Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1763/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6349 Inne o symbolu podstawowym 634
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Sędzia WSA - Małgorzata Rysz (spr.), Protokolant - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 marca 2010 r. sprawy ze skargi R.S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania książeczki inwalidy wojennego (wojskowego); stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] oraz uchyla decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...];


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z 26 października 2009 r. (data wpływu do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – Oddział w T.) wniesionej przez R.S., jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] października 2009 r., znak: [...] utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] sierpnia 2009 r., znak: [...] o odmowie wydania książki inwalidy wojennego (wojskowego).

Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Wnioskiem z 24 października 1994 r. (data wpływu pisma do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – Oddział w T.) R.S. zwrócił się o przyznanie renty inwalidy wojskowego. Wobec powyższego, Zakład Ubezpieczeń Społecznych skierował wnioskodawcę do Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia w celu wyjaśnienia, czy stan zdrowia wnioskodawcy, spowodowany pobytem w okresie od marca 1945 do marca 1946 w łagrze, uzasadnia przyznanie renty. W wyniku rozpatrzenia odwołań skarżącego od orzeczeń Obwodowej Komisji Lekarskiej, Wojewódzka Komisja do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia zaliczyła R.S. do pierwszej grupy inwalidów w związku z pobytem w okresie od marca 1945 r. do marca 1946 r. w obozie w ZSRR (orzeczenie z dnia [...] listopada 1994 r.).

Decyzją z dnia [...] grudnia 1994 r., o numerze [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, przyznał R.S. prawo do renty inwalidy wojennego pierwszej grupy inwalidów. W podstawie prawnej decyzji organ powołał ustawę z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz.U. z 1983 r. nr 13, poz. 68 z późn. zm.).

Następnie pismem z dnia [...] listopada 1995 r., nr [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformował R.S., iż "od dnia 1.11.1995 r. nastąpi zmiana symbolu otrzymywanego świadczenia z WZIW na OZIW zgodnie z ustawą z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. Nr 17, poz. 75 z późn. zm.)", dalej; ustawa o kombatantach.

W kolejnych decyzjach dotyczących przyznanej wnioskodawcy renty inwalidy wojennego (decyzje o podwyższeniu renty z dnia [...] września 1996 r., z [...] marca 2003 r., z [...] marca 2004 r., i z [...] marca 2006 r. oraz decyzje o waloryzacji renty z [...] czerwca 2000 r. i z [...] czerwca 2002 r.), tak jak w decyzji ustalającej prawo do renty, jako podstawę prawną wskazano ustawę z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin, natomiast w decyzji z [...] marca 1997 r., czy z [...] grudnia 1998 r. o przeliczeniu renty inwalidzkiej, organ powołał ustawę o kombatantach.

Decyzją z [...] grudnia 1998 r., nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zdecydował o rozszerzeniu okresu działalności kombatanckiej R.S.. Z uzasadnienia rozstrzygnięcia wynika, iż R.S. spełnia warunki, o których mowa w art. 21 ustawy o kombatantach, a uprawnienia kombatanckie przyznano z następujących tytułów: deportacja do ZSRR (od 04.1940 r. - 03.1945 r.), łagier w ZSRR – poprawczy obóz pracy (od 03.1945 r. - 03.1946 r.), deportacja do ZSRR (od 04.1946 r. - 06.1946 r.), Konspiracyjne Wojsko Polskie (od 10.1946 r. - 08.1949 r.).

Wnioskiem z 21 listopada 2006 r. (data wpływu do organu) R.S. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o wydanie książki inwalidy wojennego (wojskowego). Do wniosku dołączył decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] grudnia 1998 r., nr [...] o rozszerzeniu okresu działalności kombatanckiej.

Pomimo treści wniosku, organ potraktował pismo R.S. jako wniosek o przyznanie renty inwalidy wojennego i decyzją z [...] grudnia 2006 r., znak [...] odmówił ww. prawa do renty inwalidy wojennego. Uzasadniając wydane rozstrzygniecie organ przytoczył definicję inwalidy wojennego, zawartą w art. 6 ww. ustawy, a następnie wyjaśnił, iż wskazane w decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] grudnia 1998 r., okoliczności uzasadniające przyznanie zainteresowanemu uprawnień kombatanckich, tj. deportacja do ZSRR, pobyt w łagrze oraz przynależność do Konspiracyjnego Wojska Polskiego, nie stanowią podstawy do "rozpatrzenia uprawnień do renty inwalidy wojennego".

