Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1243/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska (spr.) Sędziowie WSA Iwona Kosińska WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2019 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] (Wojewoda), działając na art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r., Nr 133, poz. 872 ze zm., dalej : ustawa z 13 października 1998 r. ), decyzją z [...] lutego 2018 r. stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę [...] (Gmina) własności nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, wydzielonej z parceli nr [...], zajętej pod drogę publiczną - gminną, ul. [...] w jednostce ewidencyjnej [...], obręb [...] (Nieruchomość).

Po rozpoznaniu odwołania E. S. (Skarżąca) Minister Inwestycji i Rozwoju (Minister) decyzją z [...] kwietnia 2018 roku utrzymał w mocy decyzję organ pierwszej instancji.

Podstawą faktyczną rozstrzygnięcia organów obu instancji było ustalenie, że Nieruchomość powstała w wyniku podziału działki nr [...] o pow. [...] ha.

Z treści księgi wieczystej nr [...] wynika, że właścicielem Nieruchomości (pierwotnie działki nr [...]) była w dniu 31 grudnia 1998 r. jak i obecnie Skarżąca, na podstawie umowy darowizny z dnia [...] stycznia 1997 r. Rep. [...]. Oznacza to, że przedmiotowa działka w dniu 31 grudnia 1998 r. nie stanowiła własności Skarbu Państwa, ani jednostek samorządu terytorialnego, lecz własność osoby fizycznej.

Na podstawie uchwały Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach Nr XX/161/87 z dnia 31 marca 1987 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych oraz lokalnych miejskich {Dz. Urz. Woj. Katowickiego Nr 6, poz. 112) ul. [...] zaliczona została do kategorii dróg lokalnych miejskich i otrzymała nr [...]. Zgodnie z art. 103 ust. 2 ww. ustawy z dnia 13 października 1998r. droga ta stała się drogą gminną.

Na fakt zajęcia Nieruchomości pod drogę publiczną wskazuje mapa projektu podziału działki nr [...], przyjęta do zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] marca 2016 r. pod nr [...], na której geodeta uprawniony przedstawił granice zajęcia przedmiotowej nieruchomości pod drogę publiczną zgodnie ze stanem na dzień 31 grudnia 1998 r. W ocenie Ministra Rozwoju ww. mapa jednoznacznie wskazuje, że Nieruchomość znajdowała się w pasie drogi publicznej według stanu na dzień 31 grudnia 1998 roku.

Odnosząc się do przesłanki sprawowania nad Nieruchomością władztwa publicznego przywołano znajdującą się w aktach sprawy metrykę ul. [...] założoną [...] listopada 1982 r. oraz oświadczenie W. S. - pełnomocnika Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. znak [...].

W ocenie organów obu instancji, przywołane wyżej okoliczności faktyczne pozwalają na stwierdzenie, że zaistniały przesłanki pozwalające na zastosowanie art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 roku.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżąca wniosła do tutejszego sądu skargę, w której decyzji organu zarzuciła naruszenie :

1. art. 136 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a w związku z art. 84 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a. poprzez dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego, a tym samym przyjęcie, iż rzeczywista powierzchnia nieruchomości zajętej pod przedmiotowy pas drogi gminnej jest równa obszarowi wywłaszczonemu na rzecz Gminy Miasta [...], przy jednoczesnym braku przeprowadzenia koniecznego dowodu z opinii biegłego geodety, pomimo iż organ przeprowadzić dowód z opinii biegłego geodety na okoliczność stwierdzenia faktycznej powierzchni nieruchomości jaka winna być wywłaszczona pod przedmiotową drogę gminną, w oparciu o stan jej urządzenia - w dacie 31 grudnia 1998 r., bądź sposób korzystania z niej, nie zaś w ślad za organem I instancji opierać się wyłącznie na oświadczeniach jednej ze stron niniejszego postępowania, która to jest beneficjentem wywłaszczanej własności przedmiotowej nieruchomości, lub na projekcie podziału działki sporządzonego przez geodetę - na zlecenie jednej ze stron postępowania.

2. art. 104 § 2 k.p.a. poprzez nierozpoznanie przez organ II instancji istoty sprawy będącej przedmiotem postępowania odwoławczego to jest zarzutu skarżącej, iż organ I instancji stwierdził nabycie z mocy prawa części nieruchomości skarżącej na rzecz Gminy [...] jednocześnie ustalając zbyt dużą powierzchnię nabywanej nieruchomości, która to nie odpowiada stanu urządzenia przedmiotowej drogi gminnej w dacie 31 grudnia 1998 r., jak i nie jest tożsama z faktycznym sposobem korzystania z niej przez Gminę.

