Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 495/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2014-10-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3a
journal: Dz.U. 2013 poz 1442
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: par. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par. 1, 3art. 80,
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędziowie Sędzia WSA Danuta Kuchta (spr.), Sędzia WSA Ewa Rojek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Adamczyk, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 30 października 2014 r. sprawy ze skargi K. O. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...][...] w przedmiocie umorzenia należności składkowych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych ("ZUS", "Zakład") utrzymał w mocy własną decyzję z [...] r. nr [...] odmawiającą K. O. (dalej jako "skarżący") umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za: marzec - maj 2009 r., listopad 2010 r., styczeń - luty 2011 r., czerwiec - wrzesień 2011 r. i wrzesień 2013 r. w łącznej kwocie 1864,63 zł (wraz z odsetkami i kosztami upomnień).

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że skarżący pismem

z 26 marca 2014 r. zwrócił się o umorzenie składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od marca 2009 r. do września 2013 r. Rozpatrując ponownie ten wniosek –

w wyniku złożenia przez skarżącego pisma z 27 czerwca 2014 r. zatytułowanego "skarga", a skierowanego do Prezesa ZUS i do wiadomości Prokuratury Okręgowej

w K. – organ wskazał na treść art. 28 ust. 2, 3 i 3a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j. t. Dz.U. z 2013 r. poz. 1442 ze zm.; dalej jako “u.s.u.s.") oraz § 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. nr 141 poz. 1365; dalej jako "Rozporządzenie"). Stwierdził przy tym, że w przypadku skarżącego brak jest przesłanki całkowitej nieściągalności, o której mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., gdyż żaden z organów nie stwierdził jej występowania po stronie skarżącego. Ponadto K. O. uzyskuje stały dochód z tytułu pobieranego świadczenia rentowego oraz jest właścicielem nieruchomości położonych na terenie S.. Skarżący nie zakończył również prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, a jedynie jej prowadzenie okresowo zawiesił. Uwzględniając powyższe, organ dalsze postępowanie prowadził w oparciu o treść art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz

§ 3 Rozporządzenia – przepisów, które mają zastosowanie w przypadku braku całkowitej nieściągalności.

Przystępując do analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego organ podkreślił, że osobie wnoszącej o umorzenie należności z tytułu składek służy prawo brania czynnego udziału w postępowaniu. Skarżący był zaś o tym prawie informowany pismami z 16 kwietnia 2014 r., z 16 maja 2014 r. i z 2 lipca 2014 r.

Z prawa tego (poprzez wgląd do akt sprawy) skorzystał w dniu 21 maja 2014 r., nie wnosząc zastrzeżeń do postępowania, lecz załączając do akt kserokopię zaproszenia na konferencję organizowaną przez Politechnikę Świętokrzyską.

Organ ustalił, że skarżący prowadził z przerwami pozarolniczą działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo Innowacyjno-Wdrożeniowe I.

w zakresie produkcji i remontów maszyn oraz urządzeń specjalnego przeznaczenia, a także w zakresie stolarstwa artystycznego. Od 3 września 2013 r. działalność tą zawiesił, co potwierdzają dane uzyskane w Centralnej Ewidencji i Informacji

o Działalności Gospodarczej. Skarżący – jak oświadczył – jest wdowcem i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, zamieszkując w będącym jego własnością lokalu o pow. 51,08 m2. Z uwagi na posiadane schorzenia skarżący legitymuje się orzeczeniem z 4 lipca 2012 r. o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydanym na okres do 31 lipca 2015 r. Obecnie źródłem jego dochodu jest renta rodzinna w wysokości brutto 898 zł (do wypłaty 546,84 zł z uwagi na potrącenia egzekucyjne). Skarżący określił też miesięczne wydatki związane z: utrzymaniem (235,33 zł), leczeniem (120 zł) i z zakupem żywności (190 zł). Ponadto, z decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z 21 stycznia 2014 r.

nr DM-76/2014z wynika, że skarżącemu został przyznany dodatek mieszkaniowy na okres od 1 lutego 2014 r. do 31 lipca 2014 r. w wysokości 172,34 zł miesięcznie. Kwota ta jest wypłacana S. Spółdzielni Mieszkaniowej. Nadto decyzją

z 13 lutego 2014 r. nr MOPS.DRŚ/8121/S/170/17/17/14 skarżącemu został przyznany specjalny zasiłek celowy w lutym 2014 r. w kwocie 70 zł jednorazowo.

