Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 699/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 9 ust. 1 i 1d, art. 14a
journal: Dz.U. 2012 poz 1314
law: Ustawa z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników - tekst jednolity.
article: art. 70 par. 8
journal: Dz.U. 2020 poz 1325
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Karol Pawlicki Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi B.B. i B.B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] sierpnia 2020r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z [...] sierpnia 2020r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z [...] stycznia 2020 r. odmawiające B. i B. B., zwanym dalej skarżącymi, umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i [...] obejmujących zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych wynikające z decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w P. z [...] listopada 2003 r. i z zeznania podatkowego PIT-36 za 2013r.

Organ przyjął następujące ustalenia.

Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] wszczął postępowanie wobec skarżących na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za grudzień 2001 określone decyzją Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w P. z [...] listopada 2003r. (tyt. wykonawczy nr [...]) oraz wynikające z zeznania podatkowego PIT-36 za 2013 r. ([...]).

Tytułem zabezpieczenia zaległości skarżących w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 r. wynikających z decyzji UKS z [...] listopada 2003 r. na wniosek Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z [...] grudnia 2003 r. Sąd Rejonowy w N. dokonał [...] i [...] stycznia 2004 r. wpisu hipoteki przymusowej w kwocie [...]zł.

Wobec nieuregulowania należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za grudzień 2001, [...] marca 2004 r. wystawiono upomnienie, doręczono pod adresem w O. [...] marca 2004 r. Odbiór przesyłki potwierdził pełnomocnik. Upomnienie to zawierało pouczenie, że w przypadku nieuregulowania należności we wskazanym terminie (7 dni) zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne w celu przymusowego ściągnięcia należności w trybie egzekucji administracyjnej.

Z uwagi na brak wpłaty ww. należności [...] kwietnia 2004 r, wierzyciel pełniący rolę organu egzekucyjnego wystawił tytuł wykonawczy nr [...], któremu 15 kwietnia 2004 r. nadano klauzulę o skierowaniu go do egzekucji. Następnie postanowieniem z [...] kwietnia 2004 r. postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o ww. tytuł wykonawczy zostało zawieszone na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1427, zwanej dalej u.p.e.a.), w związku z decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z [...] kwietnia 2004 r. o rozłożeniu spłaty należności na raty do 31 marca 2005r.

W trakcie trwania okresu zawieszenia skarżący dokonali zgłoszenia zmiany adresu zamieszkania; [...] maja i [...] czerwca 2004 r. do organu wpłynęły pisma Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w P., w których informował on, że skarżący [...] marca 2004 r. zostali wpisani do rejestru podatników tego organu na podstawie złożonych NIP-1 i VAT-R, gdzie wskazano adres zamieszkania w L..

Po okresie zawieszenia pismem z [...] sierpnia 2005 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. przekazał (zgodnie z właściwością miejscową) tytuł wykonawczy [...] Naczelnikowi Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. celem wykonania czynności egzekucyjnych w związku z ujawnioną w bazie informacją o obowiązującym od [...] marca 2004 r. adresie skarżących w L..

Poborca skarbowy [...] lutego 2006 r. spisał raport o niemożności dokonania czynności egzekucyjnych pod adresem skarżących w L.. Poborca zanotował, że zobowiązani nie mieszkają i nie prowadzą działalności pod wskazanym adresem, lecz w miejscowości P..

Następnie [...] marca 2006 r. poborca sporządził protokół o stanie majątkowym skarżących w L.. Na podstawie wywiadu przeprowadzonego z właścicielem lokalu zapisał, że pod wskazanym adresem skarżąca prowadziła działalność gospodarczą oraz aktualnie prowadzone jest postępowanie w sprawie wymeldowania skarżących z pobytu stałego w tym miejscu.

Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. [...] września 2006 r. zajął wierzytelności z rachunku bankowego w [...] Banku [...] na podstawie zawiadomienia z [...] września 2006r. (zawiadomienie doręczono bankowi [...] września 2006 r., natomiast zawiadomienie wraz z tytułem skierowane na adres skarżących w L. zostało zwrócone z adnotacją dokonaną 25 września 2006 r. "adresat wyprowadził się"). W odpowiedzi na zajęcie bank zawiadomił organ, że na rachunkach posiadanych przez skarżących brak środków pieniężnych, co stanowi przeszkodę w realizacji zajęcia oraz że do rachunku wystąpił zbieg egzekucji sądowych i administracyjnych.

Pismem z [...] stycznia 2009 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. zwrócił Naczelnikowi Urzędu Skarbowego [...] tytuł wykonawczy wystawiony wobec skarżących, w związku z ustaleniem, że dłużnicy nie przebywają i nie posiadają majątku pod adresem w L.. Decyzją Burmistrza Miasta L. z [...] lipca 2008 r. skarżący zostali wymeldowani z tego adresu.

