Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SAB/Po 60/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2011-08-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Zobowiązano do dokonania czynności
Przyznano pełnomocnikowi od Skarbu Państwa zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu
Powołane przepisy: article: art. 52 par. 1, art. 53 par. 1, art. 149 par. 1, art. 250
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 35 par. 3, art. 37 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par. 2 ust. 3, par. 14 ust. 2 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 163 poz 1349
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.
article: art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2, ust 3, ust. 7
journal: Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
law: Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi R. K. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. w przedmiocie legalizacji budowy I. zobowiązuje Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. do zakończenia w terminie 2 (dwóch) miesięcy, od dnia doręczenia prawomocnego wyroku, postępowania administracyjnego w sprawie doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem budowy obiektu budowlanego – warsztatu branży złotniczej wraz z aneksem oraz szambem usytuowanych na działce ewidencyjnej nr [...], położonej w T. P. przy ul. O. wszczętego z urzędu w dniu 19 grudnia 2003 r. II. stwierdza, że bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu poznańskiego w powyższym postępowaniu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, III. przyznaje radcy prawnemu L. M. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych 20/100) w tym kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych 20/10) tytułem podatku od towarów i usług


UZASADNIENIE

Decyzją ostateczną z dnia [...] 1989 r. , sygn. [...] Naczelnik Gminy T. P. udzielił R. K. pozwolenia na budowę obejmującego warsztat branży złotniczej wraz z aneksem oraz szambem na działce położonej w T. P. przy ul. O. nr ewid. [...].

Decyzją z dnia 15 marca 1999 r., nieopatrzoną sygnaturą, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu ziemskiego w P. działając na podstawie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 Prawo budowlane, w sprawie wybudowanego niezgodnie z warunkami pozwolenia na budowę warsztatu branży złotniczej na działce położonej w T. P. przy ul. O. [...] nakazał R. K. zamurować cegłą szklaną okna i drzwi w ścianie szczytowej wyżej wskazanego budynku w terminie do 30 kwietnia 1999 r.

Po rozpoznaniu odwołania U. S. – Z. i L. Z. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. decyzją z dnia [...] 1999 r., sygn. [...] utrzymał w mocy powyższą decyzję.

Wyrokiem z dnia 28 września 2000 r., sygn. II SA/Po 981-982/99 Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu po rozpoznaniu sprawy ze skarg U. S.-Z. i L. Z. uchylił powyższą decyzję oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu ziemskiego w P.z dnia 15 marca 1999 r.

W uzasadnieniu powyższego orzeczenia. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż prawidłowym jest poczynione przez organy administracji ustalenie, iż przedmiotowa budowa warsztatu branży złotniczej wraz z aneksem oraz szambem została zakończona przed wejściem w życie Prawa budowlanego z 1994 r. Nadto Sąd wskazał, iż organ administracyjny nie zwrócił także uwagi, że toczy się odrębne postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy T. P. z dnia [...] 1989 r., nr [...] w sprawie warsztatu branży złotniczej, która to decyzja miała istotne znaczenie w niniejszej sprawie w kwestii uczynionych przez inwestora odstępstw w czasie budowy spornego obiektu od warunków powyższego pozwolenia. W ocenie Sądu w świetle powyższych okoliczności organ administracyjny pierwszej instancji powinien w pierwszej kolejności rozważyć potrzebę zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. do czasu zakończenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności omawianej decyzji z dnia 30 stycznia 1989 r., a dopiero w zależności od wyniku tego postępowania wyjaśnić niniejszą sprawę w aspekcie przepisów art. 37 i 40 Prawa budowlanego z 1974 r.

Postanowieniem z dnia 15 maja 2001 r., sygn. [...]Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu P.ego zawiesił postępowanie administracyjne w sprawie nakazania R. K. wykonania robót budowlanych w ścianie szczytowej budynku zlokalizowanej w T. P..

Decyzją z dnia [...]1999 r., sygn. [...]Starosta P. po rozpatrzeniu wniosku R. K. udzielił R. K. pozwolenia na użytkowanie warsztatu branży złotniczej z zapleczem socjalnym zlokalizowanym w parterze i pomieszczeniami mieszkalnymi na piętrze, zrealizowanego na działce nr ew. [...] , położonej w T. P. przy ul. O..

Decyzją z dnia [...]2001 r., sygn. [...]Wojewoda Wielkopolski stwierdził nieważność decyzji Naczelnika Gminy T. P. z dnia 30 stycznia 1989 r. udzielającej R. K. pozwolenia na budowę warsztatu branży złotniczej wraz z aneksem oraz szamba.

Decyzją ostateczną z dnia [...]2001 r., sygn. [...]Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu odwołań R. G. i R. K. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] 2001 r., sygn. [...].

Prawomocnym wyrokiem z dnia 30 czerwca 2003 r., sygn. IV SA 3792/01 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi R. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]2001 r., sygn. [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę oddalił skargę.

Prawomocnym wyrokiem z dnia 30 czerwca 2003 r., sygn. IV SA 3985/01 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi R. G. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2001 r., sygn. [...]w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę oddalił skargę.

Pismem z dnia 19 grudnia 2003 r., sygn. PINB-7356/18/19/99/R Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu P. zawiadomił R. K. i R. G. o wszczęciu z urzędu, na podstawie art. 61 § 1 i 4 k.p.a. i art. 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2003 r., Nr 207, poz. 2016) postępowania administracyjnego cyt. "w stosunku do warsztatu branży złotniczej wraz z aneksem oraz szambem, usytuowanych na działce położonej w T. P. przy ul. O. [...]". W piśmie tym wskazano, iż wszczęcie postępowania jest skutkiem wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 czerwca 2003 r., sygn. IV SA 3792/01.

W odpowiedzi na powyższe pismo R. G. i R. K. pismem z dnia 2 stycznia 2004 r. skierowanym do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu P. zakwestionowali zasadność wszczęcia powyższego postępowania, podnosząc, iż jest ono absolutnie bezprawne i nieprawne.

Pismem z dnia 17 lutego 2004 r., sygn. PINB-7356/18/19/99/R Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu P. zawiadomił R. K. i R. G., iż działając na podstawie art. 75 k.p.a. zamierza w dniu 26 lutego 2004 r. przeprowadzić wizję lokalną budynku warsztatu złotniczego wraz z częścią socjalną i mieszkalną zlokalizowanego przy ul. O. 19 w T. P..

