Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 1039/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2011-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Walentek Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz - Kunicka Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2011 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego – pomocy pieniężnej na usuwanie skutków powodzi oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta B. na podstawie art.40 ust. 2 i 3 w związku z art. 7 ust. 15 i art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej ( Dz. U. z 2009r. Nr 175 poz. 1362 z późn. zm.) odmówiono K. M. zasiłku celowego na pokrycie kosztów remontu budynku mieszkalnego w związku z powodzią z [...]r.

Jak wynikało z przedstawionego w uzasadnieniu decyzji stanu faktycznego wnioskodawczyni, jako właściciel budynku mieszkalnego zwróciła się o pomoc finansową w kwocie 20 tys. na jego remont w związku z poniesieniem w nim strat spowodowanych warunkami atmosferycznymi, jakie wystąpiły w B. w [...]r.

Organ przyznał, iż w celu zapewnienia pomocy osobom poszkodowanym w wyniku powodzi, jaka miała miejsce w [...]r., Ministerstwo Spraw Wewnętrznych uruchomiło z rezerwy celowej budżetu Państwa środki finansowe na wypłatę zasiłków celowych na zasadach art. 40 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej. Zasiłek, o którym mowa w tym przepisie ma charakter pomocy doraźnej, ukierunkowanej na konkretny cel i może być przyznany niezależnie od dochodu, jak również może nie podlegać zwrotowi. Zdaniem organu powyższe nie zwalnia go od obowiązku szczegółowego ustalenia sytuacji rodzinnej i zbadania rzeczywiście poniesionych strat, gdyż świadczenia z pomocy społecznej nie maja charakteru odszkodowania i nie mogą stanowić rekompensaty za wszystkie straty poniesione w wyniku klęski żywiołowej.

Zauważono nadto, iż osobą uprawnioną do takiej formy pomocy jest m.in. właściciel budynku, jednakże każdorazowy wniosek musi zostać zweryfikowany, co do zakresu uszkodzeń i wymaga jednoznacznej oceny, czy szkody wyrządzone w piwnicach budynków mieszkalnych uniemożliwiają realizację niezbędnych potrzeb bytowych, a także ustalenie czy budynek faktycznie pełni funkcję mieszkaniową.

Opierając się na zebranym w sprawie materiale dowodowym w postaci wywiadu środowiskowego, protokołu szacowania strat "Powódź 2010r", dokumentacji zdjęciowej oraz wyceny szkód powodziowych dokonanej przez uprawnionego rzeczoznawcę ustalono, że w budynku mieszkalnym wnioskodawczyni zalaniu uległa wyłącznie (do wysokości 35 cm) suteryna, w której znajduje się pralnia, suszarnia, kotłownia, mały prysznic, umywalka oraz sauna. Szkody oszacowane zostały na kwotę 57 237 zł.

Podniesiono, iż zgodnie z wytycznymi Wojewody [...], które organ zobowiązany jest przestrzegać, zasiłek celowy na naprawę szkód wyrządzonych w wyniku powodzi w piwnicach budynków mieszkalnych może zostać przyznany tylko wtedy, gdy szkody te uniemożliwiają realizację niezbędnych potrzeb bytowych osób poszkodowanych. Ustalenia dokonane w sprawie wskazują natomiast, iż wnioskodawczyni może nadal funkcjonować w części mieszkalnej budynku, a tym samym nie jest konieczne zapewnienie wnioskodawczyni innego schronienia. Zauważono, iż podstawowy sprzęt gospodarstwa domowego znajduje się w części mieszkalnej, ponadto posiada ona nieograniczony dostęp do wody pitnej i żywności. Stwierdzono także, iż piec dwufunkcyjny służący do ogrzewania, znajdujący się w piwnicy budynku, uległ zalaniu. W dalszym ciągu jest jednak sprawny, a pralka została naprawiona przez wnioskodawczynię we własnym zakresie i spełnia swoje funkcje.

Uznano, iż utrudnienia polegające na konieczności uporządkowania zalanych pomieszczeń piwnicznych i usunięcia zapachu stęchlizny nie stanowią podstawy do udzielenia pomocy we wnioskowanej formie.

Od decyzji opisanej powyżej wnioskodawczyni odwołała się zarzucając naruszenie art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 k.p.a.

