Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 859/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-10-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 , art. 137 , art. 216
journal: Dz.U. 2015 poz 1774
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 7 , art. 10 , art. 77 , 79 par 1 , art. 80 , art. 85 , art. 89-94 , art. 107 par 3 i par 2
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędziowie: WSA Magda Froncisz (spr.) WSA Aldona Gąsecka-Duda Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2016 r. sprawy ze skargi W.K. na decyzję Wojewody z dnia 25 maja 2016 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala.


UZASADNIENIE

Starosta K. decyzją z dnia 29 lipca 2015 r. znak [...], po rozpatrzeniu wniosku W.K. , H.B. oraz U.M. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, na podstawie art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 i art. 142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2015 r. poz. 782 – winno być poz. 1774 ze zm.), dalej "u.g.n." oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; obecnie Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), dalej "K.p.a.", orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako części działek: nr [...] i nr [...] obj. księgami wieczystymi: nr [...] i nr [...], poł. w obr. [...] m. K. , w granicach wywłaszczonych parcel: l. kat. [...], l. kat. [..] i l. kat. [...] b. gm. kat. [...] , na rzecz: W.K. , H.B. oraz U.M. .

W uzasadnieniu wskazano, że ww. decyzja rozstrzyga zgłoszone roszczenie w zakresie zwrotu działek: nr [...] i nr [...] (powstała z działki nr [...] ), poł. w obr. [...] , ponieważ sprawa zwrotu działki nr [...] , poł. w obr. [...], została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją Starosty K. nr [...] z dnia 17 marca 2015 r.

Rozpatrując zgłoszone roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości organ I instancji stwierdził, że podstawą do rozpatrzenia wniosku o zwrot nieruchomości są przepisy u.g.n. i przywołał treść art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 tej ustawy.

Postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu nieruchomości zostało wszczęte na wniosek W.K. , do którego przyłączyły się H.B. i U.M..

Stosownie do postanowień ww. przepisów u.g.n. przesłankami zwrotu nieruchomości są:

- po pierwsze - wystąpienie przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców z wnioskiem o zwrot;

- po drugie - objęcie instytucją zwrotu tylko nieruchomości wywłaszczonej (lub jej części) tj. nieruchomości, w stosunku do których Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawo rzeczowe w drodze instytucji wywłaszczenia za odszkodowaniem, jak również nabytej w oparciu o przepisy ustaw enumeratywnie wymienionych w art. 216 u.g.n.;

- po trzecie - zbędność nieruchomości wywłaszczonej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, w rozumieniu przepisu art. 137 u.g.n., który formułuje legalną definicję stanu zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Aby nieruchomość mogła zostać zwrócona, wszystkie wyżej przedstawione przesłanki muszą zaistnieć łącznie.

Dokonane w sprawie ustalenia zdaniem organu dowodzą, że obecnie osobami uprawnionymi do domagania się zwrotu części działek: nr [...] i nr [...] są: W.K. , H.B oraz U.M. którzy skorzystali z przysługującego im uprawnienia. Z kolei wywłaszczenie na rzecz Skarbu Państwa prawa własności tej nieruchomości nastąpiło na podstawie orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m. K. nr [...] z dnia 30 listopada 1960 r.

Dla ustalenia, czy i trzecia przesłanka zwrotu została spełniona należało wprowadzonym postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości dokonać oceny zbędności nieruchomości dla celu wywłaszczenia określonego w orzeczeniu o wywłaszczeniu, w świetle wskazanego wyżej przepisu art. 137 ust. 1 u.g.n.

W rozpoznawanej sprawie z ww. orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m. K. z dnia 30 listopada 1960 r. wynika, że parcele: l. kat. [...] , l. kat. [...] , l. kat. [...] b. gm. kat. [...] wywłaszczone zostały na rzecz Skarbu Państwa na cele budowy osiedla mieszkaniowego [...] .

W wyniku podjętych działań mających na celu odszukanie dokumentacji wywłaszczeniowej, z zasobów archiwalnych Urzędu Miasta K. do akt sprawy pozyskano: orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w m. K. z dnia 30 listopada 1960 r., wniosek Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych z dnia 1 września 1958 r. o wywłaszczenie, zaświadczenie lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia 22 maja 1958 r. znak [...] wraz z mapą z zaznaczonymi granicami lokalizacji wydane przez b. Miejski Zarząd Architektoniczno-Budowlany Prezydium Rady Narodowej w m. K. , wniosek Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych z dnia 2 września 1958 r. o udzielenie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oraz mapę stanowiącą Projekt Realizacyjny [...] Blok II z lipca 1958 r., na której zaznaczono rozmieszczenie planowanych budynków plombowych wraz z proponowanymi granicami wywłaszczeń dla plomb.

W uzasadnieniu powyższego wniosku Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych z dnia 1 września 1958 r. o wywłaszczeniu wskazano, iż wnioskowane do wywłaszczenia nieruchomości są niezbędne pod budowę domów mieszkalnych przy ul. [...] ,[...] i [...] w K. (zabudowa plombowa) i są objęte zaświadczeniem lokalizacji nr [...] .

Natomiast w uzasadnieniu wniosku Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych z dnia 2 września 1958 r. o udzielenie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości wskazano, iż zajęcie przedmiotowych nieruchomości ma na celu bezzwłoczne przystąpienie do realizacji inwestycji, a mianowicie budowy części plombowej osiedla "[...] " w K. .

Na wspomnianym wyżej Projekcie Realizacyjnym [...] z lipca 1958 r. zaznaczono rozmieszczenie planowanych budynków plombowych wraz z proponowanymi granicami wywłaszczeń dla plomb. Na przedmiotowej nieruchomości planowany był budynek mieszkalny czteropiętrowy ze sklepami przemysłowymi, z dojściami do budynku od strony ulicy oraz wejściem do budynku od strony podwórza.

Organ wskazał dalej, że w dniu 4 marca 2015 r. została przeprowadzona rozprawa administracyjna połączona z oględzinami nieruchomości, w trakcie której stwierdzono, że wnioskowana do zwrotu część działki nr [...] w granicach wywłaszczonych parcel ma kształt prostokąta i zlokalizowana jest przy budynku nr [...] - ul. [...] od strony ul. [...] , Granica wschodnia przebiega po ścianie budynku mieszkalnego przy ul. [...] . Granica północna i południowa przebiegają po żywopłotach otaczających zieleńce. Granica zachodnia przebiega częściowo po żywopłotach a częściowo po chodnikach z kostki betonowej. W opisanych wyżej granicach teren jest zagospodarowany w następujący sposób: wschodnia część działki stanowi chodnik z kostki betonowej. W zachodniej i środkowej części działki znajdują się zieleńce otoczone żywopłotem i poprzecinane chodnikami z kostki betonowej. Na zieleńcach rosną 3 świerki.

Wnioskowana do zwrotu część działki nr [...] w granicach wywłaszczonych parcel ma kształt prostokąta i zlokalizowana jest przy budynku nr [...] - ul. [...] od strony podwórza. Granica zachodnia przebiega po ścianie budynku mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] . Granica południowa przebiega po ogrodzeniu metalowym na wysokiej betonowej podmurówce (ok. 1,5 m). Granica wschodnia przebiega po ścianie budynku [...] następnie po ogrodzeniu metalowym. Granica północna przebiega po chodniku z kostki betonowej. W opisanych wyżej granicach teren zagospodarowany jest w następujący sposób: w przeważającej części działka stanowi chodnik wyłożony kostką betonową, który stanowi dojście do budynku [...] W narożniku południowo - wschodnim znajduje się ogródek kwiatowy oraz tuje przy granicy wschodniej. Przy budynku znajdują się klapy doświetleniowo-wentylacyjne do piwnic budynku [...] . Przy budynku [...] znajduje się obiekt betonowy pokryty blachą, w którym znajdują się urządzenia elektryczne (zgodnie z tabliczką na drzwiach).

Dla ustalenia, czy w ciągu 7 lat od daty wywłaszczenia rozpoczęto realizację inwestycji stanowiącej cel wywłaszczenia oraz czy w ciągu 10 lat od tej daty zakończono przedmiotową inwestycję, przeprowadzono dowód ze zdjęć lotniczych. Z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w W. do akt sprawy pozyskano zdjęcie lotnicze przedmiotowego terenu z roku 1970 (wykonane 14 września 1970 r.). Na zdjęciu tym widoczny jest ukończony budynek mieszkalny przy ul. [...] z urządzonymi chodnikami i zieleńcami przed budynkiem od strony ul. [...] oraz urządzonym podwórzem.

W piśmie z dnia 19 marca 2014 r. Referat Ewidencji Ludności Urzędu Miasta K. poinformował, że na podstawie zbiorów meldunkowych Gminy Miejskiej K. pierwszą osoba zameldowaną w budynku przy ul. [...] na pobyt stały od 6 lutego 1963 r. był C.M. .

