Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1334/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 9 ust. 2a
journal: Dz.U. 1974 nr 14 poz 85
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz Sędziowie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędzia WSA del. Małgorzata Miron (spr.) Protokolant: Dominika Człapińska po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej P. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 lutego 2011 r. sygn. akt IV SA/Wr 639/10 w sprawie ze skargi P. M. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy anulowania czynności materialno-technicznej zameldowania na pobyt stały oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 9 lutego 2011 r. sygn. akt IV SA/Wr 639/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, oddalił skargę P. M. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy anulowania czynności materialno-technicznej w sprawie zameldowania na pobyt stały.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym sprawy.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2010r. nr [...] Wojewoda D. - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. z 2006r. Dz. U. Nr 139, poz. 993 ze zm.) - po rozpatrzeniu odwołania P. M. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...] orzekającej o odmowie anulowania czynności materialno - technicznej w przedmiocie zameldowania na pobyt stały T. A. w lokalu przy ul. [...] we W.

W motywach uzasadnienia tego rozstrzygnięcia podano, że postępowanie w sprawie anulowania czynności materialno - technicznej w przedmiocie zameldowania na pobyt stały T. A. w lokalu przy ul. [...] we W., w trybie art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, wszczęte zostało przez Prezydenta W. w dniu [...] maja 2010 r.

W dniu 16 kwietnia 2010 r. do Urzędu Miasta we W. wpłynął wniosek P. M. o anulowanie czynności zameldowania T. A. w rzeczonej nieruchomości. W piśmie podniesiono przede wszystkim fakt, że podczas dokonywania stosownego zameldowania, osoba potwierdzająca pobyt w/w w mieszkaniu nie posiadała doń tytułu prawnego. Jak wynika z dołączonego do sprawy druku "zgłoszenia pobytu stałego" zameldowania dokonano w dniu [...] sierpnia 2009 r. Z dokonanych ustaleń wynika, że od października 2004 r. właścicielem spornego lokalu jest A. M., która nie wyraziła zgody na zamieszkiwanie w nim zainteresowanego. Pobyt strony we wspomnianym miejscu potwierdził J. A., syn właścicielki, który w drodze darowizny zdał na jej korzyść mieszkanie w roku 2004.

W dniu 17 maja 2010 r. zeznania do protokołu złożył J. A. Oznajmił wówczas, że zameldował Zainteresowanego w spornej nieruchomości w dniu [...] października 2008 r., gdy właścicielką mieszkania była jego siostra, A. M., która zgodziła się na dokonanie tej czynności. T. A. po dokonaniu stosownego meldunku zamieszkał w przedmiotowym lokalu, posiada w nim swoje rzeczy osobiste.

W toku postępowania wyjaśniającego przesłuchani zostali W. D. i L. G., którzy zgodnie oświadczyli, że zainteresowany zamieszkuje pod danym adresem. Zeznania złożył również sam zainteresowany. Potwierdził, że od czasu zameldowania zamieszkuje w rzeczonej nieruchomości.

Zgodnie z art. 47 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. Prezydent W. orzekł o odmowie anulowania czynności materialno - technicznej w przedmiocie zameldowania T. A. na pobyt stały w lokalu przy ul. [...] we W.

W wyniku rozpoznania odwołania P. M. i w oparciu o przedstawiony stan faktyczny i prawny organ II instancji wskazał, że obowiązek meldunkowy, obejmujący zameldowanie i wymeldowanie się z pobytu stałego lub czasowego, wynika wprost z przepisów prawa (art. 5, 8, 10, 15 ustawy) i nie wymaga konkretyzacji w decyzjach administracyjnych. Wykonanie tego obowiązku polega na zgłoszeniu wymaganych do zameldowania i wymeldowania danych właściwemu organowi administracji państwowej, który dokonuje stosownego aktu rejestracji - czynności materialno-technicznej, rodzącej skutki prawne. Zameldowanie rodzi domniemanie faktyczne istnienia uprawnienia do przebywania w lokalu, jak również stanowi potwierdzenie samego w nim zamieszkania. Jeżeli zgłoszone dane budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania zgodnie z art. 47 ust. 2 cyt. ustawy, rozstrzyga organ meldunkowy.