Z powyższą decyzją skarżący nie zgodził się i w skierowanym do organu piśmie zwrócił się o ponowne, "pozytywne rozpatrzenie sprawy".

W odpowiedzi, w piśmie z dnia 8 stycznia 2007 r., nr SEI – 347438-3/20 OZIW poinformowano R.S., iż w związku z obowiązującą regulacją prawną, wydanie książki inwalidy wojennego jest niemożliwe. Podniesiono, że książka inwalidy wojennego przysługuje osobom mającym ustalone prawo do renty inwalidy wojennego na podstawie art. 6-8 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin, jeżeli inwalidztwo powstało w związku z działaniami wojennymi lub mającymi charakter wojennych w okolicznościach analogicznych jak określone w art. 6-8 ustawy o zaopatrzeniu inwalidy wojennego. Dalej podniesiono, że w przypadku wnioskodawcy, rodzaj działalności kombatanckiej, wskazany w decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] grudnia 1998 r., nie jest tożsamy z działalnością określoną w art. 6-8 ustawy o zaopatrzeniu inwalidy wojennego, co uniemożliwia wydanie książki inwalidy wojennego. Jednocześnie pouczono zainteresowanego o możliwości wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] grudnia 2006 r. (omyłkowo wskazano 19 grudnia 2006 r.) do Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych.

Skarżący z powyższej możliwości skorzystał, a następnie wniósł apelację od wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2008 r., sygn. akt [...]. W dniu [...] kwietnia 2009 r. Sąd Apelacyjny w L. – III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, uchylił zaskarżony wyrok oraz poprzedzającą go decyzję organu rentowego i przekazał sprawę Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych do ponownego rozpoznania (sygn. akt [...]). W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż ZUS potraktował wniosek skarżącego z dnia 21 listopada 2006 r. jako wniosek o prawo do renty inwalidy wojennego, mimo, iż skarżący o to nie wnosił. Dlatego też wniosek skarżącego należy rozpoznać we wskazanym przez R.S. zakresie, w formie i trybie określonych w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. Ponadto wskazano, że decyzją z dnia [...] grudnia 1994 r., o numerze [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, przyznał R.S. prawo do renty inwalidy wojennego pierwszej grupy inwalidów. Dalej Sąd wskazał, że pismem z dnia [...] listopada 1995 r., nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformował R.S., iż od dnia 1.11.1995 r. nastąpi zmiana symbolu otrzymywanego świadczenia z WZIW na OZIW. Następnie zaznaczono, iż w kolejnych decyzjach dotyczących renty powoływano ustawę o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin, aż do dnia [...] marca 1997 r. Decyzja opatrzona tą datą, jako podstawę wypłaty świadczenia wskazała bowiem ustawę o kombatantach, pomimo że w obrocie prawnym cały czas funkcjonuje prawomocna decyzja z [...] grudnia 1994 r. o przyznaniu renty inwalidy wojennego. Sąd wskazał, że jeśli decyzja ta została wydana na skutek błędu organu to powinna być zmieniona w sposób prawem przewidziany, zaś poinformowanie wnioskodawcy o zmianie symbolu świadczenia nie może być uznane za zmianę decyzji, jeżeli nawet w późniejszych decyzjach jako podstawę wypłaty świadczenia wskazano inną podstawę prawną. Podkreślono, iż bez wzruszenia prawomocnej decyzji organu rentowego z [...] grudnia 1994 r., orzekanie przez ten organ o prawie ubezpieczonego do renty inwalidy było niedopuszczalne.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r., znak: [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych – Oddział w T., na podstawie art. 6,7,8, i 23 c ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin, odmówił R.S. wydania książki inwalidy wojennego (wojskowego).

