Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 695/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2013-09-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 92 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity
article: art. 10
journal: Dz.U. 2011 nr 244 poz 1454
law: Ustawa z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędzia WSA Marek Szumilas Protokolant sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2013 r. sprawy ze skargi R.W. na decyzję Komendanta Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wwóz drogowy odpadów na terytorium RP bez wymaganego zezwolenia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej z dnia [...] roku, nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Komendanta Oddziału Straży Granicznej na rzecz skarżącego R.W. kwotę 160 (sto sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2012r. nr [...] Komendant Placówki Straży Granicznej na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007r., nr 125, poz. 874 ze zm.) nałożył na R.W. karę pieniężną w kwocie 10000 zł oraz na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm.) umorzył postępowanie w części dotyczącej naruszenia: "wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji".

W uzasadnieniu organ powołał się na art. 92a ust. 1 oraz ust. 6 i lp. 4.5. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym wskazując na naruszenie przez R.W. przepisów prawa polegające na wwozie odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia (art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f ustawy o transporcie drogowym w związku z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. o odpadach (Dz. U. z 2010r., nr 185, poz. 1243 ze zm.) i art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 2007r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. z 2007r., nr 124, poz. 859 ze zm.). Komendant Placówki Straży Granicznej wskazał na następujący stan faktyczny sprawy.

Dnia [...] września 2010r. w miejscowości [...] funkcjonariusze Placówki zatrzymali do kontroli drogowej samochód ciężarowy marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] wraz z przyczepą ciężarową marki [...] o numerze rejestracyjnym [...]. Na przyczepie przewożony był samochód marki [...] bez tablic rejestracyjnych, częściowo spalony. Spalona została komora silnika, instalacja elektryczna, osprzęt silnika, pokrywa komory silnika, deska rozdzielcza, siedzenia, przednie koła, nadpalone zostały przednie lewe i prawe drzwi, wybita była przednia i tylna szyba. Kierowcą kontrolowanego pojazdu był obywatel RP R.W.. Pasażerką pojazdu była żona kierowcy M.W., właścicielka pojazdu [...]. Na żądanie funkcjonariusza kierujący okazał: prawo jazdy, dowód osobisty, dowód rejestracyjny i ubezpieczenie OC samochodu ciężarowego oraz dowód rejestracyjny przyczep ciężarowej i ubezpieczenie OC, umowę użyczenia skutera wodnego, dowód rejestracyjny (niemiecki) pojazdu [...]. Na podstawie oświadczenia kierowcy oraz okazanych do kontroli dokumentów ustalono, że wykonywany był niezarobkowy międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy z Niemiec do Polski, tzn. pojazdu [...]. Po sprawdzeniu przewożonego ładunku kontrolujący uznał, iż przewożony samochód marki [...] prawdopodobnie jest odpadem, w związku z czym kierowca obowiązany był mieć przy sobie i okazać na żądanie uprawnionego organu kontroli miedzy innymi wymagane przy przewozie odpadów dokumenty, w tym przypadku decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska zezwalającą na wwóz do Polski odpadu. R.W. nie okazał i nie posiadał wymaganego zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym dokumentu w związku z międzynarodowym przemieszczaniem odpadów, przewóz nie został zgłoszony właściwym organom kraju wysyłki i przeznaczenia zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów. W związku z powyższym w myśl art. 2 pkt 35 lit. a) wspomnianego rozporządzenia zdaniem organu było to nielegalne przemieszczanie odpadów. Wobec powyższego stwierdzono naruszenie wyszczególnione w l.p. 7.5. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, tj. "przywóz drogowy (wwóz) odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia". Przesłuchany w charakterze świadka R.W. zeznał, iż przewożony pojazd należy do jego szwagra T.L. zamieszkałego w Niemczech, samochód został wyrejestrowany, przewożone auto jest częściowo spalone, po wypadku, auto przewoził w ramach pomocy (przysługi) rodzinie, aby zaoszczędzić pieniądze na remoncie pojazdu, po naprawie w Polsce ma zostać wywieziony do Niemiec. W toku prowadzonego postępowania organ wystąpił do Urzędu Gminy w sprawie prowadzenia działalności gospodarczej przez R.W. oraz Urzędu Skarbowego w celu potwierdzenia nadania NIP. Z pism Urzędu Gminy z dnia [...] października 2010r. w sprawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej wynika, iż R.W. został wpisany do ewidencji w dniu [...] lutego 2008 r. jako przedsiębiorca prowadzący działalność pod firmą: A S. c. T.L., R.W.. Przedmiotem działalności jest sprzedaż hurtów i detaliczna samochodów osobowych i furgonetek oraz innych pojazdów samochodowych i motocykli, konserwacja i naprawa pojazdów, sprzedaż hurtowa i detaliczna części i akcesoriów do pojazdów.

