Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1062/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2,3
journal: Dz.U. 2015 poz 121
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
article: art. 145 par. 1 pkt 1c)
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 1062/15 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 marca 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski, Sędziowie: WSA Paweł Dąbek (spr.), WSA Stanisław Grzeszek, Protokolant st. sekretarz: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2016 r., sprawy ze skargi M. B., na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 30 kwietnia 2015 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia, , , - uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji -,


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 30 kwietnia 2015r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia 9 lutego 2015r. Nr [...] którą odmówił M.B. (dalej: skarżący) umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy wraz

z odsetkami, w łącznej kwocie 179.177,80 zł, uznając, iż w sprawie nie zostały spełnione przesłanki umorzenia określone w art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Decyzja ta zapadła wskutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżącego, który motywował go swoją krytyczną sytuacją finansową i materialną, nie pozwalającą na spłatę zadłużenia, nie wynikającego z jego winy. Skarżący wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, na utrzymaniu której pozostaje, brakuje im na życie, systematycznie zalegają z zapłatą bieżących opłat, zapożyczając się w tym celu u znajomych i rodziny. Nadto wskazał, że musiał zawiesić pracę jako rozwoziciel węgla do czasy otrzymania licencji na transport drogowy. Poinformował, że żona jest schorowana i pozostaje pod stałą opieką lekarską. Oświadczył, że nie może liczyć na pomoc dzieci, ponieważ są zarejestrowane jako osoby bezrobotne bez prawa do zasiłków. Wreszcie podniósł, że nie bez znaczenia dla jego sytuacji finansowej pozostaje okoliczność dewastacji oraz podpalenia należących do niego samochodów, które stanowiły podstawę prowadzenia działalności.

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że skarżący – zgodnie z informacją z C. – prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą M.B. Firma Handlowo – Usługowa od 13.03.1989r. w zakresie pozostałych usług budowlanych (posiada aktywny wpis do ewidencji). W stosunku do skarżącego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. W przedłożonych zeznaniach podatkowych PTT-36 za lata 2013-2014 Wnioskodawca nie deklarował przychodu/dochodu, natomiast jego żona zgodnie z PIT-40 za 2013r. wykazała przychód ze stosunku pracy w kwocie 27.838,50 zł (dochód: 26.503,50 zł).

Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, a jedynym dochodem rodziny na chwilę obecną jest wynagrodzenie ze stosunku

pracy żony, w kwocie 2.243,00 zł netto miesięcznie; miesięczne wydatki związane

z utrzymaniem po zsumowaniu przedłożonych rachunków wynoszą ok. 673,33 zł,

w tym: opłata za czynsz w wysokości 300,65 zł, za wodę w kwocie ok. 246,83 zł, za

prąd w wysokości 65,85 zł oraz za gaz w kwocie ok. 60,00 zł; dodatkowym wydatkiem są dojazdy do schorowanej matki w kwocie ok. 500,00 - 550,00 zł miesięcznie.

Z dokumentacji medycznej dotyczącej żony skarżącego wynika, że choruje ona na chorobę zwyrodnieniową kręgosłupa, dyskopatię, chroniczną rwę kulszową lewostronną; jest po operacji kamicy nerkowej oraz choruje na przepuklinę rozworu przełykowego. Z zaświadczenie lekarskiego dotyczącego matki skarżącego wynika, że znajduje się ona przed planowanym zabiegiem operacyjnym usunięcia zaćmy, a ponadto choruje na cukrzycę, chorobę niedokrwienną serca oraz utrwalone migotanie przedsionków.

Organ podkreślił, że skarżący nie wykazał, aby jego sytuacja zdrowotna uniemożliwiła dokonanie zapłaty składek wraz z należnymi odsetkami, a zapłata należności z tytułu składek spowodowała zagrożenie dla jego egzystencji. Nie przedłożył on żadnych zaświadczeń lekarskich lub orzeczeń lekarskich stwierdzających niezdolność do pracy, na podstawie których można stwierdzić, iż sytuacja zdrowotna uniemożliwia mu pozyskiwanie środków niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych jak i spłatę należności z tytułu składek. Ponadto organ wskazał, że skarżący w żaden sposób nie udokumentował, iż na wydatki związane z leczeniem żony przeznacza kwotę ok. 1.200,00 zł.

