Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 944/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne: Gospodarka komunalna
Samorząd terytorialny
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony akt
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 2 pkt 7,  art. 148, art. 225
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 15 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 2147
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 85, art. 86, art. 91 ust. 1 i 4, art. 100
journal: Dz.U. 2016 poz 446
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
article: art. 3, art. 5, art. 10
journal: Dz.U. 2017 poz 1007
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece. (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1007).

SENTENCJA

Dnia 30 stycznia 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień (spr.) Sędzia WSA Magdalena Sieniuć Protokolant Specjalista Anna Kośka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2018 roku sprawy ze skargi Rady Miejskiej w Przedborzu na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Łódzkiego z dnia 27 września 2017 roku nr PNIK-I.4131.746.2017 w przedmiocie nieważności uchwały w sprawie wyrażenia zgody na zamianę nieruchomości 1) uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze; 2) zwraca z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz Rady Miejskiej w Przedborzu kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego, zaksięgowanego w dniu 31 października 2017 r. pod poz.[...]. LS


UZASADNIENIE

Rada Miejska w Przedborzu uchwałą nr XXXV/270/17 z dnia 17 sierpnia 2017 r., wydaną na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. a ustawy z dnia 8 marca 1990 r.

o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 446 ze zm.) – dalej w skrócie "u.s.g." oraz art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 2147 z późn.zm.) – dalej w skrócie "u.g.n.", wyraziła zgodę na zamianę nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów numerami 727/1, 727/2, 727/3, 729, 854/1, 854/2, 854/3 obr. Zagacie o łącznej powierzchni 2,2822 ha, dla których Sąd Rejonowy w Radomsku prowadzi księgę wieczystą nr PT1R/00070552/2 stanowiących własność Gminy Przedbórz na działki oznaczone

w ewidencji gruntów numerami 238/1 i 238/2 obręb Mojżeszów o łącznej powierzchni 0,1800 ha, dla której Sąd Rejonowy w Radomsku prowadzi księgę wieczystą nr PT1R/00085816/9 stanowiącą własność Skarbu Państwa - Agencji Nieruchomości Rolnych.

Rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia 27 września 2017 r. znak PNIK-I.4131.746.2017 Wojewoda Łódzki na podstawie art. 86 oraz art. 91 ust. 1 i 3 ustawy

z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2016 r., poz. 446 ze zm.) stwierdził nieważność powyższej uchwały.

W jego uzasadnieniu organ nadzoru wyjaśnił, że w dniu 11 września 2017 r. zawiadomiono o wszczęciu z urzędu postępowania określonego w rozdziale 10 u.s.g. Następnie Wojewoda przywołał brzmienie art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. a u.s.g., art. 13 ust. 1 u.g.n., art. 15 ust. 1 u.g.n. i stwierdził, że według treści uchwały przedmiotem zamiany są nieruchomości stanowiące własność Gminy Przedbórz oraz nieruchomości stanowiące własność Skarbu Państwa - Agencji Nieruchomości Rolnych. Zastrzeżenia organu nadzoru stanowi okoliczność, iż Gmina Przedbórz nie dysponuje prawem własności do działek nr 727/1, nr 727/2, nr 727/3, nr 729, nr 854/1, nr 854/2, nr 854/3 obr. Zagacie. W księdze wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości została ujawniona działka nr 727, nr 854, nr 729. Z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego wynika jednak, że ww. działki omyłkowo zostały przypisane Gminie P. w księdze wieczystej nr [...] na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] znak: [...], a w rzeczywistości stanowią własność Skarbu Państwa - Agencji Nieruchomości Rolnych na podstawie zarządzenia Wojewody [...] nr 180/92 z dnia 30 grudnia 1992 r. Zatem Rada Miejska w Przedborzu wyrażając zgodę na zamianę nieruchomości, co do których nie posiada prawa własności, w ocenie organu nadzoru, w sposób istotny naruszyła art. 15 ust. 1 u.g.n. oraz art. 21 i art. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wykazane wyżej uchybienia stanowią istotne naruszenie prawa skutkujące koniecznością stwierdzenia nieważności uchwały.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Rada Miejska

w Przedborzu wniosła o uchylenie powyższego rozstrzygnięcia nadzorczego oraz zasądzenie kosztów postępowania, podnosząc zarzuty dotyczące naruszenia:

