Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1966/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-02-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 59 par. 1 pkt 7, art. 15
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 116 par. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 31
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Irena Jakubiec - Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, , Protokolant sekretarz sądowy - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2014 r. sprawy ze skargi W. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego; 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...]; 2. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego D. K. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu kwotę 295, 20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) oraz tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy).


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi W. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z [...] lipca 2013 r. nr [...]utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Przedmiotowe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym.

Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] wszczął postępowanie egzekucyjne wobec W. S. na podstawie tytułów wykonawczych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] Inspektorat w [...] z dnia [...] marca 2008 r. o numerach od [...] do [...], obejmujących zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w kwocie należności głównej 42 432,60zł. plus odsetki za zwłokę.

Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] na podstawie ww. tytułów wykonawczych zawiadomieniem z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] dokonał zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego zobowiązanego. Ww. zawiadomienie zostało doręczone skarżącemu w dniu 29 marca 2010 r., także w tym dniu zawiadomienie wraz z odpisami tytułów wykonawczych otrzymał zobowiązany.

Pismem z dnia 13 kwietnia 2010 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w [...] Inspektorat [...] poinformował organ egzekucyjny o zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej do zajętego świadczenia emerytalno-rentowego. Następnie Sąd Rejonowy dla [...] II Wydział Cywilny postanowieniem z dnia 29 czerwca 2010 r. sygn. akt II Co 971/10, wyznaczył Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] do dalszego łącznego prowadzenia egzekucji wobec skarżącego.

Pismem z dnia 9.08.2012 r. W. S. wystąpił z wnioskiem o wyliczenie kwoty pobranej przez ZUS i zwrot tej kwoty wraz z odsetkami i podanie do wiadomości jego i Sądu. W uzasadnieniu wskazał, że nigdy nie prowadził działalności gospodarczej w województwie zielonogórskim i nie był w Zarządzie "[...]". Wniósł również, aby Naczelnik zobowiązał go do dostarczenia dowodów oraz o potraktowanie tego pisma jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r. Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] Inspektorat w [...]. W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny wskazał, że zgodnie z art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] Inspektorat w [...] w pismach z dnia 24 września 2012 r. i 10 grudnia 2012 r. potwierdził, że zaległości objęte przedmiotowymi tytułami wykonawczymi są nadal wymagalne. W związku z tym stwierdził, iż brak jest podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Organ egzekucyjny dodatkowo wyjaśnił, że na dzień sporządzenia postanowienia na należności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] została pobrana, kwota w wysokości 4 288,31 zł., która została rozliczona na koszty egzekucyjne 4 084,25zł oraz należność główną 93,06zł, odsetki 102,20zł. i koszty upomnienia 8,80zł. Wskazał, iż wyegzekwowana kwota nie podlega zwrotowi, gdyż dochodzone należności są wymagalne.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł W. S..

Dyrektor Izby Skarbowej w [...] postanowieniem z [...] lipca 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z dnia [...] lutego 2013 r.

Organ odwoławczy zaznaczył, iż we wniosku z dnia 9 sierpnia 2012 r. skarżący wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego podnosząc niewymagalność obowiązku, co jego zdaniem wypełnia przesłankę z art. 59 § 1 pkt 2 ustawy egzekucyjnej.

Ww. organ wskazał, iż skarżący podniósł, że nigdy nie prowadził działalności gospodarczej w województwie zielonogórskim i nie był w zarządzie spółki "[...]".

Odnosząc się do podniesionego zarzutu organ II instancji podniósł, że zgodnie z art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Podkreślił, że zasada ta wiąże organ egzekucyjny w momencie otrzymania od wierzyciela tytułu wykonawczego jak i w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Organ odwoławczy wyjaśnił, iż podstawą prawną prowadzonego wobec skarżącego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] jest decyzja z dnia [...] września 2007 r. nr [...] Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] Inspektorat w [...] w przedmiocie orzeczenia o przeniesieniu odpowiedzialności za zaległe należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, obciążające spółkę z o.o. "[...]" z siedzibą w [...] na prezesa jej zarządu W. S..

Podniósł, że pismami z dnia 24 września 2012 r. i 10 grudnia 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] Inspektorat w [...] potwierdził wymagalność dochodzonych należności, wskazując, że decyzja w sprawie przeniesienia odpowiedzialności na skarżącego za zaległości spółki z o.o. "[...]" została wydana na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] listopada 2002 r. Rep. A nr [...], z którego wynika, że Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników Spółki Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowego "[...]" powołało na członka Zarządu spółki W. B. S..

Wskazał, również, że ze znajdującego się w aktach sprawy pisma z dnia 28 maja 2007 r. Sądu Rejonowego w [...] VIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego wynika, iż zgłoszone zostały do Sądu zmiany akt rejestrowych Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowego "[...]" Sp. z o.o. dotyczące sprzedaży wszystkich udziałów W. S., zmiany siedziby spółki na [...] ul. [...] oraz zmiana składu zarządu - powołano jednoosobowy zarząd w osobie skarżącego.

