Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 450/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2012-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par 3 ust 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art 28 ust 1 , ust 2, 3, 4
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Maczewski, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.),, Sędzia WSA Anna Sokołowska, Protokolant Łukasz Górny, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 października 2012 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek 1. oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, na rzecz adwokata M. S. kwotę [...] ([...]) złotych powiększoną o kwotę należnego podatku od towarów i usług z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją dnia [...] . wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14.06.1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U.z 2000r. Nr 98, poz.1071 ze zm.) Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]. znak [...] odmawiającą W. K. umorzenia należności Zakładu z tytułu nieopłaconych składek w łącznej kwocie [...] zł.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że wnioskiem z dnia 25.01.2012r., uzupełnionym pismem z dnia 08.02.2012r. W. K. wystąpił o umorzenie należności z tytułu składek należnych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą lub nieopłacanie rat układu do 31.12.2012r. W. K. wskazał, że w wyniku nieszczęśliwego upadku z dużej wysokości, który miał miejsce w dniu 09.01.2012r. doznał ciężkiego uszkodzenia ciała. Wskazał, że aktualnie jest po przebytym zabiegu operacyjnym i leczeniu szpitalnym. Poza tym jest osobą leżącą i nie ma możliwości samodzielnego poruszania się. Od 1999r. jest osobą przewlekle chorą. Orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w D. z dnia [...] . został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności i wymaga stałej, długotrwałej opieki drugiej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością poruszania się i samodzielnej egzystencji. W wyniku zaistnienia nadzwyczajnych zdarzeń losowych został zmuszony do poniesienia nadzwyczajnych wydatków związanych m.in. z zakupem szerszej gamy leków oraz niezbędnego sprzętu rehabilitacyjno-ortopedycznego, na który będzie zmuszony zaciągnąć kredyt. Ponadto wskazał, że poniesie koszty związane z zaplanowanym przez PUM w Szczecinie na miesiące marzec-kwiecień pobytem w ośrodku rehabilitacyjnym oraz, że cały, przewidywany okres rehabilitacji ma trwać 1 rok. Poinformował również, że nie jest w stanie opłacić składek gdyż pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla rodziny, pozbawiając możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych oraz możliwości zakupu sprzętu rehabilitacyjno-ortopedycznego.

W toku postępowania przedłożył dokumenty obrazujące sytuację finansową i zdrowotną jego oraz żony H. K.

Dalej, organ przywołał treść uregulowań przepisów art. 28 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.: Dz. U. Nr 205 z 2009 r., poz. 1585 ze zm.) oraz przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31.07.2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) i wskazał, że oceniając sytuację Wnioskodawcy, Zakład w ww. decyzji z dnia 6.03. 2011 r. uznał, że w sprawie nie występuje przesłanka całkowitej nieściągalności należności Zakładu, za umorzeniem nie przemawia także ważny interes osoby zobowiązanej.

W odniesieniu do wymienionych w decyzji zobowiązań nie było prowadzone postępowanie egzekucyjne, a jednym z warunków stwierdzenia całkowitej nieściągalności jest m.in. ustalenie przez organ egzekucyjny w ramach postępowania egzekucyjnego, że dłużnik nie posiada majątku, z którego można prowadzić egzekucję, bądź że oczywistym jest, iż w postępowaniu tym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Wobec powyższego brak było podstaw do umorzenia zobowiązań z powodu całkowitej nieściągalności.

Dodatkowo Zakład wskazał, że mimo braku stwierdzenia przez organ egzekucyjny w ramach postępowania egzekucyjnego nieściągalności z majątku dłużnika, w przypadku W. K. taka sytuacja nie ma miejsca, ponieważ ewentualne postępowanie egzekucyjne będzie skuteczne.

Wnioskodawca posiada bowiem zarówno źródło dochodu (świadczenie emerytalne), jak i majątek (nieruchomość) podlegający egzekucji.