Powołany powyżej przepis upoważnia zatem organ prowadzący ewidencję ludności nie tylko do rozstrzygania o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania w sytuacji, gdy dane zawarte w zgłoszeniu osoby wykonującej obowiązek meldunkowy budzą wątpliwości, ale także do prowadzenia postępowania w sprawach o uchylenie czynności materialno - technicznej zameldowania, zatem ustalania, czy w dacie jej dokonania osoba, której obowiązek meldunkowy dotyczył, spełniała warunki określone w ustawie. Zgodnie zaś z ustawą o ewidencji ludności i dowodach osobistych, dla zameldowania na pobyt stały lub czasowy trwający ponad trzy miesiące niezbędne jest faktyczne zamieszkiwanie w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie. Organy administracji publicznej orzekające w sprawie o zameldowanie zobowiązane są zatem do ustalenia, czy w dacie dokonania czynności zameldowania przez określoną osobę na pobyt czasowy lub stały, osoba ta faktycznie przebywała w spornym lokalu z zamiarem pobytu na deklarowany czas.

W niniejszej sprawie bezsprzecznie ustalono, iż dokonana czynność materialno - techniczna zameldowania T. A. na pobyt stały w lokalu przy ul. [...] we W. dokonana została zgodnie z art. 9 ust. 2a ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Nie ulega również wątpliwości, że w dacie zameldowania zainteresowany przebywał w rzeczonej nieruchomości z zamiarem stałego pobytu, oraz że lokal ten był miejscem koncentracji wszelkich jego spraw życiowych. Nie ma również wątpliwości, że przebywał tam w dacie orzekania przez organ administracji. Zameldowanie jest czynnością rejestracyjną deklaratoryjną nie stwarzającą uprawnień do lokalu, natomiast jest kwestią pochodną od faktu stałego pobytu.

Organ odwoławczy wskazał, powołując orzecznictwo sądowoadministracyjne, że czynność zameldowania ma potwierdzić istniejący stan faktyczny, w zakresie przesłanki pobytu osoby meldowanej w miejscu objętym zgłoszeniem. Jest to jedyna i wystarczająca podstawa do dokonania czynności meldunku. Pozostałe kwestie określone w przepisach, w tym powinność przedstawienia potwierdzenia pobytu dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu oraz dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu tego podmiotu, nie mogą być uznane za przesłanki, których niewypełnienie powoduje niemożność dokonania przedmiotowej czynności i może prowadzić ewentualnie do przeprowadzenia przez organy postępowania wyjaśniającego w tym zakresie, a ich brak w żadnym wypadku nie uniemożliwia dokonania zameldowania tej osoby, jeśli w toku postępowania wyjaśniającego organ administracji potwierdził fakt jej zamieszkania w miejscu objętym zgłoszeniem. Wobec powyższego fakt niedysponowania lokalem przez J. A. podczas meldowania zainteresowanego nie ma realnego uzasadnienia. Udowodniono bowiem, czego nie kwestionowała żadna ze stron postępowania, że T. A. przebywał pod wskazanym adresem z zamiarem stałego pobytu w trakcie dokonywania zameldowania i jest to wyłączna przesłanka do uznania, że dokonane zgłoszenie nie jest wadliwe. Wszelkie sprawy, które w konsekwencji miałyby doprowadzić do usunięcia danej osoby z miejsca pobytu rozpatruje się w drodze postępowania cywilnego, nie zaś za pomocą przepisów wynikających z ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