W trakcie prowadzonego postępowania ustalono, iż działki: nr [...] i [...] nie są obciążone prawami obligacyjnymi (dzierżawa, najem, użyczenie). Jednak w księdze wieczystej nr [...] , gdzie ujawniona jest działka nr [...], jak i w księdze wieczystej nr [...] gdzie ujawniona jest działka nr [...] figurują zapisy w dziale II o treści: "Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych K. – Miasto", zaś w operacie ewidencji gruntów i budynków dla ww. działki uwidoczniony jest Zarząd Infrastruktury Komunalnej i Transportu w K. z adnotacją "inne".

W przedmiotowej sprawie przeprowadzono również postępowanie wyjaśniające w zakresie posiadania przez podmioty zarządzające sieciami infrastruktury miejskiej swoich sieci lub urządzeń na przedmiotowej nieruchomości.

Z treści pisma [...] z dnia 19 lutego 2015 r. wynika, iż na części działki nr [...] poł. w obr. [...] spółka posiada czynną infrastrukturę teletechniczną w postaci ziemnej sieci teletechnicznej.

Z treści pisma [...] sp. z o.o. Zakład w K. z dnia 3 lutego 2015 r. wynika, że na działce nr [...] posadowiony jest stalowy gazociąg niskiego ciśnienia DN 300 wybudowany w 1990 roku wraz ze stalowym przyłączem gazu niskiego ciśnienia DN 80 wybudowanym w 1969 roku. Strefa kontrolowana, której linia środkowa pokrywa się z osią gazociągu wynosi 3,0 m.

Z treści pisma Miejskiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej S.A. w K. z dnia 10 lutego 2015 r. wynika, że na działce nr [...] obr. [...] posadowiona jest infrastruktura ciepłownicza, tj. sieć cieplna 2 x Dn 150 o nr inwentarzowym [...] oraz przyłącze cieplne 2 x Dn 50 o nr inwentarzowym [...] Inwestorem zadania polegającego na budowie ww. urządzeń cieplnych była Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych II i Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych III w K . Przedmiotowa infrastruktura ciepłownicza została przekazana na majątek [...] S.A. dokumentem: arkusz spisu z natury przekazanych urządzeń kotłowni nr [...] z 1965 r. oraz dokumentem [...] z 1964 r. Dla sieci ciepłowniczej wymagana jest strefa ochronna w pasie o szerokości 2,70 m, dla przyłącza cieplnego 2 x Dn 50 wymagana jest strefa ochronna w pasie o szerokości 2,40 m.

Z treści pisma Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji S.A. w K. z dnia 6 marca 2015 r. wynika, że na części działki nr [...] znajduje się odcinek przyłącza kanalizacyjnego do budynków przy ul. [...] będący poza eksploatacją [...] S.A. Na części działki nr [...] znajdują się przewody kanalizacyjne będące poza eksploatacją MPWiK S.A.

Z treści pisma [...] S.A. Oddział w K. z dnia 2 lutego 2015 r. wynika, iż na terenie części działek: nr [...] ,[...] ,[...] zlokalizowana jest linia kablowa niskiego napięcia relacji ul. [...] rok budowy 1980.

Zgromadzone w postępowaniu materiały i dowody przedstawione wyżej, wskazują zdaniem organu, iż na przedmiotowym terenie powstała infrastruktura związana z wybudowanym na działce nr [...] budynkiem mieszkalnym w ramach realizacji inwestycji określonej jako budowa osiedla mieszkaniowego [...] . Wobec powyższego wnioskowanej do zwrotu nieruchomości, oznaczonej jako części działek: nr [...] ,[...] poł. w obr. [...] m. K. , w granicach wywłaszczonych parcel: l.[...] ,[...] ,[...] . gm. kat. [...] , nie można uznać jako zbędnej na cel wywłaszczenia i tym samym nie można orzec o jej zwrocie.

W.K. wniósł od powyższej decyzji odwołanie, zarzucając jej rażące naruszenie prawa. Wskazał m.in., że wydana decyzja jest konsekwencją wydawania wadliwych decyzji i postanowień w latach 1958 – 2015. Podniósł, że proces wywłaszczeniowy nigdy nie został zakończony ostateczną decyzją. Zarzucił zabudowanie terenów objętych wywłaszczeniem niezgodnie z celem określonym w procesie wywłaszczeniowym. Zdaniem odwołującego celem wywłaszczenia była budowa "osiedla robotniczego", a nie "osiedla [...]".

Odwołujący zarzucił, że budynek przy ul [...] jest sześciomieszkaniowym budynkiem sztucznie stworzonej, a następnie szybko "sprywatyzowanej" "spółdzielni".

Odwołujący podniósł szereg nieprawidłowości w licznych postępowaniach dotyczących różnych nieruchomości sąsiednich. Zawarł obszerne uzasadnienie podnoszonych zarzutów.

Pismem z 23 grudnia 2015 r. pełnomocnik W.K wniósł uzupełnienie odwołania. Zarzucono w nim, że organ oparł się "praktycznie wyłącznie" na zdjęciu lotniczym z 14 września 1970 r. Podniesiono, że ze zdjęcia nie wynika mieszkalny charakter ww. budynku. Wskazano, że zgodnie z uzasadnieniem decyzji o wywłaszczeniu z 30 listopada 1960 r. celem wywłaszczenia nieruchomości była budowa osiedla mieszkaniowego [...] . Zarzucono, że jeden budynek nie stanowi osiedla.

Dalej zarzucono naruszenie przez organ I instancji art. 10 K.p.a. przez pozbawienie możliwości działania odwołującego w sprawie w latach 2010 – 2015. Podniesiono, że fakt posiadania przez przedsiębiorstwa przesyłowe instalacji na wywłaszczonej nieruchomości nie może rozstrzygać o realizacji celów wywłaszczenia.

Wojewoda [...] decyzją z dnia 25 maja 2016 r., [...] , na podstawie art. 9a u.g.n. oraz art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty K. z dnia 29 lipca 2015 r.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przywołał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r. sygn. akt P 38/11, w którym Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Organ wskazał dalej, że przedstawione powyżej orzeczenie z 13 marca 2014 r. Trybunału Konstytucyjnego nie będzie miało zastosowania w przedmiotowym postępowaniu ze względu na niespełnienie żadnej z przesłanek zbędności, bowiem w ocenie Wojewody [...] realizacja celu wywłaszczenia nastąpiła przed upływem 10 lat od daty wywłaszczenia.

Wobec spełnienia przez wnioskodawców pozostałych wymogów występujących przy ubieganiu się o zwrot wywłaszczonej nieruchomości (tzn. wystąpienie ze stosownym wnioskiem przez wszystkie uprawnione do tego osoby oraz fakt, iż sposób przejęcia nieruchomości przez Skarb Państwa kwalifikuje ją jako nieruchomość wywłaszczoną w rozumieniu u.g.n.), podstawową kwestią w sprawie zwrotu przedmiotowej nieruchomości, jaką winien ustalić organ administracyjny, było w pierwszej kolejności zbadanie jaki był cel wywłaszczenia wynikający z decyzji wywłaszczeniowej, a następnie ocena, czy w rozumieniu art. 137 u.g.n., stała się ona zbędna dla realizacji tego celu.

Ustalenie celu wywłaszczenia następuje poprzez przywołanie celu, jaki podano w decyzji wywłaszczeniowej, z uwzględnieniem jego doprecyzowania w dokumentacji dotyczącej inwestycji, dla urzeczywistnienia której nastąpiło wywłaszczenie.

Organ odwoławczy wskazał, że treść orzeczenia o wywłaszczeniu z 30 listopada 1960 r. wskazuje, iż wywłaszczenie nastąpiło "na rzecz Państwa - w zarząd i użytkowanie Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych K. - Miasto w K " pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...] ", a nie - jak wskazuje odwołujący - pod budowę "osiedla robotniczego".

Podkreślono również, iż ww. orzeczenie jest ostateczne, co stwierdzone zostało 28 listopada 1973 r. Chybiony jest zatem zarzut odwołania, iż "proces wywłaszczeniowy całości nieruchomości oznaczonej pierwotnie jako nieruchomość [...] (stan na rok 1960 - 1961) nigdy nie został zakończony". Wskazano też, iż jakkolwiek w aktach sprawy znajduje się również egzemplarz orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m. K. z 2 lipca 1962 r. o wywłaszczeniu nieruchomości oznaczonej jako parcele l. kat. [...] o pow. 2 m2 oraz l. kat. [...] (na którym brak adnotacji urzędowej o jego ostateczności), to jednak przedmiotem niniejszej sprawy - co jednoznacznie wynika z uzasadnienia decyzji organu I instancji – jest część dawnej parceli l. kat. [...] , objęta orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w m. K. nr [...] z 30 listopada 1960 r., która jako decyzja ostateczna funkcjonuje w obrocie prawnym. W związku z powyższym kwestia oceny zbędności na cel wywłaszczenia nieruchomości oznaczonej poprzednio jako część parceli l. kat. [...] o pow. 2 m2, b. gm. kat. [...] pozostaje poza zakresem niniejszego postępowania.

