Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 270/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i b, art. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 24 § 1 pkt 5, art. 156 § 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie NSA Monika Nowicka (spr.) del. NSA Roman Ciąglewicz Protokolant starszy asystent sędziego Rafał Kopania po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 września 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 1909/12 w sprawie ze skargi W. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz W. w W. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 26 września 2013 r. (sygn. akt I SA/Wa 1909/12) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi Spółdzielni "C." w W., uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] oraz decyzję tego samego organu z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Decyzją z dnia [...] lipca 1997 r. nr [...], Zarząd Gminy W.– działając na podstawie art. 80 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. – o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.; dalej jako: "u.g.g.") – przekazał w użytkowanie wieczyste Spółdzielni "C." w W. grunt o łącznej powierzchni [...] m2, obejmujący działki o numerach: [...] z obrębu [...], a także przeniósł nieodpłatnie własność znajdujących się na tym gruncie budynków i urządzeń, wybudowanych ze środków własnych Spółdzielni.

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji, z powodu rażącego naruszenia prawa - w części dotyczącej działek nr [...], [...] z obrębu [...] - wystąpili następcy prawni byłych właścicieli nieruchomości położonej w W. przy ul. R., to jest: P. M., J. M., R. M., J. K., J. M., W. K., Z. M., R. M., M. M., J. Z., U. G., E. M. oraz E. M.

W następstwie rozpoznania powyższego wniosku oraz odrębnego wniosku, złożonego przez następców prawnych właścicieli gruntów wchodzących w skład działki nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...], utrzymaną w mocy własną decyzją z dnia [...] marca 2010 r. nr [...], stwierdziło nieważność opisanej na wstępie decyzji uwłaszczeniowej Zarządu Gminy W. z dnia [...] lipca 1997 r. - w części dotyczącej działek nr [...].

Wyrokiem z dnia 9 grudnia 2010 r. (sygn. akt I SA/Wa 976/10) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uwzględniając skargę Spółdzielni "C." w W., uchylił obydwie ww. decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., wskazując na fakt, błędnego rozstrzygnięcia jedną decyzją, dwóch, niezależnych wniosków (jednego, dotyczącego działek nr [...] i [...] i drugiego - odnoszącego się do działki nr [...]), brak dokładnego ustalenia miejsca położenia, oznaczenia i wielkości powyższych działek a także brak odniesienia się przez organ do kwestii ewentualnego wywołania przez kontrolowaną decyzję nieodwracalnych skutków prawnych.

Rozpoznając sprawę ponownie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] stwierdziło nieważność decyzji Zarządu Gminy W. z [...] lipca 1997 r. - w części dotyczącej działek [...], [...] i [...], z obrębu [...] a następnie – działając na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. - postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012 r., zmieniło ww. decyzję poprzez wykreślenie z jej treści rozstrzygnięcia dotyczącego działki nr [...].

Z kolei, decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. – wydaną w trybie art. 127 § 3 k.p.a. – Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uchyliło powyższą własną decyzję z dnia [...] lutego 2012 r. - w części dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej z dnia [...] lipca 1997 r. w odniesieniu do działki nr [...] i w tym zakresie umorzyło postępowanie, w pozostałym zaś - utrzymało w mocy w/w decyzję.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że przed wydaniem decyzji uwłaszczeniowej nie rozpoznano wniosku byłych właścicieli o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, podczas, gdy postępowanie zwrotowe miało pierwszeństwo przed postępowaniem uwłaszczeniowym. W zaistniałej sytuacji organy winny zatem zawiesić - w trybie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. - postępowanie uwłaszczeniowe do czasu wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie zwrotu nieruchomości. Z uwagi na to, iż tego nie uczyniły, Kolegium uznało, że decyzja uwłaszczeniowa Zarządu Gminy W. z dnia [...] lipca 1997 r., w cz. dotyczącej działek nr [...] i [...], była obarczona wadą, określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., co skutkowało obowiązkiem stwierdzenia jej nieważności w w/w części.

Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2012 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Spółdzielnia "C." w W., zarzucając temu rozstrzygnięciu naruszenie: art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 156 § 2 i art. 158 i 1 k.p.a. W piśmie procesowym z dnia 19 września 2013 r. zarzucono również naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Ponadto, skarżąca wskazała również na naruszenie przez Kolegium art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 k.p.a., gdyż w składzie organu, orzekającego przy pierwszym rozpoznaniu sprawy, znajdowały się osoby, które na mocy w/w przepisów podlegały wyłączeniu, gdyż brały udział przy wydawaniu decyzji Kolegium z dnia [...] stycznia 2010 r. i z dnia [...] marca 2010 r.

Odpowiadając na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uchylając – na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. Nr 270 ze zm.) zwanej dalej: "p.p.s.a." – zaskarżoną decyzję oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga była zasadna.

Sąd uznał bowiem, że Kolegium obecnie rozpoznając sprawę wzięło pod uwagę jedynie część wskazań, zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 grudnia 2010 r. (sygn. akt I SA/Wa 976/10), tj. tych, które odnosiły się do konieczności ustalenia położenia przedmiotowych nieruchomości, ich obecnych oznaczeń geodezyjnych, powierzchni, stanu zagospodarowania, jaki i ich aktualnego stanu prawnego oraz nakazujących ustalenie wszystkich stron postępowania. Po uzupełnieniu powyższych danych, organ nie dokonał jednak analizy zaistnienia, bądź niezaistnienia, w niniejszej sprawie nieodwracalnych skutków prawnych (art. 156 § 2 in fine k.p.a.).

Ponadto, Sąd stwierdził także, że organ dopuścił się również innego naruszenia przepisów prawa, które skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji jak również decyzji ją poprzedzającej.

W prowadzonym postępowaniu – jak wywodził Sąd – Kolegium naruszyło bowiem art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 k.p.a. W składzie orzekającym przy pierwszym rozpoznaniu sprawy (decyzja z dnia [...] lutego 2012 r.) znajdowały się osoby – A. M. oraz K. N., które na mocy ww. przepisów podlegały wyłączeniu, gdyż brały udział przy wydawaniu decyzji Kolegium z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] (A. M.) i decyzji z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] (K. N.) uchylonych następnie wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 grudnia 2010 r. (sygn. akt I SA/Wa 976/10).

Sąd w tym miejscu przytoczył treść art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. (mającym zastosowanie - z mocy 27 § 1 k.p.a. - do członków organów kolegialnych) i podkreślił, iż "udział w wydaniu zaskarżonej decyzji" dotyczy sytuacji, w której członek organu kolegialnego brał udział wydaniu decyzji przez organ I instancji lub brał udział w wydaniu decyzji drugoinstancyjnej, która została uchylona i ponownie sprawa stała się przedmiotem rozstrzygania przez ten organ kolegialny. Wydanie natomiast decyzji przez pracownika podlegającego wyłączeniu, stanowi przesłankę wznowieniową, opisaną w art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., którą Sąd uwzględnia z urzędu a wystąpienie tej przesłanki powoduje, iż przedwczesne byłoby dokonywanie przez Sąd merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji.

W tej sytuacji Sąd polecił, by rozpoznając sprawę ponownie organ wziął pod uwagę, wskazania wynikające z uzasadnienia niniejszego wyroku i zadbał, aby w aktualnie orzekającym składzie nie brały udziały osoby, które uczestniczyły przy wydaniu decyzji Kolegium z dnia [...] stycznia 2010 r. i z dnia [...] marca 2010 r. oraz decyzji uchylonych niniejszym wyrokiem.

W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, Samorządowe Kolegium Odwoławczego w W. zarzuciło Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy to jest:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie w zw. z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. i uznanie, że w sprawie został naruszony obowiązek wyłączenia pracownika organu z uwagi na jego udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, gdy tymczasem art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. nie dotyczy sytuacji orzekania przez te same osoby, które orzekały w uchylonej uprzednio przez Sąd decyzji,