Zgodnie z art. 4 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, obowiązek meldunkowy polega na zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego. Cytując treści art. 10 ust. 1 oraz 9 ust. 2b ustawy o ewidencji organ wskazał, że zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu, wynika w sposób jednoznaczny, iż zameldowanie nie jest zależne od prawa do lokalu ani też od zgody właściciela lokalu na zameldowanie. Celem ewidencji ludności jest jedynie odzwierciedlanie przez właściwe organy w stosownym rejestrze danych faktycznych o rzeczywistym zamieszkiwaniu i przebywaniu osób pod danym adresem. Rejestracja meldunkowa nie jest źródłem jakichkolwiek praw majątkowych w tym do własności lokalu, w którym zostało dokonane zameldowanie. Dlatego też podstawę do zameldowania powinno stanowić ustalenie, czy osoba zgłaszająca przebywa pod danym adresem. Natomiast niewyrażenie zgody przez właściciela nieruchomości na zameldowanie czy też brak potwierdzenia przez niego faktu przebywania ma takie tylko znaczenie, że organ w takiej sytuacji z reguły nie dokonuje zameldowania poprzez podjęcie czynności materialno - technicznej, ale poprzez wydanie na podstawie art. 47 § 2 ustawy o ewidencji stosownej decyzji.

Za ewidencyjnym (rejestrowym) charakterem czynności meldunkowych, a w związku z tym brakiem związku z prawem do lokalu, jak też za niedopuszczalnością wymagania od osoby podlegającej zameldowaniu wykazaniem się udzielenia na tę czynność zgody przez właściciela lokalu, jednoznacznie wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 maja 2002r. w sprawie sygn. akt K 20/01. Organ odniósł się także do zarzutu naruszenia art. 7 k.p.a. uznając go za niezasadny W ocenie organu odwoławczego nie zaszły żadne przesłanki ku temu, by uznać, iż faktycznie do naruszenia powyższej zasady doszło. Ogół zgromadzonego materiału dowodowego był wystarczający do stwierdzenia, że zameldowanie zainteresowanego w przedmiotowej nieruchomości przeprowadzono prawidłowo, gdyż na podstawie bezwzględnej i najważniejszej przesłanki - faktycznego jego pobytu w mieszkaniu.

Organ podkreślił, że celem instytucji zameldowania jest odzwierciedlenie aktualnego stanu faktycznego związanego z czasowym oraz stałym pobytem osób. Ewidencja ludności ma tylko i wyłącznie charakter porządkowy i nie rozstrzyga o uprawnieniach do lokalu jak i prawie do przebywania w nim.

W skardze na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu P. M. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji z powodu jej niezgodności z prawem, a mianowicie:

1. art. 9 pkt. 2a oraz art. 47 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez przyjęcie iż:

a) brak dowodu, że T. A. posiadał w momencie zameldowania tytuł prawny do lokalu przy ul. [...] we W. nie stanowi negatywnej przesłanki i nie jest żadną przeszkodą w dokonaniu czynności meldunkowej,

b) uznanie przez organ za wystarczające zgłoszenie meldunkowe obejmujące jedynie: fałszywe oświadczenie o posiadanym tytule prawnym do lokalu, pomimo, że taki tytuł prawny de facto w momencie zgłoszenia nie istniał.

2. art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie i zaakceptowanie faktu posłużenia się przez J. A. przy zameldowaniu syna T. A. nieważnym tytułem prawnym do przedmiotowego lokalu, mimo iż okoliczność ta została potwierdzona przez samego J. A. w toku postępowania, co stoi w sprzeczności z zasadą praworządności.

3. art. 140 k.c. poprzez zaakceptowanie przez organ administracyjny faktu naruszenia prawa własności do swobodnego dysponowania nieruchomością położoną przy ul. [...] we W., co godzi w sposób nieuprawniony w prawo własności skarżącego, a dalej narusza art. 21 Konstytucji

W uzasadnieniu podano, że zaskarżona decyzja narusza przepis art. 9 ust. 2a ustawy o ewidencji ludności, gdyż osoba zgłaszająca – J. A. w momencie dokonania zgłoszenia meldunkowego swojego syna nie posiadał żadnego tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu, gdyż go utracił w październiku 2004 r. Zresztą ten fakt, sam potwierdził w toku postępowania, co w konsekwencji oznacza, iż stał się on faktem bezspornym.

