Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 831/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-07-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną uchwałę
Powołane przepisy: article: art. 74, art. 74d, art. 74 e, art. 74 f, art. 74 h
journal: Dz.U. 2008 nr 189 poz 1158
law: Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit c, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 10, art. 15,  art. 77 par. 1, art. 127 par. 1, art. 140
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś – Dębecka Sędziowie Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędzia WSA Urszula Wilk (spr.) Protokolant Monika Piotrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lipca 2010 r. sprawy ze skargi G. C. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie wyniku egzaminu notarialnego 1. uchyla zaskarżoną uchwałę; 2. stwierdza, że uchylona uchwała nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości na rzecz skarżącego G. C. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniach [...]-[...] października 2009 r. G. C. (skarżący) przystąpił do egzaminu notarialnego przed Komisją Egzaminacyjną do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Izby Notarialnej w [...] (dalej jako Komisja Egzaminacyjna).

Uchwałą Nr [...] z dnia [...] października 2009 r. na podstawie art. 74f § 2 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawe o notariacie (Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1158 oraz z 2009 r. Nr 37, poz. 286), Komisja Egzaminacyjna do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości ustaliła, co następuje:

"Stwierdza się, że Pan G. C. (...) otrzymał z egzaminu notarialnego (...):

- z zestawu pytań testowych - ocenę bardzo dobrą,

- z zadania polegającego na opracowaniu projektów dwóch aktów notarialnych - ocenę niedostateczną (z zadania polegającego na opracowaniu projektu I aktu notarialnego z drugiej części egzaminu notarialnego - ocenę dostateczną, a z zadania polegającego na opracowaniu projektu II aktu notarialnego z drugiej części egzaminu notarialnego - ocenę niedostateczną),

- z zadania polegającego na opracowaniu opinii prawnej z trzeciej części egzaminu notarialnego - ocenę dobrą i w związku z powyższym Pan G. C. uzyskał negatywny wynik egzaminu notarialnego".

W uzasadnieniu Komisja Egzaminacyjna stwierdziła, że z części pierwszej egzaminu notarialnego Pan G. C. otrzymał ocenę bardzo dobrą, z drugiej części egzaminu ocenę niedostateczną, z trzeciej części egzaminu ocenę dobrą. Komisja powołała art.74f § 1 ustawy - Prawo o notariacie, zgodnie z którym pozytywny wynik z egzaminu notarialnego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu notarialnego uzyskał ocenę pozytywną - a zatem Komisja ustaliła, że Pan G. C. uzyskał negatywny wynik z egzaminu notarialnego.

Odwołanie od tej uchwały do Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze

Sprawiedliwości wniósł G. C.

W uzasadnieniu odwołania skarżący wskazał, że w Prawie o notariacie brak jest kompetencji Komisji Egzaminacyjnej oraz kryterium dla ustalenia łącznej oceny za część drugą egzaminu notarialnego na podstawie ocen z dwóch zadań tej części, jak również brak podstaw do uznania, iż uzyskanie oceny negatywnej z jednego z zadań z części drugiej egzaminu oznacza negatywny wynik z całego egzaminu notarialnego. Skarżący wskazał, że za część drugą egzaminu otrzymał dwie oceny: ocenę dostateczną i ocenę niedostateczną. Jego zdaniem brak jest podstaw prawnych do ustalenia łącznej oceny za drugą część egzaminu na podstawie ocen uzyskanych z dwóch zadań z tej części. Nie jest także stwierdzone, iż z części drugiej egzaminu należy otrzymać dwie oceny pozytywne, żeby uzyskać wynik pozytywny egzaminu notarialnego. Ustawodawca wymaga, by z każdej części egzaminu uzyskać ocenę pozytywną, co w przypadku wystawiania dwóch ocen za daną część egzaminu notarialnego jest spełnione, jeżeli przynajmniej jedna ocena jest pozytywna. Zdaniem skarżącego przyjęcie tych kryteriów oceny egzaminu pozwala na uznanie, iż uzyskał on pozytywny wynik egzaminu notarialnego.

