Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1834/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1,  art. 145 par. 1 pkt 1 lit a i c
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.), sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, sędzia WSA Bożena Marciniak, , Protokolant referent stażysta Marta Stec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2022 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 20 czerwca 2022 r. nr KOA/1758/Sr/22 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 7 kwietnia 2022 r., nr GOPS.ŚR.5211.52.2022.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 20 czerwca 2022 r., nr KOA/1758/Sr/22, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy") po rozpatrzeniu odwołania A. R. (dalej: "wnioskodawca", "skarżący") utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy N. (dalej: "Wójt", "organ I instancji") z 7 kwietnia 2022 r., nr GOPS.ŚR.5211.52.2022, w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Decyzja Kolegium została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.

Wnioskiem z 16 grudnia 2021 r. A. R. wystąpił o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką – D. S. urodzoną w listopadzie 1944 r., legitymującą się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w L. z 20 listopada 2021 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Ww. decyzją z 7 kwietnia 2021 r., organ I instancji odmówił wnioskodawcy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wskazując że A. R. nie spełnia wszystkich przesłanek umożliwiających przyznanie wnioskowanego świadczenia.

Po rozpoznaniu odwołania skarżącego od ww. decyzji, Kolegium utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy N., nie podzielając jednak w całości stanowiska organu I instancji.

Na wstępie organ odwoławczy przywołał art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 111 z późn. zm.), mający zastosowanie w sprawie a następnie wskazał, że skarżący nie wykazał związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a koniecznością podjęcia opieki nad matką.

Odnosząc się do materiału dokumentacyjnego organ odwoławczy stwierdził, że urodzona [...] listopada 1944 r. D. S. jest wdową i na podstawie orzeczenia z 20 listopada 2021 r. wydanego na czas określony do dnia 30 listopada 2022 r. została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 19 października 2021 r. zaś niepełnosprawność istnieje od 12 czerwca 2021 r. Kolegium wskazało także, że z treści orzeczenia wynika, iż D. S. wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Ponadto, z treści przedłożonego wraz z wnioskiem świadectwa pracy wynika, że wnioskodawca zamieszkuje ze swoją rodziną i matką D. S. prowadząc wspólne gospodarstwo domowe. D. S., w wyniku obrażeń ciała odniesionych w wypadku drogowym w czerwcu 2021 r., przez kilka była miesięcy hospitalizowana i rehabilitowana. Od tego czasu syn sprawuje nad nią opiekę i z tego powodu nie może podjąć zatrudnienia. Pozostaje zarejestrowany jako bezrobotny.

Kolegium, oceniając stanowisko organu I instancji, zgodnie z którym w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki z art. 17 ust. 1b ww. ustawy, stwierdziło, że jest ono błędne. Wójt wskazał, że ww. przepis określa, iż warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest powstanie niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. W tym kontekście podniósł, że ustalony stopień niepełnosprawności D. S. datuje się od 19 października 2021 r., a więc po ukończeniu 76 roku życia – czyli warunki nie zostały zachowane. Organ odwoławczy nie podzielając stanowiska Wójta, podkreślił że Trybunał Konstytucyjny w punkcie drugim sentencji wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Przedmiotowy wyrok został ogłoszony w Dzienniku Ustaw RP z dnia 23 października 2014 r. pod poz. 1443 i z tym dniem orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego weszło w życie. Oznacza to, że bezpośrednim skutkiem orzeczenia jest utrata mocy obowiązującej przez art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawnością i to począwszy od dnia ogłoszenia wyroku. W jednolitym obecnie orzecznictwie sądów administracyjnych, ukształtowanym w stanie prawnym istniejącym po wydaniu przez Trybunał Konstytucyjny wspomnianego wyroku, przyjęte zostało stanowisko, zgodnie z którym zawarta w sentencji wyroku Trybunału derogacja nie powoduje powstania luki konstrukcyjnej, a zmodyfikowany przepis 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, w dopełnieniu z ust. 1 tego artykułu, może być stosowany.