Wnioskodawca, również zwrócił uwagę, iż przepis art. 9 pkt. 2a, ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych obliguje, organ meldunkowy do dokonania czynności wyjaśniających w tym, do żądania od wnioskodawcy udokumentowania aktualnego prawdziwego prawa własności do lokalu. Obowiązek ten nie został jednak przez organ wykonany, co skutkowało błędnym przyjęciem, iż J. A. jest legitymowany do złożenia takiego wniosku, jako właściciel. Zatem brak tej czynności z zasady winien skutkować oddaleniem takiego wniosku.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.

W tych warunkach zapadł zaskarżony wyrok. W jego uzasadnieniu sąd wojewódzki wskazał, że podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie są przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Cytując treść art. 5 i 6 powołanej ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wskazał na wynikający z tych przepisów obowiązek meldunkowy. Sąd ten podkreślił, iż Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 27 maja 2002 r., uznał za niezgodny z Konstytucją art. 9 ust. 2 ustawy a w uzasadnieniu powyższego wyroku między innymi stwierdził, że obowiązek meldunkowy służy prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji, bowiem posiadanie informacji o miejscu zamieszkania i pobytu umożliwia racjonalizację szeregu działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego. Celem obowiązku meldunkowego jest bowiem zapewnienie prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności, która polega na rejestracji danych o miejscu pobytu (adresie) osób, jak też służy ochronie interesów samych zainteresowanych (umożliwia odnalezienie tych osób). Za taką wykładnią przemawia również treść art. 9 ust. 2b, zgodnie z którym zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w danym lokalu.

Przywołując treść art. 9 ust. 2a ustawy o ewidencji ludności, Sąd pierwszej instancji wskazał, że od 1 maja 2004 r. przy zameldowaniu na pobyt stały nie jest wymagane przedstawienie potwierdzenia prawa do przebywania danej osoby w lokalu, dokonanego przez właściciela lub zarządcę budynku, a jedynie przedstawienie potwierdzenia okoliczności faktycznej, tj. pobytu danej osoby w tym lokalu, dokonanego przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu. Potwierdzenie takie nie jest równoznaczne z wyrażeniem zgody przez osobę dysponującą tytułem prawnym do lokalu. Przedstawienie takiego potwierdzenia przez osobę, która zgłasza organowi swój pobyt ma na celu przyspieszenie procedury meldunkowej, gdyż w takiej sytuacji organ dokonuje czynności materialno - technicznej zameldowania. Natomiast w przypadku gdy takiego potwierdzenia nie ma, bowiem właściciel lub inna osoba mająca tytuł prawny do lokalu nie wyraża zgody na potwierdzenie tego faktu, albo nie można ustalić, komu przysługuje prawo własności lub inny tytuł prawny do danej nieruchomości, organ zgodnie z art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności ma obowiązek przeprowadzić postępowanie administracyjne i wydać rozstrzygnięcie o zameldowaniu lub o jego odmowie w formie decyzji.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednoznacznie podkreśla się, że ewidencja ludności służąca rejestrowaniu pobytu ma charakter wyłącznie porządkowy co oznacza, że zameldowanie nie jest związane z rozstrzyganiem uprawnień do lokalu, ani tym samym prawa do przebywania w nim. Jedynie stwierdzenie faktu przebywania w lokalu powinno być kryterium rozstrzygającym o zameldowaniu, natomiast podstawę do wymeldowania stanowi ustalenie przez właściwy organ faktu opuszczenia lokalu. Żadnego znaczenia w sprawach meldunkowych nie mogą mieć czynione wobec organu administracji publicznej zastrzeżenia właściciela (współwłaściciela) nieruchomości w kwestii nie podejmowania czynności meldunkowej. Osoba czyniąca takie zastrzeżenie odnośnie nie rejestrowania pod określonymi adresem jakichkolwiek osób bez względu na to, czy tam faktycznie przebywają nie jest uprawniona do tego (brak podstaw prawnych dla takich czynności) a poza tym nie ma interesu prawnego do wysuwania powyższych żądań. Dla osoby zgłaszającej się do zameldowania, jak też dla organu dokonującego czynności zameldowania, wystarczający jest potwierdzony miarodajnym dowodem fakt przebywania w lokalu z określonym zamiarem. Nie można od osoby podlegającej zameldowaniu wymagać legitymowania się prawem do lokalu, w szczególności w postaci zgody właściciela nieruchomości..

