Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 60/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2006-04-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono  orzeczenie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1, art, 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 132 ust. 3 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 7 poz 58
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.- tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Sędzia NSA Maria Wieczorek, Protokolant Sekr. sądowy Wiesława Dudek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi S. P. na orzeczenia Komendanta Policji z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie postępowania dyscyplinarnego 1. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie nr [...] Komendanta Policji z dnia [...] w zakresie objętym pkt III zarzutów, 2. określa, że orzeczenia wymienione w pkt 1 nie mogą być wykonane.


UZASADNIENIE

Komendant Wojewódzki Policji zaskarżonym orzeczeniem z dnia [...] 2006 r. nr [...] na podstawie art. 133 ust. 8 pkt 1 i art. 135j ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2002 r. nr 7, poz. 58 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania nadkom. S. P. obwinionego o to, że:

1) w dniu [...] września 2005 r. w L. nie powiadomił Komendanta Miejskiego Policji oraz swojego zwierzchnika o "zdarzeniu katalogowym"– czynnej napaści na policjantów i prowadzonych w tej sprawie czynnościach służbowych, tj. o popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej określonym w art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji w związku z § 3 i 6 pkt 1 decyzji nr [...] Komendanta Miejskiego z dnia [...] 2005 r. oraz zasadami przekazywania służby pomiędzy dyżurnymi, zastępcami dyżurnego Sztabu Policji KMP;

2) w dniu [...] września 2005 r. w L. pomimo przekazanego na odprawie służbowej w dniu [...] września 2005 r. polecenia Komendanta Miejskiego Policji zakazującego wyrażania zgody na zjeżdżanie patroli do KMP w celu przesłuchania policjantów, wyraził zgodę na opuszczenie rejonu służby przez patrol zmotoryzowany celem przeprowadzenia czynności z udziałem policjantów, tj. o popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej określonym w art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji w związku z § 13 pkt 1 zarządzenia nr 21 KGP z dnia 20 maja 1993 r. w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji;

3) w dniu [...] września 2005 r. w L. nie będąc osobą uprawnioną do wgrywania lub modyfikacji oprogramowania na stanowisku UKSP dopuścił do wgrania oprogramowania Winamp, Player i DivX Player 2.0 Alpha na swoim koncie użytkownika, tj. o popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej określonym w art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji w związku z § 2 ust. 2 i § 5 ust. 2 pkt 1 zarządzenia nr 2/97 KGP z dnia 4 lutego 1997 r. w sprawie zasad przydzielania i postępowania z Osobistym Identyfikatorem Cyfrowym,

od orzeczenia Komendanta Miejskiego Policji nr [...] z dnia [...] 2005 r., w zakresie zarzutu określonego w pkt I i II uniewinnił od popełnienia zarzucanego czynu, w zakresie zarzutu określonego w pkt III – stwierdził winę i odstąpił od ukarania.

Z uzasadnienia wynika, że w odwołaniu nadkom. S. P. wskazał, iż został uznany winnym za to, że

1) w dniu [...] września 2005 r. nie powiadomił Komendanta Miejskiego Policji o zdarzeniu, które nosiło znamiona znieważenia policjantów, a zdarzenie takie nie jest zdarzeniem katalogowym,

2) w dniu [...] września 2005 r. zezwolił na opuszczenie rejonu pełnienia służby przez patrol zmotoryzowany w celu wykonania czynności z udziałem policjantów, pomimo iż postąpił zgodnie z § 9 pkt I/4 zarządzenia KGP nr 1173 z dnia 10 listopada 2004 r., a Komendant Miejski Policji nie jest uprawniony do zmiany tego zarządzenia,

3) w dniu [...] września 2005 r. na stanowisku UKSP dopuścił do wgrania oprogramowania WINAMP, Player i DivX Player 2.0 Alpha na swoim koncie użytkownika, nie uwzględniając faktu, iż w czasie jego nieobecności na stanowisku UKSP ktoś nieodpowiedzialny dokonał wgrania tych oprogramowań.

W postępowaniu odwoławczym ustalono następujący stan faktyczny: W dniu [...] września 2005 r. st. asp. G. K. – dyżurny KMP sporządził notatkę służbową, w której poinformował, iż podczas przyjmowania służby w dniu [...].09.2005 r. o godz. 19.46 od nadkom. S. P. - nie uzyskał od niego informacji o znieważeniu nieumundurowanych funkcjonariuszy Policji podczas przeprowadzania przez nich interwencji w godz. 16.40 - 17.00 na przystanku MPK przy ul. W. w L. W związku z powyższym, Komendant Miejski Policji polecił przeprowadzić czynności wyjaśniające.

W związku z powyższymi ustaleniami prowadzący czynności wyjaśniające stwierdził, że zachodzi uzasadnione przypuszczenie naruszenia przez nadkom. S. P. dyscypliny służbowej określonej w art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji w związku z § 3 i 6 pkt 1 decyzji Nr [...] Komendanta Miejskiego Policji z dnia [...] 2005 r. i we wnioskach końcowych zaproponował wszcząć przeciwko ww. postępowanie dyscyplinarne.

