Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 342/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a-c, art. 133 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 28 ust. 1-3a, art. 32
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: par. 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.), Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Protokolant - Anna Lew-Starowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2007 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (powoływany dalej jako "Prezes Zakładu"), w wyniku złożonego przez M. B. - skarżącego w niniejszej sprawie, wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (powoływanego dalej jako "Zakład") z dnia [...] października 2005 r., którą to decyzją odmówiono umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych opłaty dodatkowej , kosztów upomnienia oraz odsetek za zwłokę naliczonych na dzień złożenia wniosku.

Skarżący pismem z dnia 27 sierpnia 2005 r. wystąpił o umorzenie ww. należności. W uzasadnieniu podniósł, że jego aktualna sytuacja materialna nie pozwala mu na jakakolwiek spłatę zadłużenia, nie dysponuje żadnym majątkiem, który mógłby zbyć celem zaspokojenia należności na rzecz Zakładu. Wskazał, że co prawda od 17 stycznia 2005r. udało mu się uzyskać zatrudnienie na 1/2 etatu jednakże uzyskiwane niskie wynagrodzenie nie pozwala na spłatę zadłużenia wobec ZUS.

Decyzją z dnia [...] października 2005 r. Zakład działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 1 - 3a ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. Nr 137, poz. 887 ) stwierdził, że brak jest podstaw do umorzenia ww. należności. Za zgodne ze stanem faktycznym przyjął okoliczności dotyczące sytuacji materialnej skarżącego przytoczone we wniosku o umorzenie należności. Dodał ponadto, że skarżący będąc zatrudnionym w zakładzie "A." otrzymuje wynagrodzenie 813, 59 zł netto, zamieszkuje wraz z rodzicami i bratem do którego należy budynek mieszkalny i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Rodzice zobowiązanego pobierają emeryturę, a brat pobiera rentę socjalną i pracuje. Wspólny dochód rodziny wynosi ok. 3200 zł., co daje 880 zł. na osobę. Udokumentowane natomiast wydatki rodziny wynoszą 249,54 zł. Ponadto organ stwierdził, że " biorąc pod uwagę, że w stosunku do Pana nadal prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, w sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność w rozumieniu art. 28 ust 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych". Zakład podkreślił, ze spłata zadłużenia w dogodnym systemie ratalnym nie pozbawi zobowiązanego podstawowych potrzeb życiowych.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący powołał się na swoją trudną sytuację rodzinną i materialną. Podniósł, iż w styczniu 2005r. podjął pracę i w dniu składania wniosku o umorzenie zaległości osiągał wynagrodzenie w kwocie 813, 59 zł. jednak obecnie jest zatrudniony na 1/2 etat z wynagrodzeniem 345,08 zł. Natomiast brat uzyskuje rentę socjalną w kwocie 420 zł. oraz ok. 280 zł. z tytułu zatrudnienia w Zakładzie Aktywności Zawodowej. Średnie wydatki miesięczne rodziny wynoszą 1.350 zł. Wnioskodawca podniósł również, iż "postępowanie egzekucyjne nie jest prowadzone przez Urząd Skarbowy w O. ponieważ 21.06.2002 r. nastąpiło zajęcie konta bankowego - bezskutecznie , konto zostało zlikwidowane po zaprzestaniu prowadzenia działalności. Ostatni protokół został sporządzony 28 listopada 2002r."

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją Nr [...] z dnia [...] listopada 2005r. utrzymał w mocy decyzję Zakładu o odmowie umorzenia należności z tytułu składek. W uzasadnieniu swego stanowiska powołał część argumentacji, która wcześniej stanowiła część decyzji organu I instancji ponadto dodając , że po powtórnej i wnikliwej analizie sytuacji materialnej zobowiązanego oraz po zapoznaniu się z całością zgromadzonych w sprawie dokumentów stwierdził, że organ I instancji dokonał oceny zebranego w sprawie materiału w sposób trafny i zgodny z obowiązującymi w tym względzie przepisami.

