Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 929/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 176, art. 183 § 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art. 4 ust. 8
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 30 poz 16 art. 30, pkt 25
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla  rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr  1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędzia del. WSA Sylwester Miziołek (spr.) Protokolant Patrycja Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Spółki A od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 26 listopada 2015 r. sygn. akt II SA/Go 617/15 w sprawie ze skargi Spółki A na decyzję Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Zielonej Górze z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Spółki A na rzecz Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Zielonej Górze 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 26 listopada 2015 r. sygn. akt II SA/Go 617/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę Firmy F. spółki z o.o. z siedzibą w N. na decyzję Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Zielonej Górze z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013.

Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że w dniu [...] maja 2013 r. do Biura Powiatowego ARiMR w G. wpłynął wniosek Firmy F. sp. z o.o. o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej ( zwanej dalej PRŚ) - na 2013 r. w którym zadeklarowano do płatności – pakiet 1 rolnictwo zrównoważone – działki rolne o łącznej powierzchni 177,68 ha. Z uwagi na zmianę siedziby spółki właściwym organem do rozpoznania wniosku stał się Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Nowej Soli z siedzibą w Kożuchowie.

Organ ten stwierdził, że brak jest przesłanek by uznać, że Spółka jest jednostką samodzielnie prowadzącą działalność rolniczą, posiadającą autonomię w zakresie zarządzania. Organ uznał, że strona nie jest spółką prowadzącą działalność samodzielnie, ale została utworzona wyłącznie w celu sztucznego podziału jednego gospodarstwa rolnego będącego w posiadaniu J. F.., który to w rzeczywistości sam decydował o pracach wykonywanych w Firmie oraz sam ponosił koszty związane z jej funkcjonowaniem. Grunty rolne zgłaszane przez skarżącą są zarządzane przez tą samą osobę – J.F., a grunty zgłaszane do płatności PRŚ przez J.F. oraz spółki, w których J. F. jest wspólnikiem, nie stanowią odrębnych gospodarstw, samodzielnych, niepowiązanych ze sobą ekonomicznie czy też technologicznie. Dokonując analizy powiązań podmiotów, w których J. F. jest wspólnikiem, zarejestrowanych odrębnie w ewidencji producentów Kierownik BP ARiMR uznał, że to nie odrębna – niniejsza Firma, a J.F. prowadził działalność rolniczą. Działalność ta była działalnością zarobkową wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły, prowadzoną na własny rachunek. To J. F. uzyskiwał przychody oraz ponosił wydatki związane z działalnością rolną a więc był w ocenie Kierownika BP ARiMR posiadaczem jednego spójnego gospodarstwa rolnego, sztucznie podzielonego i zgłaszanego oddzielnie przez podmioty zarejestrowane w ewidencji producentów jako odrębni producenci rolni. Przedmiotowa Firma nie jest odrębnym, samodzielnym i samorządnym producentem rolnym, nie posiada własnego sprzętu i nie ponosiła kosztów związanych z deklarowanymi gruntami. W odniesieniu do stwierdzonego w sprawie stanu faktycznego organ przyjął, że Firma jest jednym z podmiotów zgłaszających do płatności działki rolne, będące częścią jednostek produkcyjnych zarządzanych przez J. F., a została zarejestrowana i wnioskuje o płatności z dwóch powodów tj. aby zmaksymalizować wysokość otrzymanych płatności oraz by uzyskać płatności do działek, do których na mocy przepisów szczególnych płatność nie zostałaby przyznana z powodu przekroczenia powierzchni. Organ zwrócił uwagę, że spółki o nazwie: Firma F. oraz Firma F. 1 zostały utworzone [...] kwietnia 2013 r.; posiadały ten sam adres co adres zamieszkania J. F., wspólnikami spółek są J. F. oraz jego żona A. F.; w obu tych spółkach J. F. jest prezesem zarządu.