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a przez jego zastosowanie z w zw. z art. 153 p.p.s.a. oraz art. 156 § 2 k.p.a. polegające na przyjęciu, iż w sprawie (wobec związania poprzednim wyrokiem o sygn. akt I SA/Wa 976/10 z dnia 9 grudnia 2010r.) należało dokonać oceny, czy kontrolowana w nadzorze decyzja Zarządu Gminy W. wywołała nieodwracalne skutki prawne, podczas gdy stosowne ustalenia w toku postępowania wyjaśniającego zostały przeprowadzone, a rozstrzygnięcie przez Kolegium o stwierdzeniu nieważności ww. decyzji oznaczało, że nie wywołała ona nieodwracalnych skutków prawnych.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wnosiło o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podnoszono, że przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. nie ma zastosowania w sytuacji ponownego rozpoznawania sprawy przez organ administracji publicznej po uchyleniu jego decyzji przez sąd administracyjny. Przepis ten bowiem wyłącza pracownika organu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, czyli brał udział w wydaniu decyzji pierwszoinstancyjnej, a następnie bierze udział w wydaniu decyzji drugoinstancyjnej. Chodzi tu wyłącznie o gwarancje procesowe w toku instancyjnej kontroli decyzji administracyjnej.

Nie powinno zatem budzić wątpliwości, że przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. - odnosząc go do samorządowych kolegiów odwoławczych - dotyczy też sytuacji, w której członek samorządowego kolegium odwoławczego brał udział w wydaniu przez ten organ decyzji w pierwszej instancji, a następnie zaskarżonej do tego samego organu wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 k.p.a.).

Powyższe stanowisko potwierdzone zostało – jak akcentował skarżący - w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lipca 2013 r. (sygn. akt II OSK 663/12), w którym Sąd nie podzielił zarzutu skargi, iż ponieważ przy ponownym rozpoznaniu sprawy w składzie organu odwoławczego brali udział ci sami członkowie, którzy wydali decyzję uchyloną przez Sąd wyrokiem, to fakt ten stanowił naruszenie art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 i art. 127 § 3 k.p.a.

W zakresie drugiego ze wskazanych naruszeń, autor skargi kasacyjnej podnosił, że stwierdzenie nieważności decyzji jest aktem deklaratoryjnym, obowiązującym z mocą ex tunc, a więc zawsze nawiązuje do stanu prawnego z dnia wydania wadliwej decyzji. Wyjątek od tej zasady, polegający na tym, że nie stwierdza się nieważności decyzji, gdy wywołała ona nieodwracalne skutki prawne (art. 156 § 2 k.p.a.) nie może być zaś rozumiany i stosowany w taki sposób, iż podważony zostanie cel, któremu instytucja ta służy. Organ nadzoru ma obowiązek zbadać, czy istnieje możliwość powrotu do stanu prawnego właśnie z tego dnia i w zależności od wyników ustaleń stwierdzić nieważność wadliwej decyzji, bądź też w razie zaistnienia nieodwracalnych skutków prawnych wydać w trybie art. 158 § 2 k.p.a.

Kolegium nie mogło zatem nie poprzedzić wydania decyzji stwierdzającej nieważność analizą oceny skutków decyzji Zarządu Gminy W. z dnia [...] lipca 1997 r. znak [...]. Niestwierdzenie zaś takich skutków implikowało wydanie decyzji o stwierdzeniu nieważności, co miało miejsce w niniejszej sprawie.

Uczestnicy postępowania w osobach: P. M., J. M., R. M., J. K., J. M., W. K., Z. M., R. M., M. M., J. Z., U. G. E. M. oraz E. M. w o odpowiedzi na skargę kasacyjną, poparli ją.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie polegało więc wyłącznie na badaniu zasadności zarzutów kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej, które choć wprawdzie okazały się uzasadnione, tym niemniej fakt ten nie mógł jednak skutkować uchyleniem zaskarżonego wyroku, gdyż wyrok ten, z innych powodów, odpowiadał prawu.

Na wstępie zatem wyjaśnić należy, że trafnie podniesiono w skardze kasacyjnej, iż przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. nie ma, jak wadliwie przyjął to Sąd Wojewódzki, zastosowania w sytuacji ponownego rozpoznawania sprawy przez organ administracji publicznej po uchyleniu jego decyzji przez sąd administracyjny. Przepis ten bowiem wyłącza pracownika organu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, czyli brał udział w wydaniu decyzji pierwszoinstancyjnej, a następnie bierze udział w wydaniu decyzji drugoinstancyjnej. Chodzi tu wyłącznie o gwarancje procesowe w toku instancyjnej kontroli decyzji administracyjnej.

Przed dniem 11 kwietnia 2011 r. przepis ten w sposób jednoznaczny wskazywał, że chodzi o pracownika organu administracji publicznej w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. Z dniem 11 kwietnia 2011 r. przepis ten obowiązuje w nowym brzmieniu (wprowadzonym przez art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. - Dz. U. Nr 6, poz. 18). Pominięto w nim słowa "w niższej instancji". Zmiana tego przepisu rozstrzyga więc kwestię sporną w poprzednim jego brzmieniu, poprzez objęcie jego zakresem sytuacji, w której pracownik naczelnego organu administracji publicznej lub samorządowego kolegium odwoławczego brał udział w wydaniu przez ten organ decyzji w pierwszej instancji, następnie zaskarżonej do tego samego organu wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 k.p.a.).

Dokładnie kwestię tę wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 lipca 2013 r. (sygn. akt II OSK 663/12), konkludując, że dla wyłączenia danego pracownika od udziału w sprawie decydujący jest fakt, że pracownik ten brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, a więc nie jakiejkolwiek decyzji, która w danej sprawie na przestrzeni czasu została wydana, ale zaskarżonej decyzji, czyli tej konkretnej decyzji od której ma być rozpatrzone odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Za taką wykładnią przemawia bowiem samo brzmienie przepisu, który fakt wyłączenia pracownika od udziału w sprawie łączy w sposób wyraźny z wydaniem zaskarżonej decyzji. Pogląd ten podziela również skład orzekający w analizowanej sprawie, co powoduje, że uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. nie było zasadne.

Zgodzić się również trzeba, ze skarżącym kasacyjnie, iż chociaż w wyroku z dnia 9 grudnia 2010 r. (sygn. akt I SA/Wa 976/10) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie polecił organowi zajęcie stanowiska, co do istnienia w sprawie lub braku istnienia nieodwracalnych skutków prawnych - w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. - wywołanych przez decyzję kontrolowaną, to brak wyraźnej wypowiedzi organu w tej kwestii, nie mógł być traktowany – w realiach tej sprawy - jako uchybienie mające wpływ na treść rozstrzygnięcia. W sytuacji bowiem, w której organ stał na stanowisku, że decyzja kontrolowana rażąco naruszała prawo, a problem nieodwracalnych skutków prawnych w tym postępowaniu nie był kwestią sporną bo w ogóle nie występował, twierdzenie, że brak owej wyraźnej wypowiedzi organu w tej kwestii, mógł mieć znaczenie dla wyniku sprawy, było nieuprawnione. Niezasadne zatem było również uchylenie wydanych w tej sprawie decyzji na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Tym niemniej, uchylenie przez Sąd Wojewódzki obu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., w których orzeczono o stwierdzeniu nieważności decyzji uwłaszczeniowej Zarządu Gminy W. z dnia [...] lipca 1997 r. nr [...] (w części objętej wnioskiem nieważnościowym) było jednak z innych przyczyn uzasadnione.

Zwrócić należy uwagę, że podstawą do przyjęcia przez Kolegium poglądu, iż decyzja ta rażąco – rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - naruszała prawo był jedynie fakt, iż została ona wydana przed rozpoznaniem wniosku byłych właścicieli nieruchomości położonej w W. przy ul. R., w którym domagali się oni zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, podczas, gdy postępowanie zwrotowe miało pierwszeństwo przed postępowaniem uwłaszczeniowym. W zaistniałej sytuacji – zdaniem Kolegium – postępowanie uwłaszczeniowe winno zostać zatem zawieszone – na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. - do czasu wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie zwrotu nieruchomości, gdyż, jak twierdził organ, w orzecznictwie został ugruntowany pogląd, iż jeżeli dawni właściciele złożyli wniosek – w trybie art. 69 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości – a stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, to postępowanie uwłaszczeniowe zawiesza się.

