Wyrok NSA, sygn. akt III SA 552/94
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1994-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Podatek od towarów i usług
Powołane przepisy: article: art. 14 ust. 2, art. 48
journal: Dz.U. 1993 nr 11 poz. 50
law: Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
article: art. 80
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Stosownie do art. 48 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ podatnicy wykonujący czynności - sprzedaż towarów i odpłatne świadczenie usług - przed dniem wejścia jej w życie, którzy wybrali zwolnienie od podatku na podstawie art. 14 ust. 2, obowiązani są złożyć oświadczenie w urzędzie skarbowym w terminie 60 dni po dniu wejścia w życie ustawy.

TEZY

Stosownie do art. 48 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ podatnicy wykonujący czynności - sprzedaż towarów i odpłatne świadczenie usług - przed dniem wejścia jej w życie, którzy wybrali zwolnienie od podatku na podstawie art. 14 ust. 2, obowiązani są złożyć oświadczenie w urzędzie skarbowym w terminie 60 dni po dniu wejścia w życie ustawy.


SENTENCJA

uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.


UZASADNIENIE

Urząd Skarbowy w B. decyzją z dnia 11 stycznia 1994 r. ustalił dla Ryszarda K., Władysława M. i Józefa H. wspólników spółki cywilnej "F." kwotę podatku od towarów i usług VAT za okres od 5 lipca do 31 października 1993 r. w wysokości ogółem 99.116.000 zł.

Na podstawie przeprowadzonej w grudniu 1993 r. kontroli Urząd stwierdził, że Spółka prowadząca działalność gospodarczą od 1991 r. osiągnęła w 1992 r. obrót powyżej 600 mln zł i nie dokonała w obowiązującym terminie zgłoszenia rejestracyjnego, określonego w art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./.

W motywach rozstrzygnięcia podano również, iż Urząd pismem z dnia 10 sierpnia 1993 r., zawiadomił Spółkę o niezłożeniu przez nią zgłoszenia i poinformował o negatywnych skutkach niedopełnienia obowiązku.

Spółka nie złożyła zgłoszenia rejestracyjnego oraz oświadczenia o wyborze zwolnienia od opodatkowania podatkiem od towarów i usług - do dnia 3 września 1993 r. - w terminie określonym w art. 48 ustawy.

Ponadto Spółka nie prowadziła ewidencji zakupu i sprzedaży VAT. Za podstawę naliczenia podatku przyjęty został przychód ze sprzedaży towarów za okres od 5 lipca do 31 października 1993 r. wykazany w księdze przychodów i rozchodów, przy zastosowaniu stawki 22 procent - bez prawa obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów.

Po rozpoznaniu odwołania Spółki Izba Skarbowa w O. decyzją z dnia 5 kwietnia 1994 r. utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu tej decyzji podano, że na podstawie art. 14 ust. 2 cyt. ustawy z opodatkowania zwolnieni są podatnicy, u których wartość sprzedaży towarów w poprzednim roku podatkowym /1992/ wynosiła ponad 600 mln zł do 4 mld zł oraz, gdy złożą oni oświadczenie według wzoru VAT-6. Zgodnie z art. 48 cyt. ustawy termin do złożenia oświadczenia o wyborze zwolnienia określony został na dzień 3 września 1993 r.

Warunku tego Spółka nie spełniła. Spółka poinformowała organ I instancji pismem z dnia 27 sierpnia 1993 r., iż "zamierzała zrezygnować z podatku VAT" oraz, że była przekonana, iż jej obrót za 1992 r. nie przekroczył 600 mln zł.

W ocenie Izby powyższe pismo nie może być uznane jako oświadczenie o wyborze zwolnienia z opodatkowania. Spółka w tym piśmie zgłasza jedynie zamiar wyboru zwolnienia, natomiast przepisy ustawy obligują do złożenia oświadczenia o wyborze zwolnienia według ustalonego wzoru na druku VAT-6. Spółka naruszyła również art. 9 ust. 1 cyt. ustawy nie składając zgłoszenia rejestracyjnego. W konsekwencji obowiązek jej w podatku od towarów i usług powstał od momentu dokonania pierwszej sprzedaży po dniu 4 lipca 1993 r.

Zdaniem Izby zastosowana przez Urząd Skarbowy sankcja, czyli oszacowanie wartości sprzedaży podlegającej opodatkowaniu i ustalenie podatku należnego według 22 procent stawki jest prawidłowe.

