Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2661/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 10 par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 215 ust. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2204
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o  gospodarce nieruchomościami  - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Sawa Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Asesor WSA Anna Fyda-Kawula Protokolant referent Aleksandra Cymerska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2022 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Regionalnej we Wrocławiu sprawy ze skarg K. S. i Miasta [...] na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość oddala skargi.


UZASADNIENIE

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Prezydent [...] z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] ustalił na rzecz K.S. odszkodowanie w wysokości [...] zł za przejętą dekretem z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] (Dz. U. Nr 50 poz. 279) nieruchomość o powierzchni [...] m2, położoną w [...] przy ul. [...], oznaczoną nr hip. [...], która, jak ustalił Prezydent, stanowi obecnie część działek ewidencyjnych nr: [...]. Nieruchomość ta pochodziła z księgi hipotecznej pod nazwą "[...]" numer wykazu hipotecznego [...].

Prezydent w wydanej decyzji nie sprecyzował, w jakim zakresie dawna działka hipoteczna odpowiada aktualnym działkom ewidencyjnym. Nieruchomość ta na dzień wydania przez Prezydenta decyzji reprywatyzacyjnej stanowiła własność miasta [...].

Z zaświadczenia Sądu Rejonowego dla [...] Wydziału Ksiąg Wieczystych z dnia [...] czerwca 2005 r. L.dz. [...] dotyczącego hip. [...] "[...]" wynika, że część przedmiotowej księgi hipotecznej uległa zniszczeniu, a na podstawie pozostałej części nie można określić, czy zaginiona część zawierała wpisy i jakiej treści, wobec czego księgę hipoteczną należy uznać za zniszczoną w rozumieniu art. 1 ust. 2 ustawy o księgach wieczystych z dnia 6 lipca 1982 r. oraz nie można wydać zaświadczenia o treści księgi wieczystej. Z zachowanej części księgi wynika, że: na mocy aktu z dnia [...] lipca 1942 r. nr rep. [...] zawartego przed notariuszem A.G., E.D., M.K.( [...]), M.K. zd. D. oraz A.D., M.D. i M. K. jako spadkobiercy P. D. sprzedali należącą do nich część nieruchomości o powierzchni [...] ha [...] m2 H. R. Nieruchomość została następnie rozparcelowana. Działki nr hip. od [...] o powierzchni [...] m2 zostały wydzielone do oddzielnej księgi oznaczonej powołanymi numerami. Do działu II wykazu została zaprojektowana następująca treść: H.R. co do gruntu o obszarze [...] ha [...] m2, odchodzącego pod regulacje ulic [...] i pięciu projektowanych w granicach określonych na planie złożonym pod nr [...] do zbioru dowodów tomu IV tej księgi literami [...]; co do gruntu o obszarze [...] m2, odchodzącego na cele użyteczności publicznej, w granicach określonych na tymże planie [...]; co do działek oznaczonych na tymże planie: nr [...] o obszarze [...] m2, nr [...] o obszarze [...] m2, nr [...] o obszarze [...] m2, nr [...] o obszarze [...] m2, nr [...] o obszarze [...] m2 i nr [...] o obszarze [...] m2. Postanowieniem Wydziału Hipotecznego Miejskiego Sądu Okręgowego z dnia [...] marca 1944 r. wniosek nr [...] został zatwierdzony.

Zgodnie z treścią wypisów: nr [...] z dnia 5 marca 1942 r., nr [...] z dnia 6 marca 1942 r., [...] z dnia 8 kwietnia 1942 r. i nr [...] z dnia 30 lipca 1942 r. M.K. z domu D., K. K., A. D., M. D., M. K. z domu D., G. K. (pisownia imion i nazwisk zachowana jak w powołanych wyżej wypisach) oświadczyli, że są osobami przesiedlonymi i że pozostawili w G. G. posiadłość ziemską położoną w [...], przy ulicy [...] j, zapisaną w księdze wieczystej (hipotecznej) "[...]" nr hip. W [...].

M.K., K.K., A. D., M. D., M. K. i G. K. oświadczyli przy tym, że dla uzyskania wyrównania majątkowego udzielili R. SS Komisarzowi Rzeszy dla utwierdzania n., [...] nieodwołalnego pełnomocnictwa do zarządzania i sprzedaży ww. nieruchomości, jak również do udzielania wszelkich w tym celu potrzebnych oświadczeń wobec sądów i innych władz oraz osób prywatnych. Pełnomocnictwo to upoważnia do czynienia i przyjmowania wszelkich wpłat będących w związku z administracją i sprzedażą nieruchomości (V. zbiór dokumentacji akt księgi dawnej [...] hip. [...]). Z treści wypisu nr [...] z dnia 6 marca 1942 r. ponadto wynika, że w dniu składania oświadczenia [...] notariuszowi A. E. M. K. oraz G. K. zamieszkiwali w [...] przy ul. [...].

Z treści zaś wypisu z aktu notarialnego nr repertorium [...] z dnia 17 grudnia 1942 r. sporządzonego przed n.notariuszem w [...] A. E. wynika, że G. S. do aktu złożył oświadczenia nie w imieniu własnym, lecz jako pełnomocnik R. SS jako Komisarza Rzeszy dla utwierdzenia n., który ze swej strony znowu działa jako pełnomocnik przesiedlonych przynależnych do narodowości niemieckiej E. D., M. K., A. D., M. D. oraz M. K. Oświadczył, że aktem notarialnym z dnia [...] lipca 1942 r. nr repertorium [...] sporządzonym przed n. notariuszem A. E. sprzedał w imieniu właścicieli nieruchomość w [...] przy ul. [...], oznaczenie hip. "[...]" nr. hip. W [...] H. R. z domu B. Potwierdził przy tym, że cena kupna w pełnej wysokości [...] zł została zapłacona przez H.R. G. S. udzielił nabywczyni w imieniu sprzedawców pokwitowania z pełnej ceny kupna i potwierdził, że sprzedawcom nie przysługują od H.R. żadne pretensje z tytułu prawnego. Składający oświadczenie ponadto upoważnił H.R. z domu B., nabywczynię nieruchomości do przeprowadzenia wszelkich działań, które okażą się potrzebne przy przepisaniu prawa własności nieruchomości na nabywczynię. Szczególnie może upoważniona w imieniu sprzedawców składać oświadczenia potrzebne do księgi wieczystej i zamknąć postępowanie spadkowe po P. D. Uprawniona może udzielać pełnomocnictwa (V. zbiór dokumentacji akt księgi dawnej [...] hip. [...]).

Zgodnie z treścią aktu notarialnego z dnia 5 lutego 1943 r. nr repertorium [...] sporządzonego przed notariuszem K.J., notariuszem przy Wydziałach Hipotecznych Sądu Okręgowego w [...] w § 1 H.R. oświadczyła, że na mocy aktu zeznanego przed dr A. E. N. N. w G.G. w dniu 22 lipca 1942 r. nr repertorium [...] nabyła nieruchomość "[...]" nr rejestru hipotecznego [...] - dział gruntu o powierzchni [...] m2, wykreślony w granicach oznaczonych literami: [...] na planie złożonym pod nr [...] do zbioru dowodów tej księgi. Ponadto H. R. wskazała w akcie notarialnym, że część nabytej przez nią nieruchomości odchodzi pod regulację ulic [...] i pięciu ulic projektowanych, prostopadłych do ulicy [...], tj. grunt o powierzchni [...] ha [...] m2, wykreślonych na dopiero co powstałym planie w granicach oznaczonych odpowiednimi literami.

Zgodnie z treścią aktu notarialnego z dnia 20 lutego 1943 r. nr repertorium [...] zeznanego przed notariuszem K.J., notariuszem przy Wydziałach Hipotecznych Sądu Okręgowego w [...] w § 1 H.R. oświadczyła, że na mocy aktu zeznanego dr A. E. Notariuszem N. w G.G. w dniu 22 lipca 1942 r. nr repertorium [...] nabyła nieruchomość "[...]" nr rejestru hipotecznego [...] - dział gruntu o powierzchni [...] m2, wykreślony w granicach oznaczonych literami: [...] na planie złożonym pod nr [...] do zbioru dowodów tej księgi. Ponadto H.R. wskazała w akcie notarialnym, że część nabytej przez nią nieruchomości odchodzi na cele użyteczności publicznej w związku z regulacją ulic - plac o powierzchni [...] m2. Po tych wyjaśnieniach H. R. oświadczyła, że powyższy odchodzący pod użyteczność publiczną plac o powierzchni [...] m2 ze wszelkimi prawami i przynależnościami odstępuje dobrowolnie, bezpłatnie dla własności Gminy Miasta [...] jako wolny od wszelkich długów i obciążeń, zezwalając na natychmiastowe już obecnie objęcie przez Gminę Miasta [...] w posiadanie rzeczonego placu, zgadza się na przepisanie tejże Gminie prawa własności do tego placu w wykazie hipotecznym (V. zbiór dokumentacji akt księgi dawnej [...] hip. [...]).

Z powyższego wynika, że powierzchnia [...] ha [...] m2 odchodząca zgodnie z powołanym planem pod użyteczność publiczną oraz pod regulację przyległych ulic została odstąpiona przez H. R. bezpłatnie Gminie Miasta [...] na mocy aktów notarialnych sporządzonych przed notariuszem K. J. w dniach 5 i 20 lutego 1943 r. nr repertorium [...] i [...].

Zgodnie zaś z treścią aktu notarialnego z dnia 16 maja 1947 r. nr repertorium [...] sporządzonego przez notariusza W.R., H.R. i Z. U. oświadczyły, że H. R. będąc właścicielką nieruchomości położonej w [...] na [...], urządzonej w księdze wieczystej [...], wydzielonej z księgi wieczystej [...], powiatu [...], z tej nieruchomości sprzedała Z. U. działkę gruntu niezabudowaną o powierzchni [...] m2, położoną w [...] przy ulicy [...], oznaczoną nr [...] i projektowanym nr hipotecznym [...] i że odnośny akt sprzedaży wymienionej działki został zawarty przez oświadczające w końcu lipca roku 1944, jednak nie pamiętają nazwiska notariusza, który akt ten sporządził, przy czym akt ten ujawniony został w pomienionej księdze wieczystej, lecz księga ta zaginęła w czasie ewakuacji hipoteki w 1944 r. i posiadane przez U. wypisy aktu kupna uległy spaleniu w czasie działań wojennych. Po tym wyjaśnieniu oświadczyły, że aktem niniejszym potwierdzają powyższą sprzedaż nadmienionej działki nr [...] o powierzchni [...] m2 i wyrażają zgodę w związku z tą sprzedażą na dokonanie odpowiedniego wpisu we właściwej księdze wieczystej, przy czym H. R. przyznała, że cała cena sprzedaży za powyższą działkę zapłacona jej została przez U. i z tego tytułu żadnej pretensji nie zachowuje (V. Akta prokuratora [...] oraz akta dot. nieruchomości przy ul. [...] w [...] (nr hipot. [...] ) 1965-1968 k. [...]).