Ponadto zdaniem skarżącego w zaskarżonej uchwale brak jakiejkolwiek informacji o tym, jaką większością ta uchwała została podjęta, brak informacji o liczbie członków Komisji Egzaminacyjnej obecnych w czasie podejmowania przedmiotowej uchwały, jak również nie jest w niej wskazany wyniku głosowania Komisji Egzaminacyjnej, co uniemożliwia stwierdzenie, czy uchwała Nr [...] została skutecznie podjęta, czy też nie została podjęta. O podjęciu uchwały nie świadczą bowiem, zdaniem skarżącego same podpisy członków Komisji Egzaminacyjnej, gdyż bez względu na wynik głosowania członkowie Komisji Egzaminacyjnej powinni podpisać uchwałę. Niewskazanie wyniku głosowania Komisji Egzaminacyjnej uniemożliwia jednoznaczne stwierdzenie, iż uchwała została skutecznie podjęta.

Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości uchwałą z dnia [...] stycznia 2010 r. działając na podstawie art. 74h § 1, § 9, § 12 Prawa o notariacie w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę.

W uzasadnieniu uchwały w pierwszej kolejności wskazano, że zgodnie z art. 74h § 12 ustawy – Prawo o notariacie do postępowania przed Komisją odwoławczą stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, co wyłącza stosowanie Kodeksu postępowania administracyjnego wprost i prowadzi do wniosku o swoistym charakterze postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego.

Charakter ten potwierdzają inne przepisy ustawy - Prawo o notariacie i rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy. Na przykład do rozpatrywania spraw w obu instancjach powołane zostały wieloosobowe organy szczególne o specyficznych kompetencjach (art. 74 § 1, art. 74h ustawy), podstawy wyłączenia członków tych organów uregulowane zostały w szczególny sposób (art. 71h, art.74h § 7 ustawy), kwestie związane z funkcjonowaniem tych organów reguluje Minister Sprawiedliwości rozporządzeniem (art. 74h § 14 ustawy).

Wskazano, iż w § 5 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 lipca 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego (Dz.U. z 2009r. Nr 114, poz. 955) mowa jest o konieczności sporządzenia w toku postępowania odwoławczego pisemnej opinii dotyczącej zasadności jedynie "zarzutów podniesionych w odwołaniu", mowa jest także o "zakresie odwołania" oraz o "zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu".

Z kolei w § 4 wymienionego rozporządzenia ustanowiono procedurę głosowania członków komisji odwoławczej w procesie podejmowania przez tę Komisję decyzji w konkretnych sprawach. Komisja odwoławcza wskazała, iż z przepisu tego wynika, że przesłanką podjęcia uchwały końcowej, dotyczącej wyniku całego egzaminu, jest głosowanie nad ostateczną oceną jedynie z jednej części egzaminu, a mianowicie z tej (testu lub pracy pisemnej), która "została zakwestionowana w odwołaniu".

Komisja Odwoławcza wywiodła, iż opisane wyżej zasady (swoisty charakter postępowania w sprawie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego, stosowanie w tym postępowaniu Kodeksu postępowania administracyjnego jedynie odpowiednio, określony normatywnie tryb i sposób działania komisji odwoławczej) wskazują, że postępowanie odwoławcze w sprawie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego toczy się w przedmiotowych ramach zakreślonych przez osoby odwołujące się. Ramy te wyznaczane są z jednej strony zakwestionowaną w odwołaniu częścią egzaminu, z drugiej zaś zarzutami odwołania.

Oceny wniesionego odwołania dokonano więc w tak zakreślonych ramach postępowania odwoławczego.