Organ odwoławczy przywołał i poddał analizie wyniki postępowania dowodowego przed organem I instancji i stwierdził, że ze zgromadzonych w sprawie dowodów wynika, iż na przedmiotowym terenie powstała infrastruktura związana z wybudowanym na działce nr [...] budynkiem mieszkalnym - w ramach realizacji inwestycji określonej jako budowa osiedla mieszkaniowego "[...]".

Mając na uwadze powyższe organu odwoławczy zgodził się z organem I instancji, iż zgromadzony materiał dowodowy dowodzi, że nieruchomość, której dotyczy wniosek o zwrot, została objęta realizacją celu wywłaszczenia, zgodnie z orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej m. K. znak [...] z 30 listopada 1960 r. i nastąpiło to w terminach wynikających z art. 137 ust. 1 u.g.n. Podkreślono, iż dokumenty, na podstawie których Starosta K. wydał zaskarżoną decyzję, pozwalają na sprecyzowanie celu wywłaszczenia oraz niebudzące wątpliwości ustalenie faktów związanych z jego realizacją.

Organ przypomniał, że budowa osiedla mieszkaniowego obejmuje nie tylko domy mieszkalne, lecz również jego infrastrukturę i urządzenia służące mieszkańcom. Osiedle mieszkaniowe jest bowiem pojęciem ogólnym i obejmuje zarówno budynki mieszkalne, usługowe, jak i drogi, ciągi piesze, a także i inne formy np. place zabaw dla dzieci, boiska i tereny zielone (por. np. wyrok NSA z 7 września 2007 r. sygn. akt I OSK 1324/06).

Zdaniem organu odwoławczego słusznie zatem wskazał organ I instancji, że przedmiotowa nieruchomość - w świetle powyższego - co wynika ze zdjęcia lotniczego tego terenu z 1970 r. - znalazła się w obszarze, na którym istniały już w tej dacie zieleń osiedlowa i chodniki, służące mieszkańcom znajdujących się w pobliżu budynków. Zgromadzone zatem w postępowaniu materiały i dowody wskazują, że na przedmiotowym terenie w terminach ustawowych zrealizowano cel wywłaszczenia, określony jako budowa osiedla mieszkaniowego "[...] . W związku z powyższym organ nie zgodził się z zarzutem odwołującego, iż: "nie jest możliwe rozstrzygniecie jaki charakter miał sfotografowany obiekt, w szczególności czy był to budynek mieszkalny". Organ II instancji zwrócił uwagę, że pismem z 19 marca 2014 r. Referat Ewidencji Ludności Urzędu Miasta K. poinformował, że z danych ujawnionych w zbiorach meldunkowych Gminy Miejskiej K. wynika, że pierwszą osobą zameldowaną w budynku przy ul. [...] na pobyt stały od 6 lutego 1963 r. był C.M.

Zdaniem organu odwoławczego na uwagę zasługuje również fakt, iż przez teren zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości przebiegają liczne sieci infrastruktury miejskiej, co również potwierdza realizację celu wywłaszczenia, gdyż tego typu infrastruktura osiedlowa niezbędna jest dla prawidłowego funkcjonowania osiedla mieszkaniowego. Jakkolwiek w literaturze przedmiotu uważa się, iż wybudowanie samych instalacji podziemnych (bez jednoczesnego wybudowania celu głównego) nie jest wystarczające do uznania, iż nieruchomość nie stała się zbędna w rozumieniu art. 137 u.g.n., to ich realizacja przy jednoczesnym wykonaniu celu głównego (w tym wypadku osiedla mieszkaniowego) zdecydowanie pozwala na przyjęcie takiego stanowiska. Pogląd taki był już wiele razy i nadal jest prezentowany przez sądy administracyjne (m.in.: wyrok WSA w Poznaniu z 20 grudnia 2007 r. sygn. akt III SA/Po 648/07).

Skoro zatem budynki na terenie sąsiednich nieruchomości powstały w terminach, o których mowa w art. 137 ust. 1 u.g.n., zaś na działkach: nr [...] i [...] wykonana została infrastruktura osiedlowa, to brak podstaw do uznania przedmiotowej nieruchomości za zbędną na cel jej wywłaszczenia.

Chybiony jest również, zdaniem organu odwoławczego, zarzut odwołującego wskazujący, "że zaskarżona decyzja została wydana w postępowaniu obarczonym istotnymi błędami i z naruszeniem przepisów K.p.a., w szczególności zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, wynikającej z art. 10 § 1 K.p.a.". Organ odwoławczy zauważył, iż aby strona mogła skutecznie podnosić zarzut naruszenia jej uprawnień procesowych, w tym przypadku art. 10 K.p.a., winna wykazać, iż zarzucane naruszenie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych i miało wpływ na wynik sprawy.

Organ wskazał, że odwołujący co prawda wskazał, iż "w okresie od 12 stycznia 2010 roku do 7 kwietnia 2015 roku zostały sporządzone przez organ I instancji różnego rodzaju pisma, między innymi pismo z dnia 11 lutego 2015 roku z zawiadomieniem o planowanej rozprawie, które z nieznanych przyczyn zostało wysłane na adres niebędący adresem odwołującego", jednakże po ich analizie organ zauważył, iż z wyjaśnień tych nie wynika, aby podniesione przez stronę zarzuty miały istotny wpływ na wynik sprawy.

Organ podkreślił, iż pismem z 13 listopada 2014 r. Starosta K. zwrócił się do W.K. o wskazanie pełnomocnika do doręczeń w kraju z pouczeniem, iż w razie niewykonania powyższego obowiązku pisma do niego adresowane pozostawione będą w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. Powyższe pismo zostało odebrane przez W.K. 3 grudnia 2014 r., który wskazał pełnomocnika do doręczeń dopiero pismem z 30 marca 2015 r. Organ I instancji kierował zatem korespondencję w sprawie na ostatni znany adres pobytu stałego W.K. Powyższe czyni zdaniem organu nieskutecznym podniesiony zarzut naruszenia przez organ I instancji art. 10 K.p.a. Na uwagę zasługuje również okoliczność, iż strony postępowania, w tym W.K. , przed wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie zostały poinformowane o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym, co tym bardziej czyni, w świetle powyższego, nieskutecznym podniesiony przez pełnomocnika odwołującego zarzut naruszenia przez organ I instancji art. 10 K.p.a.

Odnośnie stwierdzenia odwołującego: "składam niniejszym Starostwu Powiatowemu w K. ofertę polubownego, całościowego załatwienia sprawy i przyznania nam hipotecznych własnościowych praw własności do mieszkań w Dzielnicy Pierwszej Miasta K ", organ II instancji zauważył, iż ustawodawca w przepisach u.g.n. stworzył jedynie, co do zasady, możliwość przywrócenia stanu prawnego na nieruchomości istniejącego przed wywłaszczeniem. Zgodnie bowiem z tymi przepisami nieruchomość wywłaszczona lub jej część podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy, na ich wniosek, jeżeli stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu - w świetle przesłanek z art. 137 u.g.n. Dlatego przy spełnieniu przesłanek zwrotu nieruchomości istnieje możliwość restytucji w naturze prawa własności utraconego przez byłych właścicieli. Natomiast obecnie prawo polskie nie przewiduje możliwości przyznania uprawnionym podmiotom rekompensaty za nieruchomości wywłaszczone, których stan faktyczny albo prawny nie daje możliwości zwrócenia ich byłym właścicielom - tym bardziej w sytuacji, gdy przeprowadzone postępowanie wykazało, iż cel wywłaszczenia został osiągnięty.

W stosunku do wniosku odwołującego "o odwołanie wszystkich decyzji wywłaszczeniowych oraz związanych z nimi decyzji zmian gruntowych i zmian prawa własności dotyczących działek mojej rodziny" organ odwoławczy zauważył, iż strony mogą zakwestionować powyższe decyzje w stosownych trybach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego, tj.: postępowania w sprawie wznowienia postępowania, postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, względnie postępowania w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji.

Konkludując organ odwoławczy stwierdził, że zgromadzony materiał dowodowy dowodzi, że na nieruchomości, której dotyczy wniosek o zwrot, zrealizowano cel wywłaszczenia, określony w orzeczeniu Prezydium Rady Narodowej m. K. z 30 listopada 1960 r. jako budowa osiedla mieszkaniowego "[...] " i nastąpiło to w terminach wynikających z art. 137 ust. 1 u.g.n., a tym samym nie można orzec o jej zwrocie na rzecz wnioskodawców.