Z decyzji MOPS.DRS/8121/S/170/17/51/14 z 11 kwietnia 2014 r. wynika zaś, że skarżącemu został przyznany specjalny zasiłek celowy w miesiącu kwietniu 2014 r.

w kwocie 50 zł płatny jednorazowo. Z zeznań podatkowych skarżącego wynika natomiast, że w latach 2011-2013 wykazywał on wyłącznie dochody z tytułu świadczenia rentowego. W oświadczeniu o stanie majątkowym skarżący wykazał natomiast zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości w kwocie 8000 zł (spłacane miesięcznie w kwocie 224,55 zł) oraz zadłużenie względem banku na kwotę 6031,78 zł (spłacane po 99,74 zł z terminem ostatecznej spłaty w dniu 20 maja 2021 r.). Skarżący posiada też zobowiązanie względem osób fizycznych na kwotę 400 zł, spłacane po

50 zł, zaciągnięte na zakup okularów. Posiada także wierzytelność wobec byłego zakładu pracy z tytułu niewypłaconego wynagrodzenia za pracę w kwocie 8287,19 zł, której jednak nie udało się wyegzekwować. Skarżący nie figuruje w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców jako właściciel lub współwłaściciel jakiegokolwiek pojazdów. Jest natomiast właścicielem lokalu mieszkalnego położonego w S. przy ul. K. 40/10 o pow. 51,08 m2 oraz współwłaścicielem nieruchomości gruntowej położonej w S. ul. S. 11A o pow. 540 m2 zabudowanej budynkiem o funkcji przemysłowej o pow. 89,50 m2, na której Zakład zabezpieczył hipotecznie należności z tytułu składek na FUS, FUZ i Fundusz Pracy w kwocie 30 158,90 zł. Ponadto na wyposażeniu firmy skarżącego pozostają m.in. urządzenia techniczne, sprzęt pomiarowy, a także obrabiarki do drewna i metalu.

Oceniając powyższy materiał dowodowy ZUS stwierdził brak wystarczających podstaw do uznania, że sytuacja skarżącego jest wyjątkowa i uniemożliwia opłacenie należności. W tym kontekście wskazał, że po stronie K. O. nie istnieją przesłanki określone art. 28 ust 3a u.s.u.s. i Rozporządzeniem. Przede wszystkim nie występują sytuacje określone w § 3 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia, związane ze szkodami poniesionymi w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia mającego wpływ na możliwości płatnicze i możliwości pozyskiwania dochodów. Nie ma również miejsca sytuacja określona w § 3 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia, która pozwala umorzyć należności z tytułu składek w przypadku wystąpienia przewlekłej choroby zobowiązanego lub członka jego rodziny, powodującej konieczność sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny

i wykluczającej zobowiązanemu możliwość zarobkowania. W tym kontekście organ wskazał, że problemy zdrowotne skarżącego i orzeczony wobec niego okresowy stopień niepełnosprawności nie pozbawiają go możliwości zarobkowania, lecz jedynie ją ograniczają (skarżący zdolny jest bowiem do pracy w warunkach chronionych). Organ dodał przy tym, że argument w postaci braku środków na spłatę zadłużenia składkowego nie może automatycznie stanowić przesłanki do umorzenia należności. Wniosku o umorzenie nie można bowiem rozpatrywać był pod kątem wsparcia socjalnego. Wprawdzie obecnie jedynym źródłem dochodu skarżącego jest renta rodzinna, której wysokość nie zapewnia mu minimum socjalnego, lecz sytuacja ta powstała wskutek decyzji samego skarżącego o zawieszeniu pozarolniczej działalności. Skoro tak, to w gestii strony leży pozyskanie dodatkowych środków utrzymania choćby przez wynajęcie nieużytkowanego, a będącego własnością skarżącego, warsztatu. Organ dodał przy tym, że posiadany przez K. O. majątek nie daje podstaw do rozpatrywania jego sprawy w kategoriach ubóstwa.

W związku z tym organ uznał, że warunek umożliwiający umorzenie należności

z tytułu składek, określony w § 3 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia, również nie został spełniony.

