Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 36/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2022-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6335 Zwrot nienależnego świadczenia
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 78 ust. 4, art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c), art. 76
journal: Dz.U. 2021 poz 1100
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański, Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Starszy inspektor sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2022 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie uznania za osobę bezrobotną i odmowy przyznania prawa do zasiłku uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Wojewoda [....]utrzymał w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Starosty [....] w [...] w przedmiocie uchylenia w całości decyzji Starosty [....] z dnia [...] sprawie uznania J. G. za osobę bezrobotną oraz przyznania prawa do zasiłku od dnia 7 lutego 2020 r. oraz odmowy uznania J. G. za osobę bezrobotną z dniem 7 lutego 2020 r. i odmowy przyznania prawa do zasiłku z dniem 7 lutego 2020 r.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Decyzją z dnia 7 lutego 2020 r. J. G. została zarejestrowany przez organ I instancji jako osoba bezrobotna, oraz nabyła prawo do zasiłku dla bezrobotnych – od dnia 7 lutego 2020 r.

W dniu 27 lipca 2021 r. do organu pierwszej instancji wpłynęło pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] (dalej ZUS), z którego wynikało, że J. G. posiadała prawo do świadczenia rehabilitacyjnego w okresie od dnia 7 stycznia 2020 r. do dnia 5 kwietnia 2020 r.

Mając na uwadze powyższe postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2021 r. organ pierwszej instancji wznowił postępowanie w sprawie uznania J. G. za osobę bezrobotną oraz przyznania jej prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 7 lutego 2020 r. W dniu [...] przez organ pierwszej instancji została wydana decyzja o uchyleniu w całości decyzji Starosty [....] z dnia [...] w sprawie uznania J. G. za osobę bezrobotną oraz przyznania prawa do zasiłku od dnia 7 lutego 2020 r. i odmowie uznania jej za osobę bezrobotną z dniem 7 luty 2020 r. oraz odmowie przyznania prawa do zasiłku z dniem 7 lutego 2020 r.

Odwołanie od ww. decyzji wniosła J. G., wskazując że decyzja jest niezgodna z prawem.

Wojewoda [....], utrzymując w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie, wskazał, że J. G. była pouczona o prawach i obowiązkach osoby bezrobotnej oraz o przesłankach, od których zależy posiadanie statusu bezrobotnego. Przytoczył treść art. 78 ust. 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z którego wynika że w przypadku przyznania bezrobotnemu świadczenia rehabilitacyjnego, pozbawienie statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku następuje za okres, za który je przyznano, tym samym podzielając w całości stanowisko organu I instancji.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję, domagając się jej uchylenia oraz uchylenia decyzji organu I instancji, J. G. zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

- art. 2 ust. 1 pkt 2 lit c ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym przyjęciu że odwołująca powinna zostać całkowicie wykreślona z rejestru bezrobotnych w związku z sądowym przyznaniem w okresie od 7 styczeń 2020 r. do 5 kwietnia 2020 r. świadczenia rehabilitacyjnego w sytuacji gdy w ocenie skarżącej decyzja organu I instancji powinno zostać uchylona w części, czyli dotyczyć jedyni okresu faktycznego pobierania świadczenia rehabilitacyjnego;

- art. 7, art. 77 oraz art. 80 kpa, poprzez brak dostatecznego zbadania sprawy i nieprzeprowadzenie postępowania odwoławczego w tym zakresie.

Ponadto skarżąca zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych wziętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegający na niezastosowaniu w sprawie zasady proporcjonalności przy ustalaniu statusu bezrobotnego a w szczególności niewłaściwe pozbawienie odwołującej całkowitego figurowania w rejestrze bezrobotnych gdy brak uprawnienia w zakresie dotyczył jedynie okresu od 7 stycznia 2020 r. do 5 kwietnia 2020 r.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że prawa do zasiłku powinna zostać pozbawiona od 7 stycznia 2020 r. do 5 kwietnia 2020 r., bo za ten okres wstecznie przyznano jej świadczenie rehabilitacyjne. Tymczasem prawa do zasiłku pozbawiono ją za cały okres rejestracji czyli od 7 lutego 2020 r. do 1 sierpnia 2021 r.

