Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 169/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2020-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 59 par. 1 pkt 2, art. 17 par. 1, art. 18
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Dnia 20 października 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski po rozpoznaniu w dniu 20 października 2020 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. T. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. z dnia [...] Nr [...].


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...], nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. po rozpatrzeniu zażalenia G.T. na postanowienie Dyrektora II Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 59 § 1 pkt 2 w zw. z art. 17 § 1, art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm.), dalej u.p.e.a. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w S. pismem z dnia 24 maja 2016 r. zawiadomił G.T. o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy. Ww. zawiadomienie zostało doręczone stronie na adres [...] K., G. A. 23 w trybie art. 44 k.p.a. w dniu 10 czerwca 2016 r.

Decyzją z dnia [...], nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w Sieradzu określił zadłużenie G.T. z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy za okres od maja 2006 r. do kwietnia 2007 r. Ww. rozstrzygnięcie zostało doręczone stronie pod wskazany powyżej adres w trybie art. 44 k.p.a. w dniu 8 września 2016 r.

Na podstawie ww. decyzji Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. Inspektorat w S. wystawił w dniu 7 listopada 2016 r. wobec G.T. tytuły wykonawcze o nt od [...] do [...], które skierował do przymusowej realizacji w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Zawiadomieniami z dnia 14 grudnia 2016 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych G.T., tj. o nr [...] i [...] w Ax, i nr [...] w Bx. Ww. zajęcia wraz z odpisami tytułów wykonawczych zostały doręczone zobowiązanemu w trybie art. 44 k.p.a. w dniu 28 grudnia 2016 r.

Ponadto zawiadomieniami z dnia 9 czerwca 2017 r. o nr od [...] do [...] Dyrektor II Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. skierowanymi do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej. Ww. zajęcia zostały doręczone stronie w trybie art. 44 k.p.a. w dniu 26 czerwca 2017 r.

Następnie wierzyciel wystawił i przekazał Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w S. dalsze tytuły wykonawcze, wnosząc jednocześnie o nadanie klauzuli wykonalności oraz prowadzenie egzekucji ze środków, do zastosowania których nie jest uprawniony Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. pismem z dnia 26 października 2017 r. zawiadomił o zakończeniu egzekucji prowadzonej na podstawie dalszych tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...] wskazując w uzasadnieniu, że w dniu 22 września 2017 r. poborca skarbowy pod wskazanym jako miejsce zamieszkania zobowiązanego adresem, tj. [...] K., G. A. 23 ustalił, że ww. posesja została opuszczona i nie jest znane aktualne miejsce zamieszkania zobowiązanego.

Zawiadomieniami z dnia 26 sierpnia 2019 r. o nr od [...] do [...] skierowanymi do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S., Dyrektor II Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej G.T. Przesyłka zawierające ww. zawiadomienia skierowana pod wskazany powyżej adres została zwrócona do nadawcy z adnotacją: "dom opuszczony".

Wskazane powyżej zawiadomienia z dnia 26 sierpnia 2019 r. organ egzekucyjny wysłał na adres: [...] P., ul. B. 73. W dniu 4 września 2019 r. G.T. odebrał ww. zawiadomienia.

W dniu 20 września 2019 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. wpłynęło pismo strony z dnia 16 września 2019 r., w którym wskazał, że otrzymał trzy odpisy zawiadomień dotyczące tytułów wykonawczych wysłanych na adres: G., ul. K. 23, obejmujące należności za lata 2006-2007. Poinformował że pod wskazanym adresem nie było żadnego domu, ani adresu zamieszkania, a jedynie grunt niezabudowany po jego rodzicach. Nikt zatem nie mógł w tym miejscu odbierać korespondencji. Wskazał także, że w 1999 r. na stałe wyjechał za granicę, w Polsce nie prowadził żadnej działalności gospodarczej, nigdy nie otrzymał żadnych wezwań do zapłaty jakichkolwiek składek, ani innych należności, a skoro należności dotyczą lat 2006-2007 to uległy już przedawnieniu. Wobec powyższego wniósł o anulowanie tytułów wykonawczych i umorzenie postępowania w tych sprawach.

Pismem z dnia 25 września 2019 r. Dyrektor II Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. wezwał G.T. do uzupełnienia wniosku z dnia 16 września 2019 r., poprzez sprecyzowanie treści żądania pouczając jednocześnie zobowiązanego o przysługujących środkach zaskarżenia.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie, w piśmie z dnia 7 października 2019 r. G.T. wyjaśnił, że podanie z dnia 16 września 2019 r. należy traktować jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie dochodzonych należności. Podniósł również, że nie mieszka w Polsce od 20 lat, mieszka, pracuje i jest na stałe zameldowany w H.

Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor II Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec G.T. na podstawie tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...].

Na powyższe postanowienie G.T. złożył zażalenie, w którym zarzucając nierozpoznanie istoty sprawy i twierdzenie, że decyzja z dnia [...] została skutecznie doręczona na adres: [...] K., G. A. 23 w sytuacji, gdy takiego adresu nie ma – od wielu lat pod wskazanym adresem znajdują się zakrzaczone, trudno dostępne ruiny domu, wniósł o zmianę decyzji i umorzenie postępowania egzekucyjnego z powodu przedawnienia składek za lata 2006-2007.

W uzasadnieniu zażalenia wskazał również, że z uwagi na powyższy fakt trudno również przyjąć, że doszło do doręczenia korespondencji skierowanej na powyższy adres, tj. decyzji określającej wysokość zaległości, odpisów tytułów wykonawczych, czy zajęć wierzytelności, co oznacza, że nie doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności, a zatem uległy one przedawnieniu.

