Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 158/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-05-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 22 z indeksem 4  ust. 1 w zw. z  art. 18  ust. 5  art. 75
journal: Dz.U. 1982 nr 19 poz 145
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska, Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Sędzia WSA Olga Żurawska – Matusiak, Protokolant Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2010 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego dotyczącego wyznaczenia oficera na stanowisko służbowe radcy prawnego, w części dotyczącej przyznania uposażenia zasadniczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości


UZASADNIENIE

Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2009 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] sierpnia 2002 r. nr [...] (pkt 8) w sprawie wyznaczenia płk P. K. na stanowisko służbowe radcy prawnego w Oddziale Prawnym [...], w części dotyczącej przyznania uposażenia zasadniczego według stanowiska służbowego w stawce przewidzianej dla grupy uposażenia U – 12.

Z ustaleń organu wynika następujący stan sprawy:

Rozkazem personalnym Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] sierpnia 2002 r. płk P. K. został wyznaczony na stanowisko służbowe radcy prawnego w Oddziale Prawnym [...]. Jednocześnie w wymienionym rozkazie personalnym, Dowódca Wojsk Lądowych orzekł, że oficerowi na nowym stanowisku służbowym przysługiwać będzie uposażenie zasadnicze według stanowiska służbowego, wypłacane w stawce przewidzianej dla grupy uposażenia U – 12. Oficer pełnił zawodową służbę wojskową na wymienionym stanowisku służbowym od dnia 2 sierpnia 2002 r. do dnia 30 listopada 2003 r.

Wnioskiem z dnia 9 kwietnia 2009 r. płk P. K. wystąpił do Ministra Obrony Narodowej o stwierdzenie nieważności powyższego rozkazu Dowódcy Wojsk Lądowych, w części dotyczącej grupy uposażenia. W uzasadnieniu wniosku oficer podniósł, że zaszeregowanie stanowiska służbowego radcy prawnego do grupy uposażenia U – 12 (na poziomie starszego specjalisty), w sposób rażący naruszało postanowienia art. 224 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.). Przepis ten określa, że wynagrodzenie radcy prawnego nie może być niższe od wynagrodzenia przewidzianego dla stanowiska służbowego głównego specjalisty lub innego równorzędnego stanowiska służbowego.

Minister Obrony Narodowej postanowieniem z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] wszczął postępowanie nadzorcze, a następnie decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. odmówił stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego we wnioskowanej części. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że uposażenie zasadnicze według stanowiska służbowego było jednym z trzech obligatoryjnych składników uposażenia (obok uposażenia zasadniczego według stopnia wojskowego i dodatku specjalnego). Natomiast zsumowana kwota uposażeń i dodatku specjalnego była na porównywalnym poziomie uposażenia jakie mógł otrzymywać żołnierz zawodowy zajmujący stanowisko służbowe głównego specjalisty w Dowództwie Wojsk Lądowych. W zaistniałym stanie faktycznym i prawnym organ nie dopatrzył się ziszczenia przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej powyższą decyzją płk P. K. podniósł, że zgodnie z ustawą o radcach prawnych powinien on otrzymywać uposażenie w takiej wysokości w jakiej przysługiwałaby mu gdyby zajmował stanowisko służbowe głównego specjalisty w Dowództwie Wojsk Lądowych – w stawce przewidzianej dla grupy uposażenia U – 10.

Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Zdaniem organu nadzorczego, wyrażonym w uzasadnieniu decyzji, rozkaz personalny Dowódcy Wojsk Lądowych nie jest obarczony wadą rażącego naruszenia prawa, co nie pozwala uznać go za nieważny. Uposażenie zasadnicze według stopnia wojskowego – istotnie w wysokości określonej na poziomie stanowiska służbowego starszego specjalisty – było tylko jednym z trzech obligatoryjnych składników uposażenia. Toteż o ewentualnym rażącym naruszeniu zasady wyrażonej w art. 224 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, można by mówić wówczas, gdyby łączne uposażenie (składające się z trzech składników), było rażąco niższe od łącznego uposażenia oferowanego wówczas głównym specjalistom w Dowództwie Wojsk Lądowych. Na uwagę zasługuje fakt, że żołnierze zawodowi do dnia 30 czerwca 2004 r. otrzymywali uposażenie zasadnicze według stanowiska służbowego i uposażenie zasadnicze według stopnia wojskowego (na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1971 r. o uposażeniu żołnierzy /Dz. U z 2002 r. Nr 76, poz. 693 ze zm./), oraz dodatek specjalny (na podstawie § 31 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 października 2000 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy /Dz. U Nr 90, poz. 1005 ze zm./). Natomiast przepis art. 22 ust. 1 ustawy o radcach prawnych stanowi ogólną dyrektywę dla podmiotów ustalających wysokość wynagrodzenia radcy prawnego i formułuje postulat równych comiesięcznych wynagrodzeń, uwzględniających wszystkie obligatoryjne jego składniki, radcy prawnego i głównego specjalisty. Nie reguluje natomiast kwestii ustalania poszczególnych składników tego wynagrodzenia. Z tego też względu trudno jest uznać, że organ wojskowy ustalając w drodze decyzji jeden ze składników uposażenia radcy prawnego – żołnierza zawodowego w sposób rażący naruszył ustawę o radcach prawnych. W ocenie organu postulat zawarty w omawianym przepisie ustawy o radcach prawnych zostanie spełniony, jeżeli otrzymywane przez radcę prawnego uposażenie będzie odpowiadać co do zasady uposażeniu jakie może otrzymać żołnierz zawodowy zajmujący stanowisko służbowe głównego specjalisty.

W ocenie Ministra nie można zgodzić się ze stanowiskiem prezentowanym przez skarżącego, że zgodnie z ustawą o radach prawnych, żołnierzowi zawodowemu – radcy prawnemu nie można przyznać uposażenia w minimalnej wysokości przewidzianej dla żołnierza zawodowego zajmującego stanowisko głównego specjalisty. W okresie pełnienia przez skarżącego zawodowej służby wojskowej w [...] na stanowisku służbowym radcy prawnego, uposażenia radców prawnych wynosiły w 2002 r. od kwoty 3.713 zł do kwoty 4.461 zł, zaś w 2003 r. od kwoty 3.879 do kwoty 4.640 zł. Natomiast wysokość uposażeń głównych specjalistów omawianym okresie kształtowały się w 2002 r. od kwoty 4.475 zł do kwoty 5.436 zł, zaś w 2003 r. od kwoty 4.680 zł do kwoty 5.656 zł. Pomimo, iż stanowiska służbowe radcy prawnego oraz głównego specjalisty były zaszeregowane do różnych stopni etatowych i grup uposażenia, to wysokość uposażeń oferowanych żołnierzom zawodowym na tych stanowiskach służbowych była zbliżona. Z przedstawionych kwot uposażeń wynika, że zróżnicowanie wysokości uposażeń otrzymywanych przez radców prawnych oraz głównych specjalistów wynikało nie tylko z różnego zaszeregowania tych stanowisk służbowych do grup uposażenia, lecz także z różnych stopni wojskowych, a także z możliwości zwiększania dodatku specjalnego. Oznacza to więc, że różnice te mogły być zmniejszane lub zwiększane poprzez zmianę wysokości uposażenia zasadniczego według stopnia wojskowego (co następowało wskutek wzrostu wysługi lat oraz mianowania na wyższy stopień służbowy), a także poprzez zwiększanie dodatku specjalnego. Nieuprawnione jest więc twierdzenie, że radcowie prawni – żołnierze zawodowi otrzymywali uposażenia rażąco niższe od uposażeń otrzymywanych przez żołnierzy zawodowych – głównych specjalistów, a różnica ta była wyłącznie efektem przyznania uposażenia zasadniczego według stanowiska służbowego w różnych wysokościach. W tej sytuacji nie można stwierdzić, że wskutek zaszeregowania stanowisk służbowych radów prawnych i głównych specjalistów do różnych grup uposażenia powstała sytuacją w której radcowie prawni otrzymywali rażąco niższe uposażenie.

Decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] listopada 2009 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez P. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Występując o uchylenie w całości zaskarżonej i utrzymanej nią w mocy decyzji, skarżący sformułował zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędną jego wykładnię, a w następstwie tego niewłaściwe zastosowanie wskazanego przepisu i przyjęcie, że obraza art. 22 w zw. z art. 8 ust. 5 ustawy o radcach prawnych, poprzez przyznanie żołnierzowi zawodowemu zajmującemu stanowisko radcy prawnego uposażenia zasadniczego według stanowiska służbowego w stawce przewidzianej dla grupy uposażenia U – 12, zamiast przyznania uposażenia zasadniczego według stanowiska służbowego w stawce przewidzianej dla grupy uposażenia U – 10 przyznawanej żołnierzom zawodowym zajmującym stanowisko głównego specjalisty, nie stanowi rażącego naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż zgodnie z zapisami zawartymi w obowiązującym do dnia 31 grudnia 2003 r. Etacie [...] (wprowadzonym Rozkazem Szafa Sztabu Generalnego WP Nr [...] z dnia [...] lutego 2000 r.), stanowiska służbowe radców prawnych w Oddziale Prawnym były zaszeregowane do stopnia etatowego "podpułkownika" i grupy uposażenia U – 12, zaś stanowiska służbowe głównych specjalistów występowały w zarządach i były zaszeregowane do stopnia etatowego "pułkownika" i grupy uposażenia U – 10. Poza sporem zatem pozostaje kwestia, iż przy wydawaniu rozkazu personalnego Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] sierpnia 2002 r. doszło do naruszenia przepisu z art. 224 ustawy o radcach prawnych, albowiem w następstwie jego niezastosowania skarżący uzyskał niższe uposażenie niż uposażenie, które otrzymywałby na stanowisku głównego specjalisty, jak też niższe uposażenie, które otrzymywałby jakikolwiek oficer żołnierz zawodowy zajmujący stanowisko służbowe głównego specjalisty w jakikolwiek jednostce Sił Zbrojnych RP, a w szczególności zajmując stanowisko głównego specjalisty w Dowództwie Wojsk Lądowych.

Skarżący wskazał, iż w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2009 r. sygn. akt I OSK 1494/09, Sąd wyraził pogląd, iż "Przyznanie radcy prawnemu - żołnierzowi zawodowemu uposażenia w wysokości niższej, niż przysługuje na stanowisku głównego specjalisty, świadczy w sposób oczywisty o naruszeniu art. 22 ust. 1 związku z art. 8 ust. 5 i art. 75 ustawy o radcach prawnych, które winno być kwalifikowane w kategoriach rażącego naruszenia prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.)." W świetle powyższej tezy, która ma zastosowywanie także z niniejszej sprawie, zaskarżona decyzja Ministra Obrony Narodowej jawi się jako wadliwa i nietrafna, naruszająca przepisy prawa".

W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi organ wskazał, iż użyte w art. 224 ust. 1 ustawy o radcach prawnych określenie "wynagrodzenie przewidziane" oznacza zasadniczo wynagrodzenie uregulowane w obowiązujących w zakładzie pracy przepisach płacowych ustalających wynagrodzenie na stanowisku głównego specjalisty w omawianej sprawie: przepisów dotyczących ustalania wysokości uposażenia żołnierzy zawodowych. Z tego względu, jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z 18 maja 2006 r. (OSNP 2007 nr 9-10. poz. 132) na podstawie art. 224 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, można żądać wyrównania wynagrodzenia radcy prawnego do najniższej stawki wynagrodzenia głównego specjalisty przewidzianego w przepisach prawa, a nie do wynagrodzenia rzeczywiście wypłacanego pracownikom na tym stanowisku. Omawiany przepis ustawy o radcach prawnych stwarza zatem możliwość dochodzenia przez oficera uposażenia na poziomie nie niższym niż przewidziane w przepisach płacowych dotyczących żołnierzy zawodowych dla głównych specjalistów w Dowództwie Wojsk Lądowych. Rażące naruszenie przepisu art. 22 ust. 1 ustawy o radcach prawnych miałoby więc miejsce w sytuacji, gdyby wypłacane skarżącemu uposażenie było rażąco niższe od uposażeń jakie mogą otrzymywać główni specjaliści.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W świetle ustaleń organu i przedstawionych przez stronę zarzutów, skargę należy uznać za zasadną.