Zdaniem organu, w świetle zasad przyznawania płatności PRŚ, należy uznać, że tworzenie przez dane osoby (fizyczne lub prawne) wielu spółek, które następnie odrębnie zgłaszają działki rolne, które zgłoszone łącznie, z powodu przekroczenia powierzchni 300 ha, nie zakwalifikowałyby się do przyznania płatności PRŚ, może być uznane za działanie obchodzące prawo i w związku z tym niezasługujące na uwzględnienie.

W związku z powyższym, zdaniem organu, utworzenie przez J.F. spółek, które następnie odrębnie zgłaszały działki rolne, jest działaniem służącym obejściu prawa, polegającym na sztucznym stworzeniu warunków wymaganych do otrzymania płatności, jak też działaniem sprzecznym z celami danego systemu wsparcia.

Organ stwierdził, że grunty rolne zgłaszane przez skarżącą spółkę są faktycznie, wraz z innymi gruntami, w tym zgłaszanymi przez Firma F. 1 sp. z o.o., zarządzane przez tę samą osobę, tj. J. F.. Tak rozdzielone grunty nie stanowią odrębnych gospodarstw, których cechą powinna być samodzielność oraz brak między nimi powiązania ekonomicznego czy też technologicznego. Na podstawie przeprowadzonej analizy powiązań podmiotów, w których J.. F. jest wspólnikiem, a zarejestrowanych odrębnie w ewidencji producentów, organ uznał, że to J. F. prowadzi działalność rolniczą jako działalność zarobkową, wykonywaną w sposób zorganizowany, ciągły i na własny rachunek. Zdaniem organu, to J. F. uzyskiwał przychody z działalności rolnej, będąc posiadaczem jednego spójnego gospodarstwa rolnego, sztucznie podzielonego i zgłaszanego oddzielnie przez podmioty (spółki) zarejestrowane w ewidencji jako producenci rolni.

W związku z powyższym organ decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. odmówił stronie przyznania wnioskowanej płatności. Organ powołał się m.in. na art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25 z 28.01.2011 r., str. 8), zgodnie z którym nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.

W następstwie wniesionego przez spółkę odwołania od powyższej decyzji Dyrektor Lubuskiego Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...] czerwca

2015 r. utrzymał ją w mocy. Organ odwoławczy stwierdził, że Firma F. sp. z o.o. nie była faktycznym posiadaczem zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności PRŚ na rok 2013 gruntów rolnych. Zdaniem organu, z akt sprawy wynika, że małżonkowie J. i A. F., będący jednocześnie wspólnikami w Firmie F. sp. z o.o. oraz Firmie F. 1 sp. z o.o., tworzą spójną strukturę powiązanych ze sobą osobowo jednostek, funkcjonujących w jednym obszarze. Osobą czerpiącą korzyści z ewentualnego otrzymania dopłat byłby osobiście J. F. , a nie spółka, która jest jednym z podmiotów zgłaszających do płatności działki rolne będące częścią jednostek produkcyjnych zarządzanych przez J. F. a.

Organ wyliczył, że w przypadku wystąpienia jednego podmiotu (tj. J. F. a) o przyznanie płatności PRŚ na rok 2013 pomoc finansowa wyniosłaby 67.039,56 zł. Natomiast podział gospodarstwa na trzy odrębne podmioty spowodował, że J. F. owi przysługiwałyby płatności PRŚ w łącznej wysokości 152.623,08 zł.