Skarżący podkreślił, że po uzyskaniu informacji z Poczty Polskiej, że "dom jest opuszczony" organy egzekucyjne mogły wszcząć postępowanie wyjaśniające i ustalić od kiedy dom jest opuszczony uzyskując informację np. od właściwego sołtysa, czy urzędu gminy. Zdaniem skarżącego wystawiając decyzję w 2016 r., co do adresu wskazanego w 2008 r. można było przypuszczać, że po tylu latach adres jest nieaktualny i dokonać jego aktualizacji. Wierzyciel jednak nic w tym kierunku nie zrobił, czym w ocenie strony w sposób rażący naruszył art. 6, art. 7, art. 7a i art. 8 k.p.a. W ocenie skarżącego sprzeczne z zasadami współżycia jest czekanie aż do 2016 r., aby wydać decyzję co do płatności składek za lat 2006 – 2007. Skarżący wniósł o stwierdzenie, że zaległe składki wobec ZUS za lata 2006-2007, o których dowiedział się dopiero w roku 2019 uległy przedawnieniu.

Wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia [...]

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy.

W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne umarza się:

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być

prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą

zmarłego;

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

W myśl art. 59 § 2 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Stosownie zaś do treści art. 59 § 3 u.p.e.a., w przypadkach, o których mowa w § 1 i 2, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, chyba że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje na podstawie art. 34 § 4. Zgodnie natomiast z art. 59 § 4 u.p.e.a., postanowienie, o którym mowa w § 3, wydaje się na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela albo z urzędu.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. zauważył, że zarówno z treści wniosku z dnia 16 września 2019 r., jak i stanowiącego jego uzupełnienie pisma z dnia 7 października 2019 r. wynika, że przedmiotem niniejszej sprawy jest wniosek skarżącego o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych objętych tytułami wykonawczymi o nr od [...] do [...], tj. czy zostały spełnione przesłanki o których mowa w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.

Odnosząc się do argumentacji podniesionej przez skarżącego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w pierwszej kolejności wyjaśnił, że kwestię przedawnienia zobowiązań z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych reguluje art. 24 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 300 ze zm.), dalej u.s.u.s., w którym określony został okres przedawnienia oraz okoliczności przerywające i zawieszające bieg terminu przedawnienia.

Zgodnie z art. 24 ust. 4 u.s.u.s., w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2011 r. należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Na mocy ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. z 2011 r., nr 232, pzo. 1378), brzmienie art. 24 u.s.u.s., zostało zmienione. W wyniku nowelizacji od dnia 1 stycznia 2012 r. - art. 24 ust. 4 u.s.u.s. stanowi, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6.

Jednocześnie w art. 27 ust. 1 ww. ustawy o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców, ustawodawca zawarł zastrzeżenie, że do przedawnienia należności z tytułu składek, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym tą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Od reguły tej przewidziano wyjątek. Zgodnie z art. 27 ust. 2 ww. ustawy, jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu.

Z przedstawionych regulacji wynika więc, że dla należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, pierwotnie obowiązywał 10 -letni okres przedawnienia, zaś w dniu 1 stycznia 2012 r. weszła w życie zmiana przepisów, wprowadzająca w miejsce 10 - letniego okresu przedawnienia, 5 - letni okres przedawnienia należności. Przy czym zgodnie z wprowadzonymi przez ustawodawcę przepisami intertemporalnymi, do należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne powstałych przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się nowe przepisy przewidujące 5 - letni okres przedawnienia, który rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r., chyba że zgodnie z przepisami zmienianymi przewidującymi 10-letni okres przedawnienia - przedawnienie, którego bieg został rozpoczęty przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby wcześniej.

W niniejszej sprawie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne objęte tytułami wykonawczymi z dnia 7 listopada 2016 r. powstały pod rządami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2011 r. Zgodnie z tym przepisem, 10 - letni bieg terminu przedawnienia dla ww. należności rozpoczął się z dniem, w którym stały się wymagalne. W rozpatrywanej sprawie:

-dla składek na ubezpieczenie społeczne objętych tytułem wykonawczym nr [...] nastąpiło to z dniem:

• 12 czerwca 2006 r. - dla składki za maj 2006 r.,

• 10 lipca 2006 r. - dla składki za czerwiec 2006 r.,

- dla składek na ubezpieczenie społeczne objętych tytułem wykonawczym nr [...] nastąpiło to z dniem:

• 10 sierpnia 2006 r. - dla składki za lipiec 2006 r.,

• 11 września 2006 r. - dla składki za sierpień 2006 r.,

- dla składek na ubezpieczenie społeczne objętych tytułem wykonawczym nr [...] nastąpiło to z dniem:

• 10 października 2006 r. - dla składki za wrzesień 2006 r.,

• 10 listopada 2006 r. - dla składki za październik 2006 r.,

- dla składek na ubezpieczenie społeczne objętych tytułem wykonawczym nr [...] nastąpiło to z dniem:

• 11 grudnia 2006 r. - dla składki za listopad 2006 r.,

• 10 stycznia 2007 r. - dla składki za grudzień 2006 r.,

- dla składek na ubezpieczenie społeczne objętych tytułem wykonawczym nr [...] nastąpiło to z dniem:

• 12 lutego 2007 r. - dla składki za styczeń 2007 r.,

• 12 marca 2007 r. - dla składki za luty 2007 r.,

- dla składek na ubezpieczenie społeczne objętych tytułem wykonawczym nr [...]nastąpiło to z dniem:

• 10 kwietnia 2007 r. - dla składki za marzec 2007 r.,

• 10 maja 2007 r. - dla składki za kwiecień 2007 r.,

- dla składek na ubezpieczenie zdrowotne objętych tytułem wykonawczym nr [...] nastąpiło to z dniem:

• 12 czerwca 2006 r. - dla składki za maj 2006 r.,

• 10 lipca 2006 r. - dla składki za czerwiec 2006 r.,

- dla składek na ubezpieczenie zdrowotne objętych tytułem wykonawczym nr [...] nastąpiło to z dniem:

• 10 sierpnia 2006 r. - dla składki za lipiec 2006 r.,

• 11 września 2006 r. - dla składki za sierpień 2006 r.,

- dla składek na ubezpieczenie zdrowotne objętych tytułem wykonawczym nr [...] nastąpiło to z dniem:

