Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 162/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2018-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: § 2-5, art. 151
journal: Dz.U. 2013 poz 413
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób  uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Protokolant sekr. sąd. Stanisława Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi M.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] grudnia 2017 r., nr [...] Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej odmówił M.C. przyznania świadczenia w formie pomocy finansowej dla osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego IV-XII, wnioskowanego na E.M.. Podstawę prawną powyższego rozstrzygnięcia stanowił art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2017 r., poz. 1769 ze zm., dalej: u.p.s.), § 2-5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania niektórych osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne (Dz.U. z 2013 r., poz. 413, dalej: rozp. RM), art. 17 i art. 20 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2013 r., poz. 182, dalej: u.ś.r.) oraz art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257, dalej: K.p.a.).

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że decyzją z [...] sierpnia 2010r. przyznano M.C. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką E.M., na okres od [...] sierpnia na stałe.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 11 ust. 4, art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych zachowały prawo do tego świadczenia do 30 czerwca 2013 r., jeżeli spełniały warunki określone w przepisach dotychczasowych, czyli obowiązujących do 31 grudnia 2012 r. Decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, wydane na podstawie tych przepisów wygasły z mocy prawa od 1 lipca 2013 r. Z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r., tj. 1 stycznia 2013 r. nastąpiły zmiany w warunkach przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych oraz wprowadzono zasiłek opiekuńczy. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zgodnie z ust. 1b ww. przepisu świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub

w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Organ stwierdził, że w związku z niespełnieniem przez M.C. przesłanek do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, obowiązujących od 1 stycznia 2013 r., prawo do przedmiotowego świadczenia wygasło od [...] lipca 2013 r.

18 października 2017 r. M.C. złożyła wniosek o ustalenie prawa do pomocy finansowej w formie świadczenia pielęgnacyjnego, realizowanej na podstawie rozp. RM.

Organ pomocy społecznej wskazał, że zgodnie z § 2 ust. 1 rozp. RM prawo do pomocy przysługuje osobom mającym ustalone za miesiące od kwietnia do grudnia 2013 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie u.ś.r., spełniających warunki określone w art. 17 ustawy. Ustawa i rozporządzenie przewidują, że osoby spełniające warunki art. 17, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2013 r., mające w ww. miesiącach ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego – otrzymują dodatkowe świadczenie w wysokości 200 zł. Osoby, które otrzymują obecnie świadczenie pielęgnacyjne ale nie spełniają warunków określonych w ww. aktualnym brzmieniu art. 17 u.ś.r., nie są objęte rządowym programem wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego (dotyczy to głównie art. 17 ust. 1b, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne przysługuje gdy niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia).

Mając na uwadze powyższe organ pierwszej instancji stwierdził, że wnioskującej prawo do pomocy finansowej do świadczenia pielęgnacyjnego, realizowanej na podstawie rozp. RM, za okres od kwietnia do grudnia 2013 r., nie przysługuje.

W odwołaniu od ww. decyzji M.C. zarzuciła naruszenie:

1. prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r., bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę na osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP,

2. przepisów postępowania administracyjnego, mających wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1 K.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

Stawiając te zarzuty odwołująca się wniosła o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji oraz wypłatę pomocy finansowej do świadczenia pielęgnacyjnego za kwiecień, maj, czerwiec 2013 r. w kwocie po 200 zł za każdy miesiąc wraz z ustawowymi odsetkami od zaległości, licząc je od dnia terminu wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego, tj. od [...] kwietnia, maja i czerwca 2013 r. do dnia przekazania środków na konto bankowe. Odwołująca się – w razie stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres spraw ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie – wniosła o przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy.