W odwołaniu zwrócono uwagę na treść wytycznych Wojewody [...], powoływanych przez organ w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia wskazując, iż mowa w nich o piwnicach, a nie o suterynach, a więc o odmiennie usytuowanych w budynku kondygnacjach różniących się m.in. poziomem podłogi. Zauważono także, że zalane w budynku odwołującej pomieszczenia służą jako pomieszczenia przynależne w rozumieniu ustawy z dnia 24 czerwca 1994r. o własności lokali 9 Dz. U. Nr 85 poz. 388) zaspokajając podstawowe potrzeby sanitarno-higieniczne mieszkańców budynku. Nie stanowią zatem piwnicy w znaczeniu funkcjonalnym.

Powtórnie odnosząc się do wytycznych Wojewody [...] wskazano, iż przyznanie środków ze względu na szkody poniesione w pomieszczeniach piwnicznych nie jest wykluczone lecz obwarowane brakiem możności realizacji niezbędnych potrzeb bytowych osób poszkodowanych. Taka sytuacja, zdaniem odwołującej, ma miejsce w jej sprawie, gdyż w zalanych pomieszczeniach znajduje się piec dwufunkcyjny służący do ogrzewania domu i dostarczania ciepłej wody, a wilgoć panująca w piwnicy stanowi bezpośrednie niebezpieczeństwo jego szybkiej awarii. W piwnicy znajdują się także rury instalacji wodnej i kanalizacji. Wytyczne, według odwołującej, nie uzależniają przyznania pomocy od zepsucia się tych urządzeń lecz od położenia ich w miejscu zalanym.

Opisano nadto, iż funkcjonowanie w części mieszkalnej budynku jest niebezpieczne dla zdrowia mieszkańców ze względu na wilgoć, stęchliznę i zagrzybienie ścian. Skutki zalania nie ograniczają się tym samym wyłącznie do dolnej kondygnacji budynku. Podniesiono, iż w szczególnie negatywny sposób warunki te wpływają na stan zdrowia męża wnioskodawczyni, który cierpi na wiele schorzeń, wobec czego jego naturalna odporność jest znacznie obniżona.

Wskutek wniesionego odwołania sprawa rozpoznana została przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. Organ ten decyzją z dnia [...]. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do jej ponownego rozpatrzenia.

Organ odwoławczy, tak jak organ I instancji, przywołał wytyczne Wojewody [...] z dnia [...]r. nr [...] i wskazał, iż zgodnie z nimi podstawą przyznania pomocy powyżej 20 tysięcy zł jest wycena szkód przez rzeczoznawcę. Wycena taka została w sprawie dokonana i pozwalała stwierdzić, iż zalanie suteryny w budynku odwołującej nastąpiło w związku z niedrożnością kanalizacji wywołaną nadmiernymi opadami deszczu. Szkoda taka stanowi podstawę do przyznania pomocy osobom poszkodowanym. Odwołując się do brzmienia art. 40 ustawy o pomocy społecznej zauważono, iż przepis ten nie wiąże możliwości przyznania zasiłku celowego ze stratami w budynku lub lokalu mieszkalnym lecz ogólnie ze stratami poniesionymi w wyniku klęski żywiołowej. Stwierdzenie, że straty nie dotyczyły gospodarstwa domowego nie może więc samo w sobie decydować o odmowie przyznania świadczenia. Przyznano jednocześnie rację odwołującej, co do tego, iż pomieszczenia piwniczne nie są tożsame z suteryną, a pomieszczenia przynależne do lokalu takie, jak piwnica, strych, magazyn, są częścią składową lokalu mieszkalnego. W konsekwencji tego uznano, iż prawo do pomocy finansowej na remont budynku przysługuje osobom, które wskutek powodzi poniosły straty w gospodarstwie domowym z powodu zalania izb mieszkalnych, jak również pomieszczeń pomocniczych i przynależnych, jeśli na skutek zalania tych pomieszczeń zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych stało się w znacznej mierze utrudnione. Jest bowiem oczywiste, iż zalanie urządzeń grzewczych, hydroforów, pralek, zamrażarek, chłodni i innych urządzeń gospodarstwa domowego musi spowodować ich remont, a przez to znaczne utrudnienie zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych czy wręcz przejściową z nich rezygnację. Zauważono także, iż z zalaniem piwnic lub suteryn łączy się niejednokrotność konieczności ich remontu aby zapobiec ich zawilgoceniu czy tez zagrzybieniu wyższych kondygnacji.