Pismem z dnia 23 lutego 2004 r. skierowanym do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu P. R. K. odmówił organowi nadzoru budowlanego udostępnienia przedmiotowego obiektu do oględzin ponownie kwestionując zasadność prowadzenia wyżej wskazanego postępowania oraz domagając się od organu wyjaśnienia zasadności przeprowadzenia planowanej czynności.

Pismem z dnia 3 marca 2004 r., sygn. PINB-7356/18/19/99/R Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu P. zawiadomił R. K. i R. G., iż zgodnie z art. 79, art. 85 § 1 k.p.a. oraz art. 81a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane przeprowadzona zostanie w dniu 15 marca 2004 r. wizja lokalna budynku warsztatu złotniczego wraz z częścią socjalną i mieszkalną zlokalizowanego przy ul. O. 19 w T. P.. W piśmie tym wskazano, iż oględziny te są wynikiem wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 51 Prawa budowlanego w piśmie z dnia 19 grudnia 2003 r., nr PINB-7356/18/19/99/R.

Pismo to nie zostało odebrane przez żadnego z adresatów.

Pismem z dnia 28 czerwca 2004 r., sygn. PINB-7356/18/19/99/R Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu P. zawiadomił R. K. i R. G., iż zgodnie z art. 79, art. 85 § 1 k.p.a. oraz art. 81a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. prawo budowlane przeprowadzona zostanie w dniu 14 lipca 2004 r. wizja lokalna budynku warsztatu złotniczego wraz z częścią socjalną i mieszkalną zlokalizowanego przy ul. O. 19 w T. P.. W piśmie tym wskazano, iż oględziny te są wynikiem wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 51 Prawa budowlanego w piśmie z dnia 19 grudnia 2003 r., nr PINB-7356/18/19/99/R.

Pismem z dnia 8 lipca 2004 r. skierowanym do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu P. R. K. odmówił organowi nadzoru budowlanego udostępnienia przedmiotowego obiektu do oględzin we wskazanym terminie ze względu na wcześniej zaplanowany urlop zagraniczny i ponownie kwestionując zasadność prowadzenia wyżej wskazanego postępowania na podstawie art. 51 Prawa budowlanego zażądał od organu wyjaśnienia zasadności przeprowadzenia planowanej czynności oględzin. Nadto R. K. podniósł, iż wobec toczącego się przed Wojewodą Wielkopolskim postępowania w sprawie wydania decyzji odszkodowawczej z tytułu stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę postępowanie prowadzone przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu P. jest zbędne dla wyjaśnienia sprawy.

Pismem z dnia 25 sierpnia 2004 r., sygn. PINB-7356/18/19/99/R Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu P. zawiadomił R. K. i R. G., iż zgodnie z art. 79, art. 85 § 1 k.p.a. oraz art. 81a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. prawo budowlane przeprowadzona zostanie w dniu 8 września 2004 r. wizja lokalna budynku warsztatu złotniczego wraz z częścią socjalną i mieszkalną zlokalizowanego przy ul. O. 19 w T. P. W piśmie tym wskazano, iż oględziny te są wynikiem wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 51 Prawa budowlanego w piśmie z dnia 19 grudnia 2003 r., nr PINB-7356/18/19/99/R.

Pismem z dnia 3 września 2004 r. skierowanym do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu P. R. K. odmówił organowi nadzoru budowlanego udostępnienia przedmiotowego obiektu do oględzin we wskazanym terminie kwestionując zasadność wszczęcia i prowadzenia przez organ administracji postępowania administracyjnego na podstawie art. 51 Prawa budowlanego.

Kolejnym pismem z dnia 3 września 2004 r. R. K. wystąpił do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego ze skargą na działalność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu P. również w tym piśmie kwestionując zasadność prowadzenia przez ten organ postępowania administracyjnego na podstawie art. 51 Prawa budowlanego.

Pismami z dnia 7 października 2004 r. i z 14 października 2004 r., sygn. PINB-7356/18/19/99/R Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu P. działając na podstawie art. 10 § 1 k.p.a. zawiadomił R. K. i R. G., iż zostały zebrane materiały i dowody w sprawie oddania do użytkowania warsztatu złotniczego z zapleczem socjalnym zlokalizowanym w parterze i pomieszczeniami mieszkalnymi na piętrze budynku przy ul. O. 19 w T. P. oraz o możliwości zapoznania się przez strony z całością akt sprawy oraz złożenia pisemnych wyjaśnień i ewentualnie wniosków dowodowych.

Pismem z 18 października 2004 r., sygn. PINB-7356/18/19/99/R Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu P. zwrócił się do Urzędu Gminy w T. P. o wydanie, w związku z prowadzonym postępowaniem administracyjnym dotyczącym budynku warsztatowo-mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr 35/1 przy ul. O. 19 w T. P. zaświadczenia o zgodności lub niezgodności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy T. P..

W odpowiedzi na powyższe pismo uzyskano w dniu 20 października 2004 r. informację z Urzędu Gminy w T. P., iż dla działki o numerze geodezyjnym [...] nie ma obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego.

Decyzją z dnia [...] 2004 r., sygn. [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu P. wydaną na podstawie art. 126 § 1 ust. 1 i § 3 oraz art. 104 k.p.a. stwierdził wygaśnięcie decyzji Starosty P. z dnia [...] 1999 r., sygn. NB-[...]o pozwoleniu na użytkowanie budynku warsztatu branży złotniczej z zapleczem socjalnym zlokalizowanym na parterze i pomieszczeniami mieszkalnymi na piętrze zrealizowanego na działce nr [...] położonej w T. P. w zakresie dotyczącym pomieszczeń warsztatu branży złotniczej.

Decyzją z dnia [...]2004 r., sygn. [...] Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu odwołań R. K., R. G., U. S. – Z. i L. Z. uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu P. z dnia [...] 2004 r., sygn. [...] w całości i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji.