Organ odwoławczy wskazał, że posłużenie się przez Komisję Egzaminacyjną w uchwale, w części opisującej wyniki uzyskane przez skarżącego z poszczególnych części egzaminu, nieprawidłowym sformułowaniem, iż otrzymał on ocenę niedostateczną z zadania polegającego na opracowaniu projektów dwóch aktów notarialnych nie miało wpływu na wynik egzaminu notarialnego. Nie może być bowiem wątpliwości, iż w opisie tym przytoczono uzyskane przez niego wyniki z poszczególnych części egzaminu notarialnego, o czym niewątpliwie świadczy dodatkowy opis tam zawarty jak "z zadania polegającego na opracowaniu projektu I aktu notarialnego z drugiej części egzaminu notarialnego - ocenę dostateczną, a z zadania polegającego na opracowaniu projektu II aktu notarialnego z drugiej części egzaminu notarialnego - ocenę niedostateczną", czy "z zadania polegającego na opracowaniu opinii prawnej z trzeciej części egzaminu notarialnego - ocenę dobrą". Komisja Egzaminacyjna prawidłowo zatem ustaliła ocenę z egzaminu notarialnego na podstawie ocen uzyskanych przez egzaminowanego z trzech części egzaminu notarialnego.

Co do zarzutu dotyczącego braku informacji o tym, jaką większością głosów została podjęta uchwała Komisji Egzaminacyjnej, jaka była liczba członków Komisji Egzaminacyjnej obecnych przy podejmowaniu uchwały, jak również wyniku głosowania, Komisja Odwoławcza podniosła, że dane członków Komisji Egzaminacyjnej wymienionych w uchwale i ich podpisy świadczą o liczbie członków Komisji Egzaminacyjnej obecnych przy podejmowaniu uchwały. Prawo o notariacie nie wymaga, by uchwała precyzowała sposób głosowania przez członków Komisji Egzaminacyjnej nad wynikiem egzaminu notarialnego. O podjęciu uchwały o wyniku egzaminu przez jej członków większością głosów świadczą podpisy złożone pod uchwałą. Podpisując uchwałę członkowie Komisji Egzaminacyjnej potwierdzają odbycie głosowania i zaświadczają o ustalonym w jego rezultacie wyniku egzaminu notarialnego.

Co do zarzutu dotyczącego braku podstawy prawnej do przyjętej przez Komisję Egzaminacyjną metody ustalenia ostatecznej oceny za część drugą egzaminu, polegającej na ustaleniu tej oceny na podstawie wyliczenia średniej ocen przyznanych za zadania składające się na część drugą egzaminu Komisja Odwoławcza powołując art. 74f § 1 Prawa o notariacie podniosła, że na ocenę za cały egzamin wpływ ma pozytywny wynik uzyskany ze wszystkich części egzaminu, traktowanych jako odrębne całości.

Komisja Odwoławcza podniosła, że skoro zgodnie z art. 74d § 3 w/w ustawy druga część egzaminu notarialnego składa się z 2 zadań polegających na opracowaniu projektów aktów notarialnych na podstawie opisanego przypadku (casusu), to logicznym jest, że ocena za tę część egzaminu musi uwzględniać wyniki uzyskane z obu zadań. Względy wykładni logicznej i celowościowej przemawiają za tym, że do oceny części drugiej egzaminu - jako jedynej składającej się z dwóch zadań - należało zastosować tę samą metodę, jaka wynika z § 4 art. 74c ustawy - Prawo o notariacie w odniesieniu do ustalania ostatecznej oceny za każde z zadań z części drugiej i trzeciej egzaminu, a więc średniej arytmetycznej. W przeciwnym razie, gdyby Komisja Egzaminacyjna brała pod uwagę, dla ustalenia wyniku z części drugiej egzaminu, jak sugeruje skarżący, wyłącznie ocenę pozytywną uzyskaną za którekolwiek z zadań, oznaczałoby to, że ocenie podlegałoby tylko jedno z zadań (zawsze to, za które egzaminowany uzyskał korzystną ocenę), a nie cała część egzaminu. Tymczasem, przepisy ustawy - Prawo o notariacie nakazują ocenę każdej z części egzaminu i nie zawierają podstawy do ustalenia, że wystarczającą podstawą do przyznania pozytywnego wyniku z części drugiej egzaminu jest dokonanie oceny tylko jednego z zadań na tę część składających się.

Stosownie zaś do przepisów art. 74d do art. 74f Prawa o notariacie, egzaminowany może uzyskać ocenę pozytywną z części drugiej egzaminu nawet w sytuacji, gdy z jednego z zadań składających się na tę część egzaminu uzyska ostateczną ocenę niedostateczną. Decydującym będzie bowiem wysoki wynik przyznany za drugie z zadań. W tej jednak sytuacji przyznanie pozytywnej oceny za część drugą egzaminu będzie wynikiem oceny obu zadań składających się na część drugą egzaminu, do czego zobowiązuje ustawa.

