Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 9/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 4, art. 5 ust. 1 pkt 9, art. 9 ust. 1 i 2, art. 35
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: par.  12 ust. 1 pkt 2, par. 12 ust. 3 pkt 1
journal: Dz.U. 2002 nr 75 poz 690
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 153, art. 170, art. 200 i art. 205 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 107 par. 3, art. 138 par. 1 pkt 2, art. 142
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Protokolant st.sekr.sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2016 r. sprawy ze skargi M. K. i J. K. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] listopada 2016 r. Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Wojewody Wielkopolskiego na rzecz skarżących kwotę 500,- (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Wojewoda Wielkopolski (dalej również: "Wojewoda", "organ II instancji", "organ odwoławczy" lub "skarżony organ") decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. znak [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: K.p.a.), utrzymał w mocy decyzję nr [...] Prezydenta Miasta K. (dalej: "Prezydent Miasta" lub "organ I instancji") z dnia [...] 2014 r. znak [...], którą został zatwierdzony projekt budowlany i udzielono J. K. (dalej również: inwestor) pozwolenia na budowę dla budynku garażowego [...] i zewnętrznej instalacji elektrycznej – o wymiarach: wysokość budynku: 4,56 m, szerokość: 4,50 m i długość: 7,50 m; o powierzchni zabudowy: 34 m², powierzchni użytkowej: 25,65 m², kubaturze: 109,68 m³ (kategoria obiektu: III) – na działce oznaczonej numerem ewidencyjnym [...] (obręb [...]), położonej w [...] przy ul. [...], w granicach oznaczonych na mapie zasadniczej w skali 1:500, z zastrzeżeniem zachowania wymienionych szczegółowo w osnowie decyzji warunków zgodnie z art. 36 ust. 1 oraz art. 42 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo Budowlane (Dz.U. z 2013 r., poz. 1409, z późn. zm. – dalej: Prawo budowlane [jeżeli w dalszej części uzasadnienia w ślad za organem II instancji pojawi się również pisany z małej litery termin "prawo budowlane" będzie on – zgodnie z wyrażoną w sposób dorozumiany intencją organu – oznaczał ujmowane jako całość przepisy ustawy Prawo budowlane i przepisy wykonawcze do tej ustawy, tj. przepisy techniczno-budowlane, o których mowa w art. 7 ust. 1 tej ustawy]).

Przedmiotowe decyzje zostały wydane w następującym stanie sprawy.

W dniu 6 maja 2014 r. J. K. złożył w Urzędzie Miejskim w K. wniosek o udzielenie pozwolenia na budowę budynku garażowego [...] i zewnętrznej instalacji elektrycznej na działce o nr. ewid. [...], położonej w [...] przy ul. [...]. Do wniosku dołączył oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz projekt budowlany. Według projektu zagospodarowania działki planowany obiekt miał być pobudowany bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną nr [...], a także z dwiema innymi działkami budowlanymi nr [...] i [...].

Prezydent Miasta wydał w dniu [...] 2014 r. decyzję nr [...] zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą inwestorowi pozwolenia na budowę przedmiotowego obiektu budowlanego.

Wojewoda, w wyniku wniesienia odwołania przez M. i J. K. (dalej również: "zainteresowani" lub "skarżący"), decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. uchylił zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy wskazał nieprawidłowości, które wystąpiły w projekcie budowlanym (w tym dotyczące powierzchni zabudowy i powierzchni biologicznie czynnej).

W toku ponownie prowadzonego postępowania, po przeprowadzeniu rozprawy administracyjnej z udziałem m.in. inwestora i właścicieli działki nr [...], inwestor uzupełnił braki w projekcie zagospodarowania działki, zgodnie z wezwaniem organu I instancji. Według uzupełnionego projektu zagospodarowania działki usytuowanie planowanego obiektu względem granicy z działką nr [...] zmieniło się w ten sposób, że garaż miał być pobudowany w odległości 0,5 m od granicy z tą działką.

Następnie Prezydent Miasta – po wpłynięciu do niego wniosku inwestora z dnia 17 września 2014 r. w sprawie wyrażenia zgody na odstępstwo od warunków technicznych – wystąpił do Ministra Infrastruktury i Rozwoju (dalej również: Minister) z wnioskiem z dnia 24 września 2014 r. o udzielnie upoważnienia do wyrażenia zgody na odstępstwo od przepisów § 12 ust. 3 pkt 1 (podkreśl. własne) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. nr 75, poz. 680, z późn. zm. – dalej: "rozporządzenie w sprawie warunków technicznych budynków" lub "rozporządzenie wykonawcze"). We wniosku organ argumentował, że wniosek dotyczy działki budowlanej o szerokości mniejszej niż 16 m, w zabudowie jednorodzinnej, a usytuowanie garażu w odległości większej niż 0,5 m – w tym również dopuszczonej przepisem § 12 ust. 3 pkt 1 powołanego rozporządzenia odległości 1,5 m – od granicy z działką nr ewid. [...] uniemożliwi wjazd do projektowanego garażu, bowiem spowoduje, że korzystający z garażu natrafi w takiej sytuacji na istniejące schody i podest prowadzący na [...], natomiast odsunięcie garażu (sytuowanego ścianą bez otworów okiennych i drzwiowych) od granicy z działką nr [...] pozwoli również na pozostawienie istniejącego w granicy pomiędzy działkami nr [...] i [...] ogrodzenia, na którego rozbiórkę nie zgadzają się skarżący. Zarazem organ wyjaśnił, że właściciele działki nr [...] nie zgadzają się na usytuowanie garażu bezpośrednio przy granicy ich działki, zaś inwestor zaproponował we wniosku odległość 0,5 m od granicy z tą działką, bowiem lokalizacja garażu w odległości 1,5 m od granicy działki nr [...] uniemożliwi wjazd do planowanego garażu, a budowa tego obiektu przy istniejącym na działce nr [...] budynku mieszkalnym "nie jest możliwa i akceptowana przez inwestora, gdyż ograniczyłaby światło w oknach pomieszczeń mieszkalnych na parterze oraz "uniemożliwiałby dostęp do części ogrodowej działki i swobodne [z niej korzystanie]". Ponadto Prezydent Miasta wyjaśnił, że na przedmiotowym terenie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, przyjęty uchwałą nr [...] Rady Miasta K. z dnia [...] 2008 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego [...] (Dz.Urz.Woj.Wlkp. nr [...], poz [...] – dalej: plan miejscowy), a działka przeznaczona jest pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną i projektowana inwestycja jest zgodna z ustaleniami tego planu.

W wyniku wniesienia przedmiotowego wniosku organ I instancji uzyskał upoważnienie nr [...] Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] października 2014 r. znak [...] (dalej: upoważnienie Ministra) do wyrażenia zgody na odstępstwo od przepisu § 12 ust. 1 pkt 2 (podkreśl. własne) powołanego rozporządzenia. W konsekwencji Prezydent Miasta K. postanowieniem z dnia [...] 2014 r. na podstawie art. 9 ust. 2 Prawa budowlanego wyraził zgodę na odstępstwo od przepisu § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych budynków, umożliwiające wykonanie w ramach projektowanej budowy garażu na działce budowlanej nr ewid. [...] w [...] ściany bez otworów okiennych i drzwiowych w odległości 0,5 m od granicy z sąsiednią działką budowlaną nr [...].