Sprawozdanie z przeprowadzonych czynności wyjaśniających wraz z ww. wnioskiem Komendant Miejski Policji zatwierdził w dniu [...] 2005 r. i w dniu [...] 2005 r. wydał postanowienie nr [...] o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego przeciwko nadkom. S. P.

Przesłuchany w charakterze obwinionego nadkom. S. P. wyjaśnił, że przedstawiony mu zarzut jest sprzeczny z faktami, ponieważ nie zaistniała czynna napaść na policjantów, a jedynie ich znieważenie. Tego typu zdarzenie nie podlega meldowaniu Komendantowi Miejskiemu Policji. Faktem jest, że zatwierdzał protokoły zatrzymania osób, w których jako przyczynę zatrzymania podano "znieważenie oraz czynna napaść na policjantów". Nadkom. S. P. twierdzi, że na podstawie takiego zapisu nie można dokonać kwalifikacji prawnej zdarzenia. Ostateczną kwalifikację prawną czynu można dokonać dopiero po zebraniu materiału dowodowego w postaci przesłuchań policjantów uczestniczących w zdarzeniu. Do czasu zakończenia służby nie otrzymał materiałów w tej sprawie i dlatego o powyższym zdarzeniu nie informował Komendanta Miejskiego Policji.

W charakterze świadków przesłuchano st. asp. G. K. i st. asp. R. W.

Następnie do akt postępowania dyscyplinarnego dołączono notatkę służbową podinsp. M. Ł. – Pierwszego Zastępcy Komendanta Miejskiego Policji z dnia [...] września 2005 r., w której poinformował, że w dniu [...] września 2005 r. o godz. 21.25 st. sierż. M. Z. i st. sierż. R. G. zostali skierowani do załatwienia interwencji. Czynności procesowe związane z powyższą interwencją z udziałem ww. policjantów zakończono o godz. 2.25 w dniu [...] września 2005 r. Biorąc pod uwagę polecenie dotyczące maksymalnego skrócenia czasu niezbędnego do osadzenia osób podejrzewanych i ponowne pełnienie służby przez policjantów, przesłuchanie policjantów od godz. 24.30 do 2.25 mogło zostać zrealizowane w końcowej części ich służby i "nie powodować 5-godzinnej nieobecności w realizacji czynności służbowych w zakresie służby patrolowej".

W toku wykonanych czynności wyjaśniających odebrano notatki służbowe od st. sierż. R.G. st. sierż. M. Z. oraz nadkom. S. P. Ponadto do materiałów czynności wyjaśniających dołączono kserokopie notatników służbowych st. sierż. R. G. i st. sierż. M. Z.

Do akt przedmiotowego postępowania dyscyplinarnego dołączono pismo Komendanta Miejskiego Policji z dnia [...] lutego 2005 r. skierowane między innymi do Komendantów Komisariatów Policji i Naczelników Sekcji KMP. W piśmie tym zwrócono uwagę, że "policjanci Referatu Wywiadowczego SPI z chwilą zatrzymania sprawcy przestępstwa lub wykroczenia zobowiązani są do przekazania zatrzymanej osoby (wraz z dokumentacją) policjantom służby dyżurnej podległych Komisariatów Policji lub do pomieszczeń dla osób zatrzymanych KMP – a następnie do niezwłocznego patrolowania przydzielonego rejonu służbowego. (...) Przesłuchiwanie policjantów w charakterze świadków w związku ze znieważeniem, czynną napaścią itp. – winno następować według zasad powodujących jak najmniejszą utratę wymiernej efektywności służb patrolowych".

W dniu [...] listopada 2005 r. prowadząca czynności wyjaśniające sporządziła następne sprawozdanie z wykonanych czynności wyjaśniających. W porównaniu do poprzedniego w sprawozdaniu tym dodatkowo stwierdzono, że ww. pismo Komendanta Miejskiego Policji z dnia [...] lutego 2005 r. zostało wywieszone na tablicy informacyjnej w pomieszczeniu dyżurnych KMP, a policjanci nie byli zobowiązani do potwierdzenia podpisem faktu zapoznania się z treścią pisma. W tej sytuacji nie można było ostatecznie stwierdzić, czy nadkom. S. P. zapoznał się z treścią pisma, tym bardziej, że "w trakcie rozmowy oświadczył, iż nie zna treści pisma, a ponadto jego decyzja o pozostawieniu policjantów w dyspozycji dochodzeniowca nie kolidowała z potrzebami służby".