W.K. wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Skarżący zarzucił:

1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji w sytuacji, w której zachodzą wskazane w tych przepisach podstawy do zwrotu nieruchomości;

2. naruszenie przepisów postępowania dające podstawę do wznowienia postępowania, a to art. 10 § 1, 79 § 1 i § 2, 85 i 89-94 K.p.a. poprzez pozbawienie skarżącego, bez jego winy, możliwości wzięcia czynnego udziału w postępowaniu w okresie od dnia 12 stycznia 2010 roku do dnia 7 kwietnia 2015 roku, pozbawienie skarżącego możliwości wzięcia udziału w przeprowadzanym postępowaniu dowodowym, w tym w dokonanych oględzinach oraz rozprawie administracyjnej.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi wskazał, że przedmiotowa nieruchomość winna zostać zwrócona skarżącemu oraz pozostałym wnioskodawcom.

W pierwszej kolejności wskazano, że organ II instancji powielił błąd organu l instancji i w sposób nieprawidłowy uznał brak zbędności nieruchomości na cele wywłaszczenia i na tej podstawie odmówił jej zwrotu w oparciu o art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 u.g.n. W zakresie tym organ II instancji oparł się w znacznej mierze na dowodzie ze zdjęcia lotniczego wykonanego w dniu 14 września 1970 r., na którym widnieje zarys budynku na przedmiotowej nieruchomości. Zdaniem skarżącego organ l instancji błędnie przyjął, że fakt, iż na wskazanym zdjęciu widnieje budynek jest podstawą dla stwierdzenia, że cel wywłaszczenia został zrealizowany w przeciągu 10 lat od momentu wywłaszczenia, a zatem nie ma podstaw dla zwrotu nieruchomości spadkobiercom wywłaszczonych właścicieli. Z samej specyfiki zdjęcia lotniczego wynika jednak, że na jego podstawie możliwe jest ustalenie przede wszystkim zakresu zajmowanego przez budynek obszaru, natomiast nie jest możliwe rozstrzygnięcie, jaki charakter miał sfotografowany obiekt, w szczególności, czy był to budynek mieszkalny. Z tego powodu kwestia ta powinna być przedmiotem dogłębnej analizy organu II instancji, a samo rozstrzygnięcie o mieszkalnym charakterze budynku może być oparte wyłącznie na niebudzących wątpliwości dowodach. Tymczasem w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano wyraźnie na istnienie budynku mieszkalnego. Skarżący podkreślił, że nawet gdyby budynek mógł być na tej podstawie uznany za mający charakter mieszkalny, to wciąż nie byłoby to wystarczające dla stwierdzenia realizacji celu wywłaszczenia, którym była budowa osiedla mieszkaniowego "[...] ".

Skarżący wskazał, że słownik języka polskiego PWN definiuje pojęcia osiedla na dwa sposoby. W pierwszej kolejności wskazuje się, że termin "osiedle" oznacza "nieduże skupienie budynków w mieście lub na wsi, ew. zespół bloków mieszkalnych". W niniejszej sprawie organ II instancji przyjął jednak, że dla uznania, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany, tzn. że do dnia 30 listopada 1970 r. zostało wybudowane osiedle mieszkaniowe, wystarczający jest fakt, że na wywłaszczonej nieruchomości znajduje się jeden budynek. W dalszej kolejności autorzy słownika języka polskiego PWN wskazują, że za "osiedle" uznaje się również potocznie "ludzi mieszkających w zespole budynków".

Organ II instancji na poparcie tezy o realizacji celu wywłaszczenia wskazał na dowód w postaci pisma Referatu Ewidencji Ludności Urzędu Miasta K. , zgodnie z którym pierwszą osobą zameldowaną w budynku przy ul. [...] był C.M. , który został tam zameldowany na pobyt stały w dniu 6 lutego 1963 r. Zdaniem skarżącego z faktu zameldowania na wywłaszczonej nieruchomości jednej osoby nie wynika jednak jeszcze, że doszło do realizacji celu wywłaszczenia w postaci budowy osiedla mieszkaniowego, które ze swej istoty jest zbiorem większej ilości osób mieszkających przy tym w skupisku co najmniej kilku budynków. Stanowisko organu II instancji jest zatem błędne.

Za nieuzasadnione skarżący uznał również oparcie się przez organ II instancji na zgromadzonych w toku postępowania informacjach uzyskanych od przedsiębiorstw przesyłowych. Skarżący nie kwestionuje przytoczonego przez organ II instancji orzecznictwa sądów administracyjnych w zakresie, w jakim uznaje ono infrastrukturę i urządzenia służące mieszkańcom za równowartościowy element osiedla mieszkaniowego. Z powyższych informacji nie sposób jednak wywnioskować, tak jak czyni to organ II instancji, że przed 30 listopada 1970 r. na nieruchomości znajdowała się infrastruktura typowa dla osiedla mieszkaniowego. Przeciwnie, zdaniem skarżącego, wynikające z pism przedsiębiorstw przesyłowych okoliczności zdają się takiemu stanowisku wyraźnie zaprzeczać. Praktycznie co do żadnego z urządzeń nie stwierdzono bowiem, że z pewnością istniało ono w 1970 r.

Z dowodów zgromadzonych w postępowaniu, a przyjętych przez organ za podstawę rozstrzygnięcia wynikają wnioski odmienne. Jednocześnie trudno wyobrazić sobie funkcjonowanie osiedla mieszkaniowego pozbawionego koniecznej infrastruktury. Natomiast przytoczony przez organ II instancji fakt, że obecnie przez teren zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości przebiegają liczne sieci infrastruktury miejskiej, co również potwierdza realizację celu wywłaszczenia, jest kompletnie pozbawiony znaczenia w niniejszej sprawie, a stwierdzenie to może jedynie świadczyć o braku właściwego rozumienia ustawowego pojęcia "zbędności na cel wywłaszczenia" po stronie organu II instancji, co musiało skutkować naruszeniem art. 136 ust. 3 u.g.n. w zw. z art. 137 u.g.n, które to przepisy tymi pojęciami się posługują.

Skarżący zarzucił również, że organ II instancji w bardzo skrótowy sposób odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do budzącego znaczne wątpliwości faktu możliwego braku zgodnego z prawem zakończenia procedury wywłaszczeniowej w stosunku do części nieruchomości, której dotyczy niniejsze postępowanie. Organ II instancji wątpliwości te dostrzegł stwierdzając w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że w stosunku do części dawnej parceli l. kat. [...] (a więc części wnioskowanej nieruchomości) brak jest w orzeczeniu adnotacji o jego ostateczności. Nie przeszkodziło to jednak organowi II instancji w utrzymaniu w całości w mocy decyzji organu l instancji, w której odmówiono zwrotu jakiejkolwiek części nieruchomości. Jak stwierdził w uzasadnieniu organ II instancji: "(...) nie jest rzeczą organów rozpatrujących sprawę zwrotu przedmiotowej nieruchomości weryfikacja tego, czy ww. orzeczenie wywłaszczeniowe (...) stało się faktycznie ostateczne." Stanowisko to jest, zdaniem skarżącego, błędne. Ustalenie, czy rzeczywiście doszło do wywłaszczenia jest bowiem koniecznym etapem w postępowaniu w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Jedynie w przypadku stwierdzenia przez organ, że rzeczywiście doszło do prawnie skutecznego wywłaszczenia uzasadniona jest ewentualna analiza dalszych przesłanek. Jeśli organ prowadzący postępowanie ustali natomiast, że w ogóle nie doszło do prawnie obowiązującego w świetle ówczesnych przepisów wywłaszczenia, powinien postępowanie umorzyć jako bezprzedmiotowe, stwierdzając jednocześnie, że niewywłaszczony właściciel może domagać się wydania nieruchomości w innym trybie. W niniejszej sprawie natomiast organ II instancji, nie rozważając tej kwestii pomimo świadomości istnienia znacznych wątpliwości, utrzymał w mocy decyzję organu l instancji.

Drugi ze skierowanych przeciwko zaskarżonej decyzji zarzutów dotyczy naruszenia przepisów postępowania, a to w szczególności art. 10 § 1, 79 § 1 i § 2, 85 i 89-94 K.p.a. polegającego na pozbawieniu skarżącego, bez jego winy, możliwości wzięcia czynnego udziału w postępowaniu oraz pozbawieniu skarżącego możliwości wzięcia udziału w przeprowadzanych dowodach, w tym dokonanych oględzinach nieruchomości oraz rozprawie.

