Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 924/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
6560
Hasła tematyczne: Interpretacje podatkowe
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 2, art. 7, art. 217
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 17 ust. 1 pkt 6, art. 23 ust. 1 pkt 38, art. 30b ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust. 7
journal: Dz.U. 2000 nr 14 poz 176
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity
article: art. 180, art. 182
journal: Dz.U. 2000 nr 94 poz 1037
law: Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych.
article: art. 147 ust. 1 pkt 1 lit. a i b, art. 128 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 146 poz 1546
law: Ustawa z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych
article: art. 535, art. 155 par.1, art. 536 par. 1
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Bogdan Lubiński (sprawozdawca), Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia WSA del. Bogusław Woźniak, Protokolant Katarzyna Domańska, po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2014 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 stycznia 2012 r. sygn. akt III SA/Wa 1697/11 w sprawie ze skargi M. K. na interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie działającego z upoważnienia Ministra Finansów z dnia 2 marca 2011 r. nr IPPB2/415-1015/10-2/AK w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt III SA/Wa 1697/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. K. (zwanego dalej "skarżącym") na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 2 marca 2011 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych.

Ze stanu sprawy przyjętego przez Sąd pierwszej instancji wynika, że zaskarżoną interpretacją indywidualną Minister Finansów uznał za nieprawidłowe stanowisko wyrażone przez skarżącego we wniosku o wydanie interpretacji.

W dniu 13 grudnia 2010 r. skarżący złożył do Ministra Finansów wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie powstania obowiązku podatkowego przy wniesieniu akcji do funduszu inwestycyjnego zamkniętego w zamian za certyfikaty inwestycyjne.

Skarżący we wniosku o wydanie interpretacji przedstawił następujące zdarzenie przyszłe:

Wnioskodawca - osoba fizyczna podlegająca nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu - posiada akcje spółki akcyjnej z siedzibą na terytorium RP, nie będącą spółką publiczną w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (Dz. U. nr 184, poz. 1539). Wnioskodawca objął akcje po ich wartości nominalnej i zamierza wnieść (wpłacić) te akcje do funduszu inwestycyjnego zamkniętego, w rozumieniu ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych (Dz. U. nr 146, poz. 1546 ze zm. – zwanej dalej "ustawą o funduszach inwestycyjnych"), w zamian za certyfikaty inwestycyjne.

W związku z powyższym skarżący zadał następujące pytanie:

Czy w związku z opisanym stanem faktycznym dokonanie wniesienia (wpłacenie) papierów wartościowych (akcji) do zamkniętego funduszu inwestycyjnego (w rozumieniu ustawy o funduszach inwestycyjnych) w zamian za wydanie certyfikatów inwestycyjnych funduszu jest zdarzeniem podatkowym, które skutkuje powstaniem przychodu po stronie wnioskodawcy i kosztów uzyskania tego przychodu?

Zdaniem skarżącego, wniesienie do funduszu inwestycyjnego zamkniętego papierów wartościowych (akcji) w zamian za wydanie certyfikatów inwestycyjnych nie spowoduje powstania przychodu po stronie jego, a co za tym idzie, nie powstanie również obowiązek podatkowy.

Minister Finansów w interpretacji indywidualnej uznał stanowisko skarżącego za nieprawidłowe.

W skardze na ww. interpretację skarżący zarzucił naruszenie:

- art. 10 ust. 1 pk 7, art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 ze zm. – zwanej dalej "u.p.d.o.f."),

- art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f.,

- art. 2, art. 7 i art. 217 Konstytucji RP przez wydanie decyzji z naruszeniem zasady nullum tributu sine lege.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Sąd pierwszej instancji – oddalając skargę – powołał się na art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) u.p.d.o.f. i stwierdził, że pojęcie "zbycie" użyte w tym przepisie oznacza każdą formę przeniesienia własności udziałów lub akcji.

W ocenie WSA, rację miał zatem Minister Finansów twierdząc, że zbycie akcji występuje w każdym przypadku zmiany ich właściciela. Z kolei zmiana właściciela może być wynikiem szeregu różnych zdarzeń prawnych, w tym również umów sprzedaży lub zamiany. Nie chodzi zatem o utożsamienie wniesienia akcji do funduszu inwestycyjnego ze sprzedażą lub zamianą, a o zrównanie tych sytuacji z punktu widzenia skutków podatkowych, jako że mieszczą się one w kategorii "odpłatnego zbycia", o jakim mowa w art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a). Z tego względu tak samo jak sprzedaż (zamianę) należy traktować przeniesienie własności udziałów w zamian za certyfikaty inwestycyjne.