Dalej organ podał, iż wcześniejszą decyzją z dnia [...] października 2011 r. nałożył na R.W. karę pieniężną w kwocie 6 000 zł za "przywóz drogowy (wwóz) odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia". R.W. wniósł w terminie odwołanie od decyzji. Organ drugiej instancji po rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Odnosząc się do naruszenia - wwóz odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia - ustawą z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 244, poz. 1454), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2012 r., zostały zmienione niektóre przepisy dotyczące transportu drogowego, w tym załącznik do ustawy. Zgodnie z art. 10 wspomnianej ustawy zmieniającej, przepisy ustawy, o której mowa w art. 1 (ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym) w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się w sprawach o nałożenie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego, wszczętych i nie zakończonych decyzją ostateczną przed dniem jej wejścia w życie. Wobec powyższego omawiana decyzja wydana została zgodnie z nowymi przepisami.

Dalej organ zaznaczył, że odpadem jest substancja lub przedmiot należący do jednej z kategorii, określonych w załączniku nr 1 do ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. z 2010 r. nr 185, poz. 1243 ze zm.), których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do ich pozbycia się jest obowiązany (art. 3 ust. 1 ustawy). Spalony pojazd przewożony przez R.W. należy zakwalifikowany do kategorii Q2 - "produkty nieodpowiadające wymaganiom jakościowym" oraz kategorii Q4 - "substancje lub przedmioty, które zostały rozlane, rozsypane, zgubione lub takie, które uległy innemu zdarzeniu losowemu, w tym zanieczyszczeniu wskutek wypadku lub powstałe wskutek prowadzenia akcji ratowniczej", określonych w załączniku nr 1 do ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach. Odpad w postaci spalonego samochód marki [...] został zaklasyfikowany zgodnie z załącznikiem V rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów pod kodem 16 01 04*. Międzynarodowe przemieszczanie odpadów reguluje ustawa z dnia 29 czerwca 2007r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, na podstawie której (art. 4) zezwolenia na przewóz, wywóz i tranzyt odpadów wydaje Główny Inspektor Ochrony Środowiska.

W rozpoznawanej sprawie dotychczasowy właściciel wyzbył się pojazdu jako nieprzydatnego do dalszego użytkowania ze względu na uszkodzenia pojazdu oraz częściowe spalenie (spaleniu uległo wnętrze pojazdu, komora silnika, karoseria). W świetle przywołanych przepisów, okazanych do kontroli dokumentów, zeznań kierowcy, a także oceny przewożonego ładunku niewątpliwie R.W. jest podmiotem, który w dniu [...] września 2010r. wykonywał przewóz drogowy (wwóz) odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia. Ustalenie charakteru przewożonego towaru i zakwalifikowanie do odpadu nastąpiło po zebraniu materiału dowodowego w postaci dokumentacji fotograficznej, konsultacji z Głównym Inspektorem Ochrony Środowiska, który dokonał oceny przewożonego ładunku, a także analizie przywołanych aktów prawnych. Potwierdzeniem tego ustalenia są także rozstrzygnięcia wydane w czasie niniejszego postępowania przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska.