W niniejszej sprawie skarżący był początkowo w postępowaniu przed organem l instancji reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Jak wynika z akt sprawy, w dniu 12 stycznia 2010 r. pełnomocnik poinformował organ prowadzący postępowanie, że nie reprezentuje już wnioskodawcy. W tej sytuacji organ l instancji wezwał skarżącego do wskazania pełnomocnika do doręczeń w kraju, wysyłając wezwanie na adres zamieszkania wnioskodawcy w Kanadzie, co jednak nastąpiło dopiero w dniu 13 listopada 2014 r. W efekcie skarżący, niewątpliwe będący stroną, był bez własnej winy pozbawiony możliwości wzięcia udziału postępowaniu przez okres ponad pięciu lat. Do wskazania przez skarżącego pełnomocnika do doręczeń w kraju doszło pismem skarżącego, które wpłynęło w dniu 7 kwietnia 2015 r. Jednocześnie w okresie od 12 stycznia 2010 r. do 7 kwietnia 2015 r. zostały sporządzone przez organ l instancji różnego rodzaju pisma, między innymi pismo z dnia 11 lutego 2015 r. z zawiadomieniem o planowanej rozprawie, które zostało wysłane na adres nie będący adresem skarżącego. Zachowanie organu l instancji skarżący uznaje za zupełnie niezrozumiałe i naruszające przepisy postępowania, w szczególności art. 10 § 1 K.p.a. w zw. z art. 40 § 5 K.p.a. Organ l instancji zwlekał niemal pięć lat ze skierowaniem do skarżącego wezwania do wskazania adresu do doręczeń w Polsce wraz z pouczeniem o treści art. 40 § 5 K.p.a.

Następnie organ l instancji nie zaczekał nawet trzech miesięcy na otrzymanie od skarżącego pisma, w którym adres ten miał zostać wskazany, mimo świadomości, że skarżący zamieszkuje na innym kontynencie. Już 11 lutego 2015 r. organ l instancji wysłał stronom zawiadomienia o rozprawie. Co więcej, z nieznanych powodów pisma kierowane do skarżącego wysyłano na, jak wskazał organ II instancji w zaskarżonej decyzji, ostatni adres pobytu stałego W.K. , podczas gdy organ l instancji miał wiedzę dotyczącą aktualnego miejsca stałego pobytu w Kanadzie - na adres ten skierował bowiem do skarżącego pismo z 3 listopada 2014 r. Natomiast jeśli organ l instancji twierdził, że skarżący zaniechał wskazania pełnomocnika do doręczeń w kraju (czego nie zrobił) to należało zgodnie z art. 40 § 5 K.p.a. kierowane do skarżącego pisma pozostawić w aktach sprawy, czego nie uczyniono - w aktach sprawy brak jest dodatkowych egzemplarzy pism, które miałyby być przeznaczone dla skarżącego.

W związku z powyższym zdaniem skarżącego postępowanie przed organem l Instancji było obarczone tak znacznymi wadami, że utrzymanie zaskarżoną decyzją w mocy decyzji organu l instancji pozostaje w oczywistej sprzeczności z przepisami prawa. Nie jest przy tym prawdziwe stanowisko organu II instancji wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jakoby skarżący nie wykazał, że zarzucane naruszenie uniemożliwiło mu dokonanie czynności i miało wpływ na wynik sprawy. Np. nieotrzymanie przez skarżącego zawiadomienia o rozprawie skutkowało brakiem wiedzy skarżącego w tym zakresie, a w konsekwencji niemożnością wzięcia w niej udziału. Już sam brak możliwości wzięcia udziału w rozprawie, na której zgromadzono dowody przytoczone w uzasadnieniu decyzji organu l instancji, jak i organu II instancji, należy uznać za mające wpływ na wynik postępowania - zaburzyło to równowagę stron podczas rozprawy i spowodowało, że skarżący nie mógł przyczynić się do wzięcia przez organ l instancji pod uwagę również okoliczności korzystnych z punktu widzenia jego interesu prawnego. W efekcie, zdaniem skarżącego, zaskarżona decyzja winna zostać uchylona także ze względu na fakt, że nie wyeliminowała ona z obrotu prawnego decyzji organu l instancji wydanej w postępowaniu obarczonym istotnymi błędami proceduralnymi.

Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Stosownie do dyspozycji art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Postępowanie przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do dyspozycji z art. 134 § 1 P.p.s.a..

Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga W.K. jest nieuzasadniona, a podniesione w niej zarzuty nie zasługują na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody [...], którą utrzymano w mocy decyzję Starosty K. o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako części działek: nr [...] i nr [...] na rzecz W.K. , H.B. oraz U.M. .

Podstawą materialnoprawną w niniejszej sprawie są przepisy art. 136 ust. 3 w zw. z 137 u.g.n.. Zgodnie z treścią art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 tej ustawy, stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Zgodnie zaś z art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu (pkt 1) albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna cel ten nie został zrealizowany (pkt 2). Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.

Ustawowa definicja pojęcia zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nakłada na organy administracji publicznej obowiązek ścisłej wykładni, bez możliwości dokonywania jakichkolwiek odstępstw od treści zawartej w art. 137 u.g.n..

Należy również mieć na uwadze, że w wyroku z 13 marca 2014 r. sygn. akt P 38/11 Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed dniem 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed dniem 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trafnie jednak organ wskazał, że przywołane wyżej orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego nie będzie miało zastosowania w kontrolowanym postępowaniu ze względu na niespełnienie żadnej z przesłanek zbędności, bowiem realizacja celu wywłaszczenia nastąpiła przed upływem 10 lat od daty wywłaszczenia.

Z akt sprawy wynika, że przedmiotowe nieruchomości zostały wywłaszczone ostatecznym orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w m. K. nr [...] z dnia 30 listopada 1960 r., z którego wynika, że wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa parcele katastralne: l. kat. [...] ,[...] ,[...] , b. gm. kat. [... ] pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...] ".

Należy w tym miejscu wskazać na fakt, że orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 30 listopada 1960 r. znak: [...] zostało wydane m.in. na podstawie art. 1-5, 7, 8, 12-14, 20-23, 30 i 31 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. nr 17, poz. 70).

Zgodnie zaś z art. 216 u.g.n. stosowanie przepisów o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości (rozdziału 6 działu III tej ustawy) rozszerzone jest na przejęcia nieruchomości dokonane w innej drodze, niż na podstawie umowy administracyjnej, o ile zostały dokonane na podstawie wymienionych w tym przepisie aktów prawnych, m.in. nieruchomości przejętych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

W sprawie bezsporne pomiędzy stronami są ustalenia co do kwestii, że obecnie osobami uprawnionymi do domagania się zwrotu przedmiotowych części działek: nr [...] i nr [...] poł. w obr. [...] m. K. , w granicach wywłaszczonych parcel: l. kat. [...] ,[...] ,[...] b. gm. kat. [...] są: W.K. , H.B. oraz U.M. , którzy skorzystali z przysługującego im uprawnienia.

Także kwestie i przesłanki takie jak: konieczność złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przez wszystkich współwłaścicieli wywłaszczonej nieruchomości lub ich spadkobierców; stwierdzenie, że w chwili orzekania o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości stanowi ona własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego; precyzyjne określenie celu wywłaszczenia, zostały prawidłowo ustalone przez organ. Powyższe nie budzi również zastrzeżeń Sądu.

Spornym zagadnieniem w sprawie było zaistnienie przesłanki zbędności spornej nieruchomości na cel wywłaszczenia, a dokładnie, czy cel ten został na nieruchomości zrealizowany.

By jednoznacznie określić zakres niniejszej sprawy i wyjaśnić wątpliwości skarżącego w tym zakresie, należy podkreślić po pierwsze, że orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w m. K. nr [...] z dnia 30 listopada 1960 r., wywłaszczające na rzecz Skarbu Państwa parcele katastralne: l. kat. [...] ,[...] ,[...] . gm. kat. [...] było jednym z wielu aktów podjętych celem budowy osiedla mieszkaniowego "[...] ", które to zamierzenie daleko wykraczało poza działki objęte wnioskiem skarżącego.

Na budowę ww. osiedla składała się budowa na terenach niezabudowanych oraz zabudowa plombowa w miejscach, gdzie istniała już w części zabudowa (ul. [...] ,[...] ,[...] ,[...] ).

Po drugie, wszczynający postępowanie wniosek skarżącego z 4 lipca 2005 r. obejmował znacznie więcej działek, niż działki określone w poddanej kontroli Sądu decyzji w sprawie niniejszej.

W konsekwencji powyższego należy podkreślić, że w przedmiotowej sprawie badane były jedynie części działek: nr [...] ,[...] obj. księgami wieczystymi: nr [...] , poł. w obr. [...] m. K. , w granicach wywłaszczonych parcel: l. kat. [...] ,[...] i l. kat. [...] b. gm. kat. K . Nie były zatem w niniejszej sprawie badane pozostałe działki opisane we wniosku skarżącego, odwołaniu i skardze (np.: sprawa działki nr [...], poł. w obr. [...] która została rozstrzygnięta ostateczną decyzją Starosty K. nr [...] z dnia 17 marca 2015 r. w odrębnym postępowaniu).

