Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 383/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-09-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 93 ust. 2 pkt 1, art. 86 ust. 1 pkt 1-4, art. 87
journal: Dz.U. 2020 poz 85
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce - t.j,

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędzia WSA Tomasz Grossmann Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 września 2021 r. sprawy ze skargi F. T. na decyzję Komisja Stypendialna z dnia [...] stycznia 2021 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komisji Stypendialnej im. K. M. w P. z dnia [...] listopada 2020r., Nr [...]; 2. zasądza od Uniwersytetu Medycznego im. K. M. w P. na rzecz skarżącego F. T. kwotę [...]zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. nakazuje ściągnąć od Uniwersytetu Medycznego im. K. M. w P. na rzecz Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę [...]zł (słownie [...] złotych) tytułem nieuiszczonej części wpisu od skargi.


UZASADNIENIE

Odwoławcza Komisja Stypendialna (zwana dalej "Komisja Odwoławcza" lub "OKS") decyzją z dnia [...] stycznia 2021 roku utrzymała w mocy decyzję Wydziałowej Komisji Stypendialnej Wydziału Lekarskiego (zwanej dalej "Komisją Wydziałową" lub "WKS") z dnia [...] listopada 2020 roku w sprawie nieprzyznania wnioskodawcy F. T. stypendium socjalnego w roku akademickim [...].

Rozstrzygnięcie to zapadło w poniższym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] października 2021 roku F. T. złożył wniosek o przyznanie pomocy materialnej w roku akademickim [...]. Wnioskodawca był studentem [...] roku kierunku lekarskiego na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Medycznego im. K. M. w P., w trybie stacjonarnych i jednolitych studiów magisterskich. F. T. dołączył do wskazanego wniosku wszelkie wymagane dokumenty i oświadczenia.

Decyzją Wydziałowej Komisji Stypendialnej Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego im. K. M. w P. z dnia [...] listopada 2020 roku postanowiono nie przyznać wnioskodawcy stypendium socjalnego w roku akademickim [...]. Decyzja została wydana na podstawie art. 87 ust. 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. 2020r., poz. 85 ze zm.) oraz § 3 ust. 1 pkt 1, § 12 Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu Medycznego im. K.. M. w P. ustalonego Zarządzeniem nr [...] Rektora z dnia [...] sierpnia 2020r. w zw. z art. 86 ust. 2 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Powyższą decyzję argumentowano przekroczeniem maksymalnego okresu [...] lat pobierania świadczeń określonego w art. 93 ust. 2 Ustawy z dnia 20 lipca 2018 roku prawo o szkolnictwie wyższym (t. j. Dz. U. z 2021 roku, poz. 478). Wskazano też na treść regulacji ustalającej maksymalny próg dochodowy osoby wnioskującej o stypendium.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył F. T. zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie oraz przyznanie mu stypendium socjalnego z uwagi na ziszczenie się przesłanek do jego przyznania. Odwołujący wskazywał, że nie został przekroczony 6-letni okres pobierania świadczeń. Jego zdaniem prawidłowym sposobem liczenia tychże okresów są nie lata akademickie, a lata kalendarzowe. Tym samym wnioskodawca nie pobierał stypendiów przez [...] lat, a tylko przez [...], na co przywołał orzecznictwo sądów administracyjnych.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2021 roku Odwoławcza Komisja Stypendialna na podstawie art. 87 ust. 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. 2020r., poz. 85 ze zm.) oraz § 35 pkt 4 i § 12 Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu Medycznego im. K.. M. w P. ustalonego zarządzeniem nr [...] Rektora z dnia [...] sierpnia 2020r. w zw. z art. 86 ust. 2 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję WKS. Organ II instancji również wskazywał jako powód niemożności przyznania wnioskowanego świadczenia przekroczenie 6-letniego okresu pobierania stypendiów. Dodatkowo ponownie przytoczono okoliczności kryterium dochodowego jakie musi zostać spełnione przy przyznaniu stypendium socjalnego.