Kontynuując prowadzone postępowanie egzekucyjne, na podstawie protokołu zajęcia ruchomości z [...] września 2009 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] zajął [...] samochody skarżących. Protokół podpisał skarżący.

Na podstawie zawiadomienia z [...] października 2013r. organ egzekucyjny [...] listopada 2013r. zajął wierzytelności z rachunku bankowego skarżących w [...] Banku S. . Zawiadomienie zostało doręczone dłużnikowi [...] listopada 2013 r., natomiast zobowiązani zostali powiadomieni [...] listopada 2013 r. Odpowiadając na zajęcie pismem z [...] listopada 2013 r. bank poinformował organ, że na rachunku skarżącej nie ma środków, natomiast nie prowadzi rachunku dla skarżącego. Następnie pismem z [...] stycznia 2014 r. zawiadomił organ o zamknięciu rachunku skarżącej [...] stycznia 2014 r.

Dnia [...] maja 2014 r. organ wystawił wobec skarżących tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący podatek dochodowy od osób fizycznych za 2013 r. w kwocie [...]zł, który został skarżącym doręczony 3 czerwca 2014 r. wraz z odpisem zawiadomienia z 30 maja 2014 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w [...] Banku, które okazało się nieskuteczne (zgodnie z pismem banku z 02 czerwca 2014 r. nie prowadzi on rachunków dla skarżących).

Wezwaniem z [...] maja 2015 r. wystawionym na podstawie tytułów wykonawczych [...] i [...] organ zajął nieruchomość zapisaną w księdze wieczystej. Zobowiązanym wezwanie doręczono [...] maja 2015 r. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w N. z [...] czerwca 2015 r. prowadzenie egzekucji z tego środka przejął Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym [...].

Postanowieniem z [...] lipca 2019 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych [...] i [...] w związku z decyzją z [...] lipca 2019 r. o rozłożeniu na raty należności objętych ww. tytułami wykonawczymi. Jednocześnie postanowieniem z [...] lipca 2019 r. organ zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i [...]

Organ [...] sierpnia 2019 r. poinformował Komornika Sądowego o zakończeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych [...] i [...] w związku z wyegzekwowaniem należności.

Pismem z [...] sierpnia 2019 r. skarżący wnieśli o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] o nr SM [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz o wycofanie tych tytułów z egzekucji z nieruchomości prowadzonej przez Komornika Sądowego w związku ze zbiegiem egzekucji.

Powołując art. 59 § 1 pkt 1, 2 i 9 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm., zwanej dalej O.p.) podnieśli, że zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. wygasło na skutek przedawnienia, natomiast zobowiązanie z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r. wygasło na skutek zapłaty, w zw. z wpłatą dokonaną [...] sierpnia 2019 r. w wyniku realizacji decyzji ratalnej Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z [...] lipca 2019r. Wskazali, że przedawnienia nie ogranicza art. 70 § 8 O.p. i zabezpieczenie zaległości hipoteką przymusową. Przepis ten, obowiązujący od 1 stycznia 2003 r. odpowiada treści obowiązującego od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r. art. 70 § 6 O.p. (uzupełnionej o zastaw skarbowy), uznanego przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12 za niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji, dlatego przepis ten również nie spełnia standardów konstytucyjnych. Wskazali, że środkiem egzekucyjnym zastosowanym na podstawie tytułu [...] było zajęcie nieruchomości dokonane [...] maja 2015 r. W opinii skarżących inne stosowane środki, w tym zajęcia rachunków bankowych, okazały się nieskuteczne. Tym samym przedawnienie nastąpiło najpóźniej z dniem 31 grudnia 2009 r., a zajęcie nieruchomości dokonane [...] maja 2015 r. nie mogło, w myśl art. 70 § 4 O.p., przerwać biegu terminu przedawnienia, przy czym skarżący uwzględnili zawieszenie biegu terminu przedawnienia w związku z decyzją z [...] kwietnia 2004 r. o rozłożeniu spłaty należności na raty. Stwierdzili, że decyzja z [...] lipca 2019 r. o rozłożeniu spłaty należności na raty i zapłata ustalonych rat nie ma wpływu na bieg terminu przedawnienia, gdyż na skutek uprzedniego przedawnienia wpłata z [...] sierpnia 2019 r. w zakresie, w jakim dotyczy przedawnionej należności stanowi nadpłatę i zaspokaja zaległość podatkową z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r., co powoduje wygaśnięcie tej należności w wyniku zapłaty.

Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] postanowieniem z [...] września 2019 r. odmówił wszczęcia postępowania z wniosku skarżących ze względu na zakończenie postępowania egzekucyjnego wskutek zapłaty [...] lipca 2019 r. Natomiast postanowieniem z [...] września 2019 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...], [...], [...] i [...]

