Wyrok NSA, sygn. akt I SA 607/99
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2000-05-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 618  Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości
Powołane przepisy: article: art. 137
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz. 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Teza: Przepis art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. nr 115 poz. 741 ze zm./ zawężył przesłanki zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przepis ten nie uwzględnia kryterium sposobu korzystania z wywłaszczonej nieruchomości.

TEZY

Przepis art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. nr 115 poz. 741 ze zm./ zawężył przesłanki zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przepis ten nie uwzględnia kryterium sposobu korzystania z wywłaszczonej nieruchomości.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Janusza O. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 26 lutego 1999 r. (...) w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr 1087 położonej w C. - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, po rozpatrzeniu odwołania Janusza O. od decyzji Wojewody C. z dnia 29 lipca 1998 r. (...) odmawiającej zwrotu nieruchomości położonej w C., oznaczonej jako działka nr 1087, decyzją z dnia 26 lutego 1999 r. (...) utrzymał w mocy zaskarżona, decyzję.

W uzasadnieniu decyzji stwierdził, iż zarządzeniem Prezydenta Miasta Ciechanowa z dnia 8 stycznia 1977 r. nr 1 wydanym na podstawie art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach /Dz.U. nr 27 poz. 192 ze zm./ oraz par. 13 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 28 sierpnia 1972 r. w sprawie trybu ustalania, rozgraniczania i podziału terenów budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego na obszarze miast i osiedli /Dz.U. nr 35 poz. 242/ ustalono teren położony w mieście C. po obydwu stronach ulicy Z. i prawej strony ulicy P., jako teren budowlany, przeznaczony pod budownictwo jednorodzinne. Przedmiotowym zarządzeniem objęta została też działka nr 46/2 przy ul. Z. 12, stanowiąca własność Janusza O.

Zgodnie z paragrafem 3 powołanego zarządzenia na przedmiotowym terenie przewidziano wybudowanie w ramach terenowych planów gospodarczych sieci elektrycznej, ulic i sieci wodociągowej.

Między innymi wydzielono pas gruntów pod projektowaną ulicę W. oraz została sformowana sieć ulic tworzących układ lokalnej komunikacji osiedlowej - osiedla jednorodzinnego "Z.". Ulica W. istnieje i funkcjonuje na niej ruch publiczny. Nie jest ona w pełni urządzona, na nawierzchni można stwierdzić istnienie żużlu, piachu, żwiru. i kamieni. Stan nawierzchni ulicy W. na odcinka od ulicy Z. do ulicy R. jest identyczny jak całej ulicy R. Ten odcinek ul. W. łączy właśnie te dwie ulice Z. i R., zamknięcie jej spowodowałoby konieczność ustalenia objazdów i znaczne utrudnienia w miejscowej komunikacji.

Brak jest podstaw do zwrotu Januszowi O. nieruchomości oznaczonej jako działka nr 1087 położonej w C., a przyjętej przez Państwo pod budowę ul. W. na odcinku ul. Z. i R., gdyż nie zostały spełnione przesłanki z art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. nr 115 poz. 741 ze zm./, bowiem przedmiotowa nieruchomość nie stała się zbędna na cc] określony w decyzji wywłaszczeniowej.

Powyższą decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast skargą do Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżył. Janusz O., wnosząc o jej uchylenie. W skardze zarzucał, iż decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa, a to art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, gdyż faktycznie ulica W. na spornym odcinku nie została do końca urządzona.

W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przepis art. 216 powołanej wyżej ustawy o gospodarce nieruchomościami rozszerzył zakres nieruchomości podlegających zwrotowi na podstawie art. 136 ust. 3 tejże ustawy, stosując zasadę, że przepisy o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości. zawarte w rozdziale 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami, mają zastosowanie do nieruchomości przejętych lub nabytych na podstawie aktów prawnych wymienionych w tym przepisie. Dotyczy to również ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach /Dz.U. nr 27 poz. 192 ze zm./ na podstawie której zarządzeniom Prezydenta Miasta C. z dnia 8 stycznia 1977 r. została przejęta na rzecz Państwa działka nr 1087 położona w C., będąca własnością Janusza O. Odpowiednie stosowanie rozdziału 6 działu III powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami przewidziane w jej art. 216 daje byłemu właścicielowi uprawnienie do zwrotu wywłaszczonej przez Państwo na podstawie przytoczonej ustawy z 1972 r., działki nr 1087, pod warunkiem, że stała się w całości lub części zbędna na cele określające wywłaszczenie lub przejęcie. Ustawodawca określił w ustawie o gospodarce nieruchomość i ani i pojęcie zbędności nieruchomości na cel w decyzji o wywłaszczeniu i nie może być odstępstw w rozumieniu jej treści. Z art. 137 wynika zaś, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1/ pomimo upływu 7 lat od dnia w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2/ utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel ten nie został zrealizowany.

Normatywną definicję pojęcia zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, oparto na dwóch kryteriach: faktycznym i prawno-faktycznym. Pierwsze opiera się na fakcie bezskutecznego upływu czasu, w jakim powinny być podjęte prace zmierzające do realizacji celu, ustalając ten czas na 7 lat. Drugie kryterium odnosi się do utraty mocy obowiązującej decyzji o lokalizacji inwestycji lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z równoczesnym brakiem działań faktycznych polegającym na niezrealizowaniu celu wywłaszczenia. Komentowany przepis art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami zawężył przesłanki zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Nie uwzględnia on, bogiem kryterium sposobu korzystania z wywłaszczonej nieruchomości. Dlatego - też zgłoszone w tym względzie w skardze zarzuty są chybione.

Podobnie nie zasługują na uwzględnienie pozostałe zarzuty, gdyż prawidłowo Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w zaskarżonej decyzji stwierdził, iż w sprawie nie występują kryteria przewidziane w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Oba te kryteria opierają się na założeniu wygaśnięcia celu wywłaszczenia: pierwsze z powodu zaniechania zadania inwestycyjnego, a drugie ze względu na ustanie prawnej podstawy rozpoczęcia realizacji inwestycji.

Zarządzenie nr 1 Prezydenta Miasta C. z dnia 8 stycznia 1977 r. o przejęciu na rzecz Państwa określonych gruntów w tym przedmiotowej działki o nr 1087, w celu ich wykorzystania pod budownictwo jednorodzinne, budowę sieci elektrycznej i wodociągowej oraz ulic - zostało w całości zrealizowane. Wybudowano bowiem osiedle domków jednorodzinnych "Z.". Między innymi powstała ulica W., która ze względu na swój charakter nie jest zaliczona do żadnej kategorii dróg publicznych /art. 8 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - Dz.U. nr 14 poz 60 ze zm./, ale ma status drogi osiedlowej jest wydzielona liniami rozgraniczającymi i obsługuje bezpośrednie otoczenie.

W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, należało orzec jak w sentencji.