Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1854/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 156
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 3 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 1974 nr 10 poz 64
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara (spr.), sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2015 r. sprawy ze skarg M. S., K. B., J. S. i K. S. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w części 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...]; 2. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz skarżących M. S. i K. B. solidarnie kwotę 374 (trzysta siedemdziesiąt cztery) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz skarżących J. S. i K. S. solidarnie kwotę 374 (trzysta siedemdziesiąt cztery) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

IV SA/Wa 1854/15

UZASADNIENIE

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej działając na podstawie art. 157 § 1 oraz art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego,po rozpatrzeniu wniosku K. B., M. S., R. S. w miejsce którego wstąpili K. S. i J. S. reprezentowanych przez adwokata [...] o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...].10.1961r. nr [...] orzekającego o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości zapisanej w KW nr [...] o powierzchni 580m2 stanowiącej własność K. S. (pkt 2 orzeczenia) i decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...].03.1963r. nr [...], w części dotyczącej wywłaszczenia tej nieruchomości decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 roku znak [...] odmówił stwierdzenia nieważności ww orzeczenia Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...].10.1961r. nr [...] i decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...].03.1963r. nr [...].

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

Orzeczeniem z dnia [...] października 1961r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej [...] Urząd Spraw Wewnętrznych orzekło o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] i [...] m.in. zapisanej w KW nr [...] o powierzchni 580 m2 stanowiącej własność K. S. Wnioskodawcą wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości była W. w P. Przedsiębiorstwo Państwowe, co wynika z treści decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] października 1961 r. oraz z zawiadomienia Prezydium Rady Narodowej [...] Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia 21 lipca 1961 r., nr [...]. Celem wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości była budowa domu mieszkalnego dla pracowników W. w P.

Z treści wniosku wywłaszczeniowego wynika, że przedmiotowa nieruchomość była niezbędna W. w P. - Przedsiębiorstwu Państwowemu dla realizacji nałożonych na nią zadań, określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych związanych z planowanym przejściem przedsiębiorstwa na produkcję obrabiarek zespołowych i automatycznych linii obróbczych. Zgodnie z zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego nr 146 z dnia 6 października 1960 r. produkcja agregatów była zadaniem pierwszoplanowym. Szybkie uruchomienie produkcji i wykonanie zatwierdzonego zadania wiązało się z pozyskaniem doświadczonych specjalistów przedmiotowej dziedziny, których P. i okolice nie zapewniały w wystarczającej ilości i przedsiębiorstwo musiało ich pozyskać z zewnątrz, co z kolei wiązało się z koniecznością zapewnienia im mieszkań zakładowych.

W. w P. - Przedsiębiorstwo Państwowe na realizację powyższego zadania uzyskało dotację budżetową. Przedmiotowa inwestycja została potwierdzona zaświadczeniem lokalizacji szczegółowej z dnia [...] lutego 1961 r.. Nr [...] wystawionym przez Prezydium Rady Narodowej Miasto [...] - Wydział Architektury i Nadzoru Budowlanego poprawionym w dniu [...].07.1961 r.

Pismem z dnia 25 lutego 1961 r., nr [...] W. w P. Przedsiębiorstwo Państwowe wystąpiła do K. S. z ofertą dobrowolnego nabycia nieruchomości o pow. 840 m z całej powierzchni 2091 m za kwotę 172.541 zł, a pismem z dnia 22 czerwca 1961 r., nr [...] sprecyzowała ofertę poprzez wskazanie, iż na cele wywłaszczenia jest niezbędna działka o pow. 580 m2 za kwotę 130.962 zł.