Następnie do akt postępowania dyscyplinarnego dołączono notatkę służbową z dnia [...] listopada 2005 r. asp. szt. A. K. - referenta Informatyki Sekcji Wspomagającej KSIP, w której poinformował, że w dniu [...] listopada 2005 r. w toku usuwania usterki w systemie KSIP ujawnił oprogramowanie, "które zostało zainstalowane przez użytkowników w ich osobistych folderach". Było to oprogramowanie darmowe typu Winamp i Vplayer. Do notatki tej dołączono wydruki zainstalowanych programów, z których wynika, że zostały one zainstalowane w katalogu F [...] (właściciel P. S.) – w dniu [...] września 2005 r. o godz. 00.24.01 oprogramowanie Winamp, a o godz. 00.25.59 oprogramowanie VPlayer.

Ze "Standardów i zaleceń standaryzacyjnych w informatyce policyjnej" - zatwierdzonych przez Zastępcę Komendanta Głównego Policji nadinsp. W. P. w dniu 28 listopada 2001 r. wynika, iż w punkcie 7.2 ww. dokumentu zamieszczono zapis, że "użytkowanie prywatnych, usuwalnych mediów pamięci komputerowej, oprogramowania oraz sprzętu IT w sieci LAN podłączonej do sieci PSTD jest zabronione".

Kolejnym dokumentem dołączonym do akt postępowania dyscyplinarnego jest decyzja nr [...] Komendanta Miejskiego Policji z dnia [...] 2004 r. w sprawie zasad funkcjonowania wewnętrznej sieci komputerowej podłączonej do Internetu oraz wymogów bezpieczeństwa koniecznych podczas korzystania z zasobów sieci, wyznaczenia administratorów sieci Internet, a także budowy, eksploatacji i aktualizacji strony internetowej Komendy Miejskiej Policji. Zapis § 3 pkt 2 wymienionego dokumentu wskazuje, że zabrania się "przynoszenia na teren KMP, pobierania z Internetu oraz używania i rozpowszechniania programów (plików graficznych, dźwiękowych, tekstowych i innych) zawierających oprogramowanie szkodliwe lub mogące umożliwić lub ułatwić dostęp do zasobów komputerów podłączonych do sieci".

W dniu [...] listopada 2005 r. st. asp. K. J. z Zespołu Inspekcji KMP sporządził notatkę służbową, w której poinformował, że podinsp. M. Z. – Naczelnikowi Sekcji ds. Ochrony Informacji Niejawnych oraz nadkom. R. F. - Kierownikowi Referatu Informatyki Sekcji Wspomagającej KMP – nie jest znany akt prawny zabraniający policjantom wgrywania do komputerów służbowych prywatnego oprogramowania (Winami, Player). Jedynym znanym im aktem jest decyzja nr [...] Komendanta Miejskiego Policji z dnia [...] 2004 r., lecz dotyczy ona wyłącznie komputerów podłączonych do wewnętrznej sieci komputerowej podłączonej do Internetu. W dalszej części notatki st. asp. K. J. wskazał, że zagadnienie dotyczące używania i rozpowszechniania programów zostało uregulowane w "Standardach i zaleceniach standaryzacyjnych w informatyce policyjnej", lecz dokument ten znajduje się w KWP w Lublinie i nie został rozesłany do jednostek terenowych.

Pełniący służbę w nocy [...] września 2005 r. M. K. - pracownik cywilny Sztabu Policji KMP i st. post. C. Z. - funkcjonariusz Sztabu Policji KMP oświadczyli, że nie korzystali z komputera zainstalowanego na stanowisku oficera dyżurnego i nie wgrywali oprogramowania typu "Winamp" czy "Vplayer".

Do akt postępowania dyscyplinarnego dołączono kserokopię zarządzenia nr 2/97 Komendanta Głównego Policji z dnia 4 lutego 1997 roku w sprawie zasad przydzielania i postępowania z Osobistym Identyfikatorem Cyfrowym (OlC). Zapis w § 2 ust 2 ww. zarządzenia wskazuje, że "OIC może być wykorzystywany wyłącznie w celach służbowych", natomiast § 5 ust. 2 pkt 1 mówi, iż "zabrania się udostępniania OIC innym osobom".

W dniu [...] 2005 r. Komendant Miejski Policji wydał postanowienie nr Kd-[...] o uzupełnieniu zarzutów w postępowaniu dyscyplinarnym przeciwko nadkom. S. P.

W dniu [...] grudnia 2005 r. przesłuchano w charakterze obwinionego nadkom. S. P., który odnosząc się do II zarzutu wyjaśnił, że zgodnie z § 9 ust. 1 pkt 4 zarządzenia nr 1173 KGP dyżurny jest uprawniony do dokonywania zmian w dyslokacji służby, w zależności od zaistniałych potrzeb. Pobyt policjantów w budynku KMP uzasadnia fakt, że materiały dot. zdarzeń z udziałem policjantów - należy zakończyć przed zakończeniem pełnionej przez nich służby, a w dniu [...] września 2005 r. policjanci pracowali do godz. 6.00. W toku składania wyjaśnień obwiniony nie ustosunkował się do III zarzutu.