Komisja przeanalizowała zebrany w sprawie materiał dowodowy dotyczący stwierdzeń nabycia spadku po F. K. R. i H.R.. Z dokumentów tych wynika, że spadkobiercą byłych właścicieli przedmiotowej nieruchomości stał się ich wnuk K. R., który wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2008 r. wystąpił o przyznanie odszkodowania za pozbawienie faktycznej możliwości władania działką położoną w [...] w obrębie ulic [...] i Projektowana o powierzchni całkowitej [...] ha [...] m2, oznaczonej w księdze hipotecznej nieruchomości pod nazwą "[...]" nr wykazu hipotecznego [...], która na podstawie dekretu z [...] października 1945 r. przeszła na własność państwa. Jako podstawę wniosku wskazał art. 215 § 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Aktem notarialnym z dnia 10 września 2010 r. nr rep. [...] K.R. udzielił J. P. pełnomocnictwa do szeroko pojętych czynności faktycznych i prawnych, których celem i skutkiem będzie zrealizowanie wszelkich wymogów niezbędnych i potrzebnych do otrzymania odszkodowania za nieruchomość opisaną jako "[...]". W treści aktu wskazano równocześnie, że pełnomocnik może być drugą stroną czynności prawnej, dokonywanej w imieniu mocodawcy, może reprezentować wszystkie strony czynności, które dokonywać będzie w imieniu mocodawcy.

Aktem notarialnym z dnia 19 stycznia 2011 r. J. P. powołując się na udzielone wcześniej pełnomocnictwo, działający w imieniu własnym jako kupujący oraz w imieniu i na rzecz K. R., a także K. S., K.S. i M.K. zawarli umowę sprzedaży spadku i umowę o dział spadku. Na mocy tego aktu notarialnego J. P., działając w imieniu własnym oraz na rzecz K. R., sprzedał spadek po H. R.: K. S.(udział w 1/4 części), K. S.(udział w 1/4 części), M. K. (udział w 1/4 części) oraz samemu sobie, tj. J. P.(udział w 1/4 części). Następnie osoby te dokonały działu spadku w ten sposób, że K. S. nabyła część nieruchomości w postaci działek oznaczonych numerami hipotecznymi: [...], M.K. nabyła część nieruchomości w postaci działek oznaczonych numerami hipotecznymi: [...], J. P. nabył część nieruchomości w postaci działek oznaczonych numerami hipotecznymi: [...].

Decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] Prezydent na podstawie m.in. art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. z 2010 r. Dz. U. Nr 102, poz. 651 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku złożonego w dniu [...] sierpnia 2008 r. przez K.R. w sprawie odszkodowania za nieruchomości położone przy ul. [...] i Projektowanej pochodzące z nieruchomości hipotecznej "[...]", w części dotyczącej projektowanego hip. Nr [...] ustalił odszkodowanie w wysokości [...] zł za przejętą dekretem z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] nieruchomość o powierzchni [...] m2 położoną przy ul. [...] , która obecnie stanowi część działek ewidencyjnych nr [...] . Organ przyznał powyższe odszkodowanie na rzecz K.S.

W uzasadnieniu decyzji Prezydent powołał treść art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Wyjaśnił, że zgodnie z linią orzeczniczą sądów administracyjnych w kwestii pierwszej przesłanki dotyczącej przeznaczenia działki pod budownictwo jednorodzinne art. 215 ust 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami odwołuje się do kryteriów obowiązujących przed wejściem w życie dekretu warszawskiego, czyli, że pojęcie "dom jednorodzinny" należy rozumieć w znaczeniu, jakie mu wówczas nadawano, czyli że był to budynek zaspokajający potrzeby mieszkaniowe jednej rodziny, bez ograniczeń powierzchni czy liczby pomieszczeń, które to kryteria wprowadzono w późniejszym okresie. Zgodnie z ogólnym planem zabudowania [...] zatwierdzonym przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11 sierpnia 1931 r., obowiązującym w dacie wejścia w życie dekretu warszawskiego nieruchomość położona przy ul. [...] ozn. nr hip. [...] , która powstała w wyniku parcelacji nieruchomości hipotecznej "[...] ", znajdowała się w strefie [...] , w której obowiązywała zabudowa luźna lub grupowa o 2 kondygnacjach i 30% powierzchni zabudowania, a tym samym mogła być przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne. W tym zakresie przedmiotowa nieruchomości spełnia pierwszą przesłankę umożliwiającą przyznanie odszkodowania za działkę budowlaną. Odnosząc się do drugiej z przesłanek, tj. pozbawienia byłych właścicieli faktycznej możliwości władania działką po dniu 5 kwietnia 1958 r., Prezydent [...] wskazał, że z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika, że projektowana działka hipoteczna o numerze [...] zgodnie z wykreśleniem geodety uprawnionego A.R. objęta została decyzją Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta [...] z dnia [...] stycznia 1975 r. nr [...] o lokalizacji inwestycji wydaną dla [...] Zakładu [...] "[...] " dotyczącą rozbudowy i modernizacji istniejącego Zakładu. Lokalizacja obejmowała obszar [...] ha zgodnie ze szkicem sytuacyjnym Nr [...] stanowiącym załącznik do decyzji.

W piśmie z dnia [...] lipca 2010 r. [...] Naczelnik Wydziału Architektury i Budownictwa dla dzielnicy [...] udzielił informacji, że m.in. na nieruchomości oznaczonej hip. [...] zrealizowany został, na podstawie decyzji z dnia [...] maja 2002 r. nr [...] i decyzji z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...], budynek magazynowo-biurowy.

W tej sytuacji, w ocenie organu z analizy dokumentacji wynika, że pozbawienie byłych właścicieli faktycznej możliwości władania nieruchomością, będąca przedmiotem niniejszej decyzji, nastąpiło po dniu [...] kwietnia 1958 r., a zatem spełnione zostały obie przesłanki kwalifikujące ww. nieruchomości do wypłacenia odszkodowania za działki budowlane.

Ponadto Prezydent [...] ustalił, że przedmiotowa nieruchomość ozn. hip. nr [...] stanowi obecnie własność [...] oraz spółek prawa handlowego. W sporządzonym w dniu [...] listopada 2011 r. operacie szacunkowym rzeczoznawca majątkowy, uwzględniając cel wyceny i aktualne ceny gruntów na rynku nieruchomości, określił wartość tej nieruchomości o powierzchni [...] m2 na kwotę [...]zł.

Decyzja Prezydenta ustalająca i przyznająca odszkodowanie na rzecz K.S. stała się ostateczna.

Od powyższej decyzji dnia[...]października 2018 r. Prokuratura Regionalna we [...] wniosła sprzeciw, na podstawie art. 184 § 1 i 2 kpa, zarzucając jej wydanie w warunkach określonych w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, tj. z rażącym naruszeniem prawa, i wnioskując o stwierdzenie nieważności tej decyzji.

Po wszczęciu postępowania i rozpatrzeniu zebranego materiału dowodowego Komisja uznała, że decyzja Prezydenta [...] o ustaleniu i wypłacie odszkodowania na rzecz K. S. została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu Komisja wyjaśniła zasady postępowania administracyjnego wynikające z Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa). W ocenie Komisji Prezydent nie przedstawił w sposób zgodny z powołanymi zasadami postępowania administracyjnego motywów swojego rozstrzygnięcia, a ustalenia faktyczne nie spełniają wymogów art. 7, art. 77 § 1, art. 80, a także art. 107 § 1 i 3 kpa. Ponadto badane rozstrzygnięcie narusza normy określone w treści art. 104 § 2 kpa.

Materialnoprawną postawę kontrolowanej decyzji stanowił art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. z 2015 r. Dz. U. poz. 782 ze zm.), którego treść Komisja przytoczyła. Komisja podkreśliła, że ze względu na szczególny charakter przepis ten musi być ściśle wykładany. W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości Komisji, że przedmiotowa nieruchomość podlegała przepisom dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...].

Wątpliwości Komisji budzi natomiast ustalenie Prezydenta, że w rozpatrywanej sprawie spełniona była druga z przesłanek wskazanych w art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, czyli pozbawienie byłych właścicieli faktycznej możliwości władania działką po dniu 5 kwietnia 1958 r. Komisja uznała, że Prezydent nie zbadał w sposób prawidłowy, czy w sprawie została spełniona druga z przesłanek wskazanych w art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

W ocenie Komisji uzasadnienie kontrolowanej decyzji Prezydenta w tym zakresie jest zbyt ogólnikowe i niejasne, przez co nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 kpa. W tym przedmiocie Prezydent poprzestaje wyłącznie na odesłaniu do wykreślenia dokonanego przez geodetę uprawnionego A. R. (V. Akta do Ustalenia odszkodowania za nieruchomości przy ul. [...]). Jednakże w ocenie Komisji wskazany szkic stanowił wyłącznie propozycję lokalizacji planowanej rozbudowy i modernizacji Zakładu "[...]". Zgodnie zaś z treścią decyzji z dnia [...] stycznia 1975 r. nr [...] o lokalizacji inwestycji wydanej dla [...] Zakładu [...] "[...]", dotyczącej rozbudowy i modernizacji istniejącego Zakładu, lokalizacja obejmowała obszar [...] ha zgodnie ze szkicem sytuacyjnym Nr [...].

W niniejszej sprawie Prezydent opiera ustalenie w kwestii utraty faktycznej możliwości władania na decyzji dotyczącej lokalizacji inwestycji dla [...] Zakładu [...] "[...]" z dnia [...] stycznia 1975 r. nr [...]. Jednakże wydanie decyzji lokalizacyjnej było zdarzeniem prawnym i nie przesądzało samo przez się, że po jej wydaniu poprzedni właściciel został pozbawiony faktycznej możliwości władania (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 kwietnia 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 1460/10).

Zdaniem Komisji trudno również uznać za wykazanie badanej przesłanki odesłanie do treści pisma z dnia [...] lipca 2010 r. Naczelnika Wydziału Architektury i Budownictwa, w którym wskazano, że m.in. na nieruchomości hip. [...] zrealizowany został na postawie decyzji z dnia [...] maja 2002 r. nr [...] i decyzji z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...] budynek magazynowo-biurowy. Organ nie jest bowiem uprawniony do oddelegowywania kluczowego ustalenia w sprawie do treści pisma innej jednostki organizacyjnej, gdyż stanowi to naruszenie reguł zbierania dowodów i prowadzenia postępowania wyjaśniającego w postępowaniu administracyjnym. Ponadto należy stwierdzić, że wskazane w piśmie informacje nie mogą stanowić podstawy do przyjęcia ustalenia, że poprzedni właściciel utracił możliwość władania przedmiotową nieruchomością z momentem realizacji przedmiotowego budynku magazynowo-biurowego, gdyż realizacja wskazanej inwestycji nastąpiła w okresie zbyt odległym od daty 5 kwietnia 1958 r. Organ nie wykazał przy tym, że przedmiotowy teren przez ten czas w ogóle nie był użytkowany przez jakikolwiek podmiot. Ponadto wątpliwości budzi także zestawienie obok siebie przez organ w zakresie dotyczącym ustalenia momentu utraty faktycznej możliwości władania gruntem decyzji z dnia [...] stycznia 1975 r. oraz znacznie odległych w czasie decyzji z 2002 r. Wobec zaś braku jakikolwiek wyjaśnień w uzasadnieniu decyzji kwestia ta budzi uzasadnione wątpliwości co do prawidłowości ustaleń organu w tym zakresie.