Następnie organ I instancji decyzją z dnia [...] 2014 r. zatwierdził projekt budowlany i udzielił inwestorowi pozwolenia na budowę wyżej opisanego obiektu budowlanego na działce nr [...] w [...] przy ul. [...].

Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. znak [...], po rozpatrzeniu sprawy w wyniku wniesienia zażalenia przez zainteresowanych, utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2014 r., stwierdzając zasadność rozstrzygnięcia podjętego przez organ I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 24 czerwca 2015 r. sygn. akt II SA/Po 301/15, w wyniku rozpoznania sprawy ze skargi M. K. i J. K., uchylił decyzję Wojewody z dnia [...] lutego 2015 r., podkreślając, że organ stosujący przepis art. 9 Prawa budowlanego ma obowiązek wyjaśnić okoliczności sprawy i ocenić, czy może je uznać za szczególnie uzasadniony przypadek, noszący element wyjątkowości, pozwalający na odstępstwo od obowiązujących przepisów techniczno-budowlanych. Sąd wskazał, że organ powinien uwzględnić, iż celem powołanego przepisu jest umożliwienie modyfikacji szczegółowych i bezwzględnie obowiązujących przepisów techniczno-budowlanych w wyjątkowych stanach faktycznych, w których nie jest możliwe zastosowanie do nich, z uwagi na różnego rodzaju okoliczności, tych ogólnie obowiązujących przepisów. Wobec tego Sąd stwierdził, że z uwagi na stosowanie odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych organ wydający zgodę na takie odstępstwo jest zobligowany do wyjątkowej staranności w kwestii umotywowania przypadku szczególnie uzasadnionego i wyważenia interesów indywidualnych inwestora i właścicieli nieruchomości sąsiednich, na które oddziałuje projektowana inwestycja. Wskazując na treść § 12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych budynków – umożliwiające zrealizowanie projektowanego budynku garażowego na działce budowlanej nr [...], ścianą bez otworów okiennych i drzwiowych, w odległości 0,5 m od granicy z sąsiednią działką budowlaną nr [...] – Sąd uznał, że organy obydwu instancji nie uzasadniły w sposób pełny i wyczerpujący szczególnych okoliczności zastosowania odstępstwa od powyższego przepisu, co stanowi obrazę art. 107 § 3 K.p.a. Zdaniem Sądu organ ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że działka inwestora ma małą powierzchnię i zamieszkują tam dwie rodziny oraz chodzi o rozwiązanie problemu parkowania, tymczasem uzasadnienie szczególnych okoliczności sprawy dla zastosowania odstępstwa wymaga precyzyjnego opisania ukształtowania nieruchomości (kształtu i wymiarów), na której na być realizowany obiekt budowlany, stanu zagospodarowania danej nieruchomości i nieruchomości sąsiednich, oceny proponowanych rozwiązań w świetle zasad wiedzy technicznej, możliwego usytuowania projektowanego garażu oraz oceny oddziaływania inwestycji na działki sąsiednie w zakresie niepogorszenia w sposób istotny warunków użytkowych.

Sąd zwrócił też uwagę na to, że projektowany budynek w swoich parametrach zgodny jest z przepisami planu miejscowego (§ 16) oraz przepisami techniczno-budowanymi uwzględniającymi odstępstwo, ale inwestor wykorzystał przewidziane dopuszczalne gabaryty do maksimum możliwości, zaś organ nie wykazał, że korzystanie z wyjątku w taki sposób jest w okolicznościach niniejszej sprawy uzasadnione. Dalej w tym zakresie wywodził, że organy nie uzasadniły w sposób właściwy zasadności dopuszczenia maksymalnie możliwych wymiarów budynku o szerokości 4,5 m, a zwłaszcza długości 7,5 m oraz wysokości 4,56 m na działce o niewielkich rozmiarach; nadto nie uwzględniły zastosowanej geometrii dachu tak, by w jak najmniejszy możliwy sposób budynek zacieniał działkę skarżących. W ocenie Sądu w zasadzie brak jest uzasadnienia dla przyjęcia takiego, jak w decyzji położenia garażu w głębi działki, a nie przy ścianie budynku mieszkalnego inwestora, co byłoby mniej uciążliwe dla skarżących. Sąd wskazał również, że z akt sprawy nie wynika precyzyjnie, iż takie umiejscowienie garażu przy budynku mieszkalnym uniemożliwi jakiekolwiek przejście w głąb działki inwestora, a utrudnienia wynikające z wybudowania garażu powinny obciążać również inwestora, skoro korzysta z szczególnego odstępstwa od ogólnych zasad dotyczących usytuowania budynków.

Zarazem Sąd nie podzielił stanowiska skarżących co do naruszenia przepisów postępowania w zakresie obowiązku przeprowadzenia kolejnej rozprawy administracyjnej w przedmiotowej sprawie.

W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] listopada 2015 r. wydanej w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Wojewoda Wielkopolski, stwierdzając zasadność rozstrzygnięcia podjętego przez organ I instancji, wskazał w zakresie stanu faktycznego m.in. na zmianę kręgu stron postępowania w wyniku zajścia następstwa prawnego w stosunku do drugiego obok inwestora współwłaściciela nieruchomości stanowiącej działkę nr [...].

W części prawnej uzasadnienia organ II instancji odwołał się do treści art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego, wskazując, że organ posiada kompetencje do sprawdzenia zgodności planowanej inwestycji z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, jednak kontrola w tym zakresie ogranicza się tylko do projektu zagospodarowania terenu, zarazem obejmuje również sprawdzenie zgodności projektu budowlanego ustaleniami planu miejscowego.

Wojewoda uznał, że przedmiotowy projekt budowlany spełnia warunki określone w powołanym przepisie, a zamierzenie jest zgodne z postanowieniami planu miejscowego (działka nr ewid. [...] zlokalizowana jest na terenie oznaczonym w planie symbolem [...] MN, dla którego ustalono przeznaczenie podstawowe jako zabudowę mieszkaniową jednorodzinną i dopuszczono lokalizację budynków gospodarczych), tak co do lokalizacji budynku w granicy z nieruchomością sąsiednią, czego plan dla tego terenu nie zakazuje, jak i w zakresie kształtu i kąta nachylenia dachu. Ponadto zwrócił uwagę na to, że projektowany sposób odprowadzania wód opadowych z dachu planowanego obiektu nie narusza przepisów techniczno-budowlanych.