W dniu [...] grudnia 2005 r. zakończono czynności dowodowe w przedmiotowym postępowaniu dyscyplinarnym, a w dniu [...] grudnia 2005 r. Komendant Miejski Policji wydał orzeczenie nr [...] - o uznaniu nadkom. S. P. winnym popełnienia zarzucanych przewinień dyscyplinarnych i wymierzeniu kary nagany.

Odnosząc się w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia do I zarzutu postawionego obwinionemu organ drugiej instancji stwierdził, że zgodnie § 3 i 6 pkt 1 decyzji Nr [...] Komendanta Miejskiego Policji - dyżurny KMP przekazuje informację o zdarzeniu, jakim jest czynna napaść na policjanta m. in. Komendantowi Miejskiemu Policji. Podpisując w dniu [...] września 2005 r. nakazy osadzenia trzech mężczyzn oraz zapoznając się z protokołami zatrzymania tych osób, obwiniony posiadał wiedzę, iż w protokołach wskazano jako przyczynę zatrzymania znieważenie oraz dokonanie czynnej napaści na nieumundurowanych funkcjonariuszy Policji. Jednak dyżurny nie dysponował żadnymi innymi materiałami w tej sprawie, które wskazywałyby, że rzeczywiście dokonano czynnej napaści na funkcjonariuszy Policji. W świetle treści art. 223 Kodeksu karnego dotyczącego czynu zabronionego czynnej napaści na funkcjonariusza publicznego, wątpliwość dyżurnego – czy rzeczywiście dokonano czynnej napaści na policjantów – wydaje się być uzasadniona.

Biorąc powyższe pod uwagę, w ocenie organu drugiej instancji zarzut w punkcie I zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym.

Odnosząc się do II zarzutu organ odwoławczy stwierdził, że w kontekście przepisów art. 33 ustawy o Policji i § 4 ust. 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 października 2001 r. w sprawie rozkładu czasu służby policjantów – dyżurny KMP, wydając decyzję o niezwłocznym wykonaniu czynności procesowych z policjantami, postąpił prawidłowo. Nie można bowiem z góry określić czasu wykonywania takich czynności, i wykonywanie takich czynności przed zakończeniem służby skutkowałoby przekroczeniem ustawowego czasu służby.

Wojewódzki komendant Policji w tym miejscu nadmienił, że w tej sprawie prowadząca czynności wyjaśniające nadkom. M. H. sporządziła 4 sprawozdania, w pierwszych trzech znajdują się wnioski o uznanie, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające odpowiedzialność dyscyplinarną dyżurnego, w ostatnim uznano, że "zachodzi uzasadnione przypuszczenie popełnienia przewinienia dyscyplinarnego przez nadkom. S. P. określonego w art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji w zw. z § 3 pkt 1 zarządzenia Nr 21 KGP z dnia 20 maja 1990 r. w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji". Ze sprawozdaniem zapoznał się podinsp. M. Ł. i wniósł o akceptację proponowanych wniosków. W dniu [...] listopada 2005 r. sprawozdanie wraz z proponowanymi wnioskami zatwierdził Komendant Miejski Policji.

Zgodnie z obowiązującą procedurą Komendant Miejski Policji powinien zapoznać się ze wszystkimi sprawozdaniami i fakt ten potwierdzić własnoręcznie dokonaną na sprawozdaniach adnotacją. W przypadku niezgadzania się z proponowanymi wnioskami należało odnotować taki fakt na sprawozdaniu i zlecić do wykonania czynności uzupełniające. Prowadzący postępowanie dyscyplinarne jest obowiązany badać oraz uwzględniać okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego, a zadaniem postępowania dyscyplinarnego jest wskazanie rzeczywiście winnego, nie zaś ukaranie kogokolwiek.

W odniesieniu do zarzutu II organ drugiej instancji stwierdził, że nadkom. S. P. zlecając niezwłoczne wykonanie czynności procesowych z udziałem ww. policjantów postąpił prawidłowo i nie można w tym zakresie dopatrzeć się naruszenia przez niego dyscypliny służbowej. Dokumentowanie faktu zaistnienia przestępstwa powinno odbywać się niezwłocznie po jego ujawnieniu i nie należy tej czynności odwlekać lub przekładać na późniejszy termin. Jak wyżej wskazano, dyżurny nie jest w stanie z góry określić czasu wykonywania czynności procesowych z udziałem policjantów, którzy zatrzymali sprawcę przestępstwa, a przekładanie tych czynności na czas przed zakończeniem służby, mogłoby skutkować nieuzasadnionym jej przedłużeniem.