Skargę na decyzję OKS złożył F. T. zarzucając organowi wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, co przejawiało się w mylnym i niezgodnym z obowiązującymi przepisami prawa obliczeniem okresów przyznania stypendium poprzez pominięcie okoliczności, że okres [...] pobierania stypendium dotyczy okresu faktycznego jego pobierania i nie może być utożsamiany z rokiem akademickim, a także określeniem, że skarżący przekroczył maksymalny dochód na osobę, który wynosi [...] zł w momencie, kiedy skarżący nie przekroczył wskazanej kwoty. W związku z powyższym skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności lub uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie mu stypendium socjalnego w roku akademickim [...] zgodnie ze złożonym wnioskiem z dnia [...] października 2020 roku z uwagi na ziszczenie się przesłanek do jego przyznania. Dodatkowo wniósł o zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżący w uzasadnieniu swojej skargi wskazywał, że z decyzji organu I instancji, od której wniósł odwołanie, trudno było mu wywnioskować czy spełnił przesłanki do przyznania stypendium socjalnego, gdyż powoływano w niej tylko przepisy prawa. F. T. wskazał, że z uzasadnienia wynika, że OKS utrzymała decyzję Komisji Wydziałowej uzasadniając ją przekroczeniem maksymalnego dochodu na osobę oraz [...] okresu pobierania świadczenia. Zdaniem skarżącego spełnił on wszelkie przesłanki do przyznania świadczenia. Podobnie jak w odwołaniu skarżący wskazał, że przyjęty okres pobierania świadczenia został przez organy obu instancji ustalony błędnie. F. T. podał, że studiował na kierunkach biologia (1 semestr [...]), ratownictwo medyczne ([...]), lekarskim (UMK w B. –[...] oraz [...]) oraz obecnie, od [...] roku, studiuje na kierunku lekarskim. W tym czasie pobierał stypendium socjalne w latach [...] (przez [...] miesięcy), w latach [...] ([...] miesięcy), [...] ([...] miesięcy, [...] ([...] miesięcy), [...] ([...] miesięcy), [...] ([...] miesięcy). Łącznie więc pobierał stypendium przez [...]

Skarżący odniósł się też do kwestii uzyskanego w roku 2019 dochodu i wskazał, że nie przekroczył kwoty [...]zł.

W odpowiedzi na skargę Komisja Odwoławcza wniosła o oddalenie skargi w całości.

Organ wskazał, że jego zdaniem błędne jest stanowisko, że liczyć należy lata kalendarzowe, bo stypendia przyznawane są na semestr lub rok akademicki i wypłacane co miesiąc przez okres do 10 miesięcy. Zdaniem OKS zarówno pojęcie roku akademickiego i roku kalendarzowego oznacza 12 miesięcy przyznanego świadczenia.

Nawiązując do kwestii osiąganego przez skarżącego dochodu przypadającego na osobę organ wskazał, że błędem było wskazanie w zaskarżonej decyzji, że organ I instancji odmówił skarżącemu przyznania stypendium z uwagi na przekroczenie dochodu, gdyż w rzeczywistości organ tej kwestii nie analizował. Stanowiło to zdaniem OKS formalne uchybienie, ale nie miało ono wpływu na rozstrzygnięcie.

W piśmie procesowym z [...] lipca 2021r. skarżący podtrzymał zarzuty skargi i wniósł o jej uwzględnienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna i zasługiwała na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV z dnia 30 czerwca 2021 r., na podstawie art. 15 zzs? ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 z późn. zm.) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (k. 42 akt sąd.). Strony zostały o tym poinformowane oraz umożliwiono im złożenie dodatkowych wniosków dowodowych lub twierdzeń, które miałyby być podnoszone na rozprawie (k. 44-48 akt sąd.).

Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej, co oznacza, że w zasadzie sąd administracyjny rozpoznając merytorycznie skargę nie przyznaje wnioskowanych świadczeń. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., zwanej dalej – "p.p.s.a."). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie było rozstrzygnięcie dotyczące odmowy przyznania skarżącemu F. T. stypendium socjalnego w roku akademickim [...].