Odnośnie wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, z wyjątkiem taksówek organ stwierdził, że zgodnie z załącznikiem II pkt 3 rozporządzenie Rady (EWG) nr 881/92 z dnia 26 marca 1992 r. w sprawie dostępu do rynku drogowych przewozów rzeczy we Wspólnocie, na lub z terytorium Państwa Członkowskiego lub w tranzycie przez jedno lub więcej Państw Członkowskich (Dz. Urz. UE L 95 z dnia 9 kwietnia 1992 r., s. 1), obowiązującego w dniu kontroli przewozu, przewóz rzeczy pojazdami silnikowymi, których dopuszczalna rzeczywista masa całkowita, włącznie z rzeczywistą masą całkowitą przyczepy, nie przekracza sześciu ton lub których dopuszczamy ładunek użyteczny, włącznie z ładunkiem użytecznym przyczepy, nie przekracza 3,5 tony zwolnione są z wszelkich licencji wspólnotowych oraz innych zezwoleń przewozowych. Ponieważ dopuszczalna masa całkowita zespołu pojazdów na podstawie wpisu do dowodu rejestracyjnego samochodu ciężarowego i przyczepy ciężarowej nie przekracza 6 ton (wynosi 5,6 tony) organ stwierdził, że w tym przypadku nie była wymagana licencja na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy ani zaświadczenie na przewozy drogowe na potrzeby własne. Art. 15 wspomnianego rozporządzenia stanowi, że wiąże ono w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich Państwach Członkowskich. Regulacje nim wprowadzone nie wymagają wobec powyższego powielania w prawie krajowym. Biorąc powyższe pod uwagę organ stwierdził, że w tym przypadku nie doszło do naruszenia wyszczególnionego w Ip. 1.1. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.

Zdaniem organu w niniejszej sprawie stroną postępowania jest niewątpliwie R.W., który wwiózł odpad w postaci częściowo spalonego i uszkodzonego w wyniku wypadku samochodu marki [...] bez wymaganego zezwolenia. Było to przedsięwzięcie osobiste, przysługa rodzinna, pomoc w naprawie samochodu. Dlatego też sam wpis określonego podmiotu do ewidencji działalności gospodarczej nie powoduje, iż podmiot ten winien być postrzegany jako przedsiębiorca we wszystkich aspektach swojego działania. Wpisany do ewidencji podmiot może wykonywać przewozy w celach prywatnych.

Odwołanie od decyzji organu I instancji złożył R.W., w której wniósł o uchylenie decyzji w części przewyższającej karę pieniężną ponad kwotę 6.000 zł i umorzenie postępowania I instancji w tej części. Zarzucił naruszenie przepisów:

art. 92a ust. 1 oraz ust. 6 oraz l.p. 4.5. załącznika nr 3 do ustawy załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji poprzez uznanie, że przepisy te w zakresie wysokości nałożonej kary pieniężnej mają zastosowanie w niniejszej sprawie,

art. 10 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 r., Nr 244, poz. 1454) poprzez uznanie, że ustawa o transporcie drogowym w brzmieniu ustalonym w/w ustawą w zakresie wysokości kar pieniężnych ma zastosowanie w niniejszej sprawie,

art. 2 oraz art. 42 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r., Nr 78, poz. 483) poprzez naruszenie zasady demokratycznego państwa prawnego i wynikającej z niej zasady zaufania do państwa i tworzonego przez nie prawa oraz zasady ochrony interesów i spraw w toku.

W uzasadnieniu odwołania skarżący wskazał, że w wyniku jego odwołania od decyzji Nr [...] Komendanta Placówki Straży Granicznej z dnia [...] października 2011r. w sprawie nałożenia kary pieniężnej w kwocie 6.000 zł organ II instancji decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2011r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Powołując się na orzecznictwo skarżący stwierdził, że wymierzenie kary pieniężnej za naruszenie prawa, popełnione przed wejściem w życie ustawy określającej wyższą wysokość tej kary, stanowiłoby naruszenie art. 42 Konstytucji, w sytuacji gdy kara pieniężna jest surowsza od sankcji, którą określały przepisy obowiązujące w dacie popełnienia naruszenia prawa. O ile więc jako strona ma zostać ukarany karą pieniężną za naruszenie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, to winna być to kara pieniężna w wysokości obowiązującej przed zmianą tejże ustawy z dniem 1 stycznia 2012 roku. Kara za takie naruszenie wynosiła dotychczas 6.000 zł.

