Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 264/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 185 § 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca, Sędziowie NSA Edward Kierejczyk, Jacek Chlebny (spr.), Protokolant Katarzyna Warchoł, po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2006 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 czerwca 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 1109/06 w sprawie ze skargi K. C. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 26 stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 czerwca 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 1109/06, po rozpoznaniu sprawy ze skargi K. C. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 26 stycznia 2006 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 listopada 2005 r. nr [...]. Sąd określił również, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że decyzją z dnia 16 listopada 2005 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS lub Zakład), po rozpoznaniu wniosku K. C. z dnia 2 października 2005 r., odmówił wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że w przypadku wnioskodawcy nie mają zastosowania przepisy art. 28 ust. 2, 3 i 3 b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z dnia 13 października 1998 r. (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm., dalej: u.s.u.s. ) oraz przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy I Polityki Społecznej z dnia 13 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), warunkujące umorzenie przez Zakład zaległych składek na ubezpieczenie społeczne. ZUS uznał również, że przejściowe trudności nie stanowią przesłanki pozytywnego rozpatrzenia wniosku o umorzenie należności. Decyzję podpisał Zastępca Dyrektora z upoważnienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Po rozpoznaniu wniosku K. C. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 26 stycznia 2006 r., na podstawie art. 83 ust. 4 u.s.u.s. odmówił wnioskodawcy umorzenia należności z tytuły ww. składek, podtrzymując tym samym poprzednią decyzję oraz jej argumentację. Decyzję z dnia 26 stycznia 2006 r. podpisał Dyrektor Oddziału w R. z upoważnienia Prezesa ZUS.

Na powyższą decyzję K. C. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się jej uchylenia w całości. Skarżący podniósł, że organ wydający tę decyzję nie uwzględnił niezwykle trudnej sytuacji materialnej jego rodziny. Stwierdził, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, a jedynym żywicielem trzyosobowej rodziny jest jego żona, otrzymująca przeciętne miesięczne wynagrodzenie w wysokości 850 zł netto. Skarżący podniósł, że jego rodzina nie posiada innych źródeł dochodu, bowiem w związku z utratą lokalu zmuszony był zamknąć działalność gospodarczą, a ponadto utracił pracę, którą świadczył na podstawie umowy zlecenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania oraz podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, stwierdzając nieważność zaskarżonej decyzji i określając, że nie może być ona wykonana w całości, uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z powodów całkowicie odmiennych, aniżeli podnosi skarżący. Sąd I instancji podniósł, że zbadania wymagała kwestia, czy Zastępca Dyrektora Oddziału ZUS w R. – Pani G. S., posiadająca upoważnienie do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, udzielone jej przez Dyrektora Oddziału ZUS w R. – Panią L. K., była osobą uprawnioną do wydania decyzji w imieniu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W ocenie Sądu, Dyrektor Oddziału ZUS w R., będąc upoważnioną przez Prezesa zgodnie z art. 268 a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, zwanej dalej: k.p.a.), nie mogła udzielić swemu Zastępcy pełnomocnictwa do wydawania decyzji w imieniu Zakładu. Sąd stwierdził, że by czynności podejmowane w imieniu Zakładu były skuteczne, Zastępca Dyrektora Oddziału musiałaby posiadać upoważnienie samego Prezesa ZUS, jako jedynej osoby personifikującej organ. Ponieważ takiego upoważnienia, wyrażonego w trybie art. 268 a k.p.a. nie ma, Zastępca Dyrektora Oddziału nie mogła wydać i podpisać decyzji w imieniu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Sąd powołał się na brzmienie art. 83 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s. z którego wynika, że decyzje indywidualne w kwestii umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wydaje Zakład. Uprawnionym do reprezentowania Zakładu jest Prezes ZUS, a zatem decyzja administracyjna o umorzeniu lub odmowie umorzenia składek względem ZUS powinna być odpowiednio sygnowana jego podpisem.

Ponadto Sąd wskazał, iż zgodnie z art.123 u.s.u.s. w sprawach uregulowanych w cytowanej ustawie stosuje się przepisy k.p.a. z wyjątkiem sytuacji, gdy ustawa stanowi inaczej. Sąd zauważył, że w ustawie brak odesłania do innych aktów prawnych, w związku z czym procesową regułą będzie stosowanie przepisów k.p.a. w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych.