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2018 roku - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j. Dz. U. z 2021 roku, poz. 478, zwanej dalej "u.s.w.n.") a także przepisy wewnętrzne Uniwersytetu Medycznego im. K. M. w P. w postaci Statutu Uczelni, Zarządzenia Nr [...] Rektora Uniwersytetu Medycznego im. K.. M. w P. z [...] września 2020r. w sprawie ustalenie wysokości maksymalnego progu otrzymania stypendium socjalnego (...) oraz Zarządzenia Nr [...] Rektora Uniwersytetu Medycznego im. K.. M. w P. z dnia [...] sierpnia 2020r. w sprawie ustalenia Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu Medycznego im. K.. M. w P..

W pierwszej kolejności przywołać należy treść przepisu art. 86 ust. 1 u.s.w.n., zgodnie z którym student może ubiegać się o: stypendium socjalne; stypendium dla osób niepełnosprawnych, zapomogę, stypendium rektora, stypendium finansowane przez jednostkę samorządu terytorialnego, stypendium za wyniki w nauce lub w sporcie finansowane przez osobę fizyczną lub osobę prawną niebędącą państwową ani samorządową osobą prawną. Przyznanie świadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1- 4 oraz odmowa jego przyznania następuje w drodze decyzji (ust. 2 u.s.w.n.). W niniejszej sprawie skarżący wnioskował o przyznanie mu stypendium socjalnego na rok akademicki [...].

Użyte przez ustawodawcę sformułowanie "może otrzymać" wskazuje jednoznacznie, że decyzja o przyznaniu stypendium ma charakter uznaniowy. Organ administracji ma więc swobodę w wydaniu tejże decyzji. Kontrola sądu administracyjnego w tego rodzaju sprawach, prowadzona z punktu widzenia legalności decyzji administracyjnych, jest ograniczona. Sprowadza się do zbadania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie wyjaśnione zostały istotne w sprawie okoliczności, a zatem czy prowadząc postępowanie w sprawie organ ją rozpoznający nie uchybił przepisom art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a. w zw. z art. 48 u.s.w.n. oraz czy w sposób wszechstronny rozważył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy, a następnie dokonał prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie przepisu przewidującego możliwość przyznania określonego świadczenia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 28 lipca 2020 roku, sygn. akt II SA/Ol 107/20, dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl dalej "CBOSA").

Zgodnie z ust. 3 art. 86 u.s.w.n. na wniosek właściwego organu samorządu studenckiego świadczenia, o których mowa w ust. 1 pkt 1 – 4, są przyznawane przez komisję stypendialną i odwoławczą komisję stypendialną powołaną z mocy prawa, a nie z upoważnienia rektora. Komisje stypendialne są tworem szczególnym – ich istnienie jest fakultatywne, a w ich składzie dominują przedstawiciele beneficjentów pomocy materialnej, czyli studenci, którzy delegowani są do komisji przez właściwy organ samorządu. Komisje stypendialne należy zaliczyć w poczet kolegialnych organów działających w uczelni oraz przyznać im status organów administracji publicznej (H. Izdebski, J.M. Zieliński [w] Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Komentarz, wyd. II, art. 86, publ. LEX/el 2021; A. Mrozowska [w:] Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Komentarz, red. J. Woźnicki, Warszawa 2019, art. 86).

Zgodnie z art. 87 u.s.w.n. stypendium socjalne może otrzymać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej. Rektor w porozumieniu z samorządem studenckim ustala wysokość miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającą do ubiegania się o stypendium socjalne. W szczególnie uzasadnionych przypadkach student może otrzymać stypendium socjalne w zwiększonej wysokości. Zgodnie z Zarządzeniem Nr [...] Rektora Uniwersytetu Medycznego im. K. M. w P. z dnia [...] września 2020 roku wysokość maksymalnego progu dochodu do otrzymywania stypendium socjalnego w roku akademickim [...] wyniosła [...] zł netto na członka rodziny.

