Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1795/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 33 ust. 4
journal: Dz.U. 2009 nr 189 poz 1472
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej1) - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 a i c, art. 250
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Protokolant spec. - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2012 r. sprawy ze skargi M. A. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji o odmowie nadania statusu uchodźcy, odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej i wydalenia wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności do udzielenia zgody na pobyt tolerowany; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz r.pr. M. C., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295, 20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy).


UZASADNIENIE

M. A. w dniu [...] czerwca 2009 r. zwrócił się za pośrednictwem Komendanta Placówki Straży Granicznej w T. z wnioskiem do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o nadanie statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej. Aplikacją objętą została małoletnia córka Strony, S. A., ur. [...].12.2004 r. Jednocześnie z oddzielnym wnioskiem uchodźczym wystąpiła współmałżonka w/w T. K.

Decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców rozpatrując wniosek – jako oczywiście bezzasadny – odmówił nadania M. A. statusu uchodźcy, odmówił udzielenia ochrony uzupełniającej oraz postanowił wydalić z terytorium RP, wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. Zainteresowany odwołał się od powyższej decyzji. Rada do Spraw Uchodźców decyzją z dnia [...] września 2009 r. utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję Szefa Urzędu. Analogiczna decyzja wydana została przez Szefa Urzędu dnia [...] lipca 2009 r. w sprawie T. K. Następnie również organ II instancji dnia [...] września 2009 r. utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy.

W dniu [...] maja 2011 r. M. A. złożył za pośrednictwem Komendanta Placówki Straży Granicznej W. [...] nowy wniosek do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o nadanie statusu uchodźcy. Powyższą aplikacją objęte zostały – małoletnie dzieci, S. A. i N. A., a także współmałżonka, T. K. Tego samego dnia złożył on również wniosek o wstrzymanie wykonania wcześniejszej decyzji o wydaleniu. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. postanowił odmówić – między innymi – wstrzymania wykonania w/w decyzji o wydaleniu do dnia doręczenia decyzji ostatecznych w sprawie o nadanie statusu uchodźcy. Aplikant, zgodnie z przysługującym mu prawem, jako osoba niezadowolona z decyzji Szefa Urzędu, zwrócił się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją [...] z dnia [...] lipca 2011 r. odmówił uchylenia decyzji o odmowie wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu, którą to zainteresowany zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W skardze – postulującej uchylenie obu decyzji wydanych przez Szefa Urzędu d/s Cudzoziemców – zarzucono:

a) naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 33 ust. 4 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP (Dz. U. Nr 189 z 2009 r. poz. 1472),

b) naruszenie przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy poprzez niedopełnienie obowiązków spoczywających na Organie, a wynikających z art. 7,8,77,80 oraz 127 § 3 i art. 107 § 3 k.p.a.,

c) nie uwzględnienie zasady jednolitości rodziny.

W motywach wskazano argumenty przemawiające za uwzględnienie wniesionego środka zaskarżenia.

W odpowiedzi na skargę – żądając jej oddalenia – podniesiono argumenty zbieżne z motywami zaskarżonych decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

I. Zgodnie z treścią art. 175 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej sądy administracyjne – podobnie jak powszechne, wojskowe i Sąd Najwyższy – zostały powołane do sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Z art. 184 tegoż aktu normatywnego wynika, że sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności publicznej obejmującej również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej.

Różnica pomiędzy sprawowaniem kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne a załatwieniem sprawy wynikającej z działalności administracji publicznej przez sądy powszechne jest dość oczywista. Te ostatnie bowiem przejmują sprawę wynikającą z działalności administracji publicznej do dalszego jej załatwienia; w przypadku zaś sądów administracyjnych sprawa, której przedmiot jest związany z działalnością organów administracji publicznej, nie przestaje być sprawą, której załatwienie należy cały czas do kontrolowanego przez Sąd organu. Sąd administracyjny bowiem dokonuje – w ramach sprawowanych funkcji orzeczniczych – kontroli (oceny) tej działalności. Sąd ten na skutek zaskarżenia aktu (decyzji, postanowienia) lub czynności, a także bezczynności organu administracji publicznej nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia: ma jedynie skontrolować i ocenić działalność tego organu. Nie może zatem – co zasady – zastępować organu administracji publicznej i merytorycznie rozstrzygać sprawy.

II. Określając zakres kognicji zauważyć należy, że sądy administracyjne, w tym wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie (akt ten cyt. jest dalej jako p.p.s.a.).

Powyższe regulacje określają podstawową funkcje sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – be zwątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Nie ulega też wątpliwości, że podstawowym celem tejże kontroli jest eliminowanie z porządku prawnego aktów (zwłaszcza decyzji i postanowień), a także czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem i dążenie do przywrócenia stanu, który nie będzie z nim pozostawał w sprzeczności. Ta funkcja kontroli sądowej jest istotna zarówno z punktu widzenia podmiotu skarżącego, jak i całego aparatu administracyjnego państwa, który winien być żywo zainteresowany w eliminowaniu z obrotu prawnego niezgodnych z prawem aktów i czynności swoich funkcjonariuszy.

Prawidłowość podejmowanych działań, a tym samym legalność działania organów administracyjnych, stanowi bowiem element efektywności i ważną przesłankę istnienia społecznej akceptacji działania aparatu administracyjnego państwa. Stopień zaś akceptacji owego działania organów administracji rządowej, jak też samorządowej, przenoszony jest na ocenę funkcjonowania całego państwa.

III. W powyższym kontekście – stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. – należy zwrócić uwagę, iż nie każdy akt administracyjny, który dotknięty jest wadliwością automatycznie zostanie przez Sąd usunięty z obrotu prawnego. Ustawodawca bowiem przyjął, iż Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie (w całości lub części) może tak orzec, jeżeli stwierdzi:

a) Naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;

b) Naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy;

c) Inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd stwierdza nieważność aktu administracyjnego (w całości lub w części), jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a., lub w innych przepisach. Orzeka także wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych ustawach.