Pismem z dnia 7 stycznia 2005 r., sygn. [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu P. działając na podstawie art. 10 § 1 k.p.a. zawiadomił R. K. i R. G., iż zostały zebrany materiał dowodowy w sprawie warsztatu złotniczego z zapleczem socjalnym, zlokalizowanym w parterze i pomieszczeniami mieszkalnymi na piętrze budynku przy ul. O. 19 w T. P. oraz o możliwości zapoznania się przez strony z całością akt sprawy.

Decyzją z dnia [...] 2005 r., sygn. [...] , wydaną na podstawie art. 151 § 2 k.p.a. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu P. po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego w sprawie pozwolenia na użytkowanie warsztatu złotniczego z zapleczem socjalnym, zlokalizowanym na parterze oraz pomieszczeniami mieszkalnymi zlokalizowanymi na piętrze, przy ul. O. 19 w T. P. stwierdził, iż decyzja Starosty P. z dnia [...] 1999 r., sygn. [...]wydana została z naruszeniem art. 42 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane i odmówił uchylenia decyzji Starosty P. z dnia [...]1999 r., sygn. [...] z powodu upływu pięciu lat od dnia doręczenia stronie przedmiotowej decyzji.

Pismem z dnia 31 stycznia 2005 r. zatytułowanym "Skarga ponowna na czynności Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu P. R. K. i R. G. zwrócili się do Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wskazując na szereg uchybień w działaniu Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu P., w tym między innymi na okoliczność, iż w dniu 19 grudnia 2003 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wszczął postępowanie administracyjne z urzędu na polecenie przedstawiciela Wojewody Wielkopolskiego w związku z wydanym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, które do dnia dzisiejszego nie nabrało żadnego biegu, a które już na samym wstępie narusza art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 art. 10, art. 11, art. 12, art. 15, art. 35, art. 36, art. 37 k.p.a.

W przedłożonych Sądowi aktach brak dokumentu wskazującego by na powyższe pismo udzielono jego autorom jakiejkolwiek odpowiedzi. W aktach Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego opatrzonych sygn. 353/99 znajduje się natomiast pismo R. K. z dnia 23 marca 2005 r., w którym monituje on Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego o udzielenie odpowiedzi na skargę z dnia 31 stycznia 2005 r. W aktach sprawy brak odpowiedzi również na ten monit.

Decyzją z dnia [...] 2005 r., sygn. [...] Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu odwołania R. K. i R. G. uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu P. z dnia [...] 2005 r., sygn. [...] w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Decyzją z dnia [...] 2005 r., sygn. [...] , wydaną na podstawie art. 151 § 2 k.p.a. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu P. po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego w sprawie pozwolenia na użytkowanie warsztatu złotniczego z zapleczem socjalnym, zlokalizowanym na parterze oraz pomieszczeniami mieszkalnymi zlokalizowanymi na piętrze, przy ul. O. 19 w T. P. stwierdził, iż decyzja Starosty P. z dnia [...]1999 r., sygn. [...] wydana została z naruszeniem art. 42 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane i odmówił uchylenia decyzji Starosty P. z dnia [...]1999 r., sygn. [...] z powodu upływu pięciu lat od dnia doręczenia stronie przedmiotowej decyzji. Decyzja ta stała się ostateczna.

Pismem z dnia 26 września 2008 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu P. z zapytaniem między innymi o to, czy odnośnie przedmiotowej nieruchomości (z treści pisma wynika, iż chodzi o nieruchomość zabudowaną przez R. K. i L. K.) było wszczęte postępowanie w trybie art. 51 Prawa budowlanego, a jeżeli postępowanie to było wszczęte to jaki jest jego etap, sposób zakończenia i sygnatura akt. Pismo powyższe wpłynęło do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego dla powiatu P. w dniu 1 października 2008 r. przy czym z akt sprawy nie wynika by organ udzielił na nie jakiejkolwiek odpowiedzi.

Po rozpoznaniu zażalenia R. K. złożonego w dniu 24 maja 2001 na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu P. z dnia 15 maja 2001 r., sygn. PINB [...] o zawieszeniu postępowania administracyjnego w sprawie nakazania R. K. wykonania robót budowlanych w ścianie szczytowej budynku zlokalizowanej w T. P. r., Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] 2008 r., sygn. [...] uchylił zaskarżone postanowienie oraz umorzył postępowanie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu swojego postanowienia Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, iż rozstrzygnięcie sprawy stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy T. P. z dnia [...]1989 r., nr [...] udzielającej R. K. pozwolenia na budowę warsztatu branży złotniczej nie mogło stanowić zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż organ I instancji niezależnie od treści tego rozstrzygnięcia powinien prowadzić postępowanie na podstawie art. 50 i art. 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 Prawo budowlane. Uzasadniając umorzenie postępowania administracyjnego Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, iż pozostawanie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie przedmiotowego obiektu budowlanego wyklucza prowadzenie postępowania w sprawie odstępstw od ustaleń i warunków udzielonego pozwolenia na budowę.

Decyzją z dnia [...] 2009 r., sygn. [...] Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po wszczęciu postępowania na żądanie R. K. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu P. z dnia [...] 2005 r., sygn. [...] stwierdzającej, że decyzja Starosty P. z dnia [...] 1999 r., sygn. [...] wydana została z naruszeniem art. 42 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane i odmawiającej uchylenia tejże decyzji z powodu upływu pięciu lat od dnia doręczenia stronie przedmiotowej decyzji.