Wysokość miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie studenta ubiegającego się o stypendium socjalne ustala się na zasadach określonych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Student, który nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z żadnym z rodziców, opiekunów prawnych lub faktycznych, może ubiegać się o stypendium socjalne bez wykazywania dochodów osiąganych przez te osoby oraz będące na ich utrzymaniu dzieci niepełnoletnie, dzieci pobierające naukę do 26. roku życia, a jeżeli 26. rok życia przypada w ostatnim roku studiów, do ich ukończenia, oraz dzieci niepełnosprawne bez względu na wiek, jeżeli spełnia jeden z następujących warunków:

1) ukończył 26. rok życia;

2) pozostaje w związku małżeńskim;

3) ma na utrzymaniu dzieci, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. d;

4) osiągnął pełnoletność, przebywając w pieczy zastępczej;

5) posiada stałe źródło dochodów i jego przeciętny miesięczny dochód w poprzednim roku podatkowym oraz w roku bieżącym w miesiącach poprzedzających miesiąc złożenia oświadczenia, o którym mowa w ust. 3, jest wyższy lub równy 1,15 sumy kwot określonych w art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.

Student, o którym mowa składa oświadczenie, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z żadnym z rodziców, opiekunów prawnych lub faktycznych.

W niniejszej sprawie skarżący składając wniosek o przyznanie mu stypendium socjalnego złożył oświadczenie, że uzyskany przez niego w roku 2019 dochód był dochodem utraconym ponieważ wynikał z pracy dorywczej podczas wakacji. W niniejszej sprawie organ I instancji w zaskarżonej decyzji wskazał jedynie przyjęty Zarządzeniem Nr [...] w roku akademickim [...] dochód na osobę w rodzinie w wysokości [...] zł netto, ale w żaden sposób nie odniósł tego progu do wniosku skarżącego i jego sytuacji materialnej. Organ I instancji w istocie nie ocenił merytorycznie wniosku skarżącego o przyznanie mu stypendium socjalnego we wnioskowanym okresie. WKS ograniczyła się tylko do zacytowania przepisów. Natomiast organ II instancji, bez wskazania konkretnej argumentacji stwierdził jedynie, że wnioskodawcy nie przyznano stypendium socjalnego z powodu przekroczenia maksymalnego dochodu na osobę, który wynosił [...] zł. nie argumentując przyjętego stanowiska. Dopiero w odpowiedzi na skargę Odwoławcza Komisja Stypendialna wskazała, że stwierdzenie to stanowiło uchybienie formalne i nie powinno znaleźć się w uzasadnieniu decyzji.

Wskazać należy, że przesłanki formalne, jakie powinna spełniać każda decyzja administracyjna określa przepis art. 107 k.p.a. w zw. z art. 48 u.s.w.n. Istotnym składnikiem prawidłowo wydanej decyzji jest jej uzasadnienie. Powinno ono także zgodnie z art. 11 k.p.a. w sposób wyczerpujący informować stronę o motywach, którymi kierował się organ rozstrzygając sprawę. Strona może, bowiem skutecznie bronić swych interesów tylko w sytuacji, gdy znane są jej przesłanki powziętej decyzji. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.: "uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa". Uzasadnienie jest niezbędnym elementem decyzji administracyjnej i stanowi integralną jej część. Zdaniem Sądu uzasadnienia decyzji organów obu instancji w niniejszej sprawie zdecydowanie nie czyniły zadość wskazanemu przepisowi. Były one lakoniczne i nie odnosiły się do indywidualnej sytuacji wnioskodawcy. Uzasadnieniem odmowy przyznania świadczenia było jedynie wskazanie, że przekroczono maksymalny okres pobierania świadczenia określony w art. 93 ust. 2 u.s.w.n. bez dalszego wyjaśnienia przyjętego stanowiska w niniejszej sprawie. Tym samym naruszono też przepisy postępowania, a konkretnie art. 107 § 3 k.p.a.

Przechodząc do kwestii rzeczywistej podstawy odmowy przyznania skarżącemu F. T. wnioskowanego stypendium socjalnego wskazać należy, że organy błędnie zinterpretowały obowiązujące przepisy u.s.w.n. w tym zakresie.