Przedstawiając wykładnię przepisu § 12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych budynków, Wojewoda odwołał się również do definicji "zabudowy jednorodzinnej" zawartej w § 3 pkt 2 tego rozporządzenia i wskazał na możliwość zastosowania odstępstw od reguł sytuowania budynków w stosunku do granicy z działką sąsiednią, w odniesieniu do budynków jednorodzinnych lokalizowanych na działce budowlanej o szerokości mniejszej niż 16 m, przy czym stwierdził, że pomimo braku definicji ustawowej "szerokości" działki należy w tym przypadku uznać, że "szerokość działki stanowi dłuższy bok tej działki wyznaczony przez granice działki budowlanej". Organ zwrócił uwagę na brak zgody pomiędzy inwestorem a sąsiadami (właścicielami działki nr [...]) co do lokalizacji budynku – sprzeciw zainteresowanych wobec pobudowania obiektu w granicy ich nieruchomości i co do rozbiórki części ogrodzenia oraz brak zgody inwestora na proponowane przez zainteresowanych usytuowanie budynku w odległości 1,5 m od granicy bez utraty funkcjonalności pozostałej części działki – wobec czego inwestor postanowił odsunąć planowaną inwestycję o 0,5 m od granicy nieruchomości, co umożliwi dogodny dojazd do garażu po linii prostej. Za konieczne w takich warunkach organ odwoławczy uznał wystąpienie na podstawie art. 9 Prawa budowlanego o uzyskanie zgody na odstępstwo od warunków technicznych i w tym zakresie opisał okoliczności wystąpienia przez organ I instancji do właściwego ministra z wnioskiem z dnia 24 września 2014 r. o udzielenie upoważnienia do udzielenia zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych w przedmiotowej sprawie. Wojewoda zwrócił uwagę na to, że organ I instancji we wniosku do Ministra opisał rozwiązanie korzystne dla inwestora, uwzględniając również interes właścicieli działek sąsiednich.

Dalej organ II instancji wskazał na to, że Minister w dniu 29 października 2014 r. udzielił stosownego upoważnienia, w związku z czym Prezydent Miasta postanowieniem z dnia [...] 2014 r. udzielił inwestorowi zgody na odstępstwo od przepisu określonego w § 12 ust. 1 pkt 2 (podkreśl. własne) rozporządzenia w sprawie warunków technicznych budynków, umożliwiające wykonanie projektowanego budynku garażowego w odległości 0,5 m od granicy działki. Zarazem Wojewoda zaznaczył, że organ I instancji w uzasadnieniu przedmiotowego postanowienia ograniczył się wyłącznie do przywołania uzyskanej zgody Ministra z dnia 29 października 2014 r., nie przedstawiając szczegółowo stanu faktycznego i prawnego, jednak w ocenie organu odwoławczego skierowany do Ministra wniosek został przesłany do wiadomości wszystkim stronom postępowania, jak również umożliwiono im wgląd do akt sprawy oraz aktywny udział w toczącym się postępowaniu, zatem miały one możliwość zapoznania się z przesłankami wydanego odstępstwa od warunków technicznych. Mając na uwadze powyższe organ II instancji uznał, że stwierdzony brak nie uzasadnia uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę.

Ponadto Wojewoda argumentował, że przy ocenie planowanej inwestycji trzeba mieć również na uwadze przepisy § 13 oraz § 60 powołanego rozporządzenia, dotyczące kwestii nasłonecznienia, jednak przewidziana w pierwszym z tych przepisów "odległość budynku z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi od innych obiektów", która powinna umożliwiać naturalne oświetlenie tych pomieszczeń, odnosi się tylko do nasłonecznienia pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi. W tym zakresie dalej wywodził, że podnoszony w zarzutach skarżących problem zacieniania działki (części ogrodowej) i przewidywana przez skarżącego degradacja roślin i gleby nie są regulowane przepisami prawa budowlanego. W konsekwencji stwierdził, że przedmiotowa inwestycja nie będzie powodowała zacienienia w rozumieniu przepisów budowlanych, wobec czego uznał, że spełnia wymagania stawiane przez wspomniane przepisy.

Prezentując stanowisko względem dopuszczalności usytuowania planowanego obiektu w odległości 0,5 m od granicy z sąsiednią działką budowlaną nr [...], Wojewoda wyjaśnił, że ze względu na swoje przeznaczenie planowana budowa garażu nie zakłóci korzystania z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, bowiem inwestor w celu ochrony interesów właścicieli nieruchomości sąsiedniej zaprojektował odpowiedni system odprowadzania wody opadowej oraz na wyraźną prośbę skarżących zrezygnował z budowy w granicy i odsunął od niej planowany budynek. W odpowiedzi na pozostałe zarzuty odwołania organ II instancji podkreślił, że projektowany budynek nie wygeneruje natężenia ruchu, które w istotny sposób zwiększyłoby emisję spalin i wpłynęło na zwiększenie zanieczyszczenia środowiska generowanego przez ruch samochodowy istniejący już na drogach w otoczeniu nieruchomości skarżących. Poza tym zaznaczył, że usytuowanie budynku w miejscu sugerowanym przez skarżących powodowałoby znaczne uciążliwości w korzystaniu przez inwestora z części ogrodowej działki oraz wpływałoby negatywnie na estetykę zabudowy kwartału. Ponadto Wojewoda podtrzymał zgodne ze stanowiskiem tutejszego Sądu, wyrażonym w uzasadnieniu wyroku z dnia 24 czerwca 2014 r., twierdzenie, co do braku podstaw do przeprowadzenia kolejnej rozprawy w przedmiotowej sprawie.

Reasumując całość dotychczasowych rozważań, Wojewoda podniósł, że przedmiotowa inwestycja na gruncie przepisów prawa budowlanego nie wywołuje zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia, pogorszenia stanu środowiska, warunków zdrowotno-sanitarnych czy wprowadzenia lub utrwalenia ograniczeń oraz uciążliwości o stopniu większym niż obecnie występujące dla terenów sąsiednich. Wobec powyższego Wojewoda uznał, że skoro inwestor spełnił w przedmiotowej sprawie wszystkie ciążące na nim obowiązki, a planowana inwestycja zgodna jest z ustaleniami planu miejscowego, zaś projekt budowlany został sporządzony przez osobę do tego uprawnioną, to organ administracji architektoniczno-budowlanej nie mógł, zgodnie z art. 35 ust. 4 Prawa budowlanego, odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę.

Skargę na decyzję Wojewody z dnia [...] listopada 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnieśli zainteresowani M. i J. K., domagając się uchylenia tej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także zasądzenia kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzucili:

1. rażące naruszenie przepisów Prawa budowlanego:

- art. 9 Prawa budowlanego w zw. z § 12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych budynków poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że okoliczności niniejszej sprawy uzasadniają zastosowanie odstępstwa od zasady wyrażonej w § 12 ust. 3 pkt 1 tego rozporządzenia, podczas gdy z prawidłowej wykładni tych norm prawnych wynika, że możliwość zastosowanie odstępstwa następuję wyłącznie w szczególnie uzasadnionych przypadkach;

- art. 35 Prawa budowlanego poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że przedstawiony przez wnioskodawcę projekt budowlany jest zgodny z postanowieniami planu miejscowego i przepisami Prawa budowlanego oraz wymaganiami technicznymi, a zastosowane odstępstwo od wymagań technicznych wskazanych w rozporządzeniu wykonawczym nie będzie zbyt uciążliwe dla nieruchomości sąsiednich, podczas gdy z okoliczności sprawy wynikają wnioski przeciwne;