Mimo obowiązku /art. 27 ust. 4/ Spółka nie prowadziła ewidencji służącej do sporządzenia deklaracji podatkowej.

W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego strona skarżąca wnosi o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i jej uchylenie w całości.

Zarzuca "odmienną od rzeczywistej interpretację art. 48 ustawy w kontekście art. 14 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług VAT" oraz naruszenie art. 7 i art. 9 Kpa. Ponadto wywodzi, że wybrała zwolnienie od podatku dając temu wyraz w piśmie z 27 sierpnia 1993 r., czyli w terminie określonym w art. 48 cyt. ustawy.

Złożenie oświadczenia w terminie, lecz nie ma oryginalnym druku VAT-6, nie powinno jej zdaniem powodować skutków z art. 27 cyt. ustawy. Analizując art. 9 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. powołany przez Izbę skarżąca podała, iż nie doszukała się w nim sankcji karnych za niezłożenie zgłoszenia rejestracyjnego.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa podtrzymała zajęte stanowisko.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zaskarżona decyzja została wydana z istotnym naruszeniem prawa procesowego, które musiało spowodować jej uchylenie.

Stosownie do art. 48 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ podatnicy wykonujący czynności - sprzedaż towarów i odpłatne świadczenie usług - przed dniem wejścia jej w życie, którzy wybrali zwolnienie od podatku m.in. na podstawie art. 14 ust. 2, obowiązani są złożyć oświadczenie w Urzędzie Skarbowym w terminie 60 dni po dniu wejścia w życie ustawy.

W aktach sprawy znajduje się kserokopia pisma, doręczonego Urzędowi Skarbowemu w B. w dniu 27 sierpnia 1993 r., w którym skarżąca Spółka informuje - "zamierzam zrezygnować z podatku VAT".

Organy podatkowe obu instancji uznały, iż powyższe pismo nie stanowi oświadczenia o jakim mowa w art. 14 ust. 2 ustawy, bowiem nie zostały złożone na druku VAT-6 i ponadto wynika z niego jedynie zamiar dokonania zwolnienia od podatku.

Przyznano jednocześnie, że doręczenie przez Spółkę ww. pisma nastąpiło w terminie określonym w art. 48 ustawy.

Natomiast skarżąca, pismo skierowane do Urzędu Skarbowego - wynika to m.in. z odwołania i ze skargi, traktuje jako oświadczenie o wyborze zwolnienia od podatku na podstawie art. 14 ust. 2 cyt. ustawy.

W tej sytuacji obowiązkiem organu było wyjaśnienie w prowadzonym postępowaniu rzeczywistego znaczenia treści pisma o jakim wyżej mowa.

W zgromadzonym materiale dowodowym sprawy, w tym i motywach rozstrzygnięcia decyzji brak jakiegokolwiek śladu wskazującego chociażby, że podatnik wzywany był do wyjaśnienia znaczenia użytego przez siebie zwrotu "zamierzam zrezygnować z podatku VAT" w piśmie doręczonym Urzędowi Skarbowemu i, co niesporne, w terminie określonym w art. 48 ustawy.

Należy zatem stwierdzić, że kwestia ta nie była analizowana przez organ prowadzący postępowanie.

Tym samym zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 7, art. 77 par. 1, art. 80 i art. 107 par. 3 Kpa. Należyte wyjaśnienie tej kwestii miało istotne znaczenie, gdyż na podstawie dokonanych przez siebie ustaleń organ administracji rozstrzygnął w tak ważnej sprawie, jak ustalenie wysokości podatku, ponadto przy zastosowaniu sankcji z art. 27 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r.

Należy podzielić trafność zarzutu skargi, iż art. 9 ust. 1 cyt. ustawy powołany przez Izbę w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wprowadza sankcji za niezłożenie zgłoszenia rejestracyjnego. Czytanie jego treści, jak też łączącej się z nim treści art. 46 ustawy, nie prowadzi w żaden sposób do wniosku, że swym zakresem obejmuje on również określenie następstw niezłożenia zgłoszenia rejestracyjnego.

Mając powyższe na względzie, stosownie do art. 207 par. 2 pkt Kpa oraz art. 208 Kpa, orzeczono jak w sentencji.