Zgodnie z art. 93 ust. 2 u.s.w.n. świadczenia: stypendium socjalne, stypendium dla osób niepełnosprawnych, zapomogę, stypendium rektora, stypendium finansowane przez jednostkę samorządu terytorialnego, stypendium za wyniki w nauce lub w sporcie finansowane przez osobę fizyczną lub osobę prawną niebędącą państwową ani samorządową osobą prawną - przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Powtórzeniem tej regulacji jest § 10 ust. 4 Zarządzenia Nr [...] Rektora Uniwersytetu Medycznego im. K. M. w P. z dnia [...] sierpnia 2020 roku.

Sporną kwestią jest to jak liczyć 6-letni okres przysługiwania świadczenia.

Skarżący zarówno w odwołaniu, jak i skardze na decyzję organu II instancji wskazuje na wykładnię wskazanego przepisu, zgodnie z którą 6-letniego okresu pobierania świadczeń nie można wiązać z samym posiadaniem statusu studenta. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela ten pogląd, który ugruntował się również w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Znaczenie ma fakt, czy student występuje o konkretne świadczenia i je pobiera. Aby świadczenie z katalogu pomocy materialnej przysługiwało studentowi musi on posiadać status studenta, złożyć stosowny wniosek oraz spełnić dodatkowe warunki przyznania wnioskowanego świadczenia. Zatem 6-letni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.s.w.n. należy odnosić do okresu, w którym student spełnia przesłanki otrzymywania pomocy finansowej określonej w ustawie i jednocześnie jest beneficjentem takiej pomocy. Nie jest zatem właściwe przypisywanie tego samego znaczenia pojęciu "przysługiwania świadczenia" z ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce z pojęciem "przysługiwania możliwości ubiegania się o świadczenie". Wynika to także z uzasadnienia rządowego projektu ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (str. 28), w którym wskazano iż "realizując cel wynikający z art. 70 ust. 4 Konstytucji RP, w projekcie ustawy zawarto regulacje pozwalające na pobieranie stypendium i zapomóg do momentu uzyskania wykształcenia wyższego, ale nie dłużej niż przez 6 lat". 6-letni okres powiązano więc bezpośrednio z pobieraniem świadczenia, a nie z posiadaniem statusu studenta przez osobę ubiegającą się o jedną z form pomocy materialnej (zob. wyrok NSA z dnia 15 czerwca 2021 roku, sygn. akt III OSK 4082/21 i powołane tam orzecznictwo oraz z dnia 7 lipca 2021 roku, sygn. akt III OSK 3596/21, a także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 28 lipca 2020 roku, sygn. akt II SA/Ol 107/20, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 15 czerwca 2021 roku, sygn. akt II SA/Bk 218/21; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 lutego 2021 roku, sygn. akt II SA/Po 773/20; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 czerwca 2020 roku, sygn. akt II SA/Go 155/20, CBOSA).

Natomiast, w niniejszej sprawie organy stały na stanowisku, że doszło do przekroczenia 6-letniego okresu o jakim mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.s.w.n. umożliwiającego pobieranie wnioskowanego świadczenia.

Kwestią sporną, do której odnieść trzeba się na gruncie niniejszej sprawy jest sposób liczenia poszczególnych miesięcy pobierania świadczenia przez skarżącego. Ustalono, że F. T. pobierał stypendium socjalne w latach:

- [...] na kierunku Ratownictwo Medyczne (przez [...] miesięcy),

- [...] na kierunku Lekarskim UMK w B. (przez [...] miesięcy),

- [...] na kierunku Lekarskim UMK w B. (przez [...] miesięcy),

- [...] na kierunku Lekarskim UMP w P. (przez [...] miesięcy),

- [...] na kierunku Lekarskim UMP w P. (przez [...] miesięcy),

- [...] na kierunku lekarskim UMP w P. (przez [...] miesięcy).