W konsekwencji, jak stwierdziło Kolegium, koniecznością ustalenia kolejnej przesłanki, warunkującej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jest wykazanie, że A. R. - z racji sprawowanej opieki nad niepełnosprawną matką - nie może podjąć zatrudnienia. Zdaniem Kolegium warunek ten nie zaistniał albowiem podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, jest niepodejmowanie lub rezygnacja z pracy zarobkowej spowodowane koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. Przedmiotowe świadczenie nie jest zatem przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku względem osoby bliskiej, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Nie może być ono zatem traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba sprawująca opiekę. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest więc częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną. O rezygnacji z zatrudnienia, czy też świadomym jego niepodejmowaniu, można mówić w sytuacji, gdy osoba sprawująca opiekę jest obiektywnie zdolna do podjęcia zatrudnienia, na którą to zdolność wpływa także wiek takiej osoby i jej stan zdrowia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 2 czerwca 2021 r. sygn. akt II SA/Po 671/20, LEX nr 3187997). Kolegium dalej podniosło, że związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką, musi być bezpośredni i ścisły. Podkreśliło, że powyższe stanowisko Kolegium jest zbieżne ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zaprezentowanym w wyroku z dnia 8 października 2020 r. II SA/Gl 648/20, LEX nr 3081506. Zdaniem Kolegium w rozpoznawanej sprawie materiał dowodowy potwierdza, że wnioskodawca pozostawał bierny zawodowo na długo przed złożeniem wniosku, a brak zatrudnienia wynikał z innych przyczyn niż opieka nad niepełnosprawną matką. Jego stosunek pracy wygasł bowiem w dniu 15 lutego 2021 r., natomiast niepełnosprawność wymagającej opieki D. S. istnieje od 12 czerwca 2021 r.

Jednocześnie Kolegium podniosło, że znaczenie w sprawie ma także to, że w tym samym mieszkaniu zamieszkują poza wymagającą opieki niepełnosprawną i skarżącym również członkowie jego rodziny, tj.; żona oraz dwaj synowie w wieku 18 i 19 Jat. Obowiązek alimentacyjny, o jakim mowa w przepisie art. 17 ustawy, ciąży na wszystkich zstępnych osoby wymagającej opieki. Wobec powyższego organ odwoławczy stwierdził, że jeśli skarżący chce podjąć zatrudnienie to czynności omawianej opieki realizować mogą - choćby po części - jego dorośli synowie oraz jego siostra K. (córka D. S.). Ponadto, z racji zamieszkania w lokalu mieszkalnym D. S., zasadnym jest by takiego wsparcia (mimo braku prawnego obowiązku) udzielała także żona skarżącego – T. R. Kolegium podkreśliło, że przedstawione powyżej okoliczności wskazują, iż opieka nad niepełnosprawną matką może być współdzielona (chodzi o podział czasowy lub partycypowanie w kosztach skorzystania ze wsparcia opiekunki lub opiekuna), gdyż obowiązek alimentacyjny dotyczy wszystkich zstępnych niepełnosprawnej czyli nie tylko syna A. R. ale też wnuków czy jej córki. Istnieje zatem faktyczna możliwość takiego zorganizowania opieki, aby możliwym było podjęcie zatrudnienia przez wnioskodawcę, choćby w niepełnym wymiarze.

Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 20 czerwca 2022 r., wniósł A. R., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1) przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 80 k.p.a. polegające na dokonaniu jednostronnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i uwzględnieniu jedynie okoliczności przemawiających na niekorzyść skarżącego, co skutkowało naruszeniem zasady in dubio pro reo, poprzez brak wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, w szczególności pominięcie okoliczności przemawiających na korzyść skarżącego i rozstrzygnięcie niedających się usunąć wątpliwości na niekorzyść skarżącego poprzez bezpodstawne przyjęcie, że opieka na matką D. S. może być sprawowana przez inne osoby, podczas gdy skarżący A. R. mieszka na stałe z matką i jest jedyną osobą, która ma możliwość sprawowania nad nią stałej opieki, gdyż od nikogo innego tej pomocy D. S. nie może uzyskać;

2) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych polegające na jego błędnej interpretacji, gdyż skarżący spełnia wszystkie wskazane w nim przesłanki do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu faktycznie i stale sprawowanej opieki nad matką D. S.

Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Kolegium lub jej zmianę poprzez przyznanie wnioskodawcy świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad jego matką D. S. posiadającą orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz uchylenie decyzji Wójta Gminy w N. z 7 kwietnia 2022 r.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że decyzja organu I instancji została błędnie utrzymana w mocy przez Kolegium, albowiem organ odwoławczy oparł się na błędnych informacjach przedstawionych przez GOPS w zakresie możliwości sprawowania opieki nad D. S. przez innych domowników. Skarżący podkreślił, że jest jedyną osobą, która może opiekować się matką gdyż jego żona T. R. – po pierwsze: w świetle przepisów prawa nie należy do członków najbliższej rodziny D. S., na których spoczywa obowiązek opieki, a po drugie: jest zatrudniona na cały etat, wyjeżdża z domu o 6:30 rano a wraca po 17:00, jest bardzo zmęczona, gdyż praca wymaga całodniowego chodzenia. Z kolei, wnuk – B. R. lat 19 jest uczniem Szkoły [...] w Z. Wyjeżdża z domu o 6:30 rano wraca około 17:30 i po powrocie jego obowiązkiem jest nauka, a nie opieka nad babcią. Natomiast J. R. lat 17 jest niepełnoletnią uczennicą Technikum w Z. Wyjeżdża z domu o 6:30 rano, wraca ok 17:30. Jak podniósł skarżący, po powrocie ze szkoły jej obowiązkiem jest także nauka, a nie opieka nad babcią. Jeśli zaś chodzi o K. K. (którą Kolegium zaliczyło do najbliższych członków rodziny), to jest ona córką T. R. (żony skarżącego) z innego związku, tym samym nie spoczywa na niej prawny obowiązek opieki. Ponadto ma swoją rodzinę - męża i dwoje małych dzieci i nie mieszka wspólnie z D. S. pod adresem K. Wobec powyższego skarżący stwierdził, że niniejsze okoliczności jednoznacznie wskazują, że przekazane przez GOPS w N. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie informacje, na których oparta została zaskarżona decyzja SKO w Warszawie, są nieprawdziwe i wprowadzające w błąd oraz nie dają podstaw do utrzymania zaskarżonej decyzji w mocy.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn.zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57 a.

Biorąc pod uwagę powyższe kryteria kontroli, w ocenie Sądu, skarga jest zasadna gdyż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają przepisy prawa.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie dotycząca odmowy przyznania A. R. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia (jego niepodejmowania) lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką.

Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie przez organy administracji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2220, dalej: "u.ś.r.").

Zgodnie z art. 17 ust. 1 tej ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

– jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z kolei, stosownie do art. 17 ust. 1b u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Jak zatem z powyższego wynika, do przyznania osobom wymienionym we wskazanych przepisach świadczenia pielęgnacyjnego, konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek. Pierwsza z nich dotyczy sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Druga z kolei dotyczy niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania takiej opieki.

Z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika i co stanowi okoliczność niesporną, że skarżący jest synem osoby wymagającej opieki – D. S., urodzonej [...] listopada 1944 r., legitymującej się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w L. z dnia 20 listopada 2021 r. o zaliczeniu do znacznego stopnia niepełnosprawności. A. R. niewątpliwie należy więc do kręgu osób określonych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.

Kolegium słusznie wskazało (nie podzielając stanowiska organu I instancji), że przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. wobec treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13, utracił przymiot konstytucyjności. Z tych przyczyn w odniesieniu do opiekunów dorosłych niepełnosprawnych, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania im świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonać z pominięciem przewidzianym w tym przepisie kryterium momentu powstania niepełnosprawności - jako uniemożliwiającym uzyskanie przez nich świadczenia pielęgnacyjnego. W realiach rozpoznawanej sprawy nieusprawiedliwione było więc przyjęcie przez organ I instancji, że data ustalenia niepełnosprawności u matki skarżącego nakazywała odmowę przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia. Stanowisko Kolegium co do braku podstaw do takiej wykładni przepisów jak to zaprezentował organ I instancji zasługuje w tym zakresie na całkowitą aprobatę. Obowiązkiem organu było zatem zbadanie, czy skarżący spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy, z wyłączeniem tej części przepisu, która z dniem 21 października 2014 r. została w następstwie wydania powołanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

Kolegium uznało brak związku przyczynowego między rezygnacją przez skarżącego z zatrudnienia (niepodejmowaniem zatrudnienia) i sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką. Argumentując to stanowisko podniosło - po pierwsze: że stosunek pracy skarżącego wygasł w dniu 15 lutego 2021 r. zaś niepełnosprawność matki istnieje od dnia 12 czerwca 2021 r., po drugie: matka zamieszkuje wspólnie nie tylko z synem (skarżącym) ale i wnukami – a na nich także (zdaniem Kolegium) ciąży obowiązek alimentacyjny o jakim mowa w art. 17 ww. ustawy; po trzecie: obciążona takim obowiązkiem jest także siostra skarżącego K. - córka D. S.; po czwarte: pomoc taką powinna świadczyć również żona skarżącego – T. R. (pomimo braku prawnego obowiązku).

Powyższego stanowiska Sąd nie podziela w okolicznościach faktycznych tej sprawy.

