Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1869/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne: Lotnicze prawo
Skarżony organ: Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 205 b
journal: Dz.U. 2006 nr 100 poz 696
law: Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 46 poz 1  art. 6-7
law: Rozporządzenie (WE) NR 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiające wspólne zasady odszkodowania i  pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylające rozporządzenie  (EWG) nr 295/91 (Tekst mający znaczenie dla EOG)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Augustyniak - Pęczkowska, , Sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Protokolant st. ref. Katarzyna Zychora, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] maja 2012 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia naruszenia prawa przez przewoźnika lotniczego skargę oddala


UZASADNIENIE

Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. na podstawie art. 205 b ust. 1 pkt 2, art. 205 b ust. 3 w zw. z art. 209 b ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002 roku - Prawo lotnicze (Dz. U. z 2006 r., Nr 100 poz. 696 z pózn. zm.) oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zmianami) w związku z art. 6 w związku z art. 7 ust. 1 lit. b, art. 8, art. 9, art. 14 oraz art. 16 ust. 3 rozporządzenia nr [...] Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia [...] lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów; uchylającego rozporządzenie nr [...] (Dz. U. UE L 46 z 17.2.2004.), stwierdził naruszenie przez przewoźnika lotniczego [...] Sp. z o. o., postanowień art. 7 ust 1 lit b w zw. z art. 6 ww. rozporządzenia, polegające na niewypłaceniu S. K. odszkodowania w wysokości 400EUR, w związku z opóźnieniem w dniu [...] września 2011 r. lotu nr [...] z [...] do [...] ([...]) i nałożył na [...] spółka z o. o. karę pieniężną w wysokości 1500 złotych za naruszenie art. 7 ust. 1 lit. b ww. rozporządzenia.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy na skutek wniosku [...] Sp. z o.o. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego decyzją z dnia [...] maja 2012 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego - utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lutego 2012 roku.

W uzasadnieniu organ podał, że w dniu [...] grudnia 2011 r. do Urzędu Lotnictwa Cywilnego wpłynęła skarga S. K. o stwierdzenie naruszenia przez przewoźnika lotniczego [...] Sp. z o.o. przepisów ww. rozporządzenia, dotycząca lotu w dniu [...] września 2011 roku na trasie [...] - [...].

Organ ustalił , że S. K. miał w dniu [...] września 2011 r. odbyć podróż na trasie [...] - [...] lotem o oznaczeniu kodowym [...] z planowaną godziną startu 10:20 i godziną lądowania 14:10, przewoźnikiem był [...] Sp. z o.o.

Lot ten odbył się z opóźnieniem. Opóźnienie w starcie wyniosło 6 godzin 46 minut, natomiast w lądowaniu 6 godzin 7 minut. Pasażer odbył podróż opóźnionym lotem. Przewoźnik w trakcie oczekiwania pasażerów oferował podróżnym napoje oraz dołożył należytej staranności, aby potrzebujący otrzymali posiłki.

Przewoźnik nie wypłacił jednak pasażerowi odszkodowania, o którym mowa w art. 7 ww. rozporządzenia.

Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. Prezes Urzędu stwierdził naruszenie przez przewoźnika lotniczego postanowień rozporządzenia nr [...] Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia [...] lutego 2004 r. poprzez zaniechanie wypłaty na rzecz podróżnego odszkodowania.

Swoje rozstrzygnięcie w kwestii obowiązku wypłaty na rzecz pasażera stosownego odszkodowania, organ ustalił w oparciu o wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2009 r. w sprawach połączonych [...] i [...], w którym stwierdzono, iż art. 5, 6 i 7 rozporządzenia należy interpretować w ten sposób, że do celów stosowania prawa do odszkodowania, pasażerów opóźnionych lotów należy traktować jak pasażerów lotów odwołanych tzn., że mogą powoływać się na prawo do odszkodowania, jeżeli w wyniku opóźnienia lotu poniosą stratę czasu wynoszącą co najmniej trzy godziny.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przewoźnik zakwestionował zgodność orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich w sprawach połączonych [...] i [...] z ogólnymi zasadami wspólnotowego porządku prawnego oraz podniósł kwestię przekroczenia uprawnień własnych Trybunału w ten sposób, iż orzeczenie to nie stanowi wykładni przepisów rozporządzenia, ale ma charakter prawotwórczy.