Po rozpoznania odwołania decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2012r. Komendant Oddziału Straży Granicznej utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Wskazał, iż w rozpoznawanej sprawie, do stwierdzenia naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym doszło podczas kontroli drogowej przeprowadzonej w dniu [...] września 2010 r., a więc przed wejściem w życie ustawy z dnia 16 września 2011r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 r. Nr 244, poz. 1454). W myśl art. 10 cytowanego aktu prawnego, przepisy ustawy o transporcie drogowym, w brzmieniu nadanym nową ustawą, stosuje się w sprawach o nałożenie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego, wszczętych i nie zakończonych decyzją ostateczną przed dniem jej wejścia w życie. Biorąc pod uwagę, iż postępowanie dotyczące nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem przepisów dotyczących przewozu drogowego zostało wszczęte przed dniem 1 stycznia 2012r., zastosowanie w niniejszej sprawie mają nowe przepisy wprowadzone ustawą z dnia 16 września 2011r. Ustawodawca nowelizując przepisy o transporcie drogowym odpowiednio wcześniej ustawą z dnia 16 września 2011r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw uprzedził, że w znowelizowanej ustawie za niektóre naruszenia będą miały zastosowanie z dniem 1 stycznia 2012 r. nowe przepisy oraz nowe sankcje administracyjne, które w niniejszej sprawie zostały określone w załączniku nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.

Wysokość poszczególnych kar ustalonych w decyzji wymierzona została w oparciu o przepis art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, zgodnie z którym karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 10000 zł podlega ten, kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy, dlatego też wykaz naruszeń oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określone zostały przez ustawodawcę w załączniku nr 3 do ustawy. Przepisy ustawy o transporcie drogowym ustanawiają zatem odpowiedzialność administracyjną podmiotów wykonujących transport drogowy, przy czym odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny, co oznacza, że znajduje ona zastosowanie do podmiotu wykonującego transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne w przypadku naruszeń przezeń wymogów ustalonych w ustawie o transporcie drogowym. Zadaniem organu I instancji stosującego przepisy ustawy o transporcie drogowym jest jedynie ustalenie, czy doszło do naruszenia przepisów ustawy, a w razie stwierdzenia naruszeń organ ten jest zobligowany do nałożenia stosownej kary zgodnie z obowiązującymi przepisami. Reasumując organ odwoławczy podał, że Komendant Placówki Straży Granicznej w dniu [...] stycznia 2012 r. zasadnie wydał decyzję administracyjną nakładającą karę pieniężną w wysokości 10000 zł w związku ze stwierdzonym naruszeniem ustawy o transporcie drogowym, a określonym w Ip. 4.5. załącznika nr 3 ustawy o transporcie drogowym.

Skargę na decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. złożył R.W., w której wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym co do zgodności z Konstytucją RP art. 10 ustawy z dnia 16 września 2011r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011r., nr 244, poz. 1454), który to przepis stanowi podstawę rozstrzygnięcia w sprawie.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1. art. 92a ust. 1 oraz ust. 6 oraz l.p. 4.5. załącznika nr 3 do ustawy załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji poprzez uznanie, że przepisy te w zakresie wysokości nałożonej kary pieniężnej mają zastosowanie w niniejszej sprawie,

2. art. 10 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 r., Nr 244, poz. 1454) poprzez uznanie, że ustawa o transporcie drogowym w brzmieniu ustalonym w/w ustawą w zakresie wysokości kar pieniężnych ma zastosowanie w niniejszej sprawie,

