Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 985/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 195 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2020 poz 35
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - t.j.
article: art. 184
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Miron (spr.) sędzia del. WSA Grzegorz Rząsa po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lutego 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 1453/21 w sprawie ze skargi T.K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 2 czerwca 2021 r. nr DL.WIPO.410.1220.2020/JPP/I w przedmiocie odmowy udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 lutego 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 1453/21 oddalił skargę T. K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z 2 czerwca 2021 r. nr DL.WIPO.410.1220.2020/JPP/I w przedmiocie odmowy udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały.

Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W dniu 27 stycznia 2020 r. do Wojewody Zachodniopomorskiego wpłynął wniosek T. K. o udzielenie zezwolenia na pobyt stały na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Wojewoda Zachodniopomorski decyzją z 7 sierpnia 2020 r. nr SO-4.6152.73.2020.JMi odmówił udzielenia stronie zezwolenia na pobyt stały na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W ocenie organu wnioskodawczyni nie spełnia przewidzianego w art. 195 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (na datę wydania zaskarżonej decyzji: Dz.U. z 2020 r., poz. 35 ze zm.) wymogu pozostawania w związku małżeńskim z obywatelem polskim przez okres co najmniej 3 lat bezpośrednio poprzedzający złożenie wniosku oraz wymogu pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres nie krótszy niż 2 lata na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z pozostawaniem w związku małżeńskim z obywatelem polskim.

Po rozpatrzeniu odwołania cudzoziemki Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: Szef Urzędu) decyzją z 2 czerwca 2021 r. nr DL. WIPO.410.1220.2020/JPP/I utrzymał w mocy ww. decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z 7 sierpnia 2020 r.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji wskazał, że dokonał następujących ustaleń. W dniu 24 października 2014 r. cudzoziemka zawarła małżeństwo z T. O., posiadającym wówczas obywatelstwo ukraińskie. W dniu 22 marca 2017 r. Wojewoda Zachodniopomorski wydał decyzję nr SO-4.6152.57.2019.EG, udzielającą mężowi cudzoziemki zezwolenia na pobyt stały, w trybie art. 195 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach. W dniu 5 czerwca 2017 r. Wojewoda Zachodniopomorski decyzją nr SO-4.6151.5925.2016.KF udzielił cudzoziemce zezwolenia na pobyt czasowy do dnia 4 czerwca 2020 r., w trybie art. 187 pkt 8 ustawy o cudzoziemcach (pobyt czasowy ze względu na inne okoliczności). W dniu 27 maja 2019 r. Wojewoda Zachodniopomorski decyzją nr SO-4.6151.698.2019.ABŁ udzielił cudzoziemce zezwolenia na pobyt czasowy do dnia 26 maja 2022 r., w trybie art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o cudzoziemcach (pobyt czasowy w celu połączenia się z rodziną – cudzoziemcem mieszkającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na pobyt stały). Mąż cudzoziemki nabył obywatelstwo polskie postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 20 grudnia 2019 r. nr OB.l 14.365.2019

Jako przesłankę odmowy udzielenia stronie wnioskowanego zezwolenia powołano art. 197 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, zgodnie z którym udzielenia zezwolenia na pobył stały odmawia się cudzoziemcowi, jeżeli nie spełnia on wymogów, o których mowa w art. 195 ust. 1.