W uzasadnieniu, w pierwszej kolejności, wskazano na stan faktyczny sprawy. Podkreślono, iż decyzją z [...] grudnia 1998 r., nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przyznał zainteresowanemu uprawnienia kombatanckie. Ponadto orzeczeniem z [...] listopada 1994 r. Wojewódzka Komisja Lekarska do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia przyznała R.S. [...] grupę inwalidzką w związku z pobytem w okresie od marca 1945 r. do marca 1946 r. w obozie w ZSRR. Orzeczenie to było podstawą przyznania wnioskodawcy renty dla osoby represjonowanej. Zauważono, iż w oparciu o przepisy Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 marca 2003 r. w sprawie trybu wydawania i anulowania legitymacji osoby represjonowanej, dokumentów wymaganych do jej wydania oraz wzoru legitymacji osoby represjonowanej (Dz.U. z 2003 r. nr 61, poz. 539), zainteresowanemu wydano legitymację osoby represjonowanej.

Następnie wyjaśniono, że książka inwalidy wojennego wydawana jest w oparciu o przepisy zawarte w Rozporządzeniu Ministra Polityki Społecznej z dnia 23 czerwca 2004 r. w sprawie trybu wydawania i anulowania książki inwalidy wojennego (wojskowego), dokumentów wymaganych do jej wydania oraz wzoru książki inwalidy wojennego (wojskowego) (Dz.U. z 2004 r. nr 158, poz. 1553) osobom, które posiadają status inwalidy wojennego (wojskowego). Organ powołując treść art. 6 ust. 1 i 2 oraz 8 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin, organ wskazał, kogo ustawa uważa za inwalidę wojennego.

Jednocześnie organ wskazał, iż w myśl art. 7 tej ustawy za inwalidztwo powstałe w związku z działaniami wojennymi lub mającymi charakter wojennych uważa się inwalidztwo będące następstwem zranień, kontuzji i innych obrażeń lub chorób doznanych:

1) w walce z wrogiem,

2) na froncie lub w związku z pobytem na froncie,

3) wskutek wypadku pozostającego w związku z pełnieniem czynnej służby wojskowej w czasie określonym w art. 6,

4) w związku z pobytem w niewoli lub w obozie dla internowanych,

5) w związku z udziałem w ruchu podziemnym lub partyzanckim oraz z pobytem w niewoli, w obozach koncentracyjnych lub w więzieniach za udział w tym ruchu.

Reasumując organ wskazał, iż przedłożona przez skarżącego decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] grudnia 1998 r., nr [...], wskazuje na takie "rodzaje działalności kombatanckiej", których nie wymieniono w cytowanych w decyzji przepisach ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych, co uniemożliwia wydanie R.S. książki inwalidy wojennego. Jednocześnie pouczono, iż od niniejszej decyzji zainteresowanemu przysługuje odwołanie, które należy wnieść za pośrednictwem organu rentowego, który decyzję wydał do Ministra Pracy i Polityki Społecznej w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji.

Skarżący nie zgodził się z powyższą decyzją i złożył odwołanie.

W dniu [...] sierpnia 2009 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał kolejną decyzję ([...]), odmawiającą wydania R.S. książki inwalidy wojennego. W nagłówku decyzji wskazano: "Decyzja niniejsza uchyla decyzję oddziału z dnia [...].06.2009 r.". Rozstrzygnięcie to zostało wydane w oparciu o tą samą podstawę prawną i argumentację identyczną, jak decyzja z [...] czerwca 2009 r. Zmieniono jedynie treść zawartego w rozstrzygnięciu pouczenia, wskazano bowiem, iż od decyzji przysługuje odwołanie, które należy wnieść za pośrednictwem organu rentowego, który decyzję wydał do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji.

W piśmie z 15 lipca 2009 r. zainteresowany zwrócił się o "przywrócenie tytułu Inwalidy Wojennego".

W odpowiedzi organ poinformował, iż w dniu [...] sierpnia 2009 r. wydana została nowa decyzja dotycząca odmowy wydania książki inwalidy wojennego, gdyż uprzednio wydane rozstrzygnięcie (decyzja z [...] czerwca 2009 r.), zawierało błędne pouczenie, co sposobu i terminu wniesienia odwołania. Zaznaczono, iż wobec uchylenia decyzji z [...] czerwca 2009 r., pismu zainteresowanego z [...] lipca 2009 r., nie nadano dalszego biegu, R.S. może natomiast wnieść odwołanie od decyzji z [...] sierpnia 2009 r., która zawiera prawidłowe pouczenie.

