Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 512/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-05-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2007 r. sprawy ze skargi D. J. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącej D. J. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] po rozpoznaniu odwołania pani D. J. od uchwały Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. nr [...] Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 3310 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r., Nr 123, poz. 1059 ze zm.).

Podstawę faktyczną stanowiło ustalenie, że pani D. J., zwana dalej skarżącą, w dniu [...] lipca 2006 r. poddała się konkursowemu egzaminowi na aplikację radcowską przed Komisją Egzaminacyjną do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K..

Komisja Egzaminacyjna uchwałą nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. stwierdziła, że pani D. J. podczas egzaminu konkursowego uzyskała łącznie 189 punktów. Odpis tej uchwały doręczono adresatce w dniu 20 lipca 2006 r.

Pani D. J. w dniu 31 lipca 2006 r. złożyła odwołanie. W jego uzasadnieniu szczegółowo przedstawiła swoje zarzuty dotyczące pytań nr 118 i 121. Domagając się ponownej weryfikacji tych pytań twierdziła, że udzieliła na nie poprawnych odpowiedzi i wnosiła o zmianę uchwały Komisji i ustalenie, że uzyskała pozytywny wynik egzaminu.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Minister Sprawiedliwości cytowaną wyżej decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę. Stwierdził, że kontrola dokumentacji i ponowne przeliczenie punktów za każdą odpowiedź wykazały, iż suma punktów obliczona przez członków Komisji została ustalona prawidłowo. Odniósł się szczegółowo do zarzutów skarżącej, uznając za bezzasadne twierdzenie, iż udzieliła poprawnych odpowiedzi na pytania nr 118 i 121.

Odnośnie pytania nr 118 o treści "Jeżeli komornik w toku egzekucji zajął na wniosek wierzyciela - bez zgody osoby trzeciej - przedmiot stanowiący jej własność, osobie tej przysługuje:

A. skarga do sądu rejonowego na czynności komornika;

B. powództwo o zwolnienie zajętego przedmiotu od egzekucji;

C. zażalenie"

- według klucza odpowiedzi prawidłową odpowiedzią jest odpowiedź "B", zaś odwołująca zaznaczyła błędną odpowiedź "A".

Minister sprawiedliwości za bezzasadny uznał zarzut odwołującej, że pytanie jest niejednoznacznie sformułowane i budzi wątpliwości interpretacyjne. Stwierdził, że w pytaniu jednoznacznie chodzi o przedmiot stanowiący własność osoby trzeciej i przewidziane w art. 841 § 1 k.p.c. powództwo ekscydencyjne jako jedyny skuteczny środek ochrony prawa własności osoby trzeciej w przypadku zajęcia go w drodze egzekucji, które można wytoczyć w terminie miesiąca od dnia dowiedzenia się o naruszeniu prawa. Złożenie skargi na czynność komornika i rozpoznanie jej przez sąd spowoduje, że upłynie termin do wytoczenia tego powództwa.

Odnośnie pytania nr 121 o treści "Za zobowiązania spółki cywilnej powstałe przed dniem jej przekształcenia w spółkę jawną, wspólnicy odpowiadają po jej przekształceniu:

A. tak, jak wspólnicy spółki jawnej,

B. na dotychczasowych zasadach przez okres trzech lat, licząc od tego dnia,

C. na dotychczasowych zasadach w każdym czasie."

w kluczu - odpowiedzią prawidłową jest odpowiedź "B", zaś odwołująca udzieliła odpowiedzi "A".

Minister Sprawiedliwości nie zgodził się z zarzutem odwołującej, że umiejscowienie regulacji przekształcenia spółki cywilnej w spółkę jawną w przepisach o spółce jawnej, tj. art. 26 § 4-6 kodeksu spółek handlowych (k.s.h.) oraz brzmienie przepisu art. 551 § 2 oraz § 3 k.s.h. jednoznacznie przesądzają, że do takiego przekształcenia nie mają zastosowania przepisy art. 552-570 k.s.h. oraz przepisy art. 571-574 albo 581-584 k.s.h.