Z treści wniosku wywłaszczeniowego z dnia 8 lipca 1961 r. oraz z protokołu rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej z dnia 21 lipca 1961 r. wynika, że K. S. nie zgodził się na wywłaszczenie swojej nieruchomości. W skutek niepowodzenia w przeprowadzonych rokowaniach sprawa została skierowana na drogę postępowania wywłaszczeniowego i wnioskiem z dnia 8 lipca 1961r. znak [...] W. w P. Przedsiębiorstwo Państwowe wystąpiło do Prezydium Rady Narodowej [...] Urząd Spraw Wewnętrznych o wywłaszczenie ww powierzchni 580m2 stanowiącej własność K. S.

Pismem z dnia 21 lipca 1961 r., nr [...] Prezydium Rady Narodowej [...] Urząd Spraw Wewnętrznych zawiadomiło o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego odnośnie przedmiotowej nieruchomości. Decyzją z dnia [...] marca 1963r. nr [...], wydaną w wyniku rozpatrzenia odwołania K. S., Komisja Odwoławcza do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję w części dotyczącej wywłaszczenia, natomiast w części dotyczącej odszkodowania odwołanie częściowo uwzględniła i przyznała dodatkowe odszkodowanie.

Pismem z dnia 16 lutego 2011 r. R. S., K. B. i M. S. reprezentowani przez adwokata [...] wystąpili do Ministra Infrastruktury z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] października 1961r. nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości stanowiącej własność K. S.

Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...].03.1963 r., nr [...] i orzeczenia Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] października 1961 r., nr [...], w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości stanowiącej własność K. S.

Pismem z dnia 21 lipca 2013 r. J. S., K. S., M. S., K. B., reprezentowani przez adwokata [...] wnieśli o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...]. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że w/w decyzja Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lipca 2013 r. narusza art. 3 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości oraz art. 5 ust. 1 w/w ustawy.

Rozpoznając wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy Minister Infrastruktury i Rozwoju wydał zaskarżoną decyzję podnosząc, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa, wskazując dodatkowo m.inn., iż orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej [...] Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...] października 1961 r. zawiera ustalenie przedmiotu wywłaszczenia i wysokość należnego odszkodowania, wskazuje na czyj wniosek nastąpiło wywłaszczenie, posiada uzasadnienie faktycznie i prawne oraz pouczenie o środkach odwoławczych, a zatem spełnia wszystkie wymagania określone w art. 22 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Punkt 2 przedmiotowej decyzji wymienia nr księgi wieczystej, wywłaszczaną powierzchnię działki t.j. 580 m oraz właściciela wywłaszczanej nieruchomości, a zatem wskazuje jednoznacznie przedmiot wywłaszczenia, spełniając tym samym wymóg art. 22 ust. 1 w/w ustawy z dnia 12 marca 1958 r.

Skargę na powyższą decyzję w imieniu M. S. oraz K. B. wniósł ich pełnomocnik adwokat [...] zaskarżając ją w całości i zarzucając naruszenie:

- art. 3 ust. 1 i ust. 2 zd. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości poprzez niewłaściwe zastosowanie przejawiające się w przyjęciu, iż w niniejszej sprawie dopuszczalne było wywłaszczenie na wniosek przedsiębiorstwa państwowego tj. W. w P. dla celu jakim była budowa bloku mieszkalnego, gdy prawidłowe zastosowanie ww. przepisów winno doprowadzić do wniosku, iż wniosek o wywłaszczenie na cele budownictwa ogólnomiejskiego i zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego mógł złożyć tylko "terenowy organ administracji państwowej danego miasta", a zatem wywłaszczenie było niedopuszczalne,

- naruszenie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości poprzez niewłaściwe zastosowanie przejawiające się w przyjęciu, iż wywłaszczenie K. S. było niezbędne dla realizacji celu jakim była budowa domu mieszkalnego, gdy prawidłowe zastosowanie ww. przepisu winno doprowadzić do wniosku, iż inwestycja mogła być realizowana w dowolnym miejscu w P., a zatem nie była "niezbędna" w rozumieniu cyt. przepisu;

- naruszenie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości przez brak dokładnego określenia przedmiotu wywłaszczenia.