- art. 5 ust. 9 Prawa budowlanego w zw. z art. 144 K.c. poprzez ich nieprawidłową wykładnię i w konsekwencji błędne zastosowanie oraz nieustalenie oddziaływania projektowanego budynku na nieruchomość sąsiednią, co spowodowało błędne uznanie, że skoro w przepisach prawa budowlanego nie występują normy dotyczące zacienienia nieruchomości w częściach "ogrodowych", to organ nie jest zobowiązany do badania oddziaływania projektowanej budowli na nieruchomość sąsiednią, podczas gdy z prawidłowej wykładni tych norm prawnych wynika, iż organ administracyjny, wydając pozwolenie na budowę, winien poszanować występujące na obszarze oddziaływania słuszne interesy osób trzecich;

2. rażące naruszenie przepisów postępowania – art. 7, art. 70 i art. 77 oraz art. 80 K.p.a. poprzez:

- nierozpoznanie zarzutów skarżących zawartych w piśmie z dnia 8 lutego 2015 r. i brak weryfikacji upoważnienia Ministra z dnia 29 października 2014 r. dotyczącego możliwości zastosowania odstępstwa od warunków technicznych i usytuowania przedmiotowej inwestycji w odległości 0,5 m od granicy sąsiedniej nieruchomości oraz oddziaływania takiego usytuowania na nieruchomość sąsiednią;

- niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, a w konsekwencji:

3. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę decyzji, polegający na dowolnym i sprzecznym z materiałem dowodowym przyjęciu, że:

- przedmiotowa inwestycja nie oddziałuje ponad przeciętną miarę na nieruchomość skarżących, podczas gdy z materiału dowodowego i okoliczności sprawy wynikają twierdzenia przeciwne, a w szczególności fakt, że usytuowanie inwestycji 0,5 m od granicy skarżących spowoduje zacienienie nieruchomości skarżących, jej zawilgocenie i zagrzybienie;

- usytuowanie inwestycji przy istniejącym budynku mieszkalnym spowoduje zacienienie pomieszczenia mieszkalnego w budynku inwestora, co jest nieprawdą, gdyż jest to okno łazienkowe, które nie jest pomieszczeniem mieszkalnym, a więc pomieszczenie to nie jest przeznaczone na pobyt stały ludzi;

- usytuowanie inwestycji w odległości 1,5 od granicy nie będzie w żaden sposób kolidowało ze schodami i [...] znajdującym się na nieruchomości wnioskodawcy, które to schody nie wystają poza linię budynku mieszkalnego wnioskodawcy i które są w linii prostej z budynkiem z wjazdem do garażu.

W uzasadnieniu zainteresowani rozwinęli sformułowane zarzuty. Zwrócili uwagę przede wszystkim na to, że skarżony organ nie przedstawił uzasadnienia wyjątkowych okoliczności zastosowania odstępstwa od § 12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, a przyjęte rozwiązanie co do oddalenia obiektu od granicy ich działki na odległość 0,5 m nie rozwiązuje problemu i narusza obowiązek równego traktowania na płaszczyźnie ochrony prawa własności. Ponadto stwierdzili, że zachowanie zgodnej z prawem odległości 1,5 m od granicy ich działki będzie dogodne dla obydwu stron przeciwnych. Zdaniem skarżących fakt, że inwestor zaplanował na przedmiotowej nieruchomości budowę obiektu o takich gabarytach i powierzchni, że niemożliwe jest zachowanie przewidzianych w przepisach odległości budynku od granicy sąsiedniej działki, nie może przesądzać o konieczności udzielenia zgody na odstępstwo, skoro mógł zaplanować budowę obiektu o mniejszych rozmiarach, który spełniałby wymagania przepisów techniczno-budowlanych.

Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji. Organ stwierdził, że odniósł się w zaskarżonej decyzji do wszystkich zarzutów podnoszonych w odwołaniu, a następnie powtórzonych w skardze.

W piśmie procesowym z dnia 2 lutego 2016 r. inwestor (uczestnik postępowania), odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie. Zdaniem inwestora zarzuty skarżących, do których się również odrębnie odniósł, są niezasadne, a obowiązujący plan miejscowy nie przewiduje dla terenu objętego zamierzeniem budowlanym zakazu lokalizowania obiektów w granicy, co wyraźnie zostało zastrzeżone dla innych obszarów. Podniósł też, że inwestor nie jest ograniczony w planowaniu przedsięwzięcia, o ile mieści się ono w ramach przewidzianych w planie miejscowym.

W piśmie procesowym z dnia 25 kwietnia 2016 r. skarżący ustosunkowali się do twierdzeń zawartych w piśmie inwestora, rozwijając argumentację przedstawioną w skardze.

Na rozprawie przed tutejszym Sądem skarżący podtrzymali wnioski i żądania skargi, zaś inwestor (uczestnik postępowania) wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna.

Zaskarżona decyzja – w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę budynku garażowego [...] i zewnętrznej instalacji elektrycznej na działce nr [...] (obręb [...]) w [...] przy ul. [...] – została wydana z zastosowaniem odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych, przewidzianego w art. 9 Prawa budowlanego.

W przywołanym przepisie ustawodawca określił przesłanki, które muszą zostać spełnione, aby możliwe było odstąpienie od przepisów techniczno-budowlanych. Po pierwsze, przypadek, w którym ma dojść do odstępstwa, musi być szczególnie uzasadniony. Po wtóre, w odniesieniu do każdego obiektu budowlanego odstępstwo nie może powodować zagrożenia życia ludzi lub bezpieczeństwa mienia. Po trzecie, odstępstwa nie powinny powodować pogorszenia warunków zdrowotno-sanitarnych i użytkowych, a także stanu środowiska. Użycie w ostatnim przypadku sformułowania "nie powinno powodować" wskazuje, że w niektórych sytuacjach możliwe jest zaakceptowanie odstąpienie od przepisów techniczno-budowlanych, które pociągnie za sobą pewne pogorszenie warunków zdrowotno-sanitarnych i użytkowych oraz stanu środowiska.

Przedstawiając motywy wyroku, w pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm. – dalej: P.p.s.a.) organy, jak również Sąd były związane wydanym w przedmiotowej sprawie wyrokiem własnym tutejszego Sądu z dnia 24 czerwca 2015 r. sygn. akt II SA/Po 301/15 – co do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania. Wynikające z art. 153 i art. 170 P.p.s.a. związanie oceną prawną, jak i samym orzeczeniem oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny nie mogą, w tej samej sprawie, w przyszłości formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonymi w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. W konsekwencji również żadna inna strona nie może skutecznie zgłaszać zarzutów stojących w sprzeczności z taką oceną prawną. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa lub zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy, zaistniałych po wydaniu wyroku, oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2012 r. sygn. akt II FSK 1328/10, orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Trzeba zatem podkreślić, że wiążąco zostało już przez tutejszy Sąd stwierdzone, iż projektowany budynek w swoich parametrach zgodny jest z przepisami planu miejscowego (§ 16) oraz przepisami techniczno-budowanymi uwzględniającymi zastosowane odstępstwo od przepisu § 12 ust. 3 pkt 1 (podkreśl. własne) rozporządzenia w sprawie warunków technicznych budynków, ale inwestor wykorzystał przewidziane dopuszczalne gabaryty do maksimum możliwości, zaś organ nie wykazał, że korzystanie z wyjątku w taki sposób jest w okolicznościach niniejszej sprawy – tj. zaplanowanie budynku o maksymalnych wymiarach dopuszczonych planem miejscowym na działce o niewielkich rozmiarach – uzasadnione. Sąd jednoznacznie stwierdził, że organy nie uzasadniły w sposób właściwy zasadności dopuszczenia maksymalnie możliwych wymiarów budynku o szerokości 4,5 m, a zwłaszcza długości 7,5 m oraz wysokości 4,56 m, nadto nie uwzględniły zastosowanej geometrii dachu tak, by w jak najmniejszy możliwy sposób budynek zacieniał działkę skarżących.