Wskutek rozpoznania zażalenia skarżących, Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z [...] grudnia 2019 r. uchylił powyższe postanowienie organu I instancji z [...] września 2019 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Nakazał zbadanie okoliczności dotyczących biegu terminu przedawnienia zobowiązania za 2001 r. objętego tytułem wykonawczym [...] w kontekście przesłanki umorzenia wskazanej przez skarżących, w szczególności jednoznaczne i przejrzyste ustosunkowanie się do przerwania biegu terminu przedawnienia, w tym kwestii zawiadomienia skarżących o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w [...] Banku [...] S.A. z uwzględnieniem obowiązujących przepisów.

Postanowieniem z [...] stycznia 2020 r. organ I instancji zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych [...] i [...] w zw. z decyzją organu podatkowego z [...] grudnia 2019 r. o rozłożeniu na raty ostatniej 6 raty, wynikającej z poprzedniej decyzji ratalnej z [...] lipca 2019 r. Termin płatności ostatniej raty wyznaczono na [...] grudnia 2020 r.

Ponownie rozpoznając sprawę organ egzekucyjny ustalił, że zobowiązania w podatku od towarów i usług objęte tytułami wykonawczymi [...] i [...] zostały uregulowane w wyniku realizacji układu ratalnego. Wobec powyższego postanowieniem z [...] stycznia 2020 r. organ umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie dotyczące wniosku skarżących z [...] sierpnia 2019 r. w części dotyczącej ww. tytułów wykonawczych.

Rozstrzygając w pozostałej części wniosku, postanowieniem z [...] stycznia 2020r. organ odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych [...] i [...]

Uzasadniając rozstrzygnięcie wskazał, że art. 70 § 8 O.p. nie został uchylony przez ustawodawcę i nadal ma moc obowiązującą (rozważania Trybunału Konstytucyjnego zawarte jedynie w uzasadnieniu nie wywołują skutków określonych w art. 190 ust. 3 Konstytucji RP) i organy nie mogą tego przepisu pomijać. Ponadto zaległości skarżących nie przedawniły się, a egzekucja z nieruchomości nie odbywa się w oparciu o art. 70 § 8 O.p. Tym samym nie występuje nadpłata, która mogłaby być zaliczona na pozostałe zaległości podatkowe. W odniesieniu do należności objętych tytułem [...], których bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się od 1 stycznia 2003 r. - nastąpiło zarówno zawieszenie jak i przerwanie biegu terminu przedawnienia. Środkami egzekucyjnymi, które doprowadziły do przerwania biegu terminu przedawnienia były zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w [...] Banku [...] [...] września 2006 r., zajęcie ruchomości na podstawie protokołu z [...] września 2009 r., zajęcie wierzytelności z rachunku w [...] Banku S. [...] listopada 2013 r. Ponadto organ uwzględnił okres zawieszenia biegu terminu przedawnienia wynikający z wniesienia skargi do NSA, który trwał 998 dni (od 28 lutego 2014r. do 21 listopada 2016r.). Ze względu na zawieszenie biegu terminu przedawnienia nie spowodował jego przerwania kolejny zastosowany środek egzekucyjny w postaci zajęcia nieruchomości na podstawie wezwania z [...] maja 2015 r. (wezwanie doręczono skarżącym 26 maja 2015r.). Przerwanie biegu terminu przedawnienia nastąpiło w wyniku egzekucji z pieniędzy (pobrania należności od skarżącego 10 lipca 2019r.). Tym samym okres przedawnienia, w ocenie organu, biegnie na nowo od 11 lipca 2019 r. Zobowiązanie nie przedawniło się z uwagi na zabezpieczenie go wpisem hipoteki. Organ przeprowadził analizę prawidłowości doręczeń korespondencji w zw. ze zmianą adresu zamieszkania skarżących i nie dopatrzył się nieprawidłowości.

Skarżący wnieśli zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie, zarzucając naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 w zw. z art. 59 § 3 u.p.e.a. poprzez uznanie, że obowiązek podatkowy podlegający egzekucji jest wymagalny, art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a. w zw. z art. 70 § 1 O.p. przez przyjęcie, że należność z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. nie uległa przedawnieniu, art. 70 § 4 O.p. przez przyjęcie, że doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia w wyniku zastosowania środka egzekucyjnego w dniach [...] września 2006 r., [...] września 2009 r. i [...] października 2013 r., art. 70 § 4 O.p. przez przyjęcie, że skarżący [...] września 2006r. został powiadomiony o zastosowaniu środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w [...] Banku [...] S.A., pomimo adnotacji na przesyłce kierowanej do skarżącego "adresat wyprowadził się", nieprawidłowe zastosowanie art. 41 § 1 i 2 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. przez przyjęcie, że skarżący winni powiadomić organ o zmianie adresu zamieszkania, pomimo braku prawidłowego pouczenia ich o tym obowiązku, niepodjęcia przesyłki zawierającej zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego w [...] Banku [...] z [...] września 2006 r., naruszenie art. 9 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. przez przyjęcie, że skarżący mimo braku pouczenia powinni przekazać informację o zmianie adresu, art. 7, art. 77 § 1, art. 126 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. przez brak prawidłowego pouczenia o obowiązku powiadomienia o zmianie adresu, skierowaniu upomnienia z [...] marca 2004 r. na nieaktualny adres w O. mimo zaświadczeń o dokonaniu zmiany adresu w ewidencji działalności gospodarczej z [...] marca 2004 r. na adres w L., protokołu poborcy skarbowego z [...] lutego 2006 r. i protokołu o stanie majątkowym z [...] marca 2006 r. wskazujących, że adres w L. nie jest adresem zamieszkania skarżących, doręczenie tytułu wykonawczego [...] dnia [...] września 2009 r., czyli po upływie terminu przedawnienia egzekwowanej należności oraz niezebranie i niezbadanie w wyczerpujący sposób materiału dowodowego dotyczącego posiadacza rachunku bankowego w [...] Banku [...], choć bank w piśmie z [...] listopada 2006 r .wskazał, że posiadaczem rachunku są skarżący. Jednocześnie wnieśli o przeprowadzenie dowodów z listy szczegółowo wymienionej w decyzji organu odwoławczego.