Zdaniem skarżącej status osoby bezrobotnej winien jej przysługiwać od 6 kwietnia 2020 r. i od tego momentu powinien być liczony 12-miesieczny okres zasiłkowy i o ten okres decyzja powinna zostać skorygowana.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy lub przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie tak wyznaczonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszym rzędzie wskazać trzeba, że stan faktyczny w rozpoznawanej sprawie jest bezsporny i został przedstawiony w stanowisku stron, zatem nie ma potrzeby go powtarzać. Spór dotyczy rozstrzygnięcia, czy organ prawidłowo zastosował art. 78 ust. 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

Przepis art. 78 ust. 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, stanowi, że w przypadku przyznania bezrobotnemu prawa do emerytury, świadczenia przedemerytalnego, renty z tytułu niezdolności do pracy lub służby, o której mowa w art. 71 ust. 2 pkt 1, renty szkoleniowej, renty specjalnej, zasiłku macierzyńskiego, zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego, zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę na okres, w którym był bezrobotny, pozbawienie statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku następuje za okres, za który przyznano emeryturę, świadczenie przedemerytalne, rentę z tytułu niezdolności do pracy lub służby, o której mowa w art. 71 ust. 2 pkt 1, rentę szkoleniową, rentę socjalną, zasiłek macierzyński, zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego, zasiłek chorobowy, świadczenie rehabilitacyjne lub rentę rodzinną w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę. Nie może, zatem budzić wątpliwości, że z woli ustawodawcy, przyznanie bezrobotnemu świadczenia rehabilitacyjnego nakłada na organ obowiązek "pozbawienia" go statusu osoby bezrobotnej. Literalna wykładnia tego przepisu prowadzi zatem do przyjęcia, iż pozbawienie takie następuje za cały ten okres z mocą wsteczną. Przepis art. 78 ust. 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy reguluje bowiem właśnie sytuacje osób, którym organ wstecznie przyznał świadczenie rehabilitacyjne z tytułu niezdolności do pracy. Przepis ten jednoznacznie wskazuje, że nie jest możliwe równoczesne korzystanie z prawa do świadczenia rehabilitacyjnego i uprawnień wynikających ze statusu bezrobotnego. W przypadku natomiast zbiegu takich uprawnień – jak miało to miejsce w stanie faktycznym niniejszej sprawy – organ pozbawia stronę statusu bezrobotnego. Omawiany przepis posiada charakter całkowicie samodzielny. Oznacza to, że do wydania orzeczenia o pozbawieniu statusu bezrobotnego wystarczy samo ziszczenie się przesłanek określonych w jego dyspozycji (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 września 2017 r. sygn. akt II SA/Wa 755/17, wyrok WSA w Krakowie z dnia 28 listopada 2019 r. sygn. akt III SA/Kr 1040/19 ( publ.:orzeczenia.nsa.gov.pl). Wskazać też należy, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, poza różnymi kryteriami, jakie musi spełniać osoba bezrobotna, ustawodawca wskazał m. in. to, iż osoba taka musi być zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia. Tego typu zapis w sposób oczywisty wyklucza więc z kręgu potencjalnych bezrobotnych osoby, które nie są zdolne do podjęcia zatrudnienia, a więc m. in. osoby, którym przyznano prawo do świadczenia rehabilitacyjnego.

W przedmiotowej sprawie nie było sporne, że wyrokiem sądu zostało przyznane stronie świadczenie rehabilitacyjne za okres od 7 stycznia 2020 r. do 5 kwietnia 2020 r., to w tym okresie J. G. była niezdolna do podjęcia zatrudnienia, w konsekwencji czego odpadła jedna z istotnych przesłanek do posiadania statusu bezrobotnego. Nie można bowiem zaaprobować stanu, w którym skarżąca byłby w tym samym okresie zarówno osobą bezrobotną, jak i osobą niezdolną do pracy.

