Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1050/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 6, art. 88 ust. 1 pkt 2, art. 89 ust. 1 ust. 3 i ust. 4
journal: Dz.U. 2004 nr 92 poz 880
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
article: art. 1 § 1 i § 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 105 § 1 i art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 3, art. 134, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.), Asesor WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia (...) maja 2008 r. nr (...) w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za usunięcie drzew i krzewów bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Burmistrza Miasta Z. z dnia (...) lutego 2008 r. nr (...); 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącego A. S. kwotę 1740 (tysiąc siedemset czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta Z. z dnia [...] lutego 2008 r. orzekającą o wymierzeniu administracyjnej kary pieniężnej w wysokości [...] zł A.S. za usunięcie bez wymaganego zezwolenia 8 drzew oraz 5,25 m2 krzewów z trenu nieruchomości położonej w Z. przy ul. [...].

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, iż w sprawie niniejszej bezspornym jest, iż w dniu 29 marca 2006 r. na trenie przedmiotowej posesji stanowiącej własność A. S. usunięto bez wymaganego zezwolenia 7 sztuk świerku pospolitego i jeden świerk kłujący oraz 5,25 m2 krzewów, w tym 4,25 m2 żywotnika i 1 m2 świerku. Ustalenia organu pierwszej instancji co do ilości usuniętych drzew i krzewów, ich gatunku jak też obwodu pni drzew mierzonych na wysokości 130 cm, znajdują potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym i nie były kwestionowane przez stronę.

Natomiast okolicznością sporną jest, czy w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie chodzi o jedną z przesłanek określonych w art. 83 ust. 6 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880) wyłączającą obowiązek uzyskania zgody na wycięcie drzew i krzewów. Zdaniem strony nasadzenia stanowiły plantację, co wyłącza obowiązek uzyskania zezwolenia na wycinkę drzew i krzewów.

Kolegium wskazało, iż w celu rozstrzygnięcia, czy usunięte drzewa i krzewy rosły na plantacji, organ pierwszej instancji powołał biegłego mgr inż. S. P., który w opinii z dnia 6 lutego 2007 r., uzupełnionej w dniu 2 kwietnia 2007 r. stwierdził, iż nasadzenia usunięte z terenu nieruchomości przy ul. [....] w Z. nie mogą zostać uznane za plantację, ze względu na rozproszony ich układ i usytuowanie na obrzeżach nieruchomości, wskazujący na ich funkcję izolacyjną i biologiczną.

Organ odwoławczy podniósł, iż cyt.: "Wobec braku w polskim ustawodawstwie jakiejkolwiek definicji pojęcia "plantacja", przyjąć należy, iż biegły z zakresu sporządzania ocen oddziaływania na środowisko precyzyjnie scharakteryzował cechy plantacji, w ramach której możliwe jest pozyskanie stroiszu".

Zdaniem Kolegium dokonane przez biegłego oględziny nieruchomości wykazały, iż przedmiotowa nieruchomość nie spełnia żadnej z cech charakteryzujących plantację, wymienionych w treści opinii.

Ponadto organ zauważył, iż nawet przy przyjęciu, iż w chwili prowadzenia na przedmiotowej nieruchomości działalności związanej z prowadzeniem kwiaciarni i zakładu ogrodniczego, nasadzenia drzew i krzewów miały charakter plantacji, to wbrew opinii skarżącego, z chwilą zaprzestania tej działalności, nasadzenia straciły swój plantacyjny charakter, gdyż warunkiem uznania określonych nasadzeń za plantację jest prowadzenie takich upraw w celach gospodarczych. W niniejszej sprawie zaprzestanie w 1994 r. działalności związanej z prowadzeniem zakładu ogrodniczego i kwiaciarni spowodowało, iż sporne nasadzenia w chwili ich wycięcia nie miały charakteru plantacji.

Skargę na powyższą decyzję wniósł A. S. zarzucając naruszenie art. 83 ust. 6 pkt 3 ustawy o ochronie przyrody oraz art. 7, art. 77 § 1, art. 105 § 1 i art. 107§ 3 kpa.