1) art. 91 ust. 1 i 3 u.s.g. poprzez nienależyte zastosowanie powołanego przepisu polegające na błędnym uznaniu, że przedmiotowa uchwała jest sprzeczna z prawem;

2) art. 3, art. 5 i art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1007) oraz art. 2 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 1822) poprzez dokonanie przez Wojewodę Łódzkiego w zaskarżonym rozstrzygnięciu nadzorczym ustaleń dotyczących prawa własności nieruchomości odmiennych niż wynikające ze stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej.

W związku z powyższymi zarzutami strona skarżąca wniosła zgodnie ze stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej o przeprowadzenie na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. dowodu z dokumentów w postaci:

1. odpisu zwykłego z księgi wieczystej nr PT1R/00070552/2 prowadzonej przez Sąd Rejonowy w R.,

2. odpisu decyzji Starosty Powiatu [...] z dnia 21 stycznia 2015 r. znak PŚI.6330.2.2014 ze stwierdzeniem, że decyzja ta jest ostateczna,

3. kopii postanowienia Sądu Rejonowego w Radomsku V Wydział Ksiąg Wieczystych

z dnia 28 maja 2015 r. Nr Dz. Kw. [...],

4. kopii pozwu Skarbu Państwa - Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w Warszawie z dnia 15 czerwca 2015 r. przeciwko Gminie Przedbórz o uzgodnienie treści księgi wieczystej wniesionego w sprawie IC 514/15 prowadzonej przez Sąd Rejonowy

w Radomsku;

5. kopii postanowienia Sądu Rejonowego w Radomsku z dnia 8 stycznia 2016 r. zapadłego w sprawie IC 514/15,

6. odpisu postanowienia Sądu Rejonowego w Radomsku z dnia 22 czerwca 2017 r. zapadłego w sprawie IC 514/15 ze stwierdzeniem jego prawomocności, na okoliczności podane w uzasadnieniu.

Uzasadniając podniesione w skardze zarzuty strona skarżąca stwierdziła, że zgodnie ze stanem prawnym ujawnionym w księdze nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Radomsku właścicielem działek nr 727, nr 854, nr 729 jest Gmina Przedbórz, zaś podstawę wpisu Gminy Przedbórz jako właściciela stanowiła decyzja Wojewody Łódzkiego z dnia 22 lutego 2010 r. znak [...]. Powyższa decyzja (tego samego organu, który wydał w niniejszej sprawie zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze) nie była nigdy kwestionowana, w tym w ramach wznowienia postępowania czy też stwierdzenia nieważności. Podobnie, wpis w księdze wieczystej Gminy Przedbórz jako właściciela przedmiotowych działek nie był przedmiotem skargi uprawnionego podmiotu (w tym Skarbu Państwa). Ujawnione we wskazanej wyżej księdze wieczystej nieruchomości uległy podziałowi na mocy ostatecznej decyzji Starosty Powiatu [...] znak [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. - działka nr 727 o pow. 0,62ha uległa podziałowi na działki: 727/1 o pow. 0,2907ha, 727/2 o pow. 0,0114ha i 727/3 o pow. 0,3338ha, a działka 854 o pow. 1,41 ha na działki 854/1 o pow. 0.0342ha, 854/2 o pow. 0,0036ha oraz 854/3 o pow. 1,3685ha.

Podziały działek nr 727 i nr 854 zostały przeprowadzone na wniosek Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w Warszawie Filia w Ł., zaś podstawę prawną do podziału nieruchomości przez Starostę Powiatu [...] stanowił art. 15a ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, który stanowi podstawę do rozgraniczenia gruntów w sytuacji, gdy wybudowano urządzenie wodne.

Agencja Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w Warszawie Filia w Ł. złożył do Sądu Rejonowego w Radomsku V Wydział Ksiąg Wieczystych wniosek o wydzielenie

z księgi wieczystej [...] działek nr 727, 854, 729, przyłączenie ich do księgi wieczystej nr PT1R/00063271/6 i wpisanie Skarbu Państwa jako właściciela tych działek.