Sąd zaznaczył również, że w zasadzie brak jest uzasadnienia dla przyjęcia takiego, jak w decyzji położenia garażu w głębi działki, a nie przy ścianie budynku mieszkalnego inwestora, a byłoby to mniej uciążliwe dla skarżących; przy czym z akt sprawy nie wynika precyzyjnie, iż takie umiejscowienie garażu, przy budynku mieszkalnym, uniemożliwi jakiekolwiek przejście w głąb działki inwestora, a utrudnienia wynikające z wybudowania garażu powinny obciążać również inwestora, skoro korzysta z szczególnego odstępstwa od ogólnych zasad dotyczących usytuowania budynków.

Uwzględniając powyższe wytyczne, Sąd jedynie przypomina w ślad za przywołanym wyrokiem, co następuje.

W przepisie art. 9 ust. 1 Prawa budowlanego zostały określone trzy przesłanki, które muszą zostać spełnione, aby możliwe było odstąpienie od przepisów techniczno-budowlanych: 1) przypadek, w którym ma dojść do odstępstwa, musi być szczególnie uzasadniony, 2) w odniesieniu do każdego obiektu budowlanego odstępstwo nie może powodować zagrożenia życia ludzi lub bezpieczeństwa mienia, 3) odstępstwa nie powinny powodować pogorszenia warunków zdrowotno-sanitarnych i użytkowych, a także stanu środowiska.

Ze sformułowania ostatniego wymogu wynika, że w pewnych sytuacjach możliwe jest zaakceptowanie odstąpienia od przepisów techniczno-budowlanych, które pociągnie za sobą pewne pogorszenie tych warunków, jednak – jak już wspomniano – wymaga to wyjątkowo wnikliwego przeanalizowania dopuszczalności zastosowania w danych okolicznościach wyjątku od przepisów techniczno-budowlanych.

Uzyskanie upoważnienia ministra do udzielenia przez organ architektoniczno-budowlany takiej zgody nie oznacza, że organ architektoniczno-budowlany jest zobligowany do pozytywnego załatwienia wniosku inwestora, co wynika wprost z art. 9 ust. 2 Prawa budowanego i to organ właściwy do udzielenia pozwolenia na budowę, pomimo uzyskania upoważnienia do udzielenia zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych, rozstrzyga, czy zachodzą przesłanki do jej udzielenia i nie ma obowiązku udzielenia takiej zgody.

Ponadto to organ stosujący prawo ma obowiązek wyjaśnić okoliczności sprawy i ocenić, czy może je uznać za szczególnie uzasadniony przypadek pozwalający na odstępstwo od obowiązujących przepisów techniczno-budowlanych. Musi przy tym brać pod uwagę, że celem art. 9 Prawa budowlanego jest umożliwienie modyfikacji szczegółowych i bezwzględnie obowiązujących przepisów techniczno-budowlanych w wyjątkowych stanach faktycznych, w których nie jest możliwe zastosowanie do nich, z uwagi na różnego rodzaju okoliczności, tych ogólnie obowiązujących przepisów. Ocena, czy w danej sytuacji ma miejsce taki szczególnie uzasadniony przypadek, należy do organów administracji architektoniczno-budowlanej, które winny dokonać tego na podstawie analizy materiału sprawy, w tym treści przepisu, od którego ma być udzielone odstępstwo, ukształtowania nieruchomości, na której ma być realizowany obiekt, stanu zagospodarowania nieruchomości sąsiednich, oceny proponowanych rozwiązań w świetle wiedzy technicznej i tym podobnych okoliczności. Organy muszą przy tym mieć na uwadze, że prawo zabudowy wyrażone w art. 4 Prawa budowlanego musi uwzględniać poszanowanie występujących na obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich, o czym stanowi art. 5 ust. 1 pkt 9 tej ustawy. Wobec tego organ administracji architektoniczno-budowlanej powinien brać pod uwagę charakter przepisu techniczno-budowlanego, od którego ma być udzielone odstępstwo, oraz ukształtowanie nieruchomości, na której na być realizowany obiekt budowlany, jak i stan zagospodarowania nieruchomości sąsiednich, a także ocenę proponowanych rozwiązań w świetle zasad wiedzy technicznej. Tylko bowiem w sytuacjach szczególnych wynikających z warunków lokalnych – takich jak kształt i wymiary nieruchomości, położenie względem nieruchomości sąsiednich, ukształtowanie terenu, stan zagospodarowania danej nieruchomości i terenów sąsiadujących – istnieje potrzeba wyważenia interesów indywidualnych i interesu publicznego, która uzasadniałaby wyłączenie stosowania określonych przepisów techniczno-budowlanych.

W przedmiotowej sprawie, pomimo ponownego przeprowadzenia przez organ II instancji oceny co do zachodzenia podstaw do zastosowania odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych, organ odwoławczy, rozpatrując sprawę merytorycznie w drugiej instancji, nie usunął niewątpliwych braków uzasadnienia decyzji organu I instancji co do pełnego, wyczerpującego wskazania, rozważenia i oceny szczególnych okoliczności zastosowania odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych, a w zasadzie od konkretnego przepisu wskazanego przez tutejszy Sąd, tj. § 12 ust. 3 pkt 1 powołanego rozporządzenia, a nie przepisu § 12 ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia.

Co więcej, Wojewoda pominął rozważenie, czy w przedmiotowej sprawie w ogóle zaszły warunki formalne do zaaprobowania zgody organu I instancji na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych. W tym zakresie nie dostrzegł sygnalizowanego w sposób dorozumiany przez tutejszy Sąd we wcześniejszym wyroku problemu dotyczącego okoliczności uzyskania przez organ I instancji upoważnienia Ministra do wyrażenia zgody na odstępstwo od warunków techniczno-budowlanych. Tymczasem tutejszy Sąd wprost zaznaczył, że postanowienie w przedmiocie wyrażenia zgody na odstępstwo od warunków techniczno-budowlanych, poprzedzone upoważnieniem właściwego ministra do udzielenia zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych, wydawane jest w ramach postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę. Stąd też do takiego postanowienia znajdują zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zatem, skoro postanowienie to jest wydawane w ramach ubiegania się przez inwestora o pozwolenie na budowę, to zgodnie z art. 142 K.p.a. będzie ono podlegało zaskarżeniu w odwołaniu od decyzji o pozwoleniu na budowę. Decyzja tego rodzaju kończy postępowanie, rozstrzygając jednocześnie o istocie sprawy, w tym także w kwestii odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych. Postanowienie wydane w trybie art. 9 ust. 2 Prawa budowlanego wprawdzie nie wymaga uzasadnienia, ale organ architektoniczno-budowlany w uzasadnieniu decyzji o pozwoleniu na budowę obowiązany jest przedstawić szczegółowo przesłanki udzielenia bądź odmowy zgody na odstępstwo i szerzej – akt administracyjny w postaci upoważnienia ministra do udzielenia zgody na odstępstwo, jak też postanowienie wydawane w tym przedmiocie przez organ architektoniczno-budowlany podlegają kontroli instancyjnej, a następnie sądowej.