Skarżący wywodził zbędność nieruchomości na cel wywłaszczenia, czemu zaprzeczały organy administracji. By móc ocenić, czy cel ten został zrealizowany, w przedmiotowej sprawie niezbędne stało się przeanalizowanie dokumentacji dotyczącej wywłaszczonej nieruchomości, by doprecyzować, co w istocie mieściło się na nieruchomości w latach następujących po wywłaszczeniu.

Przechodząc do wykładni przepisów stanowiących materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, należy wskazać, że przez zbędność wywłaszczonej nieruchomości na cel określony w decyzji należy rozumieć niepodjęcie prac w ogóle lub odstąpienie od realizacji celu, dla którego nieruchomość została wywłaszczona. (por. wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2011 r. sygn. I OSK 1433/10, wyrok NSA z dnia 7 września 2007 r., sygn. akt I OSK 1324/06).

Rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej o zwrot wywłaszczonej nieruchomości musi zatem zostać poprzedzone ustaleniem, na jaki cel nieruchomość została wywłaszczona oraz dokonaniem identyfikacji wywłaszczonej nieruchomości lub jej części w terenie, a także ustaleniem sposobu jej zagospodarowania oraz dokonaniem oceny, czy wywłaszczona nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel wywłaszczenia.

Dokonanie prawidłowej subsumpcji normy prawnej z art. 137 u.g.n. wymaga precyzyjnego ustalenia celu wywłaszczenia danej nieruchomości oraz zbadania terminu realizacji celu wywłaszczenia, przy czym cel wywłaszczenia musi być interpretowany ściśle.

Podkreślić należy, że przy ocenie realizacji celu wywłaszczenia jakim jest budowa osiedla mieszkaniowego, należy uwzględnić nie tylko budowę typowych budynków (bloków) mieszkalnych, ale również wszystkich innych obiektów i urządzeń technicznych składających się na infrastrukturę tego osiedla, takich jak: budynki handlowe, usługowe, urządzenia towarzyszące, ciągi komunikacyjne, parkingi, szkoły, boiska sportowe, garaże, zieleń osiedlowa i ciągi piesze (chodniki), a ocena, czy tak pojmowany cel wywłaszczenia został zrealizowany, musi odnosić się do całości wywłaszczonej nieruchomości, a nie jej części, tj. działki powstałej z podziału takiej nieruchomości. Ponadto okoliczność, że lokalizacja celu wywłaszczenia odbiega nieco od planowanej nie ma wypływu na zrealizowanie celu wywłaszczenia tj. budowę osiedla mieszkaniowego (por. wyrok NSA z dnia 20 listopada 2014 r., I OSK 2755/13, LEX nr 1591013).

Inwestycja w postaci budowy osiedla mieszkaniowego ma charakter złożony i wieloetapowy, a zatem jej realizacja może trwać niejednokrotnie dłuższy okres czasu. Teren zajęty przez osiedle mieszkaniowe nie musi być także w całości pokryty różnymi inwestycjami budowlanymi. W szczególności mogą na nim występować obszary tzw. zielone, czy rekreacyjne lub strefy ochronne. Osiedle mieszkaniowe jest pewnym swego rodzaju mikroorganizmem urbanizacyjnym, który rządzi się zasadami, uwzględniającymi potrzeby jego mieszkańców. Z tego względu nie można również - co do zasady - wykluczyć możliwości by na terenie osiedlowym, pierwotnie przeznaczonym pod zieleń lub mającym tzw. charakter rekreacyjny, w przyszłość powstał np. jakiś obiekt bardziej obecnie potrzebny jego mieszkańcom (por. wyrok NSA z dnia 27 listopada 2014 r., I OSK 846/13, LEX nr 1658642).

Osiedle to nie tylko budynki mieszkalne, ale także infrastruktura obejmująca instalacje energetyczne, parkingi, zieleń osiedlową i ciągi piesze. Są to bowiem takie elementy infrastruktury, które są niezbędne mieszkańcom osiedla do codziennego życia na jego terenie (por. wyrok NSA z 10 kwietnia 2010 r., sygn. I OSK 2319/12, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Ustalenie celu wywłaszczenia w postępowaniu o zwrot nieruchomości ma szczególnie znaczenie w sytuacji, kiedy cel wywłaszczenia nie został bliżej sprecyzowany, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie. Jako przykład określenia celu wywłaszczenia w sposób ogólny można wskazać stwierdzenie, iż wywłaszczenie następuje na cele budowy osiedla mieszkaniowego.

W takiej sytuacji dokładne przeznaczenie wywłaszczonych nieruchomości należy odczytywać z uwzględnieniem innych dokumentów, przykładowo treści decyzji lokalizacyjnej, pozwolenia na budowę, czy też planu zagospodarowania terenu.

Należy w tym miejscu wskazać, że nie ma racji skarżący zarzucając, że przedmiotem rozpoczętego procesu wywłaszczeniowego nie było "osiedle mieszkaniowe [...]", ale budynki "osiedla robotniczego". Nieuprawnione jest też twierdzenie skarżącego, jakoby argumentacja zawarta w decyzji, iż tereny zostały zabudowane zgodnie z celem wywłaszczenia (na cele budowy "osiedla [...]") była nieprawidłowa. Jak wynika bowiem jednoznacznie z uzasadnienia orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m. K. z dnia 30 listopada 1960 r. (str.[...] tego orzeczenia) "Oznaczona wyżej nieruchomość jest niezbędna pod budowę osiedla mieszkaniowego [...] ."

Powyższe przyznał też jednoznacznie i wprost pełnomocnik skarżącego w uzupełnieniu odwołania i skardze do sądu (zarówno przymiot ostateczności decyzji, jak i cel wywłaszczenia).

Prawidłowo organ podjął się uszczegółowienia celu decyzji wywłaszczeniowej. W szczególności wskazał, że jak wynika z uzasadnienia wniosku Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych z dnia 1 września 1958 r. o wywłaszczenie, wnioskowane do wywłaszczenia nieruchomości były traktowane jako niezbędne pod budowę domów mieszkalnych przy ul. [...] ,[...] ,[...] w K. (zabudowa plombowa) i są objęte zaświadczeniem lokalizacji nr [...] akt administracyjnych.

Natomiast w uzasadnieniu wniosku Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych z dnia 2 września 1958 r. o udzielenie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości (k. [...] ) wskazano, iż zajęcie przedmiotowych nieruchomości ma na celu bezzwłoczne przystąpienie do realizacji inwestycji, a mianowicie budowy części plombowej osiedla "[...] " w K .

Z kolei na mapie stanowiącej Projekt Realizacyjny [...] z lipca 1958 r., (k. [...] zaznaczono rozmieszczenie planowanych budynków plombowych wraz z proponowanymi granicami wywłaszczeń dla plomb.

W konsekwencji za chybiony należy uznać zarzut skarżącego, że na wywłaszczonej nieruchomości znajduje się tylko jeden budynek, a nie osiedle. Wybudowany bowiem na działce nr [...] budynek, z którego użytkowaniem związane są przedmiotowe nieruchomości, był elementem szerszego planu zabudowy plombowej osiedla "[...] ".

Opisując szczegółowo wnioskowane do zwrotu nieruchomości organ I instancji wskazał, że część działki nr [...] w granicach wywłaszczonych parcel ma kształt prostokąta i zlokalizowana jest przy budynku nr [...] - ul. [...] od strony ul. [...] Granica wschodnia przebiega po ścianie budynku mieszkalnego przy ul. [...] . Granica północna i południowa przebiegają po żywopłotach otaczających zieleńce. Granica zachodnia przebiega częściowo po żywopłotach a częściowo po chodnikach z kostki betonowej. W opisanych wyżej granicach teren jest zagospodarowany w następujący sposób: wschodnia część działki stanowi chodnik z kostki betonowej. W zachodniej i środkowej części działki znajdują się zieleńce otoczone żywopłotem i poprzecinane chodnikami z kostki betonowej.

Z kolei część działki nr [...] w granicach wywłaszczonych parcel ma kształt prostokąta i zlokalizowana jest przy budynku nr [...] - ul. [...]od strony podwórza. Granica zachodnia przebiega po ścianie budynku mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] . Granica południowa przebiega po ogrodzeniu metalowym na wysokiej betonowej podmurówce (ok. 1,5 m). Granica wschodnia przebiega po ścianie budynku [...], a następnie po ogrodzeniu metalowym. Granica północna przebiega po chodniku z kostki betonowej. W opisanych wyżej granicach teren zagospodarowany jest w następujący sposób: w przeważającej części działka stanowi chodnik wyłożony kostką betonową, który stanowi dojście do budynku [...] . W narożniku południowo - wschodnim znajduje się ogródek kwiatowy oraz tuje przy granicy wschodniej. Przy budynku znajdują się klapy doświetleniowo-wentylacyjne do piwnic budynku [...] Przy budynku [...] znajduje się obiekt betonowy pokryty blachą, w którym znajdują się urządzenia elektryczne.