Na powyższą decyzję M. B. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 9 marca 2006r. wydanym w sprawie III SA/Wa 267/06 uchylił decyzję Prezesa ZUS. W ocenie Sądu decyzja Prezesa wydana została z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego art. 7, 11, 77, 107 §3 k.p.a. mającym wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu nie zostały wyjaśnione okoliczności faktyczne mające podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, co stanowi naruszenie art. 7 i 77 k.p.a. Organ bowiem nie ustalił, czy w stosunku do zobowiązanego nadal jest prowadzone egzekucyjne, co ma znaczenie dla ustalenia przesłanki istnienia bądź braku całkowitej nieściągalności w rozumieniu art. 28 ust 3 u.s.u.s. Sąd uznał za dowolne ustalenia organu , które nie znalazły potwierdzenia w materiale dowodowym. Podkreślił również brak odniesienia się przez organ do podnoszonego przez wnioskodawcę faktu zmniejszenia dochodu uzyskiwanego z tytułu zatrudnienia, jak również zarzucił brak umożliwienia zobowiązanemu wypowiedzenia się na temat zebranego materiału dowodowego zgodnie z art. 10 §1 k.p.a. W ocenie Sądu sprawa wymaga ponownego rozpoznania i wydania decyzji z jak najpełniejszym uzasadnieniem stanowiska organu.

Ponownie rozpoznając sprawę Prezes Zakładu pismami z 21 lipca 2006. ( doręczonym 25 lipca 2006r.) i 11 sierpnia 2006r. ( doręczonym 14 sierpnia 2006r.) pouczył zobowiązanego o prawie do czynnego udziału w postępowaniu oraz o możliwości złożenia dodatkowej dokumentacji zawierającej dowody na okoliczności powoływane we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, jak również podjął czynności zmierzające do ustalenia, czy w stosunku do wnioskodawcy prowadzone jest postępowanie egzekucyjne.

Po tak przeprowadzonym postępowaniu Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] sierpnia 2006r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] października 2005r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.

W uzasadnieniu swego stanowiska organ podkreślił, iż jak wynika z dokonanych ustaleń Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. nadal, pomimo niewielkiej skuteczności dotychczasowych zastosowanych czynności prowadzi przeciwko zobowiązanemu postępowanie egzekucyjne wszczęte na wniosek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Faktem jest , co przyznaje Prezes , iż postanowieniem z dnia[...] grudnia 2002r. organ egzekucyjny umorzył w części postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o 12 tytułów wykonawczych jednak nadal prowadzone jest postępowanie w oparciu o kolejne 28 tytułów wykonawczych. Nie można zatem jak podnosi organ definitywnie stwierdzić brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję. W tej sytuacji zdaniem Prezesa brak jest postaw do podjęcia w ramach uznania administracyjnego decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek w oparciu o art. 28 u.s.u.s.

Rozważając natomiast przesłanki dające taką możliwość w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. Prezes ZUS wskazał, iż to na wnioskodawcy jako osobie zobowiązanej do zapłaty należności z tytułu składek ciąży obowiązek wykazania, że trudna sytuacja majątkowa i rodzinna uniemożliwia opłacenie należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Na podstawie zgromadzonych w sprawie dowodów organ ustalił, iż wnioskodawca posiada stałe źródło dochodu w wys. ok. 345 zł. miesięcznie. Ponadto zobowiązany prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z rodzicami oraz bratem posiadającymi dochody w łącznej kwocie ok. 2394 zł. netto miesięcznie. tak więc łączny udokumentowany dochód rodziny to ok. 2739 zł. netto , co na osobę daje ok 685 zł. Organ uznał za udokumentowane wydatki bieżące w kwocie ok. 250 zł. W jego ocenie brak jest podstaw do uznania ,że konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny uniemożliwia zobowiązanemu uzyskiwanie dochodu, gdyż jak wynika z przedstawionych zaświadczeń wnioskodawca pracuje i uzyskuje dochody. Ponadto rodzina zobowiązanego nie korzysta z pomocy społecznej .