Mając na uwadze powyższe wniósł o:

- uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

- zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Skargę na powyższą decyzję wniósł również w imieniu J. S. oraz K. S. ich pełnomocnik r.pr. [...] zaskarżając ją w całości i zarzucając jej naruszenie: przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 156 § 1 pkt 2 kpa, polegające na bezpodstawnym przyjęciu, że w niniejszej sprawie nie doszło do rażącego naruszenia prawa (materialnego i procesowego) przy wydawaniu decyzji PRN o wywłaszczeniu części nieruchomości oraz Decyzji KOSW, co w rezultacie skutkowało bezpodstawną odmową stwierdzenia nieważności Decyzji PRN oraz Decyzji KOSW;

- art. 20 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości w brzmieniu obowiązującym w dniu wydawania decyzji PRN - w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, polegające na przyjęciu, że wywłaszczenie części nieruchomości dokonane decyzją PRN nastąpiło bez rażącego naruszenia prawa, mimo tego, że decyzja PRN zapadła bez ustalenia, dokonanego na podstawie oceny całokształtu okoliczności sprawy, że nieruchomość była Wnioskodawcy rzeczywiście niezbędna dla realizacji celu wywłaszczenia;

- art. 22 ust. 1 pkt 1 Ustawy w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, polegające na przyjęciu, że wywłaszczenie części nieruchomości dokonane decyzją PRN nastąpiło bez rażącego naruszenia prawa, mimo tego, że decyzja PRN określała jedynie wywłaszczaną powierzchnię, bez wskazania, która część nieruchomości jest przedmiotem wywłaszczenia, w sytuacji gdy w dacie wydania decyzji PRN nieruchomość miała łączną powierzchnię 2,091 m2 i jednolitą strukturę, bez podziału na działki, natomiast przedmiotem wywłaszczenia uczyniono jedynie bliżej nie określoną w treści decyzji PRN cześć nieruchomości, o powierzchni około 580 m?;

- art. 99 § 1 kpa (w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji PRN) w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, polegające na przyjęciu, że wywłaszczenie części Nieruchomości dokonane decyzją PRN nastąpiło bez rażącego naruszenia prawa, mimo tego, że w decyzji PRN nie wskazano podstawy prawnej uzasadniającej wywłaszczenie ani konkretnego celu wywłaszczenia odpowiadającego tej podstawie prawnej, tylko ograniczono się do powołania ogólnych przepisów Ustawy (tj. art. 1, art. 14 oraz art. 22 Ustawy);

- art. 107 § 3 kpa, polegające na tym, że pomimo ustawowych wymogów dotyczących sposobu sporządzania uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, argumentacja wskazana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wyjaśnia podstaw prawnych rozstrzygnięcia, a ponadto sprowadza się do wskazania jedynie ogólnikowych twierdzeń oraz bezkrytycznego i bezrefleksyjnego przyjęcia faktów częściowo wyłącznie na podstawie zupełnie nie uzasadnionych domniemań a częściowo jedynie na podstawie twierdzeń organów prowadzących czynności w postępowaniu zakończonym wydaniem Decyzji PRN a następnie Decyzji KOSW;

art. 77 § 1 kpa oraz art. 80 kpa, polegające na tym, że mimo ustawowego obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz dokonania oceny istotnych dla sprawy okoliczności na podstawie całokształtu materiału dowodowego, w zaskarżonej decyzji ograniczono się do wybiórczego przyjęcia faktów i twierdzeń na niekorzyść skarżących z jednoczesnym pominięciem faktów i twierdzeń korzystnych dla skarżących;