Ponadto Zakład zauważył, że dla przedmiotowej sprawy istotny jest również fakt, iż skarżący zwrócił się o umorzenie nieopłaconych należności składkowych za okres od stycznia 1999 r. do lutego 2009 r. na podstawie ustawy

z 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. z 2012 r.,

poz. 1551), a w dniu 23 stycznia 2014 r. ZUS wydał decyzję nr 150500/421/UMA/74/13/12/2014, która określiła skarżącemu warunki umorzenia należności składkowych, wskazując, że umorzeniu będą podlegały należności

w łącznej kwocie 31 541,97 zł pod następującymi warunkami: po pierwsze, uregulowania należności na Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego za grudzień

2008 r., marzec - czerwiec 2009 r., kwiecień 2010 r. - wrzesień 2011 r. i wrzesień 2013 r. oraz po drugie, regulowania składek bieżących (w przypadku wznowienia działalności).

Odnosząc się do argumentu K. O. na temat niewypłaconych wierzytelności przez Sąd Rejonowy w S. i działań funkcjonariuszy publicznych oraz sędziów, które w ocenie skarżącego uniemożliwiły mu realizację zaplanowanych przedsięwzięć związanych z prowadzoną działalnością

i w konsekwencji przyczyniły się do braku zysków i powstania zaległości z różnych tytułów – organ wyjaśnił, że do zadań Zakładu nie należy ocena działań podejmowanych przez inne instytucje i organa. Natomiast postępowania

o odszkodowanie oraz zadośćuczynienie, które toczą się przed Sądem Okręgowym w K. oraz przed Sądem Rejonowym w S. nie zostały dotychczas zakończone i nie mogły zostać wzięte pod uwagę, gdyż niemożliwe jest stwierdzenie, jaki wpływ mają one na ocenę obecnej sytuacji wnioskodawcy

w kontekście rozpatrywanego umorzenia należności. Organ dodał przy tym, że przyczyny powstania zadłużenia nie mają wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, gdyż istotą niniejszego postępowania jest stwierdzenie istnienia zadłużenia, za powstanie którego jest odpowiedzialny płatnik składek. Odnosząc się natomiast do zarzutów na temat działań dyskryminujących skarżącego, skutkujących uniemożliwieniem funkcjonowania jego firmy i zablokowaniem starań o wstąpienie do sieci biznesowej Brandenburgia Polska – organ wskazał, że brak jest jakiegokolwiek potwierdzenia, iż przedłożony przez stronę formularz zatytułowany “dane przedsiębiorstwa" zawierający logo "sieć biznesowa Brandenburgia Polska" wypełniony

w S. w dniu 10 czerwca 2010 r. został gdziekolwiek złożony. Brak jest również dokumentacji wskazujących na członkostwo lub partnerstwo skarżącego

w ww. sieci, jak również dowodów na podnoszoną przez skarżącego odmowę współpracy. W kwestii stwierdzenia skarżącego, że umorzenie wnioskowanych należności będzie skutkować przystąpieniem jego firmy do współpracy z Politechniką Ś. w K., o czym ma świadczyć załączona przez K. O. kserokopia zaproszenia otrzymanego od Rektora Politechniki Świętokrzyskiej – organ stwierdził, że dokument, na który się powołuje strona nie jest zaproszeniem do współpracy, ale zaproszeniem na konferencję pn. Politechnika dla przemysłu

w perspektywie środków finansowych UE przewidzianych na lata 2014-2020.

Na powyższą decyzję K. O. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K., wnosząc o jej całkowite uchylenie. Wskazał, że skarżona decyzja jest wyjątkowo niesprawiedliwa, a ponadto - z uwagi na jej stronniczy charakter i brak obiektywnego rozpatrzenia - bardzo krzywdząca. Wynika to z błędnego i pobieżnego ustalenia stanu faktycznego i prawnego sprawy. Zdaniem skarżącego, decyzja ta ponownie i z premedytacją ze strony pracowników ZUS działa na szkodę jego i jego firmy, gdyż oddala moment wznowienia jego działalności gospodarczej i zmierza do wykluczenia społecznego jego osoby. Stanowi to przypadek bezwzględnego złamania art. 231 § 1 Kodeksu karnego, również przez Dyrekcję Oddziału ZUS w K. (ma to miejsce i trwa od stycznia 2007 r.). Skutkuje to także uniemożliwieniem podjęcia współpracy z siecią biznesową B.-P., o czym skarżący bezskutecznie informował Dyrekcję Oddziału ZUS w K. w treści wniosku złożonego 30 sierpnia 2010 r. Wniosku tego jednak nie rozpatrzono z powodu jego zaginięcia lub braku zrozumienia jego treści. Skarżący wskazał nadto, że działanie Dyrekcji Oddziału ZUS w K. od 30 sierpnia 2010 r. (co potwierdza treść deklaracji do uczestnictwa w Sieci Biznesowej B.-P.) łamie art. 32, art. 45