W piśmie z dnia 15 czerwca 2009 r. (złożonym w organie w tym samym dniu) skierowanym do Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego zatytułowanym "Skarga na działalność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu P." R. K. i L. K. podnieśli, iż pismo to dotyczy bezczynności urzędniczej PINB trwającej od 2001 roku, w związku z wydaniem przez Wojewodę Wielkopolskiego decyzji z dnia [...] 2001 roku nr [...] , unieważniającej pozwolenie na budowę warsztatu, wydanej przez Naczelnika Gminy T. P. nr [...] . Autorzy pisma wskazali, że w wyniku uprawomocnienia się w/w decyzji nadrzędnym obowiązkiem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego wynikającym z ustawy - Prawo budowlane było i jest wydanie decyzji stanowiącej o dalszych prawnych losach tej budowli, włącznie z decyzją o rozbiórce obiektu, lub innego uregulowania prawnego. Nadto w powyższym piśmie wskazano, że przedmiot sprawy podlega prowadzeniu z urzędu, wobec czego kilkuletnia bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nie znajduje żadnego usprawiedliwienia oraz, że w dniu 20 kwietnia 2009 r. skarżący po raz kolejny zwrócili się pisemnie do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o przeprowadzenie postępowania administracyjnego i wydanie stosownej decyzji w przedmiotowej sprawie, ale pismo to do dnia dzisiejszego, to jest prawie po upływie dwóch miesięcy pozostało bez żadnej odpowiedzi. Trwająca nadal kilkuletnia bezczynność urzędnicza organu w przedmiotowej sprawie, w związku z brakiem prawnego decyzyjnego unormowania sprawy spowodowała, że R. K. i L. K. ponieśli milionowe straty z braku możliwości w pełni dysponowania obiektem to jest. jego użytkowania, czy możliwości rozbudowy itp., bowiem obiekt za sprawą w/w decyzji wydanej przez Wojewodę Wielkopolskiego wyszedł z obiegu prawnego, a następstwa tej decyzji nie zostały przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego uregulowane. R. K. i L. K. wskazali wreszcie, iż od Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oczekują zajęcia jasnego stanowiska co do złożonej skargi, tym bardziej, że jest to kolejna skarga na ten urząd, a poprzednie rozstrzygnięcia nie przyniosły jakiegokolwiek rezultatu, a nierzetelne załatwienie ich skargi spowoduje domaganie się przestrzegania praworządności w innych organach władzy państwowej.

W udzielonej R. i L. K. w dniu 7 lipca 2009 r. odpowiedzi na powyższe pismo Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podniósł, że pozostawanie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie przedmiotowego obiektu budowlanego wyklucza prowadzenie przez organy nadzoru budowlanego postępowania na podstawie rozdziału 5 (budowa i oddawanie do użytku obiektów budowlanych) ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.

Decyzją z dnia [...] 2009 r., sygn. [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu odwołania R. i L. K.ch od decyzji Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2009 r., sygn. [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Pismem z dnia 28 lipca 2009 r., sygn. PINB-7356/18/19/09 Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu P. poinformował Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektor Nadzoru Budowlanego, że akta sprawy o sygnaturze PINB-7356/18/19/09 dotyczące warsztatu branży złotniczej położonego przy ul. O. 19 w T. P. zostały przekazane Wielkopolskiemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w Poznaniu za pismem z dnia 22 grudnia 2008 r. Nadto w piśmie tym wskazano, iż w kopiach powyższych akt będących w posiadaniu tutejszego Inspektoratu znajduje się zawiadomienie o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego na podstawie art. 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w stosunku do warsztatu branży złotniczej wraz z aneksem i szambem usytuowanych na działce położonej w T. P. przy ul. O. 35/1 wystosowane w dniu 19 grudnia 2003 r. Podsumowując Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu P. wskazał, że postępowanie to nie było kontynuowane z uwagi na niestawianie się współwłaścicieli przedmiotowej działki na kontrolach i wynikającej z tego niemożności ich przeprowadzenia przez pracowników Inspektoratu.

W dniu 17 sierpnia 2009 r. pracownicy Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego dla powiatu P., działając z urzędu w ramach postępowania sygn. [...] przeprowadzili w obecności R. K. kontrolę robót budowlanych zrealizowanych na nieruchomości w T. P., przy ul. O. [...], działka nr ewidencyjny [...].

Decyzją z dnia [...] 2009 r., sygn. [...] Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po przeprowadzeniu wszczętego na żądanie R. K. postępowania odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu P. z dnia 2 czerwca 2005 r., sygn. [...] stwierdzającej, że decyzję Starosty P. z dnia [...]1999 r., sygn. [...] wydano z naruszeniem prawa i odmawiającej uchylenia tej decyzji z powodu upływu pięciu lat od dnia jej doręczenia.

Decyzją z dnia [...] 2009 r., sygn. [...]Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu odwołania R. i L. K.ch oraz odwołania D. K. od decyzji Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2009 r., sygn. [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Decyzją z dnia [...] 2010 r., sygn. [...] Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po przeprowadzeniu wszczętego na żądanie R. K. postępowania odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu P. z dnia [...]2005 r., sygn. [...].

W dniu 17 maja 2010 r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu P. wpłynęło podanie D. K. o wznowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. postępowania zakończonego wydaniem ostatecznej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu P. z dnia [...] 2005 r., sygn. [...]. Podanie to zostało dołączone do akt prowadzonych przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu P. pod sygnaturą PINB-7356/18/19/99, przy czym w aktach brak informacji o sposobie jego załatwienia, poza skierowanym do wnioskodawcy pismem z dnia 8 czerwca 2010 r., w którym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu P. informuje go, że podanie o wznowienie postępowania zostanie rozpatrzone niezwłocznie po rozpatrzeniu przez Główny Urząd Nadzoru Budowlanego odwołania od decyzji Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 23 kwietnia 2010 r. i zwrocie akt do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. W piśmie tym zawarta jest nadto informacja o przesłaniu akt Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego do Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego pismem z dnia 27 maja 2010 r.

Decyzją z dnia [...] 2010 r., sygn. [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu odwołania R. i L. K.ch oraz odwołania D. K. od decyzji Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2010 r., sygn. [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Wyrokiem z dnia 26 listopada 2010 r., sygn. VII SA/Wa 1540/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2010 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2010 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddalił skargę.

Od powyższego wyroku wywiedziona została przez R. K. skarga kasacyjna, zarejestrowana w Naczelnym Sądzie Administracyjnym pod sygn. II OSK 1280/11 która to skarga do chwili wyrokowania w niniejszej sprawie została nierozpoznana.

W dniu 15 września 2010 r. R. K. reprezentowany przez radcę prawnego L. M. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu za pośrednictwem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu P. skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu P.