W świetle art. 28 ust. 2 ustawy o funduszach inwestycyjnych przeniesienie praw z udziałów następuje na podstawie umowy, na mocy której w zamian za udziały wspólnik uzyskuje od funduszu świadczenie w postaci certyfikatów inwestycyjnych. Wskazana w tym przepisie umowa prowadzi – przy uwzględnieniu właściwych przepisów dotyczących zbywania udziałów – do przeniesienia praw z nich wynikających. Zdaniem Sądu, ma ona charakter odpłatny, ponieważ każda z jej stron zobowiązuje się świadczyć na rzecz drugiej strony.

Skarżący jako akcjonariusz wnosząc akcje do funduszu inwestycyjnego w rezultacie stanie się uczestnikiem funduszu, uzyskując jego certyfikaty inwestycyjne. Natomiast fundusz stanie się akcjonariuszem spółki, której akcje nabędzie od skarżącego. Nie ulega zatem wątpliwości, że dojdzie do zmiany właściciela akcji. Właścicielem ich stanie się fundusz. Zdaniem Sądu, nie budzi wątpliwości także i to, że wniesienie akcji do funduszu, skutkujące przeniesieniem ich własności na fundusz, wiąże się z uzyskaniem przez skarżącego stosownego ekwiwalentu. Skarżący uzyskuje bowiem od funduszu certyfikaty inwestycyjne o określonej wartości. Wartość otrzymanych certyfikatów odpowiada wartości wnoszonych akcji wycenianych według metody przyjętej przez fundusz dla wyceny aktywów netto (art. 28 ust. 2 ustawy o funduszach inwestycyjnych). Wycena ta zawsze sprowadzona będzie do wartości bezwzględnych wyrażonych w pieniądzu jako mierniku wartości.

Sąd uznał, że wartość certyfikatów inwestycyjnych stanowi cenę, po której akcje są zbywane. Cena to nie tylko wskazanie ceny akcji, ale również określenie tej ceny poprzez wskazanie wartości ekwiwalentu uzyskanego przez zbywcę za te udziały. Nie można zatem zasadnie twierdzić, że nie jest znana cena zbycia udziałów. Pojęcie ceny musi uwzględniać okoliczność, że pojęcie "zbycia" w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) u.p.d.o.f. obejmuje nie tylko sprzedaż udziałów, ale też inne formy odpłatnego przeniesienia własności.

Wnosząc akcje do funduszu inwestycyjnego skarżący uzyska określone przysporzenie majątkowe, które - w ocenie Sądu - będzie miało charakter definitywny, tak samo jak przeniesienie własności akcji. Skoro zaś, zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy o funduszach inwestycyjnych w przypadku, gdy wpłaty do funduszu inwestycyjnego dokonywane są w formie akcji, wartość pieniężna będąca wynikiem wyceny wnoszonych udziałów stanowi wartość przysługującego skarżącemu świadczenia w postaci certyfikatów inwestycyjnych, które to powiększą jego aktywa.

Zdaniem Sądu, Minister Finansów prawidłowo uznał, że wartość pieniężna certyfikatów inwestycyjnych nabytych przez skarżącego w zamian za udziały będzie jego przychodem na dzień objęcia certyfikatów. W art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f. wśród przychodów wymienione są także wartości pieniężne. Sąd nie podzielił tym samym poglądu, że objęcie certyfikatów inwestycyjnych nie generuje rzeczywistego i definitywnego przysporzenia majątkowego, które ewentualnie powstanie dopiero z chwilą zbycia lub umorzenia certyfikatów.

Sąd pierwszej instancji zważył, że zgodnie z art. 26 ust. 2 ustawy o funduszach inwestycyjnych, osoba zapisująca się na certyfikaty inwestycyjne otrzymuje pisemne potwierdzenie wpłaty w formie udziałów (akcji). Zapis na jednostki uczestnictwa albo na certyfikaty inwestycyjne jest nieodwołalny i bezwarunkowy oraz nie może być złożony z zastrzeżeniem terminu (art. 26 ust. 3 ustawy o funduszach inwestycyjnych.). Z tą też chwilą osoba zapisująca się traci wszelkie uprawnienia wynikające z wniesionych akcji (udziałów).