W ocenie Komisji ustaleniom w zakresie przesłanki utraty faktycznej możliwości władania przedmiotową działką dnia [...] stycznia 1975 r. przeczy treści pisma z [...] października 1976 r. [...] Zakładów Sprzętu [...] "[...]", z którego wynika, że po przeprowadzeniu postępowania informacyjnego w [...] Przedsiębiorstwie Geodezyjnym i Biurze Planowania Rozwoju m. [...] ustalono, że działka przyznana ww. zakładom na mocy decyzji lokalizacyjnej nr [...] z dnia [...] stycznia 1975 r. (w piśmie najprawdopodobniej wskazano błędną datę decyzji) jest aktualnie użytkowana przez Spółdzielnię [...] przy ul. [...] nr [...], przy czym ma długość [...] m w ul. [...] od granicy wschodniej W.Z.S.O "[...]" i szerokości [...] m, czyli pow. [...]m2; Brygadę Remontowo-Budowlaną Kuratorium Oświaty Okręgu Szkolnego woj. [...] na długości [...] m wzdłuż ulicy [...], licząc od parkingu grodzącego Spółdzielni [...] i szerokości [...] m czyli pow. [...] m2; północna część działki lokalizacyjnej o pow. [...] m2 użytkowana przez Spółdzielnię [...]. Podając wskazaną wyżej informacje autor pisma wniósł ponownie o spowodowanie natychmiastowego przekazania przedmiotowego terenu.

Ustaleniom organu przeczy także treść pisma z dnia [...] stycznia 1977 r. będącego odpowiedzią na odwołanie Kuratorium Wychowania i Oświaty od decyzji lokalizacyjnej z dnia [...] stycznia 1975 r. nr [...][...] Zakładów Sprzętu [...] "[...]", w którym wskazano, że obszar oznaczony w ww. decyzji lokalizacyjnej literami [...] jest od przeszło trzydziestu lat użytkowany przez nasze czynne zakłady (tj. [...]), teren oznakowany literami [...] jest wydzielony pod trafostację stanowiącą własność Zakładu Energetycznego [...] - Miasto; zaś teren oznakowany literami [...] stanowi przedmiot decyzji lokalizacyjnej nr [...] i był dotychczas użytkowany przez Spółdzielnię [...], ul. [...] i Brygadę Remontowo-Budowlaną Kuratorium Oświaty i Wychowania w pasie o szerokości [...] m i długości [...] m. Na podstawie powyższego stwierdzono, że najprawdopodobniej na terenie objętym lokalizacją z dnia [...] stycznia 1975 r. jeszcze przed jej wydaniem na badanym obszarze teren użytkowany był przez Spółdzielnię [...], Brygady Remontowo-Budowlane Kuratorium Oświaty Okręgu Szkolnego woj. [...] oraz [...] Zakłady Sprzętu [...] "[...]". W zakresie zaś dotyczącym obszaru użytkowanego przez "[...]" wyraźnie podniesiono w piśmie z dnia [...] stycznia 1977 r., że teren ten w określonym obszarze jest użytkowany od przeszło 30 lat przez "[...]".

W ocenie Komisji omówione dokumenty wskazują, że najprawdopodobniej przedmiotowy obszar był użytkowany przez inne podmioty jeszcze przed wydaniem decyzji lokalizacyjnej z [...] stycznia 1975 r. nr [...].

Dodatkowo Komisja uznała, że w aktach dotyczących nieruchomości przy ul. [...] w [...] użytkowanej przez Zakłady Sprzętu [...] "[...]" zawarto dokumentację wskazującą na wysokie prawdopodobieństwo utraty pozbawienia możliwości faktycznego władania nieruchomością przez poprzednią właścicielkę przed dniem [...] kwietnia 1958 r. Do dokumentacji tej Komisja zaliczyła: pismo z dnia [...] maja 1950 r. Zakładu Oczyszczania Miasta z prośbą o zlokalizowanie terenu pod budowę Zespołu Nieruchomego Z.O.M. Wschód [...] o powierzchni ca [...] ha, wniosek z dnia [...] maja 1950 r. Wydziału Polityki Budowlanej o zlokalizowanie Zespołu Nieruchomości ZOM w granicach administracyjnych [...] w rejonie [...], pismo Naczelnej Rady Odbudowy [...] z dnia [...] listopada 1950 r. informujące o zatwierdzeniu lokalizacji zespołu nieruchomości Z.O.M. na [...] przy ul. [...], pismo L.dz. [...] Biura Odbudowy Stolicy Sekcja Nadzoru Urbanistycznego z dnia [...] września 1950 r. informujące o propozycji zlokalizowania zespołu nieruchomego Zakładu Oczyszczania Miasta na [...] przy ul. [...] na terenie ok. [...]h w granicach [...] jak w załączonym szkicu - w aktach sprawy zawarty wskazany szkic z dnia 26 sierpnia 1950 r. [...] - na szkicu zawarta jest adnotacja - Teren [...] uprawiany niezabudowany sprawdził w terenie dnia 24 sierpnia 1950 r. wraz z parafką, pismo z dnia [...] stycznia 1951 r. Prezydium Rady Narodowej w [...] informujące o wyrażeniu zgody na lokalizację ogólną Zakładu Segregacji i Przeróbki Odpadów "[...]" na terenie o powierzchni ca [...] ha w rejonie ul. [...] - do pisma dołączono szkic projektowanej lokalizacji inwestycji, pismo z dnia [...] grudnia 1950 r. Zakładu Oczyszczania Miasta w [...], pismo Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] stycznia 1951 r., pismo Z.O.M. z dnia 12 stycznia 1951 r. a także protokół zdawczo-odbiorczy Prezydium Rady Narodowej w m. [...] Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej z dnia [...] listopada 1957 r. oraz zaświadczenie lokalizacyjne Prezydium Naczelnej Rady Narodowej z dnia 22 czerwca 1957 r. nr 5351.

W ocenie Komisji Prezydent w wydanej decyzji w ogóle nie odniósł się do wyszczególnionych wyżej dokumentów, które mogą świadczyć o utracie możliwości władania badaną działką przed dniem [...] kwietnia 1958 r. lub o ewentualnym kierunku poszukiwań nowych dokumentów i dowodów w toku ponownego rozpoznania sprawy przez organ. Wbrew twierdzeniom Prezydenta dokumentacja zebrana przez organ w toku dotychczasowego postępowania nie pozwala na jednoznaczne i precyzyjne dokonanie ustalenia rzeczywistego momentu pozbawienia możliwości faktycznego władania nieruchomością przez poprzedniego właściciela nieruchomości. W tym zakresie koniecznym jest uzupełnienie zebranego materiału dowodowego m.in. o archiwalne zdjęcia lotnicze czy też wystąpienie do wszystkich instytucji mogących posiadać jakąkolwiek dokumentację lub informacje w tym zakresie celem precyzyjnego ustalenia rzeczywistego momentu utraty przez poprzedniego właściciela możliwości faktycznego władania nieruchomością, bowiem jak wskazano, dotychczasowe ustalenia organu w tymże zakresie wobec ich lapidarności i oczywistych sprzeczności z pozostałym zgromadzonym materiałem dowodowym budzą uzasadnione wątpliwości.

Ponadto zdaniem Komisji w zgromadzonym przez Prezydenta materiale dowodowym brak jest dokumentów wskazujących na władanie nieruchomością przez H.R. przed dniem [...] kwietnia 1958 r. Tymczasem do wykazania, że utrata faktycznego władania nieruchomością nastąpiła po dniu [...] kwietnia 1958 r. konieczne jest w pierwszej kolejności ustalenie, że nieruchomość pozostawała w faktycznym władaniu także i przed wskazaną datą. W przedmiotowej sprawie organ nie podjął żadnych czynności w celu ustalenia, co działo się z nieruchomością przed dniem [...] kwietnia 1958 r., chociaż organ posiadał w tymże zakresie dokumentację wymagającą poświecenia szerszej uwagi i wyjaśnienia. Prezydent zaniechał również analizy rzeczywistej daty pozbawienia poprzednich właścicieli faktycznej możliwości władania nieruchomością gruntową, w szczególności zaś nie poczynił kategorycznych ustaleń w zakresie spełnienia przez poprzedniego właściciela przesłanki pozbawienia faktycznej możliwości władania nieruchomością po dniu[...]kwietnia 1958 r. warunkującej ustalenie odszkodowania. W ocenie Komisji organ powinien odnieść się merytorycznie do powyższych faktów, czego nie uczynił, bezpodstawnie je pomijając.

Komisja uznała także, że Prezydent nie ustalił w sposób jednoznaczny okoliczności, że H. R. była poprzednią właścicielką nieruchomości objętej wnioskiem o odszkodowanie, w tym przede wszystkim w jakim zakresie. Opierając swoje ustalenia wyłącznie na treści zaświadczenia Sądu Rejonowego [...]X Wydział Ksiąg Wieczystych z dnia 16 czerwca 2005 r., wobec faktu, że zaginęła znaczna cześć dokumentacji dawnej księgi hipotecznej, organ nie zebrał dostatecznej dokumentacji uprawniającej do przyjęcia takiego wniosku w sprawie, że H.R. była poprzednią właścicielką nieruchomości objętej wnioskiem. Zestawienie treści powołanego zaświadczenia z treścią aktu notarialnego z dnia 16 maja 1947 r. nr repertorium [...] kreuje wątpliwości Komisji co do wiarygodności powołanego dokumentu, przede wszystkim w kontekście dokonania ustalenia przez organ okoliczności, że H. R. była poprzednią właścicielką nieruchomość objętej wnioskiem o odszkodowanie.

Komisja uznała, że pierwszy złożony w sprawie wniosek K. R. dotyczył odszkodowania za całą przedmiotową nieruchomość o obszarze [...] ha [...]m2, przy czym to organ bez odpowiedniego wyjaśnienia tej kwestii podjął decyzję o rozbiciu jego rozpoznania na szereg kolejnych decyzji, a więc na wydaniu decyzji częściowych zgodnie z treścią art. 104 § 2 kpa. Organ przy tym nie wskazał ani nie wyjaśnił metodologii, jaką przyjmował przy podziale na poszczególne decyzję rozpoznania niniejszego wniosku o odszkodowanie.

Wątpliwości Komisji budzi również ustalenie Prezydenta co do obszaru za jaki przyznał przedmiotowe odszkodowanie w niniejszej decyzji, czyli powierzchni [...] m2. Zgodnie z treścią zaświadczenia Wydziału Planowania Miasta Zarządu Miejskiego z 1943 r., opartego na planie sporządzonym przez mierniczego przysięgłego J. R. z dnia 29 grudnia 1942 r. nieruchomość hip. [...] obejmowała powierzchnię jedynie [...]m2. Organ w uzasadnieniu decyzji nie wyjaśnił przyczyny przyznania w tejże sprawie odszkodowania za obszar [...]m2.