Z przedłożonych zaś do sprawy dokumentów oraz ustaleń własnych Zakładu wynikało, że prowadzona przez W. K. działalność gospodarcza została z dniem [...] wykreślona z ewidencji. Wnioskodawca pobiera świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł brutto miesięcznie, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, która pobiera świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł brutto miesięcznie. Wydatki z tytułu miesięcznych opłat Wnioskodawca oszacował na kwotę [...] zł, natomiast koszty związane z leczeniem na kwotę [...] zł miesięcznie. Oprócz zadłużenia wobec ZUS, które spłaca w ratach po ok. [...] zł miesięcznie, posiada zobowiązania z tytułu zaciągniętego kredytu w wysokości [...] . zł. Ponadto jest współwłaścicielem nieruchomości o nr [...] położonej w D, ul.[...] , na której ustanowiona jest hipoteka na rzecz ZUS na łączną kwotę [...] zł. Z przedłożonej dokumentacji lekarskiej wynikało, że w wyniku upadku z wysokości Wnioskodawca doznał urazu wielonarządowego i wymaga leczenia oraz rehabilitacji. Orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w D. z dnia [...] . W. K. został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności wydanego na okres do 31.01.2013r., z uzasadnieniem, że orzekany wymaga stałej opieki innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Zakład oceniając te ustalenia wskazał, że obecna sytuacja finansowa W. K. - z uwagi na chorobę oraz niepełnosprawność, a także ponoszone w związku z tym koszty leczenia i rehabilitacji - może być sytuacją trudną. Jednakże umorzenie obciążających Pana K. zobowiązań byłoby obecnie przedwczesne i niedostatecznie uzasadnione z uwagi wysokość uzyskiwanych dochodów oraz że nie można uznać, że opłacenie należności wobec ZUS, pozbawiłoby Wnioskodawcę i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Organ wskazał, że Wnioskodawca jest właścicielem nieruchomości i posiada stałe źródło dochodów w postaci świadczenia emerytalnego. Natomiast powoływana przez W. K. okoliczność w postaci nieszczęśliwego wypadku jakiemu uległ nie może być uznana, zdaniem organu za nadzwyczajne zdarzenie (o której to przesłance mowa w rozporządzeniu), którego wystąpienie dawałoby podstawę do umorzenia zobowiązań. Zdarzenie to nie ma bowiem wpływu na prowadzenie przez Wnioskodawcę działalności, gdyż działalność została wcześniej zlikwidowana.

Uzasadniając dalej swoją decyzję, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że W. K. , pismem z dnia 12.03.2012 r. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy i uchylenie decyzji, podnosząc że zaskarżona decyzja jest jego zdaniem powtórzeniem wcześniej wydanych decyzji z dnia:[...] .,[...] .,[...] .,[...] .,[...] .,[...] . Wskazał, na obojętność i upartość pracowników Zakładu, nieprzestrzeganie zasad współżycia społecznego i łamanie przepisów, na które powołują się w/w pracownicy. Nie wzięli pod uwagę, że mając do dyspozycji [...] zł na dwie osoby, co jest poniżej ubóstwa, nie jest w stanie zaspokoić swoich potrzeb oraz rodziny. Ponadto w odczuciu W. K. Zakład chce aby te [...] zł oddał on na rzecz nieopłaconych składek, a to jego zdaniem pazerność. Ponadto wskazał , że dnia 25.01.2012r. po raz siódmy wystąpił z wnioskiem o umorzenie zadłużenia, gdyż jego sytuacja uległa drastycznemu pogorszeniu w wyniku wypadku, któremu uległ dnia 09.01.2012r., co wykazał w w/w wniosku, który uzupełnił pismem z dnia 08.02.2012r. Powyższe zdarzenie spowodowało, że stan zdrowia wymaga zakupu materaca odleżynowego oraz wózka inwalidzkiego. Poza tym zwraca uwagę, że Zakład ocenia jego sytuację jako trudną lecz dla pracowników ZUS jest to obojętne.

Uzasadniając rozstrzygnięcie podjęte w sprawie, po ponownym rozpatrzeniu wniosku, Zakład Ubezpieczeń Społecznych na wstępie wskazał, że nie zachodzą przesłanki umorzenia długu z uwagi na całkowitą nieściągalność, gdyż żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności, wymienionych w art. 28 ust. 3 pkt pkt 1-6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, nie zaistniała. Brak jest także podstaw do umorzenia zaległości na podstawie § 3 ww. rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. Według Zakładu, z akt sprawy wynika, że zarówno Wnioskodawca (po waloryzacji [...] zł brutto tj. [...] zł netto) jak i jego małżonka (po waloryzacji [...] zł brutto tj. [...] zł netto)uzyskują stałe dochody w postaci świadczeń emerytalnych. Z tychże świadczeń opłacane są wszystkie miesięczne rachunki (według oświadczenia) w łącznej kwocie [...] zł oraz spłacany kredyt [...] zł. W związku z powyższym biorąc pod uwagę wysokość dochodów i deklarowanych wydatków w tym na leki i rehabilitację (według oświadczenia) [...] zł i wydatki na awarię i remont domu [...] zł, należałoby uznać zdaniem organu, iż sytuacja rodziny Wnioskodawcy jest trudna. Nie można jej jednak uznać za stan ubóstwa. Średni dochód na członka rodziny wynosi - od marca 2012r. – [...] zł (do lutego 2012r. wynosił [...] zł) podczas gdy minimum socjalne określone dla dwuosobowego gospodarstwa emeryckiego według cen za grudzień 2011r. wynosi na osobę [...] zł.