Organy w niniejszej sprawie przyjęły, że z uwagi na pobieranie przez skarżącego stypendium socjalnego przez 6 lat akademickich, przekroczony został maksymalny okres pobierania świadczeń określony w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.s.w.n. Stanowisko swoje Komisja Odwoławcza wyjaśniła dopiero w odpowiedzi na skargę F. T., co stanowi naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. Argumentacja ta winna bowiem znaleźć się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji umożliwiając skarżącemu zapoznanie się z twierdzeniami organu i odniesienie się do nich. Wskazanie jej w odpowiedzi na skargę uznaje się za spóźnione i nie może być skutecznym uzupełnieniem uzasadnienia decyzji. Przy czym, stanowiska organu w tym zakresie Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie podziela.

Zdaniem organu w niniejszej sprawie z uwagi na regulację art. 92 u.s.w.n., który stanowi, że stypendia są przyznawane na semestr lub rok akademicki i wypłacane co miesiąc przez okres 10 miesięcy, błędne jest przekonanie wyrażone w orzecznictwie, co do sposobu liczenia lat pobierania świadczenia. Organ wskazuje, że rok akademicki trwa od 1 października do 30 września co stanowi 12 miesięcy. Rok kalendarzowy, jak powszechnie wiadomo, trwa 12 miesięcy. Komisja Odwoławcza stoi na stanowisku, że zrównać można ze sobą te dwa pojęcia i tym samym rok akademicki trwa tyle samo co rok kalendarzowy z tym zastrzeżeniem, że wskazane 12 miesięcy "nie pokrywa się". Niezależnie od pojęcia jakim posłużył się ustawodawca stypendium zawsze jest przyznawane na okres 12 miesięcy. Tym samym, w niniejszej sprawie skarżący pobierał stypendium socjalne w latach akademickich od [...] do [...], czyli przez [...] lat. Wskazany stan faktyczny zdaniem organu wykluczał przyznanie świadczenia na kolejny okres.

Skarżący zarówno w odwołaniu, jak i złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skardze wyrażał stanowisko odmienne. Skarżący powołał się m.in. na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 28 lipca 2020 roku (sygn. akt II SA/Ol 107/20, CBOSA), w którym stwierdzono, że zgodnie z art. 92 ust. 1 u.s.w.n. stypendia są przyznawane na semestr albo na rok akademicki i wypłacane co miesiąc przez okres do 10 miesięcy w roku. Rok akademicki trwa pięć szóstych roku kalendarzowego, student nie ma prawa do otrzymania żadnych świadczeń przez jedną szóstą roku. W konsekwencji nie można uznać, że prawo do świadczeń przysługuje mu przez cały rok kalendarzowy. W każdym roku maksymalny upływ okresu to 10 miesięcy. Ustawodawca nie posłużył się pojęciem roku akademickiego, tylko kalendarzowego, co należy uznać za zabieg świadomy.

W tym miejscu wskazać należy na stanowisko wyrażone m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lipca 2021 roku (sygn. akt III OSK 3596/21, CBOSA), zgodnie z którym okres 6 lat wskazany w przepisie art. 93 ust. 2 pkt 1 u.s.w.n. należy liczyć od momentu uzyskania świadczenia w postaci stypendium, a skoro jest to świadczenie okresowe, wypłacane co miesiąc, to okres 6 lat upłynie po 72 miesiącach otrzymywania stypendium. Nie można uznać, że prawo do świadczeń przysługuje przez cały rok kalendarzowy. Tym samym, zgodnie z twierdzeniami skarżącego, nie przekroczył on 6-letniego okresu pobierania stypendium, albowiem faktyczny okres jego pobierania wynosił [...] miesiące, tj. [...].

Niemniej jednak powyżej omawiana kwestia liczenia poszczególnych miesięcy nie miała znaczenia dla ostatecznego rozstrzygnięcia Sądu w niniejszej sprawie. Przywołać w tym miejscu należy poprzednio obowiązującą ustawę z dnia 27 lipca 2005 roku Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz. U. z 2017 roku, poz. 2183, dalej "p.s.w.").