Postanowieniem z [...] sierpnia 2020 r., wskazanym we wstępie, Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

Uzasadniając rozstrzygnięcie, wskazał w szczególności, że bieg terminu przedawnienia zobowiązania objętego tytułem wykonawczym nr [...] uległ zawieszeniu od [...] kwietnia 2004r. (data wydania decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] o rozłożeniu spłaty należności na raty) do dnia płatności ostatniej raty - 31 marca 2005r. Okres zawieszenia pozostał bez wpływu na termin przedawnienia, ponieważ w związku z zajęciem wierzytelności z rachunku bankowego w [...] Banku [...] S.A. na podstawie zawiadomienia z [...] września 2006r. doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia omawianego zobowiązania. Bank odebrał zawiadomienie [...] czerwca 2006 r. i tego samego dnia zawiadomienie doręczono skarżącym. Na podstawie protokołu zajęcia z [...] września 2009 r. poborca skarbowy zajął samochody skarżących - skarżący potwierdził odbiór protokołu zajęcia tego samego dnia. Ponownie doszło zatem do przerwania biegu terminu przedawnienia. Na podstawie zawiadomienia z [...] października 2013 r. organ [...] listopada 2013 r. zajął wierzytelności z rachunku bankowego w [...] Banku S. (bankowi doręczono 5 listopada, a skarżącemu - 6 listopada 2013 r.). Ponownie doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia. W dniu [...] maja 2015 r. organ egzekucyjny zajął nieruchomości skarżących. Wezwania do zapłaty dochodzonych należności z [...] maja 2015 r. doręczono skarżącym 26 maja 2015 r. (ponownie przerwano bieg terminu przedawnienia). A [...] lipca 2019. r. zastosowano egzekucję z pieniędzy wskutek pobrania należności od skarżącego w siedzibie urzędu skarbowego (czym ponownie przerwano bieg terminu przedawnienia). Wskutek rozłożenia na raty do 6 stycznia 2020r. spłaty zobowiązania decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z [...] lipca 2019r., a następnie decyzji z [...] grudnia 2019r. rozkładającej spłatę należności na raty do 7 grudnia 2020r. bieg terminu przedawnienia został zawieszony od 24 lipca 2019r. do 7 grudnia 2020r. Ponadto zwracając uwagę na treść art. 70 § 8 O.p. organ zauważył, że należność podatkowa objęta tytułem wykonawczym [...] została zabezpieczona wpisem hipotecznym dokonanym [...] stycznia 2004 r. Nie doszło przy tym do zawieszenia biegu terminu przedawnienia wskazanego przez organ I instancji w związku z wniesieniem skargi do NSA dotyczącej procedury wznowieniowej, a nie zobowiązania, co jednak nie ma wpływu na przedawnienie zobowiązania wobec zastosowanych środków egzekucyjnych.

Odnośnie tytułu wykonawczego [...] organ stwierdził, że termin płatności podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r. upływał 30 kwietnia 2014r., a zatem 5-letni termin przedawnienia upływał 31 grudnia 2019r. Jednakże 26 maja 2015r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia nieruchomości skarżących - wezwania do zapłaty z [...] maja 2015 r. doręczono skarżącym 26 maja 2015 r., zatem nastąpiło przerwanie biegu terminu przedawnienia. W związku z decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z [...] lipca 2019r. o rozłożeniu spłaty na raty do 6 stycznia 2020 r. i decyzją z [...] grudnia 2019 r. rozkładającą na raty spłatę ostatniej raty do 7 grudnia 2020 r. - bieg terminu przedawnienia zobowiązania uległ zawieszeniu od 24 lipca 2019r. do 07 grudnia 2020r.