Komisja podniosła również, że na podstawie zgromadzonej w aktach sprawy dokumentacji możliwym do ustalanie jest, że akt notarialny z dnia 22 lipca 1942 r. nr repertorium [...] został sporządzony przez n. notariusza w G.G. A.E. Powyższe jest o tyle istotne, zdaniem Komisji, że w takim przypadku nie jest wykluczona okoliczność, że na mocy obowiązującego prawa czynność prawna zeznana przed n. notariuszem w okresie okupacji może okazać się nieważną. Komisja przedstawiła argumenty historyczno-prawne na poparcie prawidłowości swojego stanowiska. Podsumowując, Komisja uznała, że transakcja zakupu nieruchomości, na mocy której H.R. nabyła w dniu 22 lipca 1942 r. przedmiotową nieruchomość budzi uzasadnione wątpliwości co do jej ważności w świetle obowiązujących regulacji Dekretu o mocy obowiązującej orzeczeń sądowych, ponieważ wskazana czynność prawna została oparta na przepisach skierowanych przeciwko Państwu Polskiemu. Z analizy treści wydanej decyzji oraz akt sprawy wynika, że wskazana wyżej kwestia była poza optyką Prezydenta w toku rozpoznawania wniosku o odszkodowanie.

Według Komisji w sprawie zrealizowały się przesłanki z art. 30 ust. 1 pkt 4a ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich. Decyzja o ustaleniu i wypłacie odszkodowania została wydana w oparciu o budzące wątpliwości i niezupełne ustalenia w zakresie stanu faktycznego, w szczególności z uwagi na brak ustalenia istnienia i zakresu prawa własności do nieruchomości, podmiotu, któremu to prawo przysługiwało, oraz ustalenia momentu utraty przez poprzedniego właściciela faktycznej możliwości władania nieruchomością gruntową. Tymczasem ustalenie powyższych okoliczności jest warunkiem niezbędnym, by móc stwierdzić, że w sprawie wystąpiły kumulatywnie wszystkie przesłanki kwalifikujące omawianą nieruchomość do przyznania odszkodowania. Ponadto w niniejszej sprawie w ocenie Komisji doszło do naruszeń norm proceduralnych, które stanowią o obowiązku wyczerpującego uzasadnienia wydanej decyzji, czyli art. 7, art. 77 § 1, art. 80 kpa, a także art. 104 § 2, 107 § 1 i § 3 kpa. W konsekwencji Komisja, na podstawie na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 4a ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa, uznała, że kontrolowana decyzja Prezydenta podlega uchyleniu i przekazała sprawę Prezydentowi do ponownego rozpatrzenia.

Na zakończenie Komisja zaleciła organowi, by ponownie rozpatrując sprawę, Prezydent dokonał prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, tj. ustalenia w pierwszej kolejności w sposób precyzyjny poprzedniego właściciela nieruchomości, w tym także zakresu, w jakim rzeczywiście uprawienia właścicielskie temu podmiotowi przysługiwały, wyczerpującego rozważenia kwestii dot. okoliczności zawarcia umowy sprzedaży przedmiotowej nieruchomości w kontekście przepisów Dekretu o mocy obowiązującej orzeczeń sądowych, w tym także rozważenia celowości wystąpienia do sądu cywilnego o stwierdzenie nieważności tej umowy oraz wyjaśnienia wątpliwości dotyczących ustalenia przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości na budownictwo jednorodzinne. Po drugie, Komisja zobowiązała organ, aby ustalił, kiedy dawna właścicielka nieruchomości utraciła faktyczną możliwość władania nieruchomością. Moment utraty faktycznej możliwości władania nieruchomością w rozumieniu art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami należy odnieść nie do zdarzeń prawnych, a do stanu faktycznej utraty możliwości władania nieruchomością.

Komisja wyjaśniła, że za strony przedmiotowego postępowania uznała K.S. będącą beneficjentką kontrolowanej decyzji, Prokuratora Regionalnego we [...] ze względu na wniesienie sprzeciwu od decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] oraz m. [...], reprezentowane przez Prezydenta [...].

Na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli Miasto [...] oraz K. S.

Miasto [...] zaskarżyło decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich w zakresie obejmującym wskazane w skardze części uzasadnienia tej decyzji, którym zarzuciło naruszenie przepisów postępowania, czyli: art. 107 § 3 w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 w zw. z art. 80, w zw. art. 104 § 2 kpa, w zw. z art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 3, w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4a ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (Dz. U. poz. 718 ze zm.) poprzez zawarcie bezpodstawnych stwierdzeń w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W skardze zostały przytoczone i szeroko omówione kwestionowane przez Miasto fragmenty uzasadnienia.

Miasto zarzuciło także Komisji naruszenie art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości [...], wydanych z naruszeniem prawa poprzez nieorzeczenie o obowiązku zwrotu równowartości nienależnego świadczenia.

W uzasadnieniu skargi skarżące Miasto, odwołując się do poglądów doktryny oraz orzecznictwa sądów, szczegółowo i obszernie przedstawiło argumenty na poparcie postawionych zarzutów. Wniosło o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej uzasadnienia we wskazanym zakresie oraz zasądzenie na rzecz skarżącego Miasta zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu złożonej skargi K. S. zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie:

- art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości [...], wydanych z naruszeniem prawa (tj. z 2018 r. Dz. U. poz. 2267) w związku z art. 28 kpa oraz art. 8 § 1, art. 9 i 10 § 1 kpa, w związku z art. 16 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. poprzez pominięcie jako strony postępowania K. R. spadkobiercy dawnej właścicielki nieruchomości, mimo że był on uczestnikiem postępowania reprywatyzacyjnego,

- art. 7 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] w związku z art. 7 kpa, art. 77 kpa, 80 kpa oraz art. 107 § 3 kpa poprzez nieuzasadnione kwestionowanie istnienia i zakresu prawa własności H. R. do nieruchomości przy ul. [...],

- art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 7, art. 77, art. 80 kpa oraz art. 107 § 3 kpa poprzez niedokładne wyjaśnienie sprawy i nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego oraz dokonanie dowolnej, nie zaś swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, poprzez błędne uznanie, że Prezydent [...] nie ustalił daty faktycznej utraty władania nieruchomością przez byłego właściciela i że nastąpiła ona przed 5 kwietnia 1958 r.,

- art. 7 kpa poprzez odstąpienie od zasady dążenia do prawdy obiektywnej w celu udowodnienia z góry założonej tezy polegającej na uznaniu, że Prezydent [...] przyjął nieprawidłową wielkość nieruchomości i przez to ustalił błędną wysokość odszkodowania,

- art. 104 § 3 kpa poprzez błędne uznanie, że Prezydent [...] naruszył przepisy postępowania, wydając decyzję częściową w sprawie w sytuacji, kiedy wydanie decyzji częściowej było prawidłowe i uzasadnione okolicznościami sprawy,

- art. 29 ust. 1 pkt 3 oraz art. 30 ust. 1 pkt 4, 4b, 5 i 6 ustawy o Komisji w zw. z art. 16 § 1 i 3 kpa poprzez błędne przyjęcie, że do wydania przez Prezydenta [...] decyzji z dnia [...] listopada 2011 r. doszło z rażącym naruszeniem prawa i w związku z tym zachodzą przesłanki do jej uchylenia.

W uzasadnieniu skargi skarżąca, odwołując się do doktryny oraz orzecznictwa sądów, szczegółowo i obszernie przedstawiła argumenty na poparcie postawionych zarzutów. Wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji ewentualnie, w przypadku nieuwzględnienia wniosku o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz w obu przypadkach zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.

W odpowiedziach na skargi Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich wniosła o ich oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 6 lutego 2020 r., na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325 ze zm.) sprawy zarejestrowane pod sygn. akt I SA/WA 2661/19 oraz pod sygn. akt I SA/WA 2690/19 Sąd połączył do wspólnego rozpoznawania i rozstrzygania, i prowadzenia ich pod jedną sygnaturą akt I SA/Wa 2661/19.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2022 r. Dz. U. poz. 329) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność złożonych skarg.

Jako podstawę swojej decyzji Komisja powołała art. 29 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 4a ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości [...], wydanych z naruszeniem prawa (tj. z 2018 r. Dz. U. poz. 2267). Przepisy te stanowią, że Komisja uchyla decyzję reprywatyzacyjną w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi, który wydał ostateczną decyzję reprywatyzacyjną, jeżeli decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Komisja wydaje decyzję, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2-4, m.in. jeżeli stwierdzi inne (niż wcześniej wymienione) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności m.in., jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Przechodząc do oceny prawidłowości kontrolowanej decyzji Komisji, wyjaśnić należy, że materialnoprawną podstawę decyzji o ustaleniu i wypłacie odszkodowania za grunt nieruchomości, która została przejęta na własność Państwa na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] (Dz. U. Nr 50, poz. 279), stanowił art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. z 2021 r. Dz. U. poz. 1899 ze zm.). Zgodnie z jego treścią przepisy tej ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu wymienionego w ust. 1 mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. W ramach przyznanego odszkodowania poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni mogą otrzymać w użytkowanie wieczyste działkę pod budowę domu jednorodzinnego. Oznacza to w rozpatrywanej sprawie, że by organ mógł ustalić i przyznać odszkodowanie, spełnione musiały zostać kumulatywnie dwie przesłanki, czyli:

1 - przejęta w trybie tzw. dekretu warszawskiego działka przed dniem wejścia w życie tego dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne i jednocześnie

2 - poprzedni jej właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania tą działką po dniu 5 kwietnia 1958 r.

Ponieważ powołany przepis art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami posługuje się konkretną datą "5 kwietnia 1958 r." należało w tym przypadku zbadać, czy orzekający w sprawie organ prawidłowo uznał, że przejęta w trybie tzw. dekretu warszawskiego działka przed dniem wejścia w życie tego dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne i że byli właściciele nieruchomości lub ich następcy prawni zostali pozbawieni możliwości faktycznego władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r., to znaczy, czy z treści dokumentów, na jakich oparł się organ, można było taki wniosek wyciągnąć. Przy czym zgodnie z utrwalonym, dotychczasowym orzecznictwem sądów administracyjnych przesłanka faktycznej możliwości władania, o której mowa, odnosi się do stanu faktycznego, tzn. takiego, w którym poprzedni właściciel lub jego następcy prawni mogli korzystać z nieruchomości. Zatem możliwość władania nieruchomością to nie tylko rzeczywiste, fizyczne z niej korzystanie, lecz także sama tylko możliwość takiego korzystania, choćby władający nie czynił z niej takiego użytku (np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 czerwca 2006 r. sygn. I SA/Wa 2138/05, LEX nr 219405, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 marca 1998 r. sygn. akt IV SA 311/96, LEX nr 45948).

Z treści zaskarżonej decyzji wynika, że w sprawie nie jest sporne, że nieruchomość została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...]. Komisja nie zakwestionowała faktu zaistnienia pierwszej przesłanki wynikającej z powołanego art. 215 ust. 2, czyli że przedmiotowa nieruchomość położona przy ul. [...] oznaczona nr hip. [...], która obecnie, jak ustalił Prezydent, stanowi część działek ewidencyjnych nr: [...], mogła być przeznaczona przed dniem wejścia w życie dekretu warszawskiego pod budownictwo jednorodzinne. Zgodnie bowiem z treścią Ogólnego Planu Zabudowania [...] z dnia 11 sierpnia 1931 r., obowiązującego w dacie wejścia w życie dekretu warszawskiego, przedmiotowa działka znajdowała się w strefie, w której obowiązywała zabudowa luźna lub grupowa o 2 kondygnacjach i 30% powierzchni zabudowania, a więc mogła być przeznaczone pod budownictwo jednorodzinne. Sąd powyższe stanowisko Prezydenta i Komisji podziela. Z akt sprawy wynika również, że z wniosku z dnia 5 stycznia 1943 r. w dniu 17 marca 1944 r. zatwierdzono parcelację nabytej w dniu 28 lipca 1942 r. przez H. R. nieruchomości (pismo Urzędu Miasta z dnia[...] kwietnia 2017 r., zaświadczenie Sądu Rejonowego [...] z [...] czerwca 2005 r.).