Trzeba mieć na uwadze, że świadczenia o jakich mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 u.s.w.n., a więc przyznawane na podstawie przepisów aktualnie obowiązującej ustawy, przysługujące przez okres nie dłuższy niż 6 lat, wynikają z nowej regulacji nie mającej miejsca w poprzednio obowiązującym Prawie o szkolnictwie wyższym z 2005r. W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę nie ma podstaw do wliczania do tego okresu przysługiwania lub okresów możliwości uzyskania świadczeń, na podstawie przepisów uprzednio obowiązującego Prawa o szkolnictwie wyższym z 2005 roku. Obecnie obowiązująca ustawa weszła w tym zakresie w życie z dniem 1 października 2019 roku. Skarżący w niniejszej sprawie pobieranie świadczeń w postaci stypendium socjalnego rozpoczął jeszcze pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy z 2005r. Tym samym do 6-letniego okresu pobierania świadczenia, który ma znaczenie w niniejszej sprawie, nie należy zaliczać okresów przyznania skarżącemu stypendiów socjalnych pobieranych w latach [...], [...], [...], [...] i [...]. Również zasady prokonstytucyjnej wykładni przepisów ustawy oraz wiążącej się z tym konieczności odrzucania wyników wykładni sprzecznych z normami konstytucyjnymi prowadzą do wniosku, iż do okresu o jakim mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.s.w.n. zaliczać należy jedynie okresy przysługiwania studentowi świadczeń w nim wskazanych, które nastąpiły już po wejściu w życie tego przepisu, to jest po 1 października 2019 r. Z taką wykładnią art. 93 ust. 2 pkt 1 u.s.w.n. nie koliduje brzmienie art. 270 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, albowiem przepis ten reguluje jedynie zagadnienia trybu ubiegania się o pomoc materialną, zakwaterowanie i wyżywienie w okresie pomiędzy wejściem w życie u.s.w.n. jako całości i wejściem w życie art. 86-95 tej samej ustawy (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dni 17 lutego 2021 roku, sygn. akt II SA/Po 773/20, CBOSA). Zaliczenie okresów pobierania stypendiów przyzwanych na podstawie Prawa o szkolnictwie wyższym z 2005 roku do okresu, od upływu którego uzależniona jest utrata prawa do świadczeń przyznawanych na gruncie ustawy Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce z 2018 roku, prowadziłoby do naruszenia zasady niedziałania prawa wstecz, albowiem zdarzenia zaistniałe w całości pod rządami uprzednio obowiązującej ustawy przesądzałyby o bieżącym prawie do świadczeń na podstawie obecnie obowiązujących przepisów (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 18 marca 2021 roku, sygn. akt II SA/Ol 216/21, CBOSA).

Podsumowując, zarówno Wydziałowa Komisja Stypendialna, jak i Odwoławcza Komisja Stypendialna niesłusznie zaliczyły do okresu 6 lat pobierania świadczenia stypendia otrzymywane przez F. T. na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym z 2005r. Tym samym stwierdzić należy, że odmiennie od ustaleń organów obu instancji, w ocenie Sądu nie został przekroczony okres uregulowany w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.s.w.n.

Organy dopuściły się w powyższym zakresie naruszenia przepisów prawa materialnego art. 93 ust. 2 pkt 1 u.s.w.n., a także przepisów postępowania - art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., oraz art. 107 § 3 k.p.a., co musiało skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., jak Sąd orzekł w punkcie 1 wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie 2 wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na koszty postępowania składa się wpis od skargi, określony na podstawie § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) wynoszący [...] zł. Skarżący uiścił [...] zł tytułem wpisu sądowego od skargi, zatem zasądzić należało na jego rzecz od organu kwotę uiszczoną przez skarżącego w wysokości [...] zł. Natomiast pozostałą część należnego wpisu od skargi w kwocie [...]zł należało ściągnąć od organu na rzecz Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na podstawie art. 223 § 2 p.p.s.a., jak Sąd orzekł w punkcie 3 wyroku.

Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią stanowisko wyrażone w niniejszym uzasadnieniu wyroku i organ I instancji – uwzględniając powyższą wykładnię prawa materialnego – ponownie wyda decyzję w sprawie wniosku o przyznanie stypendium socjalnego rozważając także pozostałe przesłanki warunkujące jego przyznanie, do których organ w istocie w ogóle się nie odniósł.