Skarżący zarzucił Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego dla Powiatu P. naruszenie art.51, 59 ustawy z dnia 7 lipca 1994 Prawo budowlane (Dz. U. 2006 nr 156 poz. 1118) oraz art. 170 ustawy z dnia 30.08.2002 o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 nr 153 poz. 1270) i wniósł o zobowiązanie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Powiatu P. do wydania merytorycznej decyzji w sprawie w terminie 14 dni od dnia doręczenia akt organowi oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi wskazano, iż w dniu 30 stycznia 1989 r. Naczelnik Gminy T. P. wydał decyzję pozwolenie na budowę na nieruchomości przy ul O. [...] w T. P. warsztatu branży złotniczej wraz z aneksem oraz szambem (nr 8381/94/88-89) i stanowiła ona również pozwolenie na użytkowanie. W dniu 11 lipca 2001 r. Wojewoda Wielkopolski stwierdził nieważność decyzji Naczelnika Gminy T. P. z dnia 30 stycznia 1989 r. o pozwoleniu na budowę (nr [...]). Decyzją z dnia 10 października 2001 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (nr [...]) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 11 lipca 2001 r. Wyrokiem z dnia 30 marca 2003 r.(sygn. akt. IV SA 3792/01) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę R. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2001 r., nr [...] uznając, że skoro zachodzi sprzeczność między pozwoleniem na budowę, a założeniami planu zagospodarowania przestrzennego to przesądza to o rażącym naruszeniu prawa i stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności wydanej decyzji o pozwoleniu na budowę. Skarżący podniósł nadto, że kilkakrotnie zwracał się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Powiatu P. celem podjęcia przez ten organ procedury legalizacyjnej w związku z stwierdzeniem nieważności pozwolenia na budowę (vide: pismo R. i L. K.ch z dnia 20 kwietnia 2009 r.) oraz że pismem z dnia 15 czerwca 2009 r. skarżący zgłosił do Wojewódzkiego Wielkopolskiego Inspektora Nadzoru Budowlanego fakt nie załatwienia sprawy w terminie przez organ nadzoru I instancji. Powyższe pisma skarżącego nie doprowadziły do merytorycznego zajęcia się przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Powiatu P.

W ocenie skarżącego wszczęcie postępowania administracyjnego w przypadku unieważnienia i uchylenia pozwolenia na budowę następuje z urzędu, a organem właściwym do jego przeprowadzenia jest Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu P. Skarżący podniósł wreszcie, iż w przypadku uchylenia lub unieważnienia pozwolenia na budowę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego ma dwie możliwości prowadzenia postępowania naprawczego to jest. przywrócenie budowli do obiegu prawnego lub też orzeczenie o rozbiórce. W ocenie skarżącego nie ma przesłanek ku temu, aby organ nadzoru dokonał zalegalizowania obiektu budowlanego, skoro występuje niezgodność przeznaczenia obiektu z planem zagospodarowania przestrzennego dla tego obszaru. Niezgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, stanowi natomiast przesłankę do orzeczenia rozbiórki budynku. Skarżący wskazał wreszcie, iż ma uzasadnione wątpliwości czy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu P. ma świadomość tego, iż jest obowiązany do przeprowadzenia procedury legalizacyjnej lub orzeczenie o rozbiórce obiektu. Skarżący nie ma, zatem możliwości doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem, albowiem wybudowany obiekt stanowi warsztat przeznaczony do prowadzenia działalności gospodarczej.

W odpowiedzi na skargę R. K. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu P. wniósł o jej oddalenie.

W odpowiedzi na skargę wskazano, iż w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja o pozwoleniu na użytkowanie przedmiotowego obiektu budowlanego, wydana w dniu [...] 1999 r. przez Starostę P., a fakt ten wyklucza możliwość prowadzenia postępowania w sprawie odstępstw od ustaleń i warunków udzielonego pozwolenia na budowę, dlatego też postanowieniem z dnia 24 listopada 2008 r. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu P.e z dnia 15 maja 2001 r. o zawieszeniu postępowania administracyjnego w sprawie odstępstw od warunków udzielonego pozwolenia na budowę, oraz umorzył postępowanie pierwszej instancji prowadzone w tej sprawie.

Nadto organ poinformował Sąd, iż akta przedmiotowej sprawy zostały pismem z dnia 27 maja 2010 r. przekazane do Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego celem przekazania ich do Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego, a skarżony organ posiada jedynie dokumenty wpływające po terminie przekazania akt, i te załącza do odpowiedzi na skargę.

W kolejnym piśmie z dnia 18 października 2010 r. R. K. wskazał, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu P. w dniu 19 grudnia 20003 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne na podstawie art. 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, a zadaniem tego postępowania było uregulowanie prawne przedmiotowej budowli poprzez wydanie ponownej decyzji o pozwoleniu na budowę. W ocenie skarżącego choć Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu P.ego przywołał błędny przepis jako podstawę wszczęcia postępowania, to bezspornie postępowanie zostało wszczęte i do dnia złożenia pisma nie zostało ukończone, wobec czego stan budynku warsztatowo-mieszkalnego po unieważnieniu pozwoleń na budowę pozostaje prawnie nieuregulowany.

W piśmie z dnia 17 listopada 2010 r. skarżący podniósł, iż wyczerpał tryb przewidziany w art. 37 k.p.a., albowiem pismami z dnia 31 stycznia 2005 r. i 15 czerwca 2009 r. zwracał się do Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu wskazując na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu P. oraz na niezałatwienie sprawy w terminie przez organ I instancji, które to pisma nie doprowadziły jednakże do wydania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu P. merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie.

Uczestniczka postępowania L. K. w piśmie z dnia 5 sierpnia 2011 r. oświadczyła, iż w całości popiera skargę złożoną przez R. K. i wnosi o zobligowanie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu P., do ukończenia i prawidłowego przeprowadzenia postępowania legalizującego przedmiotowy obiekt w terminie trzydziestodniowym, od wydania orzeczenia Sądu oraz o wydanie orzeczenia Sądu przypisującego jej uprawnienia strony w rozpoczętym postępowaniu Powiatowego Inspektora Nadzoru budowlanego dla powiatu P. z dnia 19 grudnia 2003 r.