Nadto przewoźnik podniósł, że przyczyną opóźnienia była choroba kapitana lotu, która stanowiła nadzwyczajną okoliczność zwalniającą [...] Sp. z o.o. z obowiązku wypłacenia pasażerom zryczałtowanego odszkodowania, jak również podjęcie wszelkich racjonalnych środki w celu uniknięcia wspomnianej sytuacji.

Rozpoznając ponownie sprawę i odnosząc się do kwestii charakteru orzeczeń Trybunału, organ zaznaczył, iż interpretacja prawa Unii Europejskiej dokonywana przez Trybunał jest powszechnie traktowana jako najbardziej autorytatywne źródło ustalania treści prawa Unii Europejskiej, a wykładnia Trybunału niejednokrotnie odrywa treść normy prawnej od literalnie rozumianego tekstu przepisu. Trybunał Sprawiedliwości dokonując wykładni przepisów prawa europejskiego kieruje się przede wszystkim wykładnią celowościową zgodną z "duchem Traktatu".

Zgodnie z wyrokiem Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich z dnia [...] listopada 2009r. w sprawach połączonych [...] i [...][...] i inni "Artykuły 5, 6 i 7 rozporządzenia nr [...] należy interpretować w ten sposób, że do celów stosowania prawa do odszkodowania, pasażerów opóźnionych lotów można traktować jak pasażerów odwołanych lotów oraz, że mogą oni powoływać się na prawo do odszkodowania przewidziane w art. 7 tego rozporządzenia, jeżeli z powodu tych lotów poniosą stratę czasu wynoszącą co najmniej trzy godziny, czyli jeżeli przybędą do ich miejsca docelowego co najmniej trzy godziny po pierwotnie przewidzianej przez przewoźnika lotniczego godzinie przylotu. Niemniej takie opóźnienie nie rodzi po stronie pasażerów prawa do odszkodowania, jeżeli przewoźnik lotniczy jest w stanie dowieść, że odwołanie lub duże opóźnienie lotu jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków, to jest okoliczności, które pozostają poza zakresem skutecznej kontroli przewoźnika lotniczego.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 lit. b w związku z art. 5 ust 1 lit c rozporządzenia, za odwołanie lotu wewnątrzwspólnotowego o długości powyżej 1500 kilometrów przysługuje odszkodowanie w wysokości 400 EUR. Odległość z lotniska w [...] do [...] wynosi 1661 kilometrów. Zgodnie z art. 5 ust 3 rozporządzenia, w przypadku odwołania lotu, pasażerowie, których odwołanie dotyczy, mają prawo do ww. odszkodowania od przewoźnika chyba, że przewoźnik udowodni, że odwołanie zostało spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków.

Literalna wykładnia przepisów art. 6 i 7 rozporządzenia, mogłaby wskazywać, że pasażerom rejsów opóźnionych nie przysługuje odszkodowanie. Niemniej jednak, jak podkreślał Trybunał w swoim orzecznictwie, przy dokonywaniu wykładni przepisu prawa wspólnotowego należy brać pod uwagę nie tylko jego brzmienie, lecz także kontekst, w jakim został umieszczony, oraz cele regulacji, której stanowi on część.

Bezsporny był fakt, że pasażer S. K. dotarł do [...] z opóźnieniem wynoszącym ponad 3 godziny.

Wskazana przez Trybunał interpretacja, wynika w sposób dorozumiany z celu rozporządzenia, jako że z jego motywów od pierwszego do czwartego, a zwłaszcza z motywu drugiego wynika, że służy ono zapewnieniu wysokiego poziomu ochrony pasażerów lotniczych, którzy stanęli wobec problemu odmowy przyjęcia na pokład oraz odwołania lub opóźnienia lotów, co stanowi dla nich poważne problemy i niedogodności związane z transportem lotniczym. Nie można zatem z góry zakładać, że pasażerowie opóźnionych lotów są pozbawieni prawa do odszkodowania i dla potrzeb przyznania tego prawa nie mogą być traktowani jak pasażerowie odwołanych lotów.

Trybunał Sprawiedliwości jest jedynym organem w Unii Europejskiej uprawnionym do dokonywania wykładni Traktatu w sytuacji, gdy zachodzą jakiekolwiek wątpliwości co do znaczenia prawa unijnego.