Zarazem organ wskazał, że skarżący posiada spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego położonego w K. o pow. 42m2. Oprócz tego posiada on nieruchomość o pow. 0,35 ha położną w miejscowości J., Gm. W., obj. Księgą Wieczystą nr [...] , w której wpisano hipotekę jako zabezpieczenie spłaty należności z tytułu składek na kwotę 186.610,92 zł.

Zakład wskazał również na oświadczenie Wnioskodawcy, iż ponosi on koszty związane z użytkowanie telefonów, oraz że posiada zobowiązanie kredytowe.

W dalszej części uzasadnienia decyzji organ przytoczył treść art. 28 ust 2 i 3 oraz art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność składek oraz nie zachodzą szczególne okoliczności umorzenia w przypadku niestwierdzenia całkowitej nieściągalności, wobec czego nie zostały spełnione przesłanki umorzenia należności, które są określone w przepisie art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Organ uznał, iż sytuacja, w jakiej znajduje się skarżący, nie wyczerpuje całości kryteriów niezbędnych do pozytywnego załatwienia wniosku na podstawie art. 28 ust. 2

i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, które ujęte w tym ostatnim przepisie stanowią zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek.

Organ przypomniał, że przepis art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", którego istotę wyjaśnił, m.in. wskazując że organ nie ma obowiązku umorzenia zaległych składek nawet w razie spełnienia przesłanek określonych w art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, czy też w rozporządzeniu MGPiPS, to jest stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek albo, gdy zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny.

Organ podkreślił, że argument skarżącego, iż nie posiada środków finansowych na spłatę zadłużenia w przedmiotowej sprawie nie stanowi w świetle obowiązujących przepisów podstawy do uwzględnienia żądania o umorzenie należności składkowych. W dodatku stwierdzenie skarżącego, że umorzenie należności ZUS umożliwiłoby mu podejmowanie pracy "na swoim", generuje –

w ocenie Organu – tezę, że umorzenie zadłużenia z tytułu składek w chwili obecnej byłoby działaniem przedwczesnym i prowadziłoby do sytuacji, że po ustąpieniu problemów finansowych skarżący wznowi i będzie kontynuował działalność gospodarczą bez obciążeń związanych z zaległością składkową, co jest oczywistą szkodą dla Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i szeroko pojętych finansów publicznych. Prowadziłoby to także do nierównego traktowania przedsiębiorców, którzy pomimo trudności gospodarczych sumiennie wywiązują się z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne.

Organ wskazał, że prowadzone w stosunku do skarżącego postępowanie egzekucyjne przez Dyrektora Oddziału ZUS, nadal jest aktualne. Organ egzekucyjny nie stwierdził całkowitej nieściągalności i braku majątku, z którego można by prowadzić egzekucję, w związku z tym nie można jednoznacznie stwierdzić, iż w toku podejmowanych czynności egzekucyjnych nie uzyska się kwot przewyższających wydatki egzekucyjne, a jednocześnie wpływających na obniżenie zaległości składkowych.

Skarżący – w ocenie organu – nie wykazał w sposób bezsporny, że spłata zadłużenia pozbawi go i jego rodzinę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Mimo braku dochodu, skarżący nie postrzega swojej sytuacji tragicznie, jako że pozostaje na utrzymaniu żony i nie korzysta z pomocy społecznej, ani innych form pomocy przeznaczanej dla osób nie posiadających środków na zaspokojenie niezbędnych potrzeb egzystencjalnych. Organ doszedł do przekonania, że sytuacja w której obecnie skarżący się znajduje się nie ma charakteru trwałego, ale jedynie przejściowy, ponieważ chce on pracować "na swoim". Nadto w żaden sposób nie udokumentował on problemów z terminowym realizowaniem bieżących płatności, a okoliczność, że posiada do spłaty zobowiązania cywilnoprawne, tj. zobowiązanie kredytowe, nie stanowi w świetle obowiązujących przepisów podstawy do uwzględnienia wniosku o umorzenie. Nieopłacone należności ZUS, jako zobowiązania publicznoprawne podlegają z mocy prawa szczególnej ochronie.

