Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 640/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2011-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 122, art. 187  par. 1,  art. 191, art. 67a par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Maczewski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wojciechowska,, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, Protokolant Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 października 2011 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej z tytułu I i II raty podatku od nieruchomości za 2007r. oraz odmowy rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej z tytułu I i II raty podatku od nieruchomości za 2007 r. wraz z odsetkami 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...], znak [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz S.K. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Z decyzji Prezydenta Miasta Szczecin z dnia [..]r. nr [...] wynika, że w dniu 19 października 2009 r. S Ka wystąpił do organu podatkowego rozłożenie na raty zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości za 2007 r. za nieruchomość położoną w S przy

ul. [...] – wniosku tego brak w aktach sprawy. W uzasadnieniu wniosku Podatnik wskazał, że nie zamierza uchylać się od zapłaty swoich zobowiązań, lecz ma bardzo trudną sytuację materialną, ma niewielką rentę i nie jest w stanie jednorazowo spłacić całej kwoty. O fakcie istnienia zaległości podatkowych Podatnik dowiedział się dopiero 14 października 2009 r. z chwilą zajęcia jego rachunku bankowego tytułem prowadzonej egzekucji. Jego przeświadczenie o braku zaległości podatkowej wynikało z faktu, iż przekazywał on odpowiednie kwoty na zapłatę przedmiotowego podatku Dowi Łemu – jednemu ze współwłaścicieli nieruchomości, który potwierdził ten fakt. Wcześniej Wnioskodawca nie otrzymał żadnego upomnienia, ani żadnej informacji o zaległym podatku od nieruchomości.

Decyzją z dnia [...] r. znak: [...] Prezydent Miasta Szczecin odmówił Sowi Ki umorzenia odsetek od zaległości podatkowej z tytułu I i II raty podatku od nieruchomości za 2007 r. za nieruchomość położoną w S przy ul. [...] oraz odmówił rozłożenia na raty zapłaty ww. zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie [...]zł. Organ podatkowy I instancji na podstawie zebranego materiału dowodowego, w tym na podstawie przedkładanych przez Wnioskodawcę dokumentów, uznał, iż nie istnieją podstawy do udzielenia wnioskowanej ulgi.

W odwołaniu od powyższej decyzji S Ka wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, zarzucając tej decyzji naruszenie:

- art. 121 § 1 i § 2 w związku z art. 67a Ordynacji podatkowej poprzez błędne uznanie, że w sprawie nie został wykazany "ważny interes podatnika", uzasadniający umorzenie zaległości podatkowej, a ewentualnie odroczenie lub rozłożenie na raty tej zaległości;

- art. 187 w związku z art. 121 § 2 O.p. poprzez nieudzielenie Skarżącemu niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa i - w konsekwencji - niezebranie

i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w tym, w szczególności, niezbadanie sytuacji materialnej Skarżącego i dokonanych przez niego obrotów pieniężnych, a poprzestanie jedynie na zarzuceniu Skarżącemu podawania nieprawdy;

- art. 21 § 1 pkt 2 O.p. w związku z art. 6 ust. 7 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych poprzez przyjęcie, że zobowiązanie powstało, pomimo niedoręczenia decyzji ustalającej, ewentualnie naruszenie art. 211 w związku z art. 145 § 1 O.p. poprzez brak doręczenia decyzji Stronie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] r., znak: [...] utrzymało w mocy decyzję organu podatkowego pierwszej instancji.

Uzasadniając takie rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że wbrew zarzutom odwołania, w prowadzonym postępowaniu organ I instancji możliwie wyczerpująco zebrał materiał dowodowy i dokonał całościowej jego oceny, przedstawiając ją w uzasadnieniu decyzji.

Organ odwoławczy uznał równocześnie, iż podawane przez Stronę sprzeczne informacje dotyczące oszczędności Podatnika, dochodów uzyskanych z działalności gospodarczej w okresie 2007-2009, niejasności w twierdzeniach Strony dotyczących przeznaczenia środków ze sprzedaży nieruchomości położonych w Mach oraz w zakresie nadwyżki wydatków miesięcznych nad dochodami (kwota [...],00 zł), jak również sprzeczności w oświadczeniach na temat prowadzenia obecnie działalności gospodarczej skutkowały brakiem należytego umotywowania wniosku Strony, dotyczącego umorzenia zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości w kontekście przesłanek "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego". Istotne jest bowiem, że to po stronie podatnika, który ubiega się o przyznanie ulgi, leży obowiązek wykazania, iż w dotyczącej go sprawie spełnione są przesłanki, o których mowa w art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej.