Na wstępie należy wskazać, iż postępowanie nadzorcze jest nadzwyczajnym trybem postępowania. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym, organ administracyjny w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, wszczyna postępowanie w nowej sprawie, w której nie orzeka co do istoty sprawy rozstrzygniętej w wadliwej decyzji, lecz orzeka jako organ kasacyjny. Organ, orzeka więc wyłącznie co do nieważności decyzji albo jej niezgodności z prawem, zaś nie jest władny rozstrzygać o innych kwestiach dotyczących istoty sprawy. Przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest ustalenie, czy decyzja administracyjna poddana kontroli w trybie nadzorczym jest dotknięta jedną z wad, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a. oraz czy nie występują przesłanki negatywne, wymienione w art. 156 § 2 k.p.a. Dokonując oceny, czy zachodzą przesłanki z art. 156 § 1 k.p.a., organ orzekający w tym zakresie jest obowiązany ustalić zarówno stan faktyczny, jak i stan prawny na dzień wydania decyzji, w stosunku do której toczy się postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji.

Podkreślenia też wymaga, że rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może zostać zaakceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić tylko wówczas, gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu prawa wskazuje na ich oczywistą niezgodność. W konsekwencji traktowanie naruszenia jako "rażące" może mieć miejsce tylko wyjątkowo, gdy jego waga jest znacznie większa niż stabilność ostatecznej decyzji (przykładowo wyrok NSA z 17 kwietnia 1996 r., sygn. akt III SA 565/95 publik. Biuletyn Skargowy 1997/2/26, wyrok SN z 20 czerwca 1995 r., sygn. akt III ARN 22/95; wyrok NSA z dnia 2 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 490/05 publik. LEX nr196696).

Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji należy wskazać, iż w świetle postanowień art. 224 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, radca prawny wykonujący zawód na podstawie stosunku pracy ma prawo do wynagrodzenia i innych świadczeń określonych w układzie zbiorowym pracy lub w przepisach o wynagradzaniu pracowników, obowiązujących w jednostce organizacyjnej zatrudniającej radcę prawnego. Wynagrodzenie to nie może być niższe od wynagrodzenia przewidzianego dla stanowiska pracy głównego specjalisty lub innego równorzędnego stanowiska pracy. Jeżeli prawo do dodatków uzależnione jest od wymogu kierowania zespołem pracowników, wymogu tego nie stosuje się do radcy prawnego. Przepis art. 8 ust. 5 ww. ustawy precyzuje, że ilekroć w ustawie jest mowa o "stosunku pracy", "zatrudnieniu", "wynagrodzeniu", rozumie się przez to również odpowiednio "stosunek służbowy", "pełnienie służby" i "uposażenie".

Przepis art. 75 ustawy o radcach prawnych natomiast określa, że stosunek służbowy oraz wynikające z niego prawa i obowiązki radców prawnych i aplikantów radcowskich, będących żołnierzami w czynnej służbie wojskowej, funkcjonariuszami Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej lub Służby Więziennej w zakresie nieokreślonym niniejszą ustawą określają przepisy odrębnych ustaw. Z przepisu tego wynika zatem, że w zakresie nieuregulowanym ustawą o radcach prawnych kwestie związane z treścią stosunku służbowego radcy prawnego, będącego żołnierzem zawodowym, w tym w szczególności kwestię uposażenia, określają przepisy pragmatyczne.

Analiza powołanych przepisów: art. 224 ust. 1 w związku z art. 8 ust. 5 w związku z art. 75 ustawy o radcach prawnych prowadzi do wniosku, że radca prawny wykonujący zawód na podstawie stosunku służbowego żołnierza zawodowego ma prawo do uposażenia i innych świadczeń określonych w przepisach regulujących stosunek służbowy żołnierza zawodowego. Wiadomym jest, że do wszystkich żołnierzy zawodowych stosuje się te same przepisy pragmatyczne, a więc dla uposażenia nie ma znaczenia prawnego, w której jednostce wojskowej, i na którym poziomie dowodzenia radca prawny, będący żołnierzem zawodowym, pełni służbę. Istotne natomiast jest, że uposażenie to nie może być niższe od uposażenia przewidzianego dla stanowiska służbowego głównego specjalisty lub innego równorzędnego stanowiska. Innymi słowy musi posiadać te wszystkie części składowe uposażenia co posiada uposażenie głównego specjalisty.

Obowiązujące w dacie wydania, podlegającego kontroli nadzorczej rozkazu personalnego Dowódcy Wojsk Lądowych przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy zawodowych (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. Nr 76, poz. 693 ze zm.) w art. 2 ust. 1 ustalały, iż uposażenie żołnierza składa się z uposażenia zasadniczego i dodatków. Zgodnie z art. 11 ust 1 pkt 1 i 2 tej ustawy, uposażenie zasadnicze żołnierza zawodowego obejmuje uposażenie wg stopnia wojskowego oraz uposażenie wg stanowiska służbowego.