Organ odwoławczy ocenił, że cudzoziemka spełnia określony w art. 195 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach wymóg pozostawania w związku małżeńskim z obywatelem polskim oraz wymóg nieprzerwanego pobytu na terytorium Polski w okresie 2 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt stały. Organ zwrócił przy tym uwagę, że mąż wnioskodawczyni nabył obywatelstwo polskie niespełna 1,5 miesiąca przed wystąpienie przez nią z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt stały. W ocenie Szefa Urzędu za słuszne należy uznać stanowisko zakładające, że obywatel polski, małżonek cudzoziemca ubiegającego się o udzielenie zezwolenia na pobyt stały w trybie art. 195 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach, pozostający w ww. związku małżeńskim i posiadający polskie obywatelstwo na dzień wydania decyzji w sprawie, nie musi przez cały okres 3 lat poprzedzających datę złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt stały posiadać polskie obywatelstwo. O ile z art. 195 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach wprost wynika wymóg posiadania obywatelstwa polskiego przez małżonka cudzoziemca ubiegającego się o udzielenie zezwolenia na pobyt stały w dniu orzekania w sprawie, to w ocenie organu odwoławczego wymóg posiadania polskiego obywatelstwa nie ma odniesienia do minimalnego okresu, w jakim małżeństwo powinno trwać. Stanowisko to pozostaje w zgodzie z orzecznictwem sądowym na gruncie art. 64 ust. 1 pkt 2 nieobowiązującej już ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2011 r. Nr. 264, poz. 1573 ze zm.), dotyczącego instytucji zezwolenia na osiedlenie się. Zdaniem organu strona spełnia wymóg pozostawania w uznawanym przez prawo Rzeczypospolitej Polskiej związku małżeńskim z obywatelem polskim co najmniej 3 lata przed dniem, w którym złożyła wniosek o udzielenie mu zezwolenia na pobyt stały.

W ocenie Szefa Urzędu wnioskodawczyni nie spełnia natomiast określonego przez art. 195 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach wymogu przebywania bezpośrednio przed złożeniem wniosku o udzielenie zezwolenia na pobył stały przez okres nie krótszy niż 2 lata na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z pozostawaniem w związku małżeńskim z obywatelem polskim. Zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z pozostawaniem przez cudzoziemca w związku małżeńskim z obywatelem polskim to, zdaniem organu, zezwolenie udzielane na podstawie art. 158 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, zgodnie z którym zezwolenia na pobył czasowy dla członka rodziny obywatela Rzeczypospolitej Polskiej udziela się cudzoziemcowi, gdy pozostaje w uznawanym przez prawo Rzeczypospolitej Polskiej związku małżeńskim z obywatelem Rzeczypospolitej Polskiej.

Organ odwoławczy stwierdził, że aby został spełniony powyższy wymóg określony przez art. 195 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach, strona co najmniej od dnia 27 stycznia 2018 r. (początek badanego 2-letniego okresu bezpośrednio poprzedzającego złożenie wniosku) do dnia 27 stycznia 2020 r. (dzień złożenia wniosku o udzielnie zezwolenia na pobyt stały) powinna przebywać w Polsce na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego jej na podstawie art. 158 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach. Cudzoziemka nie spełnia powyższego wymogu, gdyż w badanym okresie 2 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku przebywała w Polsce na podstawie zezwoleń na pobyt czasowy udzielonych jej przez Wojewodę Zachodniopomorskiego na innych podstawach: decyzją z 5 czerwca 2017 r. na podstawie art. 187 pkt 8 oraz decyzją z 27 maja 2019 r. na podstawie art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o cudzoziemcach

Organ przyznał, że oba ww. zezwolenia zostały udzielone stronie z uwagi na okoliczność pobytu z mężem T. O., jednak żadne z nich nie jest zezwoleniem, o którym mowa w art. 195 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach. Zezwoleniem na pobyt czasowym udzielonym w związku z pozostawaniem w związku małżeńskim z obywatelem polskim jest wyłącznie zezwolenie udzielone na podstawie art. 158 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach. Cudzoziemka w badanym okresie 2 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt stały nie posiadała zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego na podstawie art. 158 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach. Przywołane wyżej zezwolenia na pobyt czasowy nie mogły zostać udzielone stronie na tej podstawie, gdyż w dniu ich udzielenia mąż cudzoziemki nie posiadał polskiego obywatelstwa, które nabył dopiero z dniem 20 grudnia 2019 r.

Mając na uwadze powyższe ustalenia organ odwoławczy stwierdził, że strona nie spełnia przesłanki udzielenia zezwolenia na pobyt stały w trybie art. 195 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach, gdyż nie spełnia wymogu przebywania bezpośrednio przed złożeniem wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt stały przez okres nie krótszy niż 2 lata na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z pozostawaniem w związku małżeńskim z obywatelem polskim. W sprawie zachodziła zatem obligatoryjna przesłanka odmowy udzielenia zezwolenia na pobył stały określona w art. 197 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach.