W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącego, decyzją z [...] października 2009 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., nr 98, poz. 371 z późn. zm.), Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] sierpnia 2009 r., znak [...], w przedmiocie odmowy wdania książki inwalidy wojennego (wojskowego). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, Prezes Zakładu powołał argumentację identyczną z argumentacją zawartą w decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] sierpnia 2009 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. rozstrzygnięcie Prezesa ZUS, R.S. zwrócił się o "przywrócenie tytułu Inwalidy Wojennego". Wskazał na problemy zdrowotne spowodowane deportacją do ZSRR, pobytem w łagrze oraz działalnością kombatancką. Zarzucił, iż organ odmówił mu "zamiany" legitymacji osoby represjonowanej na książkę inwalidy wojennego, powołując art. 6 i 8 i jednocześnie bagatelizując art. 7 pkt 5 ustawy z 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 31 marca 2010 r. skarżący ponownie zwrócił się o przyznanie tytułu Inwalidy Wojennego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz.U. nr 153, poz. 1269] oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.], dalej – p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej.

W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

Wskazać również należy, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd ma prawo i obowiązek uwzględnić również te okoliczności, które wprawdzie nie zostały wskazane w skardze, jako zarzut, ale które miały na tę ocenę wpływ.

Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do przekonania, iż skarga zasługuje na uwzględnienie (choć również z przyczyn innych niż w niej wskazane), co prowadzi do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] oraz uchylenia decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...].

W pierwszej kolejności, w zakresie decyzji, których nieważność została stwierdzona należy wskazać co następuje:

Wydając decyzję z [...] czerwca 2009 r. – w pierwszej instancji – Zakład Ubezpieczeń Społecznych miał obowiązek pouczyć stronę o przysługującym jej środku zaskarżenia. Jak wynika z akt administracyjnych przedmiotowej sprawy, zawarte w rozstrzygnięciu z [...] czerwca 2009 r. pouczenie jest nieprawidłowe. Organ mając na uwadze powyższe uchybienie usiłował naprawić swój błąd przez wydanie kolejnej pierwszo instancyjnej decyzji, z [...] sierpnia 2009 r., zawierającej pouczenie o przysługującym stronie odwołaniu, którą jednocześnie uchylił decyzję własną wydaną wcześniej i zawierającą nieprawidłowe pouczenie.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, iż wprawdzie brak pouczenia stanowi wadliwość, przez którą strona toczącego się postępowania nie może ponieść negatywnych dla siebie skutków, ale nie uzasadnia ona uchylenia decyzji, która zawiera nieprawidłowe pouczenie. Tym bardziej, że dokonał tego z urzędu, Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w kolejnej decyzji wydanej [...] sierpnia 2009 r., w tej samej sprawie w pierwszej instancji, zaznaczając w "nagłówku" decyzji (przed wskazaniem rodzaju rozstrzygnięcia, jego daty, numeru i adresata), iż "decyzja niniejsza uchyla decyzję oddziału z dnia [...] czerwca 2009 r.".