Odnosząc się do III zarzutu, organ wskazał, że w dniu [...]września 2005 r. służbę na stanowisku dyżurnego KMP pełnił nadkom. S. P. Służbę Zastępcy dyżurnego pełnił w tym czasie sierż. szt. P. S., natomiast dyżur na stanowisku informatyka pełnił M. K. W dniu [...] września 2005 r. o godz. 00.24.01 i o godz. 00.25.59 w katalogu F [...], którego właścicielem jest nadkom. S. P. – wgrano oprogramowanie Winnamp i Player. W toku postępowania dyscyplinarnego nie ustalono, kto wgrał ww. programy. Wszystkie wymienione wyżej osoby nie przyznały się do wgrania oprogramowań. Należy jednak wskazać, że zgodnie z zarządzeniem nr 2/97 Komendanta Głównego Policji z dnia 4 lutego 1997 r. w sprawie zasad przydzielania i postępowania z Osobistym Identyfikatorem Cyfrowym (OIC):

- OIC może być wykorzystywany wyłącznie w celach służbowych (§ 2 ust. 2 ww. zarządzenia),

- zabrania się udostępniania OIC innym osobom (§ 5 ust 2 pkt 1 zarządzenia),

- pozostawiania OIC w czytniku w czasie przerw w pracy (§ 5 ust 2 pkt 2 zarządzenia).

W złożonym odwołaniu obwiniony stwierdził, że "stanowisko UKSP na jego miejscu pracy jest dostępne dla wszystkich pracujących w tym czasie policjantów. Specyfika jego służby polega między innymi na tym, że musi być obecny na stanowisku informatycznym podczas korekty generowanego Meldunku Dziennego. W tym czasie użytkowane przez niego stanowisko UKSP wraz z osobistym identyfikatorem cyfrowym pozostaje bez nadzoru i wówczas ktoś nieodpowiedzialny dokonał wgrania ww. oprogramowań".

Przywołane wyżej zarządzenie nr 2/97 Komendanta Głównego Policji z dnia 4 lutego 1997 roku w sprawie zasad przydzielania i postępowania z Osobistym Identyfikatorem Cyfrowym (OIC) w § 5 ust 2 pkt 1 i 2 wyraźnie wskazuje, że zabrania się udostępniania OIC innym osobom oraz pozostawiania OIC w czytniku w czasie przerw w pracy. Opuszczając stanowisko UKSP, pracujący na nim policjant powinien każdorazowo zabezpieczyć OIC, uniemożliwiając w ten sposób pracę na nim nieuprawnionym osobom. Wymienione zasady postępowania z OIC powinien przestrzegać każdy policjant, a zwłaszcza oficer pełniący służbę na stanowisku dyżurnego jednostki. W kontekście ustaleń przedmiotowego postępowania dyscyplinarnego należy podnieść, że obwiniony popełnił czyn relewantny dyscyplinarnie i po jego stronie nie wystąpiły żadne okoliczności wyłączające winę. Zachowanie powyższe cechuje nieumyślność, bowiem obwiniony nie miał zamiaru popełnienia ww. czynu, jednakże popełnił go na skutek niezachowania należytej staranności przy wykonywaniu swoich obowiązków. W zakresie zarzutu III nie ma żadnej wątpliwości co do popełnienia przewinienia dyscyplinarnego.

Na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji nadkom. S. P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, podnosząc, że postępowanie dyscyplinarne przeprowadzone zostało przez Rzecznika Dyscyplinarnego w stopniu asp. sztabowego, natomiast ustawa o Policji nakazuje przeprowadzenie czynności w sprawie osobie co najmniej równej stopniem.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko jak w zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 135a ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji do przeprowadzenia postępowania dyscyplinarnego został wyznaczony policjant posiadający stopień nadkomisarza (postanowienie nr [...] komendanta Miejskiego Policji z dnia [...] października 2005 r. o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego). Czynności wyjaśniające w sprawie nieuprawnionego zainstalowania oprogramowania typu Winamp i Vplayer w katalogu F [...], użytkowanym przez nadkom. S. P. prowadził policjant w stopniu st. asp., jednak dopiero po ich zakończeniu okazało się, że zostało popełnione przewinienie dyscyplinarne, a jego sprawcą jest nadkom. S. P.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. nr 153 poz. 1270 ze zm.) akt ten normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jego przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowoadministracyjne).

Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269) i art. 1-3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje badanie zgodności z prawem indywidualnych aktów administracyjnych.

Dokonując kontroli zaskarżonego orzeczenia pod względem jego zgodności z prawem, stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są trafne. Orzeczenie dyscyplinarne Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] 2006 r. nr [...] oraz poprzedzające je orzeczenie dyscyplinarne Komendanta Miejskiego Policji z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w zakresie zarzutu określonego w pkt III zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Wydanie orzeczenia dyscyplinarnego z naruszeniem zasad formułowania zarzutów i wykazywania obwinionemu zarzucanych mu czynów w zakresie zarzutu określonego w pkt III stanowi naruszenie przepisów postępowania skutkujące uchyleniem orzeczenia w części zaskarżonej.