Sporne natomiast pozostaje zawarte w decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] ustalenie, że spełniona została druga przesłanka wynikająca z przywołanego przepisu, czyli że poprzedni jej właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania tą nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 r. Zdaniem Komisji takiego ustalenia nie potwierdzają jednoznacznie znajdujące się w aktach sprawy dokumenty, a w szczególności dokumenty, na które w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji powołał się Prezydent (czyli decyzja Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta [...] z dnia [...] stycznia 1975 r. nr [...], pismo Naczelnika Wydziału Architektury i Budownictwa dla dzielnicy [...] z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] oraz decyzja z dnia [...] maja 2002 r. nr [...] i decyzja z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...]).

Jak wynika z analizy akt sprawy, niewątpliwie wydając decyzję z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...], organ miał utrudnione możliwości prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, choćby z powodu upływu znacznego okresu czasu (53 lata) i problemami związanymi z odnalezieniem kompletnej dokumentacji archiwalnej, w tym i wieczystoksięgowej. Fakt ten nie zwalniał jednak organu od należytego, zgodnego z obowiązującymi zasadami wynikającymi z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego prowadzenia przed wydaniem rozstrzygnięcia postępowania administracyjnego, zmierzającego do ustalenia stanu faktycznego sprawy, który następnie winien być skonfrontowany z normą prawną zawartą w powołanym art. 215 ust. 2. Organ powinien był także w uzasadnieniu wydanej decyzji dokonać oceny wartości dowodowej uzyskanych środków dowodowych i na podstawie tak dokonanej analizy całego zebranego w sprawie materiału dowodowego wydać rozstrzygnięcie w sprawie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Następnie zgodnie z treścią art. 107 § 3 kpa Prezydent w uzasadnieniu wydanego orzeczenia winien był wskazać fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Jest to tym bardziej istotne, że brak spełnienia choćby jednej z przesłanek z art. 215 ust. 2 uniemożliwia ustalenie i przyznanie odszkodowania za przejętą nieruchomość.

Przypomnieć należy, że w postępowaniu administracyjnym wydanie prawidłowej decyzji w każdym przypadku powinno poprzedzać dokładne ustalenie stanu faktycznego, istotnego w sprawie. Art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego stanowi, że organ administracji publicznej zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Jako dowolne należy więc traktować ustalenia faktyczne mogące znaleźć wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 kpa), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący, a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści. Sąd stoi na stanowisku, że niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego. Dlatego też zbadanie większości z podniesionych przez Komisję zagadnień było elementem niezbędnym do dokonania oceny prawidłowości wszczęcia i przeprowadzenia kwestionowanego postępowania.

Zdaniem Sądu tym wymaganiom Prezydent nie sprostał w kontrolowanym postępowaniu odszkodowawczym. Organ nie podjął koniecznych poszukiwań dowodowych, które pozwoliłyby na wykazanie, że poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania sporną nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 r. Nie wyjaśnił nadto, czemu tak uczynił, czyli nie wyjaśnił, dlaczego w swoich rozważaniach nie uwzględnił innych znajdujących się w aktach sprawy materiałów dowodowych, nie wyjaśnił powodów, dla których innym dowodom odmówił ewentualnie wiarygodności i mocy dowodowej. Chociaż organ pozostaje zgodnie z treścią art. 80 kpa swobodny w ocenie zebranych dowodów, to podkreślić należy, że musi on wpierw wykazać, że podjął próby zdobycia niezbędnych do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy materiałów, jak również że zwracał się on do właściwych jednostek lub instytucji celem ustalenia, czy są w posiadaniu potrzebnej dokumentacji, która pozwoliłaby w przypadku kontrolowanego postępowania odszkodowawczego na określenie spełnienia (lub niespełnienia) ustawowej przesłanki "pozbawienia możliwości władania po 5 kwietnia 1958 r." Taki obowiązek organu wynika wprost z art. 7 kpa. Brak zaś prawidłowej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz prawidłowego ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy uniemożliwia organowi jego prawidłowe skonfrontowanie z odpowiednią normą prawną.

W ocenie Sądu z analizy akt sprawy wynika, że jej stan faktyczny nie został przez organ orzekający o przyznaniu odszkodowania wyjaśniony dostatecznie do podjęcia przez ten organ prawidłowej i znajdującej oparcie w zebranym i w całości przeanalizowanym materiale dowodowym decyzji. Warunkiem prawidłowego zastosowania przepisu prawa jest bowiem pokrywanie się hipotetycznego, wynikającego z normy prawnej stanu i stanu faktycznego ustalonego w danej sprawie przez organ. W tej sytuacji umykają spod prawidłowej i jednoznacznej kontroli Sądu zawarte w obu skargach zarzuty naruszenia przez Komisję prawa materialnego, czyli art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, nie jest bowiem możliwa poprawna analiza prawidłowości subsumcji faktu "pozbawienia możliwości władania po 5 kwietnia 1958 r.", który organ odszkodowawczy uznał za spełniony i udowodniony w rozpatrywanej sprawie, natomiast Komisja zajęła w tej kwestii całkiem przeciwne stanowisko, pod zastosowaną normę prawną (art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami). W tej sytuacji za co najmniej przedwczesne należy uznać stanowisko Prezydenta, zgodnie z którym w rozpatrywanej sprawie dotyczącej ustalenia i przyznania odszkodowania w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami spełniona została przesłanka, zgodnie z którą poprzedni właściciel przejętej nieruchomości bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Takie stwierdzenie nie znajduje odpowiedniego oparcia w zebranym materiale dowodowym, a co ważniejsze nie wynika i nie zostało skonfrontowane przez organ z całością istniejącego materiału dowodowego. Oznacza to, że zapadła decyzja odszkodowawcza wydana została z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Odnosząc się do konkretnych zarzutów zawartych w skardze złożonej przez Miasto [...], wyjaśnić należy, że w ocenie Sądu, co do zasady dopuszczalna jest możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego jedynie uzasadnienia decyzji lub jego części, z uwagi na rolę, jaką spełnia ono w ramach dokonanego przez organ rozstrzygnięcia. Nie zmienia to jednak faktu, że brak jest dotychczas pełnej zgodności co do określenia zakresu (przedmiotu) zaskarżenia w takim przypadku, a także powiązanego z nim zakresu kompetencji kasacyjnych sądu w razie uwzględnienia takiej skargi. Istota rozbieżności w poglądach sprowadza się do kwestii, czy jest dopuszczalne wniesienie skargi skierowanej jedynie przeciwko uzasadnieniu decyzji administracyjnej - z wyłączeniem kwestionowania samego rozstrzygnięcia, a w rezultacie, czy jest dopuszczalne uchylenie przez sąd administracyjny decyzji w części obejmującej wyłącznie jej uzasadnienie (zob. T., "Uchylenie przez sąd administracyjny decyzji w części obejmującej wyłącznie uzasadnienie lub jego fragmenty" ZNSA 1 (70) 2017). Sąd w składzie orzekającym odrzuca koncepcję, że w razie uznania za zasadną skargi o zakresie zaskarżenia zawężonym przez skarżącego tylko do uzasadnienia danej decyzji bądź jego części, Sąd jest władny uchylić tę decyzję wyłącznie w części dotyczącej uzasadnienia, pozostawiając w obrocie prawnym osnowę decyzji. Zdaniem Sądu ani rozstrzygnięcie, ani uzasadnienie nie mogą bowiem funkcjonować w obrocie prawnym samodzielnie, niezależnie od siebie. Uzasadnienie nie może więc być wyeliminowane z tego obrotu przez sąd administracyjny bez jednoczesnego wyeliminowania rozstrzygnięcia. Takie orzeczenie rodziłoby niemożliwe do zaakceptowania skutki prawne. Istotnym jest także, że wobec tego wniesienie skargi przeciwko uzasadnieniu decyzji zawsze oznacza zaskarżenie decyzji jako całości, której poszczególne elementy są ze sobą nierozerwalnie związane i stanowią integralną całość. W konsekwencji uwzględnienie skargi z powodu wadliwości wyłącznie uzasadnienia zawsze skutkuje uchyleniem decyzji administracyjnej jako całości (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 listopada 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 920/18). W ocenie Sądu skarga skierowana tylko przeciwko wybranym fragmentom uzasadnienia decyzji może być oddalona w przypadku, gdy podnoszone przez skarżącego ewentualne wady zakwestionowanego uzasadnienia nie mają wpływu na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie zaistniała taka sytuacja, bowiem zarzucane przez Miasto błędy, w jego ocenie znajdujące się w określonych częściach uzasadnienia decyzji Komisji, stanową jedynie polemikę z zawartym w uzasadnieniu w zaskarżonej decyzji stwierdzeniami Komisji, z którymi skarżące Miasto się nie zgadza. Oznacza to, że w ocenie Sądu decyzja Komisji nie zapadła w kwestionowanych przez Miasto fragmentach z takim naruszeniem przepisów prawa, które miało lub mogło mieć wpływ na wynik sprawy, co obligowało Sąd do oddalenia skargi, szczególnie w sytuacji, w której skarżące Miasto wyraźnie podkreśliło, że nie kwestionuje prawidłowości wydanego przez Komisję rozstrzygnięcia i konieczności uchylenia decyzji odszkodowawczej Prezydenta z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...].

Drugiej skargi złożonej przez K. S. w ocenie Sądu również nie można uznać za uzasadnioną.

Zawarty w skardze zarzut pominięcia jako strony postępowania K.R. (spadkobiercy dawnej właścicielki nieruchomości) uznać należy za chybiony. Jak wynika z akt sprawy, K. R. utracił przymiot strony w postępowaniu odszkodowawczym, a zatem nie posiadał go także w postępowaniu przed Komisją. Wynika to z faktu, że aktem notarialnym z dnia [...] stycznia 2011 r. K.R. sprzedał (zbył) spadek po H. R. na rzecz osób trzecich, w tym także w 1/4 części na rzecz skarżącej K. S. W ten sposób przestał być stroną w niniejszym postępowaniu. Na mocy art. 30 § 4 kpa od dnia zawarcia powołanego aktu notarialnego w miejsce K.R. wstąpiła bowiem do postępowania skarżąca, będąca jego następcą prawnym. Artykuł 30 § 4 kpa stanowi bowiem, że w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni.