Skarżący stawiając zarzut bezprzedmiotowości prowadzonego w niniejszej sprawie postępowania podniósł, iż drzewa i krzewy miały charakter plantacji, a zgodnie z art. 83 ust. 6 pkt 3 w/w ustawy usunięcie drzew i krzewów na plantacji nie wymaga zezwolenia.

Zdaniem skarżącego błędne jest stanowisko organu odwoławczego, iż zakończenie działalności gospodarczej w zakresie zakładu ogrodniczego i kwiaciarni zmieniło charakter dokonanych nasadzeń. Skarżący wskazał, iż rodzice jego –T. i H. S. przez szereg lat prowadzili zakład ogrodniczy i kwiaciarnię i nasadzenia drzew i krzewów dokonane przez ojca miały charakter gospodarczy, wykorzystywane były w celu pozyskiwania gałęzi sprzedawanych do kwiaciarni. Nasadzenia te podlegały okresowemu odnowieniu, co potwierdzają zeznania świadków przesłuchanych w postępowaniu pierwszoinstancyjnym.

Skarżący powołał się na sporządzone na wniosek Burmistrza Miasta Z. opinie Departamentu Prawnego Ministerstwa Środowiska, Departamentu Programowania i Analiz potwierdzające, iż przez plantację należy rozumieć celowe prowadzenie upraw określonych roślin w celach gospodarczych.

Opinie te podważają według skarżącego stanowisko biegłego, na którym oparte zostały decyzje organów obu instancji.

W skardze podkreślono, iż opinia biegłego jest wewnętrznie sprzeczna, gdyż z jednej strony potwierdza użytkowy charakter nasadzonych roślin i ich przeznaczenie w celu pozyskiwania choćby na potrzeby zakładu ogrodniczego i kwiaciarni, a zarazem odmawia tym nasadzeniom charakteru plantacji.

Ponadto biegły w opinii uzupełniającej sprostował, iż nie utożsamia pojęcia "plantacji" i "plantacji leśnej" (pkt 3), zaś wszystkie rozważania biegłego z opinii głównej dotyczą wyłącznie plantacji leśnej. Biegły nie uwzględnił w ogóle skali, w jakiej działalność była prowadzona.

Skarżący uważa, że wielkość plantacji (jej mała skala) nie oznacza, że na stosunkowo niewielkim obszarze nie była prowadzona uprawa o charakterze gospodarczym.

Skarżący podniósł, że organ nie wyjaśnił, dlaczego odmówił wiarygodności i mocy dowodowej zeznaniom świadków, które jednoznacznie potwierdziły faktyczne wykorzystanie do prowadzonej działalności gospodarczej zasadzanych drzewek i krzewów. Kwestionowane przez biegłego możliwości prowadzenia plantacji na wskazanej działce kłóci się z rzeczywistym stanem. Skarżący podkreślił, iż zasadzone drzewa i krzewy stanowiły bazę do pozyskiwania choiny na cele prowadzonej kwiaciarni. Typowy dla plantacji był także sposób prowadzenia uprawy, polegający na określonym odnawianiu i usuwaniu starszych roślin i dokonywaniu nasadzeń nowych, co potwierdzają miejsca po wycince starych drzew, stwierdzone podczas oględzin. Okoliczności te - w ocenie skarżącego - świadczą jednoznacznie, że uprawa była prowadzona w sposób celowy, zorganizowany, w określonym celu gospodarczym.

Organy nie wyjaśniły dokładnie stanu faktycznego sprawy, a nadto organ odwoławczy nie przeanalizował zarzutów zawartych w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację.

Dodatkowo organ zauważył, iż wszystkie podniesione w skardze zarzuty stanowią powtórzenie argumentów zawartych w odwołaniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów

administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwanej w dalszej części P.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Zgodnie zaś z art. 134 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem prawa, uzasadniającym konieczność ich uchylenia.

Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1, 3 i 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880). Zgodnie z art. 88 ust. 1 pkt 2 wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usunięcie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia.

Analiza przepisów ustawy o ochronie przyrody wskazuje, iż drzewa i krzewy, jako elementy składowe środowiska przyrodniczego, podlegają ochronie, która zmierza do ich zachowania i zrównoważonego użytkowania. Jednym z instrumentów natury prawnej mającym zapewnić tę ochronę jest instytucja zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów. Stosownie do treści art. 83 ust. 1 w/w ustawy usunięcie drzew i krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości. Ustanawiając zasadę generalną uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów, ustawodawca zwolnił z tego obowiązku określoną kategorię drzew i krzewów. W art. 83 ust. 6 ustawy o ochronie przyrody wskazany został katalog wyłączeń spod obowiązku uzyskania stosownego zezwolenia, mający zastosowanie w odniesieniu m. in. do drzew lub krzewów na plantacjach (pkt 3).

W niniejszej sprawie kwestią istotną dla jej prawidłowego rozstrzygnięcia jest dokonanie oceny, czy usunięte drzewa i krzewy stanowiły plantację w rozumieniu art. 83 ust. 6 pkt 3 w/w ustawy.

W tym miejscu należy zauważyć, iż na gruncie obowiązujących przepisów prawa pojęcie plantacji nie jest nigdzie zdefiniowane. W związku z tym należy odwołać się do znaczenia, jakie pojęcie "plantacji" ma w potocznym języku polskim, w którym, przez plantację rozumie się celowe prowadzenie upraw określonych roślin w celach gospodarczych (por. K. Gruszecki "Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz" Zakamycze 2005 r.)

Organy orzekające w niniejszej sprawie, powołując się na opinię sporządzoną przez mgr inż. S. P., posiadającego uprawnienia biegłego Wojewody [...] w zakresie sporządzania ocen oddziaływania na środowisko przyjęły, że nasadzenia usunięte z terenu nieruchomości skarżącego nie stanowiły plantacji ze względu na rozproszony ich układ i usytuowanie na obrzeżach nieruchomości oraz niespełnienie żadnego warunku, który charakteryzuje plantację.

Biegły w swojej opinii stwierdził, iż w rozpatrywanym przypadku można mieć do czynienia z plantacją szybko rosnących drzew leśnych i jednocześnie podał cechy takiej plantacji, a m. in. że wielkość plantacji powinna wynosić nie mniej niż 1 ha, a w ewidencji gruntów powierzchnie zajęte pod plantacją zalicza się do gruntów ornych.

Sąd, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, nie podzielił poglądu Kolegium, iż wobec braku w polskim ustawodawstwie definicji plantacji, należy przyjąć, iż precyzyjne określenie cech plantacji przez biegłego z zakresu sporządzania ocen oddziaływania na środowisko, stanowi podstawę do ustalenia, czy przedmiotowe nasadzenia można uznać za plantację.

W ocenie Sądu istotną przesłanką, w oparciu o którą należy rozważyć, czy sporne nasadzenia stanowiły plantację w rozumieniu art. 86 ust. 6 pkt 3 w/w ustawy o ochronie przyrody, był cel dokonania tych nasadzeń.

Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego, nasadzenia świerków i żywotników dokonane były w celu ich gospodarczego wykorzystywania, polegającego na pozyskiwaniu tzw. stroiszu na potrzeby prowadzonej kwiaciarni. Wbrew stanowisku organu, należy stwierdzić, iż zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej nie oznacza, że nasadzenia straciły swój plantacyjny charakter.

Wobec powyższych okoliczności Sąd stanął na stanowisku, iż usunięte drzewa i krzewy stanowiły plantację, a to oznacza, że w sprawie ma zastosowanie art. 83 ust. 6 pkt 3 ustawy o ochronie przyrody.

Rozpoznając sprawę ponownie organy uwzględnią ocenę prawną zawartą w niniejszym wyroku i podejmą stosowne rozstrzygnięcie.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 152 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.