W przyszłości, w momencie zbycia lub umorzenia certyfikatów inwestycyjnych zapewne wystąpi przychód z tego tytułu, jednakże na etapie wcześniejszym powstaje przychód z tytułu zbycia udziałów. Zbycie udziałów i zbycie certyfikatów inwestycyjnych są niezależnymi czynnościami, których przedmiot jest różny. Podlegają one zatem odrębnemu opodatkowaniu, aczkolwiek w każdym przypadku przychód zostanie rozpoznany w momencie zbycia (udziałów i certyfikatów inwestycyjnych).

Zdaniem WSA, nie ma niebezpieczeństwa podwójnego opodatkowania przychodu z tytułu zbycia akcji. W przypadku bowiem rozpoznania przychodu w chwili przeniesienia akcji na fundusz inwestycyjny w zamian za certyfikaty inwestycyjne o określonej wartości, kosztem uzyskania tego przychodu będą wydatki na nabycie akcji. Natomiast, gdy przychód będzie następnie rozpoznany w chwili umorzenia certyfikatów inwestycyjnych, to wówczas kosztem uzyskania tego przychodu będą wydatki na nabycie certyfikatów inwestycyjnych określone poprzez ich wartość z dnia przydziału w zamian za zapłatę dokonaną nie w pieniądzu, ale poprzez wniesienie do funduszu inwestycyjnego udziałów. Aby bowiem nabyć certyfikaty inwestycyjne skarżący wyzbył się ze swojego majątku akcji.

Sąd uznał, że zasadne było zatem odwołanie się przez Ministra Finansów do art. 7 ustawy o funduszach inwestycyjnych. Opisana przez skarżącego zamierzona transakcja możliwa będzie z uwagi właśnie na ust. 3 tego artykułu, przewidującego wyjątek od ustanowionej w ust. 1 ogólnej zasady, że wpłaty do funduszu dokonywane są w formie pieniężnej. Przepis ust. 3 nakazuje na równi z wpłatą traktować wniesienie do funduszu udziałów (akcji). Ekonomiczny sens takiej transakcji sprowadza się do tego, że osoba obejmująca certyfikaty inwestycyjne wykorzystuje posiadane akcje (udziały) jako rodzaj środka płatniczego. Jest to pewne udogodnienie, które nie może być postrzegane jako sposób na uniknięcie opodatkowania przychodu.

Ponadto spójność wykładni wymaga jednakowego potraktowania sytuacji, w której za przeniesienie praw z akcji zbywca otrzymuje pieniądze (które wpłaca następnie do funduszu) oraz sytuacji, gdy zapłatą są certyfikaty inwestycyjne. W obu tych przypadkach powstaje przychód z odpłatnego zbycia akcji.

Sąd podkreślił, że skarżący dokonując wpłaty do funduszu, poprzez wniesienie akcji dokona zbycia tychże udziałów i ta właśnie okoliczność spowoduje powstanie obowiązku podatkowego w opisanym przez niego zdarzeniu przyszłym. Okoliczność, że w przepisie art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) u.p.d.o.f. ustawodawca nie wymienił wprost wniesienia udziałów (akcji) do funduszy inwestycyjnych nie ma znaczenia. Wyliczenie wszystkich możliwych form zbycia akcji (udziałów) prowadziłoby do nadmiernej kazuistyki, a przy tym w gruncie rzeczy byłoby niewykonalne i niecelowe.

W ocenie WSA, jest to sytuacja całkowicie odrębna od sytuacji przewidzianej w art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f., kiedy to opodatkowaniu podlega objęcie akcji (udziałów) w zamian za wkład niepieniężny w postaci innej niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część i gdzie przychód powstaje w momencie objęcia akcji (udziałów). Rozszerzenie przychodu o wartość nominalną akcji (udziałów) w spółce mającej osobowość prawną albo wkładów w spółdzielni, dokonane w art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f. dotyczyło wniesienia aportu. Do zdarzenia przyszłego opisanego we wniosku o wydanie interpretacji przepis art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f. nie miał więc zastosowania, albowiem unormowane zostały w nim przychody inne niż z tytułu odpłatnego zbycia akcji (udziałów). Nie sposób z jego wprowadzenia do u.p.d.o.f wywodzić braku opodatkowania zbycia udziałów i akcji poprzez wniesienie ich do funduszu inwestycyjnego, opodatkowanego na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 6 lit a) u.p.d.o.f. Przepis ten od początku obowiązywania u.p.d.o.f. przewidywał opodatkowanie przychodów z odpłatnego przeniesienia tytułu własności udziałów w spółkach, akcji oraz innych papierów wartościowych.