Ostatecznie Komisja Odwoławcza podniosła, że skarżący w swoim odwołaniu podniósł wyłącznie zarzuty formalne, odnoszące się do prawidłowości podjęcia przez Komisję Egzaminacyjną uchwały ustalającej wynik egzaminu notarialnego oraz do kompetencji Komisji Egzaminacyjnej do ustalenia łącznej oceny za drugą część egzaminu notarialnego na podstawie ocen z dwóch zadań składających się na tę część egzaminu, nie odnosząc się w żaden sposób do oceny merytorycznej, dokonanej przez egzaminatorów, opracowanych w ramach drugiej części egzaminu aktów notarialnych.

W ocenie Komisji Odwoławczej należało zatem przyjąć, iż skarżący nie kwestionuje merytorycznej zasadności wystawionych ocen za każe z zadań. Komisja Odwoławcza stwierdziła zatem, iż brak jest jakichkolwiek podstaw do zmiany na pozytywną oceny z drugiej części egzaminu notarialnego, a w konsekwencji zmiany oceny końcowej z egzaminu notarialnego.

Na powyższą uchwałę G. C. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej naruszenie prawa materialnego poprzez błędy w wykładni i zastosowaniu przepisów art. 74d § 6 , art. 74e § 4, art. 74f § 1 i § 2 ustawy Prawo o notariacie, które miało wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie przepisu postępowania tj. art. 77 ust. 1 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały i zasądzenie kosztów postępowania.

Podniósł, iż przyjęte przez Komisję Odwoławczą założenie, iż nie kwestionuje zasadności wystawionych ocen za każde z zadań z części drugiej egzaminu notarialnego jest błędne. Wskazał, że poprzez odwołanie się od uchwały Nr [...] Komisji Egzaminacyjnej nie zgadza się z ustaleniem Komisji. Przyczyną ustalenia przez Komisję Egzaminacyjną negatywnego wyniku egzaminu była ocena z zadania polegającego na opracowaniu II aktu notarialnego z drugiej części egzaminu. Gdyby ocena z tego zadania byłaby pozytywna, bezprzedmiotowe byłoby odwołanie. To, że w uzasadnieniu odwołania podniósł zarzuty formalne, nie oznacza jego zdaniem, iż zgodził się z oceną z zadania polegającego na opracowaniu II aktu notarialnego z drugiej części egzaminu. Skarżący nie odniósł się merytorycznie do oceny tego zadania wystawionego przez Komisję Egzaminacyjną, gdyż Komisja ta w uchwale nie wskazała jakiejkolwiek przesłanki swojej oceny, uniemożliwiając tym samym zapoznanie się ze stanowiskiem i motywami podjętego rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji mógł jedynie wyrazić dezaprobatę dla stanowiska Komisji Egzaminacyjnej, którą wyraził dostatecznie poprzez odwołanie.

Zdaniem skarżącego żaden przepis ustawowy nie wymaga od odwołującego się dokładnego wskazania przesłanek odwołania - wystarczające jest wskazanie dezaprobaty, natomiast na organie administracji leży obowiązek wyczerpującego zbadania całego materiału dowodowego. Jeżeli Komisja Odwoławcza ograniczyła kontrolę uchwały Nr [...] Komisji Egzaminacyjnej do zbadania warunków formalnych i uchyliła się od zbadania prawidłowości merytorycznej wyniku egzaminu, należy uznać, że doszło do naruszenia przepisów postępowania regulujących zakres działania organu, które to naruszenie ma wpływ na wynik sprawy i uzasadnia uchylenie zaskarżonej uchwały Komisji Odwoławczej.