Z tych przyczyn zdaniem organu odwoławczego, zawiązywanie przez J. F. a dwóch spółek i dzielenie łącznie posiadanego areału na mniejsze podmioty musi zostać uznane za działanie niepozostające w zgodzie z celem i sensem przepisów regulujących wspieranie rolników.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim spółka podniosła, że zarówno ona, jak i Firma F. sp. z o.o. są odrębnymi od J. F. a podmiotami pod względem prawnym. Podmioty te prowadzą odrębną i różną od siebie działalność rolniczą. Zawierają umowy między sobą, ale także z innymi podmiotami. Prowadzą odrębną rachunkowość, na własne ryzyko i rachunek zaciągają zobowiązania kredytowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", wyrokiem z dnia 26 listopada 2015 r. oddalił skargę.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji zgodził się z organem, że utworzone przez J. F. a spółki, w tym skarżąca działająca jako Firma F. sp. z o.o., nie posiadają odrębnego kierownictwa, nie są też wyodrębnione pod względem ekonomicznym ani technicznym i bezspornie są ze sobą ściśle powiązane osobowo, rodzinnie, kapitałowo. Podmioty te nie prowadzą działalności rolniczej we własnym imieniu i na swoją rzecz, a zostały utworzone tylko i wyłącznie w celu pobierania zwiększonych płatności, czemu miał służyć sztuczny podział gospodarstwa rolnego J. F. a na trzy podmioty, stwarzający pozory prowadzenia przez nie działalności rolniczej na gruntach stanowiących w rzeczywistości jedno gospodarstwo rolne.

Zdaniem Sądu I instancji, w rozpoznawanej sprawie wystąpiły obie przesłanki określone w art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011. J. F. , tworząc sztucznie, ale formalnie zgodnie z prawem, nowe podmioty, zmierzał do uzyskania korzyści wynikających z prawa do uzyskania płatności dla gospodarstw o mniejszej powierzchni.

Sąd I instancji zgodził się z organem, że osobą zarządzającą skarżącą spółką jest J. F. ; on też jest faktycznie w posiadaniu gospodarstwa spółki, które nie stanowi wyodrębnionego pod względem technicznym i ekonomicznym gospodarstwa rolnego, prowadzącego faktyczną działalność rolniczą. Osobiście kierował on i decydował w 2013 r. o całości działań dotyczących rodzajów produkcji, upraw i usług, których celem był określony skutek gospodarczy tej działalności. W trakcie postępowania strona nie przedstawiła natomiast żadnych dowodów na okoliczność samodzielności i faktycznej odrębności gospodarstw rolnych prowadzonych przez każdy z podmiotów.

Firma F. sp. z o.o. złożyła od wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 26 listopada 2015 r., sygn. akt II SA/Go 617/15 skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości. Skarżąca wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie o jego uchylenie w całości i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżąca zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego poprzez:

1. błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r., polegające na błędnym uznaniu, że "rolnikiem", któremu przysługuje płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w rozumieniu tego rozporządzenia jest grupa osób fizycznych i prawnych tj. J. F. , Firma F. sp. z o.o. oraz Firma F. 1 sp. z o.o., a nie każdy z tych podmiotów oddzielnie, jako odrębna osoba fizyczna i prawna,

2. błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie art. 4 ust. 8 rozporządzenia Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r., polegające na ich zastosowaniu i uznaniu, że skarżącej nie należy się jakakolwiek płatność rolnośrodowiskowa z uwagi na fakt, iż stworzyła ona sztucznie warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami tego systemu wsparcia,

3. błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu pomocy w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 361 z późn. zm.), polegające na błędnym uznaniu, że skarżąca nie jest posiadaczem w rozumieniu przepisów k.c. gruntów, do których ubiega się o płatność, pomimo iż grunty te były przez nią użytkowane na podstawie umów dzierżawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca podniosła, że podział gospodarstwa rolnego przez J. F. a na trzy niezależne podmioty spowodował, iż każdy z tych trzech podmiotów odrębnie od pozostałych może korzystać z płatności ewentualnie przyznanych przez ARiMR. Możliwość korzystania z tych płatności przez samego J. F. a wiąże się zaś z koniecznością ich opodatkowania (podatkiem od dywidendy), co czyni nieopłacalnym dokonanie takiego podziału wyłącznie w celu uzyskania wnioskowanych płatności (bo różnica w wysokości płatności otrzymanych przez J. F. a w przypadku braku podziału gospodarstwa i płatności otrzymanych przez trzy odrębne gospodarstwa w zasadzie praktycznie niweluje się poprzez konieczność zapłaty dodatkowych podatków oraz koszty organizacyjne utrzymania dodatkowych podmiotów).