Kolegium, nakazując organowi I instancji ponowne przeanalizowanie sprawy wskazało, iż udzielana pomoc ma służyć zrekompensowaniu start, a nie wzbogaceniu się.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, wydaną w imieniu Prezydenta Miasta B. decyzją z dnia [...]r.nr [...], odmówiono K. M. przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów remontu budynku mieszkalnego w związku z powodzią z maja [...]r.

Powtórnie analizując stan faktyczny sprawy ustalono, iż rzeczywiste straty poniesione w gospodarstwie domowym strony to zalana suteryna budynku mieszkalnego do wysokości 35 cm, w której znajdują się pomieszczenia takie jak pralnia z suszarnią, kotłownia, umywalnia z prysznicem i umywalką, sauna, sala do ćwiczeń ze stołem pingpongowym, pokój z łóżkiem i telewizorem, spiżarnia, pomieszczenie z lodówką, piwnice gospodarcze a w tym sprzęty znajdujące się w suterynie - piec c.o., pralka, regały, szafy, deski, szafa drewniana, rogówka tapicerowana, sprzęt sportowy, drobne rzeczy, torby, plecaki, drzwi drewniane.

Przyjęto, na podstawie oświadczenia strony, iż piec grzewczy działa, pralka została naprawiona. Uznano jednocześnie, że hipotetyczne, przyszłe awarie tych urządzeń, nie mogą uzasadniać udzielenia pomocy społecznej. Oceniono, iż pozostałe przedmioty znajdujące się w zalanej suterynie nie kwalifikują się do uznania, ich jako przedmioty zaspokajające podstawowe potrzeby bytowe (sauna, siłownia, pokój ze stołem pingpongowym).

Zdaniem organu wszechstronnie rozważony materiał dowodowy wskazuje, iż wnioskodawczyni nie spełniła przesłanek do przyznania jej wnioskowanej pomocy. Jej sytuacja mieszkaniowa umożliwia życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, pomimo szkód zaistniałych w pomieszczeniach suteryny. Pomieszczenia te wprawdzie spełniają funkcje mieszkalne, jednak ich częściowe zalanie nie uniemożliwia zamieszkiwania w budynku.

Zwrócono nadto uwagę, iż wyrządzone szkody są wynikiem usytuowania budynku, w którym każdorazowo, w przypadku większych opadów, są zalewane pomieszczenia w suterynie poprzez kratki ściekowe, o czym świadczą pisma wnioskodawczyni do firmy ubezpieczającej. Zdaniem organu właścicielka budynku powinna zabezpieczyć budynek w taki sposób, by kolejne opady nie powodowały kolejnych strat, a nie uczyniła tego odmawiając współpracy z przedsiębiorstwem "A" S.A., co wynika ze zgromadzonej dokumentacji.

Od opisanej decyzji strona wniosła odwołanie domagając się jej uchylenia i orzeczenia o istocie sprawy.

Zdaniem odwołującej spełniła ona wszelkie niezbędne przesłanki do przyznania jej świadczenia określonego w art. 40 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Wśród celów pomocy społecznej uwzględniono bowiem zasiłek celowy na remonty i naprawę mieszkania, o czym mowa w art. 39 ust. 2 ustawy. Wskazała, iż zgodnie z stanowiskiem orzecznictwa sądów administracyjnych za niezbędna potrzebę życiowa uznać należy taką potrzebę, która łączy się z zagrożeniem zdrowia. Tymczasem odwołująca zamieszkuje w warunkach stanowiących zagrożenie dla jej zdrowia z powodu wilgoci i zagrzybienia powstałego po zalaniu pomieszczeń suteryny. Stan budynku, zdaniem odwołującej, uniemożliwia prawidłowe i bezpieczne funkcjonowanie w nim mieszkańców.