Materię odpowiedzialności dyscyplinarnej policjantów uregulowano w rozdziale 10 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2002 r. nr 7, poz. 58 ze zm.). Unormowano tam szczegółowo m.in. kwestie ponoszenia odpowiedzialności dyscyplinarnej przez funkcjonariuszy policji, czynności osób uprawnionych do orzekania kar dyscyplinarnych i rzecznika dyscyplinarnego, kar dyscyplinarnych, uprawnień obwinionego przysługujących w toku postępowania oraz zasad postępowania dyscyplinarnego. W zakresie nieuregulowanym do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego, dotyczące wezwań, terminów i świadków, z wyłączeniem możliwości nakładania kar porządkowych (art. 135p ust. 1 ustawy o Policji).

Podnieść należy, że postępowanie dyscyplinarne posiada charakter represyjny. Ten charakter postępowania oraz jego bliskość państwowemu prawu karnemu uzasadnia konieczność objęcia tegoż postępowania wszelkimi gwarancjami procesowymi.

Zgodnie z art. 132 powoływanej wyżej ustawy o Policji policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Jeżeli zachodzi uzasadnione przypuszczenie popełnienia przez policjanta przewinienia dyscyplinarnego przełożony dyscyplinarny wszczyna postępowanie dyscyplinarne. W sytuacji gdy zachodzą wątpliwości co do popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego kwalifikacji prawnej albo tożsamości sprawcy przed wszczęciem postępowania dyscyplinarnego przełożony dyscyplinarny zleca przeprowadzenie czynności wyjaśniających (art. 134i cytowanej ustawy). Postępowanie dyscyplinarne oraz czynności wyjaśniające prowadzi rzecznik dyscyplinarny. W swoich działaniach rzecznik dyscyplinarny jest zobowiązany do zbierania materiałów dowodowych i podejmowania czynności niezbędnych do wyjaśnienia sprawy, w szczególności przesłuchuje świadków, przyjmuje wyjaśnienia obwinionego oraz dokonuje oględzin (art. 135e). Art. 135g nakłada na prowadzących postępowanie dyscyplinarne, przełożonego dyscyplinarnego i rzecznika dyscyplinarnego, obowiązek badania i uwzględniania okoliczności przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego. Natomiast w ust. 2 cytowanego przepisu wprowadzono zasadę domniemania niewinności do czasu udowodnienia winy i stwierdzenia jej prawomocnym orzeczeniem. Jednocześnie nakazuje w sposób stanowczy rozstrzyganie niedających się usunąć wątpliwości na korzyść obwinionego. Należy zatem stwierdzić, że organ prowadzący postępowanie w ramach swobodnej oceny dowodów jest ustawowo zobligowany do wyrobienia sobie opinii dopiero na podstawie wszystkich przeprowadzonych dowodów, ocenianych zgodnie z zasadami prawidłowego rozumowania z pełnym wykorzystaniem dostępnej wiedzy i doświadczenia życiowego.

Dopiero na podstawie zebranego w trakcie postępowania dyscyplinarnego materiału przełożony dyscyplinarny wydaje orzeczenie co do meritum sprawy. Podkreślić należy, że w sytuacji gdy przełożony dyscyplinarny stwierdzi, iż w postępowaniu dyscyplinarnym nie zostały dostatecznie wyjaśnione wszystkie okoliczności sprawy przysługuje mu możliwość uchylenia postanowienia rzecznika dyscypliny o zakończeniu czynności dowodowych i przekazania akt sprawy do uzupełnienia.

W rozpoznawanej sprawie policjantowi podkom. S. P. postanowieniem Komendanta Miejskiego Policji z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] o zmianie/uzupełnieniu zarzutów postawiono zarzuty o:

I. popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej określonym w art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji w związku z § 3 i 6 pkt 1 decyzji nr [...] Komendanta Miejskiego z dnia [...] 2005 r.,

II. popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej określonym w art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji w związku z § 13 pkt 1 zarządzenia nr 21 KGP z dnia 20 maja 1993 r. w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji,

III. popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej określonym w art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji w związku z § 2 ust. 2 i § 5 ust. 2 pkt 1 zarządzenia nr 2/97 KGP z dnia 4 lutego 1997 r. w sprawie zasad przydzielania i postępowania z Osobistym Identyfikatorem Cyfrowym.

Tej samej treści zarzuty wskazano w orzeczeniu dyscyplinarnym organu I i II instancji.

Zaskarżonym orzeczeniem uniewinniono obwinionego w zakresie zarzutów określonych w pkt I i II, w zakresie zarzutu określonego w pkt III – stwierdzono winę.

Zarzut ten sformułowano jako czyn polegający na tym, że podkom. S. P. w dniu [...] 2005 r. nie będąc osobą uprawnioną do wgrania lub modyfikacji oprogramowania na stanowisku UKSP dopuścił do wgrania oprogramowania Winamp, Player i DivX Player 2.0 Alpha na swoim koncie użytkownika, tj. jako naruszenie dyscypliny służbowej określone w art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji w związku z § 2 ust. 2 zarządzenia nr 2/97 KGP z 4 lutego 1997 r. w sprawie zasad przydzielania i postępowania z Osobistym Identyfikatorem Cyfrowym, zgodnie z którym Osobisty Identyfikator Cyfrowy może być wykorzystywany tylko w celach służbowych oraz w związku z § 5 ust. 2 pkt 1, zgodnie z którym zabrania się udostępniania Osobistego Identyfikatora Cyfrowego innym osobom.