Wraz z wprowadzeniem do u.p.d.o.f art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f., ustawodawca zmodyfikował również treść art. 17 ust. 1 pkt 6 u.p.d.o.f., zastępując wyraz "przeniesienia" (udziałów i akcji) wyrazem "zbycia" (udziałów i akcji), a zatem wprowadzając pojęcie o szerszym znaczeniu.

Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżący bezzasadnie w skardze powołuje się na treść art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f. Przepis ten określa moment w jakim wydatki na objęcie lub nabycie udziałów albo wkładów w spółdzielni, udziałów (akcji) w spółce mającej osobowość prawną oraz innych papierów wartościowych, a także wydatki na nabycie tytułów uczestnictwa lub jednostek uczestnictwa w funduszach kapitałowych mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów. Na podstawie tego przepisu wydatki poniesione przez skarżącego na nabycie akcji wnoszonych do funduszu inwestycyjnego zaliczone będą do kosztów uzyskania przychodu z art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) w momencie nabycia certyfikatów za akcje, gdyż ten moment zgodnie z treścią art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) należy traktować jako wskazane w art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f. zbycie akcji.

Sąd za niezasadny uznał zarzut naruszenia art. 10 ust. 1 pkt 7, art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) i art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f. Zdaniem Sądu, skoro wniesienie akcji do funduszu inwestycyjnego w zamian za certyfikaty należy uznawać za odpłatne zbycie tych akcji powodujące po stornie zbywającego powstanie przychodu, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pakt 6 lit. a) u.p.d.o.f., to podniesiony w skardze zarzut naruszenia wynikającej z art. 2, 7 i 217 Konstytucji RP zasady nullum tributu sine lege należało uznać za bezzasadny.

Powyższy wyrok został zaskarżony w całości skargą kasacyjną podatnika, który wniósł o wydanie postanowienia o przekazaniu sprawy składowi 7 Sędziów NSA celem podjęcia uchwały zawierającej rozstrzygnięcie zagadnień prawnych budzących poważne wątpliwości w konkretnej sprawie (art. 15 § 1 pkt 3 w związku z art. 264 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – zwanej dalej "p.p.s.a."), uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie (art. 185 § 1 p.p.s.a.), względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi zgodnie z żądaniem skarżącego - w przypadku uznania przez Sąd, że w sprawie nie ma naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zachodzą zarzucane naruszenia prawa materialnego (art. 188 p.p.s.a.), a także o zasądzenie na rzecz uczestnika postępowania kosztów postępowania (w tym kosztów zastępstwa procesowego) według norm przepisanych.

Skarżący zarzucił:

1) naruszenie prawa procesowego, a mianowicie Sąd:

a) wadliwie wykonał swój ustrojowy obowiązek kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, wynikający z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm. – zwanej dalej ,,p.u.s.a.") oraz z art. 3 § 2 pkt 4a) p.p.s.a., gdyż nie rozpoznał prawidłowo przytaczanych przez skarżącego w skardze zarzutów dotyczących naruszenia przez stronę przeciwną prawa;

b) naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z § 2 p.p.s.a., polegające na braku uwzględnienia przez Sąd skargi w wyniku pominięcia faktu naruszenia przepisów postępowania podatkowego, jakich w toku tego postępowania dopuściły się organy podatkowe, tj. naruszenia art. 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm. – zwanej dalej "ord. pod."), poprzez naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, które to naruszenie również miało istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia prawa materialnego w postaci art. 10 ust. 1 pkt 7 w związku z art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) u.p.d.o.f., poprzez uznanie, że w sytuacji opisanej przez skarżącego we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego powstanie po jego stronie przychód do opodatkowania,