W ocenie sądu wojewódzkiego, w odniesieniu do osoby T. A. obie przesłanki w niniejszej sprawie zostały spełnione. Z niespornych ustaleń poczynionych w postępowaniu administracyjnym wynika, że T. A. zamieszkuje w przedmiotowym lokalu z zamiarem stałego pobytu od kilku lat.

Z powyższego wynika, że skoro rejestracja pobytu strony zainteresowanej w przedmiotowym lokalu spełniała obowiązujące wymogi prawne dla dokonania tej czynności (nie budzący wątpliwości fakt przebywania w lokalu z zamiarem stałego pobytu w chwili dokonywania meldunku), to trudno mówić o zaistnieniu przesłanek do anulowania tak dokonanej czynności materialno-technicznej. Właściciel dla ochrony swoich prywatnych interesów prawnych ma drogę postępowania cywilnego, która służy mu np. do doprowadzenia do usunięcia określonej osoby z lokalu (eksmisji), ta jednak okoliczność nie może być wykorzystywana do powoływania się na istnienie interesu prawnego właściciela w sprawie o odmowę zameldowania lub wymeldowanie, w której załatwieniu ma on wyłącznie interes faktyczny. Powyższe dotyczy również sytuacji anulowania czynności materialno- technicznej zameldowania dokonanej - według właściciela lokalu, bez jego zgody.

Sąd wojewódzki nie znalazł także podstaw do uznania, że organy naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, zwłaszcza w stopniu mogącym wpłynął na wynik sprawy.

Uwzględniając powyższe na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd wojewódzki orzekł jak w sentencji.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł P. M. reprezentowany przez radcę prawnego J. T. Na podstawie art. 174 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez:

1) naruszenie przepisów art. 9 pkt 2a oraz art. 47 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż:

a) brak dowodu, że J. A. posiadał w momencie zameldowania tytuł prawny do lokalu przy ul. [...] we W. nie stanowi negatywnej przesłanki i nie jest żadną przeszkodą w dokonaniu czynności meldunkowej,

b) wystarczające jest zgłoszenie meldunkowe przez osobę nieuprawnioną do takiej czynności prawnej, obejmujące jednie fałszywe oświadczenie o posiadanym tytule prawnym do lokalu, pomimo, że taki tytuł prawny de facto w momencie zgłoszenia, nie istniał;

2) naruszenie zasady praworządności;

3) naruszenie art. 140 k.c. poprzez zaakceptowanie przez organ administracyjny faktu naruszenia prawa własności do swobodnego dysponowania nieruchomością położoną przy ul. [...] we W., co godzi w sposób nieuprawniony w prawo własności skarżącego, a dalej narusza art. 21 Konstytucji RP.