W uzasadnieniu odwołania M.C. zwróciła uwagę, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w wyroku z 10 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Go 818/14 stwierdził, że nie ma wątpliwości, iż niekonstytucyjny przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. odnosi się także do świadczenia "pochodnego" jakim jest pomoc finansowa na warunkach wynikających z rozp.RM. Odwołująca się wskazała, że do końca czerwca 2013 r. posiadała prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, zatem spełniała wszystkie warunki do pomocy w wysokości 200 zł za kwiecień, maj i czerwiec 2013 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] stycznia 2018 r., nr [...] – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. – utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Uzasadniając decyzję organ odwoławczy wskazał, że w rozpoznawanej sprawie koniecznym było ustalenie, czy M.C. spełnia przesłanki określone w § 2 ust. 1 rozp. RM. W ocenie Kolegium skarżąca w miesiącach od kwietnia do grudnia 2013 r. przesłanki tej nie spełniała, gdyż nie spełniała ona wówczas warunków określonych w art. 17 u.ś.r.

Ponieważ skarżąca podnosi, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji oparte jest głównie na przepisie art. 17 ust. 1b u.ś.r., który to przepis wyrokiem TK z 21 października 2014 r., sygn. akt K38/13 uznany został za niekonstytucyjny i stwierdza, że nie ma wątpliwości, iż niekonstytucyjny przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. odnosi się także do świadczenia "pochodnego" jakim jest pomoc finansowa na warunkach wynikający z rozp. RM, Kolegium przywołało stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawione w uzasadnieniu wyroku z 14 marca 2017 r. w sprawie sygn. akt I OSK 2651/15, iż: "Analizę rozpocząć trzeba od uwagi, że rzeczywiście powołanym w podstawie kasacji wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, Trybunał Konstytucyjny orzekł m.in., że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji (OTK-A 2014/9/104). Wyrok ten nie ma wpływu na orzeczenie w niniejszej sprawie. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił przepis § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 413). W myśl tego przepisu, prawo do pomocy przysługuje osobom mającym ustalone za miesiąc kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad lub grudzień 2013 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przyznane na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, ze zm.), zwanej dalej "ustawą", spełniającym warunki określone w art. 17 ustawy. Tak więc to nie przepis stanowiący podstawę decyzji został zakwestionowany wyrokiem TK w sprawie K 38/13, ale przepis art. 17 do którego odsyłał, w zakresie jednej z przesłanek przyznania prawa do pomocy finansowej, realizowanej w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, przepis § 2 ust. 1 rozporządzenia. Tak więc przepis § 2 ust. 1 rozporządzenia nie został wyeliminowany z porządku prawnego w trybie określonym w art. 190 ust. 1-3 Konstytucji RP. W konsekwencji, organy administracyjne i sądy mają obowiązek stosowania tego przepisu. Nie ma także podstaw do zakwestionowania konstytucyjności § 2 ust. 1 rozporządzenia w drodze kontroli indywidualnej, skutecznej nie in abstracto, ale tylko w rozpoznawanej sprawie. Najpierw odnotować można, że dopuszczalność badania przez sądy zgodności aktów podustawowych (rozporządzeń) z Konstytucją, w toku rozpoznawanej sprawy i ze skutkiem tylko dla tej sprawy, nie jest kwestionowana. Takiej kompetencji sądów nie kwestionowano, mimo kontrowersji w odniesieniu do kontroli przez sądy konstytucyjności ustaw, także orzecznictwo Trybunału (por. postanowienie TK z dnia 13 stycznia 1998 r., sygn. akt U 2/97, OTK 98/1/4). W dalszej kolejności wskazać należy, że kontroli konstytucyjnej poddany został przepis art. 12 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548 oraz z 2013 r. poz. 1557). Wynik tej kontroli, z uwagi na podobieństwo norm § 2 ust. 1 rozporządzenia oraz art. 12 ust. 1 ustawy zmieniającej, ma przesądzające znaczenie dla oceny zgodności przepisu § 2 ust. 1 z Konstytucją RP. Wyrokiem z dnia 8 lipca 2014 r., sygn. akt P 33/13, Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548 oraz z 2013 r. poz. 1557) w zakresie, w jakim uzależnia przyznanie dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego od spełnienia warunku określonego w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1456, 1623 i 1650 oraz z 2014 r. poz. 559 i 567), jest zgodny z art. 2, art. 32 ust. 1 oraz art. 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (patrz: OTK-A 2014/7/70). Wyrok odnosił się do tej przesłanki z art. 12 ust. 1 noweli, która odwołuje się do art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Sentencja powołanego wyroku TK nie wiąże zatem w niniejszej sprawie. Wypowiedź TK zawarta w uzasadnieniu wyroku z dnia 8 lipca 2014 r. ma jednak charakter ogólny, który dotyczy także przepisu § 2 ust.1 rozporządzenia w zakresie, w jakim uzależnia przyznanie prawa do pomocy osobom mającym ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od spełnienia warunku określonego w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Trybunał stwierdził, że ustawodawca miał prawo ustanowić inne zasady nabycia prawa do dodatku, różne od zasad przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego. Podkreślić należy, że pomoc przewidziana przepisem § 2 ust. 1 nie ma charakteru świadczenia rodzinnego, ale jest to pomoc znajdująca źródło w przepisach prawa pomocy społecznej. Rozporządzenie, w którym zawarty jest omawiany przepis § 2 ust. 1, tak jak kilka innych aktów o tej randze, odnoszących się do innych okresów, wydany został z upoważnienia zawartego w art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182 ze zm. – obecnie: Dz. U. z 2016 r. poz. 930 ze zm.). Zdaniem Trybunału, bezpodstawne jest utożsamianie przesłanek, celu ustanowienia i funkcji dwóch różnych świadczeń – z zakresu świadczeń rodzinnych i dodatku. Tym bardziej nie należy utożsamiać świadczenia pielęgnacyjnego, będącego świadczeniem rodzinnym, ze świadczeniem z zakresu pomocy społecznej. Podobnie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1273/15, CBOSA, https://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Nie doszło, w ocenie TK, do naruszenia zasady równości (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP) bowiem podmioty, które uzyskały prawo do dodatku oraz podmioty, które tego prawa nie uzyskały, należały do dwóch odrębnych grup, niemających istotnych cech wspólnych. Trybunał skonstatował również, że dodatek do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą szczególnej pomocy ze strony państwa dla osób do niego uprawnionych i jego ustanowienie nie narusza art. 71 ust. 1 Konstytucji (patrz: wskazany wyrok TK z dnia 8 lipca 2014 r., sygn. akt P 33/13, pkt 8.1 i 8.2 uzasadnienia prawnego). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie ma podstaw, w sprawie przysługiwania prawa do pomocy przysługującej na podstawie § 2 ust. 1 rozporządzenia, do innego stanowiska, niż wyrażone przez Trybunał Konstytucyjny na tle wymogu określonego w art. 12 ust. 1 noweli ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis § 2 ust. 1 rozporządzenia jest zatem zgodny z normami Konstytucji RP. W konsekwencji nie jest zasadny zarzut naruszenia § 2 ust. 1 rozporządzenia poprzez jego niewłaściwe zastosowanie".

Kolegium podkreśliło, że organy administracji publicznej, z uwagi na fakt, że decyzje administracyjne podlegają kontroli sądów administracyjnych, są związane orzecznictwem tychże sądów.