Wskazał w uzasadnieniu, że spółka cywilna ulega przekształceniu w spółkę jawną wedle reguł określonych w art. 26 § 4-6 k.s.h., które nie przewidują procedury przekształcania spółki cywilnej w spółkę jawną (w istocie polega ono na wpisie do rejestru zgodnie z cyt. wyżej art. 26 k.s.h.) w odróżnieniu od jej przekształcenia w inne spółki (art. 551 § 2 i 3 k.s.h.). Brak procedury przekształceniowej nie oznacza, że do przekształcenia spółki cywilnej w jawną nie stosuje się żadnych unormowań działu III tytułu IV k.s.h. Wprawdzie art. 26 § 5 zd. 3 k.s.h. odsyła do odpowiedniego tylko stosowania art. 553 § 2 i 3 k.s.h., ale w rachubę wchodzą także przepisy art. 574 i art. 584 k.s.h., normujące odpowiedzialność wspólników spółki przekształcanej za jej zobowiązania powstałe przed dniem przekształcenia. Powołując się na systematykę k.s.h., organ wskazał, iż właśnie art. 584 k.s.h. stanowi, że wspólnicy spółki przekształcanej odpowiadają za zobowiązania spółki powstałe przed dniem przekształcenia na dotychczasowych zasadach przez okres trzech lat licząc od tego dnia. Przepis ten dotyczy także wspólników spółki cywilnej przekształconej w spółkę jawną. Na poparcie tych argumentów organ powołał się na pogląd, który można też spotkać w komentarzach do k.s.h., które jednak z reguły pomijają poruszane zagadnienia. Na przykład A. Witosz /w:/ Kodeks spółek handlowych, Komentarz, orzecznictwo pod red. J.A. Strzępki, Warszawa, 2001, s.1273, który pisze: przepis ten dotyczy także wspólników spółki cywilnej, jako spółki przekształcanej w inną spółkę osobową".

Jako nieporozumienie określił twierdzenie, że wspólnicy spółki jawnej odpowiadają praktycznie tak samo jak wspólnicy spółki cywilnej (z wyjątkiem subsydiarności) zważywszy na to, że jest to odpowiedzialność za cudzy dług.

Podsumowując Minister Sprawiedliwości stwierdził, że wnikliwa analiza akt osobowych skarżącej, zwłaszcza zawartego w nich testu i karty odpowiedzi oraz całości dokumentacji związanej z przeprowadzonym egzaminem prowadziła do ustalenia, iż egzamin przeprowadzony został w trybie zgodnym z wymogami ustawy o radcach prawnych i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie powoływania i odwoływania członków komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej oraz szczegółowego trybu i sposobu przeprowadzania egzaminu konkursowego i radcowskiego (Dz. U. Nr 258, poz. 2164 ze zm.). Z jego przebiegu sporządzono prawidłowy pod względem formalnym protokół, podpisany przez Przewodniczącego i członków Komisji Egzaminacyjnej. Skarżąca nie zawarła w odwołaniu uzasadnionych zarzutów mogących w pozostałym zakresie skutecznie podważyć wynik osiągnięty przez niego podczas egzaminu co do liczby uzyskanych punktów. Dlatego też Komisja Egzaminacyjna prawidłowo ustaliła w uchwale negatywny wynik egzaminu, bowiem skarżąca nie uzyskała wymaganych przez ustawę co najmniej 190 punktów, niezbędnych do uznania wyniku egzaminu za pozytywny.

Pani D. J. nie zgadzając się z powyższym złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zakwestionowanej decyzji zarzuciła:

1) naruszenie prawa materialnego, a w szczególności: przepisu art. 339 ust. 3 w związku z art. 339 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych poprzez uznanie, że nie otrzymała pozytywnego wyniku z egzaminu konkursowego na aplikację radcowską wskutek nieprawidłowego skonstruowania odpowiedzi na pytanie nr 121.

Naruszenie powyższych przepisów nastąpiło jej zdaniem w związku z nieprawidłową wykładnią przepisu art. 551 § 2 w zw. z art. 551 § 3 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych poprzez ich błędną interpretację. Naruszenie przepisu art. 339 ust. 3 w zw. z przepisem art. 339 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych nastąpiło poprzez nieuwzględnienie 1 punktu, pomimo udzielenia odpowiedzi prawidłowej w świetle obowiązujących przepisów kodeksu spółek handlowych na pytanie numer 121. Powyższe jest konsekwencją przyjęcia przez Ministra Sprawiedliwości w kluczu odpowiedzi na pytanie numer 121 odpowiedzi B jako odpowiedzi prawidłowej na podstawie przepisu art. 339 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, co nie jest równoznaczne z odpowiedzią prawidłową to jest zgodną z obowiązującym prawem.