Zgodnie z dyspozycją art. 268 a k.p.a. organ administracji publicznej może upoważniać w formie pisemnej pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń. Sąd uznał, iż takie upoważnienie organu musi posiadać również zastępca osoby kierującej jednostką organizacyjną organu. Na skutek udzielonego w trybie art. 268 a k.p.a. upoważnienia, pracownik organu administracji publicznej działa tylko w jego imieniu, natomiast nie uzyskuje przymiotu organu administracji publicznej. Jeżeli upoważnienie ma pochodzić bezpośrednio od organu, to nie dojdzie do skutecznego udzielenia upoważnienia substytucyjnego przez pracownika, który działa jedynie w imieniu organu, bowiem takie upoważnienie nie będzie upoważnieniem organu administracji publicznej. Zdaniem Sądu, zastosowanie w przedmiotowej sprawie normy art. 268 a k.p.a. jest tym bardziej uzasadnione, ze względu na to, że w ustawie o ubezpieczeniach społecznych nie ma innego uregulowania kwestii udzielania upoważnień pracownikom przez Prezesa ZUS do działania w imieniu Zakładu.

W ocenie Sądu § 3 ust. 2 załącznika do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 4 października 1999 r. w sprawie nadania statutu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 80, poz. 914) pozostaje w sprzeczności z brzmieniem art. 268 a k.p.a. Prezes ZUS nie może bowiem upoważniać dyrektorów komórek organizacyjnych do udzielania pełnomocnictwa innym pracownikom do reprezentowania Zakładu i podejmowania decyzji w jego imieniu, w określonych przez niego sprawach. Zdaniem Sądu, ustawodawca udzielając Ministrowi delegacji do wydania statutu nie wskazał, że organ wykonawczy może w odmienny sposób niż czyni to ustawa uregulować kwestię udzielania konkretnym pracownikom upoważnień do działania w imieniu Zakładu.

W świetle dokonanych ustaleń Sąd przyjął, iż decyzja Zakładu w I instancji została wydana przez osobę nielegitymującą się prawidłowym upoważnieniem i wobec tego dotknięta jest wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Ponadto Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Prezesa ZUS na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z naruszeniem przez organ odwoławczy art. 138 § 1 k.p.a. W takiej sytuacji zachodziła przesłanka stwierdzenia nieważności obydwu decyzji administracyjnych Zakładu.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w całości i domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonemu orzeczeniu organ zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.:

1) art. 181 k.p.a. i art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, mające istotny wpływ na wynik postępowania, poprzez nieuwzględnienie faktu, że przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stanowią lex specialis w stosunku do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego oraz że organem odwoławczym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie jest Minister Polityki Społecznej;

2) art. 127 § 3 k.p.a. w związku z art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a., mające istotny wpływ na wynik postępowania, poprzez nieuwzględnienie faktu, że Prezes ZUS jest kierownikiem urzędu państwowego, załatwiającego sprawy indywidualne, rozstrzygane w drodze decyzji administracyjnych oraz, że stronie niezadowolonej z decyzji wydanej w przedmiocie umorzenia należności składkowych służy prawo do wystąpienia do Prezesa ZUS z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy;

3) art. 268a k.p.a., mających istotny wpływ na wynik postępowania poprzez błędne przyjęcie, iż powołany przepis stoi w sprzeczności z treścią § 3 ust. 2 Statutu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w ten sposób, że Prezes ZUS nie może upoważnić Dyrektorów komórek organizacyjnych do upoważniania innych pracowników Zakładu do reprezentowania Zakładu i podejmowania decyzji w jego imieniu, w określonych przez niego sprawach.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ podniósł, że przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przewidują możliwość odmiennego uregulowania kwestii udzielania przez Prezesa Zakładu upoważnień do wydawania i podpisywania decyzji, również poprzez udzielanie pełnomocnictwa do upoważniania innych pracowników w tym zakresie. Zdaniem organu, upoważnienie Zastępców Dyrektorów do wydawania i podpisywania decyzji, zgodnie z doktryną i orzecznictwem, wynika z samej istoty zastępstwa. W związku z tym, Sąd I instancji niesłusznie stwierdził, że art. 268a k.p.a. zakazuje Prezesowi Zakładu upoważniania Dyrektorów Oddziałów do upoważniania Zastępców Dyrektorów do wydawania i podpisywania decyzji. Organ podkreślił, że tryb udzielania dalszych upoważnień, zgodnie z Uchwałą Zarządu Zakładu w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności z tytułu składek, jest właśnie ograniczony do zastępców Dyrektorów Oddziałów.