Na tej podstawie organ II instancji stwierdził, że skarżący był członkiem Zarządu Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowego "[...]" Sp. z o.o.

Dodatkowo podniósł, iż w znajdującym się w aktach sprawy piśmie z dnia 10 grudnia 2012 r. wierzyciel wskazał, iż dochodzone należności nie wygasły. Organ wskazał, że w niniejszej sprawie ma zastosowanie art. 24 ust 5d ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009r. Nr 205 poz. 1585 z późn. zm.), zgodnie z którym przedawnienie należności wynikających z decyzji o odpowiedzialności osób trzecich następuje po upływie 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana oraz art. 24 ust. 5b tej ustawy, stanowiący iż bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Podkreślił, iż w takim brzmieniu obowiązywał powyższy przepis w dniu wydania decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności, tj. w dniu [...] września 2007 r.

Organ odwoławczy stwierdził, że ponieważ decyzja o przeniesieniu odpowiedzialności została wydana w dniu [...] września 2007 r., a Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] Inspektorat w [...]wystawił tytuły wykonawcze o numerach od [...] do [...] i wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] w dniu 29.03.2010 r. o ich realizację, to zgodnie z ww. przepisami 5-letni bieg terminu przedawnienia został zawieszony od tej daty tj. 29.03.2010 r.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył W. S. wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W skardze przytoczył te same argumenty na jakie powoływał się w wniosku o umorzenie jaki i w zażaleniu na postanowienie I instancji.

W piśmie z dnia 17 lutego 2014 r. pełnomocnik skarżącego sprecyzował skargę.

Skarżonemu postanowieniu zarzucił :

1. naruszenie przepisów postępowania w taki sposób, że miało to istotny wpływ na wynik sprawy tj:

art.7 kpa w ten sposób, że organ odwoławczy nie podjął wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia sprawy

art. 15 ust. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst pierwotny: Dz. U. 1966 r. Nr 24 poz. 151 z późn. zm.) poprzez nie zbadanie dopuszczalności egzekucji i utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego mimo braku poprzedzenia tego postępowania doręczeniem pisemnego upomnieniem skarżącemu

art. 59 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez utrzymanie w mocy postanowienia o odmowie umorzenia postępowania w sytuacji w której organ nie zbadał, że wszczęcia postępowania egzekucyjnego nie poprzedzono doręczeniem upomnienia mimo, że wymaga tego obowiązujące prawo

art. 59 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 116 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa - Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst pierwotny. Dz. U. 1997 r. Nr 137 poz. 926 ze zm.) a to w zw. z art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez utrzymanie w mocy postanowienia o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji w której organ nie zbadał przy badaniu dopuszczalności egzekucji że to postępowanie podlegało umorzeniu bo egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego bezpośrednio z przepisu prawa.

2. Naruszenie przepisu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. przepisu art. 116 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa w zw. z art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez pominięcie w sprawie rozbieżności między treścią obowiązku zawartego w tytule wykonawczym a treścią obowiązku określonego w przepisie prawa.

Pełnomocnik podniósł, iż skarżącemu nie doręczono upomnienia mimo tego, iż organ miał taki obowiązek wynikający z przepisów prawa.

Zdaniem pełnomocnika organ nie wziął pod uwagę zgłoszonych przez skarżącego w trakcie postępowania w pierwszej instancji i w instancji odwoławczej powodów uzasadniających jego wniosek o umorzenie postępowania tj. pominął i nie rozważył podnoszonych przez stronę argumentów o niezgodności treści obowiązku opisanego w tytule wykonawczym z treścią obowiązku opisanego w przepisie art. 116 §.2 ustawy Ordynacja podatkowa.

Podniósł, iż postępowanie egzekucyjne w niniejszej w sprawie jest prowadzone w oparciu o tytuły egzekucyjne ZUS Inspektorat w [...] Oddział w [...] opiewającymi na należności powstałe za okresy w których skarżący nie był prezesem zarządu spółki [...] Jego zdaniem obowiązki tam opisane są niezgodne z treścią obowiązku określonego w przepisie art. 116 §.2 Ordynacji podatkowej bo skarżący nie był wówczas podmiotem wskazanym w przepisie art. 116 §. 2 Ordynacji podatkowej, jako ten kogo przepis czym odpowiedzialnym całym swoim majątkiem za długi spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wobec ZUS.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżony postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Skarga jest zasadna.

W niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 59 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz 1015) zwana dalej u.p.e.a., zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu.

Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.