Na podstawie art. 176 w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a., skarżący kasacyjnie wniósł o:

a) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu;

b) zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przypisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie zwrócił uwagi na niezmiernie istotną kwestię, jaką jest w niniejszej sprawie zameldowanie A. A. przez osobę trzecią, która to nie będąc do tego w żaden sposób uprawniona ani umocowana, dokonała meldunku w nienależacej do niej nieruchomości. Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie wskazał, iż dla osób posiadających prawo własności lokalu, w kontekście swobodnego nim dysponowania, fakt zameldowania lub nie zameldowania osób trzecich go zamieszkujących nie wywołuje skutków prawnych. Z powyższą tezą nie sposób się zgodzić, mając na uwadze, że nie można wymeldować osób, nawet nielegalnie przebywających w lokalu, bez ich zgody, a organ meldunkowy, który mógłby dokonać powyższej czynności na drodze administracyjnej bada jedynie, czy osoby takie faktycznie tam przebywają. Zaznaczono, że to "badanie" organu ogranicza się wyłącznie do zadania pytania osobie zameldowanej, czy tam przebywa. Powyższe stanowisko Sądu może prowadzić do usankcjonowania sytuacji, gdy podmiot nieuprawniony, przebywający w lokalu bez podstawy prawnej (były właściciel), dokonuje meldunku kilkunastu bezdomnych w cudzym już lokalu, posługując się nieważnym dokumentem własności i twierdząc, że osoby te faktycznie tam przebywają. Następnie, organ meldunkowy wzywa te osoby do potwierdzenia faktu przebywania w lokalu, osoby te w swoim dobrze pojętym interesie, potwierdzają ten fakt, a organ administracji państwowej, w prosty sposób, sankcjonuje bezprawie, odmawiając ich wymeldowania.

Wobec tego, działania organu meldunkowego należy zakwalifikować, jako sprzeczne z przepisami prawa tj. art. 9 pkt. 2a ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz z rzeczywistym stanem faktycznym.

Skarżący również zwrócił uwagę, iż przepis art. 9 pkt 2a, ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych obliguje organ meldunkowy, do dokonania czynności wyjaśniających w tym, do udokumentowania aktualnego i prawdziwego prawa własności do lokalu. Zatem brak tych czynności, winien skutkować oddaleniem wniosku o zameldowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie odniósł się do powyższej kwestii. Przedłożony przez J. A. nieaktualny tytuł prawny do lokalu, w żaden sposób wówczas nie zweryfikowany, nie stanowił przeszkody do dokonania czynności meldunkowych. Fakt posłużenia się nieistniejącym tytułem prawnym do lokalu został zresztą potwierdzony przez samego J. A., jednak okoliczność złożenia fałszywego oświadczenia w żaden sposób nie wpłynęła na rozstrzygnięcie, wręcz odwrotnie decyzja o zameldowaniu została utrzymana w mocy..

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z przesłanek wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie wystąpiła, stąd też kontrola instancyjna ograniczała się do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Ocena zarzutów skargi kasacyjnej w ww. granicach prowadzi do wniosku, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw.

Autor skargi kasacyjnej w ramach podstaw wymienionych w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. wskazał na naruszenie przepisów prawa materialnego – to jest art. 9 pkt 2a oraz art. 47 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, przy czym naruszenia tego upatruje w nieprawidłowym zaakceptowaniu przez Sąd pierwszej instancji stanowiska organu co do tego, że brak potwierdzenia zameldowania przez właściciela nieruchomości nie stanowi przeszkody w dokonaniu czynności materialno - technicznej zameldowania.

Ze stanowiskiem takim nie można się zgodzić.