Odnosząc się do sytuacji materialnej Wnioskodawcy, organ II instancji uznał,

że w przedmiotowej sprawie nie występuje przesłanka "ważnego interesu podatnika", bowiem sytuacja materialna i życiowa Strony nie jest uwarunkowana nadzwyczajnymi zdarzeniami losowymi, na które nie miała ona wpływu - wręcz przeciwnie - to Podatnik swoim działaniem doprowadził do sytuacji, w której obecnie zobowiązany jest do spłaty zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę. Będąc bowiem wraz z pozostałymi współużytkownikami zobowiązany solidarnie z tytułu podatku

od nieruchomości, położonej w S przy ul. [...], Podatnik - jak twierdzi - przekazał swoją kwotę należności współużytkownikowi - Dowi Łemu, który tych pieniędzy na konto organu podatkowego nie wpłacił. W ocenie organu, Podatnik wykazał się tym samym daleko idącą niefrasobliwością, albowiem w wyniku otrzymania decyzji wymiarowej w podatku od nieruchomości za 2007 r. powinien był sam uiścić należna kwotę, do wpłaty której był solidarnie zobowiązany. Twierdzenie Wnioskodawcy o przekazaniu kwoty należnego podatku współwłaścicielowi nieruchomości prowadzi jednocześnie do wniosku, iż w okresie powstania zobowiązania Podatnik dysponował pieniędzmi na spłatę zobowiązań podatkowych.

Równocześnie organ odwoławczy stwierdził, że nie jest prawdą, jakoby Podatnik nie otrzymał decyzji wymiarowej z tytułu podatku od nieruchomości za 2007 r., bowiem w aktach sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru tej decyzji, z którego wynika, iż została ona doręczona Sowi Ki i odebrana przez niego osobiście w dniu 28 maja 2007 r.

Organ II instancji stwierdził ponadto, że nie znajduje uzasadnienia w materiale dowodowym sprawy twierdzenie Podatnika dotyczące podziału opodatkowanej nieruchomości, położonej w S przy ul [...] pomiędzy trzech współużytkowników wieczystych. Załączony przez Stronę do wniosku o umorzenie zaległości podatkowych akt notarialny dokumentuje jedynie umowę sprzedaży przez Sę S S.A. w upadłości prawa użytkowania wieczystego ww. działki o numerze 8/9, położonej w S przy ul [...]: Sowi Ki, Dowi Łemu oraz Mowi Łemu, natomiast załączona decyzja, wydana z upoważnienia Prezydenta Miasta przez Geodetę Miasta, w dniu 5 października 2006 r., zatwierdza podział geodezyjny ww. nieruchomości gruntowej, dokonany na wniosek współużytkowników wieczystych, na działki o numerach geodezyjnych [...]. Dokonany w ten sposób podział geodezyjny nie miał jednak żadnego wpływu na status prawny przedmiotowej nieruchomości gruntowej w zakresie współużytkowania.

Na podstawie takich ustaleń organ stwierdził, że powstanie zaległości podatkowych, powiększonych o odsetki za zwłokę, było konsekwencją nieprawidłowych działań Podatnika, wobec czego zasadnym jest uznanie że, kiedy podatnik nie wywiązuje się z ciążącego na nim obowiązku, z własnej woli i na skutek własnych, świadomych działań prowadzi do powstania zaległości podatkowych, brak jest podstaw do przyznania wnioskowanej ulgi. W sytuacji bowiem, gdy nieregulowanie należności podatkowych nie jest następstwem okoliczności nadzwyczajnych, brak jest możliwości uznania, że spełnione zostały przesłanki "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego", o jakich mowa w art. 67a Ordynacji podatkowej.

Organ odwoławczy odniósł się również obszernie do sytuacji materialnej Wnioskodawcy, stwierdzając, iż prowadzi on samodzielne gospodarstwo domowe, a jego aktualne dochody wynoszą średnio 1.237,76 zł miesięcznie, w tym 670,00 zł to kwota renty, zaś 567,76 zł to dochód z działalności gospodarczej, ustalony na podstawie 11 miesięcy 2010 r. według oświadczenia Podatnika. Aktualne stałe wydatki miesięczne, związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego, wynoszą [...] zł, wobec czego, po odliczeniu stałych wydatków Podatnikowi pozostaje na pokrycie kosztów utrzymania kwota [...]zł. Ustalono również, że majątek nieruchomy Strony stanowi mieszkanie własnościowe o powierzchni 34,00 m2, położone w S. Zgodnie z oświadczeniem Podatnika posiada on również samochód osobowy marki [...], natomiast z informacji przekazanych przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego wynika, że Strona posiada jeszcze trzy inne pojazdy, a mianowicie samochód ciężarowy [...], zakupiony w dniu 28 września 2007 r., samochód osobowy [...], zakupiony w dniu 18 lutego 2009 r. oraz samochód osobowy [...], zakupiony w dniu 26 czerwca 2007 r., przy czym, jak udowodniła Strona, ten ostatni samochód został sprzedany w październiku 2010 r. Ponadto, według twierdzeń organu pierwszej instancji, w prowadzonej przez ten organ ewidencji widnieje również będący własnością Strony samochód [...].