W uzasadnieniu swojego pisma L. K. podniosła między innymi, że prawie dziewięcioletnia bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru budowlanego dla powiatu P., stanowi ewidentne, rażące naruszenie art. 35 i art. 36 k.p.a. Nadto uczestniczka podniosła, iż wykazywana bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego ma bezpośredni negatywny wpływ na stan majątkowy właścicieli nieruchomości, a tym samym narusza art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 ust. 1 Europejskiej konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, który zapewnia prawo do szybkiego rozstrzygnięcia sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należało rozważyć, czy skarga była dopuszczalna. Zgodnie bowiem z art. 52 § 1 (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie.

Kodeks postępowania administracyjnego zobowiązuje generalnie organy administracji do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Zgodnie z przepisem art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Podane powyżej terminy załatwienia sprawy oznaczają okres, w którym dana sprawa powinna być rozstrzygnięta w formie decyzji.

Na niezałatwienie sprawy w powyższym terminie stronie przysługuje zażalenie do organu wyższego stopnia na podstawie art. 37 § 1 k.p.a. Organ ten może wyznaczyć dodatkowy termin na załatwienie sprawy (art. 37 § 2 k.p.a.). Dopiero po wyczerpaniu tego trybu strona może wnieść skargę na bezczynność danego organu. Zgodnie z poglądem przyjętym w orzecznictwie i doktrynie skarga jest dopuszczalna niezależnie od pozytywnego czy negatywnego stanowiska zajętego przez organ wyższego stopnia (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 lutego 2002r., II S.A./Gd 3920/01, LEX nr 76109, red. T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 87-88). Dla uznania wyczerpania toku zażaleniowego przez stronę wystarczające jest zatem wykazanie składania przez nią stosownego zażalenia do organu wyższego stopnia. Przy ocenie dopuszczalności skargi na bezczynność nie może mieć zatem decydującego znaczenia sposób rozpoznania takiego zażalenia przez właściwy organ wyższego stopnia (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 4 grudnia 2006r., II SAB/Bk 14/2006, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

W niniejszej sprawie Sąd podziela tezę strony skarżącej, iż wyczerpała ona skutecznie tryb zażaleniowy z art. 37 § 1 k.p.a. poprzez wniesienie pism z dnia 31 stycznia 2005 r. oraz z dnia 15 czerwca 2009 r. W obu wskazanych powyżej pismach skarżący kwestionował bowiem bezczynność organu administracji w będącym przedmiotem skargi rozpoznawanej w niniejszej sprawie postępowaniu legalizacyjnym oraz domagał się merytorycznego zakończenia przedmiotowej sprawy poprzez wydanie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu P. decyzji administracyjnej. R. K. informował także o zamiarze zaskarżenia bezczynności Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu P. przed innymi organami władzy państwowej.

Co prawda oba wskazane powyżej pisma zatytułowane były jako skargi i były adresowane bezpośrednio do Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, jednakże z ich treści wynika jasno i wyraźnie intencja zakwestionowania dotychczasowego sposobu prowadzenia przez organ I instancji przedmiotowego postępowania, a w szczególności przekroczenia dopuszczalnych terminów ustawowych na załatwienie sprawy. Z tego względu należało uznać, iż zarówno pismo z dnia 31 stycznia 2005 r. jak i z dnia 15 czerwca 2009 r. stanowiły w istocie zażalenia w rozumieniu art. 37 § 1 k.p.a., które winno być rozpoznane przez Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego jako organ wyższego stopnia.

Wobec powyższych okoliczności należało uznać, iż czynności dokonane przez stronę skarżącą wyczerpały obligatoryjny tryb zażaleniowy skutkujący – zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. - możliwością zaskarżenia bezczynności Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu P. Bez znaczenia jest przy tym fakt, iż organ wyższego stopnia nie rozpoznał faktycznie tych pism jako zażaleń, albowiem dla oceny dopuszczalności skargi istotna jest sama okoliczność złożenia przez stronę pisma mającego charakter zażalenia.

Zgodnie z poglądem utrwalonym w orzecznictwie i doktrynie bezczynność organu administracji publicznej zachodzi bowiem w sytuacji, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji czy innego aktu. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności czy bezczynność organu została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu (zob. m.in. red. T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 86; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada 1987 r., SAB 23/87, ONSA 1988/1/13; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 1998 r., III SAB 77/98, LEX nr 36590; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 czerwca 2004 r., III SAB/Wa 8/04, LEX nr 160109).

Odnosząc się do kwestii formalnych warunkujących dopuszczalność skargi kasacyjnej wskazać nadto należy, iż w myśl art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. W doktrynie i orzecznictwie prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym ustanowione w cytowanym przepisie ograniczenie czasowe nie dotyczy skarg na bezczynność (por. T. Woś (w:) T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Wyd. Prawn. LexisNexis Warszawa 2005, str. 243, A. Kabat (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Zakamycze 2005, str. 143, J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Wyd. Prawn. LexisNexis Warszawa 2006, str. 157, por. także podobnie postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 52/06, publ. ONSAiWSA 2006/4/100). Za przyjęciem powyższego stanowiska przemawiają przede wszystkim względy celowościowe. Określenie terminu do wniesienia skargi ma za zadanie ograniczyć możliwość kwestionowania wydawanych przez organy administracji publicznej aktów i podejmowanych przez nie czynności (rozstrzygnięć w sprawie). Chodzi zatem o zapewnienie pewności obrotu prawnego poprzez niedopuszczenie do wzruszania przejawów działalności organów administracji publicznej (np. decyzji, postanowień) po upływie określonego w ustawie czasu. Celem skargi na bezczynności jest natomiast wymuszenie na organie określonych w przepisach zachowań. Podkreślić jednocześnie należy, że przedmiotem skargi nie jest w tego typu przypadkach postanowienie organu rozpatrującego zażalenie wniesione w trybie art. 37 § 1 k.p.a. ale bezczynność organu administracji publicznej (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). Skorzystanie ze środków zaskarżenia przewidzianych w postępowaniu administracyjnym jest zatem warunkiem koniecznym wniesienia skargi stosownie do art. 52 § 1 p.p.s.a., jednakże doręczenie stronie rozstrzygnięcia w tym przedmiocie nie rozpoczyna biegu terminu określonego w art. 53 § 1 p.p.s.a.