Kwestia charakteru czynności jaką jest zameldowanie uległa zasadniczej zmianie po opublikowaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. (sygn. akt K 20/01, Dz. U. Nr 78, poz. 716) stwierdzającego niezgodność art. 9 ust. 2 ze wskazanymi przepisami Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W konsekwencji ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. nr 83, poz. 887) dodano ust. 2a do art. 9 tej ustawy wskazujący, że przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 3 miesiące należy przedstawić potwierdzenie pobytu w lokalu osoby zgłaszającej pobyt stały lub czasowy trwający ponad 3 miesiące, dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu, oraz, do wglądu, dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu tego podmiotu.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym obecnie prezentowany jest jednolity pogląd, że utrata mocy obowiązującej art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji oznacza, że przesłanką zameldowania określonej osoby w lokalu jest sam fakt jej w nim pobytu (tak m.in. NSA w wyroku z dnia 30.03.2011 r., w sprawie II OSK 501/10, dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Rację ma zatem Sąd pierwszej instancji, że wymagane przez ustawodawcę w art. 9 ust. 2a ww. ustawy potwierdzenie pobytu dokonane przez właściciela lub inny podmiot posiadający tytuł prawny do lokalu ma charakter jedynie dowodowy. Takie stanowisko wynika m.in. z uzasadnienia wskazanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., który stwierdził m.in., że w braku potwierdzenia tego faktu przez właściciela może on być dowodzony innymi dowodami. Brak potwierdzenia uprawnień – jak wskazuje dalej Trybunał Konstytucyjny – "nie oznacza bowiem w świetle ustawy całkowitej niemożności zameldowania się pod określonym adresem Nie jest tak, że osoba, której właściciel (zarządca) odmówił potwierdzenia uprawnień nie ma absolutnie żadnych środków prawnych (...). Brak potwierdzenia uprawnienia przez właściciela nie tworzy definitywnej sytuacji prawnej i nie stanowi bezwzględnej przesłanki niedopuszczalności zameldowania".

Tożsame stanowisko prezentowane jest również w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. M.in. w wyroku z dnia 19 stycznia 2009 r. w sprawie II OSK 1802/07 NSA stwierdził, że w sprawie o dokonanie czynności zameldowania całkowicie wystarczające jest potwierdzenie pobytu tylko przez jednego z współwłaścicieli lokalu, a nawet gdyby takiego potwierdzenia, chociażby od jednego ze współwłaścicieli dana osoba nie uzyskała, okoliczność pobytu w lokalu może być dowodzona innymi środkami dowodowymi (dostępne na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższe stanowisko jest konsekwencją przyjęcia przez ustawodawcę jedynie rejestracyjnego, ewidencyjnego, porządkowego charakteru czynności materialno – technicznej zameldowania. Art. 4 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych stanowi bowiem, że zameldowanie w miejscu pobytu stałego lub czasowego stanowi dowód miejsca pobytu osoby, której dotyczy; nie jest ono uzależnione od decyzji o przydziale mieszkania ani nie rodzi prawa do takiego przydziału.

Powyższe oznacza, że zameldowanie nie stanowi formy kontroli legalności zamieszkania i pobytu, czyli posiadania prawa do korzystania z lokalu. Potwierdzenia faktu pobytu nie należy utożsamiać z wyrażeniem zgody na zamieszkanie. O tej ostatniej kwestii rozstrzygają przepisy prawa cywilnego.

W tej sytuacji jako nieuzasadniony należało ocenić zarzut skargi kasacyjnej wskazujący na błędną wykładnię art. 9 ust. 2a oraz art. 47 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistystych. Skoro potwierdzenie przez właściciela lub inną osobę posiadającą tytuł prawny do lokalu o zameldowanie służy jedynie celom dowodowym i ma na celu przyspieszenie postępowania meldunkowego, ewidencyjnego to brak takiego potwierdzenia przez P. M. w okolicznościach niniejszej sprawy pozostaje bez znaczenia dla oceny prawidłowości dokonania czynności materialno - technicznej zameldowania. Należy bowiem podkreślić, że postępowanie wyjaśniające w niniejszej sprawie wykazało, że ponad wszelką wątpliwość T.A. zamieszkiwał w spornym lokalu w dacie dokonywania tej czynności i co więcej w tym lokalu – do dnia wydawania kontrolowanej przez Sąd pierwszej instancji decyzji - koncentrował swoje centrum życiowe. Skarga kasacyjna nie zawiera również zarzutu błędnego zaakceptowania przez Sąd pierwszej instancji ustalonego przez organy administracji stanu faktycznego. Powyższe prowadzi do wniosku, że skoro T.A. przebywał w lokalu stanowiącym własność P. M. to organ administracji nie miał podstaw, aby żądać przedstawienia dokumentów potwierdzających ten fakt. Wobec powyższego nie można zarzucić Sądowi pierwszej instancji wadliwości w ocenie działań organów ewidencyjnych w tym zakresie. P. M. służy natomiast skuteczne prawo żądania ochrony swoich praw przed sądem powszechnym. Jedynie na marginesie niniejszych rozważań wskazać należy, że ewentualna odmienna ocena prawidłowości dokonania czynności zameldowania przez organy ewidencyjne a następnie przez sądy administracyjne nie mogłoby doprowadzić do oczekiwanego przez skarżącego kasacyjnie - jak się zdaje - skutku w postaci wydania lokalu właścicielowi. Powyższe, w przypadku braku dobrowolności po stronie T. A., i tak wymagałoby wystąpienia ze stosownym powództwem do sądu powszechnego.