3. art. 92 ust. 1 pkt 3, ust. 4 oraz l.p. 7.5. załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym w brzmieniu obowiązującym na dzień [...] września 2010r. poprzez uznanie, że ustawa o transporcie drogowym w brzmieniu obowiązującym na dzień stwierdzenia przywozu odpadu na terytorium RP nie ma zastosowania w niniejszej sprawie w zakresie wysokości kar pieniężnych,

4. art. 2 oraz art. 42 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r., Nr 78, poz. 483) prowadzące do naruszenia zasady demokratycznego państwa prawnego i wynikającej z niej zasady zaufania do państwa i tworzonego przez nie prawa oraz zasady ochrony interesów i spraw w toku,

5. art. 107 § 3 kpa poprzez nieprawidłowe uzasadnienie decyzji, w zakresie podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia.

Powołując się na zasady konstytucyjne skarżący powtórzył zarzuty wskazane w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Wskazał też, że kary przewidziane w ustawie o transporcie drogowym mają charakter represyjny i z natury są bliższe prawu karnemu niż cywilnemu i winne być oceniane z uwzględnieniem podstawowych reguł odpowiedzialności karnej, w tym jednej z fundamentalnych zasad prawa karnego, że zmiana ustawodawstwa karnego nie może działać na niekorzyść sprawcy, tj. nie może zaostrzać jego odpowiedzialności w stosunku do tej, jaką by poniósł pod rządem ustawy obowiązującej w czasie, gdy popełnił czyn zabroniony.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2012r., sygn. akt II SA/Go 362/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne: "czy art. 10 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 244, poz. 1454) w zakresie w jakim nakazuje stosować w sprawach o nałożenie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.) w brzmieniu nadanym wskazaną ustawą, do spraw wszczętych i nie zakończonych decyzją ostateczną przed dniem jej wejścia w życie i tym samym przewidującej wymierzenie kary pieniężnej w wysokości wyższej niż przewidziana w chwili wystąpienia zdarzenia (tempus regit actum) rodzącego odpowiedzialność karnoadministracyjną, jest zgodny z art. 2 i art. 32 ust 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej". Jednocześnie Sąd zawiesił postępowanie w sprawie do czasu wydania orzeczenia kończącego sprawę przez Trybunał Konstytucyjny.

Wyrokiem z dnia 23 lipca 20163r., sygn. akt P 36/12, Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 10 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 244, poz. 1454) w zakresie w jakim – w sprawach o nałożenie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego wszczętych a niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia tej ustawy w życie – nakazuje stosowanie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 września 2011r., przewidujących wyższe kary pieniężne niż kary przewidziane w przepisach obowiązujących w chwili wystąpienia zdarzenia powodującego odpowiedzialność administracyjną, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2013r. WSA w Gorzowie Wlkp. podjął z urzędu zawieszone postępowanie na podstawie art. 128 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny w zakresie swej właściwości ocenia zatem zaskarżony akt z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie w sytuacji, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a."). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Okolicznością bezsporną w przedmiotowej sprawie jest, iż w dniu [...] września 2010r. została przeprowadzona kontrola samochodu ciężarowego marki [...] o nr rej. [...] wraz z przyczepą ciężarową (laweta) nr rej. [...] marki [...], na której znajdował się pojazd marki [...] w znacznej części uszkodzony poprzez spalenie przedniej części pojazdu. Kierowcą był R.W., który podał, że transportu spalonego samochodu dokonywał nie na potrzeby własne tylko przewoził ładunek swojego szwagra z Niemiec do Polski. Właścicielem [...] była żona R.W. M.W..