Dodatkowo organ wskazał wyjaśnił, że umorzenie zaległych składek w trybie wskazanych przepisów może nastąpić w sytuacjach szczególnie drastycznych , gdy ze względu na stan zdrowia , klęski żywiołowe ubóstwo zobowiązanego, czy inne ważne względy społeczne jest realnie niemożliwe wywiązanie się ze zobowiązania w formie jednorazowej wpłaty jak te z w formie wpłat dokonywanych dłuższym okresie czasu. Ponadto zaznaczył, iż cytowane przepisy nie nakazują organowi wydającemu decyzję umarzania należności w każdym przypadku, nawet gdy zaistniały wymienione wyżej przesłanki przedstawione, a jedynie dają możliwość uznania, czy okoliczności przedstawione przez zobowiązanego i wynikające z akt sprawy uzasadniając celowość umorzenia i czy nie są sprzeczne z interesem finansów ubezpieczeń społecznych

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. B. wniósł o uchylenie decyzji Prezesa Zakładu i umorzenie należności z tytułu składek oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu, wskazując na przepisy Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ( dz. U. nr 141 poz. 1365) i art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zarzucił, iż zaskarżona decyzja wydana została z ich naruszeniem.

Skarżący podkreślił, iż od marca 2006r. nie pracuje, nie osiąga żadnych dochodów a więc nie jest w stanie spłacać zadłużenia. Rodzina z która pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, przy dochodach, które osiąga również nie jest w stanie uregulować przedmiotowego zadłużenia ponieważ pociągałoby to zbyt ciężkie dla niej skutki. Dalej zobowiązany wyjaśnił, że z uwagi na konieczność opieki nad niepełnosprawnym bratem zrezygnował z zatrudnienia. Zarzucił organowi iż ten nie uwzględnił podanych przez niego we wniosku kosztów utrzymania rodziny ( media opał leki itp. ) w kwocie 1350 zł. Wskazał także na wysokie koszty utrzymania i leczenia niepełnosprawnego brata ( leczenie , rehabilitacja i zakup specjalistycznego sprzętu). Zakwestionował stwierdzenie Prezesa ZUS o skuteczności postępowania egzekucyjnego powołując się na postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] grudnia 2002r. o umorzeniu postępowania w oparciu o 12 tytułów egzekucyjnych i wskazał ,że od tego czasu żadna kwota nie została ściągnięta w trybie egzekucji oraz nie dokonano żadnego zajęcia.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 28 lutego 2006r. skarżący podtrzymując dotychczasowe stanowisko podkreślił , iż organ rentowy odnosząc się do kosztów utrzymania rodziny zobowiązanego mimo nie przedłożenia przez niego rachunków winien wykorzystać dane statystyczne ogłaszane przez GUS powołując się tym samym na stanowisko wyrażone w wyroku NSA z 13 grudnia 2005r. Sygn. akt II FSK 89/05 Ponadto skarżący zarzucił, iż organ administracyjny powołując się na prowadzoną egzekucję nie wykazał jaki jest jej dotychczasowy efekt.

Wnioskodawca zakwestionował również stanowisko organu wyrażone w odpowiedzi na skargę, iż nie skorzystał z przysługujących mu uprawnień czynnego udziału w postępowaniu przed organem II instancji. Wyjaśnił, iż w odpowiedzi na wezwanie o przedłożenie dodatkowej dokumentacji zawierającej dowody na okoliczności przywołane we wniosku, udał się wraz z matką w dniu 26 lipca 2006r. do ZUS Inspektorat w K., gdzie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko poinformował, iż jego sytuacja nie uległa zmianie i brak jest widoków na jej poprawę, co umożliwiłoby mu regulowanie zadłużenia.

Do pisma procesowego skarżący dołączył również postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia 5 grudnia 2002r. i 6 grudnia 2002r. o umorzeniu postępowań egzekucyjnych wszczętych na wniosek różnych wierzycieli, w tym ZUS.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny (w tym przypadku - decyzję) konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./; powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Jednocześnie Sąd zaznacza, iż o uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzyga właściwy organ administracyjny. Sąd administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej, dlatego też rozpatrując niniejszą skargę, nie mógł uwzględnić wniosku w niej zawartego "o umorzenie należności z tytułu składek " . Był natomiast uprawniony do zbadania skarżonej decyzji pod względem jej legalności, tj. zgodności z przepisami mającymi w sprawie zastosowanie.

Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Granice niniejszej sprawy nakreślone zostały we wniosku skarżącego z dnia 27 sierpnia 2005 r. (wpływ do organu w dniu 31 sierpnia 2005 r.), którym wszczęte zostało postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu zaległych składek wraz z odsetkami.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. W przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca wskazał siedem przypadków, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek (treść tych przepisów przytoczona została w uzasadnieniu zaskarżonej decyzj). Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. W uchwale z dnia 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że " (...) Przepis art. 28 ust. 2 ustawy o sus (...) jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku "mogą być one umorzone." Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek. W ocenie Sądu Prezes ZUS prawidłowo uznał że taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdzie nie zaistniał żaden z przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności wobec skarżącego. Faktem jest, że w dniu [...] grudnia 2002r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. umorzył postępowanie egzekucyjne na podstawie 12 tytułów wykonawczych obejmujących nieuregulowane składki na rzecz ZUS w łącznej kwocie 12.38,87 zł. uznając iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Jednakże stan ten dotyczył okresu 2002r. i jak wynika z podjętego wówczas rozstrzygnięcia wydane ono zostało po ustaleniu, że zobowiązany wówczas 24 letni kawaler- student pozostający na utrzymaniu rodziców jest bezrobotnym bez prawa do zasiłku. Natomiast w dacie wydania zaskarżonej decyzji było prowadzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. postępowanie egzekucyjne w oparciu o kolejne 28 tytułów wykonawczych wystawionych przez ZUS i jak wynika zaświadczenia tego organu dokonano w stosunku do dłużnika M. B. czynności poprzez zajęcie wynagrodzenia za pracę Tym samym do czasu stwierdzenia przez organ egzekucyjny braku majątku z którego można prowadzić egzekucję zarzut strony, iż w sprawie istnieje przesłanka całkowitej nieściągalności nie może być uwzględniony. Dowodem powyższego nie mogą być przedstawione przez skarżącego odpisy postanowień podjętych przez organ egzekucyjny i dowodzących o bezskutecznej egzekucji podejmowanej w 2002 r. W ocenie Sądu prawidłowo zatem zostało ustalone na dzień wydania zaskarżonej decyzji, iż w stosunku do skarżącego nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności, a w konsekwencji brak było prawnej możliwości - jak wyżej wyjaśniono - umorzenia należności w oparciu o to kryterium.

Z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to jednakże wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (definicję ustawową płatnika składek zawiera art. 4 pkt 2 u.s.u.s.). Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r., gdzie jako przesłanki umożliwiające umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wskazane zostały okoliczności związane z wykazaniem przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Skarżący w tym zakresie wprost odwołał się do . do dwóch przesłanek tj .sytuacji, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r.) oraz przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenia należności (§ 3 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia).

Podkreślenia jednak wymaga, iż w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s w związku z § 3 rozporządzenia także mamy do czynienia z tzw. uznaniem administracyjnym. Również i tu prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje Zakładowi. Może on, ale nie musi umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje Zakładu do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności, oczywiście gdy inne względy ustawowe przemawiają przeciwko takiemu umorzeniu.

