywatela do państwa i prawa, zasadą ochrony własności (art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 2 Konstytucji RP) i zasadą proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) byłoby orzeczenie nakazu rozbiórki z powodu niezgodności obiektu budowlanego z obowiązującymi w dacie orzekania przez organy z przepisami o planowaniu przestrzennym z pominięciem oceny przeznaczenia terenu w okresie wcześniejszym. O ile samo zjawisko samowoli budowlanej należy uznać za wysoce naganne, to jednak w przypadku bierności organów administracji, które nie podejmowały żadnych działań zmierzających do legalizacji tej samowoli podczas, gdy stan prawny w zakresie przepisów o planowaniu przestrzennym był przez szereg lat bardziej korzystny dla inwestora, interes prawny takiego inwestora zasługuje na konstytucyjną ochronę".

W rozpoznawanej sprawie, pomimo powołania się przez organ odwoławczy na powyższą uchwałę NSA, nie dokonano jednoznacznego i precyzyjnego ustalenia przeznaczenia terenu, na którym zrealizowano budynek letniskowy, w całym okresie począwszy od daty jego powstania. W uzasadnieniu skarżonej decyzji podano tylko, że przedmiotowa zabudowa jest sprzeczna z ustaleniami obecnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwałą Rady Miejskiej nr XLI/489/02 z dnia 28 czerwca 2002 r. oraz że była sprzeczna z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "niemalże przez cały okres istnienia obiektu", przy czym powołano wcześniejsze uchwały Rady Miasta i Gminy [...] nr W34/94 z dnia 12 grudnia 1994 r. oraz nr XIV/156/99 z dnia 26 października 1999 r. Nie wskazano jednak jednoznacznie jakie było przeznaczenie terenu w dacie powstania obiektu, a ponadto, co trafnie zarzucono w skardze, organ nie przeprowadził analizy, czy zakaz jakiejkolwiek zabudowy został wprowadzony już uchwałą Rady Miasta i Gminy [...] z dnia 12 grudnia 1994 r., czy też dopiero uchwałą z dnia 26 października 1999 r.

Nakaz przymusowej rozbiórki jest sankcją prawną najdalej idącą w ramach przepisów Prawa budowlanego, rodzącą poważne skutki materialne i z tego względu może być stosowany tylko wówczas, gdy zostało wykazane w sposób bezsporny, iż spełniona została przesłanka określona w art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Nie można stosować tego nakazu w sytuacjach, kiedy nie do końca jest jasny i jednoznaczny stan faktyczny sprawy. W postępowaniu w przedmiocie orzeczenia nakazu rozbiórki organy nadzoru budowlanego zobowiązane są zatem do szczególnie starannego i dokładnego wyjaśnienia wszystkich aspektów faktycznych i prawnych danej sprawy (por. np. wyroki NSA z dnia 8 listopada 2011 r., II OSK 1416/10 i z dnia 6 marca 2019 r., II OSK 977/17).

Powyższe oznacza, że orzekając w niniejszej sprawie organ winien dokonać szczegółowej analizy wszystkich miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego obowiązujących dla obszaru, na którym zlokalizowana jest przedmiotowa samowola budowlana od czasu jej realizacji do chwili obecnej, a wyniki poczynionych w tym zakresie ustaleń winny znaleźć precyzyjne i wyczerpujące odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydawanej w sprawie decyzji. Zdaniem Sądu bez szczegółowego rozważenia tych kwestii zastosowanie art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. ocenić należy jako przedwczesne. Nie przesądzając ostatecznego rozstrzygnięcia Sąd uznał, że sprawa wymaga ponownego przeanalizowania. Kwestia zgodności zabudowy z przepisami o planowaniu przestrzennym nie została przez organ nadzoru budowlanego wyczerpująco wyjaśniona, a co za tym idzie, nie zostało wykazane w sposób niebudzący wątpliwości, że spełniona została przesłanka określona w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r.

W tym stanie rzeczy, z uwagi na naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów w kwocie 997 zł, na którą to kwotę składa się uiszczona opłata sądowa w wysokości 500 zł, wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego będącego adwokatem w wysokości 480 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2015.1800.) oraz uiszczona opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.

Ponownie rozpatrując sprawę, organ odwoławczy obowiązany będzie do rzetelnego przeanalizowania przeznaczenia działki nr [...] położonej w miejscowości [...], począwszy od daty powstania spornego obiektu letniskowego. W przypadku jednoznacznego ustalenia, że w dacie realizacji obiektu teren ten nie był objęty ustaleniami jakiegokolwiek miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, organ w świetle wskazań wynikających z przytoczonej wyżej uchwały NSA z 16 grudnia 2013 r., rozważy czy realizacja samowoli budowlanej w konkretnych okolicznościach tej sprawy, w szczególności wobec obowiązujących później planów miejscowych, wyklucza możliwość nakazania jego przymusowej rozbiórki w świetle art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. czy też fakt, że zakaz zabudowy wprowadzono już po zakończeniu budowy obiektu nie może być okolicznością, co do zasady wyłączającą dokonanie oceny zgodności tej samowoli z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym uchwalonymi później, a w konsekwencji okolicznością przemawiającą za uznaniem, że zachodzi przesłanka określona w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r.