Organ prawidłowo ustalił, a skarżący przyznał, że na przedmiotowej nieruchomości, najpóźniej w 1970 r. istniał budynek.

Na zdjęciu lotniczym zalegającym w aktach widoczny jest ukończony budynek mieszkalny przy ul. [...] z urządzonymi chodnikami i zieleńcami przed budynkiem od strony ul. [...] oraz urządzonym podwórzem.

Nie był zasadny zarzut oparcia się przez organ na dowodzie zameldowania na wywłaszczonej nieruchomości jednej tylko osoby, jako że z pisma Referatu Ewidencji Ludności Urzędu Miasta K. z dnia 19 marca 2014 r. jednoznacznie wynika, iż na podstawie zbiorów meldunkowych Gminy Miejskiej K. pierwszą, a nie jedyną, zameldowaną osobą w budynku przy ul. [...] na pobyt stały od 6 lutego 1963 r. był C.M., .

Nie znajduje również potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym zarzut skarżącego, że przed 30 listopada 1970 r. na nieruchomości nie znajdowała się infrastruktura typowa dla osiedla mieszkaniowego. Zdaniem skarżącego wynikające z pism przedsiębiorstw przesyłowych okoliczności nie stwierdzają "praktycznie co do żadnego z urządzeń (...), że z pewnością istniało ono w 1970 r."

Należy tu przyznać skarżącemu rację, że bez znaczenia dla sprawy pozostaje część pism wskazana przez organy i wynikające z nich informacje, a to:

- pismo [...]- na części działki nr [...] poł. w obr. [...] posiada czynną infrastrukturę teletechniczną w postaci ziemnej sieci teletechnicznej,

- pismo MPWiK S.A. - posiada na części działki nr [...] odcinek przyłącza kanalizacyjnego do budynków przy ul. [...], a na części działki nr [...] znajdują się przewody kanalizacyjne będące poza eksploatacją MPWiK S.A.,

- pismo [...] S.A. Oddział w K. - na terenie części działek: nr [...], nr [...] i [...] zlokalizowana jest linia kablowa niskiego napięcia relacji ul. [...] , rok budowy 1980.

Brak bowiem dowodów, że wskazane wyżej urządzenia infrastruktury powstały do 1970 r..

Jednakże należy z całą mocą podkreślić, że organ należycie wykazał, iż z pozostałych pism i zawartych w nich informacji wynika, że:

- Polska Spółka Gazownictwa sp. z o.o. Zakład w K. na działce nr [...] posiada posadowiony stalowe przyłącze gazu niskiego ciśnienia DN 80 wybudowane w 1969 roku. Strefa kontrolowana, której linia środkowa pokrywa się z osią gazociągu wynosi 3,0 m (k. 202);

- Miejskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej S.A. w K. posiada na działce nr [...] obr. [...]\\ jedn. ewid. [...] posadowioną infrastrukturę ciepłowniczą, tj. sieć cieplna 2 x Dn 150 o nr inwentarzowym [...] oraz przyłącze cieplne 2 x Dn 50 o nr inwentarzowym [...]. Inwestorem zadania polegającego na budowie ww. urządzeń cieplnych była Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych II i Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych III w K . Przedmiotowa infrastruktura ciepłownicza została przekazana na majątek [...] S.A. dokumentem: arkusz spisu z natury przekazanych urządzeń kotłowni nr [...] z 1965 r. oraz dokumentem [...] z 1964 r. Dla sieci ciepłowniczej wymagana jest strefa ochronna w pasie o szerokości 2,70 m, dla przyłącza cieplnego 2 x Dn 50 wymagana jest strefa ochronna w pasie o szerokości 2,40 m (k. 217).

Niewątpliwie zatem ww. urządzenia infrastruktury powstały w latach 1964 -1969.

Zatem oprócz ww. budynku powstałego na działce sąsiedniej, we wskazanym przepisami terminie na przedmiotowych działkach istniały dojścia do budynku, podwórze, teren zielony, a także powstało uzbrojenie osiedla, z których to inwestycji korzystali mieszkańcy osiedla "[...] ". W konsekwencji zasadnie organy uznały, że nie można uznać przedmiotowych nieruchomości za zbędne na cel ich wywłaszczenia.

Z powyższego wynika, że funkcje ww. nieruchomości, służebne wobec budynku nr [...] przy ul [...] , to jest dojścia, infrastruktury i zieleni dla mieszkańców, utrzymują się do dzisiaj zgodnie ze stanem udokumentowanym zdjęciem z 1970 r., a także planami z 1958 r..

Takie zagospodarowanie nieruchomości ściśle wiąże się z wykorzystaniem jej na cel wywłaszczenia, tj. na cel budowy osiedla mieszkaniowego.

Wbrew zatem twierdzeniom skarżącego organ nie oparł się w znacznej mierze na dowodzie ze zdjęcia lotniczego, a przeprowadził wszechstronne postępowanie dowodowe, które potwierdziło wyżej opisany stan nieruchomości.

Odnośnie natomiast zarzutu braku zgodnego z prawem zakończenia procedury wywłaszczeniowej w stosunku do części nieruchomości, której dotyczy niniejsze postępowanie, Sąd stwierdza, że trafnie ocenił ów zarzut organ odwoławczy. Wskazał mianowicie, że jakkolwiek w aktach sprawy znajduje się egzemplarz orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m. K. z 2 lipca 1962 r. o wywłaszczeniu nieruchomości oznaczonej jako parcele l. kat. [...] o pow. 2 m2 oraz l. kat. [...] (na którym brak adnotacji urzędowej o jego ostateczności), to jednak przedmiotem niniejszej sprawy - co jednoznacznie wynika z uzasadnienia decyzji organu I instancji – jest część dawnej parceli l. kat. [...] , objęta orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w m. K. nr [...] z 30 listopada 1960 r., która jako decyzja ostateczna funkcjonuje w obrocie prawnym.

W związku z powyższym należy podkreślić, że nieruchomości badane w niniejszej sprawie zostały wywłaszczone decyzją ostateczną, natomiast kwestia oceny zbędności na cel wywłaszczenia pozostałych nieruchomości objętych pierwotnym wnioskiem skarżącego z 4 lipca 2005 r. pozostaje poza zakresem niniejszego postępowania.

Podsumowując należy wskazać, że organ zgromadził w sprawie szereg poddanych wszechstronnej analizie dowodów, takich jak mapy, zdjęcia i dokumenty. Niewątpliwie wskazują one, że w latach 1963 - 1970 na przedmiotowych działkach powstały urządzone chodniki, zieleńce przed budynkiem od strony ul. [...] (dz. [...] ) oraz urządzone podwórze (dz. [...] ) oraz infrastruktura przesyłowa na obu działkach.

Sąd stwierdził, że organy, stosownie do treści art. 7, 77 i 80 K.p.a., zebrały materiał dowodowy w sposób wyczerpujący, a następnie dokonały jego rzetelnego rozpatrzenia. Dokonane ustalenia stanu faktycznego, stanowiące podstawę podjętego w sprawie rozstrzygnięcia, znalazły również stosownie do art. 107 § 3 K.p.a. wyraz w uzasadnieniu decyzji. Organ odwoławczy bardzo szczegółowo odniósł się również do wszelkich zarzutów odwołania.

Należy pamiętać, że zgodnie z art. 80 K.p.a. organ administracji publicznej ocenia, na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada równej mocy dowodowej wszystkich dopuszczanych na wniosek, bądź z urzędu, dowodów. Można posłużyć się wszystkimi środkami dowodowymi, które są zgodne z prawem i mogą stać się podstawą do zupełnego wyjaśnienia sprawy. W świetle powyższego nie ma podstaw, by podzielić twierdzenie strony skarżącej, że cel wywłaszczenia - na cele budowy osiedla mieszkaniowego "[...] ", nie został zrealizowany w terminie określonym przepisami.

Organy przeprowadziły postępowanie rzetelnie, szeregiem środków ustalając cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości i jego zrealizowanie w stosownych terminach. Przeprowadzono również wnikliwe postępowanie dowodowe w oparciu o wiele źródeł zawartych w stosownych dokumentach, mapach i zdjęciach. Powyższe stanowi o prawidłowym wypełnieniu nakazanych m.in. przez art. 7 i art. 77 K.p.a. reguł gromadzenia i oceny materiału dowodowego. Organy również, stosownie do art. 107 § 3 K.p.a., szeroko i wyczerpująco odniosły się do ww. kwestii w uzasadnieniach kwestionowanych decyzji.