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.):

a) art. 2, art. 7, art. 217 w związku z art. 84 Konstytucji RP przez ich niewłaściwe zastosowanie i w efekcie uznanie za podlegającą opodatkowaniu podatkiem dochodowym sytuacji nie wymienionej w ustawie podatkowej,

b) art. 10 ust. 1 pkt 7 w związku z art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) u.p.d.o.f. przez jego

niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w wyniku wniesienia (wpłacenia) papierów

wartościowych (akcji) do zamkniętego funduszu inwestycyjnego (w rozumieniu ustawy o funduszach inwestycyjnych) w zamian za wydanie certyfikatów inwestycyjnych następuje odpłatne zbycie papierów wartościowych (akcji),

c) art. 10 ust. 1 pkt 7 w związku z art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f., poprzez zastosowanie błędnej wykładni, która w sposób oczywisty prowadzi do podwójnego opodatkowania tych samych dochodów, tj. zarówno w momencie nabycia certyfikatów inwestycyjnych zamkniętego funduszu inwestycyjnego oraz w momencie zbycia tych certyfikatów, co miało wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu.

W pierwszej kolejności stwierdzić trzeba, że Sąd pierwszej instancji nie naruszył powołanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania. Zarzuty te nie zostały zresztą w rzeczowy sposób uzasadnione, poza ogólnym stwierdzeniem o naruszeniu art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a i art. 3 § 2 pkt 4a) p.p.s.a., bowiem w zasadzie przez autora środka odwoławczego wywiedzione zostały zarzuty błędnej wykładni prawa materialnego. Zbadania zatem wymagają zatem zarzuty naruszenia prawa materialnego zawarte w pkt 2 skargi kasacyjnej.

Przede wszystkim stwierdzić należy, że prawidłowa jest wykładnia art. 17 ust. 1 pkt 6 u.p.d.o.f., przyjęta przez Sąd pierwszej instancji, że pojęcie "zbycie" użyte w tym przepisie oznacza każdą formę przeniesienia własności udziałów lub akcji.

Ustosunkowując się zatem do poszczególnych argumentów poniesionych w treści skargi kasacyjnej, w punkcie wyjścia należało podkreślić, że nie do zaakceptowania jest pogląd, iż "certyfikatów inwestycyjnych nie można uznać za zamiennik pieniądza..., bowiem nie stanowią wartości pieniężnych ani różnic kursowych i nie mogą być traktowane jako przychód" (s. 9).

Pojęcie "wartości pieniężne" nie zostało wprawdzie na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zdefiniowane, jednakże ustawa ta rozróżnia określenia: "środki pieniężne" (np. art. 14 ust. 2 pkt 7g lit. a i b i pkt 16), "kapitały pieniężne" (art. 17 ust. 1 in principio) i właśnie "wartości pieniężne" (art. 12 ust. 1 i ust. 2, art. 11 ust. 1 i ust. 2a). Podobnych określeń używa ustawa z dnia 25 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2011 r., nr 74, poz. 397 ze zm.) w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b pkt 11a lit e, art. 12 ust. 1 pkt 1 i pkt 2. W przypadku określonym w art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f. zostały one przeciwstawione "pieniądzom", zaś w art. 11 ust. 2 u.p.d.o.f. zostały sprowadzone do obowiązku ustalania wartości pieniężnej świadczeń w naturze, a w art. 11 ust. 2 a) u.p.d.o.f. w stosunku do obowiązku ustalania świadczeń nieodpłatnych. Z rozróżnienia tych pojęć oraz z porównania ich treści można wywieść pogląd, że określenie "wartości pieniężne" jest pojęciem szerszym od pojęć: "pieniądze" i "środki pieniężne". O określeniu "wartości pieniężne" jest także mowa w art. 4 ust. 6, ust. 6a, ust. 8 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o denominacji złotego (Dz. U. nr 84, poz. 386 ze zm.) także bez zdefiniowania tego określenia, ale w odesłaniu do obowiązku przeliczania na nowe złote, jeżeli jest o nich mowa w ustawach i uchwałach Sejmu lub innych przepisach prawa.

Jest to także określenie szersze niż jednostki, środki czy należności pieniężne, którymi także ta ustawa się posługuje. Najbardziej zbliżoną przedmiotowo ustawą do rozważanego określenia "wartości pieniężne" jest ustawa o funduszach inwestycyjnych, która także rozróżnia pojęcia: "środki pieniężne" (art. 3 ust. 1, art. 29 ust. 3) i "instrumenty rynku pieniężnego" (art. 2 pkt 21), przez które rozumie papiery wartościowe lub prawa majątkowe, inkorporujące wyłącznie wierzytelności pieniężne. Pojęcie to jednak z uwagi na treść art. 11 ust. 2 i 2a) u.p.d.o.f. jest pojęciem węższym w stosunku do pojęcia "wartości pieniężne".