Spółka podkreśliła, że zajmuje się wyłącznie produkcją rolną, zaś spółka Firma F. zatrudnia aktualnie 11 osób i oprócz działalności rolniczej zajmuje się ponadto produkcją i dystrybucją materiału siewnego, handlem zbożem, wynajmem powierzchni magazynowych i wynajmem środków transportu. Jej obrót wyniósł 11 mln złotych.

Spółka podała, że J. F. powołał spółki F. i F. 1 w celu osiągnięcia większych zdolności kredytowych i inwestycyjnych, a także w celu uwolnienia się od ewentualnej odpowiedzialności osobistej za zobowiązania zaciągnięte przez te gospodarstwa, w razie gdyby w związku z niekorzystną koniunkturą spółkom nie udało się tych zobowiązań w całości zaspokoić.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz.1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

Wobec takich regulacji poza sporem winna pozostawać okoliczność, iż wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

Z uwagi na konstrukcję zarzutów skargi kasacyjnej na wstępie zauważyć należy, że w świetle art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym i powinna czynić zadość nie tylko wymaganiom przypisanym dla pisma w postępowaniu sądowym, lecz także przewidzianym dla niej wymaganiom materialnym, tzn. powinna zawierać m.in. przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Koniecznym warunkiem uznania, że strona prawidłowo powołuje się na jedną z podstaw kasacyjnych jest wskazanie, które przepisy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć to wpływ na wynik sprawy. To na autorze skargi kasacyjnej ciąży obowiązek konkretnego wskazania, które przepisy prawa materialnego zostały przez sąd naruszone zaskarżonym orzeczeniem, na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być wykładnia prawidłowa i właściwe zastosowanie. Podobnie przy naruszeniu prawa procesowego należy wskazać przepisy naruszone przez sąd i wpływ naruszenia na wynik sprawy, czyli treść zaskarżonego orzeczenia. Zarzuty kasacyjne nie odpowiadające tym warunkom uniemożliwiają Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę ich zasadności bowiem Sąd nie może domniemywać intencji strony i samodzielnie uzupełniać, czy też konkretyzować zarzutów kasacyjnych (vide wyrok NSA z dnia 16.11. 2011 r., sygn. akt II FSK 861/10 niepublikowany).

W związku z powyższym stwierdzić należy, że skarga kasacyjna zawiera wyłącznie zarzuty dotyczące naruszenia przez Sąd I instancji wskazanych w jej petitum przepisów prawa materialnego, mimo że jej autor jako podstawę kasacyjną błędnie wskazuje art. 174 pkt 2 p.p.s.a., który to przepis dotyczy naruszenia przez sąd administracyjny przepisów postępowania.

Powyższe stwierdzenie, jest o tyle istotne, że brak w skardze kasacyjnej zarzutów dotyczących naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania skutkuje tym, że ocena zasadności zarzutów odnoszących się do prawa materialnego musi być dokonana przy uwzględnieniu stanu faktycznego przyjętego przez Sąd I instancji za podstawę faktyczną orzekania.

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do oceny czy działania strony wnoszącej skargę kasacyjną polegały na sztucznym stworzeniu warunków w celu pozyskania korzyści w sposób sprzeczny z celami prawa wspólnotowego, co skutkowałoby odmową przyznania wnioskowanej pomocy.

Przedstawione w petitum skargi kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego są bezzasadne.

Wbrew twierdzeniom kasatora Sąd I instancji, dokonał prawidłowej wykładni prawa materialnego oraz prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego pod hipotezy mających w sprawie zastosowanie norm prawnych. Podkreślić należy, że w przypadku wniosku o płatności obszarowe rygor nieprzyznania płatności lub wycofania korzyści, znajduje oparcie w pkt 25 preambuły i art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników. Zgodnie z tym przepisem, nie naruszając szczególnych przepisów odnoszących się do poszczególnych systemów wsparcia, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.