Niezastosowanie wyroku Trybunału z dnia [...] listopada 2009r., lub dokonanie innej wykładni przepisów art. 6 i 7 rozporządzenia, niż dokonał tego Trybunał Sprawiedliwości, stanowiłoby naruszenie nie tylko Traktatu ale również zasady efektywności prawa unijnego. Byłoby to również sprzeczne z wymogiem jednolitej interpretacji i stosowania prawa unijnego w całej Unii.

Przewoźnik w swoim piśmie wyjaśnił, że opóźnienie lotu nastąpiło na skutek poważnych zakłóceń w rotacji spowodowanych chorobą kapitana statku powietrznego. Przewoźnik wskazał, że podjął wiadomość o chorobie tuż przed rejsem i jak twierdził, natychmiast podjął działania mające na celu zapewnienie zastępstwa. Na potwierdzenie faktu choroby przewoźnik przedłożył kopię zwolnienia lekarskiego kapitana.

W tym kontekście organ uznał, że przesłanką zwolnienia przewoźnika z odpowiedzialności odszkodowawczej jest nadzwyczajność zdarzenia i brak możliwości zapobieżenia opóźnieniu lotu, pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków.

Przewoźnik wyjaśnił, że po uzyskaniu wiadomości o niestawiennictwie kapitana w pracy rozpoczął działania mające na celu zapewnienie zastępstwa. Przewoźnik nie wyjaśnił na czym konkretnie te działania polegały i dlaczego trwały tak długo, że nie dało się uniknąć opóźnienia lotu powyżej trzech godzin.

Zdaniem organu nie można uznać za nadzwyczajną okoliczność - zwalniającą przewoźnika lotniczego z odpowiedzialności odszkodowawczej za opóźniony lot - chorobę jednego członka załogi. Organizacja pracy załóg należy do zadań ściśle zależnych od przewoźnika lotniczego, w tym także organizacja zastępstwa. Nie jest to zatem w tym wypadku zdarzenie zewnętrzne, niezależne od przewoźnika, któremu przewoźnik nie może zapobiec poprzez podjęcie odpowiednich racjonalnych środków.

W ocenie Prezesa Urzędu choroba członka personelu lotniczego nie stanowi okoliczności nadzwyczajnej, której nie da się w żaden sposób przewidzieć, a zwłaszcza której skutkom nie da się zapobiec poprzez podjęcie odpowiednich środków. Organ podniósł, że zgodnie z treścią ww. rozporządzenia (punkt 14 preambuły) okoliczności te mogą zaistnieć w szczególności w przypadku destabilizacji politycznej, warunków meteorologicznych, zagrożenia bezpieczeństwa, nieoczekiwanych wad mogących wpłynąć na bezpieczeństwo lotu oraz strajków mających wpływ na działalność przewoźnika.

Jest to otwarty katalog, pojawić się zatem mogą także i inne sytuacje uzasadniające zwolnienie przewoźnika od obowiązku wypłaty zryczałtowanego odszkodowania, niemniej jednak zawsze muszą mieć one w stosunku do przewoźnika lotniczego charakter zewnętrzny.

Opóźnienie lotu spowodowane nieobecnością kapitana lotu, należy do przyczyn związanych z organizacją i funkcjonowaniem przewoźnika lotniczego jako przedsiębiorstwa. [...] Sp. z o.o. obciążało ryzyko negatywnych konsekwencji jakie niesie za sobą nieobecność pracownika w ramach tzw. "ryzyka pracodawcy".

Przewoźnik lotniczy na etapie planowania lotów powinien był uwzględnić i zorganizować pracę załogi lotniczej w taki sposób, aby choroba jednego pracownika nie wpływała negatywnie na połączenia lotnicze, podobnie jak przewoźnik lotniczy podczas planowania lotów obowiązany jest do uwzględniania ryzyka wystąpienia ewentualnych opóźnień.

Uznając, iż w przedmiotowej sprawie nie zaistniały nadzwyczajne okoliczności Prezes Urzędu nie był władny do oceny czy przewoźnik lotniczy dołożył należytych starań w celu ich uniknięcia.