Ponadto w ocenie organu, mimo orzeczeń NSA i tezy pełnomocnika skarżących, dochodzone należności nie uległy przedawnieniu z uwagi na treść obowiązującego art. 70 § 8 O.p. i zabezpieczenia należności objętej tytułem wykonawczym [...] wpisem na hipotekę.

W związku z powyższym doszło do skutecznego przerwania biegu terminu przedawnienia wskutek zastosowanych środków egzekucyjnych.

Organ stwierdził, że zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w [...] Banku [...] z [...] września 2006r. wraz z odpisem tytułu wykonawczego organ egzekucyjny przesłał na adres zamieszkania w L. zgłoszony przez skarżących (wynikający z deklaracji NIP-1 i VAT-R oraz do Ewidencji Działalności Gospodarczej, prowadzonej przez Burmistrza O. (zgodnie z zaświadczeniami o dokonaniu zmiany w ewidencji działalności gospodarczej z [...] marca 2004r.). Adres ten funkcjonował w tym czasie w bazie PESEL, CEIDG oraz rejestrze podatników urzędu skarbowego. Adres, na który powołują się skarżący i o którym mowa w protokole majątkowym z [...] marca 2006r., w O. został zmieniony przez skarżących na adres w L.. Kolejna zmiana została dokonana dopiero w 2009r. na podstawie zgłoszeń aktualizacyjnych NIP- 3 przesłanych do Urzędu Skarbowego [...], w których wskazali, że zmiana adresu obowiązuje od 27 listopada 2008 r., a nowy adres wskazali w W.. Z akt sprawy wynika, że skarżący nie mieszkali w L. w dniu podjęcia próby doręczenia korespondencji zawierającej zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego, ale okoliczność ta została stwierdzona dopiero w 2008 r. Zasadnie zatem uznano, że nastąpiło skuteczne doręczenie korespondencji - zwłaszcza, że adres ten został potwierdzony także przez dłużnika zajętej wierzytelności. Informacje takie bowiem podtrzymał w piśmie z [...] listopada 2006r, (mimo błędnego imienia skarżącej), a w piśmie z [...] września 2007r. poinformował o zamknięciu rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego (zamieszkałego w O.). Nadto organ stwierdził że z informacji udzielonych przez bank wynika, że posiadaczami rachunku byli skarżący, a nie spółka jawna.

Ponadto wobec ustalenia, że skarżący nie mieszkają pod wskazanym adresem w L. (raport z [...] lutego 2006r. o niemożności dokonania czynności egzekucyjnych i protokół z [...] marca 2006r. o stanie majątkowym skarżącego) - organ zobowiązany był ustalić adres dłużników na podstawie dostępnych danych. W dacie doręczenia spornego zawiadomienia z [...] września 2006r. adres skarżących w L. figurował w rejestrach podatników Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. zgłoszony [...] marca 2004. (wynikający z NIP-1 i VAT-R), Ewidencji Działalności Gospodarczej prowadzonej przez Burmistrza O. i bazie PESEL (od [...] lutego 2004.r. do [...] lipca 2008r.). Tytuł wykonawczy z [...] kwietnia 2004r. zawiera pouczenie o obowiązku powiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie swego miejsca pobytu trwającego dłużej niż jeden miesiąc i skutkach jego zaniechania. Ponadto upomnienie z [...] marca 2004 r. zostało odebrane przez pełnomocnika, który potwierdził odbiór przesyłki. Skarżący wiedzieli również, że ich zadłużenie podlega egzekucji administracyjnej - mimo rozłożenia spłaty należności na raty - uregulowali jedynie 2 raty.

W skardze na powyższe postanowienie skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący, reprezentowani przez radcę prawnego, wnieśli o uchylenie postanowień obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania. Postanowieniu zarzucili:

1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

1) art. 144 k.p.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz w związku z art. 18

1 art. 59 § 1 pkt 2 i art. 59 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez przyjęcie, że obowiązek podatkowy określony na podstawie tytułów wykonawczych nr: [...] i [...] obejmujących zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych, wynikające z decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w P. nr [...] z dnia [...] listopada 2003 r. i zeznania podatkowego PIT- 36 za 2013 r. będący przedmiotem prowadzonego postępowania egzekucyjnego jest wymagalny i nie wygasł z powodu przedawnienia albo zapłaty, w związku z czym zostało wydane przez Dyrektora Izby Skarbowej postanowienie utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego,

2) art. 144 k.p.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz w związku z art. 18 i art. 59 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, polegające na nieuchyleniu postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z [...] stycznia 2020 r. i niewydaniu orzeczenia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego,