W rezultacie na gruncie art. 11 ust. 1, ust. 2 i ust. 2a) u.p.d.o.f. określenie "wartości pieniężne" jest pojęciem szerszym od określenia "pieniądze" i obejmuje świadczenia o różnym charakterze, w tym nie tylko papiery wartościowe, ale i świadczenia w naturze, czy świadczenia nieodpłatne. Są one przychodem wówczas, gdy zostały przez podatnika otrzymane lub postawione do jego dyspozycji. Jednakże nie wszystkie wartości pieniężne, o których mowa w art. 11 ust. 1- ust. 2a) u.p.d.o.f., muszą – by je uznać za przychód- być otrzymanymi lub postawionymi do dyspozycji podatnika, gdyż przepis art. 11 ust. 1 in principio wyraźnie stanowi, że tak jest, ale z zastrzeżeniem m.in. art. 17 ust. 1 pkt 6 u.p.d.o.f. To oznacza, że wskazane w tym przepisie przychody mogą zostać uznane za przychód podatkowy w innym momencie jego powstawania. Z art. 17 ust. 1 pkt 6 u.p.do.f. wynika bowiem, że: "Za przychody z kapitałów pieniężnych uważa się (...) należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane (a więc niezależnie od sytuacji z art. 11 ust. 1 in principio) przychody z (...) odpłatnego zbycia udziałów w spółkach mających osobowość prawną oraz papierów wartościowych (...)". W tym przypadku przychody z odpłatnego zbycia udziałów w spółkach mających osobowość prawną - by być uznanymi za uzyskane - wystarczy, że będą przychodami należnymi.

Zgodnie z art. 128 ust. 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych, statut funduszu inwestycyjnego zamkniętego może przewidywać dokonywanie wpłat na certyfikaty inwestycyjne papierami wartościowymi, udziałami w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością lub prawami, o których mowa w art. 147 ust. 1 pkt 1 lit a i b oraz pkt 2 . Udziały te (papiery wartościowe i prawa z art. 147 ust. 1 pkt 1 lit. a i b oraz pkt 2, jak stanowi art. 128 ust. 2 ustawy o funduszach inwestycyjnych) będą wycenione według metody przyjętej przez fundusz dla wyceny aktywów. Nie dotyczy to oczywiście wpłat pieniężnych. W przypadku zaś wpłat do funduszu dokonywanych w innych - niż zdematerializowane - papierach wartościowych, udziałach w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością lub prawach, o których mowa w art. 147 ust. 1 pkt 1 lit. a i b oraz pkt 2, osoba zapisująca się na certyfikaty inwestycyjne przenosi, w drodze umowy, zgodnie z odrębnymi przepisami prawa z tych papierów, udziałów lub prawa, o których mowa w art. 147 § 1 pkt 1 lit. a i b oraz pkt 2 na fundusz oraz składa u depozytariusza kopię tej umowy, a w przypadku papierów wartościowych - także te papiery, jeżeli papiery wartościowe nie mają formy dokumentu - dokument potwierdzający ich posiadanie na podstawie właściwych przepisów. Można dodać, że w rozumieniu ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi (jedn. tekst Dz. U. z 2002 r., nr 49, poz. 447 ze zm.), pojęcie "papieru wartościowego" wprowadza przepis art. 3 ust. 1 - 3, stwierdzając, że 1) papierami wartościowymi w rozumieniu ustawy są akcje, prawa do akcji, kwity depozytowe, obligacje, listy zastawne, certyfikaty inwestycyjne, jak również inne papiery wartościowe wyemitowane na podstawie właściwych przepisów prawa polskiego lub obcego. Papierami wartościowymi w rozumieniu ustawy są również zbywalne prawa majątkowe wynikające z papierów wartościowych, o których mowa w art. 1 (ust. 2). Papierami wartościowymi są również inne, niż wymienione w ust. 2 prawa majątkowe, których cena zależy bezpośrednio lub pośrednio od ceny papierów wartościowych, wymienionych w ust. 1 i 2 (prawa pochodne) (ust. 3). Żadnego z tych warunków nie spełnia udział w spółce z o.o. Nie ulega zatem wątpliwości, że certyfikat inwestycyjny jest papierem wartościowym.