3. art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. poprzez przyjęcie, iż wywłaszczenie nieruchomości pod drogę publiczną może większą jej powierzchnię, aniżeli obszar pasa drogi odpowiadający granicom wyznaczanym przez stan jej urządzenia - w dacie 31 grudnia 1998 r. bądź sposobu korzystania z niej pomimo iż powierzchnia nieruchomości podlegająca wywłaszczeniu winna zostać ograniczona wyłącznie do obszaru ustalonego zgodnie z przesłankami określonymi powyżej.

Z uwagi na powyższe Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zobowiązanie organu II instancji do wydania w określonym terminie decyzji wskazując sposób załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcia oraz o zasądzenie od organu II instancji kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :

Skarga jest niezasadna, zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji odpowiadają prawu.

Analiza zarzutów Skarżącej wskazuje, że w jej ocenie organy obu instancji poczyniły wadliwe ustalenia faktyczne co do powierzchni nieruchomości zajętej pod drogę publiczną według stanu na 31 grudnia 1998 roku.

Sąd zarzutów tych nie podziela.

Wyjaśnić należy, że w aktach administracyjnych przedstawionych sądowi znajduje się mapa na której geodeta uprawniony K. S. wskazał granice pasa drogowego według stanu w dniu 31 grudnia 1998 roku. W kolejnej adnotacji znajdującej się na mapie wskazano, że dokument sporządzony został w wyniku prac geodezyjnych i kartograficznych, których rezultaty zawiera operat techniczny wpisany do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Wskazany został również numer owego operatu ([...]), i data wpisu do ewidencji materiałów zasobu - [...] marca 2016 roku.

Dokument ten nie może więc zostać uznany za pochodzący od strony postępowania zainteresowanej jej rozstrzygnięciem.

Skarżąca w odwołaniu wnosiła o dopuszczenie dowodu z oględzin jej nieruchomości oraz opinii biegłego geodety.

Sąd przypomina, że w toku postępowania prowadzonego w trybie art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 roku organy ustalają stan faktyczny na dzień 31 grudnia 1998 roku nie zaś stan faktyczny istniejący w dacie wydawania decyzji. Zatem stan faktyczny istniejący w 2016 roku pozostaje bez wpływu na ewentualne rozstrzygnięcie wydawane na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 roku.

Odnosząc się do wniosku Skarżącej o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego geodety organ wyjaśnił, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, że brak jest podstaw do odmawiania mocy dowodowej dokumentowi sporządzonemu przez uprawnionego geodetę i włączonemu do Państwowego Zasobu Geodezyjnego.

Sąd podzielając co do zasady powyższego stanowisko wskazuje, że mogą wystąpić sytuacje, w których pojawią się wątpliwości co do prawidłowości mapy sporządzonej przez uprawnionego geodetę. W takiej też sytuacji może pojawić się konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego. Jednak takie wątpliwości muszą być następstwem przedstawienia konkretnych twierdzeń lub dowodów, takich jak zdjęcia, zeznania świadków czy tez dokumenty, z których wynikać będzie możliwa wadliwość mapy sporządzonego przez geodetę uprawnionego.

W niniejszej sprawie Skarżąca nie przedstawiła jednak żadnych dowodów ani twierdzeń pozwalających na powzięcie wątpliwości, co do prawidłowości ustaleń poczynionych przez geodetę uprawnionego K. S. Jedyny podniesiony przez nią argument dotyczył oparcia rozstrzygnięcia na dokumencie sporządzonym przez jedną ze stron postępowania. Jak już wcześniej wyjaśniono, zarzut ten w realiach niniejszej sprawy jest nieuzasadniony.

Dodatkowo zwrócić należy uwagę na znajdującą się w aktach sprawy metrykę drogi – ul. [...]. Wynika z niej, że droga ta istniała co najmniej od [...] listopada 1982 roku, to jest od co najmniej od daty wskazanej jako data sporządzenia metryki drogi. W metryce wskazano że ul. [...] biegnie od ul. [...] do ul. [...] i łączy się z ul. [...]. Posiada nawierzchnię żwirową oraz gruntową, ma charakter drogi dojazdowej do posesji i na dużej części przebiegu jest drogą polną.