3) art. 41 § 1 i 2 k.p.a. w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez przyjęcie, że:

a) tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r. został skutecznie doręczony zobowiązanym [...] września 2006 r., pomimo, że przesyłka zawierająca ten tytuł nie została podjęta przez zobowiązanych, a doręczyciel umieścił na niej adnotację "adresat wyprowadził się",

b) zobowiązani powinni powiadomić organ egzekucyjny o zmianie adresu zamieszkania, pod rygorem przyjęcia skuteczności dokonywania doręczeń, pomimo braku prawidłowego pouczenia ich o tym obowiązku przez organ egzekucyjny,

c) pomimo niepodjęcia przez zobowiązanego w dniu [...] września 2006 r. przesyłki zawierającej zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego w [...] Banku [...] nr [...] z dnia [...] września 2006 r. zostało ono skutecznie doręczone na nieaktualny adres jego zamieszkania,

4) nieprawidłowe zastosowanie art. 36 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez przyjęcie, że pouczenie wynikające z tego przepisu zawarte w tytule wykonawczym nr [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r., uprawniało do uznania skuteczności pouczenia o obowiązku informowania organu egzekucyjnego o zmianie miejsca zamieszkania, pomimo nie doręczenia tego tytułu w dniu [...] września 2006 r.

5) art. 15 § 1 w związku z art. 59 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez przyjęcie, że możliwe było wszczęcie i prowadzenie egzekucji w zakresie tytułu wykonawczego nr [...], pomimo że upomnienie nr [...] z dnia [...] marca 2004 r. zostało wysłane na nieaktualny adres w O., choć zgodnie ze złożonymi przez zobowiązanych w dniu [...] marca 2004 r. do Urzędu Skarbowego w [...] zaświadczeniami o dokonaniu zmiany wpisów w ewidencji działalności gospodarczej z dnia [...] marca 2004 r., ich aktualnym na ten czas adresem mieszkania i adresem prowadzenia działalności gospodarczej, był adres: L. ul[...],

6) art. 26 § 5 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i przyjęcie, że możliwe było wszczęcie i prowadzenie egzekucji, pomimo niedoręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r.

7) naruszenie art. 7, art, 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez przyjęcie, że w sprawie doszło [...] czerwca 2006 r. do skutecznego zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego w [...] Banku [...] S.A. przed wystawieniem i doręczeniem bankowi zawiadomienia z dnia [...] września 2006 r. nr [...] [...], (s.[...] uzasadnienia zaskarżonego postanowienia),

8) naruszenie art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez:

a) nierozpatrzenie zarzutu podniesionego w zażaleniu z dnia [...] lutego 2020 r., że właścicielem rachunku bankowego w [...] Banku [...], do którego skierowano zajęcie nr [...] z [...] września 2006 r. nie byli zobowiązani, lecz spółka jawna działająca pod firmą B. B. i B. B. - O. spółka jawna oraz że w piśmie [...] Bank [...] S.A. z dnia [...] listopada 2006 r. wskazano, że posiadaczem rachunku jest B. B. i B. B. oraz nieodniesienie się do zawartego w zażaleniu wniosku dowodowego o przeprowadzenie dowodu z:

1. informacji odpowiadającej odpisowi pełnemu z rejestru przedsiębiorców, pobranej ze strony Ministerstwa Sprawiedliwości w dniu 7 października 2019 r. na podstawie art. 4 ust. 4 aa ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym dotyczącej spółki jawnej pod firmą "B. Z., W. M. W. O. spółka jawna" [...],

2. kopii uchwały o przekształceniu w spółkę jawną podjętą przez wspólników B. B. i B. B. - O. spółka cywilna, wraz z pełnomocnictwem udzielonym W. J. w dniu [...] lutego 2003 r"

3. kopii umowy spółki jawnej z dnia [...] lutego 2003 r. wraz z aneksem z dnia [...] października 2003 r.

- na okoliczność, że właścicielem rachunku bankowego w [...] Banku [...] S.A., do którego skierowano zajęcie nr [...] z dnia [...] września 2006 r. nie byli zobowiązani, lecz spółka jawna działająca pod firmą B. B. i B. B. - O. spółka jawna.

b) nierozpatrzenie zarzutu podniesionego w zażaleniu z dnia [...] lutego 2020 r., że tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r. został doręczony zobowiązanemu B. B. w dniu [...] września 2009 r., co potwierdza podpis złożony w tej dacie, po upływie terminu przedawnienia egzekwowanej zaległości.

2. Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

1) nieprawidłowe zastosowanie art. 59 § 1 pkt 9 w związku z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie, że należność podatkowa z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r., objęta tytułem wykonawczym nr [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r. nie uległa przedawnieniu,

2) nieprawidłowe zastosowanie art. 59 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie że obowiązek wynikający z tytułu wykonawczego [...] z dnia [...] maja 2014 r. (w wysokości [...] zł tytułem należności głównej) nie wygasł wobec dokonanej przez zobowiązanych zapłaty w ramach realizowanego przez nich układu ratalnego na podstawie decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] lipca 2019 r.,