Co do zarzutu Komisji dotyczącego kwestionowania przez Komisję istnienia prawa własności H. R. do przedmiotowej nieruchomości przy ul. [...] ze względu na fakt zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości przed notariuszem n. w okresie okupacji, co może wiązać się z nieważnością tej czynności prawnej na podstawie art. 1 i ust. 2 dekretu z dnia 6 czerwca 1945 r. o mocy obowiązującej orzeczeń sądowych, wydanych w okresie okupacji n. na terenie Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 25, poz. 151 ze zm.), wyjaśnić należy, że ani Prezydent, ani obecnie Sąd nie są uprawnieni ani do badania tej okoliczności, ani także inicjowania stosownego postępowania przed sądem powszechnym. Dekret z dnia 6 czerwca 1945 r. o mocy obowiązującej orzeczeń sądowych, wydanych w okresie okupacji n. na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, który odnosi się do orzeczeń wydanych podczas okupacji przez sądy n., winien być stosowany odpowiednio także do aktów notarialnych sporządzonych w czasie okupacji przez n. notariuszy na obszarze Państwa Polskiego. W tej sytuacji wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 1 ust. 1 tego dekretu wyroki i inne orzeczenia, wydane podczas okupacji przez sądy n. są nieważne i pozbawione skutków prawnych. Stosownie do ust. 2 przepis ust. 1 stosuje się do orzeczeń, nakazujących w postępowaniu hipotecznym i rejestrowym wniesienie wszelkiego rodzaju wpisów w księgach hipotecznych, rejestrze handlowym i innych rejestrach publicznych tylko wówczas, jeżeli orzeczenia te zostały oparte na przepisach skierowanych przeciwko Państwu Polskiemu lub jego obywatelom albo na nieważnych orzeczeniach sądowych czy też na innych orzeczeniach lub zarządzeniach sprzecznych z zasadami obowiązującego w Polsce porządku publicznego.

Na marginesie jedynie wskazać należy, że A. W. w artykule pt. "Notariat w [...] (1939-1945) – stan prawny", opublikowanym w czasopiśmie "[...]" 1997, nr [...], stanął na stanowisku, że właściwość notariatu n. zawierała się w obrębie sądownictwa n. W zakresie kompetencji sądownictwa polskiego przewidziano możliwość działania n. notariuszy tylko w przypadku, gdy w czynności prawnej będącej przedmiotem aktu notarialnego brał udział obywatel n. lub osoba pochodzenia n. (albo jeśli z tej czynności nabywały one prawo). Natomiast A. O. w pracy pt. "[...]". Komentarz, Warszawa 2015, s. 97. wyjaśnił, że "...w doktrynie prezentowane było również stanowisko, zgodnie z którym do aktów notarialnych sporządzonych przez notariuszy n. należy podchodzić indywidualnie, przyznając przymiot ważności i skuteczności tym z nich, które "służyły interesom obywateli polskich" i nie były zdziałane na szkodę Państwa Polskiego. Możliwe jest więc uznanie ich za zwykłe umowy pisemne, które na skutek wyjątkowych okoliczności i braku możliwości skorzystania z usług polskiego notariusza, skutecznie przenoszą prawo własności". Zgodnie natomiast z wyrokiem Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] czerwca 1995 r. sygn. akt [...] (Orzecznictwo Sądów Apelacyjnych z 1997 r. nr 2, poz. 13) należy respektować działania notariuszy n. w latach 1939-1945 w sytuacji, gdy ich czynności nie prowadziły do naruszenia interesów Państwa Polskiego i jego obywateli. Niejednokrotnie bowiem podważanie tych czynności byłoby sprzeczne z tymi interesami.

Zwrócić również należy uwagę na glosę J. S. do orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 5 grudnia 1959 r. sygn. akt [...], w której zawarty został pogląd że "nie można kwestionować wszystkich aktów okupacyjnych sporządzonych przez notariuszy n. na okupowanym terytorium polskim. Gdyby reprezentować to stanowisko, to należałoby konsekwentnie uchylić wszystkie zarządzenia okupacyjnych władz administracyjnych, a więc i takie, które uwzględniały interesy polskich obywateli. Współżycie w czasach najazdu wymagało dokonywania szeregu czynności, m.in. także notarialnych, i obecnie dla uporządkowania i stabilizacji stosunków należy uznawać za ważne te akty notarialne, które służyły interesom obywateli polskich, a nie uznawać tych, które były dokonane na szkodę Państwa Polskiego i jego obywateli. Tę myśl przewodnią wyraża nowela z 11 kwietnia 1947 r. (Dz. U. Nr 32, poz. 144) do dekretu z dnia 6 czerwca 1945 r. o mocy obowiązującej orzeczeń sądowych wydawanych w czasie okupacji n. na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Według tej noweli orzeczenia sądów n. nakazujące wniesienie wpisów w księgach hipotecznych są ważne i rodzą skutki prawne, jeżeli nie zostały oparte na przepisach skierowanych przeciwko Państwu Polskiemu albo jego obywatelom lub na nieważnych orzeczeniach albo zarządzeniach sprzecznych z zasadami obowiązującego w Polsce porządku publicznego." Poglądy dotyczące tego zagadnienia rozwinął J. S. w artykule pt. "Znaczenie aktów notarialnych sporządzonych przez notariuszy n. na terenie Polski w okresie okupacji", opubl. NP [...].

Podkreślić przy tym należy, że Komisja wyrażając wątpliwości co do ważności umowy notarialnej zawartej przez H.R., nie wskazała, jakie przepisy, które miały zastosowane przy przedmiotowej sprzedaży, były skierowane przeciwko Państwu Polskiemu, przez co w świetle brzmienia art. 1 ust. 2 dekretu z dnia 6 czerwca 1945 r. akt notarialny miałby nie zyskać mocy prawnej. W sprawie niniejszej obywatelka polska nabyła prawo własności nieruchomości od obywateli polskich wpisanych na volkslistę, podlegających prawu n., a nie utraciła tego prawa w warunkach zagrożenia lub przymusu, na skutek przepisów wprowadzonych przez władze G.G. W tych okolicznościach nieuzasadniona wydaje się ocena, że zakup nieruchomości przez H. R. nastąpił z naruszeniem interesów Państwa Polskiego lub jego obywateli. Kwestia skuteczności nabycia prawa własności spornej nieruchomości przez H.R. oraz następstwa prawnego po niej stanowiła już przedmiot analizy sądowoadministracyjnej. W prawomocnym wyroku z dnia 3 sierpnia 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 2116/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, dokonując oceny decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] marca 2005 r. nr [...], nie dopatrzył się uchybień w zakresie oznaczenia i ustalenia tożsamości właścicielki przedmiotowej nieruchomości. Wyrok dotyczył co prawda innej nieruchomości, ale również wchodzącej w skład "[...]", tożsamych jej dawnych właścicieli, a ustalenia organów oparte były na tożsamym stanie faktycznym oraz potwierdzających go dowodach.

W ocenie Sądu również podniesiona przez Komisję okoliczność, że sporządzony akt notarialny opatrzony jest godłem III Rzeszy N., tj. wizerunkiem czarnego orła ze swastyką oraz pieczęcią notariusza Dr A. E. zawierającą także wizerunek symbolu III Rzeszy N., w rozpatrywanej sprawie jest w tej sytuacji bez znaczenia prawnego, jeśli sam akt notarialny nie został oparty na przepisach skierowanych przeciwko Państwu Polskiemu lub jego obywatelom albo na nieważnych orzeczeniach sądowych czy też na innych orzeczeniach lub zarządzeniach sprzecznych z zasadami obowiązującego w Polsce porządku prawnego.

Jednocześnie wyjaśnić należy, że w ocenie Sądu Prezydent, wydając kontrolowaną decyzję odszkodowawczą, winien był w uzasadnieniu wydanej decyzji zawrzeć wyjaśnienia dotyczące sposobu ustalenia, czy H. R. pozostawała w dniu wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] właścicielką przedmiotowej nieruchomości. Jak bowiem wynika z akt sprawy, Prezydent ustaleń w powyższym zakresie dokonał na podstawie zaświadczenia Sądu Rejonowego dla [...] X Wydziału Ksiąg Wieczystych z dnia [...] czerwca 2005 r. L.dz. [...] dotyczącego hip. [...] "[...]". W ocenie Sądu orzekającego zaświadczenie to jest dokumentem urzędowym (w rozumieniu art. 76 § 1 kpa) i stanowi dowód tego, co zostało przez Sąd w jego treści stwierdzone. W zaświadczeniu Sąd Rejonowy stwierdził natomiast, że część księgi hipotecznej po nazwą "[...]" inw. Nr [...] przeznaczona na wpisy w postaci wykazu hipotecznego tomów I, II, III i IV uległa zniszczeniu. Na podstawie zaś pozostałej części nie można określić, czy i ewentualnie jakie wpisy zawierała. Jednakże Sąd ten stwierdził, że z zachowanego wniosku nr [...] z dnia 5 stycznia 1943 r. na [...] księgi umów tomu IV wynika, że aktem notarialnym z dnia 28 lipca 1942 r. rep. [...] zbywcy sprzedali H.R. należącą do nich część nieruchomości o powierzchni [...] ha [...]m2. Sąd potwierdził nadto, że na [...] księgi umów tomu IV znajduje się wniosek nr [...] z dnia 9 marca 1944 r., z którego wynika, że H. R. figurowała jako właścicielka gruntu o obszarze [...] ha [...]m2. Grunt ten został rozparcelowany, podlegając oznaczeniu odpowiednimi numerami parcel, pośród których wymieniono także i tę, za którą kontrolowaną przez Komisję decyzją przyznane zostało odszkodowanie. Wobec takiej treści tego dokumentu zaświadczenie to w ocenie Sądu nie jest odpisem lub wyciągiem z księgi wieczystej w rozumieniu ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j z 2019 r. Dz. U. poz. 2204 ze zm.). Tylko zatem na jego podstawie nie można ustalić jednoznacznie stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości zaistniałego konkretnie w dniu wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...]. Dlatego też dokument ten winien podlegać merytorycznej analizie organu wraz z pozostałymi zebranymi w sprawie dowodami. Dopiero bowiem analiza całego materiału dowodowego może być podstawą dokonania przez organ prawidłowej oceny, komu w tej dacie przysługiwało prawo własności do przedmiotowej nieruchomości. Ustalenia dokonane przez organ w tej kwestii muszą natomiast znaleźć odpowiednie odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia.

Z tych powodów Sąd nie podziela stanowiska wyrażonego w wyroku tutejszego Sądu z dnia 10 lutego 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 2620/19.