Reasumując należy stwierdzić, iż uchylenie aktu administracyjnego z racji naruszenia prawa materialnego uzasadnione będzie wtedy, gdy – w przypadku prawidłowego zastosowania tych norm – rozstrzygnięcie byłoby inne. Zaznaczyć trzeba, ze naruszenie prawa nie powoduje uchylenia aktu administracyjnego, gdy wystąpi w postaci rażącej, albowiem wówczas stwierdza się nieważność decyzji lub postanowienia. Wreszcie "inne naruszenie przepisów postępowania" skutkuje uchyleniem aktu administracyjnego, o ile uchylenie to mogło mieć (a więc wcale nie musiało mieć) wpływu na wynik sprawy.

IV. Oceniając decyzję Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców z dnia [...] lipca 2011 r. wskazać należy, ze zawiera ona braki na granicy rażącego naruszenia prawa. Przede wszystkim nie odniesiono się do argumentacji zawartej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (ani jednym zdaniem).

Przypomnieć zatem należy, że Skarżący – w uzasadnieniu wniesionego środka zaskarżenia – zwrócił uwagę, że:

a) Zgodnie z art. 33 ust. 4 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej może wstrzymać wykonanie decyzji o wydaleniu do dnia doręczenia wnioskodawcy decyzji ostatecznej w sprawie o nadanie statusu uchodźcy, jeżeli przemawia za tym słuszny interes strony, nie jest to sprzeczne z interesem społecznym i złożenie kolejnego wniosku nie nastąpiło w celu opóźnienia wydania decyzji o wydaleniu lub opóźnienia lub zakłócenia wykonania takiej decyzji.

b) Jego interes we wstrzymaniu decyzji o wydaleniu uzasadniony jest względami rodzinnymi i zasadą jedności rodziny. Wniosek o nadanie statusu uchodźcy, który złożył w dniu [...] maja 2011 r. obejmuje poza żoną i starszą córką także roczną córeczkę N. Ostateczna decyzja o wydaleniu rodziny Cudzoziemca została wydana w dniu [...] września 2009 r. i nie obejmuje N. Odnośnie jej osoby nie została wydana w Polsce żadna decyzja ostateczna w sprawie o nadanie je statusu uchodźcy. Nie ma więc podstawy do jej deportacji. Aktualnie może ona legalnie przebywać w Polsce, a zatem – w związku z podkreślaną w prawie międzynarodowym zasadą jedności rodziny – jej pozostała część ma prawo do legalnego pobytu w Polsce.

c) Jego interes we wstrzymaniu wykonana decyzji o wydaleniu jest uzasadniony tym, że opuszczenie terytorium RP, pozbawi go nie tylko osobistego uczestniczenia w postępowaniu poprzez ograniczenie możliwości korzystania z praw wynikających z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego i ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a także w postępowaniu o nadanie statusu uchodźcy (jak np. prawa zgłaszania wniosków dowodowych, prawa zapoznawania się ze zgromadzonymi w sprawie materiałem dowodowym, prawa wniesienia odwołania od decyzji wydanej w pierwszej instancji, możliwości swobodnego kontaktu z przedstawicielem UNHCR i organizacjami, do których zadań statutowych należą sprawy uchodźców, możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz wyjaśniania wątpliwości organu w postępowaniu dowodowym).

d) Wydalenie z terytorium Polski pozbawi go także możliwości korzystania z ochrony międzynarodowej (w postaci statusu uchodźcy, ochrony uzupełniającej lub pobytu tolerowanego) w razie przyznania w toczącym się na mój wniosek postępowaniu o nadanie statusu uchodźcy.

e) Uzasadniony interes we wstrzymaniu wykonania decyzji wyraża się także w tym, że po powrocie do kraju pochodzenia Cudzoziemiec może doznać prześladowania lub poważnej krzywdy ze względu na okoliczności, które stanowią podstawę ubiegania się o nadanie statusu uchodźcy.

Te argumenty bezwzględnie winny zostać ocenione w ponownym postępowaniu, jako że są efektem bezpośrednio zastosowanego – w podstawie prawnej decyzji – art. 34 ust. 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP.

V. Wadliwość rozstrzygnięć występuje także w kształcie podjętych decyzji. Przypomnieć należy, że Cudzoziemiec domagał się wstrzymania decyzji w zakresie wydalenia z terytorium Polski.

Jeżeli weźmie się pod uwagę, tak określone żądanie, a także i to, że w odniesieniu do Cudzoziemca i członków jego rodziny wydano negatywne decyzje w przedmiocie nadania statusu uchodźcy oraz udzielenia ochrony uzupełniającej, to brak jest jakiegokolwiek sensu wstrzymywania wykonania tych ostatnich rozstrzygnięć.

Reasumując, z racji złożonego wniosku postępowanie należy ograniczyć jedynie do kwestii wstrzymania wykonania decyzji w zakresie wydalenia.

VI. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy przedmiotem oceny należy uczynić także zarzuty podniesione w skardze wniesionej do Sądu, a także w integralnie związanym uzasadnieniu; są one – treściowo – powiązane z argumentacją wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

VII. Na marginesie zwrócić uwagę należy na to, iż właściwe i istotne argumenty podniesiono w odpowiedzi na skargę, które nawiązują także do okoliczności podniesionych w wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Winny one się jednak znaleźć w decyzji, bo ta jest kontrolowana przez Sąd.

VIII. Mając na uwadze potrzebę konwalidacji dostrzeżonych uchybień należało – stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 a) i c), 250 p.p.s.a. – orzec jak w sentencji.