Zauważono, iż wnioskowane środki miały posłużyć do skucia tynków oraz osuszenia i odgrzybienia pomieszczeń, tak by możliwe było zdrowe funkcjonowanie odwołującej i jej męża. Cel ten pokrywa się z celami pomocy społecznej opisanymi w art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej

Odpowiadając na argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co do nieprawidłowego działania ze strony odwołującej w kierunku zapobiegania szkodom wynikającym z zalania, a także co do usytuowania budynku mieszkalnego, uznano twierdzenia te za bez znaczenia dla oceny sprawy.

Podkreślono nadto, iż wniosek odwołującej złożony został w wymaganych terminach i wnioskodawczyni nie może ponosić negatywnych konsekwencji wynikających z rozdysponowania środków budżetowych przeznaczonych na wypłatę zasiłków przed ostatecznym zakończeniem jej sprawy, jeśli wydana w sprawie decyzja organu I instancji była wadliwa i została usunięta z obrotu prawnego przez organ odwoławczy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu i instancji.

Dokonano ustalenia stanu faktycznego sprawy w sposób tożsamy, co w dotychczasowo prowadzonym postępowaniu stwierdzając, iż odwołująca jest właścicielką budynku mieszkalnego, który został zalany w wyniku powodzi z [...]. do wysokości 35 cm w części stanowiącej suterynę. Wskazano, w sposób tożsamy, co organ I instancji, jakie pomieszczenia i przedmioty znajdowały się w tej części budynku. Zwrócono uwagę na wycenę szkód dokonaną przez uprawnionego rzeczoznawcę, z której to wyceny wynikało, iż zalanie nastąpiło wskutek przepełnienia kanalizacji. Zwrócono uwagę na dokumentację firmy ubezpieczeniowej oraz firmy "A" S.A. uznając, iż daje ona podstawę do przypisania wnioskodawczyni zaniedbania w zabezpieczeniu budynku. Nie podjęła ona bowiem współpracy z przedsiębiorstwem wymieniającym główną rurę kanalizacyjną i odmówiła zainstalowania na przyłączu kanalizacyjnym klapy zwrotnej, co jej proponowano w celu uniknięcia dalszych zalań budynku.

Analizując stan faktyczny sprawy Kolegium zauważyło, iż wnioskodawczyni utożsamia wsparcie ze strony pomocy społecznej z instytucja, która ma za zadanie pokrycie poniesionych w związku z wydarzeniami losowymi strat. Powołując się na brzmienie art. 40 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej wskazano, iż zasiłek celowy na pokrycie strat losowych czy też związanych z klęską żywiołową lub ekologiczną może zostać przyznany przez organu pomocy społecznej, jednak tylko wtedy, gdy dopuszczalna jest interwencja ze strony państwa. W sytuacji, gdy wnioskująca osoba, czy rodzina, posiadałaby możliwości samodzielnego przezwyciężenia trudności życiowych, interwencja taka stanowiłaby o przekroczeniu uprawnień ze strony organów pomocy społecznej, a tym samym naruszenie zasady praworządności.

W konsekwencji swoich ustaleń Kolegium uznało, że w budynku odwołującej szkoda niewątpliwie powstała, jednak strona była w stanie przezwyciężyć zaistniałą sytuację przy wykorzystaniu jej własnych uprawnień, zasobów i możliwości. Mogła bowiem zamieszkiwać nadal w zalanym budynku wyposażonym w podstawowe sprzęty, a tym samym kwestia suszenia zawilgoconych ścian pomieszczeń piwnicznych wykraczała poza problematykę zasiłku celowego z tytułu wydarzeń losowych, o którym mowa w art. 40 ust.1 ustawy o pomocy społecznej. Kolegium nie znalazło nadto żadnej innej przesłanki pozwalającej na uznanie, że sytuacja strony uniemożliwia zaspokajanie jej podstawowych potrzeb życiowych w sposób samodzielny i wymaga interwencji ze strony środków budżetowych.

K. M. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach ze skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...]. Nr [...].

W skardze tej, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzuciła organowi naruszenie procedury administracyjnej, a to przepisów art. 7, art. 75, art. 77, art. 80, art.86 i art. 89 k.p.a.

Zdaniem skarżącej organ nie wyjaśnił należycie wszystkich istotnych okoliczności niezbędnych dla rozstrzygnięcia sprawy, nie przeprowadził szczegółowego i wnikliwego postępowania dowodowego celem ustalenia skutków zagrzybienia i zawilgocenia dolnego piętra budynku na zdrowie jego mieszkańców, a także wadliwie ocenił zebrany materiał dowodowy przyjmując, iż skarżąca ma możliwość samodzielnego poniesienia kosztów skucia tynków oraz osuszenia i odgrzybienia budynku oraz dopuściła się zaniedbań skutkujących zalewaniem budynku.

Zarzucono nadto naruszenie prawa materialnego, a to art. 40 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez uznanie, że zasiłek celowy wskazany w tym przepisie nie może zostać przyznany w celu skucia tynków oraz osuszenie i odgrzybienie budynku zalanego wskutek powodzi.

Uzasadniając postawione w skardze zarzuty zakwestionowano stanowisko organu, co do tego, iż pomieszczenia mieszkalne na wyższej kondygnacji budynku skarżącej znajdują się w stanie nadającym się do zamieszkania i pobyt w nich nie zagraża życiu i zdrowiu mieszkańców budynku. Zdaniem skarżącej funkcjonowanie w części mieszkalnej budynku jest niebezpieczne dla zdrowia mieszkańców ze względu na wilgoć, stęchliznę i zagrzybienie ścian. Skutki zalania nie ograniczają się tym samym wyłącznie do dolnej kondygnacji budynku. Podniesiono, iż negatywne oddziaływanie zawilgocenia i zagrzybienia budynku na stan zdrowia skarżącej i jej męża potwierdzone zostało przez Państwową Powiatową Inspekcję Sanitarną w B. i wobec braku odmiennych dowodów na tę okoliczność powinno być uwzględnione przez organ.

Polemizując ze stanowiskiem organu, co do przyczyn zalewania budynku skarżącej i przypisania jej w tym zakresie zaniedbań oświadczono w skardze, iż okoliczność ta nie stanowi przesłanki decydującej o podstawach przyznania zasiłku, wobec jednoczesnego ustalenia, iż doszło do zalania. Nadto wskazano, iż skarżąca nie podjęła się przeprowadzenia proponowanej inwestycji ze względu na brak środków, a także brak uprawnień do remontu rur kanalizacyjnych.

Uznano także stanowisko organu, co do tego, iż skarżąca zobowiązana była w pierwszej kolejności do przezwyciężenia we własnym zakresie swych problemów, za niezasadne wobec jej sytuacji materialnej i życiowej. Podkreślono, iż koszty skucia tynków, osuszenia i odgrzybienia budynku oszacowane zostały przez rzeczoznawcę na kwotę 57 237 zł. Z uwagi na tak wysoki koszt prac skarżąca nie jest w stanie w żaden sposób ich wykonać z własnych środków. Sfinansowała naprawę pralki, jednakże pozostałe wydatki przekraczają jej możliwości finansowe.

Skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem organu, by kwestie związane z osuszeniem pomieszczeń piwnicznych jej budynku wykraczały poza problematykę zasiłku celowego z tytułu wydarzeń losowych, o którym mowa w art. 40 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, gdy strona może nadal zamieszkiwać w zalanym budynku, a niezbędna potrzeba, o której mowa w art. 39 ust. 2 tej ustawy to także remont lub naprawa mieszkania, jak również sytuacja, gdy zagrożone są warunki zdrowia. Zdaniem skarżącej taka właśnie sytuacja ma miejsce w jej sprawie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w pełni prezentowaną dotychczas argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Na wstępie wskazać trzeba, że po myśli art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Z brzmienia art. 145 §1 p.p.s.a. wynika, że interwencja sądu administracyjnego wobec zaskarżonego aktu lub działania organu administracji następuje wówczas, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie natomiast z treścią art. 134 §1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Badając zaskarżoną decyzję z uwzględnieniem powyższych wskazań uznano, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Odwołując się do prawa materialnego, które stanowiło podstawę rozstrzygnięć w sprawie poddanej kontroli Sądu, zauważa się, iż zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2009r. Nr 175 poz. 1362) zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Wyznacznikami ustalenia wysokości tego zasiłku z jednej strony jest sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek ten jest przyznawany, a z drugiej strony możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Natomiast zgodnie z przepisem art. 40 ust. 1-3 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany również osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego. Może być przyznany także osobie lub rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej. Zasiłek celowy, o którym mowa w ust. 1 i ust. 2 art., 40 ustawy o pomocy społecznej może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi .

Zasiłek celowy przyznany na podstawie art. 40 ustawy o pomocy społecznej ma charakter pomocy doraźnej, ukierunkowanej na konkretny cel - stratę, która musi być szczegółowo wykazana przez wnioskodawcę (por. wyrok z dnia 18 sierpnia 2005r. sygn. akt I SA/Wa publ. LEX nr 191791) .

Rozpatrując sprawę przyznania zasiłku celowego na podstawie art. 40 ustawy o pomocy społecznej organ I instancji musi mieć na uwadze art. 2 ust. 1 tego aktu, zgodnie z którego brzmieniem pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mająca na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości oraz art. 3 ust.1 ustawy o pomocy społecznej, według którego pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Istotne jest dla oceny sprawy, iż pomoc społeczna jest instytucją stosowaną wyjątkowo, w sytuacjach, w których rodzina nie jest w stanie sama podołać okolicznościom życiowym.

Z powyższej przytoczonej regulacji wynika bezspornie, iż finansowe wsparcie, którego przyznania domagała się skarżąca nie jest skierowane bezwzględnie do wszystkich osób, które doznały uszczerbku w wyniku zdarzeń losowych. Adresatem żądanej przez nią pomocy jest natomiast określony ustawą z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2009r. nr 175 poz. 1362 z późn. zm.) krąg podmiotów, a więc podmiotów znajdujących się w trudnych sytuacjach życiowych, w tym także w sytuacjach wynikłych ze zdarzeń losowych, czy klęsk żywiołowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Nadto, co uznać trzeba także za istotne, celem tego wsparcie nie jest pełna rekompensata z tytułu trudności życiowych, czy poniesionych strat lecz wyłącznie umożliwienie zaspokojenia niezbędnych potrzeb i powrotu do życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Udzielane w ramach pomocy społecznej wsparcie ma charakter pomocniczy, co oznacza, iż tylko uzupełnia środki, możliwości i uprawnienia własne osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej i łączyć się musi z współdziałaniem z jej strony, zmierzającym do przezwyciężenia powstałych trudności życiowych. Osoba wnioskująca o przyznanie pomocy zobligowana jest w pierwszej kolejności do przezwyciężania we własnym zakresie swych problemów, a dopiero gdy nie jest w stanie tego dokonać, pomoc społeczna może zostać jej przyznana.

Nie można przeto zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej. Utożsamiała ona rolę pomocy społecznej z obowiązkiem pełnego usunięcia przez organ powstałej z tytułu powodzi szkody. Nie takie jednak są cele instytucji powołanych mocą ustawy o pomocy społecznej, a regulacja prawna związana z udzielaniem pomocy osobom w trudnych sytuacjach życiowych, a w tym także osobom, które poniosły straty w wyniku zdarzeń losowych, czy klęski żywiołowej lub ekologicznej zawarta została właśnie w tym akcie prawnym, co nie pozwala na interpretowanie poszczególnych, określonych w niej rodzajów form pomocy bez zwrócenia uwagi na zasadnicze cele tego aktu prawnego.

Zgodzić się zatem należy z poglądem wyrażonym w uzasadnieniu decyzji organu I instancji i przyjąć za słuszne twierdzenie, iż w sytuacji, gdy osoba lub rodzina wnioskująca o przyznanie pomocy w formie określonej w art. 40 ust. 1 lub 2 ustawy o pomocy społecznej posiadałaby możliwości samodzielnego przezwyciężenia trudności życiowych interwencja taka stanowiłaby o przekroczeniu uprawnień organów pomocy społecznej, a tym samym naruszenie zasady praworządności.

Istotne dla oceny legalności zaskarżonej decyzji jest również zwrócenie uwagi na charakter decyzji wydawanych w sprawach przyznawania pomocy ze środków budżetowych na podstawie przywołanego art. 40 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. w przypadku kontroli sądowej – niezbędne jest zbadanie, czy zakres uznania administracyjnego nie został przez organy przekroczony, a także, czy dana decyzja zostało w sposób należyty i poddający się weryfikacji uzasadniona. Podkreślić trzeba, że aczkolwiek uznanie administracyjne nie nakazuje organowi spełnienia każdego żądania obywatela, to jednak nie pozwala organowi na dowolność w załatwieniu sprawy (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 26.09.2000r., I SA 945/00, LEX 79608).

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego organy administracji dokonały zasadnych i prawidłowych ustaleń faktycznych w zakresie sytuacji skarżącej i na ich podstawie wydały słuszne rozstrzygnięcie mieszczące się w granicach uznania administracyjnego. Ustalono przede wszystkim, iż skarżąca mogła i nadal może zaspokajać podstawowe potrzeby bytowe w swoim domu z uwagi na zalanie jedynie kondygnacji dolnej budynku (określanej przez nią, jako suteryna) i funkcjonowanie niezbędnych dla gospodarstwa domowego instalacji i urządzeń. Pomimo bezspornych zniszczeń w należącym do strony domu, jej warunków mieszkaniowych nie da się w żaden sposób porównać z położeniem, w jakim znalazła się ta część powodzian, którzy pozbawieni zostali swoich domostw w całości, a nie dysponując innym lokalem, zmuszeni są korzystać z internatów, hoteli robotniczych, bądź uprzejmości rodziny. Na tym tle słusznie uznano, że sytuacja skarżącej, choć niewątpliwie niekorzystna, nie jest wystarczająca do udzielenia żądanej pomocy. Środki przeznaczone na pomoc osobom poszkodowanym powodzią, rozdysponowane w oparciu o art. 40 ustawy, winny zostać kierowane przede wszystkim do rodzin najbardziej poszkodowanych, które zostały pozbawione lokalu, gdzie koncentrowało się ich życie. To one bowiem poniosły największe straty wskutek niszczycielskiego oddziaływania żywiołu. Jednocześnie nie może budzić wątpliwości, że przeznaczenie zasiłków dla tych osób odpowiada ustawowemu celowi pomocy społecznej, polegającemu na pomocy osobom i rodzinom w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust.1 ustawy).

Słusznie przeto uznane zostało w prowadzonym z wniosku skarżącej postępowaniu administracyjnym, iż wnioskowana przez nią potrzeba nie stanowi niezbędnej potrzeby życiowej w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, a co za tym idzie ewentualne przyznanie pomocy nie byłoby zasadne. Słusznie nadto zwrócono uwagę, iż wnioskując o przyznanie pomocy ze środków przeznaczonych dla osób i rodzin zobligowana była ona w pierwszej kolejności do przezwyciężania we własnym zakresie swych problemów. Biorąc pod uwagę koszt koniecznego remontu, być może, będzie ona musiała rozważyć sposób uzyskania na ten cel środków finansowych, jednakże środki znajdujące się w dyspozycji organów pomocy społecznej powinny dotrzeć do tego kręgu osób, które w obiektywnej ocenie stanu rzeczy pozostały bezradne wobec doznanych szkód i z tego tytułu wymagały niezwłocznej interwencji Państwa. Państwo, w ramach pomocy osobom, które doznały z tytułu powodzi lub innych klęsk żywiołowych szkód, przyjęło na siebie obowiązek zapewnienia` takim poszkodowanym godnej człowieka egzystencji. Nie przyjęło natomiast obowiązku naprawy poniesionych szkód. Skarżąca, jak słusznie zauważono w toku postępowania administracyjnego, poniosła szkody w substancji mieszkaniowej, jednakże nie pozostaje bez dachu nad głową, mając zapewnione również podstawowe do życia sprzęty i urządzenia gospodarstwa domowego.

Odnosząc się natomiast do powoływanych w toku postępowania wytycznych Wojewody [...] zważyć należy, ponownie wskazując na treść zasady praworządności, iż organy administracji zobligowane są do działania na podstawie przepisów prawa powszechnie obowiązujących, do których nie należą ani wytyczne ani tez inne pisma i wskazania pochodzące od organów nadzoru, czy organów wykonawczych.

Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności sprawy - zdaniem Sądu - skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja została wydana w wyniku właściwej oceny materiałów sprawy i prawidłowych rozważań prawnych.

Z tych względów orzeczono jak w sentencji, stosując art. 151 p.p.s.a.