2) naruszenie prawa materialnego, tj. przepisu § 2 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie pytań na egzamin konkursowy na aplikację radcowską poprzez wskazanie nieprawidłowej odpowiedzi na pytanie numer 121 i jednocześnie poprzez wskazanie niewłaściwej podstawy prawnej dla odpowiedzi na pytanie konkursowe numer 121; w świetle obowiązujących przepisów k.s.h. za niedopuszczalne uznała powołanie się na przepis art. 584 kodeksu spółek handlowych jako prawidłową podstawę prawną dla odpowiedzi B na pytanie numer 121, jako odpowiedzi prawidłowej, wobec wyraźnej podstawy prawnej uzasadniającej odpowiednie stosowanie przepisu art. 584 k.s.h. w zakresie przekształcenia spółki cywilnej w spółkę jawną.

3) naruszenie przepisu art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, wymagającego od organów administracji publicznej prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do tychże organów podczas, gdy organ rozpoznający odwołanie w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] listopada 2006 r. nie przytoczył żadnych konkretnych przepisów uzasadniających prawidłowość przedstawianego przez organ poglądu, a także posiłkuje się treścią komentarza do kodeksu spółek handlowych z 2001 r. Jest to komentarz spisany w okresie, w którym przepis art. 551 § 2 k.s.h. miał jeszcze kształt obowiązujący przed istotną w tym zakresie nowelizacją z dnia 12 grudnia 2003 r., co czyni zasadniczą różnicę w interpretacji i znaczeniu tegoż przepisu. Co więcej, organ przyznał, iż problematyka przekształcania spółki cywilnej w spółkę jawną jest zasadniczo pomijana w doktrynie, co dowodzi jednoznacznie o istnieniu znacznych wątpliwości w tym zakresie, a nawet sporu, co do stosowania odpowiednich przepisów prawa;

Wykazując powyższe zarzuty, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi wskazywała, że stosownie do przepisu art. 339 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych egzamin konkursowy polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt.

Prawidłowość odpowiedzi w zakresie zagadnienia prawnego będącego przedmiotem pytania numer 121 wynika z intencji ustawodawcy zakładającego, że egzamin konkursowy na aplikację radcowską ma przede wszystkim badać znajomość przepisów prawa kandydatów na określoną aplikację. W świetle istniejącego stanu prawnego, a zwłaszcza przepisu art. 551 § 2 oraz § 3 kodeksu spółek handlowych, nie zgodził się, iż odpowiedź "B" na pytanie numer 121 spełnia warunki pozwalające na nadanie odpowiedzi "B" miana odpowiedzi prawidłowej, zgodnie z przepisem art. art. 339 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy.

Biorąc zatem pod uwagę obowiązujący stan prawny w zakresie problematyki poruszonej w pytaniu numer 121, udzielona odpowiedź "A" na pytanie numer 121 jest odpowiedzią prawidłową, co niewątpliwie stanowi podstawę do otrzymania przez nią wyniku pozytywnego z egzaminu konkursowego.

Skarżąca podnosiła, że pytanie 121 zostało skonstruowane łącznie z odpowiedzią prawidłową według klucza odpowiedzi (B) w sposób nieprawidłowy, w oparciu o nieobowiązujący już stan prawny.

Wskazywała, że pytanie testowe numer 121 wraz z propozycjami odpowiedzi powinny zostać dokładnie przeanalizowane przy uwzględnieniu obowiązującego stanu prawnego, a także w związku z poglądami reprezentowanymi w doktrynie w zakresie problematyki przekształcania spółki cywilnej w spółkę jawną. Z uwagi na krótki czas obowiązywania przepisów dotyczących przekształcania spółki cywilnej w spółkę jawną nie ukształtowała się jeszcze żadna linia orzecznictwa w tym zakresie.

Ustawa z dnia 12 grudnia 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks spółek handlowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 229, poz. 2276), która weszła w życie dnia 15 stycznia 2004 r. wprowadziła istotne zmiany w tym zakresie, jednocześnie systematyzując przedmiotową problematykę (R. Dobranowski, Przekształcenie spółki cywilnej w spółkę jawną w świetle znowelizowanego KSH, Monitor Prawniczy 19/2004).