Skarżący podtrzymał też zarzuty podniesione w odwołaniu od uchwały Komisji Egzaminacyjnej.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumenty jak w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną /uchwałę/ lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle wskazanych wyżej kryteriów, Sąd stwierdził, iż skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 74 § 1, § 3 i § 4 ustawy - Prawo o notariacie egzamin notarialny przeprowadzają komisje, o których mowa w art. 71 b § 1 lub § 2. Przepisy art. 71 h stosuje się odpowiednio. Egzamin notarialny polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu notarialnego, zwanej dalej "zdającym", do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu notariusza, w tym wiedzy i umiejętności jej praktycznego zastosowania z zakresu: materialnego i procesowego prawa cywilnego, prawa rodzinnego i opiekuńczego, prawa gospodarczego, spółek prawa handlowego, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, materialnego i procesowego prawa administracyjnego, prawa finansowego, prawa prywatnego międzynarodowego, prawa Unii Europejskiej, prawa konstytucyjnego, prawa o ustroju sądów i prokuratur, samorządu notarialnego oraz innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej, a także warunków wykonywania zawodu notariusza i etyki tego zawodu. Egzamin notarialny składa się z trzech części pisemnych.

Zgodnie z art. 74d ustawy - Prawo o notariacie pierwsza część egzaminu notarialnego polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 100 pytań zawierających po 3 propozycje odpowiedzi, druga część egzaminu notarialnego składa się z 2 zadań polegających na opracowaniu projektów aktów notarialnych na podstawie opisanego przypadku (casusu), trzecia część egzaminu notarialnego polega na opracowaniu opinii prawnej na podstawie przedstawionego problemu prawnego. Członkowie komisji dokonują oceny za część drugą i trzecią egzaminu notarialnego przy zastosowaniu następującej skali ocen:

1) oceny pozytywne:

a) celująca (6),

b) bardzo dobra (5),

c) dobra (4),

d) dostateczna (3);

2) ocena negatywna - niedostateczna (2).

Zgodnie z art. 74e § 2, § 3, § 4 ustawy - Prawo o notariacie oceny rozwiązania każdego z zadań z części drugiej i trzeciej egzaminu notarialnego dokonują niezależnie od siebie dwaj członkowie komisji, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu. Każdy z członków komisji sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową i sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny cząstkowej i przekazuje je niezwłocznie przewodniczącemu komisji, który załącza wszystkie uzasadnienia ocen cząstkowych dotyczące prac zdającego do protokołu z przebiegu egzaminu notarialnego. Ostateczną ocenę z pracy pisemnej z każdego z zadań z części drugiej i trzeciej egzaminu notarialnego stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego członka komisji sprawdzającego pracę pisemną, przy czym:

1) oceny pozytywne to:

a) celująca - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 5,51 do 6,00,

b) bardzo dobra - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 4,51 do 5,50,

c) dobra - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 3,51 do 4,50,

d) dostateczna - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 3,00 do 3,50;

2) ocena negatywna - niedostateczna - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi poniżej 3,00.

Zgodnie z art. art. 74f § 1 i 2 ustawy - Prawo o notariacie pozytywny wynik z egzaminu notarialnego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu notarialnego otrzymał ocenę pozytywną. Komisja podejmuje uchwałę o wyniku egzaminu notarialnego większością głosów obecnych członków.

Zgodnie z art. art. 74h § 1, § 2, § 9, § 10, § 11, § 12 ustawy - Prawo o notariacie od uchwały o wyniku egzaminu notarialnego zdającemu przysługuje odwołanie do komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w terminie 14 dni od dnia otrzymania uchwały, o której mowa w art. 74f § 2.

Minister Sprawiedliwości powołuje, w drodze zarządzenia, komisję egzaminacyjną II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości, zwaną dalej "komisją odwoławczą", w składzie 9 członków.

Do zadań komisji odwoławczej należy rozpatrywanie odwołań od wyników egzaminu notarialnego.

Uchwały są podejmowane większością 2/3 głosów w obecności wszystkich członków komisji odwoławczej.

Od uchwały komisji odwoławczej służy skarga do sądu administracyjnego.

Do postępowania przed komisją odwoławczą stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Zgodnie z art. 74h § 14 pkt 4 ustawy - Prawo o notariacie Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia tryb i sposób działania komisji odwoławczej.