Strona wnosząca skargę kasacyjną podniosła również, że organem właściwym w pierwszej instancji do wydawania decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek jest Zakład, a nie Prezes Zakładu. A zatem Prezes Zakładu, stosownie do art. 5 § 2 k.p.a. w związku z art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jest organem administracji publicznej II instancji.

Organ stwierdził także, że § 3 ust. 2 Statutu Zakładu nie stoi w sprzeczności z art. 268a k.p.a., bowiem odnosi się do wewnętrznej regulacji kompetencji organów Zakładu, a nie kompetencji organu administracji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził nieważność dwóch decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Sąd podniósł, iż decyzję pierwszoinstancyjną z 16 listopada 2005 r. podpisała osoba nieupoważniona do wydania decyzji za ten organ, co spowodowało, że decyzja została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości (art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.). Decyzja organu odwoławczego rażąco naruszyła zaś art. 138 § 1 k.p.a., co stanowiło podstawę do stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Decyzja z 16 listopada 2005 r. została podpisana przez Zastępcę Dyrektora Oddziału ZUS, działającego na podstawie upoważnienia udzielonego mu przez Dyrektora tego Oddziału. Z kolei Dyrektor Oddziału ZUS uzyskał umocowanie do udzielenia takiego upoważnienia na podstawie upoważnienia Prezesa ZUS wydanego na podstawie § 3 ust. 2 pkt 2 statutu ZUS. Sąd I instancji odmówił zastosowania w sprawie przepisu § 3 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 4 października 1999r. w sprawie nadania statutu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 80, poz. 914 ze zm.). Przepis ten przyznaje Prezesowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych kompetencje do upoważniania osób wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia (statutu ZUS), w tym dyrektorów oddziałów ZUS do udzielania przez nie upoważnień innym pracownikom ZUS do podejmowania decyzji w imieniu ZUS, w określonych sprawach. Zdaniem Sądu I instancji przepis § 3 ust. 2 pkt 2 statutu ZUS jest sprzeczny z art. 268a k.p.a., ponieważ z przepisu art. 268a k.p.a. wynika, że jedynie organ może upoważnić pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych. Sąd konfrontując § 3 ust. 2 pkt 2 statutu ZUS z treścią art. 268a k.p.a. doszedł do przekonania, że przepis statutowy stanowi niedozwoloną ingerencję w materię ustawową, ponieważ modyfikuje określony w art. 268a k.p.a. zakres kompetencji do udzielania upoważnień do działania w imieniu organu, w tym do wydawania decyzji administracyjnych.

W skardze kasacyjnej powołano się na drugą podstawę skargi kasacyjnej (art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) – naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazano naruszenia przepisów prawnych, które – zdaniem ZUS – miały istotny wpływ na wynik postępowania. Jak już wyżej powiedziano, wyrok został oparty przede wszystkim na ustaleniu, że pierwsza decyzja ZUS została wydana przez osobę nieupoważnioną, a więc była dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Skoro jednak wnoszący skargę kasacyjną w podstawach skargi wskazał przepisy prawne według niego naruszone i stwierdził w uzasadnieniu, że jego zdaniem § 3 ust. 2 statutu ZUS nie stoi w sprzeczności z art. 268 a k.p.a., Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga nadaje się do merytorycznego rozpatrzenia.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska Sądu I instancji co do tego, że należało odmówić zastosowania w tej sprawie przepisu § 3 ust. 2 pkt 2 statutu ZUS, ponieważ przepis ten jest sprzeczny z art. 268a k.p.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji przyjął błędną podstawę do badania legalności § 3 ust. 2 pkt 2 statutu ZUS. Przeprowadził jego ocenę wyłącznie z punktu widzenia zgodności z art. 268a k.p.a. Nie wziął natomiast pod uwagę tego, że statut ZUS mający rangę rozporządzenia, ma umocowanie ustawowe, tj. został wydany na podstawie przepisu art. 74 ust. 5 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej: u.s.u.s.). Każdy akt normatywny wykonawczy powinien być oczywiście niesprzeczny ze wszystkimi obowiązującymi aktami ustawodawczymi.