Z decyzji organów ARiMR obu instancji wynika, że odmówiono stronie skarżącej przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013, również na podstawie art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.Urz.UE.L 312 z 23 grudnia 1995 r.)

Zgodnie z art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011, nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia.

Biorąc pod uwagę dokonaną w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 12 września 2013 r., sygn. akt C-434/12 wykładnię art. 4 ust. 8 rozporządzenia Nr 65/2011, należy podkreślić, że do stwierdzenia stworzenia przez beneficjenta sztucznych warunków uzasadniających odmowę przyznania płatności konieczne jest wykazanie łącznego wystąpienia elementu obiektywnego (ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty) i subiektywnego (wola uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii Europejskiej poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek).

W ramach istnienia elementu obiektywnego do sądu należy rozważenie obiektywnych okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia. Natomiast w ramach drugiego z elementów (subiektywnego) do sądu należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w przedsięwzięcie, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.

W związku z powyższym podkreślić należy, iż w przypadku ustalenia faktu stworzenia sztucznych warunków do uzyskania pomocy, wymienione przepisy uzasadniają odmowę jej przyznania. Sama okoliczność stworzenia sztucznych warunków do przyznania unijnej pomocy finansowej jest wynikiem logicznego podsumowania zdarzeń wywołanych przede wszystkim działaniem zainteresowanej strony ubiegającej się o tę pomoc, jak też logiczną oceną okoliczności wynikających z innego wniosku, innego podmiotu, czy też innego faktu i zdarzenia ustalonego w sprawie. Prawidłowej oceny, obejmującej nie tylko stronę skarżącą ale także inne podmioty ubiegające się o przyznanie tych samych płatności (JPO, ONW i PRŚ), dokonał organ odwoławczy, co zasadnie zaakceptował Sąd I instancji.

Zasadnie więc Sąd I instancji uznał, że tworzenie wielu podmiotów prawa krajowego przez tą samą osobę lub grupę osób fizycznych i prawnych i jednoczesne ubieganie się o przyznanie płatności w ramach poszczególnych jednostek zarządzanych przez ten sam podmiot, jest postrzegane jako stworzenie sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celem wsparcia.

W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, że J. F. dokonał podziału jednego gospodarstwa rolnego na trzy części i na rzecz trzech formalnie niezależnych podmiotów prawnych. W skardze kasacyjnej Firma F. Spółka z o.o. podniosła, że J. F. powołał spółki Firma F. i F. 1 w celu osiągnięcia większych zdolności kredytowych i inwestycyjnych, a także w celu uwolnienia się od ewentualnej odpowiedzialności osobistej za zobowiązania zaciągnięte przez te gospodarstwa, w razie gdyby w związku z niekorzystną koniunkturą spółkom nie udało się tych zobowiązań w całości zaspokoić. Z ujawnionych w ten sposób intencji podziału jednego gospodarstwa na trzy nie wynika, że ten zabieg miał na względzie zracjonalizowanie prowadzonej działalności gospodarczej, uczynienie jej samej bardziej efektywną ekonomicznie. Trudno bowiem zgodzić się ze stwierdzeniem, że mniejszy podmiot gospodarczy, a więc z założenia słabszy ekonomicznie ma większą zdolność kredytową i inwestycyjną. Z punktu widzenia zasad racjonalnego gospodarowania należy zatem uznać ten podział za sztuczny.

Ponadto należy podkreślić, że złożony w dniu [...] maja 2013 roku wniosek o płatności dotyczył oprócz wniosku o płatność rolnośrodowiskową również o jednolitą płatność obszarową i pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW). Okoliczność ta ma istotne znaczenie, bowiem w takiej sytuacji dochodzi do próby ominięcia przepisów modulacyjnych (ograniczenie kwoty płatności w zależności od deklarowanej do płatności powierzchni działek rolnych) wprowadzonych w związku z realizacją celu systemu Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich, jakim jest zrównoważony rozwój tych obszarów. Pamiętać bowiem należy, że w przypadku płatności ONW i płatności PRŚ podział jednego dużego gospodarstwa rolnego na kilka mniejszych należących do powiązanych podmiotów stwarza możliwość ominięcia zasady modulacji płatności.