Dodatkowo podkreślić należy, że zgodnie z art. 75 § 1 zdanie pierwsze Kodeksu postępowania administracyjnego, jako dowód w postępowaniu administracyjnym należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Z przepisu tego wynika zatem, że dowodem w postępowaniu administracyjnym mogą być także dowody zebrane na potrzeby innego postępowania, w tym postępowania wieczystoksięgowego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2012 r. sygn. akt I OSK 1206/11, CBOSA). Z tego też powodu organ prowadzący postępowanie nie jest związany zasadą bezpośredniości rozumianą jako obowiązek oparcia ustaleń faktycznych na bezpośrednio przeprowadzonych dowodach. Organ administracji publicznej może oprzeć swoje rozstrzygnięcie na dowodzie z zeznań świadka, wyjaśnień utrwalonych przez inny organ procesowy w innym postępowaniu. Brak zatem przeszkód, by organ powoływał się także na tzw. dowody pośrednie. Na marginesie zwrócić należy uwagę, że o ile omawiane zaświadczenie Sądu Rejonowego samo w sobie nie stanowi wystarczającego dowodu umożliwiającego niesporne określenie właściciela przedmiotowej nieruchomości na dzień wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] (Dz. U. Nr 50, poz. 279), to jednak w obszernym, zgromadzonym do tej pory materiale dowodowym brak jest obecnie dokumentów, które stałyby w sprzeczności z ustaleniem organu, że to H. R. na dzień wejścia w życie powołanego dekretu była prawną właścicielką przedmiotowej nieruchomości. Również fakt, że ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że H. R. zbyła część kupionej nieruchomości nieodpłatnie lub odpłatnie (w tym na rzecz Miasta [...], Z. U. i innych osób), to dokumenty te nie dotyczą nieruchomości stanowiącej przedmiot niniejszego postępowania odszkodowawczego. Oparte na tych zdarzeniach prawnych przypuszczenia Komisji co do możliwości dokonania obrotu przez H. R. również innymi nieruchomościami są zatem jedynie domysłami, które nie znajdują oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym.

Powyższe rozważania prowadzą do konkluzji, że o ile zarzuty kierowane przez Komisję w stosunku do decyzji Prezydenta w zakresie dotyczącym wadliwie ustalonego stanu prawnego nieruchomości na dzień wejścia w życie dekretu (i przynależnego wówczas H. R. tytułu prawnorzeczowego) nie znajdują oparcia w zgromadzonym w aktach materiale dowodowym, a oparte są wyłącznie na różnego rodzaju wątpliwościach, to zgodzić się należy z Komisją, że w zakresie momentu utraty faktycznego władania nieruchomością przez byłą właścicielkę, co stanowi jedną z kluczowych przesłanek uzyskania odszkodowania opisanych w art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, Prezydent nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w sposób właściwy, zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. W konsekwencji jego ustalenia nie odnoszą się w żaden sposób do dowodów, jakie pozyskała Komisja (zawartych w teczce nr [...]), wskazujących, że mogło to nastąpić jeszcze przed 1958 r.

W decyzji odszkodowawczej Prezydent odwołał się w zakresie ustalenia przesłanki utraty faktycznego władania przedmiotową nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 r. do decyzji dotyczącej lokalizacji inwestycji dla [...] Zakładu [...] "[...]" z dnia [...] stycznia 1975 r. nr [...] oraz pisma Naczelnika Wydziału Architektury i Budownictwa z dnia [...] lipca 2010 r. oraz decyzji z dnia [...] maja 2002 r. i z dnia [...]stycznia 2004 r., na podstawie których m.in. na przedmiotowej nieruchomości została zrealizowana budowa budynku magazynowo-biurowego. Obecnie nie sposób ustalić, czy wydając kontrolowaną decyzję odszkodowawczą, Prezydent dysponował już dokumentacją mogącą wskazywać na objęcie procesem inwestycyjnym tego obszaru już w latach pięćdziesiątych ubiegłego wieku, ale ją zignorował, czy też nie była ona mu wówczas znana. Nie zmienia to jednak faktu, że obowiązkiem organu, wynikającym zarówno z treści art. 7, jak też art. 77 § 1 kpa było przed wydaniem rozstrzygnięcia zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w oparciu o który można byłoby rekonstruować istniejący do dnia 5 kwietnia 1958 r. stan faktyczny dotyczący przedmiotowej nieruchomości, za którą dochodzone jest odszkodowanie, a więc także podejmowanie aktywnych działań w celu jego odszukania. Natomiast z ujawnionego przez Komisję pisma z dnia [...] października 1976 r. [...] Zakładów Sprzętu [...] "[...]" wynika, że po przeprowadzeniu postępowania informacyjnego w [...] Przedsiębiorstwie Geodezyjnym i Biurze Planowania Rozwoju [...] ustalono, że działka przyznana tym zakładom na mocy decyzji lokalizacyjnej nr [...] z dnia [...] stycznia 1975 r. (w piśmie najprawdopodobniej wskazano błędną datę decyzji) jest aktualnie użytkowana przez Spółdzielnię [...] oraz Brygadę Remontowo-Budowlaną Kuratorium Oświaty Okręgu Szkolnego woj. [...]. Ponadto w piśmie z dnia [...] stycznia 1977 r. będącym odpowiedzią na odwołanie Kuratorium Wychowania i Oświaty od decyzji lokalizacyjnej z dnia [...] stycznia 1975 r. nr [...] [...] Zakładów Sprzętu [...] "[...]" wskazano, że obszar oznaczony w ww. decyzji lokalizacyjnej literami A, B, C, D jest od przeszło trzydziestu lat użytkowany przez te zakłady, część zaś tej nieruchomości stanowi przedmiot decyzji lokalizacyjnej nr [...] i była dotychczas użytkowana przez Spółdzielnię [...] i Brygadę Remontowo-Budowlaną Kuratorium Oświaty i Wychowania. Oznaczać to może, że teren objęty lokalizacją z dnia [...] stycznia 1975 r. jeszcze przed jej wydaniem był użytkowany przez Spółdzielnię [...], Brygadę Remontowo-Budowlaną Kuratorium Oświaty Okręgu Szkolnego woj. [...] oraz [...] Zakłady Sprzętu [...] "[...]". W zakresie zaś dotyczącym obszaru użytkowanego przez "[...]" podniesiono w piśmie z dnia[...]stycznia 1977 r., że teren ten w określonym obszarze jest użytkowany od przeszło 30 lat przez "[...]". Dodatkowo wskazać należy na zgromadzone w aktach sprawy pismo z dnia 19 maja 1950 r. Zakładu Oczyszczania Miasta zawierające prośbę o zlokalizowanie terenu pod budowę Zespołu Nieruchomego Z.O.M. [...] o powierzchni ca [...]ha, wniosek z dnia[...]maja 1950 r. Wydziału Polityki Budowlanej o zlokalizowanie Zespołu Nieruchomości ZOM w granicach administracyjnych [...] w rejonie [...], pismo Naczelnej Rady Odbudowy [...] z dnia 13 listopada 1950 r. informujące o zatwierdzeniu lokalizacji zespołu nieruchomości Z.O.M. na [...] przy ul. [...], pismo L.dz. [...] Biura Odbudowy Stolicy Sekcja Nadzoru Urbanistycznego z dnia 7 września 1950 r. informującego o propozycji zlokalizowania zespołu nieruchomego Zakładu Oczyszczania Miasta na [...] przy ul. [...], pismo z dnia [...] stycznia 1951 r. Prezydium Rady Narodowej w [...] informujące o wyrażeniu zgody na lokalizację ogólną Zakładu Segregacji i Przeróbki Odpadów "[...]" na terenie o powierzchni ca [...]ha w rejonie ul. [...], do którego dołączono szkic projektowanej lokalizacji inwestycji, pismo z dnia[...]grudnia 1950 r. Zakładu Oczyszczania Miasta w [...], pismo Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...]stycznia 1951 r., pismo Z.O.M. z dnia 12 stycznia 1951 r. a także protokół zdawczo-odbiorczy Prezydium Rady Narodowej w [...] Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej z dnia 14 listopada 1957 r. oraz zaświadczenie lokalizacyjne Prezydium Naczelnej Rady Narodowej z dnia 22 czerwca 1957 r. nr [...].

Samo wydanie decyzji lokalizacyjnej, jak też nawet sporządzenie protokołu nie przesądza jeszcze o zajęciu nieruchomości przez podmiot, na rzecz którego taka decyzja została wydana, a przez to pozbawienia dawnego właściciela możliwości nią władania. Jeśli jednak przeanalizować treść powołanych dokumentów, to uznać należy, że wynika z nich możliwość utraty władania przedmiotową nieruchomością przez dawnego właściciela jeszcze przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Dlatego też okoliczności te winny być przed podjęciem rozstrzygnięcia szczegółowo zweryfikowane przez organ orzekający o odszkodowaniu w odniesieniu do konkretnego, objętego decyzją odszkodowawczą terenu, czego w rozpatrywanej sprawie zabrakło. Stąd brak analizy istniejących przecież w sprawie dokumentów świadczy o niewyjaśnieniu istotnych okoliczności stanu faktycznego i naruszeniu tym samym przepisów art. 7 oraz 77 § 1 kpa, a zatem o dowolnej ocenie dowodów (art. 80 kpa). Brak prawidłowego ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy uniemożliwia zaś jego prawidłowe skonfrontowanie z odpowiednią normą prawną wynikającą z art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

W ocenie Sądu zasadnie Komisja zarzuciła Prezydentowi nieustalenie w niniejszej sprawie istotnych okoliczności faktycznych mających wpływ na rozstrzygniecie sprawy. Zarzut ten dotyczy również braku postępowania wyjaśniającego mającego na celu prawidłowe ustalenie powierzchni przedmiotowej działki. Prezydent na podstawie sporządzonego w dniu 2 listopada 2011 r. operatu szacunkowego, w którym rzeczoznawca majątkowy przyjął powierzchnię przedmiotowej nieruchomości jako [...] m2 i dlatego też określił wartość tej nieruchomości na kwotę [...]zł. Jednakże w aktach sprawy znajdują się dokumenty, z których wynika, że powierzchnia przedmiotowej działki wynosi [...] m2 (akt notarialny z dnia 19 stycznia 2011 r., pismo Urzędu Miasta z dnia 6 kwietnia 2017 r. oraz wykreślenie geodety uprawnionego A.R. z dnia 1 kwietnia 2009 r., na którym przy działce "Hip Nr [...]" wpisano "[...] m2", a w nawiasie "[...] m2 ?", zaświadczenie Wydziału Planowania Miasta Zarządu Miejskiego w [...] z 1943 r., oparte na planie sporządzonym przez mierniczego przysięgłego J. R. dnia 29 grudnia 1942 r.). Prezydent w uzasadnieniu decyzji odszkodowawczej różnicy tej w ogóle nie wyjaśnił, co powoduje, że nie sposób jest jednoznacznie ustalić, za jaki konkretnie obszar nieruchomości powinno zostać ewentualnie ustalone odszkodowanie. Podkreślić także należy, że Prezydent w wydanej decyzji posługuje się stwierdzeniem "nieruchomości położone w [...] przy ul. [...] i Projektowanej pochodzące z nieruchomości hipotecznej "[...]" oraz "w części dotyczącej projektowanego hip. nr [...]", "która obecnie stanowi część działki ewidencyjnej nr [...]". Należy zwrócić uwagę, że na podstawie jedynie decyzji odszkodowawczej, bez odpowiedniego załącznika graficznego nie sposób ustalić, za które części tych działek nr [...] zostało w kontrolowanej decyzji ustalone odszkodowanie, a za które nie. Kwestia ta nie została w uzasadnieniu decyzji odszkodowawczej w ogóle wyjaśniona. W ocenie Sądu, w takiej sytuacji zakres przedmiotowy decyzji odszkodowawczej nie może być prawidłowo określony bez odwołania się do wykonanego przez uprawnionego geodetę odpowiedniego opracowania geodezyjnego, które winno stanowić integralną część wydanej decyzji.