§ 5 ust.3 i 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 lipca 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego (Dz. U. z dnia 20 lipca 2009 r.) stanowi, że Przewodniczący lub członek komisji odwoławczej sporządza pisemną opinię dotyczącą zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu, wraz ze stanowiskiem. Głosowanie jest jawne. W pierwszej kolejności komisja odwoławcza głosuje nad ostateczną oceną testu lub pracy pisemnej z tej części egzaminu notarialnego, która została zakwestionowana w odwołaniu, następnie komisja odwoławcza głosuje w sprawie uchwały komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości o wyniku egzaminu notarialnego.

Powołane wyżej przepisy w sposób jednoznaczny wskazują, że postępowanie w sprawie egzaminu notarialnego jest odrębnym postępowaniem administracyjnym, które prowadzone jest przez powołane w tym celu organy - komisje. W postępowaniu tym obowiązuje zasada dwuinstancyjności. Art.74h § 1 ustawy Prawo o notariacie wskazuje organ właściwy do rozpoznawania odwołań od uchwał o wyniku egzaminu notarialnego - Komisję Egzaminacyjną II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości (art.74h § 2 - Komisja Odwoławcza). Z kolei z mocy art.74 h § 12 ustawy Prawo o notariacie do postępowania przed Komisją Odwoławczą stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W przedmiotowej sprawie Komisja Odwoławcza stanęła na stanowisku, że postępowanie odwoławcze w sprawie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego toczy się w przedmiotowych ramach zakreślonych zakwestionowaną w odwołaniu częścią egzaminu i zarzutami odwołania.

Sąd nie podziela tego stanowiska. Przyjęta przez Komisję Odwoławczą wykładnia art.74 h § 12 ustawy Prawo o notariacie nie znajduje oparcia w przepisach prawa.

Użyte w art. 74h § 2 ustawy - Prawo o notariacie pojęcie "odpowiednio" oznacza tyle tylko, że do postępowania przed Komisją Odwoławczą zastosowanie mają przepisy k.p.a. ze zmianami wynikającymi z ustawy Prawo o notariacie i ze specyfiki tego postępowania. Nie ma natomiast podstaw do ograniczania stosowania norm wynikających z k.p.a., o ile ograniczenia takie nie wynikają wprost z przepisów Prawa o notariacie. Z pewnością normą ograniczającą zakres odpowiedniego stosowania k.p.a. nie mogą być dyspozycje rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 lipca 2009 r. w sprawie Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego, na które wskazała w uzasadnieniu Uchwały z dnia [...] stycznia 2010 r. Komisja Odwoławcza. Rozporządzenie to reguluje m.in. tryb i sposób działania komisji odwoławczej, nie zmienia jednak (i nie może zmieniać) norm wynikających z odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a. Rozporządzenie to w § 5 ust. 4 i 5 wskazuje jedynie, że przewodniczący lub członek komisji odwoławczej sporządza pisemną opinię dotyczącą zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu, wraz ze stanowiskiem. Głosowanie jest jawne. W pierwszej kolejności komisja odwoławcza głosuje nad ostateczną oceną testu lub pracy pisemnej z tej części egzaminu notarialnego, która została zakwestionowana w odwołaniu, następnie komisja odwoławcza głosuje w sprawie uchwały Komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości o wyniku egzaminu notarialnego. Zatem rozporządzenie to również wskazuje, że przedmiotem ostatecznej oceny Komisji Odwoławczej jest cała uchwała Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości o wyniku egzaminu notarialnego.

Skoro, jak wykazano wyżej postępowanie w sprawie egzaminu notarialnego jest postępowaniem administracyjnym, a uchwała Komisji Odwoławczej jest orzeczeniem II instancji, to jej wydanie musi być poprzedzone ponownym zbadaniem sprawy administracyjnej zgodnie z wymogami odpowiednio zastosowanego k.p.a. Istotą tej sprawy administracyjnej jest ustalenie wyniku egzaminu notarialnego i ponowne jej zbadanie, nie oznacza to oczywiście ponownego przeprowadzenia egzaminu, a jedynie kontrolę prawidłowości określonego przez Komisję Egzaminacyjną wyniku egzaminu.