Odnosząc się do zarzutu skargi naruszenia art. 10, 79 § 1 i § 2, 85 i 89-94 K.p.a., Sąd wskazuje, że trafnie stwierdził organ odwoławczy, że aby strona mogła skutecznie podnosić zarzut naruszenia jej uprawnień procesowych, w tym przypadku art. 10 K.p.a., winna wykazać, iż zarzucane naruszenie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych i miało wpływ na wynik sprawy.

Organ słusznie wskazał, że skarżący co prawda podniósł, iż "w okresie od 12 stycznia 2010 roku do 7 kwietnia 2015 roku zostały sporządzone przez organ I instancji różnego rodzaju pisma, między innymi pismo z dnia 11 lutego 2015 roku z zawiadomieniem o planowanej rozprawie, które z nieznanych przyczyn zostało wysłane na adres niebędący adresem odwołującego", jednakże po ich analizie organ prawidłowo stwierdził, iż z wyjaśnień tych nie wynika, aby podniesione przez stronę zarzuty miały istotny wpływ na wynik sprawy.

Należy przy tym przyznać rację skarżącemu, że organ l instancji wezwał skarżącego do wskazania pełnomocnika do doręczeń w kraju, wysyłając wezwanie na adres zamieszkania wnioskodawcy w Kanadzie dopiero w dniu 13 listopada 2014r. W efekcie skarżący był bez własnej winy pozbawiony możliwości wzięcia udziału postępowaniu przez okres ok. pięciu lat. Do wskazania przez skarżącego pełnomocnika do doręczeń w kraju doszło pismem skarżącego, które wpłynęło do organu w dniu 7 kwietnia 2015 r.

Zachowanie organu l instancji naruszało przepisy postępowania, w szczególności art. 10 § 1 K.p.a. w zw. z art. 40 § 5 K.p.a.. Organ l instancji długo zwlekał ze skierowaniem do skarżącego wezwania do wskazania adresu do doręczeń w Polsce wraz z pouczeniem o treści art. 40 § 5 K.p.a.. Następnie organ l instancji nie zaczekał nawet trzech miesięcy na otrzymanie od skarżącego pisma, w którym adres ten miał zostać wskazany, mimo świadomości, że skarżący zamieszkuje na innym kontynencie.

Co więcej brak było podstaw prawnych do kierowania do skarżącego pism na ostatni adres jego pobytu stałego w Polsce, podczas gdy organ l instancji miał wiedzę dotyczącą aktualnego miejsca stałego pobytu w Kanadzie.

Powyżej wskazane uchybienia organu I instancji nie miały jednak istotnego wpływu na wynik spraw (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.).

Wbrew bowiem stanowisku skarżącego sam brak możliwości wzięcia udziału w rozprawie, na której zgromadzono dowody przytoczone w uzasadnieniu decyzji, nie może być uznany za mający wpływ na wynik postępowania. Podnoszone przez skarżącego zaburzenie równowagi stron podczas rozprawy i spowodowanie, że skarżący nie mógł przyczynić się do wzięcia przez organ l instancji pod uwagę okoliczności korzystnych z punktu widzenia jego interesu prawnego, nie jest z całą pewnością wykazaniem konkretnych czynności procesowych, których pominięcie byłoby w związku przyczynowym z wynikiem sprawy.

Należy mieć na uwadze uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z 25 kwietnia 2005 r., sygn. akt FPS 6/04 (ONSAiWSA 2005, z. 4, poz. 66), wydaną na tle odpowiadającego treści art. 10 § 1 K.p.a. przepisu art. 200 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60. ze zm.), w której stwierdzono, że warunkiem sine qua non uchylenia decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania jest wykazanie, iż takie naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Do strony stawiającej zarzut należy wykazanie związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy (wyrok NSA z dnia 15 maja 2003 r. sygn. akt I SA/Gd 199/00, "Przegląd Podatkowy" 2004, nr 1, s. 43). Innymi słowy, strona powinna wykazać, że naruszenie przepisów postępowania uniemożliwiło jej dokonanie w danym postępowaniu konkretnej czynności procesowej (np. złożenia dokumentu).

Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, uchybienie przez organ obowiązkom procesowym stanowi podstawę do uchylenia decyzji wówczas, gdy strona wykaże, że zarzucane naruszenie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (por. wyrok NSA z dnia 9 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2572/12, publ. Lex nr 1574646, postanowienie NSA z dnia 22 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 431/12, Lex nr 1145527).

W niniejszej sprawie skarżący nie wskazał żadnych konkretnych czynności procesowych, których nie miał możliwości dokonać w wyniku wskazanego wyżej naruszenia.

Nie każde uchybienie proceduralne wiąże się z obowiązkiem wyeliminowania obarczonego wadą aktu z obrotu prawnego poprzez wydanie wyroku kasatoryjnego. Kluczowym dla sprawy jest to, czy stwierdzone uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Jak bowiem wynika z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., podstawą do uchylenia decyzji lub postanowienia jest jedynie takie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Obowiązkiem sądu uwzględniającego skargę na podstawie komentowanego przepisu jest więc nie tylko wskazanie przepisów proceduralnych, którym organ uchybił, ale również wykazanie prawdopodobieństwa oddziaływania naruszeń przepisów proceduralnych na wynik sprawy administracyjnej podejmowanej w zaskarżonym akcie przez organ (por. wyrok NSA z 11 stycznia 2006 r., sygn. akt II GSK 332/05; wyrok NSA z 6 maja 2008 r., sygn. akt I OSK 801/07).

W związku z tym, nie każde naruszenie przepisów postępowania powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. Warunkiem zastosowania przez sąd dyspozycji tej normy prawnej jest spełnienie hipotezy normy zawartej w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., w postaci stwierdzenia naruszenia przez organ administracji przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy.

Pogląd ten, jednolicie przyjmowany w sądownictwie sądowoadministracyjnym, potwierdzają również wyroki NSA z dnia 21 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1098/13, z dnia 18 maja 2006 r., sygn. II OSK 831/05, z dnia 9 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2572/12.

Podsumowując, mimo zaistniałej wadliwości działania organu I instancji w okresie od 12 stycznia 2010 roku do 7 kwietnia 2015 roku, skarżący w żaden sposób nie wykazał związku przyczynowego pomiędzy wadliwym działaniem organu, a wynikiem sprawy. Co więcej, nie wskazał jakich określonych czynności procesowych nie mógł podjąć, a jedynie ograniczył się do sformułowań ogólnych.

W tej sytuacji zarzut skarżącego nie ma oparcia w faktycznym pozbawieniu go możliwości działania i ma charakter czysto formalny. W żaden sposób nie wykazano jego wpływu (nawet hipotetycznego) na wynik sprawy. Tym samym zarzut ten nie mógł doprowadzić do uchylenia kontrolowanej decyzji tym bardziej, że Sąd nie stwierdził wystąpienia w sprawie jakichkolwiek innych uchybień procesowych mających wpływ na wynik rozstrzygnięcia. W szczególności organy administracji dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych, które znajdują pełne oparcie w treści dowodów zgromadzonych w aktach sprawy.

Zdaniem Sądu przedmiotowe postępowanie, zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji, zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a rozstrzygnięcie odpowiada prawu.

Obecny sposób zagospodarowania przedmiotowych działek pozostaje bez wpływu na ocenę legalności zaskarżonych decyzji. Zrealizowanie celu wywłaszczenia (przy zachowaniu warunków podanych w art. 137 u.g.n.) wyłącza dopuszczalność zwrotu nieruchomości, nawet jeśli później nieruchomość będzie wykorzystywana na inny cel (por. wyroki NSA z dnia 20 lutego 2001 r., I SA 2139/99, LEX nr 55331; z dnia 6 grudnia 2006 r., I OSK 193/06, LEX nr 291163).

Podsumowując należy stwierdzić, że organy prowadzące postępowanie zasadnie uznały, że zagospodarowanie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło zgodnie z celem wywłaszczenia i cel ten uprzednio prawidłowo sprecyzowały; dlatego też podniesiony zarzut naruszenia art. 136 i art. 137 § 2 u.g.n. był niezasadny.

Mając na uwadze wszystko powyższe należy stwierdzić, że skarga nie może być uwzględniona, ponieważ żaden z jej zarzutów nie okazał się uzasadniony. Wyniki sądowej kontroli prawidłowości postępowania przeprowadzonego przez organy administracji i stanowisko organów nie dają podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji, bowiem - w ocenie Sądu - organy prowadzące postępowanie prawidłowo ustaliły stan faktyczny i prawny sprawy oraz dokonały właściwej wykładni przepisów prawa, co uzasadniało wydanie orzeczenia o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 P.p.s.a. tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga jest nieuzasadniona, a zatem Sąd - na podstawie art. 151 P.p.s.a. - orzekł o jej oddaleniu.