i art. 77 Konstytucji RP oraz art. 232 § 1 i art. 271 § 1 Kodeksu karnego. Tymczasem dyrektorzy taką podstawową wiedzę prawną powinni posiadać. W przeciwnym wypadku wydawane przez nich decyzje mają charakter przestępczy i skutkują zablokowaniem rozwoju wolnej i nieskorumpowanej przedsiębiorczości.

Zdaniem skarżącego nastąpiło tendencyjne i niesprawiedliwe rozpatrzenie jego skargi skierowanej w dniu 27 czerwca 2014 r. do Prezesa ZUS Z. D., za pośrednictwem Oddziału ZUS w K.. Poza tym, Dyrektor P.K. zlekceważył osobę Prezesa ZUS, do którego kierowana była ww. skarga. Skarżący poinformował przy tym, że nie skierowałby skargi do Dyrektora P. K., który wcześniej – z uwagi na złą interpretację przedłożonych dokumentów

i obowiązujących przepisów – wydawał krzywdzące i niesprawiedliwe decyzje. Skarżący dodał przy tym, że autorzy tekstu decyzji, a być może także P.K., nie rozumieją i nie chcą zrozumieć treści skargi z 27 czerwca 2014 r. oraz dokumentów załączonych do sprawy toczącej się od 30 sierpnia 2010 r. Ponadto – jak twierdzi skarżący – lekceważenie i przewlekłość w rozpatrywaniu licznych jego wniosków dotyczących umorzenia powstałych bez jego winy zaległości składkowych stało się dla pracowników ZUS w S., S.-K.i K. swoistą zabawą biurokratyczną, mającą na celu naigrywanie się z trudnej sytuacji skarżącego, powstałej także z powodu przestępczej działalności niektórych pracowników ZUS (problem ten istnieje od stycznia 2007 r.). Wobec powyższego skarżący postawił następujące pytanie: czy Dyrektor P.K. popiera skutki działania układu przestępczego w S., w skład którego wchodzi m.in. trzech komorników sądowych oraz sześciu sędziów Sądu Rejonowego

w S., a który jest głównym sprawcą trudnej sytuacji skarżącego

i uszczerbku na jego zdrowiu?

K. O. wskazał, że w skarżonej decyzji brak jest logicznego uzasadnienia dotyczącego odmowy udzielenia mu pomocy publicznej “de minimis". W kolejnym zarzucie wskazał zaś, że jego sprawa ma charakter nadzwyczajny

i wymaga poważnego i odpowiedzialnego rozpatrzenia ze strony ZUS, czego Dyrektor P. K. i jego pracownicy nie rozumieją. Następnie skarżący wskazał, że z powodu niskiej wartości merytorycznej kwestionowana decyzja narusza powagę, rzetelność oraz obiektywizm Dyrekcji Oddziału ZUS w K. w ocenie stanu faktycznego (sytuacji finansowej i zdrowotnej skarżącego i jego możliwości płatniczych). Przede wszystkim nie ustalono rzetelnie wielkości i źródła dochodu skarżącego, którym aktualnie jest część renty rodzinnej po zmarłej żonie (555,32 zł do wypłaty miesięcznie). Końcowo skarżący – odnosząc się do wcześniej podniesionych w treści skargi okoliczności – wyraził kolejną wątpliwość sformułowaną w formie następującego pytania: czy Dyrektor Oddziału ZUS

w K. jest instytucją zaufania publicznego?