- art. 7 kpa oraz art. 8 kpa, polegającego na tym, że wbrew ustawowemu obowiązkowi stania na straży praworządności oraz działania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej, organ wydający zaskarżoną decyzję działał w sposób uzasadniający przekonanie, że kierował się wyłącznie ochroną interesów Skarbu Państwa oraz błędnie pojmowaną zasadą trwałości decyzji administracyjnych, przymykając oczy na liczne i oczywiste uchybienia popełnione w związku z wydaniem decyzji PRN oraz nadając tym uchybieniom pozory zgodności z prawem, co w rezultacie doprowadziło do rażącego naruszenia uzasadnionych interesów skarżących;

naruszenie następujących przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

- art. 3 ust. 1 Ustawy w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, poprzez jego błędną interpretację oraz niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że wywłaszczenie części nieruchomości dokonane decyzją PRN nastąpiło bez rażącego naruszenia prawa, mimo tego, że decyzja PRN została wydana z rażącym naruszeniem art. 3 ust. I Ustawy, gdyż nie została spełniona przesłanka "niezbędności" wywłaszczenia , która to przesłanka wymagana jest w każdym przypadku wywłaszczenia, niezależnie od celu, któremu dane wywłaszczenie ma służyć; w rzeczywistości nie zaistniała również którakolwiek z przesłanek dotyczących celu wywłaszczenia wskazanych w tym przepisie;

- art. 2 ust. 2 Ustawy w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, poprzez jego błędne zastosowanie, oraz art. 3 ust. 2 Ustawy w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, poprzez jego niezastosowanie, wynikające z przyjęcia, że wywłaszczenie części Nieruchomości dokonane decyzją PRN nastąpiło bez rażącego naruszenia prawa, mimo tego, że wniosek o wydanie decyzji PRN, dokonującej wywłaszczenia na cele budownictwa mieszkaniowego, został złożony przez podmiot nie posiadający legitymacji czynnej do złożenia tego wniosku; wnioskodawca był bowiem przedsiębiorstwem państwowym, natomiast zgodnie z powołanymi przepisami, wywłaszczenie na cele budownictwa mieszkaniowego mogło być dokonane wyłącznie na wniosek właściwego organu administracji prezydium rady narodowej;

- art. 5 ust. 1 Ustawy w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że przepis ten reguluje jedynie możliwość wywłaszczenia części lub całości nieruchomości, natomiast nie przewiduje konieczności odpowiedniej indywidualizacji wywłaszczanej części nieruchomości oraz niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że wywłaszczenie części Nieruchomości dokonane decyzją PRN nastąpiło bez rażącego naruszenia prawa, mimo tego, że sprowadziło się do podania wielkości wywłaszczanej powierzchni, bez wskazania, która część nieruchomości jest przedmiotem wywłaszczenia; w dacie wydania decyzji PRN nieruchomość miała łączną powierzchnię 2.091 m2 i jednolitą strukturę, bez podziału na działki, natomiast przedmiotem wywłaszczenia była jedynie bliżej nie określona część tej nieruchomości, o powierzchni około 580 m?;

Mając powyższe na uwadze wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości na postawie art. 145 § t pkt 1 lit. b i c ppsa. z uwagi na rażące naruszenie prawa i o zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie podtrzymując dotychczas reprezentowane stanowisko.

Na rozprawie sądowej w dniu 6 listopada 2015 roku Sąd postanowił na podstawie art. 111 § 1 p.p.s.a. zarządzić połączenie spraw o sygnaturach akt IV SA/Wa 1854/15 i IV SA/Wa 1855/15 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz dalsze ich prowadzenie pod sygnaturą akt IV SA/Wa 1854/15.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja Ministra Infrastruktury i Rozwoju oraz utrzymana nią w mocy decyzja Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej nie odpowiadają prawu.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.; dalej w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Kontrola sądu nie obejmuje natomiast zasadniczo oceny wypełniania przez organy administracji pozasystemowych kryteriów słusznościowych (w szczególności kierowania się zasadami współżycia społecznego), ani kryteriów celowościowych, takich jak realizacja określonej polityki stosowania prawa administracyjnego (por. wyrok NSA z 25 września 2009 r., sygn.. akt I OSK 1403/08, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA").