Powyższe ustalenia zostały potwierdzone w protokole przeprowadzonej kontroli oraz w protokole przesłuchania R.W.. Bezspornym jest również, że przewożony pojazd słusznie zakwalifikowano jako odpad (za czym przemawia dokumentacja fotograficzna znajdująca się w aktach), na którego wwiezienie do kraju konieczne jest legitymowanie się stosownym zezwoleniem. R.W. wymaganego zezwolenia nie posiadał, czego w toku postępowania nie zakwestionował. Wobec tego organ uznał, że w sprawie zachodzą przesłanki wskazane w art. 92 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007r., Nr 125, poz. 874 ze zm.) i decyzją z dnia [...] października 2011r. wymierzył skarżącemu karę pieniężną w wysokości 6000 zł, za podstawę wskazując Lp. 7.5. załącznika do ustawy, zgodnie z którym wysokość kary za przywóz drogowy (wwóz) odpadów na terytorium RP bez wymaganego zezwolenia wynosiła 6000 zł. Wskutek złożenia przez R.W. odwołania, organ II instancji decyzją z dnia [...] grudnia 2011r. uchylił zaskarżoną decyzję wskazując na niedokładne ustalenie, kto jest stroną postępowania: wyłącznie skarżący, czy też drugi wspólnik spółki cywilnej, w ramach której skarżący prowadzi działalność gospodarczą. Po uwzględnieniu wskazówek organu odwoławczego organ I instancji ustalił, że przewozu spalonego samochodu R.W. dokonał w celach prywatnych, a nie w celach związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. W związku z tym, uznając R.W. za jedyną stronę postępowania, decyzją z dnia [...] stycznia 2012r., przyjmując za podstawę prawną przepisy znowelizowanej ustawy o transporcie drogowym, wymierzył skarżącemu karę pieniężną w wysokości 10 000 zł.

Przechodząc do merytorycznego rozpoznania sprawy w pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że ustawa z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym została zmieniona ustawą z dnia 16 września 2011r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011r., nr 244, poz. 1454), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2012r. Zgodnie z art. 10 ustawy nowelizującej przepisy ustawy o transporcie drogowym, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się w sprawach o nałożenie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego, wszczętych i nie zakończonych decyzją ostateczną przed dniem jej wejścia w życie.

Według przepisów znowelizowanych, obowiązujących po 1 stycznia 2012r., naruszenie, którego dopuścił się R.W., tj. wwóz odpadów na terytorium RP bez wymaganego zezwolenia, obwarowane jest karą pieniężną w wysokości 10 000 zł (Lp. 4.5. załącznika do ustawy), a więc karą surowszą niż ta, którą przewidywały przepisy ustawy o transporcie drogowym przed nowelizacją (6 000 zł). Konstytucyjność przepisu art. 10 wskazanej ustawy stanowił przedmiot postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym, który wyrokiem z dnia 23 lipca 2013r., sygn. akt P 36/12, stwierdził jego niezgodność z art. 2 Konstytucji w zakresie, w jakim – w sprawach o nałożenie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego wszczętych a niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia tej ustawy w życie – nakazuje stosowanie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.) w brzmieniu nadanym wyżej powołaną ustawą z 16 września 2011 r., przewidujących wyższe kary pieniężne niż kary przewidziane w przepisach obowiązujących w chwili wystąpienia zdarzenia powodującego odpowiedzialność administracyjną.

Trybunał wskazał, że zakwestionowany przepis, jako przepis intertemporalny, wyznacza czasowy zakres zastosowania przepisów prawa administracyjnego, związany z wymierzeniem kar finansowych, a zatem powinien być odczytywany ściśle. Powołał się na ugruntowane w swoim orzecznictwie stanowisko, że przepisy działające wstecz można wyjątkowo uznać za zgodne z zasadą demokratycznego państwa prawnego i je zastosować, jeżeli:

– nie są to przepisy prawa karnego ani regulacje zakładające podporządkowanie jednostki państwu (np. prawo daninowe);

– mają one rangę ustawową;

– ich wprowadzenie jest konieczne (niezbędne) do realizacji lub ochrony innych, ważniejszych i konkretnie wskazanych wartości konstytucyjnych;

– spełniona jest zasada proporcjonalności, czyli wyraźne są argumenty konstytucyjne przemawiające za retroaktywnością, równoważące negatywne skutki;

– nie powodują one ograniczenia praw lub zwiększenia zobowiązań adresatów norm prawnych, a przeciwnie – poprawiają sytuację prawną niektórych adresatów danej normy prawnej (ale nie kosztem pozostałych adresatów tej normy);