Umowa przeniesienia własności praw z udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością na fundusz jest więc umową zbycia tych praw, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 6 u.p.d.o.f. (wyroki NSA z dnia 5 marca 2013 r., sygn. akt II FSK 1310 i 1311/11, z dnia 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt II FSK 2056/09, z dnia 13 stycznia 2009 r., sygn. akt II FSK 873/08, wyroki WSA w Białymstoku z dnia 17 grudnia 2008 r., sygn. akt I SA/Bk 517/08, WSA w Krakowie z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I SA/Kr 671/07, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 3 marca 2008 r., sygn. akt I SA/Bd 844/07, CBOSA).

W konsekwencji zarzut skargi kasacyjnej, w którym jej autor wskazuje na poparcie swojej argumentacji na wykładnię historyczną nie mógł zasługiwać na poparcie.

Jednocześnie należy podkreślić, że w piśmiennictwie (M. Barczak, Wpłata na certyfikaty inwestycyjne za pomocą udziałów w spółce z o.o., Prawo Spółek 2006, nr 10, str. 10) przyjmuje się, że osoba zapisująca się na certyfikaty inwestycyjne powinna otrzymać potwierdzenie wpłaty, a zapisanie się na certyfikaty jest nieodwołalne i bezwarunkowe oraz nie może nastąpić z zastrzeżeniem terminu. Ponadto do umowy zbycia udziałów stosuje się ogólne zasady zbywania udziałów wynikające z k.s.h. dotyczące formy prawnej (art. 180 k.s.h.) lub ewentualnych ograniczeń zbywalności udziałów (art. 182 k.s.h.). W zamian za zbywane udziały wspólnik uzyskuje papiery wartościowe - certyfikaty inwestycyjne. W wyniku tej transakcji to nie posiadacz certyfikatów inwestycyjnych - a zamknięty fundusz inwestycyjny - staje się wspólnikiem w spółce z o.o., a ten pierwszy tylko uczestnikiem funduszu. Stopień ingerencji funduszu w działalność spółki zależy natomiast od charakteru funduszu.

Generalnie rzecz biorąc powyższe uwagi wykazują jednoznacznie, że umowa przeniesienia własności praw udziałowych jest umową sprzedaży (art. 155 § 1 w związku z art. 535 k.c.). Zgodnie z art. 536 § 1 k.c., cenę, która należy do istotnych postanowień umowy, można także określić przez wskazanie podstaw do jej ustalenia. Zatem okoliczność, że w umowie zbycia udziałów w zamian za nie wspólnik uzyskuje certyfikaty inwestycyjne nie prowadzi do wniosku, że umowa tego rodzaju będzie jakąś unikalną czynnością prawną przewidzianą jedynie przez przepisy ustawy o funduszach inwestycyjnych i nieprzewidzianą w kodeksie cywilnym, jak i w kodeksie spółek handlowych. Na jej charakter nie wpływa w żadnym stopniu to, że nie kreuje ona rodzaju aportu ani to, że nie wspólnik - a spółka - stanie się wspólnikiem i przysługiwać jej będą określone prawa związane z jej udziałem. W zamian za to dotychczasowy wspólnik stanie się uczestnikiem funduszu inwestycyjnego i wykonywać będzie prawa jego uczestnika w zależności od rodzaju funduszu. Na charakter tej umowy nie ma istotnego wpływu to, że zgodnie z art. 131 ustawy o funduszach inwestycyjnych, fundusz inwestycyjny zamknięty ma obowiązek dokonywać wyceny aktywów funduszu i ustalania jego wartości netto oraz wartości netto przypadającej na certyfikat inwestycyjny z częstotliwością określoną w statucie, nie rzadziej jednak niż raz na 3 miesiące oraz na 7 dni przed rozpoczęciem przyjmowania zapisów na certyfikat kolejnej emisji, a także w dniu wykupywania certyfikatów. Ten obowiązek w powiązaniu z jednolitą metodą wyceny aktywów funduszu i udziałów w spółce z o.o. lub prawami, o których mowa w art. 147 ust. 1 pkt 1 lit a i b oraz pkt 2 ustawy o funduszach inwestycyjnych prowadzi do koniecznego wniosku, że cena zbycia udziałów będzie ekwiwalentna w stosunku do wartości certyfikatów. Nie zmienia tego fakt, że certyfikaty są niepodzielne.