Badając zaskarżoną decyzję Ministra, w tak zakreślonych granicach kognicji, Sąd stwierdził, iż w związku z jej wydaniem doszło do naruszenia prawa, które w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. skutkuje koniecznością jej uchylenia oraz decyzji utrzymanej nią w mocy.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] kwietnia 2015 roku nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję decyzja Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lipca 2013 roku nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] października 1961r. nr [...] orzekającego o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości zapisanej w KW nr [...] o powierzchni 580m2 stanowiącej własność K. S. i decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] marca 1963r. nr [...], w części dotyczącej wywłaszczenia tej nieruchomości.

Na wstępie należy podkreślić, iż zgodnie z ówcześnie obowiązującymi przepisami prawa, regulującymi omawianą materię, jak przewidywał art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, wywłaszczenie jest dopuszczalne, jeżeli wywłaszczana nieruchomość jest ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych. Zgodnie natomiast z art. 3 ust. 2 cyt. ustawy, na obszarze miasta może być również wywłaszczona nieruchomość lub kompleks nieruchomości niezbędny dla planowej realizacji na ich terenie budownictwa ogólnomiejskiego i zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego. O wywłaszczenie dla tych celów może ubiegać się tylko terenowy organ administracji państwowej danego miasta.

Wywłaszczenie zawsze stanowiło istotną ingerencję w stosunki własnościowe, powodując pozbawienie podmiotu wywłaszczonego jednego z podstawowych praw gwarantowanych przez państwo. W orzecznictwie trafnie podkreśla się, że jest to instytucja prawna o charakterze wyjątkowym i nadzwyczajnym, którą można zastosować jedynie w przypadkach przewidzianych w ustawie, tylko w granicach ustawą wyznaczonych oraz wyłącznie w sytuacjach, gdy określonego celu publicznego nie można zrealizować w inny sposób, jak tylko w drodze wywłaszczenia określonej nieruchomości (wyrok s. apel, w Poznaniu z 21 marca 2007 r., lACa 1136/06).

Organy orzekające w niniejszej sprawie zgodnie przyjęły, że wywłaszczana nieruchomość była niezbędna dla realizacji celów wnioskodawcy uzasadniających wywłaszczenie. Zdaniem Ministra Infrastruktury i Rozwoju, wyrażonym w zaskarżonej decyzji, owa niezbędność miała wynikać z treści wniosku o wywłaszczenie; zaświadczenia o lokalizacji szczegółowej oraz treści decyzji PRN, w której odwołano się do rozprawy wywłaszczeniowej, gdzie potwierdzono niezbędność wywłaszczenia. Tymczasem, zdaniem Sądu, z żadnego z tych dokumentów nie wynika, aby taka niezbędność rzeczywiście wystąpiła. Przedmiotowa nieruchomość była bowiem potrzebna dla realizacji indywidualnego (prywatnego) celu wnioskodawcy. Oceniając spełnienie tej kluczowej dla wywłaszczenia przesłanki ustawowej Minister nie wykazał zaistnienia powyższej okoliczności, ograniczając się jedynie do powołania się na wniosek i wydaną ww decyzję PRN.

Należy mieć na uwadze, ze o niezbędności decydują kryteria obiektywne a nie subiektywne przekonanie wnioskodawcy czy stwierdzenie tego faktu w decyzji lokalizacyjnej lub w decyzji wywłaszczeniowej. Aby stwierdzić spełnienie tej przesłanki należy wykazać, że z uwagi na charakter przedsięwzięcia, cel wywłaszczenia może zostać zrealizowany wyłącznie na wywłaszczanej nieruchomości. Innymi słowy, nie dałoby się tego celu zrealizować w innym miejscu, na innej nieruchomości (wyrok SN z 6 sierpnia 1999 r" ill RN 77/99; wyrok NSA z 17 listopada 2003 r., I SA 1505/03; wyrok WSA w Warszawie z 14 marca 2005 r., I SA/Wa 233/05; wyrok s. apel. w Poznaniu z 21 marca 2007 r., I ACa 1136/06; wyrok WSA w Warszawie z 25 stycznia 2008 r., I SA/Wa 1853/07; wyrok WSA w Warszawie z 4 marca 2009 r., I SA/Wa 1680/08).