W świetle art. 111 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., nr 98, poz. 371 z późn. zm.), dalej k.p.a. tylko strona, i to w terminie 14 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, może żądać jej uzupełnienia co do rozstrzygnięcia bądź co do prawa odwołania, wniesienia w stosunku do decyzji powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego albo sprostowania zamieszczonego w decyzji pouczenia w tych kwestiach. Tym samym wada, zaliczana przez doktrynę do nieistotnych wad decyzji, w postaci braku pouczenia o przysługującym stronie prawie do wniesienia środka zaskarżenia, może być naprawiona przez organ administracyjny w formie procesowej, jedynie, gdy strona o to wystąpi, a nie z urzędu. Tym samym organ, chcąc - bez stosownego żądania strony - naprawić wadliwość wydanego przez siebie aktu w postaci braku pouczenia o przysługujących środkach zaskarżenia, która to wada nie daje podstaw, co podkreśla się w doktrynie (por. B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, wyd. 6 zaktualizowane i rozszerzone, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2004 r., s. 520), do uchylenia tego aktu, może w drodze pozaprocesowej wymiany korespondencji (czynność materialno-techniczna) doręczyć stronie dodatkowy tekst zawierający np. pouczenie co do środków zaskarżenia. Chodzi tutaj jedynie o brakujący - dodatkowy tekst, a nie przepisaną od nowa decyzję, która została wprowadzona już do obrotu prawnego. Stanowiłoby to bowiem naruszenie zasady zawisłości sprawy (v. wyrok WSA w Warszawie z 3 marca 2006 r., sygn. akt IIISA/Wa 935/05).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie mógł zatem z urzędu wyeliminować wydanego przez siebie aktu prawnego (decyzją z [...] sierpnia 2009 r.), gdyż nie pozwala na to żaden z przepisów obowiązującego prawa. Podkreślić bowiem należy, iż zarówno decyzja z [...] czerwca 2009 r. jak i decyzja z [...] sierpnia 2009 r. dotyczą tej samej sprawy, a organ związany był doręczoną stronie decyzją z [...] czerwca 2009 r., na podstawie art. 110 k.p.a. Podkreślić zatem należy, iż działanie ZUS polegające na uchyleniu z urzędu wprowadzonej do obrotu prawnego decyzji własnej i wydanie w sprawie ponownie pierwszoinstancyjnego rozstrzygnięcia nawet jeśli było identyczne z wydanym wcześniej – było niedopuszczalne. Zatem odnośnie decyzji z dnia [...] sierpnia 2009r., należało stwierdzić jej nieważność, gdyż została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., w zw. z treścią art. 110 k.p.a. W orzecznictwie sądowym i doktrynie przyjmuje się, iż jedną z przyczyn nieważności decyzji administracyjnej, polegającej na rażącym naruszeniu prawa może być nie tylko rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, lecz i szczególnie istotnych przepisów prawa procesowego, np. takich jak stosunku wzajemnego środków weryfikacji decyzji w trybie zwykłym i trybach nadzwyczajnych, dopuszczalności dysponowania postępowaniem i prawami przez strony postępowania oraz dotyczących toku instancji administracyjnych. Związanie organu administracji decyzją własną od chwili jej ogłoszenia lub doręczenia stronie, przewidziane w art. 110 k.p.a., oznacza niedopuszczalność jej zmiany, z wyjątkiem przewidzianych w przepisach proceduralnych trybów, w tym rektyfikacji decyzji - art. 111 – 113 k.p.a., stwierdzenia jej nieważności, a w odniesieniu do decyzji nieostatecznych oczywiście możliwa jest również ich zmiana lub uchylenie w wyniku kontroli instancyjnej.

Powyższe rażące wadliwości nie zostały dostrzeżone w postępowaniu odwoławczym, kiedy to organ winien ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę administracyjną, uwzględniając przy tym zasady ogólne procedury administracyjnej - praworządności i prawdy obiektywnej, wyrażonych w art. 7 k.p.a.

Z reguły praworządności wypływa bowiem obowiązek czuwania nad zgodnym z prawem rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, który jest ściśle związany z obowiązkiem płynącym z innej generalnej zasady ustanowionej w dyspozycji art. 6 k.p.a., działaniem przez organ administracyjny, z urzędu, na podstawie przepisu prawa. Organ orzekający w II instancji zobligowany jest brać pod uwagę wszelkie naruszenia przepisów prawa, których dopuścił się organ orzekając w pierwszej instancji, a w szczególności kwalifikowane naruszenia prawa, które są objęte dyspozycją art. 156 § 1 k.p.a. Utrzymanie w mocy decyzji wydanej w tej samej sprawie administracyjnej, wszczętej tym samym wnioskiem, co wcześniejsza decyzja pierwszoinstancyjna z dnia [...] czerwca 2009r. jest również rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a.

Tym samym zasadne jest więc stwierdzenie, iż Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w rozpoznawanej sprawie w sposób rażący naruszył dyspozycję art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., w sytuacji gdy powinien wyeliminować z obrotu prawnego zaskarżoną decyzję z [...] sierpnia 2009 r. z uwagi na rażące naruszenie prawa.

Dlatego też sąd odnośnie zaskarżonej decyzji oraz decyzji z dnia [...] sierpnia 2009 r. orzekł w wyroku w oparciu o art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 134, a w zakresie decyzji z [...] sierpnia 2009r., również w oparciu o art. 135 p.p.s.a.