W tym miejscu podkreślić jednak należy, że powyższy pogląd orzecznictwo wyrażało i wyraża nadal zasadniczo jedynie w odniesieniu do postępowania uwłaszczeniowego, prowadzonego na podstawie (dawniej) art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.) a obecnie – art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( w dacie orzekania przez organ - Dz. U. z 2010 r. 102, poz. 651 ze zm.). Przepisy te regulując bowiem tryb uwłaszczenia państwowych osób prawnych z mocy prawa, uzależniają zaistnienie skutku, jakim jest owo uwłaszczenie od wystąpienia przesłanki polegającej na braku nienaruszenia praw osób trzecich.

Tymczasem, kontrolowana w przedmiotowym postępowaniu decyzja orzekała o uwłaszczenia spółdzielni mieszkaniowej na podstawie art. 80 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. – o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.).

Zgodnie z treścią tego przepisu, posiadaczom gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa lub własność gminy, którzy w dniu 1 sierpnia 1988 r. nie legitymują się dokumentami o przekazaniu gruntów wydanymi w formie prawem przewidzianej i nie wystąpią w terminie do dnia 31 grudnia 1988 r. o uregulowanie stanu prawnego, mogą być przekazane grunty będące w ich posiadaniu odpowiednio w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. Przekazanie następuje na podstawie decyzji rejonowych organów rządowej administracji ogólnej w odniesieniu do gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa lub zarządów gmin w odniesieniu do gruntów stanowiących własność gmin, wydanych bez konieczności uprzedniego złożenia wniosków o przekazanie, w granicach określonych liniami rozgraniczającymi i ustalonymi w miejscowych planach szczegółowych zagospodarowania przestrzennego lub planach realizacyjnych.

Przepis ten nie zawierał zatem wymogu, aby dokonywane - w tym trybie - uwłaszczenie nie naruszało praw osób trzecich. Z tej przyczyny, jak wyjaśnił to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 czerwca 2013 r. (sygn. akt I OSK 211/12), dotyczącym analogicznej, do rozpoznawanej, sprawy i odnoszącej się również do decyzji uwłaszczeniowej, wydanej na podstawie art. 80 ust. 2 ustawy gruntowej z 1985 r. na rzecz Spółdzielni "C." w W., brak jest podstaw do formułowania, w drodze wykładni, takiej treści powołanego wyżej art. 80 ust. 2, z której miałoby wynikać ograniczenie stosowania tego przepisu ze względu na zgłoszone roszczenia osób trzecich do nieruchomości objętych jego hipotezą, w tym roszczenia o zwrot nieruchomości wywłaszczonej. Tym bardziej brak jest również podstaw prawnych, aby taka wykładnia miała skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji wydanej na podstawie tego przepisu. Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej musi bowiem być efektem oczywistego naruszenia prawa przez organ, który ją wydał, przejawiającego się ustaleniem, że organ nie uwzględnił takich okoliczności, które w wyraźny i jednoznaczny sposób wynikały z danego przepisu. Pogląd ten podziela zaś w pełni skład orzekający w analizowanej sprawie.

W tej sytuacji należało uznać, że obie decyzje Kolegium naruszały prawo materialne w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co winno uzasadniać ich uchylenie przez Sąd Wojewódzki na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Skoro bowiem pogląd, iż decyzja uwłaszczeniowa Zarządu Gminy W. z dnia [...] lipca 1997 r. nr [...] (w części objętej wnioskiem nieważnościowym) rażąco naruszała prawo Kolegium oparło jedynie na jednej z możliwych wykładni art. 80 ust. 2 ustawy z 1985 r., to stanowisko to nie mogło zostać uznane za prawidłowe. Jak wyżej wspomniano, stwierdzenie nieważności decyzji może bowiem nastąpić tylko sytuacji, w których miało miejsce oczywiste naruszenie prawa, a które to naruszenie nie zachodzi w przypadku, gdy dany przepis może być w różny sposób interpretowany.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Kolegium winno zatem ponownie zbadać kontrolowaną decyzję pod katem przesłanek, wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., mając na uwadze wyżej przedstawioną ocenę prawną.

Uznając zatem, że skarga kasacyjna okazała się nieusprawiedliwiona, gdyż zaskarżony wyrok, pomimo błędnego uzasadnienia, odpowiadał jednak prawu, Naczelny Sąd Administracyjny - z mocy art. 184 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania oparto na przepisie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.