W konsekwencji, nie sposób zgodzić się z poglądem wyrażonym w wyroku NSA z dnia 19 października 2010 r., sygn. akt II FSK 1047/09, że "w momencie wniesienia udziałów/ papierów wartościowych do funduszu inwestycyjnego zamkniętego, inwestor nie uzyskuje automatycznie realnego przysporzenia trwale powiększającego jego aktywa i stanowiącego przychód w rozumieniu art. 12 ust. 1 u.p.d.o.p. Przychód taki powstaje dopiero na drugim etapie procesu inwestycji, tj. w razie umorzenia certyfikatów (także w przypadku likwidacji funduszu), zbycia certyfikatów na rzecz osoby trzeciej albo w następstwie wypłaty dochodów funduszu bez umarzania certyfikatów inwestycyjnych". Zauważyć bowiem trzeba, że w omawianym przypadku art. 30b ust. 1 u.p.d.o.f. stanowi, że od dochodów uzyskanych z odpłatnego zbycia udziałów w spółkach mających osobowość prawną pobiera się podatek w wysokości 19 % uzyskanego dochodu. Dochodem zaś jest tu różnica między sumą przychodów uzyskanych z tytułu odpłatnego zbycia udziałów w spółkach mających osobowość prawną, a kosztami uzyskania przychodów określonymi na podstawie art. 22 ust.1f lub art. 23 ust. 1 pkt 38. Powyższe zróżnicowanie objęte alternatywą "lub" wynika z tego, że art. 30b ust. 1 u.p.o.f. ma zastosowanie także i do obrotu zbycia certyfikatów inwestycyjnych nabytych w zamian za udział w spółce z o.o. (art. 30b ust. 2 pkt 1 u.p.d.o.f.). Stąd w rozpoznawanej sprawie – zgodnie z art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. - w przypadku odpłatnego zbycia udziałów (akcji) w spółce albo wkładów w spółdzielni objętych w zamian za wkład niepieniężny (jakim jest certyfikat inwestycyjny), na dzień zbycia tych udziałów (akcji) albo wkładów, koszt uzyskania przychodów ustala się w wysokości:

a) nominalnej wartości objętych udziałów (akcji) albo wkładów z dnia ich objęcia - jeżeli te udziały (akcje) albo wkłady zostały objęte za udziały niepieniężne w innej postaci niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część,

b) (pominięto jako niemający znaczenia w sprawie).

W konsekwencji także i w tej transakcji powstanie koszt uzyskania przychodu. Nie zachodzi więc tutaj niebezpieczeństwo podwójnego opodatkowania, skoro akt zbycia tych certyfikatów jest odrębną czynnością prawną i odrębnym - niezależnym od poprzedniego - aktem obrotu, które podlegają niezależnemu opodatkowaniu. Odpłatne zbycie certyfikatów inwestycyjnych, jako papierów wartościowych (art. 17 ust. 1 pkt 6 u.p.d.o.f.) będzie też generowało przychód z kapitałów pieniężnych, a koszty jego uzyskania zostały określone w art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f. Za powyższą interpretacją przemawia także art. 30b ust 7 u.p.d.o.f., nakazujący tu stosować odpowiednio art. 30a ust. 3 u.p.d.o.f., który dotyczy możliwości identyfikowania certyfikatów inwestycyjnych w funduszach inwestycyjnych i wykazuje, że przyjąć należy, iż są to tzw. certyfikaty (FIFO).

Z wymienionych wyżej powodów nie znalazły także potwierdzenia podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 2, art. 7 i art. 217 Konstytucji RP przez niewłaściwe zastosowanie. W przypadku spraw interpretacji przepisów prawa podatkowego, nie wchodzi w grę możliwość popełnienia tak rozumianego błędu. Kontrolujący zgodność z prawem zaskarżonego aktu sąd administracyjny ocenia bowiem sposób rozumienia (wykładni) jakichś przepisów na tle konkretnego stanu faktycznego. Naruszenie przepisów rangi konstytucyjnej mogłoby zostać podniesione tylko w związku z określonym przepisem materialnego prawa podatkowego, dla wykazania błędu wykładni tego ostatniego.

W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 p.p.s.a.