Stosownie do art. 209 b ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo lotnicze i Załącznikiem nr 2 do tej ustawy, kto działa z naruszeniem obowiązków lub warunków wynikających z przepisów rozporządzenia nr [...] podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 4800 zł. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1 oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 2 do ustawy - Prawo lotnicze.

Zgodnie z pkt 1.5 załącznika nr 2 do ustawy, za naruszenie obowiązku, o którym mowa w art. 7, Prezes Urzędu nakłada karę w wysokości od 1000 do 2500 PLN. Zgodnie z art. 16 ust. 3 rozporządzenia, ustanowione przez Państwa Członkowskie sankcje za naruszenia niniejszego rozporządzenia powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.

W przedmiotowym przypadku przewoźnik był obowiązany z mocy prawa wypłacić pasażerowi odszkodowanie w kwocie 400 EUR, dlatego kara w wysokości 1500 złotych, spełni w ocenie organu swoją funkcję odstraszającą, będąc jednocześnie proporcjonalną do naruszenia art. 7 ust. 1 lit. b rozporządzenia.

[...] Sp. z o.o. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa z dnia [...] maja 2012 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] lutego 2012 r.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1. prawa materialnego - poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 5 ust. 3, 6 oraz 7 ust. 1 lit (b) Rozporządzenia (WE) [...] Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia [...] lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie nr [...] ("Rozporządzenie") oraz przepisów art. 209 b ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze;

2. prawa procesowego - art. 11, 77 i 80 k.p.a.

Skarżąca domagała się:

- uchylenia zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji;

- skierowanie pytania do Trybunału Konstytucyjnego na podst. art. 193 Konstytucji i zawieszenie postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podała, że rozporządzenie nr [...] Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia [...] lutego 2004 r. w swej treści nie przewiduje odszkodowań w sytuacji opóźnienia rejsów, co potwierdził również organ swoich w decyzjach. Zgodnie z art. 6 rozporządzenia pasażerom opóźnionego rejsu przysługuje pomoc określona w art. 8 i 9 rozporządzenia. Nie ma natomiast mowy o prawie do odszkodowania określonego w art. 7, które to prawo powstaje jedynie w przypadku odwołania rejsu lub odmowy przyjęcia na pokład.

W ocenie przewoźnika istnieją poważne wątpliwości co do zgodności orzeczenia [...] w sprawie [...] z prawem i jego skutków dla porządku prawnego Unii Europejskiej. Problematyczne jest, czy wyrok taki mieści się w kompetencjach [...], a jeśli jest wydany z przekroczeniem kompetencji, to czy stanowi źródło prawa w rozumieniu Konstytucji RP.

Kompetencje [...] określają art. 220 - 245 Traktatu (art. 251-281 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej). Wśród traktatowych kompetencji Trybunału brak jest kompetencji prawodawczej, która zastrzeżona została na rzecz innych instytucji europejskich. Tymczasem orzeczenie w sprawie [...] stanowi w istocie samoistne źródło nowych uprawnień dla pasażerów, które nie zostały przewidziane w samym rozporządzeniu i jako takie wykracza poza ramy wykładni przepisów prawa.

Wątpliwości te podnoszone są w wielu pytaniach prejudycjalnych kierowanych w ostatnim czasie do [...], w tym m. in. w sprawie [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...]. Liczba kierowanych pytań świadczy o kontrowersyjności orzeczenia i wielu wątpliwościach jakie wzbudziło, w tym wątpliwościach co do zgodności wyroku z przepisami obowiązującego prawa międzynarodowego, z zwłaszcza Konwencji Montrealskiej.

Rozstrzygnięcie ww. pytań przez [...] będzie miało zasadnicze znaczenie dla określenia praw i obowiązków przewoźników lotniczych w Unii Europejskiej, w tym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

W ocenie skarżącego, wyrok [...] w sprawie [...] nie mógł stanowić wystarczającej podstawy prawnej rozstrzygnięć, a treść decyzji jest sprzeczna z treścią rozporządzenia naruszając postanowienia art. 6 i 7.

Poza tym zdaniem skarżącego Prezes ULC naruszył postanowienia art. 5.3 rozporządzenia dokonując jego niewłaściwej wykładni i błędnego zastosowania.