Przekształcenie spółki cywilnej w spółkę jawną (tzw. dobrowolne i przymusowe) jest uregulowane w sposób wyczerpujący w przepisach art. 26 § 4-6 kodeksu spółek handlowych, a więc w przepisach o spółce jawnej. Natomiast przepisy o przekształceniu spółki cywilnej dotyczą tylko przekształcenia tej spółki w inną spółkę handlową niż spółka jawna (A. Szumański (w) W. Pyzioł, A. Szumański, I. Weiss, Prawo spółek, Branta, Bydgoszcz-Kraków 2004, s. 890).

Stosownie bowiem do przepisu art. 551 § 2 kodeksu spółek handlowych, spółka cywilna może być przekształcona w spółkę handlową inną niż spółka jawna. Przepis ten nie narusza przepisów art. 26 § 4-6. Przepis art. 551 § 3 stanowi, iż do przekształcenia, o którym mowa w § 2 zdanie pierwsze, stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące przekształcenia spółki jawnej w inną spółkę handlową, z tym że do skutków przekształcenia stosuje się art. 26 § 5 kodeksu spółek handlowych.

Wyżej cytowane przepisy kodeksu spółek handlowych expresis verbis stanowią o przekształceniu spółki cywilnej, ale w spółkę handlową inną niż spółka jawna. W konsekwencji, zastosowanie do przekształcenia spółki cywilnej w spółkę jawną przepisów dotyczących przekształcenia spółki jawnej w inną spółkę handlową, a zwłaszcza przepisu art. 584 kodeksu spółek handlowych stanowiącego, iż wspólnicy spółki przekształcanej odpowiadają za zobowiązania spółki powstałe przed dniem przekształcenia na dotychczasowych zasadach przez okres trzech lat, licząc od tego dnia, jest nieuzasadnione w świetle obowiązujących od dnia 15 stycznia 2004 r. przepisów kodeksu spółek handlowych.

Umiejscowienie regulacji przekształcenia spółki cywilnej w spółkę jawną w przepisach o spółce jawnej, tj. art. 26 § 4-6 kodeksu spółek handlowych oraz brzmienie przepisu art. 551 § 2 oraz 3 kodeksu spółek handlowych jednoznacznie przesądzają sprawę, że do takiego przekształcenia nie mają zastosowania przepisy art. 552-570 kodeksu spółek handlowych oraz przepisy art. 571-574 albo 581-584 kodeksu spółek handlowych. Obecny kształt przepisu art. 26 § 4-6 oraz 551 § 2 oraz 3 całkowicie wyklucza możliwość zastosowania wyżej przytoczonych przepisów do przekształcenia spółki cywilnej w spółkę jawną.

Zwróciła uwagę, iż stosując argumentum a contrario, do przekształcenia spółki cywilnej w inną spółkę handlową niż spółka jawna, wyżej wymienione przepisy mogą mieć zastosowanie, niemniej jednak sformułowanie pytania testowego numer 121 w sposób jednoznaczny stanowiło o przekształceniu spółki cywilnej w spółkę jawną. Odpowiedź "B" na pytanie testowe numer 121 mogłoby zostać również uznana za prawidłową, ale na podstawie przepisów kodeksu spółek handlowych obowiązujących przez nowelizacją z dnia 12 grudnia 2003 r., o której mowa powyżej. Przepis art. 551 § 2 miał wówczas następujące brzmienie: "Spółka cywilna może być przekształcona w spółkę handlową przez jej wspólników. Przepis ten nie narusza przepisów art. 26 § 1-4."

Wobec powyższego odpowiedź "B" na pytanie testowe numer 121 należy uznać za nieprawidłową w świetle obowiązujących przepisów kodeksu spółek handlowych.

Nowelizacja kodeksu spółek handlowych założyła odejście od koncepcji fikcji prawnej przekształcenia spółki cywilnej w spółkę jawną jako spółki jawnej w spółkę handlową, a przez to odeszła również od zasady kontynuacji na rzecz zasady sukcesji uniwersalnej. Powyższe wynika expresis verbis z przepisu art. 26 § 5 zd. 2 i art. 551 § 3 in fine (A. Szumański (w) S. Sołtysiński, A. Szajkowski, A. Szumański, J. Szwaja, R. Zabłocki, Komentarz do kodeksu spółek handlowych, t.III, C.H. Beck).