Organ I instancji nie uzasadnił szczegółowo powodów, dla których skorzystał z upoważnienia do wyrażenia zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych. Poprzestał jedynie na wskazaniu, że Minister wyraził zgodę na odstępstwo od przepisu § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, co umożliwia wykonanie w ramach projektowanego budynku garażowego na działce nr [...] ściany bez otworów okiennych i drzwiowych w odległości 0,5 m od granicy z sąsiednią działką budowlaną nr [...]. W ten sposób organ I instancji całkowicie pominął fakt, że wcześniej w pozwoleniu na budowę nr [...] z dnia [...] 2014 r. stwierdził, iż lokalizacja planowanego obiektu (ścianą bez otworów okiennych i drzwiowych) bezpośrednio przy granicy, o co pierwotnie wystąpił inwestor, jest dopuszczalna ze względu na treść przepisu § 12 ust. 3 pkt 1 powołanego rozporządzenia. Co więcej, również w skierowanym do Ministra wniosku z dnia 24 września 2014 r. Prezydent Miasta wystąpił o udzielenie zgody na odstępstwo od przepisów § 12 ust. 3 pkt 1 tego rozporządzenia, zaznaczając, że zlokalizowanie garażu przy granicy działki byłoby najkorzystniejsze dla inwestora, o co też początkowo wystąpił, jednak następnie zmienił pierwotny wniosek z uwagi na protest właścicieli sąsiedniej działki nr [...]. W ten sposób organ I instancji jednoznacznie uznał, że szerokość działki wynosi mniej niż 16 m, o którym to wymiarze mowa w tym przepisie, co wyraził we wniosku stwierdzeniem, że działka inwestora spełnia wszystkie uwarunkowania, o których mowa w tym przepisie.

Zachodzi zatem sprzeczność pomiędzy przyjętym przez organ I instancji stanem faktycznym co do wymiarów działki nr [...] i subsumcji tego stanu pod przepis § 12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych budynków, wyrażonym we wniosku do Ministra, a upoważnieniem Ministra z dnia 29 listopada 2014 r., które w sposób jednoznaczny wskazuje na udzielnie Prezydentowi Miasta upoważnienia do wyrażenia zgody na odstępstwo od przepisu § 12 ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia. Przepis ten zaś, o charakterze ogólnym, wskazuje na regułę sytuowania budynku na działce budowlanej w odległości od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie mniejszej niż 3 m – w przypadku budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę tej granicy.

Kwestie te w ogóle nie zostały dostrzeżone przez organ I instancji, ani też przez Wojewodę przy wydawaniu wcześniejszej decyzji z dnia [...] lutego 2015 r., a przynajmniej nie znalazły swojego odzwierciedlenia w treści uzasadnienia decyzji, bowiem organy zaznaczyły jedynie fakt udzielenia przez Ministra upoważnienia na odstępstwo od przepisu § 12 ust. 1 pkt 2 powołanego rozporządzenia. Tymczasem dla tutejszego Sądu, przy wyrokowaniu w sprawie o sygn. akt II SA/Po 301/15, było oczywistym, że w przedmiotowej sprawie rozważane odstępstwo powinno być rozpatrywane w odniesieniu do przepisu § 12 ust. 3 pkt 1 przywołanego rozporządzenia, zgodnie z którym co do zasady w zabudowie jednorodzinnej dopuszcza się sytuowanie budynku ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną lub w odległości mniejszej niż określona w ust. 1 pkt 2, lecz nie mniejszej niż 1,5 m, na działce budowlanej o szerokości mniejszej niż 16 m. Wobec powyższego, pomimo braku odrębnych szczegółowych rozważań w tym względzie, tutejszy Sąd już wiążąco względem skarżonego organu przesądził, że wymiary działki budowlanej nr [...], a konkretnie jeden jej wymiar, tj. szerokość, wynosi mniej niż 16 m, co z kolei co do zasady umożliwiałoby lokalizację planowanego obiektu na warunkach określonych w § 12 ust. 3 pkt 1 powołanego rozporządzenia. Stanowisko to w pełni znajduje swoje odzwierciedlenie w materiale dowodowym, bowiem przedłożony projekt zagospodarowania działki nr [...] wskazuje na to, że krótszy bok tej działki – według rzutu poziomego tworzącego prostokąt – ma długość poniżej 15 m.

Wojewoda, ponownie rozpatrując sprawę, w sposób istotny naruszył przepis art. 153 P.p.s.a., bowiem przyjął, że wymiary działki nie uzasadniają rozpatrzenia usytuowania budynków na tej działce na płaszczyźnie przepisu § 12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego, jak i nie dostrzegł, odwołując się do upoważnienia Ministra do wyrażenia zgody na odstępstwo od przepisu § 12 ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia, sprzeczności pomiędzy wnioskiem Prezenta Miasta a udzielonym przez Ministra upoważnieniem. W ten sposób i tym razem organ II instancji naruszył przepis art. 107 § 3 K.p.a.

W tym zakresie zupełnie nieprzekonujące jest stwierdzenie przez Wojewodę, że z uwagi na dołączoną do wniosku dokumentację Minister miał całościowy ogląd sytuacji, skoro przywołane okoliczności temu przeczą. Przedstawiając własną interpretację przepisu § 12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego, Wojewoda odwołał się zarazem do sposobu wykładni, który nie mógł zostać zaakceptowany przez tutejszy Sąd, bowiem uznał, że w tym przypadku "szerokością" działki jest "dłuższy bok tej działki, wyznaczony przez granice działki budowlanej". Takie rozumienie terminu "szerokość", które – jak trafnie zauważył Wojewoda – nie jest odrębnie zdefiniowane w przepisach prawa budowlanego, jest nie do przyjęcia. Szerokość to przecież jeden z wymiarów powierzchni lub bryły, a konkretnie poprzeczny wymiar liniowy powierzchni (względnie bryły). Skoro jest to określony wymiar poprzeczny, to stanowi odległość "w poprzek" powierzchni, czyli prostopadle do długości danego obiektu, inaczej mówiąc – prostopadle do jego dłuższego boku (por. znaczenie terminów "szerokość", "poprzeczny" i "w poprzek", zawartych w Słowniku Języka Polskiego, dostępnym m.in. w Internecie pod adresem: http://netsprint.sjp.pwn.pl/slownik). Skarżony organ tymczasem w sposób całkowicie bezpodstawny utożsamił "szerokość działki" po prostu z jej długością, tj. z dłuższym bokiem działki. Takie rozumienie pojęcia "szerokość działki" w kontekście przepisu § 12 ust. 3 pkt 1 powołanego rozporządzenia prowadziłoby do niedopuszczalnego zawężenia stosowania tego przepisu jedynie w stosunku do bardzo małych działek budowlanych, których żaden z wymiarów (boków) nie przekraczałby 16 m. To zaś powodowałoby, że wiele wąskich działek – tj. o małej szerokości – poniżej 16 m, ale o długości przekraczającej tę graniczną wartość mogłoby być zagospodarowywane na potrzeby zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej jedynie w nadzwyczajnych okolicznościach, po uzyskaniu upoważnienia właściwego ministra na wyrażenie zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych. Podobnie utrudnione byłoby również zagospodarowanie na cele budowlane działek o nieregularnym kształcie.