W dalszym ciągu zauważyć należy, iż z jednej strony możnaby uznać, że stwierdzenie nieważności zaskarżonego do Sądu aktu czyni zajęcie stanowiska co do zarzutów podniesionych w skardze przedwczesnym, z drugiej jednak strony, z uwagi na treść art. 141 § 4 p.p.s.a., który stanowi, że jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie wyroku powinno także zawierać wskazania co do dalszego postępowania, Sąd zwraca uwagę, iż zarówno decyzje co do których stwierdzono ich nieważność, jak i decyzja z [...] czerwca 2009 r. zostały wydane z naruszeniem § 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie trybu wydawania i anulowania książek inwalidy wojennego.

Jak wskazano wyżej w stanie faktycznym sprawy i co wynika z akt administracyjnych, decyzją z dnia [...] grudnia 1994 r., o numerze [...], wydaną w oparciu o ustawę z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz.U. z 1983 r. nr 13, poz. 68 z późn. zm.), Zakład Ubezpieczeń Społecznych, przyznał R.S. prawo do renty inwalidy wojennego pierwszej grupy inwalidów. Powyższa decyzja została wydana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych po uprzednim uzyskaniu orzeczenia Wojewódzkiej Komisji do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia, która w dniu [...] listopada 1994 r. zaliczyła R.S. do pierwszej grupy inwalidów.

Podkreślić należy, iż decyzja ZUS z dnia [...] grudnia 1994 r., znak [...], przyznająca R.S. prawo do renty inwalidzkiej pozostaje w obrocie prawnym, gdyż stała się ostateczna i nie została później uchylona bądź zmieniona.

Decyzją z [...] czerwca 2009 r. (znak: [...]) Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po rozpatrzeniu wniosku skarżącego z dnia z 21 listopada 2006 r. (data wpływu do organu) o wydanie książki inwalidy wojennego, odmówił R.S. wydania książki inwalidy wojennego.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż orzeczeniem z [...] listopada 1994 r. Wojewódzka Komisja Lekarska do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia przyznała R.S. [...] grupę inwalidzką w związku z pobytem w okresie od marca 1945 r. do marca 1946 r. w obozie w ZSRR i na tej podstawie, w oparciu o przepisy Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 marca 2003 r. w sprawie trybu wydawania i anulowania legitymacji osoby represjonowanej, dokumentów wymaganych do jej wydania oraz wzoru legitymacji osoby represjonowanej (Dz.U. z 2003 r. nr 61, poz. 539), zainteresowanemu wydano legitymację osoby represjonowanej. Jednocześnie zaznaczono, iż książka inwalidy wojennego wydawana jest w oparciu o przepisy zawarte w Rozporządzeniu Ministra Polityki Społecznej z dnia 23 czerwca 2004 r. w sprawie trybu wydawania i anulowania książki inwalidy wojennego (wojskowego), dokumentów wymaganych do jej wydania oraz wzoru książki inwalidy wojennego (wojskowego) (Dz.U. z 2004 r. nr 158, poz. 1553) osobom, które posiadają status inwalidy wojennego (wojskowego). Organ wskazał ponadto, że przedłożona przez skarżącego decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] grudnia 1998 r., nr [...], (decyzja o przyznaniu uprawnień kombatanckich) wskazuje na takie "rodzaje działalności kombatanckiej", których nie wymieniono w przepisach ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (zawierającej definicję określenia: inwalida wojenny), co uniemożliwia wydanie R.S. żądanego dokumentu.

W ocenie Sądu przedstawionej przez organ argumentacji nie można podzielić.

Zgodnie z treścią art. 23 c ust. 1 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin dokumentem potwierdzającym prawo do korzystania z uprawnień, o których mowa w ustawie, jest książka inwalidy wojennego wystawiona przez organ rentowy. W myśl ust. 3 ww. artykułu Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, tryb wydawania i anulowania książek inwalidy wojennego (wojskowego), dokumenty wymagane do wydania książek inwalidy wojennego (wojskowego) oraz wzór książki inwalidy wojennego (wojskowego), kierując się koniecznością zapewnienia sprawności postępowania przy wydawaniu książek inwalidów wojennych (wojskowych).