Zgodnie z art. 5.3 rozporządzenia "obsługujący przewoźnik lotniczy nie jest zobowiązany do wypłaty rekompensaty przewidzianej w art. 7, jeżeli może dowieść, że odwołanie jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków.

Zgodnie z pkt 14 Preambuły rozporządzenia: "Podobnie jak w konwencji montrealskiej, zobowiązania przewoźników lotniczych powinny być ograniczone lub ich odpowiedzialność wyłączona w przypadku gdy zdarzenie jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków."

Podniesiono, że bezpośrednią przyczyną opóźnienia rejsu była nagła i niespodziewana choroba kapitana M. Z., który według harmonogramu przewoźnika miał pełnić obowiązki dowódcy w czasie rejsu [...] w dniu [...] września 2011 r., to jest rejsu o jedną rotację (około 7 godzin) poprzedzającego rejs [...] będący przedmiotem niniejszego postępowania.

Rejsy te miały być wykonywane tym samym samolotem o znakach rejestracyjnych [...], który w sezonie lato 2011 był jedyną maszyną eksploatowaną przez skarżącego.

Choroba kapitana Z. miała przebieg nagły, niespodziewany i wystąpiła podczas spożywania posiłku. Choroba dowódcy statku powietrznego o nagłym i poważnym przebiegu stanowiła przeszkodą w wykonywaniu przez niego obowiązków służbowych. Przewoźnik do ostatniej chwili pozostawał w uzasadnionym przekonaniu, że załoga wyznaczona do wykonania rejsu [...] jest obecna i gotowa do podjęcia obowiązków. Przewoźnik powziął wiadomość o nieobecności kapitana Z. na około 1 godz. przed rejsem [...].

Skarżący natychmiast podjął działania w celu najszybszego odbycia przedmiotowego rejsu i kolejnych rejsów w rotacji poprzez m. in. wezwanie załogi zastępczej. Skarżący podjął także próbę wynajęcia samolotu od innego przewoźnika wraz z załogą (w tzw. trybie [...] - samolot z załogą, obsługą techniczną, ubezpieczeniem) jednakże wysiłki te nie przyniosły oczekiwanego rezultatu z powodu braku dostępnych maszyn.

Prezes ULC w decyzji nie rozpatrzył wnikliwie okoliczności choroby kapitana Z. i dokonał błędnej oceny prawnej tego zdarzenia, odmawiając mu przymiotu nadzwyczajnej okoliczności w rozumieniu art. 5.3 rozporządzenia.

Przewoźnik podnosił, że wbrew twierdzeniom organu choroba jest okolicznością niemożliwą do przewidzenia i zapobiegnięcia oraz zewnętrzną, w świetle zasad doświadczenia życiowego. Według skarżącego Prezes ULC winien rozpatrzyć wszelkie okoliczności, w tym zwłaszcza moment wystąpienia choroby, jej przebieg (nagłość], wpływ na możliwość wykonywania obowiązków służbowych, chwilę powiadomienia przewoźnika o jej wystąpieniu. Zdaniem skarżącego równie nieuprawnione jest przyjęcie, że każda choroba stanowi nadzwyczajną okoliczność w rozumieniu rozporządzenia, jak i przyjęcie, że żadna choroba członka załogi takiej okoliczności nie stanowi (a takiego uproszczenia dokonał Prezes ULC).

Organ nie rozpatrzył czy organizacja czasy pracy załóg skarżącego była prawidłowa i czy przewoźnik mógł tak zorganizować pracę by żadna choroba członka załogi (zwłaszcza kapitana), niezależnie od jej okoliczności, "nie wpływała negatywnie na połączenia lotnicze".

Zgodnie z zasadami prawidłowej organizacji pracy załóg, kapitan zastępczy (kpt. G.) pozostawał w gotowości i wykonał lot [...] przy dostępnym slocie (slot - okienko czasowe do startu / lądowania udzielane przez służby kontroli lotów - załączony do akt sprawy dokument potwierdzający wyznaczenie slotu na godzinę 8:36 czasu uniwersalnego). Kapitan G. przebywał w chwili powzięcia wiadomości o chorobie kpt. Z. w [...].

Przewoźnik podkreśla, że w lotnictwie cywilnym nie jest możliwe (ani praktykowane przez jakąkolwiek linię lotniczą) utrzymywanie stałych załóg zapasowych na każdym lotnisku, z którego dany przewoźnik wykonuje operacje.