Kolegium stwierdziło zatem, że w podstawie prawnej decyzji wskazany został m.in. przepis § 2 rozp. RM i w związku z powyższym należy zastosować w przedmiotowej sprawie wykładnię NSA przedstawioną w wyżej zacytowanym uzasadnieniu wyroku. Na marginesie Kolegium zauważyło, że wniosek o przyznanie świadczenia na miesiące od kwietnia do grudnia 2013 r. skarżąca złożyła dopiero po czterech latach czyli w miesiącu październiku 2017 r.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi M.C. złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 17 ust. 1 i 1b u.ś.r., § 2 ust. 1 rozp. RM, art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1, art. 69, art. 71 ust. 1 oraz art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, przez nieuwzględnienie córki opiekującej się matką i pobierającej w związku z tą opieką od [...] sierpnia 2010 r. świadczenie pielęgnacyjne na stałe, wygaszone od [...] lipca 2013 r. ustawą o świadczeniach rodzinnych, jako osoby która jest uprawniona do uzyskania pomocy finansowej do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od [...] kwietnia do [...] czerwca 2013 r. w ramach rozp. RM.

Skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji a także na mocy art. 153 P.p.s.a. zobowiązanie organów do przyjęcia oceny prawnej Sądu i wskazań co do dalszego postępowania w zastosowaniu przepisów u.ś.r. w zgodzie z sentencją wyroku TK z 21 października 2014 r. ze sprawy K38/13, tj. zobowiązanie organów do przyznania skarżącej pomocy finansowej do świadczenia pielęgnacyjnego za kwiecień, maj, czerwiec 2013 r. w kwocie po 200 zł za każdy miesiąc wraz z ustawowymi odsetkami od zaległości, licząc je od dnia terminu wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego przez MGOPS do dnia przekazania środków na konto bankowe.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: P.p.s.a.), uchyla ją lub stwierdza jej nieważność.

Kontrola zaskarżonej decyzji z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów oceny wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzji prawa nie narusza.

Zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą przyznania skarżącej prawa do pomocy finansowej do świadczenia pielęgnacyjnego, realizowanej na podstawie rozp. RM. Na wstępie rozważań należy zatem wskazać, że zgodnie z treścią § 2 ust. 1 ww. rozp. RM, prawo do pomocy finansowej, realizowanej w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, przysługuje osobom mającym ustalone za miesiąc kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad lub grudzień 2013 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przyznane na podstawie u.ś.r., spełniającym warunki określone w art. 17 u.ś.r.

Zgodnie z treścią art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje m.in. innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (pkt 4). Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia (art. 17 ust. 1b u.ś.r.).

Z dniem 23 października 2014 r. art. 17 ust. 1b w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego (dalej: TK) z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 (Dz.U. z 2014 r., poz. 1443).

Zdaniem skarżącej przyznanie pomocy przewidzianej przepisem § 2 ust. 1 rozp. RM uzależnione jest wyłącznie od faktu uprzedniego nabycia uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie u.ś.r. i spełnienia warunków art. 17 tej ustawy. Zdaniem natomiast Kolegium - które w tym zakresie podzieliło stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA) z 14 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 2651/15 - to nie przepis § 2 ust. 1 rozp. RM został zakwestionowany wyrokiem TK w sprawie K 38/13, ale przepis art. 17 do którego odsyłał, w zakresie jednej z przesłanek przyznania prawa do pomocy finansowej, realizowanej w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Tak więc przepis § 2 ust. 1 rozporządzenia nie został wyeliminowany z porządku prawnego w trybie określonym w art. 190 ust. 1-3 Konstytucji RP. W Konsekwencji, organy i sądy mają obowiązek stosowania tego przepisu.

W powyższej kwestii w orzecznictwie zarysowała się rozbieżność i prezentowane są także odmienne stanowiska. Przykładem takiego może być stanowisko NSA wyrażone w wyroku z 6 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK 250/14, iż użyte w § 2 ust. 1 rozp. RM sformułowanie "przysługuje osobom mającym ustalone prawo" odnosi się do praw nabytych przez stronę w oparciu o art. 17 u.ś.r. Zdaniem NSA z literalnego brzmienia ww. przepisu wynika, że osoby ubiegające się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego musiały spełniać kryteria określone w art. 17 u.ś.r., a tym samym są uprawnione do uzyskania pomocy na gruncie rozporządzenia. W wyroku tym jednak NSA nie dokonał szczegółowej analizy wyroku TK w sprawie K 38/13. Niewątpliwie takiej analizy dokonał natomiast - co zostało wyżej wskazane – NSA w wyroku na który powołuje się w swojej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze.