Sąd przypomina w tym miejscu, że ustawa z 13 października 1998 roku nie zawiera definicji pojęcia drogi publicznej. W tej sytuacji konieczne jest sięgnięcie do definicji tego pojęcia zawartej w ustawie z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych (Dz. U. Nr 14, poz. 60, ze zmianami, dalej "ustawa o drogach publicznych"). Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych, w brzmieniu obowiązującym w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 13 października 1998 roku, pojęcie drogi lub pasa drogowego obejmowało wydzielony pas terenu, przeznaczony do ruchu lub postoju pojazdów oraz do ruchu pieszych, wraz z leżącymi w jego ciągu obiektami inżynierskimi, placami, zatokami postojowymi oraz znajdującymi się w wydzielonym pasie terenu chodnikami, ścieżkami rowerowymi, drogami zbiorczymi, drzewami i krzewami oraz urządzeniami technicznymi związanymi z prowadzeniem i zabezpieczeniem ruchu.

Dopiero z dniem 9 grudnia 2003 roku do ustawy o drogach publicznych wprowadzone zostało pojęcie drogi rozumianej jako budowla wraz z drogowymi obiektami inżynierskimi, urządzeniami oraz instalacjami, stanowiącą całość techniczno-użytkową, przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego, zlokalizowaną w pasie drogowym oraz pasa drogowego rozumianego jako wydzielony liniami granicznymi grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym są zlokalizowane droga oraz obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą.

Nabycie prawa własności nieruchomości w trybie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku następowało z dniem 1 stycznia 1999 roku. Oznacza to, że konieczne jest uwzględnienie definicji drogi i pasa drogowego przewidzianych w ustawie o drogach publicznych w brzmieniu obowiązującym w tej dacie. W konsekwencji uznać należy, że dla zastosowania powyższego przepisu nie było konieczne, aby droga stanowiła budowlę w rozumieniu przepisów prawa budowlanego. Wystarczające było, aby odpowiadała ona pojęciu drogi w rozumieniu z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych, w brzmieniu obowiązującym w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 13 października 1998 roku, to jest wystarczające było ustalenie, że nieruchomość wchodziła w skład wydzielonego pas terenu, przeznaczonego do ruchu lub postoju pojazdów oraz do ruchu pieszych.

Końcowo wyjaśnić należy, że nabycie prawa własności nieruchomości spełniających warunki o których mowa w art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 roku następowało z mocy prawa, Jednak ujawnienie tej okoliczności np. w księgach wieczystych prowadzonych dla nieruchomości wymagało wydania decyzji administracyjnej. Zatem fakt nakładania na podmiot ujawniony w księgach wieczystych czy też w ewidencji gruntów jako właściciel podatków od nieruchomości nie stoi w sprzeczności z możliwością uznania, że zaistniały przesłanki pozwalające na zastosowanie art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 roku

Końcowo wskazać należy, że organy ustaliły również zaistnienie pozostałych przesłanek, o których mowa w art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 roku, a sąd ustalenia te w pełni podziela. Okolicznością niesporną jest fakt przysługiwania Skarżącej w dniu 31 grudnia 1998 roku prawa własności Nieruchomości. Spełnienie przesłanki władania, która zresztą nie była kwestionowana przez Skarżącą, wynika z metryki drogi i ocenianych łącznie z tym dokumentem, pism z [...] lutego 2015 roku i [...] kwietnia 2016 roku. W pismach tych wskazano, że w ramach letniego i zimowego utrzymania ulica ta była utrzymywania w czystości, odśnieżana i posypywana w miejscach niebezpiecznych przez [...] Służby Komunalne.

Sąd wskazuje końcowo, że organ drugiej instancji odnosił się do argumentów podniesionych przez Skarżącą w odwołaniu rozpoznając istotę sprawy jaką było ustalenia czy spełnione zostały przesłanki z art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 roku. Zatem zarzut objęty punktem 2 petitum skargi również uznać należało za niezasadny.

Wobec podzielania przez sąd ustaleń faktycznych poczynionych przez organy, sąd za niezasadny uznał podniesiony w skardze zarzuty naruszenia prawa materialnego (punkt 3 petitum skargi). Organy, w tak ustalonym stanie faktycznym zobowiązane były do wydania decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez Gminę prawa własności Nieruchomości.

W świetle powyższego zarzuty skargi uznać należało za niezasadne, co skutkowało koniecznością jej oddalenia na podstawie art. 151 p.p.s.a.