Sąd Rejonowy w Radomsku V Wydział Ksiąg Wieczystych postanowieniem z dnia 28 maja 2015 r. oddalił przedmiotowy wniosek, wskazując jednocześnie, że ewentualna realizacja roszczeń Agencji może nastąpić w trybie uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.

Pozwem z dnia 15 czerwca 2015 r. Skarb Państwa - Agencja Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w Warszawie Filia w Ł. wystąpiła przeciwko Gminie P.

o uzgodnienie treści księgi wieczystej nr [...] z rzeczywistym stanem prawnym.

Postanowieniem z dnia 8 stycznia 2016 r. w sprawie IC 514/15 Sąd Rejonowy

w Radomsku I Wydział Cywilny zawiesił postępowanie z powództwa Skarbu Państwa - Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w Warszawie Filia w Ł. przeciwko Gminie P. z uwagi na to, że powód zobowiązany postanowieniem Sądu z dnia 26 października 2015 r. do złożenia tytułów własności do działek nr 727

i 854 przed ich podziałem - nie złożył tych dokumentów w zakreślonym 30 dniowym terminie.

Postanowieniem z dnia 22 czerwca 2017 r. zapadłym w sprawie IC 514/15 Sąd Rejonowy w Radomsku I Wydział Cywilny umorzył przedmiotowe postępowanie wobec nie złożenia wniosku o jego podjęcie w przeciągu roku od zawieszenia. Postanowienie to jest prawomocne.

Według strony skarżącej, mając na względzie przepis art 3 ust. 1 i art. 10 u.k.w.h. Wojewoda Łódzki w ramach postępowania określonego w rozdziale 10 ustawy

o samorządzie gminnym prowadzonego w celu kontroli legalności uchwały, nie był uprawniony do określenia w sposób odmienny niż wynika to z wpisu w księdze wieczystej, że Gmina P. nie jest właścicielem nieruchomości. Takie działanie Wojewody Łódzkiego nie mieści się ani w granicach postępowania określonego

w rozdziale 10 ustawy o samorządzie gminnym, ani też w kompetencjach Wojewody jako organu nadzoru nad działalnością gminna. Zgodnie z art. 2 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 1822) właściwym trybem dla podważenia istniejącego wpisu w księdze wieczystej jest postępowanie przed sądem powszechnym, zainicjowane wnioskiem uprawnionej osoby. Wobec powyższego Wojewoda Łódzki ustalając, że Gmina Przedbórz nie jest właścicielem dziatek o numerach: 727/1, 727/2, 727/3, 729, 854/2, 854/3 w ramach postępowania nadzorczego, odmiennie niż to wynika ze stanu prawnego i na tej podstawie stwierdzając nieważność uchwały o wyrażeniu zgody na zamianę tych działek, naruszył art. 91 ust. 1 i 3 u.s.g. poprzez nienależyte zastosowanie powołanego przepisu polegające na błędnym uznaniu, że uchwała Nr XXXV/270/17 Rady Miejskiej w Przedborzu z dnia 17 sierpnia 2017 r. jest sprzeczna z prawem.

Jednocześnie strona skarżąca podniosła, że Skarb Państwa - Agencja Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w Warszawie Filia w Ł. próbowała kwestionować prawo własności Gminy Przedbórz do przedmiotowych nieruchomości, zarówno

w postępowaniu wieczystoksięgowym o dokonanie wpisu, jak też w procesie przeciwko Gminie Przedbórz o uzgodnienie stanu prawnego na podstawie art. 10 u.k.w.h. Ponieważ stan prawny, jaki ma być w księdze wieczystej ujawniony, musi być wykazany dokumentem świadczącym o istnieniu pewnego stanu prawnego nieruchomości, a nie wynikać jedynie z twierdzeń osób zainteresowanych, postępowania te nie doprowadziły do zmiany właściciela i utraty przez Gminę Przedbórz własności przedmiotowych działek, zaś rozstrzygnięcia w tych sprawach są prawomocne.