Na podstawie powołanego upoważnienia ustawowego, w dniu 23 czerwca 2004 r. Minister Polityki Społecznej wydał rozporządzenie w sprawie trybu wydawania i anulowania książek inwalidy wojennego (wojskowego), dokumentów wymaganych do jej wydania oraz wzoru książki inwalidy wojennego (wojskowego) [Dz.U. z 2004 r. nr 158, poz. 1653], dalej: rozporządzenie. W § 1 ust. 1. rozporządzenia wskazano, iż organ rentowy po wydaniu decyzji o przyznaniu renty inwalidy wojennego oraz renty inwalidy wojskowego wydaje niezwłocznie książkę inwalidy wojennego (wojskowego). Z kolei w myśl § 6 ust. 1 rozporządzenia inwalidzie, który nabył prawo do renty inwalidy wojennego lub renty inwalidy wojskowego przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, książkę wydaje organ rentowy, który ustalił prawo do renty, na wniosek tego inwalidy. Z treści ww. przepisów jasno wynika, iż w przypadku wcześniejszego wydania przez organ rentowy decyzji o przyznaniu renty inwalidy wojennego lub wojskowego, obowiązkiem organu rentowego, po złożeniu wniosku przez inwalidę, jest wydanie mu książki inwalidy wojennego.

W niniejszej sprawie organ rentowy (Zakład Ubezpieczeń Społecznych – Oddział w T.) decyzją z dnia [...] grudnia 1994 r. ([...]) przyznał R.S. prawo do renty inwalidy wojennego pierwszej grupy inwalidów. Decyzja ta jest ostateczna i prawomocna i cały czas funkcjonuje w obrocie prawnym, gdyż nie mogła zostać uchylona ani przez pismo organu z dnia [...] listopada 1995 r., nr [...], informujące skarżącego, o zmianie symbolu świadczenia, ani też poprzez wskazanie w późniejszych decyzjach (dotyczących waloryzacji renty) innej podstawy prawnej wypłacanego świadczenia.

W takim stanie sprawy, nie ulega wątpliwości, iż został spełniony warunek o którym mowa w § 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie trybu wydawania i anulowania książki inwalidy wojennego (...) tzn. nabycie przez R.S. prawa do renty inwalidy wojennego przed wejściem w życie rozporządzenia, zatem organ winien wydać skarżącemu żądany przez niego dokument, tj. książkę inwalidy wojennego.

Podkreślenia wymaga, iż wskazana przez organ w decyzji z [...] czerwca 2009 r. okoliczność, iż przedłożona przez skarżącego decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] grudnia 1998 r., nr [...], (decyzja o przyznaniu uprawnień kombatanckich) wskazuje na takie "rodzaje działalności kombatanckiej", których nie wymieniono w przepisach ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin, co uniemożliwia wg. organu wydanie R.S. książki inwalidy wojennego, pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia. Jedyną bowiem przesłanką, wskazaną w § 6 ust. 1. rozporządzenia warunkującą wydanie książki inwalidy wojennego jest uprzednie wydanie przez organ rentowy decyzji o przyznaniu renty inwalidy wojennego, co, jak wskazano, w niniejszej sprawie miało miejsce w dniu [...] grudnia 1994 r. Wobec powyższego uzależnianie przez ZUS wydania stosownego dokumentu od spełnienia przez zainteresowanego innych jeszcze, dodatkowych przesłanek, w świetle cytowanych regulacji jest niedopuszczalne, jako nie mające oparcia w obowiązującym prawie. Organ nie jest też uprawniony - w postępowaniu o wydanie książki inwalidy wojennego - do weryfikowania przyznanych wcześniej uprawnień do renty inwalidy wojennego, w zakresie których istnieje ostateczna decyzja. Takie działanie organu stanowi o naruszeniu przepisów prawa materialnego (§ 6 ust. 1 rozporządzenia), które bez wątpienia miało wpływ na wynik sprawy, dlatego też potrzebnym stało się wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] czerwca 2009 r., znak: [...].

Z tych wszystkich względów, mając na uwadze wskazane powyżej nieprawidłowości w zakresie decyzji z [...] czerwca 2009 r., na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.