Z przytoczonych wyżej uregulowań ustawy - Prawo o notariacie nie wynika, że kontrola Komisji Odwoławczej toczy się w przedmiotowych ramach zakreślonych zakwestionowaną w odwołaniu częścią egzaminu i zarzutami odwołania. Taka interpretacja przepisów prawa jest zupełnie dowolna i nie znajduje oparcia w żadnym przepisie ustawy, trudno więc ją przyjąć, nawet jeżeli takie uregulowanie byłoby racjonalne. Nie jest bowiem rzeczą organu kreowanie racjonalnych rozwiązań, jeśli ustawodawca ich nie ustanowił i nie da się ich wywieść z przepisów ustawy. W ustawie - Prawo o notariacie ustawodawca w żaden sposób nie ograniczył zakresu kontroli Komisji Odwoławczej, co do prawidłowości wyniku egzaminu, nie można więc w drodze interpretacji uznać, że zakres ten jest ograniczony i sprowadza się tylko do kontroli w ramach zarzutów podniesionych w odwołaniu.

Należy stwierdzić, że Komisja Odwoławcza była uprawniona i zobowiązana do dokonania kontroli uchwały nr [...] z [...] października 2009 r. Komisji Egzaminacyjnej, uwzględniając w pełni zasadę dwuinstancyjności przedmiotowego postępowania. Odwołanie, o którym mowa w art.74h § 1 ustawy Prawo o notariacie, jest odwołaniem w rozumieniu art. 127 § 1 k.p.a. Zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, określona w art. 15 k.p.a., polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonego aktu. Działanie organu odwoławczego nie ma charakteru kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym. Dlatego w rozpatrywanej sprawie Komisja Odwoławcza miała obowiązek ponownego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie, niezależnie od tego, jakie zarzuty podnosił w odwołaniu skarżący. Komisja Odwoławcza winna rozpatrzyć odwołanie zgodnie z wymogami zawartymi w rozdziale 10 k.p.a. (Odwołania), w tym w szczególności zgodnie z art. 140 k.p.a., który w sprawach nieuregulowanych w art. 136-139 k.p.a. odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów o postępowaniu przed organami pierwszej instancji. W myśl zaś art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji państwowej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Stąd też Komisja Odwoławcza przy rozpoznawaniu odwołania od uchwały Komisji Egzaminacyjnej nie może ograniczyć zakresu kontroli tej uchwały tylko do zarzutów podniesionych w odwołaniu.

Od tej oceny zależy rzetelność ustalenia wyniku egzaminu i zgodność z prawem uchwały w tym względzie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2008 r. II GSK 473/07 i z dnia 18 grudnia 2007 r. II GSK 276/07 ). Również Naczelny Sąd Administracyjny w Wyroku z dnia 22 marca 1996r. SA/Wr 1996/95 wskazał, że "Istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji".

Ponieważ, jak wynika z uzasadnienia uchwały Komisja Odwoławcza ograniczyła kontrolę uchwały Komisji Egzaminacyjnej jedynie do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w odwołaniu (które kwestionując wynik egzaminu ograniczały się do zarzutów natury formalnej) i uchyliła się od zbadania prawidłowości wyniku egzaminu, to uznać należy, że doszło do naruszenia przepisów postępowania regulujących zakres działania organu w II instancji, a to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Takie uchybienie przepisom postępowania uzasadnia uchylenie zaskarżonej uchwały.

Wobec braku pełnej oceny uchwały Komisji Egzaminacyjnej nr [...] z dnia [...] października 2009 r. przez Komisję odwoławczą częściowo przedwczesne byłoby ustosunkowywanie się do zarzutów stanowiących również częściową ocenę tej uchwały. Wskazać jednak należy, iż Sąd nie podzielił zarzutów skarżącego dotyczących braku informacji o tym, jaką większością głosów została podjęta, czy też nie podjęta uchwała, jaka była liczba członków Komisji obecnych przy podejmowaniu uchwały, jak również wyniku głosowania.