Oprócz tego organ stwierdził, że stałe miesięczne wydatki związane

z utrzymaniem kształtują się poniżej wykazywanych dochodów i doszedł do przekonania, że sytuacja materialna skarżącego nie stwarza zagrożenia pozbawienia możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, co stanowi jedną z przesłanek przemawiających za umorzeniem. Spłata należności z tytułu składek na ubezpieczenia może następować w mniejszych kwotach. W chwili obecnej skarżący dysponuje środkami finansowymi pozwalającymi na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych. Organ nie zakwestionował wprawdzie, że jednorazowa wpłata należności może okazać się niemożliwa, lecz nic nie stoi jednak na przeszkodzie, aby przystąpić do dobrowolnego i sukcesywnego regulowania zaległych składek wobec Zakładu mniejszych kwotach.

Organ podkreślił nadto, że skarżący nie załączył żadnych dokumentów na potwierdzenie zaistnienia zdarzenia dewastacji i podpalenia samochodów stanowiących podstawę prowadzenia przez niego działalności. Wobec tego Organ uznał, że skarżący nie wykazał, aby poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujące, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić go możliwości dalszego prowadzenia działalności. Zaznaczył, że organ rozpatrując wniosek o umorzenie zaległości nie bada przyczyn, które doprowadziły do powstania zadłużenia na koncie podmiotu, ale bierze pod uwagę sam fakt istniejącego zadłużenia, za powstanie którego odpowiedzialny jest płatnik składek. Wskazał, że w każdą działalność wpisane jest ryzyko gospodarcze, które ponosi zawsze przedsiębiorca i ze swojej strony musi on dołożyć należytej staranności, aby wykonywana przez niego działalność przynosiła profity finansowe przy jednoczesnym regulowaniu jej bieżących zobowiązań. Podjęcie działalności skutkuje powstaniem stosunku ubezpieczeniowego i bez znaczenia jest, czy osoba, która podjęła się prowadzenia działalności faktycznie ją wykonuje i w jakim zakresie.

W ocenie Zakładu Wnioskodawca nie wykazał także wystąpienia przewlekłej choroby lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiających możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Organ uznał wprawdzie za wystarczająco udokumentowany fakt pozostawania w stałym leczeniu żony Wnioskodawcy z powodu przewlekłych chorób, wskazując zarazem, że stan zdrowia lub fakt pozostawania w stałym leczeniu z powodu przewlekłych schorzeń nie jest samoistną przesłanką do umorzenia należności w oparciu o obowiązujące przepisy, tym bardziej, że żona skarżącego osiąga dochody z podejmowanej pracy zarobkowej. Z kolei opiekę nad chorą 90-letnią matką sprawuje wspólnie z braćmi, a zatem fakt ten nie stanowi okoliczności będącej istotną przeszkodą uniemożliwiającą pozyskanie przez skarżącego dodatkowych dochodów w celu spłaty zadłużenia. Ww. przesłanka ma zastosowanie jedynie do takich sytuacji, kiedy choroba dłużnika lub któregoś z członków jego rodziny uniemożliwia całkowicie uzyskiwanie dochodu.

Pismem z dnia 8 czerwca 2015rM.B. wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Uzasadniając skargę wskazał, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zwracał się o ponowne rozpatrzenie sprawy, a więc widział mankamenty w pierwotnej decyzji i uważał, że należy się jeszcze raz przyjrzeć krytycznej sytuacji finansowej i materialnej odwołującego się, która to sytuacja nie pozwala na spłatę zadłużenia.

Skarżący ponownie podniósł okoliczności jak z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podkreślił, że w aktach sprawy znajdują się liczne dokumenty, które uzasadniają umorzenie należności, ocenił stanowisko organu jako błędne, wskazując że w art. 28 ust 3 pkt 1 do 6 podane są okoliczności stwierdzające całkowitą nieściągalność takiego zadłużenia. Podkreślił, że w przypadku odwołującego się nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, ale i niemożliwa jest egzekucja od małżonka czy innych następców prawnych. Uznał także, że niezależnie od tej okoliczności oczywistym jest, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyskałoby się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Odwołujący się nie posiada żadnego majątku, nie dysponuje żadnymi przedmiotami, które można by spieniężyć, nie posiada żadnych oszczędności

nie mówiąc już o tym, że jakakolwiek egzekucja "nie wiadomo z czego" pozbawiłaby zarówno zobowiązanego jak i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Zarzucił, że uzasadnienie organu oparte jest na "wydumanych" podstawach i nie przystaje do rzeczywistości.