Dalej organ podaje, że składki ubezpieczeniowe, zgodnie z art. 24 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych są należnościami uprzywilejowanymi w stosunku do zobowiązań z tytułu kredytów, podatków, opłat za czynsz, gaz itp. i winny być przed nimi zaspokajane. Taki stan rzeczy sprawia, że pozytywne rozpatrzenie wniosku i umorzenie długu naruszyłoby powyższe uprzywilejowanie powodując zaspokojenie mniej uprzywilejowanych wierzycieli kosztem należności Zakładu. Ponadto Zakład jako wierzyciel nie ma swobody w dysponowaniu należnościami z tytułu składek, dlatego rezygnacja ZUS z dochodzenia ciążących na dłużniku z mocy prawa zobowiązań i ich umorzenie należy traktować jako instytucję o charakterze wyjątkowym. Szczególnie ważna w sprawach o umorzenie jest ocena, czy mimo wystąpienia ustawowych przesłanek do umorzenia, uzasadnione jest uszczuplenie państwowych funduszy celowych dla poprawy sytuacji finansowej dłużnika. W ramach tej oceny bierze się pod uwagę zarówno stan obecny, jak również możliwość zmiany sytuacji finansowej dłużnika. Ponadto uwzględnia się także to, czy trudności płatnicze mają charakter okresowy, czy też stały i pogłębiający się.

Odnosząc się do zarzutu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, że Wnioskodawca został pozbawiony możliwości zakupu materaca przeciw odleżynowego oraz wózka inwalidzkiego Prezes Zakładu stwierdził, że według danych zawartych w orzeczeniu Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w D. z dnia [...]. o stopniu niepełnosprawności konieczność zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne ułatwiające skarżącemu funkcjonowanie wymaga zaleceń lekarza specjalisty. Jednakże w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dokumentu w oparciu o który można by przyjąć, że wskazany przez W. K. sprzęt jest mu niezbędny. Brak jest również innych dokumentów, które wskazywałyby na konieczność poniesienia wydatków i dodatkowych kosztów związanych ze stanem zdrowia i rehabilitacją. Dalej organ wskazał, że świadczenia i środki ortopedyczne, które wynikają ze wskazań lekarskich są finansowane lub współfinansowane w ramach świadczeń zdrowotnych, do których Wnioskodawca jest uprawniony w ramach ubezpieczenia zdrowotnego jako świadczeniobiorca. Dodatkowo z uwagi na orzeczoną niepełnosprawność ma możliwość ubiegania się o częściową refundację tego rodzaju wydatków z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Natomiast fakt opłacania przez Pana K. składek ubezpieczeniowych PZU S.A. wskazuje na możliwość posiadana uprawnień do świadczeń związanych z chorobą.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie W. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając bezduszność i obojętność pracowników, nieludzkie traktowanie Zakładu wskazuje na jego trudną sytuację życiową, ponawia argumentację z odwołania wskazując na trudną sytuację materialną i życiową, konieczność ponoszenia wydatków. Ponadto, zwraca uwagę, że zmuszony jest płacić składki z uwagi na błędy pracowników organu. Skarżący ponowił argumentację podnoszoną w postępowaniu przed Zakładem. Przedstawił także w załącznikach i w piśmie z dnia 27.09.2012 r. wyliczoną przez siebie wysokość poniesionych we wrześniu wydatków.

W odpowiedzi na skargę Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z uzasadnieniem jak w rozstrzygnięciu wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 tej ustawy, sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz.270 ze zm.).

Zatem sądowa kontrola ostatecznej decyzji administracyjnej polegająca na badaniu jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, nie uwzględnia w tej kontroli i nie są brane pod uwagę względy poza prawne, a więc takie, których nie przewidują przepisy prawa mające zastosowanie w konkretnej sprawie. Zarzuty zatem skargi natury odczuć subiektywnych Skarżącego co do postawy pracowników organu nie mogą stanowić podstawy orzekania w sprawie.