W ocenie Sądu nie takie były intencje prawodawcy, który zmieniając przedmiotowe rozporządzenie w 2009 r., niewątpliwie miał na celu właśnie ułatwienie zagospodarowania wąskich działek budowlanych na cele zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, a zatem bez konieczności stosowania odstępstw od przepisów techniczno-budowlanych.

Dodać też należy, że wprawdzie w treści § 12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego ustawodawca posługuje się terminem "granica" w liczbie pojedynczej, a nie mnogiej, ale nie może to uzasadniać ścieśniającego interpretowania tego przepisu. W przeciwnym razie ustawodawca za każdym razem musiałby używać w treści kolejnego przepisu obydwu form słowa "granica". Zresztą treść § 12 tego rozporządzenia okazałaby się wtedy w istotnej mierze pozbawiona znaczenia, ponieważ powstałoby pytanie, jak badać zachowanie opisanej tam odległości w sytuacji, kiedy budynek znajduje się w sąsiedztwie kilku zabudowanych działek budowlanych. Posługiwanie się zatem liczbą pojedynczą w treści powołanego przepisu jest tylko pewną konwencją i podlega interpretacji w toku procesu wykładni (tak tutejszy Sąd w wyroku z dnia 1 grudnia 2011 r. sygn. akt II SA/Po 827/11, dostępnym jw.). Wobec tego chodzi w tym przepisie o sytuowanie obiektu w stosunku do którejkolwiek z granic lub łącznie przy kilku granicach z sąsiednimi działkami budowanymi.

Kolejnym uchybieniem organu II instancji jest również niepełne rozważenie okoliczności sprawy pod kątem udzielenia zgody na odstępstwo od przepisu § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego, niezależnie od samego faktu, że w przedmiotowej sprawie odstępstwo powinno być rozpatrywane w odniesieniu do warunków określonych w przepisie § 12 ust. 3 pkt 1 powołanego rozporządzenia.

Wojewoda, uzasadniając dopuszczenie lokalizacji planowanego garażu w odległości 0,5 m od granicy działki nr [...], rozpatrzył bowiem w zasadzie jedynie te istotne okoliczności, które stanowiły udogodnienie dla inwestora, pomijając inne aspekty sprawy – z wyjątkiem kwestii pozostawienia ogrodzenia istniejącego w granicy działek nr [...] i [...]. Tutejszy Sąd w poprzednim wyroku wprost wskazał na to, że organ w żaden sposób nie uzasadnił w sprawie zastosowania maksymalnych gabarytów budowli, nie odniósł się do geometrii dachu, a także nie rozważył możliwości innego usytuowania garażu na przedmiotowej nieruchomości – tak, aby w jak najmniejszy sposób oddziaływały na nieruchomość sąsiednią.

W tym zakresie przede wszystkim należy podnieść, że umożliwienie inwestorowi (czy też innym osobom korzystającym z działki nr [...]) wjazdu do garażu po linii prostej, nie może być uznane za rozstrzygający argument, skoro nie zostało należycie wykazane, że przy usytuowaniu garażu w odległości 1,5 m lub większej od granicy z działką nr [...], wjazd do garażu będzie znacznie utrudniony czy niemożliwy. Również argument, że inwestor ma prawo zaplanować obiekt budowlany w maksymalnych wymiarach, dopuszczonych w planie miejscowym dla tego rodzaju obiektów, nie oznacza, że inwestor ma z tego tytułu jakiś rodzaj ekspektatywy, że w razie powzięcia zamiaru zabudowania swojej działki w maksymalnym zakresie przewidzianym w planie miejscowym będzie mógł liczyć na zastosowanie przez organ architektoniczno-budowlany odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych. Przeciwnie, wolność zagospodarowania i zabudowy działki w granicach wyznaczonych przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym doznaje swojego ograniczenia właśnie w przepisach prawa budowlanego. Nie zawsze zatem, to co mieści się w granicach wyznaczonych przepisami planistycznymi będzie jednocześnie w danym przypadku bezwarunkowo możliwe do realizacji bez naruszenia przepisów budowlanych.

Podobnie należy odnieść się do argumentu Wojewody dotyczącego umożliwienia inwestorowi właściwego zagospodarowania i korzystania z części rekreacyjnej działki, czemu stałoby na przeszkodzie zlokalizowanie garażu przy istniejącym na działce nr [...] budynku jednorodzinnym w zabudowie bliźniaczej, co zdaniem organu wpływałoby również negatywnie na estetykę zabudowy kwartału. Jakkolwiek ta część rozważań Wojewody wskazuje na szerokie ujęcie kwestii zastosowania odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych, to znów w swej istocie okoliczności te rozpatrzył jedynie na korzyść inwestora. Tym czasem tutejszy Sąd wyraźnie wskazał na to, że utrudnienia wynikające z wybudowania garażu z odstępstwami od przepisów techniczno-budowlanych powinny obciążać również inwestora, który z takiego odstępstwa korzysta. Należy jednak przy tym również zauważyć, że tym razem kwestie zacieniania i nasłonecznienia Wojewoda trafnie odniósł jedynie do nieruchomości sąsiedniej, tj. działki nr [...], a nie do istniejącego budynku jednorodzinnego na działce nr [...], tym samym bowiem zasadnie w sposób dorozumiany uznał, że zacienianie okna łazienkowego znajdującego się w tym budynku nie może być rozpatrywane jako przeszkoda do zlokalizowania garażu przy budynku jednorodzinnym znajdującym na działce nr [...].

Co się tyczy omówienia kwestii zastosowania w sprawie przepisów § 13 oraz § 60 [ust. 2] powołanego rozporządzenia, dotyczących zapewnienia nasłonecznienia pomieszczeniom przeznaczonym na pobyt ludzi, Wojewoda trafnie uznał, że podnoszony w zarzutach skarżących problem zacieniania działki (części ogrodowej) i przewidywana degradacja roślin i gleby nie są regulowane przepisami prawa budowlanego. Pominął jednakże to, że przedmiotowa inwestycja wprawdzie nie będzie powodowała zacienienia w rozumieniu przepisów budowlanych, wobec czego spełnia ona wymagania stawiane przez wspomniane przepisy, ale będzie oddziaływała na działkę skarżących i najprawdopodobniej będzie to oddziaływanie negatywne. Zdaniem Sądu z wytycznych zawartych w wyroku tutejszego Sądu z dnia 24 czerwca 2015 r. wynika, że kwestie te – łączące się również z kształtem (geometrią) dachu – mają znaczenie przy ocenie, czy zastosowane odstępstwo nie pogorszy w sposób istotny warunków użytkowych działki sąsiedniej. Ponadto Sąd zaznaczył, że korzystanie z uprawnienia, jakie daje odstępstwo do ogólnych zasad sytuowania obiektów budowanych, winno być jak najmniej uciążliwe dla wszystkich stron postępowania i szczegółowo przez organ umotywowane. I w takim też kontekście Wojewoda powinien był rozważyć, czy zlokalizowanie garażu w odległości 0,5 m od granicy z działką nr [...] nie będzie powodowało właśnie tego rodzaju negatywnego oddziaływania i czy takie oddziaływanie znajdzie swoje uzasadnienie, jako skutek dopuszczenia koniecznego odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych. Dodać należy, że o uzasadnienie takie trudno, skoro inwestor nie musi projektować garażu o tak dużych gabarytach – plan miejscowy wskazuje wiążąco jedynie maksymalne parametry zabudów, jak na to już wcześniej zwrócił uwagę tutejszy Sąd – a usytuowanie budynku gospodarczego lub garażu o długości mniejszej niż 5,5 m i wysokości mniejszej niż 3 m byłoby możliwe bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną nie na zasadzie odstępstwa, lecz szczególnej reguły przewidzianej w przepisie § 12 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych budynków.