W przypadku wniosku o płatności obszarowe niewielka kwota obniżek oraz fakt, że jak w sprawie niniejszej w czasie powstania spółek brak było przepisów modulacyjnych zatem kwota płatności JPO nie była uzależniona od powierzchni zgłaszanych do płatności działek, nie uzasadnia przyjęcia, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, iż rygor nieprzyznania płatności w razie stwierdzenia przypadku obchodzenia prawa jest ograniczony wyłącznie do określonych rodzajów płatności (ONW czy PRŚ). Wniosek taki nie znajduje oparcia w treści cytowanych wyżej norm ustanawiających klauzule generalne o charakterze przeciwdziałającym nadużyciom.

W tym stanie rzeczy uznać należy, że wobec nie kwestionowanych okoliczności faktycznych (brak zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania) związanych z tym, że grunty rolne zgłaszane przez skarżącą spółkę są faktycznie, wraz z innymi gruntami, w tym zgłaszanymi przez Firmę F. 1 sp. z o.o., zarządzane przez tę samą osobę, tj. J. F. a i nie stanowią odrębnych gospodarstw, których cechą powinna być samodzielność zarządzania oraz brak między nimi powiązania ekonomicznego czy też technologicznego, a także biorąc pod uwagę analizę powiązań, z której wynika, że J. F. jest wspólnikiem podmiotów zarejestrowanych odrębnie w? ewidencji producentów trafnie uznano, że to J. F. prowadzi działalność rolniczą jako działalność zarobkową, wykonywaną w sposób zorganizowany, ciągły i na własny rachunek.

Z tych względów za całkowicie niezasadny uznać należało zarzut opisany w punkcie 2 petitum skargi kasacyjnej.

Odnosząc się zaś do zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego stwierdzenia przez Sąd I instancji, że rolnikiem, któremu przysługuje płatność rolnośrodowiskowa jest J. F. a nie grupa osób fizycznych i prawnych (zarzut naruszenia § 2 rozporządzenia MRiRW z dnia 13 marca 2013 r.), Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że jest to raczej kwestia braku precyzji językowej Sądu, a nie istotnego naruszenia prawa. Skarżąca spółka jest bowiem niewątpliwie podmiotem, który może formalnie ubiegać się o tego rodzaju płatności. Nie jest natomiast rolnikiem, któremu w okolicznościach tej sprawy płatności mogą być przyznane, ponieważ jest podmiotem - elementem sztucznych warunków stworzonych po to, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami sytemu płatności.

Również nie jest zasadny zarzut opisany w punkcie 3 petitum skargi kasacyjnej, a wskazujący na błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie § 2 ust 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2013 r. , poprzez uznanie, że skarżący nie jest posiadaczem gruntów, do których ubiega się o płatność. Taka konstrukcja zarzutu naruszenia prawa materialnego związana jest ściśle z okolicznościami faktycznymi, których ustalenie warunkuje stwierdzenie czy określony podmiot korzysta z przymiotu posiadacza w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego. W orzecznictwie NSA wskazuje się, że poprzez zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego nie jest zasadne kwestionowanie ustaleń i ocen dotyczących stanu faktycznego sprawy, bowiem kwestionowanie tych ustaleń i ocen w postępowaniu przed NSA może być skuteczne jedynie wówczas, gdy towarzyszą mu zarzuty naruszenia przepisów postępowania (vide wyrok NSA z dnia 11.10.2017 r sygn. akt II GSK 140/16, wyrok NSA z 11.10. 2017 r. sygn. akt II GSK 3526/15 niepublikowane).

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku. O kosztach NSA orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).