– problem rozwiązywany przez te regulacje nie był znany ustawodawcy wcześniej i nie mógł być rozwiązany z wyprzedzeniem bez użycia przepisów działających wstecz.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie ma wątpliwości co do tego, że zasada niedziałania prawa wstecz jest dyrektywą legislacyjną skierowaną do organów stanowiących prawo, jak również dyrektywą interpretacyjną dla organów stosujących prawo, dokonujących wykładni przepisów prawnych. Zasada ta, chociaż nie została wprost wyrażona w Konstytucji, stanowi podstawową zasadę porządku prawnego w państwie, opartego na założeniu, że "każdy przepis normuje przyszłość, nie zaś przeszłość". W wyjątkowych okolicznościach dopuszcza się pewne odstępstwa od zasady lex retro non agit, jeżeli przemawia za tym konieczność realizacji innej zasady konstytucyjnej, a jednocześnie realizacja jej nie jest możliwa bez dopuszczenia wstecznego działania prawa.

Zdaniem Trybunału kwestionowany przepis art. 10 ustawy nowelizującej, poza spełnieniem warunku formy ustawowej, nie odpowiada żadnemu ze wskazanych wymagań. Nie miał też wątpliwości co do tego, że problem, który ustawodawca zamierzał rozwiązać wprowadzając omawianą regulację był mu znany od dłuższego czasu. Trybunał nie znalazł więc szczególnych powodów uzasadniających odstępstwo od zasady niedziałania prawa wstecz.

W przedmiotowej sprawie, zdarzenie, polegające na wwozie odpadu na terytorium RP, które nastąpiło w dniu [...] września 2010r., bez wątpienia miało charakter jednorazowy, ograniczony miejscowo oraz ramami czasowymi, w których zostało ujawnione i odzwierciedlone w treści protokołu kontroli. Nie zachodziła więc sytuacja, w której naruszenie nastąpiło pod rządami poprzednio obowiązujących przepisów i trwało jeszcze po 1 stycznia 2012r., czyli po dacie wejścia w życie nowych przepisów. Zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Co do zasady orzeczenia Trybunału mają moc wsteczną (są skuteczne ex tunc), co oznacza, że usuwają zakwestionowaną normę prawną w zasadzie od chwili jej wejścia do systemu prawnego. Pogląd ten prowadzi do powstania fikcji prawnej, że danej normy nigdy w systemie prawnym nie było, co umożliwia wzruszanie czynności dokonanych na jej podstawie (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 16 kwietnia 2013r., sygn. akt III AUa 179/13, Lex nr 1316214). Utrata mocy obowiązującej przepisu z powodu jego niezgodności z Konstytucją oznacza, że przepis ten nie może być stosowany poczynając od daty jego uchwalenia. Wyrok Trybunału ma skutki retroaktywne, a przez to zachodzi konieczność ponownego rozpoznania sprawy z pominięciem już niekonstytucyjnego przepisu (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 20 lutego 2013r., sygn. akt III AUa 1121/12, Lex nr 1280625). Skutkiem utraty domniemania konstytucyjności ustawy w konsekwencji wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku stwierdzającego niezgodność jej przepisu z Konstytucją, jest obowiązek zapewnienia przez sądy orzekające w sprawach, w których przepis ten ma zastosowanie, stanu zgodnego z Konstytucją wynikającego z wyroku Trybunału Konstytucyjnego (por. wyrok SN z 18 maja 2010r., sygn. akt III UK 2/10, Lex nr 1037192). Stąd też Sąd – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 p.p.s.a. – uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Rozpoznając ponownie sprawę organy orzekające będą zobowiązane uwzględnić rozważania zawarte w niniejszym wyroku, a w szczególności okoliczność, iż art. 10 ustawy z dnia z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 244, poz. 1454), który to przepis stanowił podstawę zastosowania przepisów znowelizowanej ustawy o transporcie drogowym i wymierzenia kary administracyjnej wyższej niż kara przewidziana przez ustawę o transporcie drogowym przed nowelizacją, utracił moc we wskazanym

w wyroku Trybunału zakresie.