3) nieprawidłowe zastosowanie art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej przez przyjęcie, że w sprawie [...] września 2006 r. doszło do skutecznego przerwania biegu terminu przedawnienia w stosunku do zobowiązania objętego tytułem wykonawczym nr [...] poprzez zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego w [...] Banku [...] S.A. na podstawie zawiadomienia z dnia [...] września 2006 r. nr [...], pomimo braku zawiadomienia zobowiązanego o jego zastosowaniu, a następnie na skutek kolejno zastosowanych środków egzekucyjnych, tj. w dniu [...] września 2009 r. i w dniu [...] listopada 2013 r.,

4) nieprawidłowe zastosowanie art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie, że zobowiązany B. B. [...] września 2006 r. został powiadomiony o zastosowaniu środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności na rachunku bankowym w [...] Banku [...] S.A. pomimo, że na przesyłce kierowanej do zobowiązanego zawierającej zawiadomienie nr [...] [...] z dnia [...] września 2006 r. doręczyciel zamieścił adnotację "adresat wyprowadził się",

5) nieprawidłowa wykładnia art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie, że ustanowienie hipotek przymusowych na nieruchomościach skarżących stanowi skuteczny środek egzekucyjny, który przerywa bieg terminu przedawnienia.

W uzasadnieniu rozwinęli argumentację zarzutów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu jako niezasadna.

Kluczowe w niniejszej sprawie jest ustalenie, czy doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia wskutek zastosowania środków egzekucyjnych, w szczególności wobec zajęcia rachunku bankowego na podstawie zawiadomienia z [...] września 2006r.

Skarżący kwestionują przede wszystkim doręczenie tytułu wykonawczego nr [...] z [...] kwietnia 2004 r. w dniu 25 września 2006 r. i związany z tym obowiązek informowania organu o zmianie adresu zamieszkania.

Należy zatem zauważyć, że zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12.10.1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 1314 ze zm., zwanej dalej ustawą o zasadach ewidencji) podatnicy mają obowiązek aktualizowania danych objętych zgłoszeniem identyfikacyjnym przez dokonanie zgłoszenia aktualizacyjnego, przy czym w przypadku zmiany adresu miejsca zamieszkania przez podatnika będącego osobą fizyczną objętą rejestrem PESEL, nieprowadzącą działalności gospodarczej lub niebędącą zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług, za dokonanie aktualizacji uznaje się podanie aktualnego adresu miejsca zamieszkania w składanej deklaracji lub innym dokumencie związanym z obowiązkiem podatkowym (art. 9 ust. 1d wskazanej ustawy). W orzecznictwie zasadnie podnosi się, że organ podatkowy ma zatem obowiązek dokonywania doręczeń na adres figurujący w rejestrze, także wtedy, gdy dysponuje nieformalnymi informacjami o jego nowym adresie, bowiem taki jest sens, istota, a także prawne znaczenie urzędowej ewidencji (zob. wyrok NSA z 13 lipca 2018 r., sygn. akt II FSK 2019/16). Zaniechanie dokonania przez podatnika zgłoszenia aktualizującego w przypadku zmiany adresu zamieszkania, może prowadzić do skutku w postaci kierowania korespondencji przez organ egzekucyjny, pod adres nie będący w rzeczywistości adresem zamieszkania. Mogące jednak z tego wynikać ewentualne negatywne skutki obciążają podatnika, a nie organ egzekucyjny. W świetle art. 14a ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników organ egzekucyjny ma obowiązek bazować na danych zawartych w tej ewidencji, nawet pomimo braku podejmowania przez stronę awizowanej korespondencji oraz jej nieobecności w trakcie niektórych czynności poborcy skarbowego w miejscu jej zamieszkania. (zob. wyrok NSA z 10 stycznia 2020r., sygn. akt II FSK 340/18).

Prowadzenie ewidencji przez organy podatkowe, jak również związany z tym obowiązek identyfikacyjny i aktualizacyjny ciążący na podatnikach, służą - między innymi - zapewnieniu właściwego toku postępowania przez jednoznaczne zadeklarowanie, czy podatnik prowadzi działalność gospodarczą oraz określenie adresów: zamieszkania lub siedziby, a także miejsc wykonywania tej działalności. W konsekwencji zaniechanie dokonania przez podatnika zgłoszenia aktualizującego w przypadku zmiany adresu zamieszkania, siedziby lub miejsca wykonywania działalności, a tym bardziej zaniechanie powiadomienia organu podatkowego prowadzi do skutku w postaci kierowania korespondencji przez organ podatkowy pod niewłaściwy adres. Mogące stąd wynikać ewentualne negatywne skutki obciążają jednak podatnika, a nie organ podatkowy. Organy nie powinny posiłkować się danymi zawartymi w innych publicznych rejestrach, ponieważ poddawałoby to w wątpliwość celowość prowadzenia ewidencji podatników i płatników, a nawet godziło w istotę tej ewidencji (zob. wyrok NSA z 04 września 2015 r. sygn. akt II FSK 1757/13).