Sam organ prowadzący postępowanie wywłaszczeniowe (pismo z dnia 13 stycznia 1962 roku [...]) pośrednio przyznał, że wywłaszczenie akurat przedmiotowej nieruchomości było wynikiem takiej woli W. w P., aby na tym terenie wybudować mieszkania zakładowe w celu zachęcenia potencjalnych przyszłych pracowników, specjalistów zajmujących się ww dziedziną, z terenu całego kraju, aby mogli podjąć pracę w ww fabryce, a nie, jak wykazywana przez organ, jej niezbędność w znaczeniu ustawowym. W powyższym piśmie podkreślono, że wywłaszczane części nieruchomości są "położone w pobliżu zakładu wnioskodawcy".

Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że istniejący plan gospodarczy wnioskodawcy dotyczył zmiany dotychczasowej działalności przez wnioskującą Fabrykę na produkcję obrabiarek zespołowych (agregatów).

Organy w sposób nieuzasadniony przyjęły, iż konieczność realizacji przez wnioskodawcę określonego indywidualnego dla niego celu w postaci produkcji agregatów, stanowi o niezbędności wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości na ten cel. Tymczasem, z punktu widzenia tak określonego celu, inwestycja polegająca na budowie mieszkań zakładowych mogła być realizowana również w każdym innym miejscu na terenie miasta P., bez konieczności wywłaszczania konkretnej nieruchomości należącej do poprzednika prawnego skarżących. Wywłaszczenie nieruchomości mogłoby być bowiem uznane za niezbędne jedynie wówczas, gdyby realizacja konkretnego celu była możliwa tylko na tej nieruchomości, co mogłoby mieć miejsce, gdyby np. realizacja celu gospodarczego w postaci zwiększenia produkcji wymagała rozbudowy zakładu produkcyjnego W. z wykorzystaniem bezpośrednio sąsiadujących działek. Taka sytuacja nie wystąpiła jednak w niniejszej sprawie.

Konkludując, w ocenie Sądu, w związku z wydaniem powołanych wyżej decyzji, dopuszczono się rażącego naruszenia prawa albowiem nie wykazano, że nieruchomość jest niezbędna dla realizacji celów wywłaszczenia, w myśl ww przepisu art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, jak również, z przedmiotowym wnioskiem o wywłaszczenie wystąpił podmiot do tego nieuprawniony, gdyż zgodnie z art. 3 ust. 2 cyt. ustawy, na obszarze miasta może być również wywłaszczona nieruchomość lub kompleks nieruchomości niezbędny dla planowej realizacji na ich terenie budownictwa ogólnomiejskiego i zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego. O wywłaszczenie dla tych celów może ubiegać się tylko terenowy organ administracji państwowej danego miasta. Niewątpliwie, takich kompetencji wnioskująca Fabryka nie posiadała.

Zebrany w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie potwierdza,, że wywłaszczenie nieruchomości nie było niezbędne. Zostało ono przeprowadzone wyłącznie z inicjatywy W. w P., która kierując się swoim interesem zamierzała wybudować swoim pracownikom lokale mieszkalne znajdujące się w najbliższym sąsiedztwie zakładu. Powyższa inwestycja nie miała charakteru ogólno-mieszkaniowego, o czym stanowi cyt. ustawa, który miałby zapewnić mieszkania szerokiej liczbie osób ubiegających się o ich otrzymanie, czyli na cel użyteczności publicznej. Treść ww decyzji PRN wyraźnie wskazywała na konieczność wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomość dla realizacji potrzeb mieszkaniowych wnioskodawcy, a nie dla realizowanych przez niego celów nałożonych planem gospodarczym. Jak wyżej wskazano, wnioskodawca W. w P. - nie był podmiotem legitymowanym do złożenia wniosku o wywłaszczenie nieruchomości na cele mieszkaniowe, zgodnie z art. 3 ust. 2 cyt. ustawy, gdyż o wywłaszczenie dla celów budownictwa mógł ubiegać się tylko właściwy organ administracji prezydium rady narodowej danego miasta (osiedla).

Na marginesie należy podnieść, iż Sądowi znany jest wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13 zgodnie z którym " art. 156 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267, ze zm.) w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej."

W art. 156 § 2 k.p.a. wyłączono możliwość stwierdzenia nieważności decyzji ze względu na upływ czasu częściowo, tj. w odniesieniu do niektórych wad decyzji. Po upływie dziesięciu lat od wydania lub ogłoszenia decyzji nie jest możliwe stwierdzenie jej nieważności, mimo że została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, bądź wydana mimo uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy inną decyzją ostateczną, bądź została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie, bądź też zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Po upływie powyższego dziesięcioletniego terminu nadal jest natomiast możliwe stwierdzenie nieważności decyzji, która zawiera inne wady przewidziane w art. 156 § 1 k.p.a., tj. która została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, lub była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, bądź decyzji, która w razie wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą.

W obecnym stanie prawnym nie występuje konstrukcja nieważności decyzji z mocy prawa, nawet jeżeli dotknięta jest ona kwalifikowaną wadą prawną. Nawet wadliwy akt administracyjny obowiązuje, dopóki w odpowiednim trybie nie zostanie usunięty z porządku prawnego, np. przez stwierdzenie jego nieważności w trybie art. 156 k.p.a. (zob. wyrok NSA z 18 listopada 1998 r., sygn. akt III SA 1103/97, Lex nr 35126 i M. Kamiński, Nieważność decyzji..., s. 242).

Stwierdzenie nieważności decyzji skutkuje wyeliminowaniem ostatecznej decyzji administracyjnej z obrotu. Następuje to w wyniku przeprowadzenia postępowania przewidzianego w art. 156 k.p.a., którego przedmiotem jest sprawa procesowa. Organ nie rozpoznaje w nim merytorycznie sprawy, a działa de facto kasatoryjnie (zob. B. Adamiak, Przedmiot postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, "Państwo i Prawo" nr 8/2001, s. 31 oraz wyrok NSA z 14 sierpnia 1987 r., sygn. akt IV SA 393/87, ONSA nr 1/1990, poz. 1 i wyrok SN z 7 marca 1996 r., sygn. akt III ARN 70/95, OSNP nr 18/1996, poz. 258).

Jednakże, mając na uwadze zaistniałe uchybienia, w ocenie Sądu, wniesione skargi na przedmiotową decyzję, zasługiwały na uwzględnienie.

Ponownie rozpoznając sprawę Minister infrastruktury i Rozwoju z mocy art. 153 ppsa, pozostawać będzie związany oceną prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu oraz wynikającymi z niego wskazaniami. Nadto, oceni stan sprawy z uwzględnieniem przepisu art. 156 § 2 Kpa., jak i wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. w sprawie P 46/13 i w przypadku jego uwzględnienia wyda stosowną decyzję o zaistnieniu przesłanek do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa ale z uwagi na znaczny upływ czasu, przedmiotowego wniosku nie uwzględni. Dlatego też, mając na uwadze powyższe rozważania organ I instancji winny jest ponownie przeanalizować stan faktyczny sprawy i wydać stosowne rozstrzygnięcie.

Ponieważ Sąd stwierdził naruszenie prawa skutkujące uchyleniem zaskarżonej decyzji, i decyzj9i utrzymanej nią w mocy, orzekł na mocy art. 145 § 1 pkt 3 kpa. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.