Ponadto Sąd dokonuje kontroli decyzji na dzień jej podjęcia. Sąd nie zastępuje organu w rozpoznaniu wniosku o umorzeniu i nie umarza zaległości. Przedłożone zatem przez Skarżącego zestawienie wydatków poniesionych we wrześniu bieżącego roku, nie może być podstawą oceny legalności działania organu na dzień podejmowanej zaskarżonej decyzji.

Ponadto stosownie do art. 106 § 3 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody i to dowody uzupełniające z dokumentów (...). Możliwość przeprowadzenia uzupełniających dowodów należy odnosić do sytuacji wystąpienia istotnych wątpliwości związanych z oceną czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem, nie zaś do sytuacji wystąpienia istotnych wątpliwości związanych z ustaleniem zaistniałego w sprawie stanu faktycznego, które zgodnie z treścią art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego obowiązany jest wyjaśnić organ.

Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji, Sąd nie stwierdził ww. naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego tej decyzji.

Zgodnie z przepisem art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.: Dz. U. Nr 205 z 2009 r., poz. 1585 ze zm.), należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład z uwzględnieniem treści ust. 2-4. Jest to regulacja określająca prawo wierzyciela do zwolnienia dłużnika z długu. W przypadku wierzycieli, będących podmiotami dysponującymi środkami publicznymi, do których należy Zakład Ubezpieczeń Społecznych, nie występuje dowolność w tym zakresie. W takim bowiem przypadku, ustawodawca - zezwalając na rezygnację z egzekwowania należności - wprowadza daleko idące ograniczenia prawne. I tak, przepis art. 28 ust. 2 ww. ustawy stanowi, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, a w ust. 3 wymienione są w siedmiu punktach sytuacje, w których zachodzi całkowita nieściągalność w rozumieniu ustawy. Są to takie sytuacje, jak: śmierć dłużnika i brak następców prawnych (pkt 1), oddalenie wniosku o ogłoszenie upadłości (pkt 2), zaprzestanie prowadzenia działalności przy braku majątku, następców prawnych i podstaw do odpowiedzialności osób trzecich (pkt 3), brak środków po zakończeniu postępowania likwidacyjnego (pkt 4), znikoma wysokość nieopłaconej składki (pkt 4a), stwierdzenie przez organ egzekucyjny braku majątku (pkt 5), oraz brak możliwości uzyskania w postępowaniu egzekucyjnym kwot przekraczających wydatki egzekucyjne( pkt 6). Z zestawienia tych sytuacji wynika, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych może zrezygnować z egzekwowania należności tylko wówczas, gdy dalsze prowadzenie egzekucji jest bezcelowe lub nieopłacalne.

Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tzn. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tych składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia.

O ile powyższa regulacja, dotycząca możliwości umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne z powodu ich całkowitej nieściągalności, odnosi się do wszystkich podmiotów zobowiązanych do ich uiszczenia, o tyle w odniesieniu do osób ubezpieczonych, będących równocześnie płatnikami tych składek, ustawa ta przewiduje również możliwość umorzenia należności z tytuł składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki, którymi powinien się kierować organ podejmujący decyzję w takim przypadku, wskazane zostały w rozporządzeniu Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31.07.2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), w którego § 3 ust. 1 przewidziano, że zaległe składki mogą być umorzone, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (pkt 1) lub, że ze względu na poniesione w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia straty materialne opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności (pkt 2). Przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, która pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności, jest kolejną przesłanką wymienioną w tym rozporządzeniu wykonawczym (pkt 3).

Ciężar udowodnienia zaistnienia ww. przesłanek umorzenia spoczywa na zobowiązanym. Treść przepisu należy więc odnieść do konkretnej sytuacji, tak aby organ miał podstawy przypuszczać, że zapłata należności spowoduje egzystencjalną zapaść bytu zobowiązanego i jego rodziny. Nie wystarczy, że zobowiązany wskaże na uciążliwości i trudności w zapłacie powstałych należności. W takich przypadkach bowiem, istnienie uciążliwości i trudności jest oczywiste. Zobowiązany musi liczyć się z koniecznością zapłaty składek, gdyż to należy do jego obowiązków, zaś odstąpienie od realizacji tego obowiązku ma charakter zupełnie wyjątkowy. Przepisy nie wyjaśniają, co należy uważać za zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych, jednakże należy przyjąć, że chodzi tu o niezbędne minimum.