Ponadto skarżący podał, że gdyby sprawa trafiła do komornika, który nie mógłby ściągnąć zadłużenia, bo nie ma z czego, postępowanie takie zamykałoby drogę do podjęcia pracy, a tym samym naruszony byłby interes skarżącego do podjęcia jakiejkolwiek poprawy jego egzystencji. Niezależnie od tych okoliczności osobistych istniejących po jego stronie wskazał, że również w interesie publicznym jest aby poprzez umorzenie należności stworzyć odwołującemu podstawy do zaczęcia normalnej egzystencji tak, aby nie był obciążeniem dla Państwa.

W odpowiedzi na powyższą skargę, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując zaprezentowaną w decyzji argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, skutkującym koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Rozpoznając niniejszą sprawę należy jednak najpierw przypomnieć, że zgodnie z treścią art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998r.

o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j., Dz.U. z 2015r., poz. 121 - dalej u.s.u.s.), należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Jak wynika z ust. 3 tego przepisu, całkowita nieściągalność, zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję albo gdy 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Powyższe wyliczenie stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności.

Z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. przewidziano możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to jednakże wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek. Przepis ten ma zastosowanie jedynie w sytuacji, gdy okaże się, że nie występuje w sprawie żadna z przesłanek wymienionych w ust. 3. Jeżeli natomiast okaże się, że w sprawie zaistniała jedna z przesłanek całkowitej nieściągalności, organ ma obowiązek przejść do rozważenia, czy w konkretnej zaistniałej sytuacji, istnieją w jego ocenie przesłanki do zastosowania ulgi. Ponadto należy stwierdzić, że dopiero ustalenie, iż zachodzą przesłanki z ust. 3, lub 3a, uprawnia organ do rozważenia, czy przyznać ulgę, czy też odmówić jej przyznania. Wykonując delegację ustawową przewidzianą w art. 28 ust. 3b, Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wskazał przykładowo w rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 1365) okoliczności, których zaistnienie daje możliwość rozważenia, czy wniosek ubezpieczonego może zostać uwzględniony.

Tymczasem organ stwierdził, że w sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność, gdyż powinna ona mieć charakter trwały, nieprzemijający, gdy z okoliczności sprawy niezbicie wynika, iż nie ma żadnych szans na poprawę sytuacji finansowej dłużnika w przyszłości. Stwierdzenie takie pozostaje w sprzeczności z brzmieniem art. 28 ust. 3 u.s.u.s. W przepisie tym nie wprowadzono bowiem takich przesłanek o których wspomina organ w zaskarżonej decyzji. Z powyższego przepisu jednoznacznie wynika, kiedy dochodzi do całkowitej nieściągalności. Wystarczy zatem, że jedna z przesłanek zaistnieje w sprawie i wówczas organ jest zobowiązany do przyjęcia, że w sprawie ma do czynienia z przypadkiem całkowitej nieściągalności. Nie może on przy tym wprowadzać dodatkowych przesłanek, których zaistnienie, wbrew wyraźnemu brzmieniu przepisu, spowoduje że w sprawie zachodzi całkowita nieściągalność. Organ w zaskarżonej decyzji dokonał w istocie prawotwórczej wykładni jasno brzmiącego przepisu prawnego, dodając dodatkowe wymogi, które muszą być spełnione, aby zaistniała przesłanka wskazana w tym przepisie. Podkreślenia przy tym wymaga, że powyższy przepis nie jest oparty na instytucji uznania administracyjnego. W tym zakresie organ ma ustalić stan faktyczny pod kątem istnienia jednej ze wskazanych tam przesłanek i tylko w zakresie określonym w tym przepisie.

Z zaskarżonej decyzji nie wynika, aby organ analizował, czy zachodzi którakolwiek z przesłanek wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Tym samym organ nie ustalił należycie stanu faktycznego. Z zaskarżonej decyzji powinno wyraźnie wynikać, że żadna z przesłanek wymienionych w tym przepisie nie zachodzi. Organ powinien przy tym odnieść się do konkretnych przesłanek stwierdzenia całkowitej nieściągalności. Biorąc pod uwagę przesłanki wskazane w tym przepisie, organ powinien przede wszystkim rozważyć te określone w punktach 5) i 6). Skarżący podnosił wprawdzie, że zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, niemniej jednak organ słusznie zauważył, że nastąpiło jedynie zawieszenie jej prowadzenia. Tymczasem w punkcie 3) mowa jest o zaprzestaniu jej prowadzenia. W tym zakresie organ ma rację, że spełnienie tej przesłanki musi mieć charakter trwały i nieprzemijający. Samo bowiem zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej, nie oznacza, że skarżący zaprzestał jej prowadzenia.