•10 października 2006 r. - dla składki za wrzesień 2006 r.,

•10 listopada 2006 r. - dla składki za październik 2006 r.,

- dla składek na ubezpieczenie zdrowotne objętych tytułem wykonawczym nr [...] nastąpiło to z dniem:

• 11grudnia 2006 r. - dla składki za listopad 2006 r.,

• 10 stycznia 2007 r. - dla składki za grudzień 2006 r.,

- dla składek na ubezpieczenie zdrowotne objętych tytułem wykonawczym nr [...] nastąpiło to z dniem:

• 12 lutego 2007 r. - dla składki za styczeń 2007 r.,

• 12 marca 2007 r. - dla składki za luty 2007 r.,

- dla składek na ubezpieczenie zdrowotne objętych tytułem wykonawczym nr [...] nastąpiło to z dniem:

• 10 kwietnia 2007 r. - dla składki za marzec 2007 r.,

• 10 maja 2007 r. - dla składki za kwiecień 2007 r.,

- dla składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych objętych tytułem wykonawczym nr [...] nastąpiło to z dniem:

• 12 czerwca 2006 r. - dla składki za maj 2006 r.,

• 10 lipca 2006 r. - dla składki za czerwiec 2006 r.,

- dla składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych objętych tytułem nr [...] nastąpiło to z dniem:

•10 sierpnia 2006 r. - dla składki za lipiec 2006 r.,

• 11 września 2006 r. - dla składki za sierpień 2006 r.,

- dla składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych objętych tytułem wykonawczym nr [...] nastąpiło to z dniem:

• 10 października 2006 r. - dla składki za wrzesień 2006 r.,

• 10 listopada 2006 r. - dla składki za październik 2006 r.,

- dla składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych objętych tytułem wykonawczym nr [...] nastąpiło to z dniem:

• 11 grudnia 2006 r. - dla składki za listopad 2006 r.,

• 10 stycznia 2007 r. - dla składki za grudzień 2006 r.,

- dla składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych objętych tytułem wykonawczym nr [...] nastąpiło to z dniem:

• 12 lutego 2007 r. - dla składki za styczeń 2007 r.,

•12 marca 2007 r. - dla składki za luty 2007 r.,

- dla składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych objętych tytułem wykonawczym nr [...] nastąpiło to z dniem:

• 10 kwietnia 2007 r. - dla składki za marzec 2007 r.,

• 10 maja 2007 r. - dla składki za kwiecień 2007 r.,

Zatem gdyby nie nastąpiło zawieszenie biegu tego terminu, to co do zasady -upłynąłby on dla należności po upływie 10 lat, licząc od wskazanych wyżej terminów (czyli od dnia, w którym stały się wymagalne), tj. dla składek objętych tytułami wykonawczymi o nr [...], [...] i [...] odpowiednio w dniu 12 czerwca 2016 r. (za należności za maj 2006 r.) i 10 lipca 2016 r. (za należności za czerwiec 2006 r.), dla składek objętych tytułami wykonawczymi o nr [...], [...] i [...] odpowiednio w dniu: 10 sierpnia 2016 r. (za należności za lipiec 2006 r.) i 11 września 2016 r. (za należności za sierpień 2006 r.), dla składek objętych tytułami wykonawczymi o nr [...], [...] i [...] odpowiednio w dniu: 10 października 2016 r. (za należności za wrzesień 2006 r.) i 10 listopada 2016 r. (za należności za październik 2006 r.), dla składek objętych tytułami wykonawczymi o nr [...], [...] i [...] w dniu: 11 grudnia 2016 r. (za należności za listopad 2006 r.).

Zgodnie natomiast z art. 24 ust. 4 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2012 r. w związku z art. 27 ust. 1 ustawy o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców, 5-letni termin przedawnienia ww. należności, liczony od dnia 1 stycznia 2012 r., upływałby co do zasady z dniem 1 stycznia 2017 r.:

- dla składek objętych tytułami wykonawczymi o nr [...], [...] i [...] (za należności za grudzień 2006 r.),

- dla składek objętych tytułami wykonawczymi o nr [...], [...] i [...] (za należności za styczeń i luty 2007 r.),

- dla składek objętych tytułami wykonawczymi o numerach [...], [...] i [...] (za należności za marzec i kwiecień 2007 r.).

Termin przedawnienia może jednak ulec przedłużeniu w związku z wystąpieniem okoliczności skutkujących jego przerwaniem lub zawieszeniem. Zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s., bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Przy czym sposób rozumienia pojęcia "pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności", o której mowa w art. 24 ust. 5b .u.s.u.s., powinien być szeroki. Ustawodawca dla skorzystania z instytucji zawieszenia biegu przedawnienia unormowanej nie wymaga bowiem wszczęcia i prowadzenia wobec dłużnika postępowania egzekucyjnego, a ogranicza ten wymóg jedynie do podjęcia czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności. Czynność ta nie musi w sposób bezpośredni zmierzać do wyegzekwowania należności, gdyż jedynymi wymogami, jakie stawia ustawodawca jest, aby czynność ta zmierzała, tj. była podjęta w celu umożliwienia przyszłej egzekucji oraz aby podjęta została za wiedzą dłużnika. W świetle powyższego, czynnością zmierzającą do ściągnięcia należności jest niewątpliwie wystawienie tytułu wykonawczego przez właściwy organ, ale za czynności zmierzające do ściągnięcia należności mogą być uznane również inne czynności, tj. orzeczenia, pisma kierowane do strony itp., zawierające element przymusu, z których treści, czy uzasadnienia, wynika bezpośrednio, że zmierzają one do ściągnięcia należności.

Z akt analizowanej sprawy wynika, że pierwszą czynnością Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w S.. zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek za okres od maja 2006 r. do kwietnia 2007 r. było doręczenie G.T. w okresie wymagalności składek, tj. 11 czerwca 2016 r. zawiadomienia z dnia 24 maja 2016 r. o wszczęciu postępowania w celu wydania decyzji określającej zadłużenie.

W związku z powyższym, bieg terminu przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych objętych tytułami wykonawczymi o nr od [...] do [...] został zawieszony i będzie zawieszony do czasu zakończenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych.