Skarga na bezczynność może być zatem skutecznie wniesiona aż do chwili "ustania stanu bezczynności", to jest do chwili załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej poprzez wydanie decyzji, postanowienia albo innego aktu lub podjęcie czynności i nie jest ograniczona czasowo regulacją zawartą w art. 53 § 1 p.p.s.a.

Stąd też wniesienie przez R. K. skargi na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru budowlanego dla powiatu P. w postępowaniu legalizacyjnym uznać należało za dopuszczalne, a co za tym idzie skargę tę należało przyjąć do rozpoznania.

Przechodząc do oceny merytorycznej zasadności skargi wskazać należy, iż w ocenie Sądu w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do uznania, iż skarga na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru budowlanego dla powiatu P. była uzasadniona.

Nie ulega bowiem wątpliwości, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu P. nie załatwił w ustawowym terminie określonym w art. 35 § 3 k.p.a. sprawy administracyjnej wszczętej z urzędu w dniu 19 grudnia 2003 r. na podstawie art. 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, albowiem nie wydał we wskazanym w tym przepisie terminie decyzji kończącej postępowanie, jak również nie poinformował stron o powodach niezakończenia postępowania w terminie.

Okoliczność, że strona postępowania początkowo sabotowała to postępowanie poprzez trzykrotne odmówienie organowi nadzoru budowlanego udostępnienia przedmiotowego obiektu do oględzin oraz kwestionowała zasadność jego wszczęcia nie zwalniała przy tym organu z obowiązku procesowego zakończenia wszczętego 19 grudnia 2003 r. postępowania administracyjnego zmierzającego do doprowadzenia do zgodności z prawem budynku zrealizowanego na podstawie wstecznego pozwolenia na budowę, wyeliminowanego następnie z obrotu prawnego w wyniku postępowania nieważnościowego. Organ administracji winien bowiem w postępowaniu, w szczególności prowadzonym z urzędu i którego wynik może być potencjalnie dolegliwy dla stron stosować wszelkie prawem dopuszczalne środki zmierzające do poczynienia niezbędnych ustaleń faktycznych i zakończenia postępowania w rozsądnym terminie.

Wskazać w tym miejscu należy , iż dla konieczności przeprowadzenia takowego postępowania bez znaczenia pozostaje okoliczność, iż roboty budowlane związane z budową na działce nr ewid. [...] położonej w T. P. przy ul. O. warsztatu branży złotniczej wraz z aneksem oraz szambem zostały zakończone, albowiem zgodnie z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, w jego aktualnym brzmieniu przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1. Również w brzmieniu obowiązującym na dzień wszczęcia przedmiotowego postępowania, to jest na dzień 19 grudnia 2003 r., art. 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, zawierał w ustępie 5 analogiczną regulację, zgodnie z którą przepisy ust. 1-4 stosowało się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1. W takim przypadku nie wydawało się jedynie decyzji o pozwoleniu na wznowienie robót.

Powyższe oznacza, że w sytuacji, gdy inwestycja została już zrealizowana w oparciu o ostateczną decyzję o udzieleniu pozwolenia na budowę, która następnie została wyeliminowana z obrotu prawnego (a więc takiej jak miała miejsce w niniejszej sprawie), zastosowanie znajdą przepisy art. 51 ust. 7 w zw. z art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, które stanowić będą podstawę do prowadzenia postępowania naprawczego dotyczącego realizacji inwestycji w przypadku innym niż w warunkach samowoli budowlanej określonej w art. 48 ust. 1. Jak trafnie wskazano bowiem w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 stycznia 2007 r., sygn. II OSK 167/06 w przypadku gdy inwestor wykonał roboty budowlane przy budowie obiektu na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę i w okresie ważności tego pozwolenia, następnie uchylonej prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, nie jest możliwe wydanie w postępowaniu prowadzonym przez organ nadzoru budowlanego w trybie i na zasadach określonych w art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 ustawy Prawo budowlane, stosując odpowiednio te przepisy z mocy art. 51 ust. 7 tej ustawy, decyzji o umorzeniu postępowania. Postępowanie takie, wobec prawnej konieczności podjęcia merytorycznych decyzji, o których mowa w powołanych wyżej przepisach, nie jest bowiem bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a, a stwierdzenie tej przesłanki stwarza dopiero podstawę do umorzenia postępowania (wyrok dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu P. nie ekskulpuje również okoliczność, iż przez znaczne okresy czasu nie posiadał on akt przedmiotowej sprawy administracyjnej, które to akta znajdowały się w dyspozycji organów nadzoru budowlanego wyższego stopnia i sadów administracyjnych orzekających w innych postępowaniach.

Zauważyć bowiem należy, iż brak dostępu do akt sprawy był zawiniony przez organ administracji, bowiem wynikał z wadliwego sposobu gromadzenia dokumentów w aktach. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu P.ego prowadził bowiem jedne akta sprawy i prowadził korespondencję pod tą samą sygnaturą akt dla szeregu odrębnych postępowań administracyjnych, w tym w szczególności były to postępowania w sprawach:

- wybudowania niezgodnie z warunkami pozwolenia na budowę warsztatu branży złotniczej na działce położonej w T. P. przy ul. O. [...],

- doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem warsztatu branży złotniczej wraz z aneksem oraz szambem, usytuowanych na działce położonej w T. P. przy ul. O. [...] (postępowanie wszczęte na podstawie art. 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. prawo budowlane,

- stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Starosty P. z dnia [...] 1999 r., sygn. [...] o pozwoleniu na użytkowanie budynku warsztatu branży złotniczej z zapleczem socjalnym zlokalizowanym na parterze i pomieszczeniami mieszkalnymi na piętrze zrealizowanego na działce nr [...] położonej w T. P.,

- postępowanie wznowieniowe dotyczące tej samej decyzji Starosty P. z dnia [...] 1999 r., sygn. [...],

- postępowanie z wniosku D. K. o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem ostatecznej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu P. z dnia [...] 2005 r., sygn. [...].