Wydając zaskarżoną decyzję organ II instancji nie uwzględnił konsekwencji wynikających z art. 78 ust. 4 ustawy o promocji zatrudnienia. Zgodnie z jego treścią w przypadku przyznania bezrobotnemu prawa do emerytury, świadczenia przedemerytalnego, renty z tytułu niezdolności do pracy lub służby, o której mowa w art. 71 ust. 2 pkt 1, renty szkoleniowej, renty socjalnej, zasiłku macierzyńskiego, zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego, zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę na okres, w którym był bezrobotny, pozbawienie statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku następuje za okres, za który przyznano emeryturę, świadczenie przedemerytalne, rentę z tytułu niezdolności do pracy lub służby, o której mowa w art. 71 ust. 2 pkt 1, rentę szkoleniową, rentę socjalną, zasiłek macierzyński, zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego, zasiłek chorobowy, świadczenie rehabilitacyjne lub rentę rodzinną w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Przytoczony przepis stanowi, w ocenie Sądu, podstawę pozbawienia statusu bezrobotnego, ale tylko za okres, za który przyznano osobie wymienione w tym przepisie świadczenia. Celem tego rozwiązania jest umożliwienie bezrobotnemu przywrócenia przysługującego mu statusu bez konieczności ponownej rejestracji, w razie przyznania mu na okres oznaczony, z mocą wsteczną, świadczeń gwarantujących uprawnienia z zakresu zabezpieczenia społecznego, a wykluczających status osoby bezrobotnej. Należy mieć na uwadze, że regulacja ta ma szczególne znaczenie dla zachowania ciągłości uprawnień z ubezpieczenia społecznego w stosunku do osób, które uzyskały czasowe świadczenie wykluczające możliwość korzystania ze statusu osoby bezrobotnej (wyrok NSA z 25 stycznia 2018 r., I OSK 2126/17). Wolą ustawodawcy wyrażoną w art. 78 ust. 4 tej ustawy powyższe zasady stosuje się również wówczas, gdy wymienione w tym przepisie świadczenie zostanie przyznana za okres wsteczny, nawet sięgający okresu z chwili nabycia statusu bezrobotnego (por. wyrok NSA z 12 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 3012/14, wyrok WSA w Krakowie z 13 czerwca 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 452/17, wyrok WSA w Gliwicach z 22 stycznia 2020 r., III SA/Gl 916/19).

W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd wyraża pogląd, że uregulowane w art. 78 ust. 4 ustawy o promocji zatrudnienia pozbawienie statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku tylko za okres, za który przyznano świadczenie rehabilitacyjne następuje także wtedy, gdy takie świadczenie rehabilitacyjne zostanie przyznane za okres wsteczny poprzedzający chwilę nabycia statusu bezrobotnego, obejmujący okres posiadania tego statusu i okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Aczkolwiek bowiem w takiej sytuacji w dacie rejestracji bezrobotnego istniała określona w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c) ustawy o promocji zatrudnienia przeszkoda uniemożliwiająca uzyskanie statusu bezrobotnego, polegająca na nabyciu świadczenia rehabilitacyjnego jeszcze przed dniem rejestracji, to jednak ujawnienie się tej okoliczności dopiero następczo, zwłaszcza w wyniku uzyskania przez stronę korzystnego rozstrzygnięcia właściwego organu lub sądu powoduje, że dyspozycję normy zawartej w art. 78 ust. 4 tej ustawy wykładaną w sposób wskazany w przywołanych wyżej wyrokach sądów administracyjnych należy odnosić również do sytuacji takich, jak w niniejszej sprawie. W sytuacji bowiem ujawnienia się sporu dotyczącego przysługiwania stronie świadczenia rehabilitacyjnego, a zwłaszcza wtedy, gdy spór taki powstał już w trakcie, czy tym bardziej po upływie okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych, nie można postawić stronie dokonującej rejestracji jako bezrobotna zarzutu świadomej próby uzyskania nienależnego statusu bezrobotnego i nienależnego zasiłku dla bezrobotnych. Takie działanie prowadziłoby bowiem do przerwania ciągłości uprawnień z ubezpieczenia społecznego w stosunku do osób, które uzyskały czasowe świadczenie wykluczające możliwość korzystania ze statusu osoby bezrobotnej. Interes publiczny jest natomiast w takiej sytuacji wystarczająco zabezpieczony poprzez pozbawienie strony statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku tylko za ten okres, za który przyznano świadczenie rehabilitacyjne (art. 78 ust. 4 ustawy o promocji zatrudnienia) oraz przez obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w trybie art. 76 tej ustawy. Pozbawienie strony tego statusu i zasiłku za okres po upływie okresu pobierania świadczenia rehabilitacyjnego oraz powstanie roszczenia o zwrot nienależnie pobranego świadczenia za ten okres, do czego sprowadza się rozwiązanie przyjęte w zaskarżonej decyzji przez Wojewodę [....], stanowiłoby nadmierną i nieuprawnioną dolegliwość prowadzącą do pozbawienia strony jakiegokolwiek zabezpieczenia społecznego za okres miniony, bez wystarczających i usprawiedliwionych powodów.

Uwzględniając powyższe rozważania Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Organ administracji ponownie rozpatrując sprawę będzie zobowiązany uwzględnić przedstawioną ocenę prawną.