Organ odwoławczy uwzględnił przy tym, iż stan zdrowia Wnioskodawcy jest poważny, o czym świadczy konieczność stałego leczenia, przyjmowania zapisanych lekarstw, a w konsekwencji pobieranie renty inwalidzkiej. Organ podkreślił jednak,

iż w swoim oświadczeniu Podatnik wykazał, że prowadzi on działalność gospodarczą i uzyskuje przychody także z tej działalności, lecz wyjaśnienia Podatnika w kwestii zakresu prowadzenia tej działalności oraz wysokości uzyskiwanych z niej przychodów – w ocenie organu - nie są jednoznaczne. Zgromadzony materiał dowodowy prowadzi bowiem do wniosku, iż wydatki Podatnika w analizowanym okresie w znacznym zakresie przewyższają uzyskiwane dochody, a główna część tych wydatków to spłata zadłużenia z tytułu kredytu bankowego, niezwiązana z kosztami codziennej egzystencji, które - w ocenie organu - w zestawieniu z uzyskiwanymi przez Podatnika dochodami - nie są wysokie. Ponadto Podatnik nie udokumentował źródła pokrycia tych wydatków, co świadczyć może zarówno o tym, iż pokrywa on te wydatki z przychodów z działalności gospodarczej, jak i innych jeszcze, niewskazanych źródeł.

W związku z powyższym organ II instancji stwierdził, że po odliczeniu stałych wydatków Podatnikowi pozostaje na pokrycie kosztów utrzymania kwota 507,97 zł, co oznacza, iż nie jest on w stanie uregulować z bieżących dochodów zaległego podatku - okoliczność ta nie może jednakże stanowić samoistnej przesłanki umorzenia zaległości podatkowej. Wysokość dochodów osiąganych przez Stronę w zestawieniu z wysokością ogólnego zadłużenia wobec organów podatkowych, jak i brakiem jakichkolwiek prób samodzielnego spłacenia zobowiązania od 2007 r. pozwoliła zatem organowi odwoławczemu na podzielenia stanowiska organu pierwszej instancji o odmowie umorzenia zaległości podatkowych.

Odnosząc się do zarzutów odwołania o naruszeniu zasad ogólnych postępowania podatkowego, w tym zasady zaufania do organów podatkowych, organ wyjaśnił, że to Podatnik, jako wnoszący o określone uprawnienie, powinien przyczynić się do wyjaśnienia wszystkich wątpliwości, w tym np. wskazania źródła pokrycia nadwyżki wydatków nad uzyskiwanymi dochodami lub wyjaśnienia przeznaczenia środków uzyskanych ze zbycia nieruchomości w Mach.

Z tego powodu organ stwierdził, że okoliczności wskazane przez Stronę, mające - jej zdaniem - stanowić przesłankę do zastosowania instytucji umorzenia zaległości podatkowych - nie potwierdzają występowania "ważnego interesu podatnika" ani "interesu publicznego", przemawiających za przyznaniem wnioskowanej ulgi. Z uwagi na szczególny charakter ulg podatkowych, Podatnik powinien wskazać czy wystąpiły (i jakiego rodzaju) okoliczności nadzwyczajne, które uniemożliwiły zapłatę podatku w ustawowym terminie lub są przeszkodą w uregulowaniu zaległości podatkowej obecnie. Udzielenie ulgi podatkowej w zakresie umorzenia jest bowiem instytucją nadzwyczajną, a tym samym wypadki społeczne i gospodarcze warunkujące udzielenie tej ulgi muszą posiadać tę samą cechę. Zatem za udzieleniem ulgi przemawiać będą wypadki niezależne od sposobu postępowania podatnika bądź spowodowane działaniem czynników, na które podatnik nie mógł mieć wpływu. W rozpatrywanej sprawie Podatnik wskazał na konieczność spłaty kredytu obrotowego, zakupu nowego samochodu oraz zły stan zdrowia, wymagający stałego leczenia, jednak nie wykazał,

że okoliczności zaistniałe w przedmiotowej sprawie noszą charakter wyjątkowy, niezależny od jego woli, a co za tym idzie - nie dowiódł wystąpienia "ważnego interesu strony" lub "interesu publicznego".