Kończąc rozważania dotyczące oceny zaskarżonej decyzji w zakresie umotywowania przez Wojewodę szczególnego przypadku uzasadniającego zastosowanie wyjątku od wymogu zachowania przepisów techniczno-budowlanych, trzeba również zwrócić uwagę na następujący aspekt sprawy. Otóż, jak to już wyżej zostało wyjaśnione, organy wadliwie uzasadniają podstawy do zastosowania odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych w niniejszej prawie, jednak czynią to w warunkach, w których, gdyby inwestor nie skorygował dobrowolnie wniosku – uwzględniając (połowiczne) ustępstwo swoim sąsiadom w zakresie lokalizacji planowanego garażu – to w zasadzie mógłby zlokalizować projektowany budynek w kształcie wynikającym z projektu budowlanego bezpośrednio przy granicy z działką nr [...]. Pozwala na to bowiem szczególna reguła zawarta w § 12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego, modyfikująca zasadę określoną w § 12 ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia. Zdaniem Sądu dopuszczenie usytuowania budynku "bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną" nie oznacza, że obiekt musi być wzniesiony "w samej granicy" czy też ewentualnie dokładnie przy samej granicy (z uwzględnieniem dopuszczanego ewentualnego błędu dokładności pomiaru). Niewątpliwie zatem, o ile możliwe jest pobudowanie obiektu (garażu) bezpośrednio przy granicy bez naruszenia, tj. bez konieczności rozbiórki, istniejącego w granicy podmurowania i ogrodzenia pomiędzy działkami nr [...] i [...] – względnie możliwe jest zastosowanie innego rozwiązania architektonicznego pozwalającego na zachowanie ogrodzenia istniejącego w granicy – to należy inwestorowi umożliwić ewentualne "powrotne" skorygowanie wniosku o udzielenie pozwolenia na budowę. To z kolei mogłoby otworzyć drogę do oceny planowanej zabudowy z perspektywy przepisu § 12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego. Dodać należy, że w ocenie Sądu, jeżeli możliwe byłoby – ze względu na zasady sztuki budowlanej – pobudowanie ściany garażu przy samym podmurowaniu ogrodzenia, czy nawet z wykorzystaniem tego podmurowania jako elementu ściany nowego obiektu, to okoliczności te nie mogłyby stanowić przeszkody do zatwierdzenia projektu budowlanego w razie odpowiedniego zmodyfikowania wniosku o udzielenie pozwolenia na budowę.

Warto dodać, że ewentualna korekta wniosku inwestora nie powodowałaby po stronie organu II instancji obowiązku przekazania sprawy organowi I instancji, bowiem brzmienie przepisów art. 138 § 1 i 2 K.p.a. wskazuje na to, że organ odwoławczy jest obowiązany uwzględnić zmiany stanu faktycznego, jakie zaszły w sprawie w okresie między wydaniem decyzji przez organ I instancji a decyzją organu II instancji (por. wyrok NSA we Wrocławiu, przede reformą, z dnia 8 lutego 1994 r. sygn. akt SA/Wr 1891/93, ONSA 1995/2/64). Podobnie też stwierdzenie uchybień natury merytorycznej nie daje organowi odwoławczemu podstaw do wydania decyzji kasacyjnej, lecz obliguje go do wydania w trybie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. orzeczenia reformatoryjnego (tak WSA w Warszawie w wyroku z dnia 16 października 2015 r. sygn. akt VIII SA/Wa 186/15, dostępnym jw.).

Podsumowując wszystko powyższe, Sąd stwierdza, że Wojewoda w związku z przeprowadzeniem ponownej analizy przedmiotowej sprawy, nie zastosował się w pełni do wytycznych zawartych w wiążącym ten organ wyroku tutejszego Sądu z dnia 24 czerwca 2015 r., który sygnalizował organowi potrzebę rozważenia i wyjaśnienia szeregu kwestii niezbędnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia w przedmiocie zastosowania odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych. W konsekwencji Wojewoda, naruszając przepis art. 153 P.p.s.a., przedwcześnie uznał, że w sprawie zostały spełnione warunki, o których mowa w art. 35 Prawa budowlanego, umożliwiające udzielenie pozwolenia na budowę w przedmiotowej sprawie z zastosowaniem odstępstwa na podstawie art. 9 tej ustawy.

W rozpatrywanej sprawie organy obu instancji nie wyjaśniły należycie okoliczności zastosowania na podstawie art. 9 ust. 2 Prawa budowlanego szczególnego przypadku pozwalającego na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych, co stanowi obrazę art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. w zakresie ustalenia stanu faktycznego i wyczerpującego rozważenia całokształtu okoliczności sprawy, z odpowiednim odzwierciedleniem tego w uzasadnieniu decyzji i zachowaniem zasady przekonywania, o której mowa w art. 11 K.p.a. Wobec tego w pełni uprawniony jest wniosek, że i tym razem zaskarżona decyzja II instancji nie mogła się ostać.

W ramach ponownie prowadzonego postępowania organ odwoławczy usunie wcześniej zasygnalizowane przez tutejszy Sąd istotne wątpliwości co do możliwości zastosowania wyjątku w przedmiotowej sprawie – a zarazem co do potrzeby zastosowania takiego wyjątku w razie zmodyfikowania wniosku przez inwestora – i powtórne wszechstronnie rozważy sprawę we wszystkich jej doniosłych prawnie aspektach, ze szczególnym uwzględnieniem uzasadnienia wyjątkowych okoliczności pozwalających na zastosowanie odstępstwa od § 12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych budynków, a nie od przepisu § 12 ust. 1 pkt 2 powołanego rozporządzenia. Ponadto wszystkie istotne aspekty sprawy powinny zostać odpowiednio wyczerpująco przedstawione uzasadnieniu decyzji wydanej w drugiej instancji, jak tego wymaga przepis art. 107 § 3 w zw. z art. 140 K.p.a.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzekł, jak w punkcie I wyroku.

O kosztach postępowania, obejmujących uiszczony wpis od skargi, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a., jak w punkcie II wyroku, uwzględniając wniosek strony skarżącej.