Należy także podkreślić, że ustawodawca upoważnił Zakład do rozstrzygania w sprawach o umorzenie należności składkowych w ramach tzw. uznania administracyjnego, organom tym pozostawiając ocenę tego, czy w konkretnej sprawie występują okoliczności uzasadniające to umorzenie, jak również zakres tego umorzenia. Sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się więc jedynie do badania, czy w toku postępowania administracyjnego organ uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, jakie wskazywać mogłyby na ważny interes wnioskodawcy, oceniany przy uwzględnieniu jego możliwości płatniczych i stanu finansów, a także do badania, czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów.

Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że w zaskarżonej decyzji organ prawidłowo ustalił stan faktyczny i, następnie - poprawnie ocenił oraz uzasadnił istnienie przesłanek umorzenia zaległości, o umorzenie których wystąpił Skarżący, uznając, że nie zachodzą przesłanki do umorzenia zaległości z tytułu nieopłaconych składek z uwagi na brak trwałej i całkowitej ich nieściągalności oraz, że wprawdzie Skarżący ma obecnie problemy z regulowaniem bieżących i zaległych zobowiązań, jednak, według organu, wobec tego, że Skarżący i jego małżonka otrzymują świadczenia emerytalne w łącznej wysokości ponad [...] zł brutto, to istnieje szansa na uregulowanie chociażby części zaległości przed terminem ich przedawnienia. Wprawdzie Skarżący i małżonka ponoszą także wysokie koszty utrzymania, które wynikają z opłacania na bieżąco rachunków oraz spłaty kredytu bankowego, to jednak - co podkreślił organ – pozostaje im kwota umożliwiająca zaspokojenie podstawowych potrzeb.

Ponadto, Skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości zabudowanej domem, w którym zamieszkuje z żoną, na której to nieruchomości ustanowiono zabezpieczenie w postaci hipoteki.

Słusznie także organ ten podniósł, że Skarżący nie przedstawił jakichkolwiek dokumentów potwierdzających poniesienie lub konieczność poniesienia nadzwyczajnych wydatków związanych z wypadkiem któremu uległ 9.01.2012 r., czy że jego trudna sytuacja wynika z poniesienia, w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, straty materialnej. Bezspornie wypadek ten nie pozbawił Skarżącego źródła dochodu – Skarżący ma ustalone prawo do świadczeń emerytalnych.

Według Sądu, taka ocena, jaką wyżej przedstawił organ w zaskarżonej decyzji, mieści się w ramach uznania administracyjnego, które w sprawie nie nosiło cech oceny dowolnej. Skoro bowiem organ ten przeanalizował ww. ustawowe przesłanki umorzenia i prawidłowo uznał, że nie zachodzi trwała i całkowita ich nieściągalność, a nadto przesłanki określone w § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia wykonawczego, i uznał, że nie zaistniały w sprawie, to zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Nie ulega wątpliwości, że analiza przesłanek umorzenia prowadzi do wniosku, że celem tej instytucji jest wspomożenie dłużnika a nie wyręczenie w ponoszeniu ciężarów publicznoprawnych i dlatego uzależnione jest od zaistnienia enumeratywnie wskazanych przez ustawodawcę okoliczności. Pozytywne rozpatrzenie wniosku o umorzenie zaległości w sytuacji gdy nie są spełnione przesłanki pomocy prowadziłoby w prosty sposób do wyręczenia dłużnika w obowiązkach i przeczyłoby celowi instytucji umorzenia. Skarżący ma możliwość z uwagi na ewentualne przejściowe i chwilowe, problemy finansowe zwrócić się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na przykład o odroczenie terminu płatności raty, czy umorzenie odsetek za zwłokę od zaległej raty.

Mając na uwadze zatem podniesione wyżej okoliczności i uznając, że skoro ww. przepisy określające przesłanki umorzenia zaległości uzależniają zastosowanie tego rodzaju ulgi od stanowiska organu ("należności mogą być umarzane"), a w tej sprawie organ po rozważeniu zaistnienia w sprawie tych przesłanek i należytego ich uzasadnienia, podjął decyzję o odmowie ich umorzenia, to nie ma podstaw do uznania, że w spawie naruszone zostały przepisy regulujące zasady umarzania tych zaległości.

Nie znajdując w tych warunkach podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie odpowiada przepisom prawa materialnego, względnie uchybia przepisom postępowania w stopniu co najmniej mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzec należało o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej.

O kosztach postępowania orzeczono stosownie do art. 200 ww ustawy oraz § 18 pkt 1 ppkt 1 lit c i § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09. 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).