Organ odwoławczy pouczył też stronę, że aktualnie ma ona możliwość wystąpienia do wojewody z wnioskiem o udzielenie jej nowego zezwolenia na pobyt czasowy w trybie art. 158 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, od którego posiadania (przez wymagany okres) przepisy ustawy o cudzoziemcach uzależniają możliwość udzielenia zezwolenia na pobyt stały w trybie art. 195 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach.

T. K. zaskarżyła tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zarzuciła organowi działanie wbrew duchowi ustawy, a także naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie art. 195 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach poprzez jego niepoprawne zastosowanie, gdyż organ dokonał niedopuszczalnej i dowolnej interpretacji przepisu na poziomie wykładni językowej, celowościowej i systemowej. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji wydanej przez organ I instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywołanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę.

W ocenie Sądu organ dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych i prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego. Jak ustalił bowiem Szef Urzędu, cudzoziemka nie spełnia jednego z wymogów określonych w art. 195 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach, co uniemożliwia udzielenie jej zezwolenia na pobyt stały.

Skarżąca w dacie wydania decyzji spełniła wymóg pozostawania w związku małżeńskim z obywatelem polskim oraz wymóg pozostawania w tym związku od co najmniej 3 lat przed dniem złożenia wniosku, a także wymóg nieprzerwanego pobytu na terytorium Polski w okresie 2 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie przez nią wniosku. Wbrew więc zarzutom skargi organ nie zakwestionował faktu zawarcia związku małżeńskiego przez skarżącą, ani nie naruszył zasady równości co do instytucji małżeństwa zawartego poza granicami Polski.

Organ odwoławczy ustalił także, że cudzoziemka w okresie 2 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku przebywała w Polsce na podstawie zezwoleń na pobyt czasowy udzielonych jej przez Wojewodę Zachodniopomorskiego. Były to zezwolenia udzielone w dniach: 5 czerwca 2017 r. na podstawie art. 187 pkt 8 ustawy o cudzoziemcach (do dnia 4 czerwca 2020 r.) oraz 27 maja 2019 r. na podstawie art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. a cyt. ustawy (do dnia 26 maja 2022 r.). Organ słusznie zauważył, że choć były to zezwolenia udzielone stronie z uwagi na okoliczność pobytu z mężem na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, to jednak nie były one związane z udzieleniem zezwolenia na pobyt czasowy w związku z pozostawaniem w związku małżeńskim z obywatelem polskim na podstawie art. 158 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach. Udzielone jej zezwolenia pobytowe nie mogły zostać wydane na tej podstawie prawnej, ponieważ wówczas jeszcze jej mąż nie posiadał obywatelstwa polskiego. Tym samym skarżąca nie spełniła obligatoryjnego wymogu przewidzianego w art. 195 ust. 1 pkt 4 ustawy, a więc dwuletniego nieprzerwanego pobytu na terytorium Polski na podstawie zezwolenia na pobyt udzielonego w związku z pozostawaniem w związku małżeńskim z obywatelem polskim. Jej pobyt nie był związany z przyznaniem statusu uchodźcy, ochrony uzupełniającej czy też zgody na pobyt ze względów humanitarnych.

Sąd podzielił ocenę organu odwoławczego, że wobec skarżącej zachodzi obligatoryjna przesłanka do odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt stały, wynikająca z art. 197 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy. Zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego i prawa materialnego uznał za niezasadne.