Stosownie do treści art. 74 f ustawy - Prawo o notariacie Komisja Egzaminacyjna podejmuje uchwałę o wyniku egzaminu notarialnego większością głosów obecnych członków. Oczywistym jest wiec, iż dane członków Komisji wymienionych w uchwale i ich podpisy świadczą o liczbie członków Komisji obecnych

przy podejmowaniu uchwały. Prawo o notariacie nie wymaga, by uchwała precyzowała sposób głosowania przez członków Komisji nad wynikiem egzaminu notarialnego. O podjęciu uchwały o wyniku egzaminu przez jej członków większością głosów świadczą podpisy złożone pod uchwałą. Podpisując uchwałę członkowie Komisji potwierdzają odbycie głosowania i zaświadczają o ustalonym w jego rezultacie wyniku egzaminu notarialnego.

Złożone w opisany sposób podpisy członków Komisji Egzaminacyjnej w tych okolicznościach jednoznacznie stwierdzają, iż uchwała została podjęta skutecznie.

Podnoszony tak w skardze jak i w odwołaniu zarzut, dotyczący braku podstawy prawnej do przyjętej przez Komisję Egzaminacyjną metody ustalenia ostatecznej oceny za część drugą egzaminu, polegającej na ustaleniu tej oceny na podstawie wyliczenia średniej ocen przyznanych za zadania składające się na część drugą egzaminu również nie jest zasadny w ocenie Sądu.

Stosownie do treści art. 74 f § 1 ustawy - Prawo o notariacie, pozytywny wynik z egzaminu notarialnego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu notarialnego otrzymał ocenę pozytywną. Oznacza to, że na ocenę za cały egzamin wpływ ma pozytywny wynik uzyskany ze wszystkich części egzaminu, traktowanych jako odrębne całości.

Skoro zgodnie z art. 74d § 3 ustawy – Prawo o notariacie druga część egzaminu notarialnego składa się z 2 zadań polegających na opracowaniu projektów aktów notarialnych na podstawie opisanego przypadku (casusu), to logicznym jest, że ocena za tę część egzaminu musi uwzględniać wyniki uzyskane z obu zadań. Przepisy ustawy - Prawo o notariacie nakazują ocenę każdej z części egzaminu i nie zawierają podstawy do ustalenia, że wystarczającą podstawą do przyznania pozytywnego wyniku z części drugiej egzaminu jest dokonanie oceny pozytywnej tylko jednego z zadań na tę część składających się.

Nie jest wiec zasadne twierdzenie skarżącego, iż jeżeli z drugiej części egzaminu są dwie oceny, a jedna jest pozytywna, to z całej drugiej części powinna być ustalona również ocena pozytywna. Miarodajną metodą ustalenia oceny z części drugiej egzaminu jest przyjęcie, iż jest to średnia ocen uzyskanych z dwóch zadań składających się na tą część. Metoda ta jest analogiczna do wskazanej w art. 74e § 4 ustawy Prawa o notariacie metody ustalenia oceny z pracy pisemnej z każdego z zadań z części drugiej i trzeciej egzaminu.

W tym miejscu należy również wskazać, iż istotnie sentencja uchwały Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] z dnia [...] października 2009 r. została sformułowana niezręcznie, nie posługuje się bowiem przewidzianymi w ustawie Prawo o notariacie określeniami odnoszącymi się do egzaminu notarialnego tj. pojęciami części egzaminu i zadań z części drugiej i trzeciej egzaminu. Jednak uchybienie to w ocenie Sądu nie miało wpływu na wynik sprawy, bowiem Uchwała ta w sposób dostatecznie jasny określa wynik egzaminu, jak również oceny uzyskane z poszczególnych części egzaminu i składających się na nie zadań.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Komisja Odwoławcza skontroluje wynik egzaminu kierując się wskazaniami dotyczącymi zakresu jej działania, które zostały zawarte w uzasadnieniu.

Zważywszy powyższe działając na podstawie art. 145 § 1 p.1 lit.c p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art.200 p.p.s.a. i zasądził kwotę 200 zł tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego.

O niewykonywaniu zaskarżonej uchwały Sąd orzekł na podstawie art.152 p.p.s.a.