W ocenie Sądu powyższe rozstrzygnięcie wydane w rozpatrywanej sprawie zarówno w I, jak i w II instancji narusza wskazane wyżej zasady obiektywizmu i rzetelności obowiązujące w postępowaniu dyscyplinarnym. Po przeanalizowaniu zgromadzonego materiału dowodowego oraz lekturze zaskarżonego orzeczenia stwierdzić należy w przeprowadzonym przez organy postępowaniu nieprawidłowości i niekonsekwencję.

Stwierdzenie winy uzasadniono następująco: W toku postępowania dyscyplinarnego ustalono, że w dniu [...] września 2005 r. o godz. 00.24.01 i o godz. 00.25.59, kiedy służbę na stanowisku dyżurnego KMP pełnił nadkom. S. P., w katalogu F [...], którego właścicielem jest nadkom. S. P. – wgrano oprogramowanie Winamp, Vplayer i DiviX Player 2.0 Alpha. Nie stwierdzono, kto wgrał ww. programy. Zgodnie z zarządzeniem nr 2/97 Komendanta Głównego Policji z dnia 4 lutego 1997 r. w sprawie zasad przydzielania i postępowania z Osobistym Identyfikatorem Cyfrowym (OIC): OIC może być wykorzystywany wyłącznie w celach służbowych (§ 2 ust. 2 ww. zarządzenia), zabrania się udostępniania OIC innym osobom (§ 5 ust 2 pkt 1 zarządzenia), pozostawiania OIC w czytniku w czasie przerw w pracy (§ 5 ust 2 pkt 2 zarządzenia).

Zdaniem organu drugiej instancji przywołane wyżej zarządzenie Nr 2/97 Komendanta Głównego Policji z dnia 4 lutego 1997 roku w sprawie zasad przydzielania i postępowania z Osobistym Identyfikatorem Cyfrowym (OIC) w § 5 ust 2 pkt 1 i 2 wyraźnie wskazuje, iż zabrania się udostępniania OIC innym osobom oraz pozostawiania OIC w czytniku w czasie przerw w pracy. Opuszczając stanowisko UKSP, pracujący na nim policjant powinien każdorazowo zabezpieczyć OIC, uniemożliwiając w ten sposób pracę na nim nieuprawnionym osobom. Wymienione zasady postępowania z OIC powinien przestrzegać każdy policjant, a zwłaszcza oficer pełniący służbę na stanowisku dyżurnego jednostki.

W tym miejscu zwrócić należy uwagę na fakt, że zarzut przedstawiony obwinionemu w postanowieniu z dnia [...] 2005 r. dotyczy naruszenia dyscypliny służbowej określonego w art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji w związku z § 2 ust. 2 i § 5 ust. 2 pkt 1 a nie pkt 2 zarządzenia nr 2/97 z 4 lutego 1997 r. Zatem podkom. S. P. zarzucono naruszenie zakazu udostępniania OIC innym osobom, a nie naruszenie zakazu pozostawiania OIC w czytniku w czasie przerw w pracy. Udowodnienia zatem wymagał fakt udostępnienia OIC innym osobom, a nie pozostawienie OIC w czytniku w czasie przerwy w pracy. Tymczasem w zaskarżonym orzeczeniu organ wykazywał prawidłowość ustaleń organu pierwszej instancji w kierunku pozostawienia przez obwinionego OIC w czytniku w czasie przerwy w pracy oraz uzasadniał słuszność i brak wadliwości stwierdzenia winy obwinionego.