Do skargi K. O. załączył kserokopie następujących dokumentów: skarżonej decyzji, wniosku złożonego w dniu 30 sierpnia 2010 r. w Oddziale ZUS

w K., skargi z 27 czerwca 2014 r., decyzji ZUS z [...]. nr [...], decyzji ZUS o waloryzacji renty z 1 marca 2014 r. i deklaracji przystąpienia do Sieci Biznesowej Brandenburgia-Polska z 10 czerwca 2010 r.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł

o oddalenie skargi i podtrzymał wyrażoną w decyzji argumentację. Odnosząc się do zarzutu zignorowania osoby Prezesa ZUS, do którego zostało skierowane pismo

z 27 czerwca 2014 r., organ wyjaśnił, że postępowanie w sprawach o umorzenie należności składkowych jest dwuinstancyjne, a organem II instancji jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych reprezentowany przez Prezesa ZUS. Wniosek taki podlega jednak rozpatrzeniu przez Dyrektora Oddziału, działającego z upoważnienia i w imieniu Prezesa ZUS.

Pismem z 21 października 2014 r. skarżący nie zgodził się z treścią odpowiedzi na skargę, stawiając wobec niej zarzuty analogiczne jak wobec decyzji

i wnosząc o jej uchylenie. Dodał, że pracownicy ZUS w K. oraz Inspektoratów ZUS w S. i S.-K. notorycznie łamią ustawę

z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. W tym kontekście skarżący wskazał, że Zastępca Dyrektora Oddziału ZUS w K. nie zasięgnął przed wydaniem decyzji nr [...] opinii pracownika socjalnego Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S., którego skarżący od kilku lat jest podopiecznym. Stanowi to wyraźne naruszenie art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Ponadto skarżący stwierdził, że zarówno Dyrektor jak i Zastępca Dyrektora Oddziału ZUS w K. nie dopełnili swoich obowiązków, co skarżący wiąże z tym, że decyzja odmawiająca pomocy jest decyzją uznaniową, a jej uzasadnienie musi odpowiadać regule art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżący dodał przy tym, że w jego przypadku ważny interes społeczny i słuszny interes obywateli są tożsame i polegają na doprowadzeniu do tego, by mógł wznowić potrzebną gospodarce polskiej i niemieckiej działalność gospodarczą i być niezależnym od pomocy podatnikiem. Jednakże w jego ocenie stanowisko organu orzekającego nie znalazło w tym zakresie – stosownie do brzmienia art. 107 k.p.a. – obiektywnego wyrazu w skarżonej decyzji. Tymczasem decyzja zawierająca uznanie administracyjne nie może w żadnym wypadku być dowolna, lecz wymaga szczegółowego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wyczerpującego uzasadnienia. W ocenie skarżącego, w jego przypadku ten sposób myślenia nie został jednak nigdy zastosowany przez Dyrekcję Oddziału ZUS

w K.. Skarżący stwierdził przy tym, że nie odniesiono się co do tego, ile spraw podobnych do jego sprawy w 2014 r. i latach wcześniejszych (począwszy od stycznia 2007 r.) Dyrektor Oddziału ZUS w K. załatwił pozytywnie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) i art. 134 § 1 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(j. t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), określanej dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpatrując sprawę w tak zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że skarga

jest niezasadna, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawo.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja ZUS odmawiająca skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek na własne ubezpieczenie zdrowotne. Podstawę materialno-prawną umorzenia tych należności stanowi art. 28 ust. 2, 3 i 3a u.s.u.s. W świetle powołanego przepisu należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. W związku z tym, że sprawa dotyczy należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonego będącego równocześnie płatnikiem tych składek, pomimo braku całkowitej nieściągalności, organ ma możliwość umorzenia tych należności także w innych uzasadnionych przypadkach. Na te uzasadnione przypadki wskazuje

§ 3 ust. 1 Rozporządzenia.