Dodatkowo organ stwierdził, że zgromadzony materiał dowodowy wskazuje,

że sytuacja Strony nie jest sytuacją skrajną, spowodowaną istnieniem nadzwyczajnych, losowych przypadków - bowiem za takie nie można uznać niepłacenia podatków. Organ podkreślił przy tym, że sensem instytucji umorzenia zaległości podatkowych powinno być wyłącznie zapewnienie podatnikowi możliwości przezwyciężenia trudności finansowych, w celu zapewnienia regulowania zobowiązań podatkowych w przyszłości. Jeżeli natomiast układ ratalny nie przyczyni się do osiągnięcia tego celu, jego stosowanie staje się bezprzedmiotowe.

Organ odwoławczy wskazał również, że nawet w przypadku wystąpienia okoliczności wynikających z "ważnego interesu podatnika", organ podatkowy nie jest bezwzględnie zobowiązany do zastosowania żądanej ulgi, ponieważ udzielenie ulgi podatkowej jest instytucją wyjątkową i może mieć miejsce tylko w przypadkach szczególnych i wyjątkowych – a takich okoliczności w przyczynach powstania przedmiotowych zaległości podatkowych organ nie stwierdził.

Oceniając przedmiotową sprawę również z punktu widzenia przesłanki "interesu publicznego" organ odwoławczy uznał, że rozłożenie na raty zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę, w sytuacji, gdy powstanie zaległości podatkowych wynikało ze świadomego działania Strony, postawiłoby ją w sytuacji korzystniejszej w stosunku do innych podatników, którzy terminowo regulują należne zobowiązania, a jednocześnie naruszałoby interes publiczny, wyrażający się w równym traktowaniu podatników.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie S Ka wniósł o uchylenie decyzji organów podatkowych obu instancji oraz umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie tych decyzji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonej decyzji organu odwoławczego Skarżący zarzucił naruszenie:

1) art. 121, art. 187 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez nie zebranie i nie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w tym w szczególności:

- niezbadanie i nieodniesienie się do zarzutu dotyczącego braku doręczenia Skarżącemu decyzji ustalającej podatek od nieruchomości za 2007 r. i -

w konsekwencji - brak ustalenia okoliczności istnienia przedmiotowego zobowiązania podatkowego;

- nieustalenie wysokości dochodzonej przez organ zaległości podatkowej, której umorzenia domaga się Skarżący, co w konsekwencji spowodowało niemożność prawidłowego zastosowania art. 67a § 1 pkt 3 O.p.;

- powtórzenie ustaleń organu pierwszej instancji i - w konsekwencji - niezbadanie aktualnej sytuacji majątkowej Skarżącego, od czego uzależnione jest prawidłowe zastosowanie art. 67 § 1 pkt 3 O.p.;

2) naruszenie art. 21 § 1 pkt 2 O.p. w związku z art. 6 ust. 7 ustawy o podatkach

i opłatach lokalnych poprzez przyjęcie, że zobowiązanie powstało pomimo niedoręczenia Skarżącemu decyzji ustalającej;

3) naruszenie art. 211 w związku z art. 145 § 1 O.p. poprzez niezwrócenie uwagi na brak doręczenia Skarżącemu decyzji ustalającej podatek od nieruchomości i - w konsekwencji - rozpoznawanie sprawy w okoliczności nieistnienia zobowiązania podatkowego;

4) naruszenie art. 121 § 1 i § 2 w związku z art. 67a O.p. poprzez błędne uznanie,

że w sprawie nie został wykazany ważny interes podatnika, uzasadniający umorzenie Skarżącemu zaległości podatkowej, ewentualnie odroczenie lub rozłożenia na raty tej zaległości.

Uzasadniając skargę Skarżący podniósł, iż w odniesieniu do zarzutu niedoręczenia decyzji ustalającej podatek od nieruchomości za 2007 r., SKO nie poczyniło żadnych ustaleń i nie odniosło się do tego zarzutu. Zdaniem Skarżącego, decyzję ustalającą przedmiotowy podatek od nieruchomości w stosunku do Sa Ki odebrał D Ł, który nigdy nie był pełnomocnikiem Skarżącego.

Powołując się na przepisy art. 6 ust. 7 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych podatek i art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, Skarżący uważa, iż wobec niedoręczenia mu decyzji podatkowej adresowanej do niego, zobowiązanie podatkowe w ogóle nie powstało.

Niezależnie od tego, zdaniem Skarżącego, organy podatkowe obu instancji nie dokonały prawidłowo i wyczerpująco oceny jego sytuacji finansowej. Organ pierwszej instancji nie ustalił też wysokości zobowiązania, a pominięcie zarzutów i dowodów wskazujących na odmienną wartość zobowiązania wynikającą z nieuwzględnionych spłat, stanowi uchybienie organu możliwe do usunięcia jedynie w drodze ponownego rozpoznania sprawy. Takie zaniedbanie podważa całą logikę postępowania z wniosku o umorzenie zaległości, bowiem skoro organ nie zidentyfikował kwoty zaległości na dzień złożenia wniosku dalsze jego rozważania nad interesem podatnika są bezprzedmiotowe.