Z tych względów uchylenie przez Komisję podjętej w przedstawionych uwarunkowaniach decyzji odszkodowawczej było w ocenie Sądu zasadne i znajduje oparcie w treści normatywnej art. 29 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości [...], wydanych z naruszeniem prawa. Wobec czego złożone skargi nie mogły być uwzględnione.

Wyjaśnić także należy, że w rozpatrywanej sprawie brak było podstaw do kwestionowania decyzji Prezydenta jedynie ze względu na częściowe załatwienie nią sprawy odszkodowawczej bez przywołania adekwatnej do tego rodzaju rozstrzygnięcia podstawy prawnej. Podstawa prawna odpowiednia do treści podejmowanej decyzji jest jednym z obligatoryjnych jej elementów, o czym stanowi art. 107 § 1 pkt 4 kpa. W przypadku zatem decyzji częściowej winna ona odwoływać się w podstawie prawnej do art. 104 § 2 kpa, który dopuszcza wydanie tego rodzaju rozstrzygnięcia, stanowiącego odstępstwo od reguły rozstrzygania całej sprawy administracyjnej co do jej istoty jedną decyzją administracyjną. W kontrolowanej zaś przez Komisję decyzji odszkodowawczej konkretnie art. 104 kpa § 2 nie został powołany. Powołany został ogólnie przepis art. 104 kpa. Przypomnieć jednak należy, że sam brak przywołania w decyzji pełnej podstawy prawnej, o ile takowa w systemie prawnym istnieje, nie przesądza o prawnej wadliwości decyzji. Zwłaszcza, gdy w jej osnowie wprost wskazuje się na częściowy charakter rozstrzygnięcia, co powoduje, że co do zakresu rozpoznania sprawy wątpliwości być nie może. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w sprawie. Prezydent w sposób wyraźny wskazał bowiem, że jej wydanie nastąpiło w następstwie rozpoznania wniosku K. R. z dnia 27 sierpnia 2008 r. "w części dotyczącej projektowanego hip: Nr [...]". Z tak zakreślonymi granicami rozpoznawanej wówczas sprawy administracyjnej, która ze swej istoty miała charakter podzielny (gdyż dotyczyła roszczeń pieniężnych), korespondowało ujęte w decyzji rozstrzygnięcie. Wskazać wypada, że w wyroku z 31 stycznia 2018 r. sygn. akt II OSK 914/16 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że okoliczność, że w decyzji nie wskazano wprost i z powołaniem się na art. 104 § 2 kpa, że jest to decyzja częściowa, nie ma istotnego znaczenia prawnego w sytuacji, gdy z treści tak jej rozstrzygnięcia, jak i uzasadnienia wprost wynika, że ma ona taki właśnie charakter. Braki we wskazaniu podstawy prawnej rozstrzygnięcia, a tym jest brak wskazania art. 104 § 2 kpa w decyzji organu I instancji, nie stanowią bowiem naruszenia przepisu, którego błędnie nie wskazano, lecz mogą być oceniane jedynie w kategorii naruszenia art. 107 § 1, względnie art. 107 § 3 kpa, przy czym zaistnienie tego rodzaju naruszenia jako przesłanki uchylenia decyzji musi być oceniane także pod kątem istotnego wpływu na treść rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu omawiana wadliwość na gruncie rozpoznawanej sprawy nie ma takiego charakteru.

Na zakończenie wyjaśnić jeszcze należy, że Sąd nie podziela stanowiska Komisji co do zakresu dalszego postępowania dowodowego, w tym co do okoliczności, które winny podlegać ustaleniu w postępowaniu prowadzonym przez Prezydenta. Analiza uzasadnienia decyzji Komisji prowadzi do wniosku, że Komisja w uzasadnieniu wydanego orzeczenia przedstawiła prawidłowy sposób rozumienia art. 215 ust 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Komisja wskazała bowiem, że przez faktyczne władanie rozumie się nie tylko efektywne korzystanie z nieruchomości, ale także możliwość takiego korzystania, choćby władający nieruchomością nie czynił z niej użytku. Wskazała również, że przesłanka pozbawienia faktycznej możliwości władania nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 r. może być wykazana wyłącznie poprzez ustalenie faktycznego przejęcia władztwa nieruchomością przez Państwo. Jednak w uzasadnieniu decyzji Komisja prezentuje również wadliwy sposób rozumienia wynikającej z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami przesłanki pozbawienia dotychczasowego właściciela możliwości władania nieruchomością. Komisja nakazała bowiem Prezydentowi w ponownie prowadzonym postępowaniu zbadanie, czy poprzedni właściciele bądź ich następcy prawni władali nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r., a następnie kiedy pozbawieni zostali możliwości władania. Innymi słowy, z uzasadnienia decyzji Komisji wynika, że w jej ocenie dla możliwości przyznania odszkodowania o którym mowa w art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami konieczne jest, by dawny właściciel (lub jego następca prawny) władał nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Sąd orzekający nie zgadza się z tym stanowiskiem Komisji. W ocenie Sądu, z brzmienia przepisu art. 215 ust. 2 zdanie pierwsze ustawy o gospodarce nieruchomościami nie można wyprowadzić wniosku, że przesłanką konieczną dla zastosowania tego przepisu jest faktyczne władanie nieruchomością przez jej dawnych właścicieli lub ich następców prawnych przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Skoro w analizowanym przepisie mowa jest o pozbawieniu poprzedniego właściciela faktycznej możliwości władania gruntem, oznacza to, że dla jego zastosowania wystarczająca jest sama faktyczna możliwość władania gruntem przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Innymi słowy, nie jest konieczne, by właściciel lub jego następca prawny rzeczywiście władał gruntem. Wystarczy by miał faktyczną możliwość władania gruntem.

Za niezasadny sąd uznał również zawarty w złożonej przez Miasto skardze zarzut naruszenia przez Komisję art. 31 ustawy ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości [...], wydanych z naruszeniem prawa poprzez nieorzeczenie o obowiązku zwrotu równowartości nienależnego świadczenia. Z treści tego przepisu jednoznacznie wynika, że "Komisja może nałożyć obowiązek zwrotu równowartości nienależnego świadczenia". Nie jest to zatem obowiązek organu, ale jego prawo. Odbywa się to w ramach tzw. uznania administracyjnego. Działanie w granicach uznania administracyjnego oznacza zaś, że organ może, ale nie musi ukształtować określonej sytuacji prawnej jednostek na gruncie norm prawa materialnego w sposób, w jaki strona lub inny uczestnik postępowania by tego oczekiwali. Ponadto przewidziany w powołanym art. 31 ust. 1 środek prawny, ze względu na jego istotę, nie będzie mógł zostać zastosowany w każdej wydanej przez Komisję decyzji - jak mogłoby się to wydawać, gdyby rekonstruować normę w tym przepisie zawartą poprzez proste odwołanie się do jego literalnego brzmienia, gdzie możliwość nałożenia obowiązku zwrotu nienależnego świadczenie łączy się z decyzją "o której mowa w art. 29 ust. 1", a zatem każdą z wymienionych tam decyzji. Rozpatrywanie ewentualnej potrzeby zwrotu określonych świadczeń kwalifikowanych jako "nienależne" traci na znaczeniu w sytuacji, gdy Komisja utrzymuje w mocy decyzję reprywatyzacyjną albo umarza prowadzone względem niej postępowanie rozpoznawcze. Tymczasem tego rodzaju rozstrzygnięcia również są wymienione w art. 29 ust. 1 powołanej ustawy, do którego nawiązuje art. 31 ust. 1. Podobnie w ocenie Sądu art. 31 ust. 1 nie znajduje zastosowania do decyzji kasatoryjnych, w których kwestia przynależenia beneficjentom pierwotnych decyzji reprywatyzacyjnych określonych uprawnień nie zostaje definitywnie przez Komisję przesądzona. Z taką zaś sytuacją mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie.

Ponadto zwrócić trzeba uwagę, że niezasadne jest zalecenie Komisji wydane Prezydentowi w zakresie poszukiwania historycznych zdjęć lotniczych przedmiotowej nieruchomości. W aktach sprawy znajduje się bowiem płyta CD-R przekazana organowi w dniu 23 października 2017 r. przez Wojskowe Biuro Historyczne (szara teczka ozn. [...], k. [...]), na której znajduje się zdjęcie lotnicze wyszukane w zbiorach Centralnego Archiwum Wojskowego WBH przedstawiające rejon ul. [...], wykonane w 1960 r. w skali 1:10 000, na którym ujęty jest m.in. obszar nieruchomości nr hip. [...]. Jednocześnie Wojskowe Biuro Historyczne powiadomiło organ, że zdjęcia lotnicze wykonywane w 1958 r. nie obejmowały swoim zasięgiem tego obszaru.

Podsumowując, Sąd stanął na stanowisku, że decyzja Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] jest prawidłowa, ponieważ decyzja Prezydenta z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...], z powodów wyjaśnionych przez Sąd powyżej, narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie zostało prawidłowo wyjaśnione i udokumentowane w toku postępowania poprzedzającego jej wydanie, czy rzeczywiście, najogólniej rzecz ujmując, dawni właściciele mieli faktyczną możliwość korzystania z nieruchomości po dniu 5 kwietnia 1958 r. oraz jaką powierzchnię miała działka hip. nr [...], a także jakie części dzisiejszych działek nr [...] zostały objęte orzeczeniem odszkodowawczym. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, mogło bowiem doprowadzić do przyznania odszkodowania pomimo niespełnienia łącznie obu przesłanek wynikających z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W tej sytuacji Sąd uznał, że w rozpatrywanej sprawie spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 30 ust. 1 pkt 4a ustawy z dnia 9 marca 2017 r., co z kolei uzasadniało zastosowanie przez Komisję art. 29 ust. 1 pkt 3 powołanej ustawy, a w konsekwencji uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Prezydentowi. Podkreślić należy, co było już wyjaśniane powyżej, że przekazanie przez Komisję sprawy do rozpoznania organowi, który ją wydał, uzasadnione jest zakresem postępowania dowodowego, które ma zostać ponownie przeprowadzone. Wyjaśnieniu podlegać ma bowiem zaistnienie jednego z dwóch warunków, od spełnienia których uzależnione jest przyznanie wnioskowanego odszkodowania. Oceniając tę kwestię, Sąd miał również na uwadze, że wobec obszerności materiału dowodowego, zarówno już istniejącego, jak i pozostałego do uzupełnienia, niezwykle istotne jest zapewnienie stronom postępowania możliwości udziału w tym postępowaniu (art. 10 § 1 kpa), a w szczególności możliwości ewentualnego zakwestionowania wydanego przez organ I instancji rozstrzygnięcia, poprzez możliwość skorzystania z uprawnienia do złożenia odwołania, skutkującego ponownym rozpatrzeniem sprawy przez organ II instancji, czyli zachowanie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 16 kpa).

Na zakończenie wyjaśnić również należy, że zauważony przez Sąd nieprawidłowy sposób rozumienia przez Komisję wynikającej z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami przesłanki pozbawienia dotychczasowego właściciela możliwości władania nieruchomością nie ma w ocenie Sądu wpływu na prawidłowość wydanej decyzji, ponieważ rozpoznający ponownie sprawę organ związany będzie, zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego orzeczenia.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2022 r. Dz. U. poz. 329) orzekł jak w sentencji.