Z powyższego wynika, że kwestią pierwszorzędną dla uruchomienia postępowania w sprawie umorzenia zaległości jest ustalenie czy w sprawie zachodzi całkowita nieściągalność należności o której mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. W ocenie Sądu prawidłowe są ustalenia organu, że K. O. uzyskuje stały dochód z tytułu pobieranego świadczenia rentowego oraz jest właścicielem dwóch nieruchomości położonych na terenie S.. Skarżący nie zakończył również prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, a jedynie jej prowadzenie okresowo zawiesił. W takim stanie sprawy, prawidłowo organ stwierdził, że po stronie skarżącego nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności. Dlatego ZUS przeprowadził postępowanie zasadnie w oparciu o art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 Rozporządzenia, zgodnie z którym Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy

i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny, w szczególności:

1. gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2. w przypadku poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3. w przypadku przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W celu ustalenia istnienia ww. przesłanek konieczne jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego, określenie dochodów i wydatków, relacji pomiędzy tymi wielkościami oraz sytuacji rodzinnej i zdrowotnej osoby zobowiązanej. Ustalając istnienie przesłanek organ bierze przy tym pod uwagę aktualną sytuację życiową

i majątkową osoby wnoszącej o umorzenie zaległości.

Z treści zacytowanych przepisów wynika, że organ przy rozpatrywaniu sprawy i wydaniu rozstrzygnięcia korzysta ze swobody uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ ma prawo wyboru rozstrzygnięcia, może zatem w przypadku stwierdzenia przesłanki uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia. Rozstrzygnięcie organu nie może mieć jednak charakteru dowolnego, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - j. t. Dz. U. z 2000 r. nr 98

poz. 1071, dalej zwana "K.p.a."), wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia

w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.), zaś decyzja winna spełniać wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. Dążąc do załatwienia sprawy organ zobowiązany jest też mieć na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). Dokonując tych czynności organy podatkowe muszą kierować się regułami zapisanymi w art. 80 K.p.a., tj. ocenić na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Przy ocenie wiarygodności zgromadzonych dowodów organ nie jest skrępowany żadnymi regułami określającymi wartość poszczególnych rodzajów dowodów i dokonuje tej oceny w sposób swobodny, na podstawie własnego przekonania opartego na zebranym materiale dowodowym. Swobodna ocena dowodów, by nie przekształciła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem określonych reguł tej oceny, m.in. logiki, doświadczenia życiowego, wszechstronności, z uwzględnieniem znaczenia i wartości dowodów.

Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie proces decyzyjny organu został przeprowadzony prawidłowo. Organ zgromadził obszerny materiał dowodowy w zakresie sytuacji materialnej i rodzinnej zobowiązanego, a jego ocena nie była dowolną i nie przekraczała granic określonych przepisem art. 80 K.p.a. W wyniku tej oceny organ sformułował logiczne i trafne wnioski, jako efekt sprawnie przeprowadzonego postępowania, sprowadzające się do konkluzji, że po stronie K.a O. nie istnieją przesłanki określone w art. 28 ust. 3a u.s.u.s.

i § 3 ust. 1 Rozporządzenia, które mogłyby stanowić podstawę do umorzenia tych należności. Sąd akceptuje stanowisko organu, że argument w postaci braku środków na spłatę zadłużenia składkowego nie może automatycznie stanowić przesłanki do umorzenia należności, a wniosku o umorzenie nie można bowiem rozpatrywać pod kątem wsparcia socjalnego.