Organ odwoławczy pominął też kwestię dowodu w postaci oświadczenia Da Łego, wskazującego na fakt przekazania mu przez Skarżącego odpowiedniej kwoty na pokrycie zobowiązania podatkowego. Brak właściwego uzasadnienia orzeczenia nie pozwala Podatnikowi na prześledzenie toku rozumowania organu orzekającego, który zaniechał wyjaśnienia istotnych dla rozpoznania wniosku okoliczności. Stwierdzenie zaś nieujawnionych dochodów Skarżącego bez odniesienia do realnych możliwości zarobkowania to kolejne nadużycie organu II instancji. Uznając natomiast w zaskarżonej decyzji ciężką sytuację zdrowotną Skarżącego, trudno dociec jakie okoliczności faktyczne mogłyby skłonić organ podatkowy do przyjęcia istnienia "ważnego interesu strony". Jednocześnie pogłębienie choroby i konieczność kontynuowania działalności w celu przeżycia – w ocenie organu odwoławczego - stały się dla Podatnika okolicznościami obciążającymi.

Skarżący zarzucił dalej, iż organ odwoławczy pobieżnie podszedł do ustaleń zawartych w akcie notarialnym oraz podziale geodezyjnym działki 8/9 położonej w S przy ul. [...], załączonym do akt sprawy. Przyjęcie braku wpływu regulacji zawartych w tych dokumentach na status współwłasności nie potwierdza wniosku o "świadomym nie wywiązywaniu się Podatnika z ciążącego na nim obowiązku". Zdaniem Skarżącego, brak też jakichkolwiek podstaw do twierdzenia,

iż celowo zaniechał on realizacji obowiązku poprzez przekazanie odpowiednich środków pieniężnych na zobowiązanie podatkowe innemu współwłaścicielowi nieruchomości, zwłaszcza, iż organ podatkowy w okresie od maja 2007 r. do października 2010 r. nie informował Podatnika o powstaniu zaległości podatkowej, skutkującej naliczaniem odsetek od tej zaległości. W ocenie Skarżącego, taka bezczynność organu podatkowego w tej mierze nie może stanowić okoliczności obciążającej Podatnika, którego sytuacja we wspomnianym okresie uległa znacznej zmianie, powodując niemożność spłaty narosłego zobowiązania.

Skarżący powołując się na orzecznictwo sądowe podniósł, iż oceniając "ważny interes podatnika" organ powinien mieć na uwadze nie tylko sytuacje nadzwyczajne (losowe), ale także sytuację ekonomiczną podatnika, natomiast przy ocenie przesłanki interesu publicznego należy uwzględniać zasadę pogłębiania zaufania do organów podatkowych (art. 121 § 1 O.p.), która z kolei wiąże się z zakazem przerzucania na podatnika uchybień rozstrzygnięć podatkowych. Zdaniem Skarżącego, organ odwoławczy (za organem I instancji) przyjął węższą definicję tych pojęć.

Nieprawidłowo również, bo w oparciu o niewłaściwe źródła organ ustalił stan posiadania Podatnika. Przy ustalaniu stanu posiadania pojazdów organ pominął podstawowe źródło wiedzy, a mianowicie dane Wydziału Komunikacji. Wskazane w zaskarżonej decyzji sprzeczności w oświadczeniach Podatnika na temat prowadzonej obecnie działalności, także nie zostały należycie opisane i ocenione, mimo, iż Podatnik w piśmie z 7 lutego 2011 r. zgłosił organowi gotowość wyjaśnienia wszelkich wątpliwości oraz przedstawienia dokumentów.

Skarżący zarzucił ponadto, iż uwadze organu umknął fakt, że pozostali współwłaściciele nieruchomości mieli możliwość spłaty zobowiązania, jednak "brak podjęcia jakichkolwiek czynności w celu wyegzekwowania należności umożliwił dokonanie zabiegów w celu przewleczenia płatności" – co można uznać za celowe działanie organu podatkowego na szkodę Podatnika i interesu publicznego.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak też oceny treści aktu notarialnego z 5 maja 2007 r. w relacji do decyzji określającej wysokość zobowiązania z dnia 21 maja 2007 r. Skarżący wskazywał wielokrotnie, iż organ podatkowy nie dokonał podziału należności na poszczególne osoby zgodnie z treścią zapisów aktu. Organ nie rozważył skutków takich zapisów i nie zajął żadnego stanowiska w przedmiocie zarzutów Podatnika, co stanowi istotny brak tego uzasadnienia, tym bardziej iż zgodnie z ustaloną linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego, negatywne rozstrzygnięcie dotyczące umorzenia zaległości podatkowych lub odsetek za zwłokę powinno być szczególnie przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie u z n a ł, co następuje:

W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał,

że skargę należy uwzględnić, bowiem decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art. 67a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, ze zm.): "§ 1. Organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może:

1) odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty;

2) odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji, o której mowa w art. 53a;

3) umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

§ 2. Umorzenie zaległości podatkowej powoduje również umorzenie odsetek za zwłokę w całości lub w takiej części, w jakiej została umorzona zaległość podatkowa".

We wskazanym artykule 67b O.p. uregulowano tryb udzielania ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, określonych w art. 67a, na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą.

Jak wynika z decyzji organu I instancji skarżący Podatnik wystąpił do organu podatkowego rozłożenie na raty zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości za 2007 r. za nieruchomość położoną w S przy ul. [...], określając w ten sposób przedmiot sprawy. Wprawdzie Sąd nie mógł zweryfikować tego przedmiotu, bowiem wniosku Podatnika brak w aktach administracyjnych sprawy, jednak okoliczność ta nie jest sporna pomiędzy stronami postępowania.

Niewątpliwie więc – co zasadnie podkreślono w zaskarżonej decyzji - w sprawie o zastosowanie ulgi podatkowej, to podatnik powinien przedkładać dowody (dokumenty) potwierdzające spełnienie ustawowych przesłanek, umożliwiających zastosowanie takiej ulgi. Z akt sprawy wynika, że organ podatkowy I instancji zwracał się do Podatnika o przedłożenie takich dokumentów, wskazując szczegółowo, jakiego rodzaju dokumenty powinny być przedstawione. W tym zakresie nie można więc zarzucić organowi podatkowemu braku aktywności.

Stwierdzić jednak należy, że w przeprowadzonym postępowaniu organ podatkowy nie wyjaśnił jednoznacznie istotnej kwestii, którą sam (z urzędu) powinien wyjaśnić na wstępie, tj. kwestii istnienia wysokości zaległości podatkowej Skarżącego i ewentualnie jej wysokości. Wprawdzie wniosek Podatnika dotyczył rozłożenia na raty zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości za 2007 r. lecz z przytoczonej przez organ treści tego pisma, a w szczególności z treści kolejnych jego pism, w tym ze skargi, wynika, iż w istocie kwestionuje on istnienie takiej zaległości. W tym względzie, m.in. we wniosku z 9 listopada 2009 r. o umorzenie tej zaległości, powołuje się w szczególności na fakt podzielenia przedmiotowej nieruchomości, przedkładając stosowne dowody, tj. decyzję Prezydenta Miasta Szczecin z [...]r. zatwierdzającą podział tej nieruchomości na trzy działki (przy czym ich powierzchnie odpowiadają – co do zasady – udziałowi poszczególnych współwłaścicieli w prawie użytkowania wieczystego tej nieruchomości) oraz zawiadomienie z dnia 30 października 2006 r. o nadaniu tym działkom numerów porządkowych (pierwsza z tych działek nr 8/13 zachowała numer porządkowy nieruchomości pierwotnej, tj. ul. [...], natomiast działki 8/14 i 8/15 odpowiednio: ul. [...]. Do tego wniosku Podatnik dołączył również kopię decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...]r. zmniejszającej Sowi Ki zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości na rok 2007 "za nieruchomość położoną w S przy ul. [...] (ustalone za 4 miesiące, zamiast – jak uprzednio - 7 miesięcy, co oznacza, że podatek od tej działki ustalono już od czerwca 2007 r.). Z adnotacji na tej decyzji wynika, że podatek ustalony od tej nieruchomości (wraz z odsetkami) został zapłacony przez Podatnika [...]r.

Z akt sprawy wynika natomiast, że przedmiotowa zaległość podatkowa powstała w związku z decyzją Prezydenta Miasta z 12 [...]r. ustalającą Podatnikowi oraz dwóm pozostałym współwłaścicielom podatek od nieruchomości za rok 2007 r. w kwocie [...]zł od nieruchomości: "S [...]". Również na tej decyzji odnotowano wpłaty ("odpis") podatku w łącznej kwocie [...]zł, wykazane jako: II rata – [...]zł, III rata – [...]zł i IV rata – [...]zł. Określone w decyzji terminy płatności tych rat to: 15 maja, 15 września i 15 listopada 2007 r. Wykazana w zaskarżonej decyzji kwota zaległości głównej ([...]zł) określona jest zatem jako zaległość za I i (częściowo) II ratę podatku od nieruchomości za 2007 r.

Tak wykazana kwota zaległości oznacza zatem, iż w kwocie tej organy podatkowe obu instancji nie uwzględniły podnoszonego przez Podatnika we wniosku faktu podzielenia przedmiotowej działki nr 8/9, na działki 8/13, 8/14 i 8/15, a w szczególności, nie uwzględniono faktu, iż Podatnikowi ustalono (odrębnie) podatek od nieruchomości za rok 2007 od działki 8/15, a więc w tej części podatek byłby ustalony podwójnie – skoro podatek od działki 8/9, obejmującej również powierzchnię wyodrębnionej z niej działki nr 8/15, ustalony został za cały rok 2007 - co uzasadnia podnoszony przez Skarżącego zarzut. Dodatkowo zasadność takiego zarzutu (nieuwzględnienia faktu podzielenia przedmiotowej działki) potwierdza załączony do akt przez organ podatkowy wykaz informacji o czynnościach majątkowych Sa Ki (nie można wskazać numeru karty, bowiem akta administracyjne nie zostały ponumerowane), w którym (w poz. 1) wykazano nieodpłatne zniesienie współwłasności nieruchomości przy ul. [...] w dniu [...]r. (data wpływu aktu 18 lipca 2007r.) – na ten akt Skarżący powołuje się również w skardze. Budzi więc wątpliwości wysokość wykazywanej wobec Skarżącego zaległości podatkowej od nieruchomości. Wyliczając tę zaległość w dniu 7 grudnia 2009 r. na kwotę [...]zł, Wydział Księgowości Podatkowej na Informacji o wnioskodawcy zapisał: "w załączeniu wydruk zaległości", jednak w aktach administracyjnych brak takiego załącznika, pozwalającego na zweryfikowanie tego wyliczenia, a tym samym na oddalenie zarzutu Skarżącego.

W związku z powyższym budzi zatem wątpliwość zawarte w zaskarżonej decyzji stwierdzenie, iż "nie znajduje uzasadnienia w materiale dowodowym sprawy również twierdzenie Podatnika dotyczące podziału opodatkowanej nieruchomości, położonej w S przy ul. [...]pomiędzy trzech współużytkowników wieczystych". Wprawdzie Podatnik istotnie nie dołączył do wniosku o umorzenie zaległości podatkowych aktu notarialnego o zniesieniu współwłasności przedmiotowej nieruchomości – czego organ mógł zażądać – to jednak inne wskazane wyżej dowody potwierdzają (uprawdopodobniają) taki fakt, który powinien być należycie wyjaśniony, m.in. z uwagi na konieczność prawidłowego ustalenia kwoty zaległości podatkowej.

Fakt taki potwierdzają również ustalenia organu I instancji, który wskazał,

że Podatnik (wraz z Dem i Mem Łmi) był współwłaścicielem nieruchomości przy ul. [...] do dnia 7 maja 2007 r.

Należy wprawdzie zauważyć, że w postępowaniu wywołanym wnioskiem o zastosowanie ulgi podatkowej podatnik nie może skutecznie podważać ustaleń zawartych w ostatecznej decyzji podatkowej, a zarzut nieistnienia zaległości podatkowej (zobowiązania) dłużnik powinien podnosić w zarzutach zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym, a następnie także we wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, to jednak w prowadzonym postępowaniu o rozłożenie na raty zaległości podatkowej organ podatkowy obowiązany jest z urzędu wykazać prawidłowo kwotę tej zaległości, bowiem to właśnie tej kwoty dotyczy przedmiot tego postępowania, a przedmiot taki musi być jednoznacznie określony. Wskazanie tej kwoty (zwłaszcza w razie jej kwestionowania przez podatnika) musi być jednoznaczne, potwierdzone dającymi się zweryfikować dowodami – czego w przedmiotowej sprawie organy podatkowe nie uczyniły w przekonujący sposób. W razie stwierdzenia nieprawidłowości w naliczeniu zaległości, jej kwota powinna zostać skorygowana, a w razie niewłaściwego ustalenia wysokości podatku w ostatecznej decyzji podatkowej właściwy organ podatkowy powinien z urzędu podjąć przewidziane prawem nadzwyczajne środki weryfikacji decyzji ostatecznej (za czym – pośrednio - przemawia także "interes publiczny", o którym także mowa we wskazywanym w decyzjach organów obu instancji art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej).

W tej kwestii (istnienia zaległości podatkowej i jej wysokości) Podatnik podnosił również zarzut, iż przekazał innemu współwłaścicielowi kwotę przypadającej na niego części podatku i współwłaściciel w oświadczeniu złożonym organowi podatkowemu miał potwierdzić fakt zapłaty tej kwoty podatku, jednak i ta kwestia nie została należycie wyjaśniona. Wprawdzie rację mają organy podatkowe, iż przedmiotowe zobowiązanie podatkowe miało charakter solidarny i to Podatnik we własnym interesie powinien bezpośrednio zapłacić ten podatek, albo na bieżąco interesować się, czy współwłaściciel zapłacił ten podatek, to jednak zarzucając Podatnikowi w zaskarżonej decyzji niefrasobliwość w tym względzie (co stanowiło jeden z argumentów odmowy rozłożenia na raty zaległości) należało omawianą kwestę bliżej wyjaśnić, m.in. poprzez dołączenie do akt wspominanego we wniosku, a także w skardze, oświadczenia współwłaściciela nieruchomości. W związku z tym zasadne również jest wyjaśnienie, kto wpłacił podatek za III i IV oraz częściowo za II ratę od przedmiotowej nieruchomości i dlaczego kwoty te zostały zaliczone na poczet rat późniejszych – co wiąże się również z kwestią ww. podziału działek i zniesienia ich współwłasności.

Również w zakresie ustalenia stanu majątkowego Podatnika, zwłaszcza wobec kwestionowania przez niego prawidłowości ustaleń co do posiadanych pojazdów samochodowych, należało uwzględnić jego wniosek dowodowy o zasięgnięcie w tym względzie informacji z ewidencji pojazdów Wydziału Komunikacji.

Także podnoszone w decyzjach organów obu instancji niejasności, co do uzyskiwanych przez Podatnika dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej lub zbywanego majątku, należało wyjaśnić, np. poprzez przesłuchanie Podatnika w charakterze strony – skoro wykazywał on gotowość wyjaśnienia tych kwestii i przedstawienia stosownych dokumentów

Z tych powodów zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, jako wydane z naruszeniem przepisów postępowania (art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p.), bez wyczerpującego wyjaśnienia i rozważenia kwestii mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, należało uchylić.

W ponownym postępowaniu należy przede wszystkim w sposób należyty wykazać (udokumentować) kwotę zaległości podatkowej Skarżącego i ponownie rozważyć zasadność jej umorzenia na podstawie wskazywanych i udokumentowanych przez Stronę argumentów. Należy też wyjaśnić sporną kwestię posiadanych przez Skarżącego pojazdów mechanicznych - poprzez dołączenie wypisu z ewidencji takich pojazdów – oraz podjąć próbę usunięcia ww. niejasności co do innych (poza rentą) jego dochodów.

Wypada przy tym zauważyć także, iż niezasadnie w zaskarżonej decyzji przyjęto, że Skarżący swoim działaniem doprowadził do sytuacji, w której obecnie zobowiązany jest do spłaty zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę, bowiem "będąc wraz z pozostałymi współużytkownikami zobowiązany solidarnie z tytułu podatku od nieruchomości, położonej w S przy ul. [...], jak twierdzi, przekazał swoją kwotę należności współużytkownikowi - Dowi Łemu, który tych pieniędzy na konto organu podatkowego nie wpłacił". We wniosku o umorzenie zaległości Podatnik stwierdził bowiem, że przekazał kwotę swoich "należności Panu Dowi Łemu, który dokonał opłaty moich zobowiązań do końca maja 2007 r.". Na wstępie wniosku Podatnik wskazał też, że fakt dokonywania płatności za pośrednictwem Da Łego "przyznał on w swoim piśmie" do organu podatkowego.

Sąd nie podzielił natomiast zarzutu Skarżącego o niedoręczeniu mu decyzji ustalającej przedmiotowy podatek od nieruchomości i niewyjaśnieniu tej kwestii przez organ odwoławczy. W decyzji tego organu zasadnie wskazano bowiem, że w aktach sprawy znajduje się kopia ww. decyzji podatkowej adresowanej do Skarżącego, jako jednego ze współwłaścicieli nieruchomości położonej w S przy ul. [...], której odbiór w dniu 28 maja 2007 r. został potwierdzony przez Skarżącego własnoręcznym podpisem, a na odwrocie tej decyzji sporządzono zapisek, iż: "z akt wymiarowych wynika, że pozostali współwłaściciele otrzymali decyzję wymiarową".

W związku z potrzebą dodatkowego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, należało uznać, iż odniesienie się do zarzutów skargi dotyczących niezasadnego uznania braku ustawowych przesłanek zastosowania wnioskowanej ulgi podatkowej byłoby przedwczesne.

Mając powyższe na względzie orzeczono jak w pkt. I sentencji - stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.).

O niewykonywaniu zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152, a kosztach postępowania sądowego na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 wymienionej ustawy.