I tak, przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeśli wnioskodawca rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przepis ten określa jednak jako przesłankę przyznania świadczenia nie tylko rezygnację z zatrudnienia ale także niepodejmowanie zatrudnienia i obie te przesłanki traktuje jako równorzędne. W orzecznictwie sądów administracyjnych wykładnia cytowanego przepisu nie budzi wątpliwości. Nie tylko rezygnacja z zatrudnienia stanowi o spełnieniu przesłanki niezbędnej do uzyskania świadczenia. Spełnienie tej przesłanki następuje także wówczas, jeżeli wnioskujący nie podejmuje zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki, przy czym cytowany przepis nie wyznacza żadnych ram czasowych dotyczących podejmowania aktywności zawodowej. Podkreślić należy, że ocena spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 ustawy powinna być dokonywana jako aktualna, to jest odnosząca się do czasu, w którym skarżący wystąpił o przyznanie świadczenia. Skarżący złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w dacie 5 stycznia 2021 r., w okresie, w którym jego matka legitymowała się orzeczeniem o zaliczeniu do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Odnosząc się dalej do stanowisko Kolegium, że obowiązek alimentacyjny o jakim mowa w art. 17 u.ś.r. obciąża wszystkich zstępnych osoby wymagającej opieki (w tym i wnuków), należy wskazać, że dokonując wykładni omawianego przepisu należy odwołać się do unormowań kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w części dotyczącej obowiązku alimentacyjnego. Legalną definicję obowiązku alimentacyjnego zawiera art. 128 k.r.o., zgodnie z którym obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Jak stanowi przy tym art. 617 § 1 k.r.o. krewnymi w linii prostej są osoby, z których jedna pochodzi od drugiej. Krewnymi w linii bocznej są osoby, które pochodzą od wspólnego przodka, a nie są krewnymi w linii prostej. Wśród krewnych w linii prostej rozróżnia się wstępnych (rodzice, dziadkowie, pradziadkowie itd.) oraz zstępnych (dzieci, wnuki, prawnuki itd.). Obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi (art. 129 § 1 k.r.o.).

W okolicznościach niniejszej sprawy jest bezsporne więc, że to syn - jako osoba zobowiązana w pierwszej kolejności do alimentowania matki, obciążony jest obowiązkiem zapewnienia opieki matce. Jednocześnie jak podniesiono w skardze wnuki skarżącej uczą się – B. R. w dniu w noszenia skargi był uczniem Szkoły [...] w Z., zaś siostra J. R. lat 17 jest uczennicą Technikum w Z.

Sąd nie podzielił także stanowiska organu odwoławczego co do tego, że pracująca żona skarżącego T. R. – w opiece tej także powinna współdziałać. Przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. wyraźnie bowiem wskazuje na konieczność istnienia ustawowego obowiązku alimentacyjnego, stąd nawet wykonywanie przez synową czynności wypełniających treść obowiązku alimentacyjnego, ale mających miejsce między osobami, na których nie ciąży ustawowy obowiązek alimentacyjny, nie może być traktowane jako wypełnienie dyspozycji wskazanego przepisu.

Natomiast, podzielić należy stanowisko Kolegium, co do tego, że obowiązek ten ciąży również na córce D. S. (określonej przez organ jak K.), a tym samym istnieje faktyczna możliwość zorganizowania opieki w taki sposób aby możliwym było podjęcie zatrudnienia przez skarżącego. Aby jednak wywieść takie stwierdzenie stan ten musi wynikać jasno z materiału dokumentacyjnego. Tymczasem, z akt sprawy wynika (wywiad środowiskowy), że matka skarżącego "utrzymuje kontakt z córką K.", mieszkającą oddzielnie, zaś w skardze skarżący podnosi, że K. to nie jego siostra, lecz córka żony skarżącego z innego związku, która ma swoją rodzinę i nie mieszka w tej samej miejscowości. Na ten fakt wskazał także pełnomocnik skarżącego na rozprawie.

W tej sytuacji, w ocenie Sądu, organ odwoławczy przedwcześnie uznał, że skarżący nie wykazał, iż niepodejmowanie zatrudnienia spowodowane była koniecznością sprawowania opieki nad osobą bliską trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji, a w konsekwencji naruszył art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, co skutkowało uchyleniem decyzji organów obu instancji. Wobec powyższego trafne okazały się także zarzuty skargi co do naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 7, 77 i art. 80 k.p.a.

Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji publicznej dokonają oceny stanu faktycznego, wyjaśniając przede wszystkim (wobec twierdzeń skarżącego) czy matka skarżącego ma także drugie dziecko K. (na którą powołało się Kolegium) i czy opieka nad D. S. mogła być współdzielona. Jeśli zaś wyniki ustaleń potwierdzą twierdzenia skarżącego organy zobowiązane będą do uwzględnienia wskazań zawartych przez Sąd w niniejszym wyroku - mając na uwadze przedstawioną wyżej wykładnię przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, którą to wykładnią są związane z mocy art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.