W aktach administracyjnych niniejszej sprawy nie znajdują się upomnienia, ani dowody na ich doręczenie. Do tytułów wykonawczych były dołączone jedynie odpisy poświadczone za zgodność decyzji z dnia 10 września 2007 r. nr [...] Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Zielonej Górze Inspektorat w [...] w przedmiocie orzeczenia o przeniesieniu odpowiedzialności za zaległe należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, obciążające spółkę z o.o. "[...]" z siedzibą w [...] na prezesa jej zarządu W. S. (skarżący), wraz z potwierdzeniem jej doręczenia w dniu 14 września 2007 r.

Wskazać należy, że w dacie wydania tytułów wykonawczych tj. (...) marca 2008 r. oraz w dacie doręczenia skarżącemu odpisów tytułów wykonawczych obowiązywał art. 27 § 3 u.p.e.a. zgodnie z którym do tytułu wykonawczego wierzyciel dołącza dowód doręczenia upomnienia, a jeżeli doręczenie upomnienia nie było wymagane, podaje w tytule wykonawczym podstawę prawną braku tego obowiązku.

Natomiast z znajdujących się w aktach administracyjnych tytułów wykonawczych z dnia [...] marca 2008 r. o numerach od [...] do [...] (poz. 49) wynika, że upomnienia był doręczane w różnych datach tj. 19 listopada 2007 r.(33) i 10 września 2007 r. (2 - tytuły wykonawcze nr: [...] i [...]).

Zestawienie tych dat pozwala na stwierdzenie, że przedmiotowych upomnień nie doręczono skarżącemu. Podkreślić należy, że upomnienia o których mowa w tytułach wykonawczych o nr: [...] i [...] zostały wg. wierzyciela doręczone w dniu wydania decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności za zaległości na skarżącego, więc upomniano go jeszcze przed przeniesieniem na niego odpowiedzialności. Zdaniem Sądu takie działanie nie jest możliwe, bo organ nie mógł upomnieć kogoś, kto w chwili wydania upomnienia nie był odpowiedzialny za zaległość, a decyzja z dnia [...] września 2007 r. nie była prawomocna.

Nie można również domniemywać, co zdaniem Sądu uczynił organ, iż wydanie decyzji z dnia [...] września 2007 r. i jej doręczenie zastępuje wydanie upomnienia, ponieważ przepisy prawa tego nie przewidują.

Wyjaśnić należy, że niedoręczenie skarżącemu upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu, skutkuje naruszeniem zasady zagrożenia (upomnienia). Upomnienie wiąże się z tzw. miękką windykacją, sprowadzającą się do przypomnienia o zaległości i przypomnienia, że w przypadku jej nieuregulowania wszczęta zostanie egzekucja administracyjna. Nieskuteczne doręczenie pisma zawierającego upomnienie jest równoznaczne z brakiem wykonania tej czynności przez organ egzekucyjny. Wszczęcie egzekucji administracyjnej bez uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku jest sprzeczne z art. 15 § 1 u.p.e.a. (zob. P. Pietrasz w Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz wyd.LEX 2010 r.).

W niniejszej sprawie nie zachodzą również przesłanki z § 13 Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2001 r. Nr 137, poz 154) które określa przypadki kiedy postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi wyjaśnić należy co następuje.

Art. 29 § 1 u.p.e.a., nie nakłada na organ egzekucyjny powinności zweryfikowania podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji, gdyż badanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej obejmuje ustalenie, czy egzekucja oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony i czy doręczone zostało upomnienie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2006 r. sygn. akt II FSK 1302/05 dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Decyzją rozstrzygającą w niniejszej sprawie jest decyzja z dnia [...] września 2007 r. nr [...] Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Zielonej Górze Inspektorat w N. o przeniesieniu odpowiedzialności za zaległości na skarżącego. Zarzuty skargi jak i zażalenia sprowadzają się do zakwestionowania rozstrzygnięcia zawartego ww. decyzji co do odpowiedzialności skarżącego za długi spółki. Skarżący wskazał, że zobowiązania wskazane w tytułach egzekucyjnych powstały przed 13 listopada 2002 r. tj. przed datą kiedy nabył udziały w spółce i został powołany na prezesa zarządu spółki.

Wskazać należy, iż ww. zarzuty skarżący mógł podnieść w odwołaniu od decyzji z (...) września 2007 r., która to była podstawą wydania tytułów egzekucyjnych. Jak wynika z akt sprawy skarżący nie odwołał się od ww. decyzji.

Skarga w niniejszej sprawie dotyczy postępowania egzekucyjnego i Sąd nie może badać prawomocnej decyzji z dnia [...] września 2007 r. na podstawie, której wystawiono tytuły egzekucyjne. W związku z powyższym zarzuty dotyczące naruszenia treści art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. w zw. art. 116 § 2 O.p. oraz art. 116 § 2 O.p. w zw. z art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, nie mogą zostać uznane za zasadne.

Mając powyższe na względzie, Sąd skargę uwzględnił na podstawie art.145 §1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.).

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 205 ww. ustawy i § 14 pkt 2 ppkt 1c Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z dnia 3 października 2013 r.poz. 490.).