Odpowiadając na skargę Wojewoda Łódzki reprezentowany przez radcę prawnego D. M. wniósł o jej oddalenie, stojąc na stanowisku, że Rada Miejska w Przedborzu nie miała uprawnienia do podjęcia uchwały w kwestii wyrażenia zgody na zamianę nieruchomości, ponieważ Gmina Przedbórz powinna najpierw skutecznie usunąć niezgodność treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym w drodze powództwa cywilnego na podstawie art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece. Wojewoda podkreślił, że świadomość niezgodności zapisów w księdze wieczystej istniała od lat, o czym świadczy fakt wystąpienia Skarbu Państwa – Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy

w Warszawie z wnioskiem z dnia 15 stycznia 2015 r. do Sądu Rejonowego

w Radomsku V Wydział Ksiąg Wieczystych o wydzielenie z księgi wieczystej nr [...] działek nr 727, 729, 854 i połączenia ich w księdze wieczystej nr [...] oraz wpisania własności Skarbu Państwa – Agencji Nieruchomości Rolnych a także z pozwem o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym do Sądu Rejonowego w Radomsku I Wydział Cywilny w dniu 15 czerwca 2015 r. Wobec powyższego Rada nie powinna wyrazić zgody na zamianę wskazanych nieruchomości.

Na rozprawie w dniu 30 stycznia 2018 r. Burmistrz Przedborza poparł skargę

i wniósł o zasądzenie kosztów postępowania. Złożył kserokopię postanowienia Starosty [...] z dnia 15 grudnia 2017 r., którego odpis doręczył pełnomocnikowi organu.

Pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi, złożył decyzję komunalizacyjną

i wniosek o komunalizację działek.

Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd postanowił dopuścić dowód z załączonych do skargi dokumentów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 z późn.zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – przywoływanej dalej w tekście jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej i według art. 3 § 2 pkt 7 p.p.s.a., obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego.

Sąd kontrolując w zakreślonych wyżej granicach legalność rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody Łódzkiego z dnia 27 września 2017 r. w przedmiocie nieważności uchwały w sprawie wyrażenia zgody na zamianę nieruchomości stwierdził, że nie może ono pozostać w obrocie prawnym, ponieważ zostało podjęte

z naruszeniem przepisów obowiązującego prawa.

Dla potrzeb rozstrzygnięcia sprawy niniejszej godzi się przypomnieć, że nadzór nad działalnością gminną sprawowany jest na podstawie kryterium zgodności z prawem (art. 85 u.s.g.). Organami nadzoru są Prezes Rady Ministrów i wojewoda, a w zakresie spraw finansowych - regionalna izba obrachunkowa (art. 86 u.s.g.). Uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. O nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia, w trybie określonym w art. 90 (art. 91 ust. 1 u.s.g.). Rozstrzygnięcie nadzorcze powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne oraz pouczenie o dopuszczalności wniesienia skargi do sądu administracyjnego (art. 91 ust. 3 u.s.g.). W przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa (art. 91 ust. 4 u.s.g.).

Z przywołanych wyżej unormowań wynika, że rozstrzygniecie nadzorcze, którego przedmiotem jest stwierdzenie nieważności uchwały organu gminy powinno zostać podjęte wówczas, gdy jest ona sprzeczna z prawem. Nie chodzi tu jednak o zwykłe, nieistotne naruszenie prawa, które w istocie nie przesądza o treści działania organu gminy, a o naruszenie prawa o charakterze istotnym, kwalifikowanym, którego skutki są niemożliwe do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawnym. Za istotne naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności uchwały przyjmuje się naruszenie przepisów wyznaczających kompetencję do podejmowania uchwał, podstawy prawnej podejmowania uchwał, przepisów prawa ustrojowego, przepisów prawa materialnego przez wadliwą ich wykładnię oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał. Stanowisko to jest zresztą ugruntowane

w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki z dnia: 15 września 2017 r. sygn. akt I OSK 1136/17 – Lex nr 2387396, 17 lutego 2016 r. sygn. akt II FSK 3595/13 - LEX nr 2036630, z dnia 26 kwietnia 2007 r. sygn. akt II OSK 166/07 - LEX nr 344607).

W rozpoznawanej sprawie organ nadzoru stwierdził nieważność uchwały Rady Miejskiej w Przedborzu nr XXXV/270/17 z dnia 17 sierpnia 2017 r., mocą której wyraziła ona zgodę na zamianę nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów numerami 727/1, 727/2, 727/3, 729, 854/1, 854/2, 854/3 obr. Zagacie o łącznej powierzchni 2,2822 ha, dla których Sąd Rejonowy w Radomsku prowadzi księgę wieczystą nr [...] stanowiących własność Gminy Przedbórz na działki oznaczone

w ewidencji gruntów numerami 238/1 i 238/2 obręb [...] o łącznej powierzchni 0,1800 ha, dla której Sąd Rejonowy w Radomsku prowadzi księgę wieczystą nr [...] stanowiącą własność Skarbu Państwa - Agencji Nieruchomości Rolnych. Wojewoda stanął bowiem na stanowisku, że Gmina Przedbórz nie dysponuje prawem własności do działek nr 727/1, nr 727/2, nr 727/3, nr 729, nr 854/1, nr 854/2, nr 854/3 obr. Zagacie, ponieważ działki nr 727, 854 i 729 omyłkowo zostały przypisane Gminie Przedbórz w księdze wieczystej nr [...] na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia 22 lutego 2010 r. znak: [...], podczas gdy w rzeczywistości stanowią własność Skarbu Państwa - Agencji Nieruchomości Rolnych na podstawie zarządzenia Wojewody [...] nr 180/92

z dnia 30 grudnia 1992 r. Tym samym organ nadzoru wywiódł, że Rada podejmując uchwałę naruszyła w sposób istotny art. 15 ust. 1 u.g.n. oraz art. 21 i art. 64 Konstytucji RP.

Przypomnieć w tym miejscu trzeba, że zgodnie z art. 15 ust. 1 u.g.n., stanowiącego podstawę prawną przedmiotowej uchwały, nieruchomości stanowiące własność Skarbu Państwa oraz własność jednostki samorządu terytorialnego mogą być przedmiotem zamiany na nieruchomości stanowiące własność osób fizycznych lub osób prawnych. W przypadku nierównej wartości zamienianych nieruchomości stosuje się dopłatę, której wysokość jest równa różnicy wartości zamienianych nieruchomości.

W przekonaniu sądu zaprezentowane na kanwie sprawy niniejszej stanowisko organu nadzoru jest ewidentnie błędne i niemożliwie do zaakceptowania

w demokratycznym państwie prawa. Przede wszystkim zaś nie znajduje ono oparcia

w zebranym w sprawie materiale dowodowym.

Dla potrzeb sprawy niniejszej w pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, że nie jest rzeczą sądu administracyjnego rozstrzyganie sporów w przedmiocie prawa własności nieruchomości i przesądzenie kwestii, czy prawo własności działek nr 727, 854 i 729, czy też nr 727/1, nr 727/2, nr 727/3, nr 729, nr 854/1, nr 854/2, nr 854/3 obr. Zagacie, przysługuje innemu podmiotowi, aniżeli wyraźnie wskazany w treści księgi wieczystej. Zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych został jasno sprecyzowany

w art. 3 p.p.s.a.

Zgodnie z brzmieniem art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1007 ze zm.) domniemywa się, że prawo jawne

z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Według art. 5 w/w ustawy - w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi nabył własność lub inne prawo rzeczowe (rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych). W razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności (art. 10 ust. 1 ustawy). Roszczenie o usunięcie niezgodności może być ujawnione przez ostrzeżenie. Podstawą wpisu ostrzeżenia jest nieprawomocne orzeczenie sądu lub postanowienie

o udzieleniu zabezpieczenia. Do udzielenia zabezpieczenia nie jest potrzebne wykazanie, że powód ma interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia (art. 10 ust. 2 ustawy).

W ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych, które zresztą tutejszy sąd w pełni podziela, zgodnie podkreśla się, że zasada jawności materialnej, czyli domniemanie iuris tantum zgodności z rzeczywistym stanem prawnym jawnego prawa, wpisanego do księgi wieczystej wiąże wszystkich aż do czasu skutecznego obalenia tego domniemania przez osobę posiadającą w tym interes prawny. Domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Z tej przyczyny organ administracyjny nie ma możliwości, aby w toku postępowania, jakie przed nim się toczy, dokonywać odmiennych ustaleń prawnych od tych, jakie wynikają z prawomocnych orzeczeń sądowych, w tym z wpisów dokonanych w księdze wieczystej. Kwestia przeprowadzenia dowodu przeciwko domniemaniu, wynikającemu

z treści wpisu ujawnionego w księdze wieczystej jest zagadnieniem prawa cywilnego. Przyjęcie poglądu odmiennego, polegającego na tym, że domniemanie, wynikające

z art. 3 ust. 1 u.k.w.h., mogłoby być obalone także w postępowaniu administracyjnym, prowadziłoby do sytuacji, w której w istocie rzeczy organ administracji publicznej zastępowałby sąd powszechny, bo wydawałby rozstrzygnięcie w kwestii zastrzeżonej dla postępowań cywilnych. Sytuacja taka nie jest zaś oczywiście prawnie dopuszczalna. O tym, czy doszło do nabycia prawa własności, czy też nie doszło, rozstrzygać może jedynie sąd cywilny. Organ administracyjny nie jest bowiem uprawniony do dokonywania własnej oceny, czy w danym przypadku działała, czy też nie działała rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych. Ewentualna niezgodność, istniejąca między stanem prawnym nieruchomości, a jej rzeczywistym stanem prawnym, może być usunięta tylko w drodze orzeczenia sądu powszechnego zgodnie z dyspozycją art. 10 ust. 1 w zw. z art. 5 u.k.w.h. (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego

z dnia 21 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 503/16 – Lex nr 2290750, 1 czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK 2100/14 – Lex nr 2106421, 19 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 493/14 – Lex nr 1989966, 22 grudnia 2011 r. sygn. akt I OSK 1823/11 - Lex nr 1149253).

W ocenie sądu dopóki w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Radomsku jako właściciel działek nr 727, 854, 729 wpisana jest Gmina Przedbórz, dopóty brak jest podstaw prawnych do skutecznego twierdzenia, że właścicielem tychże nieruchomości jest inny podmiot, w tym wypadku Skarb Państwa – Agencja Nieruchomości Rolnych. Skoro bowiem domniemanie o przysługującym Gminie prawie własności wspomnianych nieruchomości, nie zostało dotychczas skutecznie obalone w prawem przewidzianym trybie, brak było podstaw do ferowania przez organ nadzoru poglądu, że nie mogły być one objęte treścią uchwały nr XXXV/270/17 z dnia 17 sierpnia 2017 r., a tym samym, że uchwała organu gminy została podjęta z naruszeniem art. 15 ust. 1 u.g.n. oraz art. 21 i art. 64 Konstytucji RP, skutkującym stwierdzeniem jej nieważności. W tym stanie rzeczy bezspornym jest, że poddane kontroli tutejszego sądu rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Łódzkiego wydane zostało z naruszeniem art. 86, art. 91 ust. 1 i 4 u.s.g. w zw. z art. 15 ust. 1 u.g.n., zaprezentowana zaś na jego poparcie argumentacja nie wytrzymuje krytyki.

Na marginesie podnieść należy, że poza zakresem rozważań sądu pozostawała również stanowiąca podstawę tego wpisu decyzja Wojewody [...] z dnia 22 lutego 2010 r. znak: [...].

Z podanych wyżej względów sąd uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze na podstawie art. 148 p.p.s.a., o czym orzekł w punkcie 1 wyroku.

O zwrocie wpis sądowego od skargi orzeczono w pkt 2 wyroku na podstawie art. 225 p.p.s.a., ponieważ zgodnie z brzmieniem art. 100 u.s.g. postępowanie sądowe,

o którym mowa w artykułach poprzedzających, jest wolne od opłat sądowych.

M.K.