Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 227/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-03-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Wyłączenie sędziego
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 18, art. 19, art. 20, art. 22 § 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wiśniewska po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 lutego 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 1306/14 o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2014 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość postanawia: oddalić zażalenie


UZASADNIENIE

M. S. w piśmie z dnia 28 stycznia 2015 r., powołując się na art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a."), złożyła wniosek o wyłączenie sędziego WSA Ewy Kręcichwost-Durchowskiej, sędziego WSA Anny Jarosz i sędziego WSA Izabeli Paluszyńskiej. W jej ocenie wskazani we wniosku sędziowie w uzasadnieniu wyroku o sygn. akt IV SA/Po 553/14 nie podzielili stanowiska wyrażonego w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu o sygn. akt IV SA/Po 512/13 i IV SA/Po 551/14, zgodnie z którym "za wadliwe uznać należy decyzje o odmowie ustalenia odszkodowania za przejęcie prawa własności na rzecz Skarbu Państwa, bez ustalenia należnego odszkodowania, w tym również w trybie dekretu z 1944 r."

Sędziowie złożyli wymagane oświadczenia, w których wskazali, że nie zachodzi stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywoływać wątpliwości co do ich bezstronności przy rozstrzyganiu sprawy. Oświadczyli, że nie zachodzą również żadne przyczyny do ich wyłączenia z mocy ustawy.

Postanowieniem z dnia 10 lutego 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 1306/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniosek skarżącej o wyłączenie tych sędziów.

W ocenie Sądu, treść złożonych przez tych sędziów oświadczeń w pełni odpowiada wymogom stawianym przez ustawodawcę w tym zakresie. Sąd powołał się na ugruntowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd, zgodnie z którym, skoro sędzia, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, złożył oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 P.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia od rozpoznawania w sprawie i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości, to wniosek o jego wyłączenie nie zasługuje na uwzględnienie (postanowienie NSA z dnia 19 listopada 2010 r., sygn. akt I OZ 864/10).

Ponadto zdaniem Sądu pierwszej instancji, przesłanki wniosku o wyłączenie sędziego nie może stanowić niezadowolenie strony odnoszące się do sposobu prowadzenia innych spraw. Do wyłączenia sędziego nie wystarczy bowiem subiektywne przekonanie, że sędzia nie będzie bezstronny, wywołane faktem, że sędzia ten orzekał już kiedyś w innej analogicznej sprawie i wtedy wydał niekorzystne dla danej strony orzeczenie. Sama podejrzliwość strony, brak zaufania do bezstronności sędziego, czy też przeświadczenie o prowadzeniu przez sędziego postępowania w sposób wadliwy i nieobiektywny nie stanowi przesłanki uzasadniającej wyłączenie sędziego od orzekania w danej sprawie. Przekonanie o wadliwości stanowiska prezentowanego przez skład sędziowski w uzasadnieniu wyroku może być bowiem podstawą do złożenia ewentualnej skargi kasacyjnej.

Skarżąca M. S. wniosła na powyższe postanowienie zażalenie do Naczelnego Sądu Administracynjego, domagając się jego zmiany i wyłączenia wskazanych sędziów. W ocenie skarżącej "uzasadnioną" wątpliwość co do bezstronności sędziego można z całą pewnością wiązać z sytuacją, gdy sędzia przed wydaniem w danej sprawie orzeczenia, z góry już zajął stanowisko, co do istoty rozstrzygnięcia. Bez znaczenia, zdaniem skarżącej, pozostaje sposób w jaki sędzia dał wyraz swojemu przekonaniu, ale oczywistym wypadkiem będzie, gdy swoje przedwczesne zapatrywanie na temat przyszłego rozstrzygnięcia ujawnił on w innym orzeczeniu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy (art. 18 P.p.s.a.), bądź też na wniosek strony lub żądanie sędziego (art. 19 P.p.s.a.). W pierwszym ze wskazanych przypadków przyczyny wyłączenia sędziego zostały enumeratywnie wymienione, a zatem tworzą one katalog zamknięty, co wyłącza możliwość stosowania wykładni rozszerzającej. Natomiast na wniosek strony (bądź na żądanie sędziego) sąd wyłącza sędziego, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie. Zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego. Przy czym stosownie do treści art. 20 P.p.s.a., to strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać oraz uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego, zgodnie z treścią art. 22 § 2 p.p.s.a., poprzedza złożenie wyjaśnień przez tego sędziego, którego wniosek dotyczy.

W każdym ze wskazanych wypadków podstawowym celem przyjętych regulacji jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r., sygn. akt SK 53/04, OTK-A z 2005 r., nr 11, poz. 134). Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się więc "do eliminowania wszelkich przyczyn, mogących skutkować w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy" (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. akt SK 19/02, OTK-A z 2004 r., nr 7, poz. 67).

Przechodząc na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, że z oświadczeń złożonych przez sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu: Ewę Kręcichwost-Durchowską, Annę Jarosz i Izabelę Paluszyńską wynika, że nie zachodzą żadne okoliczności, które mogłyby uzasadniać ich wyłączenie zarówno na podstawie art. 18, jak i art. 19 P.p.s.a.

Nie może natomiast stanowić przyczyny wyłączenia sędziego podniesiona przez skarżącą okoliczność, że sędzia ten był członkiem składu orzekającego sądu, który w wydanym wyroku zapadłym, co należy podkreślić, w innej sprawie wyraził pogląd prawny mogący znaleźć potencjalne zastosowanie w sprawie, w której złożono wniosek o wyłączenie. Celem instytucji wyłączenia sędziego nie jest bowiem odsuwanie od orzekania w sprawie tych sędziów, których poglądy, ujawnione przy okazji innych spraw o podobnym przedmiocie, nie odpowiadają skarżącym. Oczywiste jest bowiem, że sędziowie mogą mieć swoje poglądy w kwestiach prawnych wyłaniających się w danej kategorii spraw, a co wynika z zasady ich niezawisłości. Nie można przypisywać im jednak z tego powodu ewentualnego braku bezstronności, czy obiektywizmu w rozpoznaniu konkretnej sprawy, w rozumieniu art. 19 P.p.s.a. Przeświadczenie strony, że sędzia będzie nieobiektywny w orzekaniu z powodu wydanych wcześniej orzeczeń w innych sprawach, których zasadności skarżąca nie podziela, nie jest przesłanką do wyłączenia sędziego. Strona niezadowolona z orzeczenia może zwalczać jego wadliwość przy pomocy środków odwoławczych. Natomiast nie może, przez składanie nieuzasadnionego wniosku o wyłączenie sędziego, wpływać na skład sądu rozpoznającego sprawę.

Zatem nie można stwierdzić, aby w niniejszej sprawie zachodziły uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego WSA Ewy Kręcichwost-Durchowskiej, sędziego WSA Anny Jarosz i sędziego WSA Izabeli Paluszyńskiej. Wobec czego należało uznać, że Sąd pierwszej instancji zasadnie oddalił wniosek skarżącej o wyłączenie tych sędziów.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.