Z prawidłowo ustalonego w sprawie stanu faktycznego w zakresie sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej skarżącego, przedstawionego obszernie w pierwszej części uzasadnienia, niewątpliwie wynika, że obecnie źródłem dochodu skarżącego jest jedynie renta rodzinna, z uwagi na potrącenia egzekucyjne, w wysokości 546,84 zł. Jednakże w kontekście tych samych ustaleń faktycznych, podzielić należy wniosek organu, że sytuacja ta powstała wskutek decyzji samego skarżącego o zawieszeniu od 3 września 2013 r. pozarolniczej działalności gospodarczej. Posiadany natomiast przez K. O. majątek nie daje podstaw do rozpatrywania jego sprawy w kategoriach ubóstwa. Skarżący jest właścicielem lokalu mieszkalnego położonego w S. przy ul. K. 40/10 o pow. 51,08 m2 oraz współwłaścicielem nieruchomości gruntowej położonej w S. ul. S. 11A o pow. 540 m2 zabudowanej budynkiem o funkcji przemysłowej o pow. 89,50 m2, na której Zakład zabezpieczył hipotecznie należności z tytułu składek na FUS, FUZ i Fundusz Pracy w kwocie 30 158,90 zł. Ponadto na wyposażeniu firmy skarżącego pozostają m.in. urządzenia techniczne, sprzęt pomiarowy, a także obrabiarki do drewna i metalu. Skarżący może pozyskać dodatkowe środki utrzymania choćby przez wynajęcie nieużytkowanego, a będącego jego własnością warsztatu wraz z wyposażeniem. Skarżący zarówno w toku postępowania jak i w skardze oraz w piśmie ją uzupełniającym nie wskazał racjonalnych powodów, dla których wynajęcie odpłatne warsztatu wyposażonego w specjalistyczne urządzenia byłoby niemożliwe. Ponadto udokumentowana sytuacja zdrowotna skarżącego, nie pozbawia go możliwości zatrudnienia, a jedynie wskazuje, że może być ono wykonywane w warunkach pracy chronionej. W ocenie Sądu, skarżący nie podejmuje wobec powyższego żadnej inicjatywy, w celu poprawy swojej sytuacji materialnej, mimo istnienia obiektywnych możliwości. Taka inicjatywa jest niezbędna, w sytuacji gdy, wyłącznie skarżącego, mieszkającego samotnie, obciążają miesięczne wydatki, których rodzaj jak i wysokość została wyczerpująco przedstawiona w decyzji. Niewątpliwie są to wydatki konieczne skoro są związane z: utrzymaniem (235,33 zł), leczeniem (120 zł) i z zakupem żywności (190 zł). Także w sytuacji gdy skarżący posiada zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości w kwocie 8000 zł (spłacane miesięcznie w kwocie 224,55 zł) oraz względem banku na kwotę 6031,78 zł (spłacane po 99,74 zł z terminem ostatecznej spłaty w dniu 20 maja 2021 r.) i zobowiązanie względem osób fizycznych na kwotę 400 zł, spłacane po 50 zł, zaciągnięte na zakup okularów. Jednocześnie nie można przeoczyć pomocy społecznej jaką uzyskuje skarżący w zaspokojeniu niezbędnych potrzeb, w postaci przyznanego: dodatku mieszkaniowego na okres od 1 lutego 2014 r. do 31 lipca 2014 r. w wysokości 172,34 zł miesięcznie, specjalnego zasiłku celowego w lutym 2014 r. w kwocie 70 zł, specjalnego zasiłku celowego w miesiącu kwietniu 2014 r. w kwocie 50 zł. Posiada także wierzytelność wobec byłego zakładu pracy z tytułu niewypłaconego wynagrodzenia za pracę w kwocie 8287,19 zł, której jednak nie udało się wyegzekwować.

W związku z tym organ prawidłowo uznał, że warunek umożliwiający umorzenie należności z tytułu składek, określony w § 3 ust. 1 pkt 1 i 2 Rozporządzenia, również nie został spełniony.

Odnosząc się natomiast do wskazanych w skardze licznych okoliczności

i przyczyny powstania zaległości, w tym trudności w prowadzonej działalności gospodarczej, orzeczenia o niepełnosprawności, odmowy udzielenia pomocy publicznej, postępowania sądowego i egzekucyjnego, negatywnej oceny pracowników sądów i ZUS – stwierdzić należy, że nie mają one znaczenia w kontekście koniecznych przesłanek warunkujących umorzenie należności składkowych. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że ocenie organów w aspekcie umorzenia należności składkowych podlega wyłącznie aktualna sytuacja majątkowa

i życiowa strony. Z tego też powodu nie mają znaczenia okoliczności, w jakich zadłużenie powstało. Zwłaszcza gdy działalność gospodarcza prowadzona jest na własne ryzyko, które zawsze ponosi osoba ją prowadząca i na której spoczywają obowiązki związane z opłacaniem należności publicznoprawnych. Poza kompetecją organu rozstrzygającego niniejszą sprawę pozostają działanie procesowe podejmowane wobec skarżącego w oparciu o inne przepisy prawne przez inne organy. Także zarzut podnoszony w skardze o naruszeniu przepisów ustawy o pomocy społecznej, która nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, uznać należy za bezpodstawny. Organ rozpatrujący wniosek o umorzenie należności składkowych, jak wskazano na wstępnie, działa w oparciu o inne przepisy, tj. ustawę o systemie ubezpieczeń społeczych i Rozporządzenie.