NSA w wyroku z 14 marca 2017 r. zwrócił uwagę na inną jeszcze - mającą istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy - kwestię, mianowicie podobieństwo norm § 2 ust. 1 rozp. RM oraz art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U., poz. 1548 oraz z 2013 r., poz. 1557). Przepis ustawy z 7 grudnia 2012 r. był poddany kontroli konstytucyjnej. TK w wyroku z 8 lipca 2014 r., sygn. akt P 33/13 orzekł, że art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548 oraz z 2013 r. poz. 1557) w zakresie, w jakim uzależnia przyznanie dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego od spełnienia warunku określonego w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1456, 1623 i 1650 oraz z 2014 r. poz. 559 i 567), jest zgodny z art. 2, art. 32 ust. 1 oraz art. 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (patrz: OTK-A 2014/7/70).

Wyrok ten odnosił się do tej przesłanki z art. 12 ust. 1 noweli, która odwołuje się do art. 17 ust. 1b u.ś.r. Wypowiedź TK - jak słusznie stwierdził NSA a w ślad za nim Kolegium - zawarta w uzasadnieniu wyroku z 8 lipca 2014 r. ma jednak charakter ogólny, który dotyczy także przepisu § 2 ust.1 rozp. RM w zakresie, w jakim uzależnia przyznanie prawa do pomocy osobom mającym ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od spełnienia warunku określonego w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Trybunał stwierdził, że ustawodawca miał prawo ustanowić inne zasady nabycia prawa do dodatku, różne od zasad przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego. Podkreślono, że pomoc przewidziana przepisem § 2 ust. 1 nie ma charakteru świadczenia rodzinnego, ale jest to pomoc znajdująca źródło w przepisach prawa pomocy społecznej. Rozp. RM, w którym zawarty jest omawiany przepis § 2 ust. 1, tak jak kilka innych aktów o tej randze, odnoszących się do innych okresów, wydany został z upoważnienia zawartego w art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182 ze zm. – obecnie: Dz. U. z 2016 r., poz. 930 ze zm.). Zdaniem TK, bezpodstawne jest utożsamianie przesłanek, celu ustanowienia i funkcji dwóch różnych świadczeń - z zakresu świadczeń rodzinnych i dodatku. Tym bardziej nie należy utożsamiać świadczenia pielęgnacyjnego, będącego świadczeniem rodzinnym, ze świadczeniem z zakresu pomocy społecznej.

Nie doszło, w ocenie TK, do naruszenia zasady równości (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP) bowiem podmioty, które uzyskały prawo do dodatku oraz podmioty, które tego prawa nie uzyskały, należały do dwóch odrębnych grup, niemających istotnych cech wspólnych. Trybunał skonstatował również, że dodatek do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą szczególnej pomocy ze strony państwa dla osób do niego uprawnionych i jego ustanowienie nie narusza art. 71 ust. 1 Konstytucji. Nie ma zatem podstaw, w sprawie przysługiwania prawa do pomocy przysługującej na podstawie § 2 ust. 1 rozp. RM, do innego stanowiska, niż wyrażone przez TK na tle wymogu określonego w art. 12 ust. 1 noweli ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zatem przepis § 2 ust. 1 rozp. RM jest zgodny z normami Konstytucji RP.

Podsumowując, skoro niepełnosprawność u matki skarżącej, nad którą sprawuje ona opiekę, powstała po ukończeniu 18. roku życia, organy słusznie uznały, że skarżąca nie spełnia przesłanek do przyznania pomocy w trybie przepisów rozp. RM.

W tej sytuacji skargę jako nieuzasadnioną – na podstawie art. 151 P.p.s.a. – należało oddalić.