Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 603/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-04-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Tadeusz Wołek spr. Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2006 r sprawy ze skargi J. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy anulowania czynności materialno-technicznej zameldowania I uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji , II zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej J. S. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania .


UZASADNIENIE

J. S. złożyła wniosek o uchylenie zameldowania małoletniej M. S. na pobyt stały w lokalu przy oś. [...] w [...] z uwagi fakt, iż w dacie dokonania zgłoszenia zameldowania przez jej ojca Z. S. nie mieszkała w przedmiotowym lokalu.

Decyzją z dnia [...] 2004 r. [...]-Prezydent Miasta [...] na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego, po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, odmówił uchylenia czynności materialno-technicznej polegającej na zarejestrowaniu w dniu 6 lutego 2004r. zameldowania M. S. na pobyt stały w przedmiotowym lokalu.

W uzasadnieniu decyzji organ meldunkowy wskazał, że przeprowadzone w sprawie postępowanie administracyjne pozwoliło na ustalenie, że J. S. wraz z mężem J. S. posiadała na prawach wspólności ustawowej spółdzielcze, własnościowe prawo do przedmiotowego lokalu. J. S. zmarł w dniu [...] 2003r. Sąd Rejonowy [...] Wydział I Cywilny, postanowieniem z dnia [...] 2003r. sygn. akt [...] stwierdził, że spadek po J. S. nabyła wnuczka M. S. -córka Z. S.

W dniu 6 lutego 2004r. organ meldunkowy dokonał zameldowania Z. S. na pobyt czasowy w przedmiotowym lokalu na podstawie przedłożonego druku meldunkowego jak również zarejestrowano pobyt stały jego córki M. S. Zarówno M. S. jak i Z. S. nie zamieszkiwali w dacie dokonywania zameldowania w przedmiotowym lokalu. Zameldowania dokonano w dniu 6 lutego 2004r. a dopiero w dniu 10 lutego 2004r. Z. S. wszedł z Policją do spornego lokalu i od tego czasu mieszka tam z córką. Okoliczność ta nie budzi wątpliwości i potwierdzona została w zgodnych i spójnych oświadczeniach stron postępowania złożonych na rozprawie administracyjnej przeprowadzonej w dniu [...] 2004r. Z. S. oświadczył, iż chciał wcześniej polubownie dojść do porozumienia z J. S. by udostępniła mu klucze do mieszkania. W sytuacji, gdy nie mógł się z nią porozumieć w dniu 10 lutego 2004r. dokonał wymiany zamków w omawianym lokalu i wprowadził się tam wraz z córką M. Od tego czasu mieszka tam z dwoma córkami, ma tam swoje rzeczy osobiste, ubrania.

Zeznania świadków- lokatorów budynku przy oś. [...] w [...] – G. P. i Z. W. potwierdziły fakt zamieszkiwania Z. S. pod wskazanym adresem.

Oświadczenia składane przez strony postępowania oraz zeznania świadków są spójne, logiczne i wzajemnie się uzupełniają, dlatego też organ I instancji dał im wiarę.

Wprawdzie zdaniem organu meldunkowego, postępowanie wykazało, że M. S. w dacie zameldowania nie mieszkała w przedmiotowym lokalu i zamieszkała w nim 4 dni po zarejestrowaniu pobytu, to jednak fakt późniejszego zamieszkania konwaliduje uchybienie dotyczące czynności zameldowania. Zameldowanie jest czynnością materialno-techniczną i w gruncie rzeczy jest rejestracją faktu zamieszkiwania. Wobec powyższego nie można pomijać stanu aktualnego. Jeśli w chwili orzekania okazuje się, że M. S. spełnia przesłanki do zameldowania, bowiem mieszka tu z zamiarem pobytu stałego, to niecelowym byłoby anulowanie dokonanego zameldowania i ponowne jej zameldowanie.

O powyższej decyzji odwołanie złożyła J. S., zarzucając, iż organ I instancji błędnie przyjął, jakoby fakt zamieszkiwania po dokonaniu zgłoszenia meldunkowego konwalidował brak tej przesłanki w chwili zgłoszenia. W ocenie Odwołującej błędnym jest także przyjęcie, że stan faktyczny z chwili orzekania ma w niniejszej sprawie znaczenie. W rozpatrywanym przypadku nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające zameldowanie na pobyt stały M. S. Z uwagi na wskazane nieprawidłowości wniosła o weryfikację zaskarżonej decyzji.

Decyzją z dnia [...] 2004 r. [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. ewidencji ludności i dowodach osobistych po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez J. S. - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Organ odwoławczy stwierdził, iż brak jest podstaw do zmiany kwestionowanej decyzji. Określona w przepisie art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych w zw. z art. 6 ust 1 tej ustawy przesłanka zameldowania na pobyt stały zostaje spełniona wówczas, gdy osoba zamieszkuje w lokalu, w którym zgłasza pobyt i ma zamiar stałego w nim przebywania. Organ I instancji prawidłowo ustalił, iż małoletnia M. S. w dacie dokonywania zameldowania na pobyt stały, czyli w dniu 6 lutego 2004 r. pod wskazanym adresem nie mieszkała, ale faktycznie zamieszkała w nim wraz z ojcem Z. S. po 4 dniach od rejestracji pobytu. Organ odwoławczy w pełni podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że fakt późniejszego zamieszkiwania konwaliduje uchybienie dotyczące czynności zameldowania. Anulowanie czynności materialno - technicznej zameldowania badane jest wprawdzie pod kątem istnienia przesłanek zameldowania w chwili dokonywania rejestracji pobytu, ale nie oznacza to, iż można pominąć okoliczności późniejsze. Jeśli więc w dacie dokonywania zameldowania nie istniała przesłanka warunkująca zameldowanie, czyli zamieszkiwanie, ale w dacie wydawania orzeczenia w przedmiocie anulowania dokonanego zameldowania przesłanka ta została spełniona, to należy przyjąć, że uchybienie w dokonaniu czynności materialno - technicznej zostało konwalidowane. Przyjęcie odmiennego poglądu prowadziłoby do tego, że natychmiast po skutecznym anulowaniu zameldowania, strona może złożyć nowe podanie o zameldowanie, które musiałoby być pozytywnie załatwione skoro faktycznie w lokalu mieszka, co wyłącza interes prawny anulowania.

W sprawie poza sporem pozostaje, iż Z. S., jako opiekun małoletniej M. S., której przysługuje własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu przy os. [...] w [...], zajęli wraz z córkami przedmiotowy lokal zdaniem organu odwoławczego, legalnie i zamieszkali w nim po 4 dniach od dokonania zameldowania. M. S. bowiem miała prawo jako spadkobierczyni J. S. zająć przedmiotowy lokal i w nim zamieszkać. Z prawa tego skorzystała i w dniu 10 lutego 2004 r. w lokalu zamieszkała. W lokalu mieszkają do chwili obecnej i dlatego brak jest podstaw do uznania, iż dokonana czynność zameldowania M. S. na pobyt stały w przedmiotowym lokalu dokonana została wadliwie. Przepisy z zakresu ewidencji ludności i dowodów osobistych są jedynie przepisami porządkowymi, służą rejestracji faktycznego pobytu osoby w danym lokalu. Na gruncie tych przepisów nie można załatwiać innych spraw, w tym majątkowych, czy eksmisyjnych.

Na powyższą decyzję Wojewody [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła J. S. wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi wskazała, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa materialnego- art.10 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, narusza uprawnienia skarżącej, ponieważ bez jej zgody w mieszkaniu, które zajmuje zostały zameldowane dwie osoby, które odmawiają opuszczenia mieszkania i powołując się na fakt zameldowania podejmują szereg czynności prawnych zmierzających do ograniczenia praw skarżącej.

Zgodnie z art.10 wskazanej ustawy obowiązek zameldowania dotyczy osoby, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby. Organy błędnie przyjęły, że spełnienie tej przesłanki po zameldowaniu, konwaliduje jej brak w momencie dokonania czynności zameldowania. Czynność zameldowania ma potwierdzić istniejący stan faktyczny a więc osoba winna najpierw zamieszkać w lokalu a następnie dokonać zameldowania. Ustawa nie przypadkiem wymaga trzydniowego okresu przebywania pod danym adresem. Koncepcja konwalidacji jest niesłuszna, ponieważ nie można konwalidować rzeczywistości ze skutkiem wstecznym. W postępowaniu wykazano, że w dniu złożenia wniosku o zameldowanie przesłanki nie były spełnione i zameldowanie zostało dokonane bezprawnie. Ponadto organ nie jest uprawniony do orzekania czy dana osoba zajęła lokal legalnie.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie wskazując identyczne motywy jak zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145§ 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270).

Zgodnie z dyspozycją art.134 §1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny - zgodnie z ustawowymi kompetencjami - badał, czy treść zaskarżonej decyzji jest zgodna z prawem i czy postępowanie prowadzące do jej wydania było niewadliwe i rzetelne.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, lecz nie w pełnym zakresie jej zarzutów i wniosków.

Określona w art.10 ust 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 z p. zm.) w zw. z art. 6 ust. 1 tej ustawy przesłanka zameldowania na pobyt stały zostaje spełniona wówczas, gdy łącznie spełnione zostaną obydwa warunki określone w tych przepisach, a mianowicie, gdy osoba zamieszkuje w lokalu z zamiarem stałego w nim przebywania.

Stan faktyczny sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości skoro zarówno organ meldunkowy jak i organ odwoławczy stwierdziły, że w dacie zameldowania na pobyt czasowy w dniu 6 lutego 2004 r. M. S. nie zamieszkiwała w przedmiotowym lokalu a zamieszkała w nim dopiero w cztery dni po dokonaniu przez organ meldunkowy czynności zameldowania. Czynność materialno- techniczna, jaką jest zameldowanie nie ma cech ostateczności ani prawomocności. Stwierdzenie braku materialnoprawnej przesłanki do uwzględnienia wniosku o zameldowanie na pobyt stały winno skutkować uchyleniem czynności materialno-technicznej zameldowania, jako dokonanej z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego a w szczególności art. 6 i 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z p. zm.) określających zasadę praworządności działania organów administracji publicznej i zasadę prawdy obiektywnej.

Nie można zaakceptować stanowiska obu organów, że okoliczność faktycznego zamieszkiwania M. S. w przedmiotowym lokalu w dacie podejmowania decyzji przez te organy w toku postępowania o uchylenie czynności zameldowania, konwaliduje wadliwość czynności zameldowania, ponieważ stosowanie art. 47 ust 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie może zastępować kompetencji sądów powszechnych orzekających w sprawach roszczeń cywilnoprawnych, których przedmiotem jest lokal, którego czynność zameldowania dotyczy. Dlatego też za całkowicie chybione należy powoływanie się obu organów na to, Sąd Rejonowy [...] Wydział I Cywilny postanowieniem z dnia [...] 2003r. sygn. akt [...] stwierdził, że spadek po J. S., któremu przysługiwało spółdzielcze prawo do przedmiotowego lokalu, nabyła wnuczka M. S. i dlatego M. S. zajęła wraz z ojcem Z. S. przedmiotowy lokal legalnie. Należy, bowiem zauważyć, że bezspornym w sprawie jest, iż Z. S. nie mogąc porozumieć się ze skarżącą J. S. w kwestii posiadania spornego lokalu dokonał zmiany zamków w drzwiach tego lokalu i w nim zamieszkał wraz z córkami. W tej sytuacji wejście do mieszkania i zamieszkanie w nim przez M. S. nie odbyło się przy wykorzystaniu prawem przewidzianych środków.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 maja 2002r. Sygn. akt K 20/01(Dz. U. Nr 78, poz. 716 z 2002r.) orzekając o niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej a tym samym o nieobowiązywaniu przepisu art.9 ust.2 ustawy o ewidencji ludności, uzależniającego zameldowanie od posiadania uprawnień do przebywania w lokalu uznał, że organ meldunkowy nie rejestruje uprawnień do lokalu ani nie dokonuje kontroli legalności zamieszkiwania, lecz gromadzi informacje w zakresie danych o miejscu pobytu osób. Oznacza to, że jedyną przesłanką umożliwiającą prawidłowe zameldowanie jest faktyczne zamieszkiwanie w danym lokalu. Nie można jednak utożsamiać braku kontroli legalności zamieszkiwania i uprawnień do lokalu przez organ meldunkowy, na co wskazywał Trybunał Konstytucyjny i co wynika z treści obowiązującego po 19 czerwca 2002 r. przepisu art. 9 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, ponieważ instytucja zameldowania nie może sankcjonować zachowań sprzecznych z prawem, które nie mogą być źródłem uprawnienia do dokonania czynności materialno-technicznej zameldowania.

Uznając, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego i postępowania w zakresie wyżej opisanym, co miało wpływ na wynik sprawy, Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt 1 a oraz c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) - orzekł jak w sentencji wyroku.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy ją prowadzące winny uwzględnić powyższe wskazania w zakresie oceny czynności zameldowania M. S. w przedmiotowym lokalu dokonanej w dniu 6 lutego 2004 r.

O kosztach orzeczono na podstawie art.200 tej ustawy.