Stosownie do przepisu art. 26 § 5 kodeksu spółek handlowych z chwilą wpisu do rejestru spółka, o której mowa w § 4, staje się spółką jawną. Spółce tej przysługują wszystkie prawa i obowiązki stanowiące majątek wspólny wspólników. Przepisy art. 553 § 2 i 3 stosuje się odpowiednio. Zgodnie z przepisem art. 553 § 2 oraz § 3 kodeksu spółek handlowych spółka przekształcona pozostaje podmiotem w szczególności zezwoleń, koncesji oraz ulg, które zostały przyznane spółce przed jej przekształceniem, chyba że ustawa lub decyzja o udzieleniu zezwolenia, koncesji albo ulgi stanowi inaczej. Wspólnicy spółki przekształcanej uczestniczący w przekształceniu stają się z dniem przekształcenia wspólnikami spółki przekształconej.

W świetle powyższego, w sukcesji tej oczywistym jest fakt, iż następcą prawnym jest spółka jawna, niemniej jednak wątpliwości zaczynają się pojawiać na tle określenia poprzednika prawnego. Skoro zatem z przyczyn dogmatycznych nie może być poprzednikiem prawnym spółka cywilna, kierując się treścią przepisu art. 26 § 5 zd. 2 kodeksu spółek handlowych: "Spółce tej przysługują wszystkie prawa i obowiązki stanowiące majątek wspólny wspólników", to można dokonać konstatacji, iż poprzednikiem tym jest majątek wspólny wspólników spółki cywilnej (A, Szumański (w:) S. Sołtysiński, A. Szajkowski, A. Szumański, J. Szwaja, R. Zabłocki, Komentarz do kodeksu spółek handlowych, t. III, C.H. Beck).

Nie ulega zatem wątpliwości, iż spółka jawna powstała w wyniku transformacji spółki cywilnej, niezależnie od trybu, w jakim to nastąpiło, będzie ponosiła odpowiedzialność za zobowiązania spółki cywilnej. Należy podkreślić, iż w kodeksie spółek handlowych brak jest przepisu precyzyjnie określającego zasady tej odpowiedzialności (A. Slisz, Problem przekształcenia spółki cywilnej w spółką jawną, Przegląd Prawa Handlowego 5/2004, s. 22).

Dokonując analizy problematyki odpowiedzialności należy odrębnie rozważyć zasady odpowiedzialności dla wspólników spółki cywilnej oraz wspólników spółki jawnej, co pozwoli na dokonanie ostatecznej oceny uzasadniającej prawidłowość odpowiedzi A) na pytanie testowe numer 121.

Zgodnie z przepisem art. 3 i § 1 kodeksu spółek handlowych za zobowiązania spółki wspólnicy odpowiadają na zasadzie odpowiedzialności subsydiarnej. Wobec tego wspólnicy spółki jawnej odpowiadają za zobowiązania solidarnie, bez ograniczeń, całym swoim majątkiem, lecz odpowiedzialność ta ma niejako charakter wtórny, ponieważ ma miejsce dopiero wtedy, gdy egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna.

Nieco inaczej kształtuje się odpowiedzialność w przypadku spółki cywilnej. Kodeksowe sformułowanie "zobowiązania spółki" (przepis art. 864 kodeksu cywilnego) jest niezbyt precyzyjne i należy mieć tu na uwadze przede wszystkim te zobowiązania wspólników, które powstały w związku z prowadzoną w ramach spółki działalnością gospodarczą, niezależnie od źródła ich powstania. Odpowiedzialność wspólników spółki cywilnej, podobnie jak w przypadku wspólników spółki jawnej jest nieograniczona i ma charakter solidarny.

Problematyka odpowiedzialności w przypadku transformacji spółki cywilnej na zasadach określonych w przepisie art. 26 § 4-6 kodeksu spółek handlowych jest nieco skomplikowana z uwagi na brak wyraźnego uregulowania kodeksowego. Należy jednak zauważyć, że wpis do rejestru spółki przekształconej ma charakter konstytutywny, inaczej niż w przypadku pierwotnego zawiązania spółki jawnej. Dzień wpisu należy uznać za datę graniczną dla zmiany zasad odpowiedzialności. Od tego dnia wspólnicy spółki przekształconej będą ponosić odpowiedzialność według zasad przyjętych dla tej formy spółkowej, tj. zasad odpowiedzialności dla spółki jawnej (A. Slisz, Problem przekształcenia spółki cywilnej w spółkę jawną, Przegląd Prawa Handlowego 5/2004, s. 22).