Organ powinien jednak w szczególności zbadać, czy biorąc pod uwagę majątek skarżącego, uzyska się w postępowaniu egzekucyjnym należności przewyższające wydatki egzekucyjne. Analizy takiej w zaskarżonej decyzji jednak zabrakło, czyli Sąd nie jest władny skontrolować, czy organ rozważył zaistnienie przesłanki wskazanej w punkcie 6) omawianego przepisu. Z akt sprawy nie wynika również na jakim etapie znajduje się postępowanie egzekucyjne. Znajduje się wprawdzie w nich informacja (datowana na dzień 23 stycznia 2015r.), że w ramach wszczętego postępowania egzekucyjnego zastosowano środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, lecz nie wynika z niej, czy jakiekolwiek należności z tego tytułu wpłynęły. Nie wiadomo zatem na jakim etapie znajdowało się postępowanie egzekucyjne w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Istnieje bowiem możliwość, że zajęcia były nieskuteczne i biorąc pod uwagę, że skarżący nie osiąga żadnych dochodów i pozostaje na utrzymaniu żony, postępowanie egzekucyjne zostało umorzone. Z całą pewnością jednak szczegółowa analiza akt postępowania egzekucyjnego pozwoliłaby na odpowiedź na pytanie, czy istnieje możliwość uzyskania kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. W takim przypadku organ mógłby ustalić, czy przesłanka wskazana w punkcie 6) zachodzi, czy też nie.

Z uwagi na fakt, że organ nie przeprowadził postępowania dowodowego w zakresie ustalenia przesłanki całkowitej nieściągalności, zaskarżona decyzja podlega uchyleniu. Twierdzenia zaś organu o uznaniowym charakterze decyzji są przedwczesne. Dopiero bowiem po przeprowadzeniu prawidłowego postępowania dowodowego co do istnienia przesłanki całkowitej nieściągalności i stwierdzeniu, że przesłanka taka zachodzi organ mógłby odmówić zastosowania ulgi. W tej kwestii przyznany został mu wybór rozstrzygnięcia, oparty na instytucji uznania administracyjnego. Jeżeli natomiast organ ustali, że przesłanka całkowitej nieściągalności nie zachodzi, wówczas rozważa możliwość zastosowania ulgi na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Podane możliwości rozważenia uwzględnienia wniosku o ulgę w postaci umorzenia należności, mogą mieć miejsce jedynie w przypadku prawidłowego ustalenia ziszczenia się warunku całkowitej nieściągalności. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji musi przy tym jasno wynikać, że organ rozważał poszczególne przesłanki wymienione w tym przepisie. Dopiero wówczas Sąd będzie mógł skontrolować, czy stwierdzenie organu w przedmiocie całkowitej nieściągalności jest prawidłowe.

Z przedstawionych względów Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) uchylił zaskarżoną decyzję. Ponieważ tożsame uchybienia zostały stwierdzone w wydanej decyzji w I instancji, Sąd zastosował ten środek prawny również i do tej decyzji na podstawie art. 135 p.p.s.a.

Ponownie rozpatrując sprawę organ dostosuje się do wskazań zawartych w niniejszym uzasadnieniu. W pierwszej kolejności organ dokona ustaleń zaistnienia przesłanki całkowitej nieściągalności o której mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. bez wprowadzania dodatkowych przesłanek, które zostały przez organ powołane w zaskarżonej decyzji. Dopiero w zależności od wyniku tego postępowania organ albo rozstrzygnie merytorycznie sprawę umorzenia należności po stwierdzeniu przesłanki całkowitej nieściągalności w oparciu o instytucję uznania administracyjnego, czyli zastosuje dyspozycję art. 28 ust. 2 u.s.u.s. Ewentualnie organ rozważy zastosowanie ulgi w oparciu o zaistnienie przesłanek wskazanych w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. również kierując się uznaniem administracyjnym.

Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak w sentencji.