Rozporządzenie, które znajduje bezpośrednio oparcie w ustawie i służy jej wykonaniu jest uzupełnieniem ustawy i może regulować takie same sprawy, w których stanowi się ustawy. Przepisu art. 268a k.p.a. nie można wobec tego traktować jako jedynego, powszechnie i bezwzględnie obowiązującego wzorca udzielania upoważnień do działania w imieniu organu administracji publicznej. Dopuszczalne są bowiem i istnieją w tym zakresie różne rozwiązania, pozwalające na dekoncentrację wykonywania kompetencji organów, szczególnie potrzebną w rozbudowanych strukturach administracji publicznej. Rzecz więc w tym, aby ta dekoncentracja mniej lub bardziej zinstytucjonalizowana, albo nawet oparta na doraźnych i jednostkowych aktach upoważniających, miała odpowiednie podstawy normatywne. Badając legalność (zgodność z ustawą) upoważnienia określonego w § 3 ust. 2 pkt 2 statutu ZUS należałoby odwołać się do jego relacji z treścią art. 74 ust. 5 u.s.u.s. Przepis art. 74 ust. 5 tej ustawy stanowi, że minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego nadaje, w drodze rozporządzenia, statut Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, w którym określa w szczególności :

1) strukturę organizacyjną Zakładu oraz zakres rzeczowy działania centrali i terenowych jednostek organizacyjnych Zakładu,

2) tryb funkcjonowania i kompetencje organów Zakładu.

W przepisie art. 92 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej określono wymagania, jakie powinno spełniać upoważnienie ustawowe: poza określeniem organu właściwego do wydania rozporządzenia i zakresu spraw przekazanych do uregulowania muszą się w nim znaleźć wytyczne dotyczące treści aktu.

W art. 74 ust. 5 u.s.u.s. określono organ właściwy do wydania rozporządzenia i podstawowy zakres spraw przekazanych do uregulowania. Mieści się w nim określenie kompetencji organów Zakładu. Nie określono natomiast wprost wytycznych, wskazujących kierunki merytorycznych rozwiązań wchodzących w zakres aktu wykonawczego. W piśmiennictwie prawniczym, w szczególności zaś w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego nie budzi jednak wątpliwości teza, że ten ostatni element upoważnienia nie musi być zawarty w treści przepisu upoważniającego. Wystarczy, że istnieje możliwość jego zrekonstruowania na podstawie innych przepisów ustawy zawierającej przepis upoważniający do wydania rozporządzenia (np. wyrok TK z 29 listopada 2004r., K. 7/04, OTK ZU 2004, nr 10 (A), poz. 109). Wytyczne dotyczące treści rozporządzenia nie muszą być też nazbyt szczegółowe. Skoro bowiem rozporządzenie jest funkcjonalnym uzupełnieniem ustawy, to ustawa powinna pozostawić organowi upoważnionemu pewną samodzielność w unormowaniu materii, której rozporządzenie dotyczy. Istotne jest, aby podmiot wydający rozporządzenie potrafił prawidłowo odczytać intencje ustawodawcy (patrz: M. Żabicka – Kłopotek: Wytyczne jako element upoważnienia do wydania rozporządzenia, Przegląd Sejmowy nr 3 (74) z 2006 r., s. 40 – 41).