Odnosząc się natomiast do argumentacji skarżącego, że pod adresem na który zarówno wierzyciel, jak i organ egzekucyjny kierowali całą korespondencję, nikt nie mieszka, tj. "w rzeczywistości takiego adresu nie ma, a w tym miejscu od lat znajdują się zakrzaczone, trudno dostępne ruiny domu" Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał, że w zaskarżonym postanowieniu Dyrektor II Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. wyjaśnił, że adres [...] K., G., A. 23 został zgłoszony przez stronę, jako adres płatnika składek w dokumencie ZUS ZFA z dnia 7 lutego 2008 r. Dyrektor II Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. poprawnie zatem przyjął, że ww. adres należy uznać jako adres zamieszkania zobowiązanego, a co za tym idzie, wszelka korespondencja kierowana była do zobowiązanego na prawidłowy adres.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podkreślił, że żaden przepis nie zobowiązuje organu administracyjnego do samodzielnego ustalania adresu zobowiązanego w sytuacji, gdy strona podaje w zgłoszeniu identyfikacyjnym konkretny adres. Organ nie ma podstaw do tego, aby wątpić, że adres ten jest nieprawidłowy. Wobec powyższego adres, na który organ egzekucyjny skierował do zobowiązanego korespondencję, był adresem prawidłowym, co organ ustalił w sposób odpowiadający normom zawartym w art. 7 i art. 8 k.p.a. Ponadto powyższe dane są tożsame z adresem rejestracyjnym zgłoszonym w Systemie Rejestracji Centralnej prowadzonym na potrzeby Krajowej Administracji Skarbowej. Organ odwoławczy zaznaczył również, że skarżący nie dokonał żadnej aktualizacji danych adresowych zarówno w Urzędzie Skarbowym w Sieradzu (właściwym miejscowo ze względu na położenie posesji), ani w żadnym innym urzędzie skarbowym.

Odnosząc się z kolei do kwestii podniesionej przez skarżącego w zażaleniu, że wierzyciel długo zwlekał z wydaniem decyzji określającej wysokość składek za lata 2006 - 2007 r. organ wyjaśnił, że podniesiony argument nie może być przedmiotem rozpoznania w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu tym organ bada bowiem prawidłowość i zasadność rozstrzygnięcia w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący zaskarżając postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] w całości oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora II Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] zarzucił naruszenie:

- art. 40, art. 42, art. 43, art. 44 k.p.a. poprzez przyjęcie, że skutecznie powiadomiono skarżącego o decyzjach naliczających składki ZUS i prowadzonej egzekucji.

- art. 7 k.p.a. poprzez brak działań z urzędu właściwych organów w tej sprawie, mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, tj. nie zamieszkiwanie w G. od 1999 r.;

- art. 7a, art. 7b, art. 8 i art. 9 k.p.a. poprzez nieuznanie, że wątpliwości należy rozstrzygać na korzyść strony, a także poprzez odmowę uznania, że "ściganie" po upływie 12 lat od niepłacenia składek za lata 2006 - 2007 stanowi nadużycie prawa.

W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że nie doszło do zawieszenia biegu przedawnienia należności wobec ZUS, ponieważ nie otrzymał żadnych pism z ZUS w latach 2016 – 2017. Nie doszło także do "doręczeń zastępczych", gdyż żadne wymogi z art. 40, art. 42, art. 43 i art. 44 k.p.a. nie zostały spełnione. Nie zostawiono pism w skrzynce pocztowej, bądź na drzwiach mieszkania, gdyż na działce pod adresem G. 23 rosły jedynie krzaki, na co jak wskazał skarżący zwracał wcześniej uwagę. Podał, że pierwsze pisma w tej sprawie otrzymał we wrześniu 2019 r. skierowane na adres w P. Tymczasem to wierzyciel powinien skutecznie ustalić aktualny adres dłużnika i na rzeczywiście istniejący adres doręczyć korespondencję. Nieprawdziwe są zatem twierdzenia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, że żaden przepis nie zobowiązuje organu do ustalenia adresu zobowiązanego, w sytuacji gdy korespondencja zostaje zwrócona do nadawcy z adnotacjami; adresat wyprowadził się, posesja została opuszczona, czy dom opuszczony.

Zdaniem skarżącego organy powinny z urzędu wszcząć postępowanie wyjaśniające, celem ustalenia rzeczywistego adresu zobowiązanego. Wystarczyło wysłać poborcę podatkowego do sołtysa bądź najbliższych sąsiadów, aby sporządził notatkę - od jakiego czasu na działce w G. 23 są krzaki rosnące na ruinie domu i nikt tam nie bywa. Jednak dopiero w okresie sierpień - wrzesień 2019r. działając z urzędu, bez trudu organy ustaliły aktualny adres w P.

Ponadto skarżący nadmienił, że skoro egzekucja składek za lata 2006 - 2007 została dopiero skutecznie wszczęta we wrześniu 2019 r. to w sprawie umorzenia postępowania co do zgodnego z prawem, zasadami słuszności i zasadami współżycia społecznego dochodzenia składek organ rozważyć wszelkie okoliczności sprawy, zgodnie z treścią art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że niniejsza sprawa została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm.) w zw. z Zarządzeniem nr 29/2020 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 19 października 2020 r.

W świetle ww art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r: Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Uwzględniając zatem powyższy przepis oraz dynamicznie zmieniającą się sytuację epidemiczną w Polsce i zaliczenie miasta Ł. i niektórych powiatów województwa łódzkiego do strefy czerwonej Prezes Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wydał w dniu 19 października 2020 r. Zarządzenie nr 29/2020 w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem miasta Ł. i niektórych powiatów województwa łódzkiego obszarem czerwonym. Zgodnie z § 1 ww Zarządzenia 29/2020 z dniem 19 października 2020 r. w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi odwołuje się rozprawy, kontynuując działalność orzeczniczą Sądu w trybie rozpoznawania spraw na posiedzeniach niejawnych (pkt 1). Sprawy wyznaczone do rozpoznania na rozprawie i przeznaczone do wyznaczenia na rozprawę kieruje się do załatwienia na posiedzeniu niejawnym;(...) (pkt 2).

Mając powyższe na uwadze termin niniejszej sprawy, która była wyznaczona do rozpoznania na rozprawie w dniu 20 października 2020 r., Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III WSA w Łodzi z dnia 19 października 2020 r., został odwołany, a sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 października 2020 r. - (karta nr 51 akt sądowych).

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm., dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Na podstawie art. 135 P.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji powinny być uchylone z uwagi na naruszenia prawa, które skutkują koniecznością wyeliminowania ich z obrotu prawnego.

Przedmiotem oceny w rozpoznawanej sprawie były rozstrzygnięcia organów egzekucyjnych wydane na podstawie art. 59 u.p.e.a., regulujące instytucję umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z tym przepisem postępowanie egzekucyjne umarza się: jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; na żądanie wierzyciela oraz w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Istotą umorzenia postępowania egzekucyjnego jest przerwanie postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Instytucja ta ma na celu zakończenie tego postępowania, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne (por. Przybysz Piotr, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. VII, 2015r.).

Przepis art. 59 § 1 u.p.e.a. obliguje do umorzenia postępowania w przypadku zajścia wymienionych w nim zdarzeń i to w tym zakresie organ ten jest zobowiązany do sprawdzenia podnoszonych przez stronę okoliczności, mogących skutkować koniecznością umorzenia postępowania i podejmowania (także z urzędu) rozstrzygnięć adekwatnie do stanu sprawy (art. 59 § 4 u.p.e.a.). Wyjaśnić należy, że użyty w tym przepisie zwrot "postępowanie egzekucyjne umarza się" oznacza, że organ egzekucyjny zobligowany jest do umorzenia postępowania egzekucyjnego w przypadku zajścia wymienionych w przepisie zdarzeń. Istotne jest również, że powyższe przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego zostały wymienione przez ustawodawcę w sposób enumeratywny, co oznacza, że żadne inne przesłanki aniżeli te wymienione w art. 59 § 1 u.p.e.a., nie mogą stanowić podstawy obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego. Żądając umorzenia postępowania egzekucyjnego skarżący wskazał na wygaśnięcie egzekwowanego obowiązku z powodu jego przedawnienia.

Sąd, po analizie akt sprawy, uwzględnił zarzut skarżącego dotyczący przedawnienia należności dochodzonych na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych wystawionych 7 listopada 2016 r. doręczonych skarżącemu w trybie art. 44 k.p.a., z następujących powodów.

Jak wynika z załączonych tytułów wykonawczych w postępowaniu egzekucyjnym dochodzony jest obowiązek opłacenia składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za wskazane okresy.

Skoro istota sprawy opiera się na ustaleniu, czy w sprawie doszło, czy też nie doszło do przedawnienia egzekwowanych od strony skarżącej zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, ocena zasadności podjętego przez organ rozstrzygnięcia wymaga dokonania (w szczególności) analizy przepisów regulujących przedawnienie należności składkowych.

W tej kwestii Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w pierwszej kolejności wyjaśnił, że kwestię przedawnienia zobowiązań z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych reguluje art. 24 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 300 ze zm.), dalej u.s.u.s., w którym określony został okres przedawnienia oraz okoliczności przerywające i zawieszające bieg terminu przedawnienia.

Zgodnie z art. 24 ust. 4 u.s.u.s., w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2011 r. należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Na mocy ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. z 2011 r., nr 232, pzo. 1378), brzmienie art. 24 u.s.u.s., zostało zmienione. W wyniku nowelizacji od dnia 1 stycznia 2012 r. - art. 24 ust. 4 u.s.u.s. stanowi, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6.

Jednocześnie w art. 27 ust. 1 ww. ustawy o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców, ustawodawca zawarł zastrzeżenie, że do przedawnienia należności z tytułu składek, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym tą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Od reguły tej przewidziano wyjątek. Zgodnie z art. 27 ust. 2 ww. ustawy, jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu.

Z przedstawionych regulacji wynika więc, że dla należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, pierwotnie obowiązywał 10 -letni okres przedawnienia, zaś w dniu 1 stycznia 2012 r. weszła w życie zmiana przepisów, wprowadzająca w miejsce 10 - letniego okresu przedawnienia, 5 - letni okres przedawnienia należności. Przy czym zgodnie z wprowadzonymi przez ustawodawcę przepisami intertemporalnymi, do należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne powstałych przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się nowe przepisy przewidujące 5 - letni okres przedawnienia, który rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r., chyba że zgodnie z przepisami zmienianymi przewidującymi 10-letni okres przedawnienia - przedawnienie, którego bieg został rozpoczęty przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby wcześniej.

Organ wskazał, że w niniejszej sprawie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne objęte tytułami wykonawczymi z dnia 7 listopada 2016 r. powstały pod rządami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2011 r. Zgodnie z tym przepisem, 10 - letni bieg terminu przedawnienia dla ww. należności rozpoczął się z dniem, w którym stały się wymagalne. Zatem gdyby nie nastąpiło zawieszenie biegu tego terminu, to co do zasady - upłynąłby on dla należności po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, tj. dla składek objętych tytułami wykonawczymi o nr [...] , [...] i [...] odpowiednio w dniu 12 czerwca 2016 r. (za należności za maj 2006 r.) i 10 lipca 2016 r. (za należności za czerwiec 2006 r.), dla składek objętych tytułami wykonawczymi o nr [...] , [...] i [...] odpowiednio w dniu: 10 sierpnia 2016 r. (za należności za lipiec 2006 r.) i 11 września 2016 r. (za należności za sierpień 2006 r.), dla składek objętych tytułami wykonawczymi o nr [...] , [...] i [...] odpowiednio w dniu: 10 października 2016 r. (za należności za wrzesień 2006 r.) i 10 listopada 2016 r. (za należności za październik 2006 r.), dla składek objętych tytułami wykonawczymi o nr [...] , [...] i [...] w dniu: 11 grudnia 2016 r. (za należności za listopad 2006 r.).

Zgodnie natomiast z art. 24 ust. 4 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2012 r. w związku z art. 27 ust. 1 ustawy o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców, 5-letni termin przedawnienia ww. należności, liczony od dnia 1 stycznia 2012 r., upływałby co do zasady z dniem 1 stycznia 2017 r.:

- dla składek objętych tytułami wykonawczymi o nr [...] , [...] i [...] (za należności za grudzień 2006 r.),

- dla składek objętych tytułami wykonawczymi o nr [...] , [...] i [...] (za należności za styczeń i luty 2007 r.),

- dla składek objętych tytułami wykonawczymi o numerach [...] , [...] i [...] (za należności za marzec i kwiecień 2007 r.).

Organ odwoławczy wyjaśnił następnie, że termin przedawnienia może jednak ulec przedłużeniu w związku z wystąpieniem okoliczności skutkujących jego przerwaniem lub zawieszeniem. Zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s., bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Przy czym sposób rozumienia pojęcia "pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności", o której mowa w art. 24 ust. 5b .u.s.u.s., powinien być szeroki. Ustawodawca dla skorzystania z instytucji zawieszenia biegu przedawnienia unormowanej nie wymaga bowiem wszczęcia i prowadzenia wobec dłużnika postępowania egzekucyjnego, a ogranicza ten wymóg jedynie do podjęcia czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności. Czynność ta nie musi w sposób bezpośredni zmierzać do wyegzekwowania należności, gdyż jedynymi wymogami, jakie stawia ustawodawca jest, aby czynność ta zmierzała, tj. była podjęta w celu umożliwienia przyszłej egzekucji oraz aby podjęta została za wiedzą dłużnika. W świetle powyższego, czynnością zmierzającą do ściągnięcia należności jest niewątpliwie wystawienie tytułu wykonawczego przez właściwy organ, ale za czynności zmierzające do ściągnięcia należności mogą być uznane również inne czynności, tj. orzeczenia, pisma kierowane do strony itp., zawierające element przymusu, z których treści, czy uzasadnienia, wynika bezpośrednio, że zmierzają one do ściągnięcia należności.

Dyrektor IAS w L. podkreślił, że z akt analizowanej sprawy wynika, iż pierwszą czynnością Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w S. zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek za okres od maja 2006 r. do kwietnia 2007 r. było doręczenie G.T. w okresie wymagalności składek, tj. 11 czerwca 2016 r. zawiadomienia z dnia 24 maja 2016 r. o wszczęciu postępowania w celu wydania decyzji określającej zadłużenie.

W związku z powyższym, bieg terminu przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych objętych tytułami wykonawczymi o nr od [...] do [...] został zawieszony i będzie zawieszony do czasu zakończenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych.

W tak ustalonym stanie faktycznym i prawnym należy więc stwierdzić, że organ w ogóle nie wskazał i nie wyjaśnił stronie przepisów regulujących kwestie przedawnienia odnośnie składek na ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (powyżej wskazane przepisy prawa dotyczą składek na ubezpieczenia społeczne).

W odniesieniu zaś do składek na ubezpieczenia społeczne organ wskazał na art. 24 ust. 5 b u.s.u.s. w świetle którego bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. W konsekwencji organ przyjął, że w niniejszej sprawie pierwszą czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek za okres od 05.2006r. do 04.2007 r. było doręczenie skarżącemu (w okresie wymagalności składki, który upływał 12 czerwca 2016 r.), tj. w dniu 11 czerwca 2016 r. zawiadomienia o wszczęciu postępowania w celu wydania decyzji określającej zadłużenie i zawieszenie to będzie trwało do czasu zakończenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych.

Sąd nie podziela zaprezentowanego stanowiska. Abstrahując, w tym momencie rozważań, od faktu prawidłowości doręczenia przedmiotowego zawiadomienia, Sąd przede wszystkim zwraca uwagę, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy doszło do nieuprawnionego połączenia przez organ egzekucyjny przesłanek z art. 24 ust. 5 b u.s.u.s. i art. 24 ust. 5 f u.s.u.s. Tymczasem są to przepisy regulujące konkurencyjne podstawy prawne zawieszenia biegu terminu przedawnienia.

Jeżeli bowiem organ egzekucyjny przyjął, że zawieszenie postępowania nastąpiło na skutek wszczęcia postępowania w przedmiocie wydania decyzji w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych to jest to sytuacja, która wyczerpuje przesłanki określone w art. 24 ust. 5 f u.s.u.s., który stanowi, że w przypadku wydania przez Zakład decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna. W ramach tego przepisu wydane zostało zawiadomienie o wszczęciu postępowania z dnia 24 maja 2016 r. Tym samym ta sama czynność (zawiadomienie o wszczęciu postępowania) nie mogła wypełniać przesłanek zarówno z art. 24 ust. 5 b u.s.u.s., w świetle którego bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postepowania egzekucyjnego, jak i z art. 24 ust. 5 f u.s.u.s., zgodnie z którym w przypadku wydania przez Zakład decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna.

Błędnie więc organ egzekucyjny przyjął, że zawiadomienie o wszczęciu jako pierwsza czynność zmierzająca do wyegzekwowania zawiesiła bieg terminu przedawnienia na czas aż do zakończenia postępowania egzekucyjnego, tym bardziej, że tego zawiadomienia, w ocenie Sądu, nie można potraktować jako pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności nie tylko dlatego, że wypełnia ona przesłanki z art. 24 ust. 5 f u.s.u.s. ale również dlatego, że z treści tego zawiadomienia nie można nawet wywnioskować, że jest to czynność zmierzająca do wyegzekwowania konkretnych należności. Tymczasem sam Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. w treści uzasadnienia zajął stanowisko, że "(...) za czynności zmierzające do ściągnięcia należności mogą być uznane również inne czynności, tj. orzeczenia, pisma kierowane do strony itp., zawierające element przymusu, z których treści, czy uzasadnienia, wynika bezpośrednio, że zmierzają one do ściągnięcia należności".

Zwrócić w tym miejscu trzeba więc uwagę na zapisy tego zawiadomienia, w którym na pewno nie ma żadnej informacji, z której strona mogłaby wywnioskować, że jeżeli nie wywiąże się z obowiązku zapłacenia należnych ZUS składek wobec niej zostanie wszczęte postepowanie egzekucyjne. Wręcz przeciwnie organ wzywał do złożenia w terminie 7 dni pisemnych wyjaśnień w sprawie przyczyn nieopłacenia składek, pod rygorem wydania decyzji w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, na podstawie zgromadzonych dowodów. Zakład informował, że w przypadku uregulowania całości należności w terminie zakreślonym do złożenia wyjaśnień, postępowanie w niniejszej sprawie zostanie umorzone jako bezprzedmiotowe. Zawiadomienie rozpoczyna więc proces w którym zostaną ewentualnie dopiero określone należne składki podlegające ewentualnej egzekucji w razie ich nieopłacenia.

Takie stanowisko potwierdza orzecznictwo, w świetle którego art. 24 ust. 5f ustawy systemowej łączy zawieszenie biegu terminu przedawnienia z wszczęciem postępowania o podstawę wymiaru składek lub obowiązek ich opłacenia i następuje z momentem wydania decyzji w tym przedmiocie, zaś prawomocność decyzji decyduje wyłącznie o zakończeniu stanu zawieszenia. Prościej rzecz ujmując, stosownie do treści art. 24 ust. 5f u.s.u.s., wydanie przez organ decyzji ustalającej podstawę wymiaru składek lub obowiązek ich opłacenia rozpoczyna zawieszenie biegu terminu przedawnienia składek objętych tą decyzją i stan ten kończy się z dniem jej uprawomocnienia. (wyrok SN z dnia 29 maja 2013 r., I UK 613/12, OSNP 2014, Nr 3, poz. 44, wyrok SN z dnia 29 stycznia 2007r., II UK 116/06, OSNP 2008 nr 3-4, poz 47, wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 19.09.2017 r. sygn. akt III Aua 47/17, wyrok WSA w Kielcach z dnia 23 lipca 2020 r. sygn.. akt I SA/Ke 27/20). Zatem samo zawiadomienie z dnia 24 maja 2016 r. o wszczęciu postepowania nie rodzi skutków prawnych. Takie wypływają dopiero z faktu wydania decyzji z [...]. To zatem wydanie tej decyzji ewentualnie rodzi skutek zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności składkowych, o czym stanowi art. 24 ust. 5f u.s.u.s.

Reasumując należy stwierdzić, że to nie zawiadomienie z 24 maja 2016 r. jest momentem wszczęcia postępowania, o którym mowa w cytowanym przepisie, lecz wydanie decyzji. Natomiast z uwagi na przepisy regulujące konkurencyjne podstawy prawne zawieszenia biegu terminu przedawnienia (co omówiono wyżej), zawiadomienie to nie mogło być równocześnie pierwszą czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności o czym stanowi art. 24 ust. 5b u.s.u.s.

Konsekwentnie należy stwierdzić, że błędna jest zatem interpretacja organu egzekucyjnego, że zawiadomienie było pierwszą czynnością zmierzająca do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której mowa w art. 24 ust. 5b u.s.u.s. i zawieszało bieg terminu przedawnienia do zakończenia postępowania egzekucyjnego.

W ocenie Sądu również nieuprawnione było stanowisko organów w kwestii skutecznego doręczenia - w trybie art. 44 k.p.a. - zobowiązanemu wszelkiej korespondencji mającej wpływ na rozstrzygniecie w przedmiotowej sprawie.

Jak wynika z akt sprawy organy doręczały skarżącemu korespondencję na adres [...] K., G. A. 23.

Przypomnieć należy, że przedmiotem postępowania egzekucyjnego są składki za okres od 05. 2006 r. do 04. 2007 r.

Jak wynika ze stanowiska organu egzekucyjnego, wysyłając zobowiązanemu korespondencję, która w ocenie tego organu zawieszała bieg terminu przedawnienia, tj, wysyłając zawiadomienie o wszczęciu postępowania z dnia 24 maja 2016 r. organ skierował ją pod ww adres twierdząc, że taki adres zobowiązany podał w dokumencie ZFA z 7 lutego 2008 r.

Sąd wezwał organ do nadesłania oryginału tego dokumentu oraz oryginałów deklaracji 01-39 za okres 2006-05 do 2007-04 i wówczas ZUS wyjaśnił, że " nie jest w posiadaniu oryginalnych dokumentów ZFA oraz deklaracji 01-39 za okres 2006-05 do 2007-04 dotyczących płatnika G.T. Płatnik pismem z 25 lutego 2008 r. został poinformowany o sporządzeniu "z urzędu" dokumentów zgłoszeniowych. W piśmie tym płatnik został zobowiązany do przekazania dokumentów rozliczeniowych, czego nie uczynił. Deklaracje rozliczeniowe za wskazany okres zostały sporządzone z urzędu 6 maja 2016 r." (karta 37 akt sądowych) Do korespondencji skierowanej do Sądu ZUS załączył pismo z dnia 25 lutego 2008r. skierowane do G.T. informujące go o sporządzeniu z urzędu i doręczeniu m.in. dokumentów zgłoszeniowych oraz zobowiązujące go do przekazania do ZUS dokumentów rozliczeniowych za okres od 01.01.1999r. do 30.04.2007 r. Z załączonego Sądowi zwrotnego dowodu doręczenia tego pisma wynika, że było ono zaadresowane do "G.T., Sm. (nr nieczytelny), [...] Bł, dla Pani E.T.". Przesyłkę odebrała 27.02.2008 r. J.H.- kuzynka (karta 42 akt sądowych).

Wobec takich dowodów organy uznały, że wszelka korespondencja w toczącym się w okresie od 05.2016 r. do 08.2019r. postępowaniu egzekucyjnym została skutecznie doręczona zobowiązanemu na adres [...] K., G. A. 23, w trybie art. 44 k.p.a.