W analogicznie wadliwy sposób utworzone zostały akta Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, który to organ w ramach jednych akt gromadził dokumenty z szeregu odrębnych postępowań, w których występował jako organ odwoławczy od orzeczeń Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu P., jako organ wyższego stopnia rozpatrujący w postępowaniu pierwszoinstancyjnym wnioski o stwierdzenie nieważności orzeczeń Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu P., jako organ pierwszej instancji orzekający o odszkodowaniu przysługującym od organu, który wydał decyzje obarczona wadą nieważności (art. 160 § 4 k.p.a. w brzmieniu ówcześnie obowiązującym) oraz jako w postępowaniu skargowym jako organ wyższego stopnia właściwy do rozpoznawania skarg na działania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu P.

Taki sposób prowadzenia akt spraw przez organy nadzoru budowlanego skutkował brakiem bieżącego wglądu w akta sprawy i przede wszystkim zbędnym przewlekaniem postępowań ze względu na korzystanie przez strony ze środków zaskarżenia w innych odrębnych postępowaniach.

O skutkach takiego co najmniej nieprzemyślanego sposobu prowadzenia akt administracyjnych świadczy także treść udzielonej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu P. niniejszej sprawie odpowiedzi na skargę. W odpowiedzi tej wnosząc o oddalenie skargi organ powołał się bowiem na okoliczność, iż w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja o pozwoleniu na użytkowanie przedmiotowego obiektu budowlanego, wydana w dniu 18 maja 1999 r. przez Starostę P., a fakt ten wyklucza możliwość prowadzenia postępowania w sprawie odstępstw od ustaleń i warunków udzielonego pozwolenia na budowę, dlatego też postanowieniem z dnia [...] 2008 r. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu P. z dnia 15 maja 2001 r. o zawieszeniu postępowania administracyjnego w sprawie odstępstw od warunków udzielonego pozwolenia na budowę, oraz umorzył postępowanie pierwszej instancji prowadzone w tej sprawie, a więc na okoliczność nie związaną z postępowaniem będącym przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadminstracyjnego, lecz z innym zakończonym postępowaniem administracyjnym, materiały którego znajdowały się w tych samych aktach sprawy.

Sąd stwierdził nadto, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Obowiązek wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie zaistnienia rażącego naruszenia prawa wprowadzony został ustawą z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U. Nr 34 poz. 173 z 2011 r.), która weszła w życie z dniem 17 maja 2011 r. W związku z faktem, iż przepisy ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa modyfikującej w art. 14 regulacje zawarte w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w tym art. 149 p.p.s.a., nie zawierają jakichkolwiek rozstrzygnięć intertemporalnych uznać należy, że nałożyły one na sąd administracyjny obowiązek orzekania w tym zakresie, w każdym przypadku, gdy wyrok uwzględniający skargę na bezczynność lub przewlekłość postępowania zapada po dniu 17 maja 2011 r. niezależnie od tego kiedy złożona został skarga i jakiego okresu bezczynności dotyczy.

Za uznaniem że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa przemawia w pierwszym rzędzie jej długotrwałość. Jak wynika bowiem z akt sprawy ostatnią czynnością podjętą w sprawie doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodności z prawem było skierowanie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu P. w dniu 18 października 2004 r. prośby do Urzędu Gminy w T. P. o wydanie zaświadczenia o zgodności lub niezgodności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy T. P. budynku warsztatowo-mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr [...] przy ul. O. 19 w T. P., na które to pismo organ otrzymał odpowiedź 20 października 2004 r.

Następnie, aż do chwili wyrokowania w niniejszej sprawie, a więc przez okres 6 lat i 10 miesięcy organ pozostawał w całkowitej bezczynności.

O rażącym naruszeniu prawa przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu P. świadczy nadto brak jakiejkolwiek reakcji na pismo z Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 26 września 2008 r., w którym zwrócono się z zapytaniem o postępowanie prowadzone w trybie art. 51 ustawy Prawo budowlane i treść pisma Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu P. z dnia 28 lipca 2009 r., w którym wskazano, iż w kopiach powyższych akt będących w posiadaniu tutejszego Inspektoratu znajduje się zawiadomienie o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego na podstawie art. 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w stosunku do warsztatu branży złotniczej wraz z aneksem i szambem usytuowanych na działce położonej w T. P. przy ul. O. [...] oraz, że postępowanie to nie było kontynuowane z uwagi na niestawianie się współwłaścicieli przedmiotowej działki na kontrolach i wynikającej z tego niemożności ich przeprowadzenia przez pracowników Inspektoratu.

Z treści obu wskazanych pism wynika bowiem jednoznacznie, iż skarżony organ miał świadomość, iż postaje otwarte postępowanie administracyjne wszczęte z urzędu 19 grudnia 2003 r., a pomimo tego nie podjął jakichkolwiek działań zmierzających do jego zakończenia.

W tym stanie rzeczy Sąd, podzielając zarzuty skarżącego, iż przy załatwianiu sprawy w przedmiocie doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem budowy obiektu budowlanego – warsztatu branży złotniczej wraz z aneksem oraz szambem usytuowanych na działce ewidencyjnej nr [...] , położonej w T. P. przy ul. O. wszczętego z urzędu w dniu 19 grudnia 2003 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu P. pozostaje w bezczynności, orzekł - na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. jak w sentencji.

Realizując dyspozycję art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd zobowiązał skarżony organ do zakończenia przedmiotowego postępowania w terminie 2 (dwóch) miesięcy, od dnia doręczenia prawomocnego wyroku. Wyznaczenie tak długiego okresu dla zakończenia postępowania, przekraczającego w istotny sposób okresy jakich wyznaczenia domagali się skarżący i uczestniczka postępowania, uzasadnione jest zarówno wysokim stopniem skomplikowania sprawy, jak i faktem, iż przed przystąpieniem do merytorycznego załatwienia sprawy organ administracji zmuszony będzie do założenia dotyczących tylko tej sprawy akt administracyjnych, do których będzie musiał włączyć odpisy niezbędnych dokumentów znajdujących się w aktach prowadzonych wspólnie dla szeregu odrębnych postępowań, które to akta pozostają w dyspozycji Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie w związku z rozpoznawaniem skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Warszawie oddalającego skargę R. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 15 czerwca 2010 r. znak DON/ORZ/7100/761/10 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.

O wynagrodzeniu pełnomocnika ustanowionego dla strony skarżącej z urzędu Sąd orzekł w punkcie III sentencji stosownie do treści art. 250 p.p.s.a. i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).