W "Etacie Dowództwa Wojsk Lądowych" wprowadzonym rozkazem Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] lutego 2000 r. nr [...] stanowisko służbowe głównego specjalisty zostało zaszeregowane do stopnia etatowego "pułkownika" i grupy uposażenia "U – 10". Zatem zgodnie z załącznikiem nr 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 marca 2000 r. w sprawie uposażenia zasadniczego według stanowiska służbowego żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 20, poz. 247 ze zm.), zatytułowanym "Grupy uposażenia odpowiednie dla stawek uposażenia zasadniczego według stanowiska służbowego", wg. stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania rozkazu personalnego Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] sierpnia 2002 r. nr [...] (pkt 8), grupie uposażenia U – 10 odpowiada kwota 3.100 zł dla żołnierzy objętych obowiązkowym ubezpieczeniem emerytalnym i rentowym i kwota 3.702 zł dla żołnierzy nie objętych tym ubezpieczeniem. Zaś grupie U – 12 (przypisanej starszemu specjaliście), odpowiada odpowiednio kwota 2.500 zł i 2.985 zł. Z powyższego zestawienia wynika, iż w przepisie płacowym grupy uposażenia zostały ustalono sztywno i w żaden sposób nie można mówić o porównywalności wysokości uposażenia miesięcznego dla wskazanych grup uposażenia.

Przepis art. 224 ust. 1 ustawy o radcach prawnych jednoznacznie wskazuje zakaz przyznawania radcom prawnym – żołnierzom zawodowym uposażenia na poziomie niższym od uposażenia przewidzianego dla stanowiska głównego specjalisty lub innego równorzędnego stanowiska służbowego. Regulacja ta ma charakter gwarancyjny, gdyż w ten sposób ustawodawca zrównuje pod względem wynagrodzenia (uposażenia) stosunek pracy radcy prawnego ze stosunkiem służbowym, zapewniając, by w obu przypadkach radca prawny nie otrzymywał niższego wynagrodzenia (uposażenia), niż to, które przysługuje w danej strukturze organizacyjnej na stanowisku głównego specjalisty lub stanowisku równorzędnym. Właśnie poprzez fakt, że przepis ten ma charakter gwarancyjny należy jego brzmienie odnosić do wszystkich radców prawnych, a więc nie tylko zatrudnionych na podstawie stosunku pracy w podmiotach prawa prywatnego, ale także we wszelkich instytucjach publicznych, w tym także do tych wykonujących ten zawód na podstawie stosunku służbowego.

W sektorze prywatnym radcowie prawni zatrudniani są na podstawie pracowniczego stosunku pracy (umowę o pracę), gdzie niejednokrotnie nie występuje stanowisko głównego specjalisty. Wówczas wynagrodzenie radcy prawnego winno odpowiadać stanowisku równorzędnemu, czyli najwyższemu specjalistycznemu stanowisku w obowiązującej strukturze. Prawo radcy prawnego do wynagrodzenia nie niższego, niż wynagrodzenie przewidziane dla stanowiska głównego specjalisty lub innego równorzędnego stanowiska pracy gwarantują przepisy płacowe obowiązujące u danego pracodawcy, tj. układ zbiorowy pracy, regulamin wynagradzania, czy bezpośrednio warunki ustalone pomiędzy stronami w umowie o pracę, jeżeli pracodawca nie ma obowiązku tworzyć wewnętrznych przepisów płacowych. Zauważyć jednak trzeba, iż w takim przypadku przepisy płacowe określają pewną podstawę określoną kwotowo, poniżej której pracownikowi nie można przyznać wynagrodzenia. Jednakże kształtowanie umownego stosunku pracy należy do stron, a zatem pracownik nie może otrzymać mniej, niż wynika to z przepisu płacowego, a jednocześnie górna granica wynagrodzenia nie jest ograniczona i zależy od konsensusu pomiędzy stronami. Stąd też roszczenie radcy prawnego zatrudnionego na umowę o pracę może obejmować jedynie wyrównanie do najniższej stawki wynagrodzenia głównego specjalisty, bądź stanowiska równorzędnego przewidzianego w przepisach prawa, o czym w powołanym przez organ wyroku SN. Jednakże i w takim przypadku radcy prawnemu przysługują te same składniki wynagrodzenia co głównemu specjaliście, lecz roszczenie o wyrównanie przysługuje do najniższej stawki poszczególnych składników wynagradzania (do kwoty najniższej w tzw. widełkach płacowych).