Nie mógł także zostać uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny zarzut naruszenia art. 140 k.c. Skarżący kasacyjnie upatruje naruszenia tego przepisu w zaakceptowaniu przez organ administracyjny "faktu naruszenia prawa własności do swobodnego dysponowania nieruchomością". Należy w tym miejscu podkreślić, iż istotą skargi kasacyjnej jest to, że musi ona wskazywać na naruszenie przepisów, które – zdaniem jej autora - naruszył Sąd pierwszej instancji. Tymczasem art. 140 k.c., który w ocenie P. M. został naruszony, nie był stosowany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu a w konsekwencji nie mógł zostać przez niego naruszony. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny ocenił zarzut naruszenia art. 9 ust. 2a ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych również przez pryzmat ewentualnego naruszenia przepisów odnoszących się do konstytucyjnie chronionego prawa własności, w tym również art. 140 k.c. Biorąc pod uwagę, że – jak zostało wyżej wskazane – zameldowanie nie rodzi żadnych praw po stronie zameldowanego do lokalu nie można podzielić stanowiska skarżącego kasacyjnie, że zameldowanie T. A. w lokalu przy ul. [...] we W. naruszyło prawa własności, w tym prawo do dysponowania tą nieruchomością (lokalem).

Jako niezasadny Naczelny Sąd Administracyjny uznał również zarzut naruszenia zasady praworządności. Należy przede wszystkim podkreślić, że zgodnie z jednolitym stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu (tak m.in. NSA w wyroku z dnia 7 września 2011 r., w sprawie II GSK 834/10, LEX nr 965128, a także wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2008 r., II FSK 557/07; LEX 422065, oraz J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, wyd. 2). Omawiany zarzut nie spełnia tych wymogów (nie wskazuje żadnego przepisu prawa, który został naruszony przez Sąd pierwszej instancji) co czyni niemożliwym odniesienie się do treści tego zarzutu.

I wreszcie – wskazać należy, że w uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor odnosi się do zameldowania A. A. przy czym w żadnym dodatkowym piśmie procesowym nie wnosił o sprostowanie powyższego jako oczywistej omyłki. Sąd rozpoznał skargę kasacyjną traktując powyższy błąd jako oczywistą omyłkę. Należy bowiem przypomnieć, że wyrokiem dnia 9 lutego 2011 r. w sprawie IV SA/Wr Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę P. M. na decyzję Wojewody D. w sprawie anulowania czynności materialno – technicznej zameldowania A. A. Wyrok ten – wydany w analogicznym stanie faktycznym i prawnym jest prawomocny i na mocy art. 170 p.p.s.a. wiąże strony, sąd który go wydał ale także inne sądy i organy państwowe.

Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostaje także fakt skierowania przez prokuratora do Sądu Rejonowego [...] wniosku o warunkowe umorzenie postępowania karnego przeciwko J. A.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach i - na mocy art. 184 p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji.