Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 577/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 155
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Dnia 22 listopada 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska – Tylewicz (spr.) Asesor WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 listopada 2022 roku sprawy ze skargi R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 czerwca 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako SKO lub Kolegium) decyzją z dnia 06 czerwca 2022 r. nr [...] działając na podstawie art.1, 17 ust. 1 i art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 12 października I994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2018r., poz. 570), art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. -Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej k.p.a. ) odmówiło zmiany decyzji z dnia 1 kwietnia 2022 r. nr [...]

Uzasadniając rozstrzygnięcie Kolegium podało, że R. B. pismem z dnia 5 maja 2022 roku ( data wpływu do Kolegium 9 maja 2022 roku ) wniosła o zmianę treści decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 1 kwietnia 2022 roku nr [...] i przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2020/2021 na córkę E. G.. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że ww. decyzja Kolegium wydana została po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 listopada 2021 roku sygn. akt II SA/Po [...], jest tożsama z decyzją z dnia 16 listopada 2020 roku nr [...] Zarzuciła decyzji, że Kolegium nie zastosowało się do wskazań Sądu, który "dopatrzył się nieprawidłowości w zebranym materiale". Jednocześnie wskazała, że w przypadku gdy decyzja nie zostanie zmieniona to sprawę kieruje do WSA w Poznaniu. Wraz z tym wnioskiem R. B. złożyła również skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na decyzję Kolegium z dnia 1 kwietnia 2022 roku.

Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 155 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2stosuje się odpowiednio. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 155 k.p.a. jest nadzwyczajnym postępowaniem, które nie może prowadzić do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, ale do kontroli i weryfikacji decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy za zmianą (uchyleniem) przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, przy czym zmianie tej (bądź uchyleniu) nie mogą sprzeciwiać się przepisy szczególne. Przyjmuje się również, że decyzje wydawane na podstawie art. 155 k.p.a. mają charakter decyzji uznaniowych, ponieważ określone w nim przesłanki nie są zdefiniowane.

Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 1 kwietnia 2022 roku nr [...] została wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz.615 dalej u.ś.r.).

Opisując stan faktyczny Kolegium podało, że decyzją z dnia 25 września 2020 r. nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy O., w związku z przekroczeniem kryterium dochodowego uprawniającego do zasiłku rodzinnego wynoszącego 674,00 zł na osobę w rodzinie, zgodnie z art. 5 ust. 3a o ustaleniu do wypłaty łącznej kwoty zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego w łącznej wysokości [...] zł miesięcznie w okresie od dnia 01 listopada 2020 r. do dnia 30 czerwca 2021 r. oraz w kwocie [...] zł miesięcznie w okresie od dnia 1 lipca 2021 r. do dnia 31 sierpnia 2021 r., o których mowa w decyzji, wskazując jednocześnie kwoty przysługujących w okresie zasiłkowym 2020/2021 kwot zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania na córkę K. G. i E. G..

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania R. B., decyzją z dnia 16 listopada 2020 r. nr [...], uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i w tym zakresie orzekło o przyznaniu R. B. :

1) łącznej kwoty zasiłku rodzinnego na dzieci E. G. i K. G. wraz z dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na córkę K. (art. 14) i samotnego wychowywania dziecka (art. 11a) na E. G. i K. G. w okresie od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 czerwca 2021 r. - w wysokości [...] zł, oraz

2) łącznej kwoty zasiłku rodzinnego na dzieci E. G. i K. G. wraz z dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na córkę K. (art. 14) i samotnego wychowywania dziecka (art. 11 a) na E. G. i K. G. w okresie od dnia 1 lipca 2021 r. do dnia 31 sierpnia 2021 r. w wysokości [...] zł.

R. B. pismem z dnia 23 grudnia 2020 r. zaskarżyła wyżej opisaną decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, powtarzając zarzuty podniesione w odwołaniu od decyzji organu l instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 18 listopada 2021 roku Sygn. akt II SA/Po [...] uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 listopada 2020 roku nr [...]

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po ponownym rozpatrzeniu odwołania R. B. od decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy O. przez Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. z dnia 25 września 2020 r. nr [...] decyzją dnia 1 kwietnia 2022 roku nr [...] postanowiło zaskarżoną decyzję uchylić w całości i w tym zakresie orzec:

Przyznać R. B.:

- łączną kwotę zasiłku rodzinnego na dzieci E. G. (ur. [...] 2001 r.) i K. G. ( ur. [...] 2003 r.) wraz z dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na córkę K. ( art. 14 ) i samotnego wychowywania dziecka (art.l la) na E. G. i K. G. w okresie od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 czerwca 2021 r. wynosi [...] zł,

- łączną kwotę zasiłku rodzinnego na dzieci E. G. (ur. [...] 2001 r.) i K. G. ( ur. [...] 2003 r.) wraz z dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na córkę K. ( art. 14 ) i samotnego wychowywania dziecka (art.l la) na E. G. i K. G. w okresie od dnia 1 lipca 2021 r. do dnia 31 sierpnia 2021 r. wynosi [...] zł.

Kolegium następnie wskazało, że do wniosku o zmianę decyzji Kolegium z 1 kwietnia 2022 r. R. B. załączyła świadectwo ukończenia przez E. G. w roku szkolnym 2020/2021 Technikum Nr [...] w O.. Tym samym R. B. nie przysługiwało prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2021/2022 na córkę E. G..

Z akt sprawy wynika, że organ I instancji decyzją z dnia 10 grudnia 2019 r. nr [...] [...] po rozpoznaniu wniosku R. B. z dnia 22 sierpnia 2019 roku przyznał na dzieci E. G. i K. G. zasiłek rodzinny wraz z dodatkiem z tytułu samotnego wychowywania dziecka i z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2020/2021 w łącznej kwocie [...]zł miesięcznie na okres zasiłkowy [...].

W ocenie Kolegium uwzględnienie wniosku R. B. spowodowałoby stan sprzeczny z prawem, w związku z czym nie może być on uwzględniony. Ponadto, zdaniem Kolegium, w trybie art. 155 k.p.a. można zmienić lub uchylić decyzje mające charakter uznaniowy lub, przy których wydaniu organ administracji ma do wyboru pewną gamę rozstrzygnięć, z których każde jest zgodne z prawem. Rozstrzygnięcie sprawy przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu roku szkolnego nie było i nie jest podejmowane w ramach uznania administracyjnego.

Następnie R. B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Kolegium z dnia 6 czerwca 2022 r. nr [...]. W skardze zarzuciła, że nie przyznano dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na obie córki, mimo, że obie rozpoczynały edukację w roku szkolnym 2020/2021. Dodatek przyznano tylko na córkę K. .

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Sądowi z urzędu znany jest fakt, że wyrokiem z 21 września 2022 r. w sprawie sygn. II SA/Po [...] ze skargi R. B. tutejszy sąd uchylił decyzję SKO z 1 kwietnia 2022 r. nr [...] i wyrok ten jest prawomocny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Przedmiotem kontroli Sądu w omawianej sprawie jest decyzja wydana w trybie art. 155 k.p.a., a więc w trybie nadzwyczajnym, w toku którego badaniu podlegają jedynie uregulowane tym przepisem przesłanki.

Zgodnie z przywołanym przepisem decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Celem prowadzonego w tym trybie postępowania jest poddanie weryfikacji decyzji ostatecznej pod kątem istnienia przesłanek interesu społecznego lub słusznego interesu strony. Z konstrukcji przepisu art. 155 k.p.a. wynika, że wzruszenie ostatecznej decyzji w tym trybie dotyczy wyłącznie takich decyzji, które nie są dotknięte kwalifikowanymi wadami, a zatem decyzji prawidłowych lub decyzji dotkniętych wadami lżejszymi (niekwalifikowanymi). Zasadniczym kryterium podjęcia decyzji o uchyleniu lub zmianie decyzji ostatecznej, na mocy której strona nabyła prawa w trybie art. 155 k.p.a., jest interes społeczny lub słuszny interes strony. Wyznacza ono zakres postępowania wyjaśniającego, ograniczając je do badania zaistnienia wymienionych przesłanek. Celem postępowania prowadzonego na podstawie art. 155 kpa nie jest bowiem ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem, lecz sprawdzenie, czy w ustalonym w sposób ostateczny stanie faktycznym i istniejącym stanie prawnym występują szczególne przesłanki dyktowane interesem strony, które przemawiają za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej. Postępowanie nadzwyczajne z art. 155 k.p.a. nie tworzy dla strony kolejnej instancji odwoławczej, a badanie przesłanek wymienionych w art. 155 k.p.a. nie polega na ocenie prawidłowości zastosowania przepisów prawa przy wydawaniu decyzji ostatecznej. Ewentualna wadliwość decyzji poddanej procedurze zmiany lub uchylenia na podstawie art. 154 i 155 k.p.a. nie stanowi dodatkowej przesłanki jej weryfikacji i jako taka jest okolicznością neutralną z punktu widzenia możliwości wzruszenia decyzji w tym trybie nadzwyczajnym. Należy podkreślić, że skarżąca zaskarżyła decyzję SKO, której zmiany się domaga, skargą wniesioną do tutejszego sądu. Wyrokiem WSA w Poznaniu z 21 września 2022 r. w sprawie sygn. II SA/Po [...], przedmiotowa decyzja została uchylona i wyrok ten jest prawomocny. W dacie orzekania przez sąd w niniejszej sprawie w obrocie prawnym nie funkcjonuje zatem już decyzja, której zmiany skarżąca się domaga.

Słusznie wskazało także Kolegium, że w trybie art. 155 k.p.a. można zmienić lub uchylić decyzje mające charakter uznaniowy, lub przy których wydaniu organ administracji ma do wyboru pewną gamę rozstrzygnięć, z których każde jest zgodne z prawem. Niemożność stosowania trybu weryfikacji z art. 155 k.p.a. w stosunku doyćdecyzji związanych wynika z zastrzeżenia możliwości zmiany lub uchylenia decyzji o ile "przepisy szczególne nie sprzeciwiają się zmianie lub uchyleniu decyzji". Przepis art. 155 k.p.a. może mieć zastosowanie tylko do decyzji uznaniowych, w których organ ma możliwość swobody decyzyjnej w orzekaniu, w ramach której może uwzględnić interes społeczny lub słuszny interes strony. Decyzja, której zmiany domagała się skarżąca, wydana była na podstawie ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 111, ze zm.), która reguluje, między innymi , tryb i warunki przyznawania zasiłków rodzinnych oraz związanych z nimi dodatków. Jednym z warunków określonych ustawą jest kryterium dochodowe. Decyzja wydana w oparciu o wskazane przepisy nie jest więc w żadnym wypadku decyzją uznaniową. Także więc z tego względu odmowa zmiany decyzji SKO z 1 kwietnia 2022 r. była słuszna.

W przedstawionym stanie rzeczy skargę jako niezasadną, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) należało oddalić.