Odmiennie rzecz się ma ze stosunkiem służbowym (administracyjnoprawnym stosunkiem pracy), gdzie nie występuje dowolne ustalanie pomiędzy stronami warunków prawy i płacy. Przedmiotowe kwestie reguluje prawodawca w przepisie ogólnie obowiązującym rangi ustawy i rozporządzenia wykonawczego, związany dyscypliną budżetową. Konsensusu w tym wypadku wymaga jedynie wstąpienie do służby, warunki zaś jej pełnienia i kwestie uposażenia są określone precyzyjnie przepisami prawa powszechnie obowiązującego i należy je stosować ściśle. W instytucjach i podmiotach prawa publicznego mocą przepisów powszechnie obowiązujących, bądź wydanych na ich podstawie wewnętrznych uregulowań prawnych, normuje się także strukturę zatrudnienia, w tym szczegółowej struktury stanowisk służbowych.

W świetle powyższych rozważań nieprawidłowy jest pogląd organu wojskowego, że różne zaszeregowanie stopni etatowych i grup uposażenia głównego specjalisty i radcy prawnego nie narusza porządku prawnego, albowiem wysokość uposażeń oferowanych żołnierzom zawodowym na tych stanowiskach służbowych była zbliżona, a różnica wysokości uposażenia wynosi jedynie 39 zł. To stanowisko jest oczywiście błędne. Skoro rozkazem Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] lutego 2000 r. nr [...] wprowadzającym "Etaty Dowództwa Wojsk Lądowych" i obowiązującym do dnia 31 grudnia 2003 r. stanowiska służbowe głównych specjalistów zaszeregowano do stopnia etatowego "pułkownika" i grupy uposażenia "U – 10", to nie można było nie naruszając art. 224 ustawy o radcach prawnych, przyznać skarżącemu zaszeregowania do stopnia etatowego "podpułkownika" i grupy uposażenia "U -10" przyporządkowanego do stanowiska służbowego starszego specjalisty. Jeżeli bowiem powołany przepis ustawy o radcach prawnych pełni funkcję gwarancyjną, to konsekwencją tego jest zapewnienie wszystkim radcom prawnym, pełniącym służbę w Siłach Zbrojnych, uposażeń na tym samym poziomie, odpowiadającym uposażeniu głównego specjalisty. Na każdym szczeblu dowodzenia obowiązują przecież te same przepisy w zakresie uposażenia i dowódcy wszystkich jednostek wojskowych zobowiązani są do ich stosowania względem podległych im żołnierzy. Nie ma znaczenia prawnego, czy stanowisko głównego specjalisty występuje, czy też nie na danym poziomie dowodzenia, ważne natomiast jest, że takie w ogóle istnieje w Siłach Zbrojnych i z tego powodu uposażenie radcy prawnego ma się kształtować na tym samym poziomie. Gdyby stanowiska takiego wewnętrzne przepisy nie przewidywały, wówczas konieczne byłoby odniesienie się do równorzędnego stanowiska służbowego.

Tymczasem stanowisko głównego specjalisty w strukturze Sił Zbrojnych istnieje i bezsprzecznie zostało zaszeregowane do stopnia etatowego pułkownika oraz do grupy uposażenia "U – 10".

Wyrok NSA z dnia 3 września 2009 r. sygn. akt I OSK 1494/09 jednoznacznie przesądził, iż przyznanie radcy prawnemu - żołnierzowi zawodowemu uposażenia w wysokości niższej, niż przysługuje na stanowisku głównego specjalisty, świadczy w sposób oczywisty o naruszeniu art. 224 ust. 1 w związku z art. 8 ust. 5 i art. 75 ustawy o radcach prawnych, które winno być kwalifikowane w kategoriach rażącego naruszenia prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Powyższy pogląd Sąd w niniejszym składzie w pełni aprobuje.

Rozpoznając ponownie sprawę, Minister Obrony Narodowej zobowiązany będzie do wydania decyzji z uwzględnieniem przedstawionej powyżej oceny prawnej.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.