W niniejszej sprawie zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w [...] Banku [...] z [...] września 2006r. wraz z odpisem tytułu wykonawczego organ egzekucyjny przesłał na adres zamieszkania w L. zgłoszony przez skarżących (wynikający z deklaracji NIP-1 i VAT-R oraz Ewidencji Działalności Gospodarczej, prowadzonej przez Burmistrza O.), zgodnie z zaświadczeniami o dokonaniu zmiany w ewidencji działalności gospodarczej z [...] marca 2004r. Adres ten funkcjonował w tym czasie również w bazie PESEL, CEIDG oraz rejestrze podatników urzędu skarbowego. Adres, na który powołują się skarżący i o którym mowa w protokole majątkowym z [...] marca 2006r. w O. został zmieniony przez skarżących właśnie na adres w L.. Kolejna zmiana została dokonana dopiero w 2009r. na podstawie zgłoszeń aktualizacyjnych NIP-3, przesłanych do Urzędu Skarbowego w [...], w których wskazali, że zmiana adresu obowiązuje od [...] listopada 2008 r., a nowy adres wskazali w W..

W ocenie Sądu należy zatem uznać, że środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunku bankowego skarżących na podstawie zawiadomienia z [...] września 2006 r. doprowadził do przerwania biegu terminu przedawnienia dochodzonych przez organ egzekucyjny należności. Należy przy tym zauważyć, że skarżący, odnosząc się do upomnienia z [...] marca 2004 r., podnoszą, że aktualnym adresem był adres w L.. Jakkolwiek upomnienie winno być skierowane na wskazany przez skarżących adres - naruszenie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy wobec odbioru przesyłki z upomnieniem przez pełnomocnika.

Skutkujące przerwaniem biegu terminu przedawnienia były zatem również kolejne zastosowane środki egzekucyjne - zajęcie ruchomości na podstawie protokołu zajęcia z [...] września 2009 r., zajęcie [...] listopada 2013 r. rachunku bankowego skarżących na podstawie zawiadomienia z [...] października 2013 r., zajęcie nieruchomości [...] maja 2015 r., [...] lipca 2019 r. pobranie należności.

Nadto organ wskazał, że w stosunku do tej należności wydane zostały decyzje ratalne, które zawiesiły bieg terminu przedawnienia: z 24 lipca 2019 r., która przewidywała spłatę ostatniej raty na dzień 6 stycznia 2020 r. oraz z 30 grudnia 2019 r., w której wyznaczono ostatnią ratę na 7 grudnia 2020 r.

Skoro zobowiązanie w podatku dochodowym za 2001 r. nie wygasło wskutek przedawnienia, to zarzuty dotyczące należności egzekwowanej na podstawie tytułu wykonawczego [...] są również niezasadne.

Termin przedawnienia zobowiązania z tytułu podatku dochodowego za 2013 r. upłynąłby co do zasady 31 grudnia 2019 r., jednakże w tym przypadku nastąpiło zawieszenie terminu przedawnienia, co nie jest przez stronę kwestionowane .

Decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z [...] lipca 2019 r. spłata wskazanego zobowiązania została rozłożona na raty, termin ostatniej raty został wyznaczony na dzień 6 stycznia 2020 r., a decyzją z [...] grudnia 2019 r. organ rozłożył spłatę ostatniej raty, wyznaczając termin do 7 grudnia 2020 r. W tej sytuacji termin przedawnienia został zawieszony do 7 grudnia 2020 r. Zobowiązanie to nie wygasło wskutek zapłaty.

Należy zauważyć jednak, że wbrew tezom organu, a zgodnie z orzecznictwem - dokonując prokonstytucyjnej wykładni normy art. 70 § 8 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...] października 2013 r., sygn. akt SK 40/12, który dotyczy normy prawnej wynikającej z art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r., potwierdza także niekonstytucyjność normy art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej, która to norma zawiera analogiczne do art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej uregulowanie. Powtórzenie normy art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej w ramach art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej, powoduje, że przepis ten nie odpowiada wzorcowi konstytucyjnemu przewidzianemu w art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, w sposób oczywisty mają do niego zastosowanie te same zastrzeżenia konstytucyjne, które zostały podniesione w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r., sygn. SK 40/12, Wprawdzie stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności z Konstytucją art. 70 § 6 Ordynacji podatkowe w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 r., nie wyeliminowało formalnie z obrotu prawnego art. 70 § 8 tej ustawy, to jednak - w świetle jednoznacznych motywów tego orzeczenia, odnoszących się również do walorów konstytucyjnych tego ostatniego przepisu - uzasadnia powyższą jego wykładnię, prowadzącą do wniosku, że nie może on stanowić materialnoprawnej przesłanki wydawanych rozstrzygnięć administracyjnych, gdyż godziłoby to w normy art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji. Błędne stanowisko w tym zakresie organów nie ma jednak wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia.

Pozostałe zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie.

Mając na uwadze powyższe Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), orzekł jak w sentencji.