Wskazać również należy, że ani Komendant Miejski Policji, ani Komendant Wojewódzki Policji (utrzymujący w odniesieniu do zarzutu określonego w pkt 3 orzeczenie pierwszej instancji w mocy), nie wyjaśnili sformułowania owego zarzutu określonego w pkt 3, według którego podkom. S. P. nie będąc osobą uprawnioną do wgrywania lub modyfikacji oprogramowania na stanowisku UKSDP dopuścił do wgrania oprogramowania Winamp, Vplayer i DivX Player 2.0 Alpha na swoim koncie użytkownika. Nie powołano żadnych przepisów określających, komu służą uprawnienia do wgrywania lub modyfikacji oprogramowania na stanowisku UKSDP. Zarzut odniesiono wyłącznie do Zarządzenia KGP nr 2/97 z 4 lutego 1997 r. w sprawie zasad przydzielania i postępowania z Osobistym Identyfikatorem Cyfrowym (OIC), które reguluje kwestie związane z przydzieleniem i korzystaniem z Osobistego Identyfikatora Cyfrowego, tj. urządzenia elektronicznego, umożliwiającego włączenie terminala komputerowego do pracy i identyfikację obsługującej go osoby (§ 2 ust. 1 zarządzenia). Zatem z uregulowań owego zarządzenia wynika, że odnosi się ono wyłącznie do OIC umożliwiającego logowanie się do komputerów podłączonych do Policyjnej Sieci Transmisji Danych w celu korzystania z baz danych tam zainstalowanych. Nie uregulowano w owym zarządzeniu natomiast zasad udzielania uprawnień do wgrywania lub modyfikacji oprogramowania ani zasad korzystania z osobistych kont użytkownika. Nie wykazano, z jakich przepisów wynika, że podkom. S. P. nie jest osobą uprawnioną do wgrywania lub modyfikacji oprogramowania; w aktach sprawy znajduje się jedynie notatka służbowa Kierownika Referatu Informatyki Sekcji Wspomagającej KMP informująca, kto imiennie takie uprawnienia posiada. W sprawozdaniu z czynności wyjaśniających przyczynę awarii jednostki centralnej komputera UKSP będącego w dyspozycji Dyżurnego KMP z dnia [...] grudnia 2005 r. stwierdzono natomiast, że w Komendzie Miejskiej Policji nie ma uregulowań prawnych w kwestii wgrywania prywatnego oprogramowania do komputerów służbowych. Istnieje jedynie decyzja nr 82/04 Komendanta Miejskiego Policji z dnia [...] października 2004 r. regulująca postępowania odnośnie komputerów podłączonych do wewnętrznej sieci komputerowej z Internetem (stanowisko, na którym w dniu [...] września 2005 r. wgrano oprogramowanie, nie jest podłączone do takiej sieci). Z cytowanego sprawozdania wynika również, że pismo Biura Łączności i Informatyki KGP z listopada 2001 r. "Standardy i zalecenia standaryzacyjne w informatyce policyjnej" nie był rozsyłany celem zapoznania po jednostkach terenowych, w tym nie wysłano go do KMP.

Nieuzasadnione jest zatem formułowanie zarzutu w oparciu o niewynikający z obowiązujących obwinionego uregulowań zakaz naruszania zasad korzystania z osobistych kont użytkownika na komputerach służbowych, w tym zasad rządzących uprawnieniami do wgrywania oprogramowania na tych komputerach.

W tym stanie zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w przeprowadzonym przez organy postępowaniu stwierdzić należy wadliwości procesowe związane ze sformułowaniem zarzutu stawianego w toku postępowania dyscyplinarnego podkom. S. P. oraz z wykazaniem wykorzystania przez obwinionego OIC do celów niesłużbowych i udostępnienia OIC innym osobom. Postępowanie dyscyplinarne winno być prowadzone w kierunku przypisanego obwinionemu czynu, co nie miało miejsca w przedmiotowym postępowaniu.

Podnieść przy tym należy, że w trakcie postępowania dyscyplinarnego nie skorzystano z uprawnienia zmiany zarzutu postawionego wobec skarżącego.

Odnośnie zarzutu prowadzenia postępowania dyscyplinarnego przez rzecznika dyscyplinarnego nielegitymującego się odpowiednim stopniem, sąd podziela stanowisko organu odwoławczego wykazujące prawidłowość ustanowienia rzecznika dyscyplinarnego w prowadzonym postępowaniu.

Ponadto skoro w myśl art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd administracyjny stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia – to uchylając jako niezgodne z prawem rozstrzygnięcie organu odwoławczego sąd administracyjny uprawniony będzie również do uzasadnionego uchylenia poprzedzających go rozstrzygnięcia, o którym wymienione orzekało, albowiem rozstrzygnięcia te wydane zostały w jednym, tym samym postępowaniu, prowadzonym dla załatwienia danej sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2000 r., sygn. akt I SA/Łd 1269/97, LEX nr 40856). Uchylenie jedynie orzeczenia organu II instancji i przekazanie temu organowi sprawy do ponownego rozpoznania naruszałoby podstawową zasadę postępowania dyscyplinarnego, tj. zasadę dwuinstancyjności wyrażoną w art. 135k ustawy o Policji której istota polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy przez organy dyscyplinarne różnych stopni. Z uwagi zatem na to, że w przedmiotowej sprawie w przypadku uchylenia zaskarżonego orzeczenia pozostałoby w obrocie prawnym poprzedzające ją wadliwe orzeczenie z dnia [...] 2005 r., orzeczenie pierwszoinstancyjne również powinno zostać uchylone.

Zgodnie z art. 152 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie uwzględnienia skargi Sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. W sprawie niniejszej zaskarżone orzeczenia jako uchylone w całości nie mogą być do czasu uprawomocnienia się wyroku wykonane.

Uznając zatem, że zaskarżone orzeczenia dyscyplinarne naruszają prawo w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy i zobowiązując organy orzekające – przy ponownym rozpoznaniu sprawy – do przeprowadzenia w postępowaniu dyscyplinarnym postępowania dowodowego i jego wszechstronnej oceny w kontekście przedstawionych zarzutów, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 134 § 1, art. 135 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł jak w sentencji wyroku.