Należy nadto wziąć pod uwagę, iż za zmianą odpowiedzialności wspólników spółki cywilnej na odpowiedzialność wspólników spółki jawnej, po przekształceniu, przemawiają również argumenty oparte na usystematyzowaniu przepisów kodeksu spółek handlowych w taki, a nie inny sposób. Wydaje się, iż celowym działaniem ustawodawcy było umieszczenie przepisów odnoszących się do przekształcenia spółki cywilnej w spółkę jawną w przepisach o spółce jawnej. Zatem, zastosowanie wykładni systemowej do istniejącego stanu prawnego pozwoli na dokonanie konstatacji, iż za zobowiązania spółki cywilnej powstałe przed dniem jej przekształcenia w spółkę jawną wspólnicy odpowiadają po jej przekształceniu tak, jak wspólnicy spółki jawnej. Systematyka przepisów, miejsce przepisu w danym akcie prawnym, w tym przypadku w kodeksie spółek handlowych nie jest przypadkowe, lecz wynika z racjonalnego działania prawodawcy (J. Nowacki, Z. Tobor, Wstęp do prawoznawstwa, Zakamycze 2000, s. 226).

Powyższa argumentacja również przesądza o prawidłowości odpowiedzi "A" na pytanie testowe numer 121.

Dodatkowo skarżąca zarzuciła, że Minister Sprawiedliwości

a) w zakresie uzasadnienia prawidłowości odpowiedzi "B" na pytanie numer 121 nie przytacza żadnego konkretnego przepisu prawa - przepisu kodeksu spółek handlowych - stanowiącego wyraźną podstawę dla odpowiedniego stosowania przepisu art. 584 kodeksu spółek handlowych w płaszczyźnie problematyki odpowiedzialności za zobowiązania spółki cywilnej powstałe przed dniem jej przekształcenia w spółkę jawną. Podkreślenia wymaga w tym miejscu fakt, iż zgodnie z ogólnymi zasadami prawa, poddanie odpowiedzialności wymaga wyraźnej podstawy prawnej. Niewątpliwie w zakresie odpowiedzialności za zobowiązania spółki cywilnej powstałe przed dniem jej przekształcenia w spółkę jawną brak jest wyraźnej podstawy prawnej, a odpowiednie stosowanie innego przepisu powinno mieć również podstawę prawną w trybie wyraźnego odesłania - odpowiednia delegacja do konkretnego przepisu prawa;

b) w zakresie uzasadnienia prawidłowości odpowiedzi "B" na pytanie numer 121 posiłkuje się fragmentem komentarza do kodeksu spółek handlowych pod redakcją A. J. Strzępki z 2001 roku cytując, że: "przepis ten dotyczy także wspólników spółki cywilnej, jako spółki przekształconej w inną spółką osobową";

Podnosiła, że w.wym. komentarz spisany był w którym przepis art. 551 § 2 kodeksu spółek handlowych miał jeszcze brzmienie sprzed istotnej w tym zakresie nowelizacji z dnia 12 grudnia 2003 r., co czyni zasadniczą różnicę w interpretacji i znaczeniu tegoż przepisu. A zatem argument ten, z uwagi na nowelizację przepisów kodeksu spółek handlowych, zwłaszcza przepisu art. 551, należy uznać za chybiony. Ponadto, należy zwrócić uwagę, iż przytoczony fragment komentarza odwołuje się do przekształcenia w inną spółkę osobową, co nie powinno być interpretowane, zwłaszcza w świetle obowiązujących obecnie przepisów kodeksu spółek handlowych w ten sposób, że odnosi się również do przekształcenia w spółkę jawną.

Wobec powyższego, decyzja i jednocześnie treść uzasadnienia do decyzji, biorąc pod uwagę ogół okoliczności i wyżej przedstawioną argumentację, stanowi naruszenie obowiązku prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa.