Organ nie rozpatrzył działań podjętych przez przewoźnika w celu uniknięcia opóźnienia rejsu [...] i kolejnych rotacji, w tym przedmiotowego [...], oraz próby leasingu samolotu innego przewoźnika wraz z załogą.

Nie rozważenie tych okoliczności, stanowiło naruszenie przepisów procedury administracyjnej. W rezultacie Prezes ULC dokonał błędnej wykładni i niewłaściwie zastosował art. 5.3 rozporządzenia.

W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny, zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269ze zm.), kontroluje jedynie legalność zaskarżonej decyzji, a więc prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni.

Uwzględnienie skargi następuje wówczas, gdy Sąd stwierdzi, że doszło do naruszenia prawa (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r., nr 153, poz. 1270 ze zm.), przy czym ocena tego naruszenia następuje w świetle prawa obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji.

Rozstrzygnięcie organu w kwestii obowiązku wypłaty na rzecz pasażera przedmiotowego odszkodowania nastąpiło w oparciu o wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2009 roku w sprawach połączonych [...] i [...], w którym stwierdzono, iż art. 5, 6 i 7 rozporządzenia należy interpretować w ten sposób, że do celów stosowania prawa do odszkodowania pasażerów opóźnionych lotów należy traktować jak pasażerów lotów odwołanych tzn., że mogą powoływać się na prawo do odszkodowania, jeżeli w wyniku opóźnienia lotu poniosą stratę czasu wynoszącą co najmniej trzy godziny oraz fakt, iż przyczyny opóźnienia, na które powoływał się przewoźnik lotniczy nie stanowiły nadzwyczajnych okoliczności zwalniających przewoźnika powietrznego z obowiązku wypłaty pasażerom odszkodowania. Z tego powodu Prezes Urzędu zasadnie nałożył również na przewoźnika lotniczego karę pieniężną w wysokości 1500 PLN za naruszenie art. 7 rozporządzenia.

Kwestionowanie przez przewoźnik [...] Sp. z o.o. zgodności wyżej wskazanego orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich w sprawach połączonych [...] i [...][...] z ogólnymi zasadami wspólnotowego porządku prawnego oraz podnoszenie przekroczenia uprawnień Trybunału nie mogło osiągnąć zamierzonego skutku .

Problematyka będąca przedmiotem rozstrzygania organu (prawo pasażerów do odszkodowania w razie znacznego opóźnienia lotu) była już kilkakrotnie wyjaśniona przez Trybunał. Co istotne w świetle stawianych w skardze zarzutów, Trybunał Sprawiedliwości stanowisko przedstawione w wyroku z dnia [...] listopada 2009 r. w sprawach połączonych [...] i [...], potwierdził po raz kolejny w wyroku z [...] października 2012r. w sprawie [...], Lex nr [...].

Przepisy omawianego rozporządzenia mają na celu zapewnienie wysokiego poziomu świadczonych przez przewoźników lotniczych usług na obszarze Wspólnoty, oraz mają gwarantować pasażerom możliwość egzekwowania ich praw.

Interpretacja prawa Unii Europejskiej dokonywana przez Trybunał jest powszechnie traktowana jako najbardziej autorytatywne źródło ustalania kształtu i treści prawa Unii Europejskiej, a wykładnia Trybunału niejednokrotnie odrywa treść normy prawnej od literalnie rozumianego tekstu przepisu (w ten sposób ukonstytuowano wiele powszechnie przyjętych i stosowanych zasad, jak zasada pierwszeństwa czy bezpośredniego skutku).

W doktrynie prawa panuje zgodne zapatrywanie co do tego, że Trybunał Sprawiedliwości dokonując wykładni przepisów prawa europejskiego kieruje się przede wszystkim wykładnią celowościową zgodną z "duchem Traktatu".