T. K. wywiodła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości. Sądowi pierwszej instancji zarzuciła naruszenie art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 195 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach poprzez ich niepoprawne zastosowanie, mianowicie Sąd wadliwie uznał, że wykorzystany w cytowanym przepisie zwrot "zezwolenie na pobyt czasowy" dotyczy zezwolenia na pobyt czasowy, o którym mowa w art. 158 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach. Z uwagi na powyższe skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i uwzględnienie skargi, a ponadto o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego w obu instancjach. Strona zrzekła się rozprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wywiódł, że jak wynika z art. 195 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach wnioskodawczym winna wykazać, że bezpośrednio przed złożeniem wniosku przebywała w Polsce przynajmniej dwa lata na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego jej w związku z małżeństwem z tym obywatelem polskim, to jest z T. O. Gdyby zamiarem racjonalnego ustawodawcy było, aby "zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z pozostawaniem w związku małżeńskim z tym obywatelem polskim" miało być zezwoleniem na pobyt czasowy, o którym mowa w art. 158 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, to by to uściślił, posługując się na przykład odesłaniem do tamtego przepisu. Takiego odesłania jednak nie zawarto w omawianym przepisie i, zdaniem strony, było to działanie zamierzone, prawdopodobnie mające na celu zrównanie sytuacji cudzoziemskich (na przykład) żon mieszkających w Polsce cudzoziemców, którzy uzyskali obywatelstwo polskie, z sytuacją cudzoziemskich (na przykład) żon obywateli polskich. Dodatkowo podniesiono, że stanowisko organów obu instancji oraz Sądu nie znajduje oparcia również w uzasadnieniu projektu ustawy o cudzoziemcach z 2013 (druk sejmowy nr 1526). Zapisano tam mianowicie, że zasady uzyskiwania zezwolenia na pobyt stały pozostawiono takimi, jakimi były zasady udzielania zezwolenia na osiedlenie się określone w ustawie o cudzoziemcach z dnia 13 czerwca 2003 r. Zdaniem strony poprzednio obowiązująca ustawa, w art. 64 ust 1 pkt 2 również nie przewidywała, że "zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony" musi być "zezwoleniem na zamieszkanie na czas oznaczony, o którym mowa w art. 53 ust. 1 pkt 6 (zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony dla cudzoziemca będącego małżonkiem obywatela polskiego)". Prezentowana przez skarżącą kasacyjnie wykładnia językowa art. 195 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach potwierdza jedynie poprawną wykładnię systemową tego przepisu, jako dążącą do wzmocnionej integracji cudzoziemców z obywatelami RP i ochroną rodziny.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Jak stanowi art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami kasacji.

Rozpoznając w powyższych granicach wniesioną skargę kasacyjną należało uznać, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw.

Zaskarżoną do Sądu pierwszej instancji decyzją z 2 czerwca 2021 r. Szef Urzędu orzekł o odmowie udzielenia T. K. zezwolenia na pobyt stały na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w oparciu art. 197 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach. Podstawą takiego rozstrzygnięcia było stwierdzenie przez organ, a stanowisko to podzielił też Sąd pierwszej instancji, że skarżąca nie spełnia jednego z określonych w art. 195 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach warunków udzielenia wnioskowanego zezwolenia.

Przypomnieć zatem warto, że przepis art. 195 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach określa następujące warunki udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały:

̶ cudzoziemiec pozostaje w uznawanym przez prawo Rzeczypospolitej Polskiej związku małżeńskim z obywatelem polskim,

̶ cudzoziemiec pozostawał w ww. związku małżeńskim przez co najmniej 3 lata przed dniem, w którym złożył wniosek o udzielenie mu zezwolenia na pobyt stały,

̶ bezpośrednio przed złożeniem wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt stały cudzoziemiec przebywał nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres nie krótszy niż 2 lata na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z pozostawaniem w związku małżeńskim z tym obywatelem polskim lub w związku z uzyskaniem statusu uchodźcy, ochrony uzupełniającej lub zgody na pobyt ze względów humanitarnych.

W rozpoznawanej sprawie bezspornym dla organów, jak i Sądu Wojewódzkiego było spełnienie przez skarżącą dwóch pierwszych z wyżej cytowanych warunków. Jak ustalono, mąż skarżącej T. O. jest obywatelem polskim i T. K. jest tego żoną ponad trzy lata przed dniem złożenia wniosku. Sporna między stronami jest natomiast ocena spełnienia ostatniego z wcześniej wymienionych warunków, tj. dwuletniego nieprzerwanego pobytu na terytorium Polski na podstawie zezwolenia na pobyt udzielonego w związku z pozostawaniem w związku małżeńskim z obywatelem polskim.

W ocenie orzekających w sprawie organów, a także Sądu pierwszej instancji "zezwoleniem na pobyt czasowy udzielonym w związku z pozostawaniem w związku małżeńskim z tym obywatelem polskim" w rozumieniu art. 195 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach jest zezwolenie na pobyt czasowy, o którym mowa w art. 158 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach. Stanowisko to kwestionuje skarżąca kasacyjnie. Jej zdaniem dla spełnienia przedmiotowego warunku wystarczającym jest, aby wykazała, że bezpośrednio przed złożeniem wniosku przebywała przynajmniej dwa lata na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z pozostawaniem w związku małżeńskim z tym obywatelem polskim, czyli z T. O.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 195 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach poprzez jego błędną wykładnię jest chybiony. Sąd Wojewódzki trafnie podzielił stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, że przewidziany w art. 195 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach wymóg dwuletniego nieprzerwanego pobytu na terytorium Polski na podstawie zezwolenia na pobyt udzielonego w związku z pozostawaniem w związku małżeńskim z obywatelem polskim należy odnosić do pobytu na konkretnej podstawie prawnej. Chodzi tu o mianowicie o zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z pozostawaniem w związku małżeńskim z obywatelem polskim na podstawie art. 158 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach. Dla ustalenia podstawy prawnej wymaganego pobytu nie jest miarodajna wyłącznie sama okoliczność uzasadniająca udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy rozumiana jako pozostawanie w związku małżeńskim z określoną osobą, która w trakcie tego dwuletniego okresu nabyła polskie obywatelstwo. W przypadku skarżącej nie było kwestionowane, że uzyskała ona w Polsce dwa zezwolenia na pobyt czasowy udzielone przez Wojewodę Zachodniopomorskiego w uwagi na okoliczność pobytu z mężem T. O., tj. decyzje z 5 czerwca 2017 r. i z 27 maja 2019 r. Żadna z tych decyzji nie była jednak zezwoleniem na pobyt czasowy wydanym na podstawie art. 158 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach udzielonym w związku z pozostawaniem w związku małżeńskim z obywatelem polskim. Oczywistym jest wszak, że ww. zezwolenie nie mogło być udzielone stronie w tamtym okresie z uwagi na fakt nabycia przez T. O. obywatelstwa polskiego dopiero w dniu 20 grudnia 2019 r.

O ile przyznać należy rację skarżącej kasacyjnie, że ustawodawca w omawianym przepisie art. 195 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach nie zawarł szczególnej regulacji odnoszącej się do takiej sytuacji życiowej, w jakiej znalazła się cudzoziemka, niemniej, zdaniem Sądu, nie uzasadnia to odmiennej wykładni ww. przepisu. Przyjęcie stanowiska prezentowanego w skardze kasacyjnej doprowadziłoby w istocie do nierównego traktowania cudzoziemców będących małżonkami obywateli polskich w zależności od tego, czy małżonek urodził się jako obywatel Polski, czy też i kiedy obywatelstwo polskie otrzymał. Jak wskazuje się w doktrynie (J. Chlebny, Łączenie rodzin cudzoziemców, Warszawa 2022 r., str. 119-120), przyjęta wyżej wykładnia art. 195 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach, jak i regulacja innych przepisów tej ustawy dotyczących udzielania cudzoziemcom zezwoleń na pobyt z uwagi na pozostawanie w związku małżeńskim (art. 158 ust. 1 pkt 1, art. 159 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 pkt 1, art. 211 ust. 1), wskazuje na preferencję małżonków obywateli polskich przy ubieganiu się o udzielenie zezwolenia na pobyt stały na podstawie art. 195 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach, a z czego nie mogą korzystać małżonkowie cudzoziemców mieszkających w Polsce. Stanowisko to Sąd w składzie rozpoznającym sprawę w pełni podziela. Nie można zatem zgodzić się z autorem skargi kasacyjnej, że prezentowana przez niego wykładnia omawianego przepisu wskazuje na zrównanie sytuacji prawnej męża, który dopiero uzyskał obywatelstwo polskie z obywatelem polskim oraz sytuacji prawnej jego cudzoziemskiej żony z osobą, której mąż był zawsze obywatelem polskim.

Zwrócić uwagę też trzeba na jeszcze jeden aspekt sprawy. Mając na względzie, jak przyjęto wyżej, że wskazany w art. 195 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach wymóg dwuletniego nieprzerwanego pobytu na terytorium Polski na podstawie zezwolenia na pobyt udzielonego w związku z pozostawaniem w związku małżeńskim z obywatelem polskim należy rozumieć jako pobyt na podstawie zezwolenia wydanego w oparciu o art. 158 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, to jednocześnie taka interpretacja ww. wymogu w sposób pośredni odnosi się również do okoliczności posiadania obywatelstwa polskiego przez małżonka cudzoziemca. Do udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na podstawie 158 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach konieczne jest posiadanie przez małżonka cudzoziemca obywatelstwa polskiego w dacie wydania decyzji o udzieleniu tego zezwolenia. Oceniając zatem w postępowaniu o udzielenie zezwolenia na pobyt stały na podstawie art. 195 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach spełnienie wymogu dwuletniego nieprzerwanego pobytu na terytorium Polski na podstawie zezwolenia na pobyt udzielonego w związku z pozostawaniem w związku małżeńskim z obywatelem polskim należy przyjąć, że okoliczność posiadania polskiego obywatelstwa przez tego małżonka musiała już istnieć w dacie udzielenia cudzoziemcowi ww. zezwolenia na pobyt czasowy (i, co oczywiste, być aktualna na datę wydania decyzji w przedmiocie udzielenie zezwolenia na pobyt stały). Niewątpliwie mąż skarżącej nie był natomiast polskim obywatelem w dacie udzielenia cudzoziemce ostatniego zezwolenia na pobyt czasowy (decyzja Wojewody Zachodniopomorskiego z 27 maja 2019 r.).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest prawidłowe odwoływanie się wprost – jak czyni to autor skargi kasacyjnej – do wykładni przepisu art. 64 ust. 1 pkt 2 nieobowiązującej już ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach dotyczących instytucji zezwolenia na osiedlenie się, które to zezwolenie zastąpiło w ustawie o cudzoziemcach z dnia 12 grudnia 2013 r. zezwolenie na pobyt stały. Zwrócić należy uwagę na istotną różnicę w redakcji przepisu art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach i mającego zastosowanie w sprawie art. 195 ust. 1 pkt 4 obecnie obowiązującej ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. O ile w art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy z 2003 r. mowa jest o pobycie przez co najmniej przez 2 lata na podstawie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony – bez określenia w jakikolwiek sposób podstawy tego zezwolenia, tak w ustawie z 2013 r. w art. 195 ust. 1 pkt 4 ustawodawca wyraźnie te podstawę prawną określił jako (m.in.) zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z pozostawaniem w związku małżeńskim z tym obywatelem polskim, co wprost należy odnosić do zezwolenia wydanego na podstawie art. 158 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach z 2013 r.

Reasumując, dokonana przez Sąd pierwszej instancji wykładnia art. 195 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach jest prawidłowa. Z uwagi na bezpodstawność jedynego zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego błędnej wykładni wskazanej normy prawa materialnego, a także niepodważenie w skardze kasacyjnej ustaleń faktycznych sprawy, przyjąć należało, że skarżąca nie spełniła określonego w ww. przepisie wymogu dwuletniego nieprzerwanego pobytu na terytorium Polski na podstawie zezwolenia na pobyt udzielonego w związku z pozostawaniem w związku małżeńskim z obywatelem polskim. Stwierdzenie powyższego doprowadziło do prawidłowego zastosowania przez organ art. 197 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach i odmowy udzielenia wnioskowanego zezwolenia na pobyt stały.

Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.

Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a.