W odpowiedzi na skargę, Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutu wadliwego sformułowania pytania nr 121 organ zauważył, że wbrew stanowisku skarżącego pytanie konkursowe zostało sformułowane jednoznacznie, a jedna prawidłowa odpowiedź była wskazana w kluczu odpowiedzi. Organ podkreślił, że zadaniem osoby egzaminowanej było wybranie tej odpowiedzi, która była prawdziwa w oparciu o dane zawarte tylko i wyłącznie w danym pytaniu, bez czynienia dodatkowych założeń czy poszukiwania odpowiedzi poza treścią pytania. Z tego względu zawarte w skardze zarzuty niejednoznaczności kwestionowanego pytania organ uznał za nieuzasadnione.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje;

Ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Powyższe oznacza, że sąd administracyjny nie jest kolejną instancją odwoławczą od ostatecznej decyzji administracyjnej a - jak wspomniano wyżej - ocenia ten akt pod względem legalności. Sąd administracyjny może uchylić zaskarżony akt (lub stwierdzić jego nieważność) tylko wówczas, jeśli stwierdzi, że akt ten narusza prawo materialne lub procesowe. Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną. Kompetencja sądu wyraża się w możliwości zastosowania środków przewidzianych w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.) w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności organów administracji publicznej wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek wbrew zarzutom skargi Sąd nie jest uprawniony do badania zarzutu wadliwego sformułowania pytania nr 121 bądź innych pytań.

Stosownie do art. 3610 ustawy o radcach prawnych, skarżącej służyło odwołanie dotyczące wyniku egzaminu.

W ocenie Sądu, Minister Sprawiedliwości działając w granicach swoich kompetencji, jako organ odwoławczy powinien ustosunkować się jednoznacznie i wyczerpująco do zarzutów odwołania, a swoje stanowisko w tej materii wyjaśnić w uzasadnieniu decyzji. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie nie można uznać, że organ wywiązał się ze wskazanych obowiązków w sposób prawidłowy.

Analizując zakwestionowane przez stronę pytanie nr 121, na które według klucza odpowiedzi za prawidłową należy uznać odpowiedź wskazaną pod literą " B" Minister Sprawiedliwości podnosił, że przepis art. 584 k.s.h. niewątpliwie dotyczy także wspólników spółki cywilnej. Na poparcie swojego stanowiska organ przywołał bliżej nieokreślone komentarze do k.s.h. przy czym jednocześnie stwierdza, że w komentarzach tych "pominięte są z reguły poruszane zagadnienia". Jak z powyższego wynika, stanowisko organu jest wewnętrznie sprzeczne, a co najmniej niespójne.

W dalszej części uzasadnienia, Minister Sprawiedliwości powołuje się na pogląd A. Witosza przedstawiony w komentarzu do k.s.h pod red. J. A. Strzępki. Skarżąca zakwestionowała ten pogląd ponieważ, stanowisko komentatora A. Witosza jest odosobniony.

Analogiczny zarzut podniesiony został w skardze do Sądu.

W tym stanie rzeczy, zdaniem Sądu, koniecznym stało się zwrócenie uwagi, że w doktrynie istnieje rozbieżność poglądów w odniesieniu do omawianego problemu (por. m.in. Szumański (w:) S. Sołtysiński, A. Szajkowski, A. Szumański, J. Szwaja, R. Zabłocki. Kodeks spółek handlowych, Komentarz do art. 459-633, Suplement do Tomu IV , Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2004 s. 28, M. Pawłyszcze (w:) Wygaśnięcie odpowiedzialności za długi wspólników przekształcanej spółki osobowej, PPH z 2004 r. nr 9, str. 24, R. Dobrzanowski "Przekształcenie spółki cywilnej w spółkę jawną" (w:) Monitor Prawniczy nr 19/2004).

Mając na uwadze powyższe, uznanie przez Ministra Sprawiedliwości, że jedynie pogląd A. Witosza przedstawiony w komentarzu do k.s.h pod red. J. A. Strzępki jest trafny, bez wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji motywów wyboru - w kontekście wskazanej wyżej rozbieżności poglądów w omawianej kwestii oraz wewnętrznej sprzeczności w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia nakazuje przyjąć, iż decyzja z dnia [...] października 2006 r. narusza art. 7, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu wskazane naruszenie przepisów postępowania może mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem kandydatce na aplikanta radcowskiego brakowało jednego punktu do uzyskania wymaganych przez ustawę co najmniej 190 punktów niezbędnych dla uznania wyniku egzaminu za pozytywny.

Ponownie rozpoznając sprawę organ jeszcze raz odniesie się do zarzutów przedstawionych w odwołaniu mając na względzie wyrażony w niniejszej sprawie pogląd oraz uzasadni wydaną decyzję zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.

Ustalone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym powoduje uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. O niewykonywaniu uchylonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152.

Natomiast o kosztach postępowania obejmujących: wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego będącego radcą prawnym, wpisu oraz opłaty od pełnomocnictwa orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.