Odnosząc się do kwestii wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności zwalniających przewoźnika lotniczego z obowiązku wypłaty stosownego odszkodowania należy w pierwszej kolejności podnieść, że zgodnie z treścią rozporządzenia (punkt 14 preambuły) okoliczności te mogą zaistnieć w szczególności w przypadku destabilizacji politycznej, warunków meteorologicznych, zagrożenia bezpieczeństwa, nieoczekiwanych wad mogących wpłynąć na bezpieczeństwo lotu oraz strajków mających wpływ na działalność przewoźnika. Choć jest to otwarty katalog i pojawić się mogą inne sytuacje uzasadniające zwolnienie przewoźnika od obowiązku wypłaty zryczałtowanego odszkodowania, to jednak zawsze muszą mieć one w stosunku do przewoźnika lotniczego charakter zewnętrzny.

Organ zasadnie uznał, że opóźnienie lotu spowodowane nieobecnością kapitana lotu, należy do przyczyn związanych z organizacją i funkcjonowaniem przewoźnika lotniczego jako przedsiębiorstwa. Przewoźnika [...] Sp. z o.o. obciążało ryzyko negatywnych konsekwencji jakie niesie za sobą nieobecność pracownika w ramach tzw. "ryzyka pracodawcy".

Prawidłowo ustalono, iż choroba członka personelu lotniczego nie stanowi nadzwyczajnej okoliczności, której nie da się w żaden sposób przewidzieć, a zwłaszcza której skutkom dla operacji lotniczej nie da się zapobiec. Przewoźnik lotniczy na etapie planowania lotów powinien był uwzględnić i zorganizować pracę załóg lotniczych w taki sposób, aby choroba jednego pracownika nie wpływała negatywnie na połączenia lotnicze, zwłaszcza w sytuacji gdy (jak wynika z materiału dowodowego) dysponował w przedmiotowym sezonie tylko jedną maszyną.

Należy w tym miejscu podkreślić, że w rozpatrywanej sprawie bezspornym jest, że start samolotu w dniu [...] września 2011 r. o oznaczeniu kodowym [...] z planowaną godziną startu 10:20 i godziną lądowania 14:10, którego obsługującym przewoźnikiem był [...] Sp. z o.o. był opóźniony. Opóźnienie rejsu wyniosło w starcie 6 godzin 46 minut, natomiast w lądowaniu 6 godzin 7 minut.

Przewoźnik nie wypłacił pasażerom stosownego odszkodowania.

Organ słusznie uznał, że fakt zachorowania kapitana lotu w dniu [...] września 2011r., na kilkanaście godzin przed lotem objętym decyzją (zachorowanie związane ze spożyciem posiłku w restauracji) nie stanowiło w odniesieniu do możliwości odbycia przedmiotowego lotu nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć mimo podjęcia wszelkich racjonalnych działań.

Przepis art. 5 ust 3 rozporządzenia był przedmiotem wykładni dokonanej przez Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z [...] grudnia 2008r. sygn. [...], który stwierdził m.in. "w istocie wolą ustawodawcy wspólnotowego nie było zwolnienie z obowiązku wypłacenia pasażerom odszkodowania z tytułu odwołania lotu w przypadku zaistnienia jakichkolwiek nadzwyczajnych okoliczności, ale wyłącznie takich, których nie można by było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. Wynika z tego, że - ponieważ nie wszystkie nadzwyczajne okoliczności skutkują zwolnieniem z obowiązku wypłacenia pasażerom odszkodowania - na tym, kto zamierza się na nie powołać, spoczywa ponadto obowiązek wykazania, że okoliczności tych w żadnym razie nie można by było uniknąć za pomocą dostosowanych do sytuacji środków... "

Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd podziela stanowisko organu, że przedstawione przez przewoźnika wyjaśnienia nie wskazują na zaistnienie nadzwyczajnych okoliczności i tym samym organ nie był zobowiązany do oceny, czy przewoźnik lotniczy dołożył należytych starań w celu ich uniknięcia.

Reasumując stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja, stosownie do art. 6 i 7 k.p.a., została wydana na podstawie obowiązujących przepisów prawa, a w toku postępowania Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego, podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes strony domagającej się wydania decyzji administracyjnej w sprawie naruszenia przez przewoźnika rozporządzenia [...], nie naruszając przy tym także art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a.

Podnieść także należy, że ocena zgromadzonego materiału w sprawie nie była dowolna, a zastosowanie i wykładnia przepisów rozporządzenia były prawidłowe.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz nie stwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które Sąd ma obowiązek badać z urzędu skargę należało oddalić.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji