Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 951/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: uchylono postanowienie II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 59 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 43
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Stanisław Grzeszek (spr.) Sędziowie: WSA Wiesław Kuśnierz WSA Waldemar Michaldo po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 10 kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej kwotę 340,00 zł (słownie: trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2015r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 stycznia 2015r. nr [...] odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku M.P. w oparciu o tytuły wykonawcze wystawione przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych obejmujące należności składkowe.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły na tle następującego stanu faktycznego.

Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku M.P. na podstawie tytułów wykonawczych nr [...], od nr [..] do nr [...] , od nr [...] do nr [...] obejmujących należności składkowe. Wymienione tytuły wykonawcze zostały wystawione na podstawie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 11 sierpnia 2011r. nr [...], która została doręczona M.P. w trybie art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego w dniu 2 września 2011r.

Przedmiotowe tytuły wykonawcze zostały doręczone wraz z zawiadomieniami o zajęciu rachunku bankowego w Banku PKO S.A. w dniu 10 listopada 2011r. zgodnie z art. 43 Kodeksu postępowania administracyjnego, dorosłemu domownikowi M.L.. Odbiór przesyłki pokwitował dorosły domownik (pod adresem; ul. M. w K.), który podjął się oddania przesyłki adresatowi tj. M. P. - L. Zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego zostały doręczone do Banku PKO S.A. w dniu 7 listopada 2011r.

W toku prowadzonej egzekucji, M. P. pismem z dnia 4 grudnia 2014r. zwróciła się do organu egzekucyjnego o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz wykreślenie hipoteki ustanowionej na nieruchomości, wobec faktu przedawnienia należności.

W uzasadnieniu wniosku zobowiązana podniosła, że należności dotyczące okresu 2001-2004 przedawniły się. Ponadto, zobowiązana wskazała na nieskuteczne zastosowanie środka egzekucyjnego wobec niedoręczenia zawiadomienia o zajęciu wierzytelności. Dodatkowo wskazano, że należności pomimo zabezpieczenia ich hipoteką i tak się przedawniły albowiem hipoteka został ustanowiona w sposób nieprawidłowy - to znaczy już po przedawnieniu należności.

Po rozpatrzeniu wniosku, Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z dnia 20 stycznia 2015r. nr [...] odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego (data doręczenia: 26 stycznia 2015r.).

Organ egzekucyjny stwierdził, że decyzja stanowiąca podstawę wystawienia tytułów wykonawczych została skutecznie doręczona w trybie art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego w dniu 2 września 2011r. Na podstawie powyższych tytułów wykonawczych organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności M. P. w Banku PKO S.A. Zajęcie rachunku bankowego zostało doręczone do dłużnika zajętej wierzytelności w dniu 7 listopada 2011r. Kopie zawiadomień o zajęciu rachunku bankowego wraz z odpisami tytułów wykonawczych zostały odebrane przez pełnoletniego domownika M. L. w dniu 10 listopada 2011r. Zgodnie z art. 43 Kodeksu postępowania administracyjnego przesyłka została skutecznie doręczona.

Następnie organ egzekucyjny odniósł się do kwestii przedawnienia należności składkowych. Wskazał, że zgodnie z art. 24 ust. 5-5b ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z. 2013r., poz. 1442 ze zm., powoływanej dalej jako "u.s.u.s.") bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego". Ponadto zgodnie z art. 24 ust. 5f u.s.u.s. "w przypadku wydania przez Zakład decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę, wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna, skuteczne doręczenie zawiadomienia o wszczęciu postępowania w dniu 11 kwietnia 2011r. zawiesiło bieg przedawnienia.

Organ dalej wskazał, że podstawą prawną rozpatrywanego wniosku był art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który stanowi, że postępowanie egzekucyjne w administracji umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał.

Odnosząc się do podnoszonego w przedmiotowym wniosku zarzutu przedawnienia roszczeń objętych egzekucją, organ egzekucyjny przywołał pierwotne brzmienie art. 24 ust. 4 u.s.u.s. określającego terminy przedawnienia (5 i 10 lat), a następnie przepisy obowiązujące po 1 stycznia 2003r. oraz szereg orzeczeń Sądu Najwyższego, które uzasadniają przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie znajduje zastosowanie art. 24 ust. 5b u.s.u.s. i w konsekwencji doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia. W chwili wejścia w życie nowelizacji u.s.u.s. z 2002r. należności składkowe objęte decyzją z dnia 11 sierpnia 2011r. były wymagalne, a więc stosuje się do nich 10 letni termin przedawnienia, który zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. uległ zawieszeniu w związku podjęciem czynności egzekucyjnych, na czas trwania postępowania egzekucyjnego.

Według organu egzekucyjnego będącego jednocześnie wierzycielem sporne należności składkowe nie przedawniły się, a więc brak było podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego.

M. P. pismem z dnia 2 lutego 2015r. złożyła zażalenie na powyższe postanowienie.

W zażaleniu zobowiązana zakwestionowała prawidłowość doręczenia decyzji na podstawie której wystawiono tytuły wykonawcze, a także prawidłowość doręczenia jej tytułów wykonawczych i zawiadomień o zajęciu rachunku bankowego. Zobowiązana wyjaśniła, że M. L. nie był domownikiem pod adresem K. ul. M. Na ul. M. mógł być jedynie incydentalnie, nie zaś jako domownik bowiem zobowiązana nie prowadziła z nim gospodarstwa domowego. Jeśli nawet przyjąć odmiennie, to nie przekazał przesyłki adresatowi. Powyższe jednoznacznie zdaniem zobowiązanej wskazuje, że do skutecznego doręczenia zarówno samej decyzji jak i późniejszych zawiadomień o zajęciu i następnie tytułów wykonawczych nigdy nie doszło. Z tego też względu nie doszło do ani przerwania ani zawieszenia biegu przedawnienia, co z kolei w sposób jednoznaczny prowadzi do wniosku, iż należności te są przedawnione, a zatem postępowanie egzekucyjne winno zostać umorzone.

W konsekwencji zobowiązana wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Organ drugiej instancji podtrzymał stanowisko organu egzekucyjnego, co do zasadności odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W uzasadnieniu w pierwszej kolejności przywołał pełną treść art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Następnie odnosząc się do zarzutu zażalenia, który koncentruje się na nieistnieniu obowiązku w związku z przedawnieniem należności składkowych, organ stwierdził, że co do zasadny stanowi on zarzut z art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Niemniej w toku egzekucji zbadaniu podlega przesłanka przedawnienia celem właściwego rozstrzygnięcia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. W tym zakresie Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dokonał analizy sprawy wskazując, że decyzja z dnia 11 sierpnia 2011r. nr [...] na podstawie której wystawiono przedmiotowe tytuły wykonawcze została doręczona w dniu 2 września 2011r. w trybie art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego (doręczenie zastępcze). Przesyłka ta została wysłana pod adres; ul. M., K. Przedmiotowe tytuły wykonawcze zostały natomiast doręczone wraz z zawiadomieniami o zajęciu rachunku bankowego w Banku PKO S.A. w dniu 10 listopada 2011r. zgodnie z art. 43 Kodeksu postępowania administracyjnego - dorosłemu domownikowi M. L.. Odbiór przesyłki pokwitował dorosły domownik (M. L.) pod adresem, ul. M. w K., który podjął się oddania przesyłki adresatowi tj. M. P. – L. (zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego zostały natomiast doręczone do Banku PKO S.A. w dniu 7 listopada 2011r.).

Podsumowując stwierdzić należy, że M. L. odebrał przesyłkę i zobowiązał się ją doręczyć adresatowi - co potwierdził podpisem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Jeżeli zatem stwierdził, że jest domownikiem i nie oddał przesyłki na ręce adresata, to zobowiązana winna roszczenia w tym zakresie kierować pod adresem. M. L.

Organ drugiej instancji nie podzielił tym samym argumentów zobowiązanej związanych z doręczaniem korespondencji podniesionych w zażaleniu.

Organ rozpatrujący zażalenie podkreślił, że w ustawodawstwie znane jest pojęcie doręczenia zastępczego (art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego), oraz doręczenie adresatowi poprzez dorosłego domownika, który podjął się przekazania przesyłki adresatowi. Doręczenie w w/w okolicznościach jest tak samo skuteczne jak doręczenie bezpośrednio do rąk adresata. W tym względzie nie ma wątpliwości, a zaistnienie takich okoliczności wywołuje skutki prawne.

Organ zauważył jednocześnie, że stanowisko organu pierwszej instancji w zakresie istnienia obowiązku jest dla organu nadzoru wiążące. Organ egzekucyjny występując zarazem w roli wierzyciela szeroko powołał stosowne przepisy zgodnie z którymi należności nie uległy przedawnieniu.

Dyrektor Izby Skarbowej zaznaczył, że nie jest organem właściwym do badania istnienia obowiązku/przedawnienia należności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Tut. organ ocenę zaskarżonego postanowienia dokonuje w oparciu o przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie wydanego rozstrzygnięcia odmawiającego umorzenia postępowania egzekucyjnego. Mówiąc prościej, tut. organ bada prawidłowość rozstrzygnięcia pod względem formalnym w oparciu o przepisy dotyczące umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Przechodząc zatem do kwestii przedawnienia organ drugiej instancji stwierdził, że organ egzekucyjny stwierdzając brak przedawnienia obowiązku zasadnie odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Organ pierwszej instancji szeroko wskazał w postanowieniu dlaczego obowiązek nie uległ przedawnieniu, toteż ponowne przytaczanie (za organem pierwszej instancji) uzasadnienia w zakresie przedawnienia obowiązku nie znajduje uzasadnienia.

Odpowiadając na zarzut zobowiązanej o podanie w postanowieniu sprzecznych dat zawieszenia terminu przedawnienia tut. organ wyjaśnia, że zobowiązana mylnie interpretuje, iż organ egzekucyjny wskazał dwie daty dotyczące zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Wyjaśniając powyższe, organ pierwszej instancji wskazał (str. 2 zaskarżonego postanowienia), że "W przypadku wydania przez Zakład decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawą wymiaru składek lub obowiązek opłacenia składek na te ubezpieczenia, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna, skuteczne doręczenie zawiadomienia o wszczęciu postępowania w dniu 11 kwietnia 2011r. zawiesiło bieg przedawnienia". W konsekwencji organ wskazał jednoznacznie, że doręczenie zawiadomienia o wszczęciu postępowania w dniu 11 kwietnia 2011r. zawiesiło bieg przedawnienia. Mylna jest zatem interpretacja zobowiązanej, w myśl której data wydania decyzji z dnia 11 sierpnia 2011r. nr [..] jest datą zawieszenia biegu przedawnienia.

M. P. na ostateczne postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej złożyła skargę z dni 16 maja 2015r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów:

1. prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy, a to:

- art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez jego błędną wykładnię w konsekwencji polegającą na niewłaściwym uznaniu, iż należności z tytułu składek za okres lat 2001 -2005 nie uległy przedawnieniu,

- art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez błędne przyjęcie, iż doszło do przerwania biegu przedawnienia na skutek podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której skarżąca została zawiadomiona,

2. prawa procesowego, mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

- art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez błędne przyjęcie, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki wynikające z tego przepisu, to jest tego, że obowiązek skarżącej wygasł,

- art. 59 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej poprzez błędną jego interpretację i błędne przyjęcie, że obowiązek skarżącej nie uległ przedawnieniu,

- art. 26 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez błędne przyjęcie, że doszło do wszczęcie egzekucji administracyjnej, w sytuacji gdy nie doszło do skutecznego doręczenia skarżącej tytułu wykonawczego i zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego,

W związku z powyższymi zarzutami wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej jak również i poprzedzającego go postanowienia Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. z dnia 20 stycznia 2015r. z powodu naruszenia przepisów tak prawa materialnego jak i procesowego, które to naruszenie miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Jednocześnie na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniesiono o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym bez przeprowadzenia rozprawy oraz na podstawie art. 106 § 3 tej ustawy wniesiono o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z załączonych do niniejszej skargi dokumentów albowiem jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości odnośnie ustalenia, czy skarżąca w okresie od marca do listopada 2011r. miała miejsce zamieszkania w budynku przy ul. M. w K. oraz czy doszło w tym czasie do skutecznego doręczenia przez organ ZUS dokumentów skarżącej, a dopuszczenie tych dowodów nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., powoływanej dalej "p.p.s.a."), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie 14 dni od zawiadomienia o złożenie wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

Skarżąca wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym bez przeprowadzenia rozprawy złożyła w skardze z dnia 16 maja 2015r., a Dyrektor Izby Skarbowej w ustawowym terminie nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.

Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym nie znajdując podstaw do przekazania sprawy do rozpoznania na rozprawie w myśl art. 120 p.p.s.a.

Na wstępie należy zauważyć, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze. zm.) oraz w związku z art. 135 p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 cytowanej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W kontekście powyższego trzeba zaznaczyć, że każde naruszenie przepisów prawa materialnego, czy procesowego należy oceniać przez pryzmat jego wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Mając powyższe na uwadze, a także okoliczność, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, że Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonego aktu niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienia naruszają przepisy prawa w sposób powodujący konieczność ich wyeliminowania z porządku prawnego.

Sąd na zasadzie art. 106 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił odmówić przeprowadzenia dowodów uzupełniających z dokumentów załączonych do skargi, gdyż nie były one niezbędne dla rozstrzygnięcia, chociażby z tego względu, że w znacznej części znajdują się w aktach administracyjnych sprawy.

Kontroli sądowej zostało poddane postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Jako podstawę uzasadniająca wystąpienie z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego skarżąca wskazała przedawnienie należności składkowych za lata 2001-2004. Jednocześnie w toku postępowania egzekucyjnego skarżąca podniosła zarzut nieprawidłowego doręczenia jej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 11 sierpnia 2011r. określającej wysokość należności składkowych w dniu 9 września 2011r. w trybie art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz tytułów wykonawczych obejmujących te należności wraz z zawiadomieniami o zajęciu rachunku bankowego w Banku PKO S.A. w dniu 10 listopada 2011r. w trybie art. 43 Kodeksu postępowania administracyjnego. W jej ocenie nieprawidłowości w doręczeniu miały wpływ na bieg terminu przedawnienia, gdyż podjęte czynności nie doprowadziły do przerwania biegu terminu przedawnienia, a w konsekwencji zasadne jest umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z uwagi na wygaśnięcie obowiązku.

Podstawą wystawienia tytułów wykonawczych obejmujących zaległe składki na ubezpieczenia społeczne była decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 11 sierpnia 2011r. określająca wysokość należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w łącznej kwocie 34.481,51 zł. Decyzja ta została doręczno skarżącej na adres 30-610 Kraków ul. Myślenicka 147 w trybie art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego, co było kwestionowane poprzez wskazanie, że skarżąca pod tym adresem w tym okresie nie zamieszkiwała.

W opinii Sądu zarzuty w tym zakresie podnoszone w toku postępowania administracyjnego, a także w skardze nie zasługują za uwzględnienie.

Sąd podziela w tym zakresie stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych odnośnie braku uprawnień do badania prawidłowości doręczenia skarżącej decyzji, będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego.

Zgodnie z treścią art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

Sąd w składzie orzekającym w sprawie w pełni akceptuje stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 stycznia 2010r., sygn. akt II FSK 1378/08, stwierdzającym, że organ egzekucyjny nie bada ani merytorycznej trafności ("zasadności") decyzji wymiarowej, ani też "wymagalności zobowiązania podatkowego w niej określonego". Ta ostatnia przesłanka wiąże się natomiast m.in. z kwestią prawidłowego doręczenia decyzji. Niewątpliwie bowiem dopiero z datą doręczenia decyzji zaczyna ona wywierać skutki prawne względem strony postępowania. Jednakże analizowanie prawidłowości doręczenia decyzji podatkowej, stanowiącej podstawę tytułu wykonawczego, oznacza w konsekwencji badanie tego czy weszła ona skutecznie do obrotu prawnego, a tym samym czy zobowiązanie w kwocie nią określonej stało się wymagalne. Badanie zatem tej okoliczności stanowiłoby w istocie kontrolę "wymagalności obowiązku" objętego tytułem wykonawczym, czego zabrania cytowany wyżej art. 29 § 1 ustawy egzekucyjnej.

Istotą normy prawnej wskazanej w art. 29 § 1 ustawy egzekucyjnej jest zatem aby organ egzekucyjny nie wkraczał w merytoryczne badanie zasadności egzekwowanego obowiązku. Organ egzekucyjny nie jest bowiem uprawniony do badania podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji (por. wyrok NSA z dnia 18 października 2006r., sygn. akt II FSK 1302/05).

W opinii Sądu w postępowaniu egzekucyjnym nie podlegają badaniu i rozstrzyganiu kwestie związane z odrębnym postępowaniu administracyjnym, w tym dotyczące doręczenia decyzji w sprawie należności składkowych. Prowadziłoby to do traktowania organu egzekucyjnego jako swoistej trzeciej instancji rozpatrującej sprawę administracyjną. Tego rodzaju kwestie mogą być weryfikowane ewentualnie w postępowaniu nadzwyczajnym, nie stanowią zaś podstawy skutecznego zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym (prowadzącego do umorzenia tegoż postępowania). Wyjątek od zasady określonej w art. 29 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, związany z badaniem kwestii istnienia obowiązku podatkowego, nie może być interpretowany rozszerzająco.

Zatem kwestia prawidłowego doręczenia decyzji będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego nie może być weryfikowana w postępowaniu egzekucyjnym, niezależnie od tego czy wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym czy też nie. Przyjęcie takiego poglądu byłoby równoznaczne z umożliwieniem zobowiązanemu podważania ostatecznych decyzji poza trybami nadzwyczajnymi dla tego przewidzianymi w Kodeksie postępowania administracyjnego. Temu zaś sprzeciwia się art. 16 ust 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, statuujący zasadę trwałości decyzji ostatecznych. Twierdzenie o niedoręczeniu stronie decyzji ostatecznej może być weryfikowane przez właściwy organ (wierzyciela) w ramach przesłanki wznowienia postępowania określonej w art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, a nie w postępowaniu egzekucyjnym. Podobne tezy były wyrażane również: w orzeczeniach Wojewódzkich Sądów Administracyjnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2010r., sygn. akt I FSK 1378/08 wyroki WSA w Lublinie z 12 października 2011r. sygn. akt I SA/Lu 407/11 oraz z 27 stycznia 2012r. sygn. akt I SA/Lu 721/11, wyrok WSA w Warszawie z 19 lipca 2012 r. sygn. akt III SA/Wa 2845/11, wyrok WSA w Gdańsku z 11 października 2011r. sygn. akt I SA/Gd 773/11, wyrok WSA z dnia 1 lipca 2014r., sygn. akt I SA/Gd 611/14, wyrok WSA z dnia 14 stycznia 2015r., sygn. akt I SA/Op 765/14).

Sąd zwraca także uwagę na stanowisko, jakie zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, który w wyroku z dnia 17 marca 2010r., sygn. akt I SA/Ol 112/10 stwierdził, że "w postępowaniu egzekucyjnym dłużnik nie może kwestionować skuteczności doręczenia decyzji administracyjnej. Decyzja ostateczna jest wykonalna, a organ administracyjny może taką decyzję wzruszyć tylko w sytuacjach i na zasadach określonych w Ordynacji podatkowej. Dopóki decyzja będąca podstawą wystawienia tytułu wykonawczego, pozostaje w obrocie prawnym, wywołuje skutki prawne wobec jej adresatów, jak również wobec innych uczestników obrotu prawnego. Postępowanie egzekucyjne nie jest kontynuacją postępowania administracyjnego i nie służy weryfikacji decyzji administracyjnych". Trafność powyższego rozstrzygnięcia potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 27 stycznia 2012r., sygn. akt II FSK 1434/10, oddalającym skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie.

Podsumowując, w świetle przepisu art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny, ani organ nadzoru nad egzekucją administracyjną nie są uprawnione do badania podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji. Ww. organy badają z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, ale nie są uprawnione do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Ani organ egzekucyjny ani organ nadzoru nad egzekucją administracyjną nie są więc uprawnione do merytorycznej oceny decyzji wymiarowej będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego, ani też "wymagalności" zobowiązania w niej określonego, z czym wiąże się kwestia prawidłowego doręczenia decyzji.

Natomiast Sąd uznał za zasadny zarzut naruszenia art. 26 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez błędne przyjecie, że doszło do wszczęcia postępowania egzekucyjnego w sytuacji, gdy nie doszło do skutecznego doręczenia skarżącej tytułu wykonawczego oraz zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego.

Terminy przedawnienia zobowiązań w tym w przypadku należności składkowych są terminami prekluzyjnymi. Ich upływ prowadzi do wygaśnięcia zobowiązania. W konsekwencji ZUS po upływie okresu przedawnienia nie może domagać się od zobowiązanego zapłaty składek. Przepisy dotyczące przedawnienia muszą być uwzględniane przez organy orzekające o zobowiązaniach oraz organy egzekucyjne. Nie ma bowiem znaczenia dla wygaśnięcia zobowiązania na jakim etapie jest postępowanie (ustalającym zobowiązanie przed organem pierwszej lub drugiej instancji, czy egzekucyjnym).

Wszczęcie egzekucji administracyjnej, rozumiane jako jedno ze stadium postępowania egzekucyjnego, nierozłącznie związane jest z doręczeniem zobowiązanemu tytułu wykonawczego na podstawie art. 26 § 5 pkt 1 w zw. z art. 32 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Doręczenia dokonuje organ egzekucyjny w momencie przystąpienia do czynności egzekucyjnych, o ile odpis tytułu wykonawczego nie został wcześniej doręczony. Jest to związane z faktem, że organ egzekucyjny przystępując do egzekucji należności pieniężnych od razu dokonuje zajęcia wierzytelności lub innego prawa majątkowego.

Skarżąca nie kwestionowała samego faktu dokonania czynności egzekucyjnej, wywodziła natomiast, że nie została jako strona zawiadomiona o dokonaniu tej czynności, w szczególności zawiadomienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego i doręczenie odpisu tytułu wykonawczego nie zostało skutecznie dokonane. Skarżąca zarzuciła że przepis art. 43 w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zostały niewłaściwie zastosowane.

Na tle tych zarzutów Sąd zważył, że z akt administracyjnych wynika, że tytuły wykonawcze wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego w Banku PKO S.A. zostały doręczone w dniu 10 listopada 2011r. w trybie art. 43 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Stosownie do art. 43 Kodeksu postępowania administracyjnego, w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub gdy nie jest to możliwe, w drzwiach mieszkaniach.

Z akt sprawy wynika, że przedmiotowa przesyłka została ekspediowana na adres K., ul. M. i odebrana pod tym adresem przez M. L. pasierba skarżącej.

Aby doręczenie w trybie art. 43 Kodeksu postępowania administracyjnego można uznać za skuteczne muszą zostać spełnione łącznie następujące przesłanki.

Doręczenie przewidziane w tym przepisie jest skuteczne, jeżeli spełnione są następujące przesłanki: a) adresat jest nieobecny w mieszkaniu w czasie doręczania pisma, b) pismo zostało przyjęte za pokwitowaniem przez dorosłego domownika, sąsiada lub dozorcę, c) osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi, d) w razie gdy pismo zostało przyjęte przez sąsiada lub dozorcę, o doręczeniu pisma tym osobom umieszczono zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata.

Przez nieobecność adresata należy rozumieć nieobecność czasową, niezwiązaną ze zmianą miejsca zamieszkania lub pobytu (por. wyrok NSA z dnia 30 kwietnia 2013r., sygn. akt I OSK 2012/12, "Pod pojęciem "nieobecności" rozumie się każde spowodowane przejściowymi okolicznościami niezastanie odbiorcy w miejscu, które jest właściwe, każdą chociażby krótkotrwałą nieobecność wywołaną zwykłymi okolicznościami, wszelkiego rodzaju czasową nieobecność, lecz nie zmianę miejsca zamieszkania lub też wyjazd na stałe do innej miejscowości lub za granicę. Podstawowym kryterium odróżniającym "czasową nieobecność" od innych sytuacji jest brak zerwania chociażby przejściowo z dotychczasowym mieszkaniem jako ośrodkiem życia"). Nie chodzi tu o przypadek określony w art. 48 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. o osoby nieznane z miejsca pobytu, ani też o sytuację, w której strona zmieniła adres i zaniedbała zawiadomić o tym organ administracji publicznej prowadzący postępowanie (art. 41). Ta forma doręczenia zastępczego pism procesowych odnosi się tylko do doręczania pism adresatowi w mieszkaniu.

Doręczenie musi zatem nastąpić w miejscu zamieszkania adresata w czasie jego krótkotrwałej nieobecności. Doręczenie zastępcze musi nastąpić do rąk dorosłego domownika. Przy czym chodzi o domownika w relacji do adresata, a wiec domownika w miejscu zamieszkania adresata.

W opinii Sądu organy obu instancji nie ustaliły w sposób niebudzący wątpliwości, że skarżąca w tym czasie miała miejsce zamieszkania w budynku przy ul. M.w K. Z akt sprawy wynika bezspornie, że wierzyciel (ZUS), który w tym przypadku był także organem egzekucyjnym wielokrotnie w 2011r. ekspediował przesyłki dla skarżącej na powyższy adres, które wracały z adnotacją "nie podjęto w terminie". Dotyczy to między innymi zawiadomienia z dnia 21 marca 2011r. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, zawiadomienia z dnia 9 czerwca 2011r. o zakończeniu postępowania dowodowego oraz decyzji ZUS z dnia 11 sierpnia 2011r.

Pomimo tych okoliczności organ egzekucyjny kolejny raz na adres K. ul. M.wyekspediował dla skarżącej korespondencję tj. odpisy tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniem o zajęciu egzekucyjnym tym razem odebraną przez M. L.

Jak wynika z dokumentów przedstawionych w toku postępowania egzekucyjnego, dołączonych do zażalenia, skarżąca w badanym okresie nie zamieszkiwała w budynku przy ul. M. Jednakże organ drugiej instancji w swoim rozstrzygnięciu w żadne sposób do przedstawionych dokumentów się nie odniósł. Istotne w niniejszej sprawie jest również to, że organy obu instancji w swoich rozstrzygnięciach nie wskazały w oparciu o jakie dokumenty przyjęły, że K., ul. M. jest miejscem zamieszkania skarżącej. Jedynie z pisma z dnia 6 marca 2015r. można się dowiedzieć, że cyt. "decyzja stanowiąca podstawę wszczęcia przedmiotowego postępowania została wysłana na jedyny znany adres strony tj. ul. M., [...] K. Ostatnia informacja dotycząca adresu pochodziła z pisma Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym z dnia 4 lipca 2011r., gdzie wskazano adres ul. M.". Informacji tych w żaden sposób nie zweryfikowano, co jest o tyle niezrozumiałe, że wierzyciel i organ egzekucyjny w jednej osobie wiedział już, że korespondencja pod tym adresem nie jest przez skarżąca odbierana.

Skoro zatem brak było jednoznacznych ustaleń, że powyższy adres był w owym czasie miejscem zamieszkania skarżącej, odebranie korespondencji adresowanej od niej przez M.L. i uznanie go za domownika, oczywiście w stosunku do skarżącej i w konsekwencji przyjecie fikcji doręczenia z art. 43 Kodeksu postępowania administracyjnego było nieuprawione.

Należy pamiętać, że doręczenie pisma w sposób określony w omawianym przepisie stwarza domniemanie doręczenia pisma adresatowi, które może być obalone dowodem przeciwnym. W wyroku NSA z dnia 3 kwietnia 1996r., sygn. akt SA/Ka, sformułowano tezę, że: "Przewidziane w art. 43 i 44 k.p.a. zastępcze formy doręczenia pism rodzą domniemanie prawne, że pismo zostało doręczone adresatowi. Domniemanie to może zostać obalone, gdy adresat udowodni, że mimo zastosowania zastępczej formy doręczenia pismo nie zostało mu doręczone z przyczyn od niego niezależnych".

W opinii Sądu takim dowodem przeciwnym w niniejszej sprawie były okoliczności wskazane przez skarżącą o konflikcie związanym z toczącym się postępowaniem rozwodowym i wyrzuceniem jej z dotychczasowego miejsca zamieszkania, skoro z akt sprawy niezbicie wynika, że także wcześniej skarżąca osobiście nie odbierała pism pod adresem przyjętym przez organ jako miejsce zamieszkania.

Końcowo należy zauważyć, że skarżąca nie miała możliwości zawiadomienia ZUS o innym miejscu zamieszkania, albowiem z akt sprawy nie wynika, aby miała wiedzę w spornym okresie o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym, czy wcześniej w sprawie określenia wysokości należności składkowych.

Nie można zapominać, że dokonując pierwszego doręczenia zobowiązanemu w postępowaniu egzekucyjnym (jako pierwszy doręcza się tytuł egzekucyjny) organ egzekucyjny powinien stosownie do art. 27 § 1 pkt 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, pouczyć zobowiązanego o wynikającym z art. 41 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji obowiązku zawiadomienia organu o każdej zmianie swego adresu w toku postępowania oraz skutkach zaniechania tego obowiązku, wynikających z art. 41 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (por. wyrok NSA z dnia 21 listopada 2012r., sygn. akt II FSK 1067/11). Skarżąca z oczywistych powodów nie została poinformowana o ciążących na niej w tym zakresie obowiązkach.

Organ egzekucyjny rozpatrując ponownie wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego dokona ponownej oceny sformułowanego we wniosku zarzutu przedawnienia należności składkowych, uwzględniając wskazania wynikające z niniejszego orzeczenia, dotyczące skuteczności doręczenia skarżącej tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego w trybie art. 43 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 133 § 1, art. 135 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 w/w ustawy.