Oceniając sprawę pod tym kątem organ odwoławczy, powołując się na zebrany w sprawie materiał dowodowy, stwierdził oraz dochód osiągany przez skarżącego i jego najbliższą rodzinę ( brata i rodziców), z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie oraz kosztów związanych z leczeniem pozwala na spłatę zadłużenia. Sytuacja materialna skarżącego jest niewątpliwie trudna. Organ nawiązał jednakże do uzyskiwania przez Skarżącego dochodu z tytułu zatrudnienia jak również dochodu uzyskiwanego przez pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym członków rodziny. Ustaleń tych nie można uznać za gołosłowne, bowiem mają swoje potwierdzenie w materiale dowodowym sprawy. Zważywszy, że sąd w myśl art. 133 § 1 p.p.s.a. wydaje wyrok na podstawie akt sprawy, konstatacje organu mogły być ocenione przez Sąd. W oparciu o materiał dowodowy nie sposób było uznać, że zachodzi przesłanka, określona w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. także konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym od urodzenia bratem (poruszającym się na wózku inwalidzkim) nie uniemożliwiała uzyskiwanie dochodu gdyż skarżący wcześniej prowadził działalność gospodarczą , następnie podjął studia a później zatrudnienie. Nie bez znaczenia dla ustalenia zasadności tej przesłanki poniesionej przez skarżącego jest fakt samodzielnego zatrudnienia niepełnosprawnego brata w Zakładzie Aktywacji Zawodowej. W konsekwencji prawidłowa była kwalifikacja prawna tych okoliczności dokonana przez organy orzekające, które wskazały na te elementy stanu faktycznego i wyciągnęły z nich wniosek, iż nie została spełniona wskazana wyżej przesłanka umorzenia.

Z kolei w zakresie oceny wpływu opłacenia należności z tytułu składek na pozbawienie zobowiązanego i jego rodziny możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych, organy orzekające między innymi wskazały na źródła utrzymania rodziny i jej sytuację majątkową. Tym samym nie jest dowolnym wniosek organów, iż stan majątkowy skarżącego w rozpoznanej sprawie nie jest taki, aby prowadził do pozbawienia możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych przy jakiejkolwiek spłacie istniejącego zadłużenia. Skoro organ jest władny w świetle prawa egzekwować na drodze przymusu administracyjnego (sądowego) określone kwoty, to tym bardziej należy przyjąć istnienie możliwości ich dobrowolnego uiszczania przez zobowiązanego.

Wobec powyższego Sąd nie mógł uwzględnić zarzutu, iż wadliwie oceniona została przez organy sytuacja wnioskodawcy. Ustalenia i wnioski, jakie przy wydawaniu decyzji poczyniono mieszczą się w ramach prawem przewidzianych, tak z punktu widzenia prawa procesowego, szczególnie zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), jak i prawa materialnego. Brak istnienia przesłanek zawartych w ww. rozporządzeniu uniemożliwiał umorzenie należności.

Dla ścisłości dodać należy, że wskazane wyżej przepisy o umarzaniu należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne znajdowały odpowiednie zastosowanie także do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, a także składek na ubezpieczenie zdrowotne (art. 32 u.s.u.s.).

Przy ocenie prawnej zaskarżonej decyzji nie mogły mieć natomiast żadnego znaczenia podnoszone przez skarżącego dopiero w skardze okoliczności, iż pozostaje on bez pracy bowiem sytuacja rodzinna, w tym pomoc rodzicom i opieka nad niepełnosprawnym bratem zmusiły go do rezygnacji z pracy zarobkowej, nawet w niepełnym wymiarze, jak również szeroko uzasadniona aktualna ciężka sytuacja materialna rodziny spowodowana koniecznością ponoszenia znacznych wydatków na leczenie rodziców i rehabilitację niepełnosprawnego brata.

W tym miejscu wskazać należy, iż w toku postępowania przed organem II instancji zobowiązany miał możliwość zapoznania się z materiałem zgromadzonym w toku postępowania , z czego jak wyjaśnił skorzystał i złożenia nowych dowodów bądź przedstawienia nowych okoliczności mających wpływ na ostateczne rozstrzygnięcie. Skarżący jak podał będąc w organie rentowym w nawiązaniu do złożonego wniosku wyjaśnił , iż "jego sytuacja nie uległa zmianie i brak jest widoków na jej poprawę . " Z tego względu podniesione dopiero w skardze okoliczności, wcześniej organowi nieznane nie mogły być przedmiotem jego rozważań .

Sąd zwraca jednocześnie uwagę, iż wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego - Zakładu. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskaniu nowych dowodów skarżący może ponownie wystąpić do Zakładu z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ. Wydanie bowiem decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej.

Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia i wnioski, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.