Zobowiązany w dniu 4 września 2019 r. odebrał skierowaną do niego korespondencję na adres [...] P. ul. B. 73.

Na podstawie tak zgromadzonego i przedstawionego Sądowi materiału dowodowego nieuprawnione jest stanowisko organu dotyczące skutecznego doręczenia skarżącemu korespondencji na adres [...] K., G. A. 23, w trybie art. 44 k.p.a. Z materiału tego nie wynika, aby skarżący na jakimkolwiek etapie tego postępowania - do dnia 4 września 2019 r.- wiedział o toczącym się wobec niego jako płatniku składek postępowaniu z uwagi na doręczanie mu korespondencji pod aktualny wskazany przez niego adres. Abstrahując więc nawet od oceny okoliczności wskazywanych przez skarżącego, że pod wskazanym adresem od lat nie mieszka, a sama posesja jest ruiną nienadającą się do zamieszkiwania organy nie wykazały, że zobowiązany kiedykolwiek podał ten adres (nawet będąc zobowiązanym do tego) jako adres zamieszkania, siedziby, adres do korespondencji i że kiedykolwiek odebrał chociażby jedno pismo skierowane pod ten adres. Jeszcze raz należy podkreślić, że jak wskazał organ egzekucyjny, dokumenty zgłoszeniowe i rozliczeniowe wystawił z urzędu, a pismo z dnia 25 lutego 2008 r, skierował na adres "G.T., Sm. (nr nieczytelny), [...] Bł., dla Pani E.T.", które odebrała kuzynka J.H. Z tego dokumentu (zwrotki) nie można wywnioskować jednoznacznie czy korespondencja była kierowana dla G.T., czy dla E.T., a przede wszystkim była skierowane na inny adres. Wobec takich faktów nieuzasadnione jest twierdzenie organu odwoławczego, że żaden przepis nie zobowiązuje organu administracyjnego do samodzielnego ustalania adresu zobowiązanego w sytuacji, gdy strona podaje w zgłoszeniu identyfikacyjnym konkretny adres. W aktach sprawy nie ma bowiem zgłoszenia identyfikacyjnego z podanym adresem złożonego osobiście przez G.T. Jak wykazano wyżej, brak jest również dowodu skutecznego doręczenia mu korespondencji, w której organ z urzędu wskazał w zgłoszeniu identyfikacyjnym sporny adres [...] K., G. A. 23.

W przedmiotowej sprawie organ podjął zatem działania w celu wyegzekwowania należnych mu składek ( w przeddzień upływu 10 letniego przedawnienia pierwszej z nich, przyjmując błędnie, co wykazano wyżej, ze zawiadomienie z dnia 24 maja 2016 r, zawiesza bieg terminu przedawnienia) nie mając w tym okresie żadnego kontaktu ze zobowiązanym i żadnej pewności co do aktualności posiadanego adresu. W aktach brak jest jakichkolwiek dowodów na to, że prowadząc korespondencję ze skarżącym ( w okresie 05.2016 r. do 08.2019 r.) organy miały prawo chociażby domniemywać, że adres jest aktualny. Jednocześnie w aktach sprawy brak jest dowodów wskazujących na próbę potwierdzenia (ustalenia) aktualnego adresu chociażby np. w dostępnej organom bazie PESEL. Nie wiadomo dlaczego dopiero we wrześniu 2019 r. organ ustalił aktualny adres zobowiązanego, pod którym zobowiązany bez problemu odebrał korespondencję. Odnosząc się natomiast do twierdzenia organu odwoławczego, że powyższe dane są tożsame z adresem rejestracyjnym zgłoszonym w Systemie Rejestracji Centralnej prowadzonym na potrzeby Krajowej Administracji Skarbowej i że skarżący nie dokonał żadnej aktualizacji danych adresowych zarówno w Urzędzie Skarbowym w S. (właściwym miejscowo ze względu na położenie posesji), ani w żadnym innym urzędzie skarbowym, Sąd wskazuje, że na gruncie orzecznictwa podatkowego podnosi się, że gdy przesyłka została skierowana na adres znany organowi z CRP KE, lecz faktycznie nieaktualny, także gdy adresat uchybił obowiązkowi aktualizacji danych adresowych w rozumieniu ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników, przesyłka nie może być uznana za skutecznie doręczoną w trybie art. 150 § 4 O.p. (por. wyrok NSA z dnia 8 września 2016 r., sygn. akt I FSK 348/15, wyrok WSA z dnia 8 marca 2018 r. sygn. akt I SA/Łd 91/18).

W ocenie Sądu ponieważ doręczenie korespondencji w trybie art. 44 k.p.a. stanowi wyjątek od zasady osobistego odbierania korespondencji przez ich adresatów, jego skuteczność jest uzależniona od wykazania prawidłowości adresu pod który jest kierowana korespondencja uznana za doręczoną w trybie art. 44 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 44 k.p.a. Brak jest bowiem w tej decyzji wykazania skutecznego doręczenia istotnej w sprawie korespondencji. Należy także podnieść, że w aktach sprawy przesłanych sądowi brakowało dokumentów, na które powoływał się organ. Organ doręczył te dokumenty dopiero na wezwanie sądu. Jak wykazano wyżej uwzględnienie tych dokumentów mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Również jak wykazano wyżej organ dokonał błędnej interpretacji przepisu art. 24 ust. 5b u.s.u.s. i w konsekwencji błędnie go zastosował w okolicznościach przedmiotowej sprawy co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie.

Ponownie rozpatrując sprawę organ administracji powinien jednoznacznie zbadać, czy i w jakim zakresie istnieje przedmiot postępowania, czy "należności z tytułu składek" uległy przedawnieniu, czy też nie, mając na uwadze powyższą ocenę prawną.

Mając powyższe na uwadze należało skargę uwzględnić i uznając, że uchybienia opisane wyżej zostały popełnione zarówno przez organ odwoławczy jak i organ I instancji - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c w zw z art. 135 p.p.s.a. - uchylić zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł.

D.Cz.