W ocenie Sądu, prawidłowe są także ustalenia organu i ocena prawna dowodów zgromadzonych w sparwie, odnoszące się do akcentowanych przez skarżącego w skardze i w piśmie procesowym, okoliczności związanych z uniemożliwieniem mu podjęcia współpracy z siecią biznesową Brandeburgia – Polska. W aktach sprawy znajduje się jednostronicowy formularz w formie xerokopii, adresowany do Sieci Biznesowej B. – P., opatrzony datą 10 czerwca 2010 r., bez podpisu oraz jakiegokolwiek potwierdzenia, że został złożony. Dlatego gołosłowne są zarzuty skargi na temat działań dyskryminujących skarżącego, skutkujących uniemożliwieniem funkcjonowania jego firmy i zablokowaniem starań o wstąpienie do tej sieci biznesowej.

W ocenie Sądu, wprawdzie sytuacja majątkowa i życiowa skarżącego nie jest łatwa, ale trudności finansowe i życiowe nie mogą przesądzać o zasadności umorzenia zaległych należności. Podstawa umorzenia należności została bowiem stworzona dla "uzasadnionych przypadków", a zatem wyjątkowych, a nawet drastycznych, powstałych z przyczyn całkowicie niezależnych od dłużnika (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2009 r. sygn. akt II GSK 884/08). W niniejszej sprawie organ doszedł do słusznego przekonania, że żadna taka sytuacja wobec K. O. nie zachodzi. Fakt posiadania dwóch nieruchomości i ruchomości wyklucza skarżącego z kręgu osób pozostających w sytuacji trudnej i wyjątkowej, uzasadniającej konieczność umorzenia należności. Skarżący ma zapewnione warunki bytowe, utrzymuje się z renty rodzinnej w kwocie wypłacanej skarżącemu pozwalającej mu na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jednocześnie zauważyć należy, że skarżący nie ma nikogo na utrzymaniu. Nie dotknęło go żadne nadzwyczajne zdarzenie, takie jak np. klęska żywiołowa. Problemy zdrowotne nie wyeliminowały skarżącego z rynku pracy, skoro mimo orzeczonego stopnia niepełnosprawności podejmował się on prowadzenia działalności gospodarczej. Skarżący nie sprawuje też opieki na przewlekle chorym członkiem rodziny.

Jak już wskazano rozstrzygnięcia wydawane w przedmiocie umorzenia zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne są podejmowane w ramach uznania administracyjnego. Do uznania administracyjnego, a więc możliwości wyboru określonego kierunku rozstrzygnięcia, dochodzi jednak dopiero po ustaleniu zaistnienia którejś z wymienionych w przepisach prawa przesłanek. Jeśli jednak żadna z tych przesłanek nie zostanie spełniona to nie ma już możliwości wyboru konsekwencji prawnych i bezwzględnie zobowiązany jest odmówić przyznania ulgi.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika jednoznacznie, że organ odmówił udzielenia ulgi, bo uznał, że po stronie skarżącego w ogóle brak jest przesłanek do umorzenia należności. Stwierdzenie, że sytuacja skarżącego jest wyjątkowa, uniemożliwiająca opłacenie należności oraz że w przypadku skarżącego nie wystąpiły sytuacje związane ze szkodami poniesionymi w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, świadczy niewątpliwie o braku istnienia przesłanek z przepisu § 3 ust. 1 pkt 1 - 3 Rozporządzenia.

Zdaniem Sądu, podejmując rozstrzygnięcie organ wziął pod uwagę interes społeczny i słuszny interes zobowiązanego. Organ, z jednej strony wykluczył istnienie po stronie skarżącego ubóstwa, wobec posiadanego majątku

i ograniczonych dochodów w postaci renty, z drugiej strony wskazał na rodzaj

i wielkość udzielanej pomocy finansowej. Niemniej, w ocenie Sądu, odmowa umorzenia należności składkowych nie pogłębi ubóstwa skarżącego, który ma obiektywną możliwość poprawy swojej sytuacji materialnej, czy to jak wskazano wyżej, poprzez podjęcie zatrudnienia w warunkach pracy chronionej czy przez wynajęcie odpłatnie warsztatu wyposażonego w specjalistyczny sprzęt, lub podjęcie zawieszonej działalności gospodarczej. Taka sytuacja byłaby z kolei zgodna zarówno z interesem skarżącego jak i interesem publicznym, ograniczyłaby sięganie przez niego do środków pomocy państwa w zakresie większym niż obecnie.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.