Z treści przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, regulujących ustrój, zadania i kompetencje ZUS (art. 66 – 79a) wynika, że jest to jednostka organizacyjna (osoba prawna), która jako całość jest organem administracji publicznej (art. 66 ust. 4). W roli samodzielnych organów administracyjnych nie występują więc jej wewnętrzne organy, ani terenowe jednostki organizacyjne, mające kompetencje do działania w jej imieniu. ZUS wykonuje swoje podstawowe zadania z zakresu ubezpieczeń społecznych za pośrednictwem terenowych jednostek organizacyjnych. W ramach prowadzonej działalności posługuje się środkami prawnymi właściwymi organom administracji publicznej, a więc przede wszystkim wydaje decyzje administracyjne (art. 66 ust. 4). Z przepisów ustawy określających podmiotowość publicznoprawną ZUS–u oraz zakres i sposób wykonywania podstawowych jego zadań wynika konieczność daleko posuniętej, wewnętrznej dekoncentracji kompetencji do działania w charakterze organu administracji publicznej. Jeżeli dodatkowo uwzględni się skalę działania ZUS mierzoną liczbą ubezpieczonych i liczbą pracowników zajmujących się załatwianiem ich spraw, to trudno byłoby uznać za racjonalne takie rozwiązanie, które wymaga aby Prezes ZUS udzielał bezpośrednio każdemu pracownikowi zajmującemu się załatwianiem spraw ubezpieczonych upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych w imieniu Zakładu.

Mając to wszystko na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny wyraża pogląd, że przepis art. 74 ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych spełnia wymagania określone w art. 92 ust. 2 Konstytucji RP, a przepis § 3 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 4 października 1999r. w sprawie nadania statutu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych został wydany na podstawie i w granicach upoważnienia zawartego w ustawie. Stanowi więc właściwą podstawę prawną do udzielania, w sposób w tym przepisie określony, pracownikom ZUS upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych w imieniu Zakładu.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przepis § 3 ust. 2 pkt 2 statutu ZUS nie jest też sprzeczny z art. 268a k.p.a. Sąd I instancji dopatrując się takiej sprzeczności wyszedł z błędnego założenia, że jedyną osobą personifikującą ZUS jako organ administracji publicznej jest Prezes ZUS. W konsekwencji, w myśl art. 268a k.p.a. tylko Prezes ZUS może upoważnić pracowników do wydawania decyzji administracyjnych w imieniu Zakładu. Prezes ZUS kieruje działalnością Zakładu i reprezentuje Zakład na zewnątrz (art. 73 ust. 1 u.s.u.s.). Z tego przepisu nie wynika jednak, że wyłącznie Prezes może udzielać innym pracownikom upoważnień do działania w imieniu Zakładu, ponieważ ustawa stanowi w art. 75 ust. 5, że kompetencje organów Zakładu określa statut Zakładu. Tym samym dopuszcza możliwość ograniczenia kompetencji Prezesa jako piastuna organu na rzecz innych pracowników Zakładu. Prezes ZUS udzielając Dyrektorowi Oddziału upoważnienia, o którym mowa w § 3 ust. 2 pkt 2 statutu nie upoważnia go do działania w swoim imieniu (imieniu Prezesa), lecz w imieniu Zakładu jako organu. Nie zezwala więc Dyrektorowi Oddziału na udzielenie "subupoważnienia", niedopuszczalnego w świetle art. 268a k.p.a. Dyrektor Oddziału staje się, na podstawie upoważnienia udzielonego przez Prezesa, podmiotem personifikującym ZUS jako organ, a nie pełnomocnikiem Prezesa ZUS. Upoważnienie do wydawania decyzji administracyjnych w imieniu ZUS udzielone pracownikowi przez Dyrektora Oddziału działającego w imieniu ZUS niewątpliwie nie jest sprzeczne z treścią art. 268a k.p.a.

Odnosząc się natomiast do motywów zaskarżonego wyroku w zakresie w jakim Sąd ten stwierdził nieważność decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 26 stycznia 2006 r. z powodu rażącego naruszenia art. 138 § 1 k.p.a. należy zauważyć, że zaskarżoną decyzją Prezes ZUS-u postanowił "odmówić umorzenia należności z tytułu składek, a tym samym podtrzymać decyzję nr 65 z dnia 16 listopada 2005 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek", a zatem utrzymał w mocy decyzję organu I instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Z powyższych względów należało uznać, że skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a. orzec, jak w sentencji.