Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 831/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2021-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 31 z o ust.1
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Protokolant Specjalista Dorota Zawiślińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 listopada 2021 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 25 stycznia 2021 r., nr [...] w przedmiocie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za marzec, kwiecień i maj 2020 roku 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 26 sierpnia 2020 r., nr [...]; 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz strony skarżącej kwotę 480 ( czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu 11 maja 2020 r. "A" Sp. z o.o. z siedzibą w G. wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za okres od marca do maja 2020 r.

Decyzją z dnia 26 sierpnia 2020 r. organ odmówił skarżącej prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od marca do maja 2020 r.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 25 stycznia 2021 r. utrzymał w mocy decyzję pierwszej instancji, wskazując, że na dzień 29 lutego 2020 r. skarżąca nie posiadała osób zgłoszonych do ubezpieczeń społecznych, co nie spełnia wymagań określonych w art. 31zq ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, z późn. zm., dalej ustawa o zwalczaniu COVID-19).

Skarżąca zaskarżyła decyzję organu w całości, zarzucając jej naruszenie prawa, które miało wpływ na wynik sprawy:

1) art. 31zo ust. 1 pkt 3 ustawy o zwalczaniu COVID-19 poprzez nieprawidłowe nieprzyznanie prawa do zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne należne za okres od marca do maja 2020 r. w sytuacji, gdy spełnione zostały ustawowe przesłanki do przyznania takiego prawa;

2) art. 7 w związku z art. 77 k.p.a. poprzez nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego, cechującego się brakiem dbałości rzetelnego zgromadzenia wszystkich dowodów w sprawie oraz o dokładne ustalenie stanu faktycznego, skutkujące nieprawidłowym ustaleniem stanu faktycznego, co skutkowało wydaniem nieprawidłowego orzeczenia, godzącego w słuszny interes skarżącej poprzez nieprawidłowe uznanie, iż skarżąca nie spełniła ustawowych przesłanek do przyznania jej prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, należne za wnioskowany okres;

3) art. 8 § 1 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób budzący wątpliwości co do zasad, jakimi kierował się organ podczas wydawania orzeczenia;

4) art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnej oceny materiału dowodowego oraz oparcie oceny o nieprawidłowo zgromadzony materiał dowodowy, skutkującą wydaniem orzeczenia sprzecznego z przepisami ustawy o zwalczaniu COVID-19;

5) błąd w ustaleniach faktycznych poprzez nieprawidłowe uznanie, iż skarżąca w okresie ustawowo wymaganym do zwolnienia nie zgłosiła pracowników do ubezpieczenia społecznego w sytuacji, gdy z okoliczności sprawy wynika, że w wymaganym okresie zgłosiła pracowników do ubezpieczenia społecznego.

Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji organu z dnia 26 sierpnia 2020 r. i o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisami art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym kończących postępowanie lub podlegających zaskarżeniu zażaleniem postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym lub egzekucyjnym, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Na podstawie przepisu art. 31zt ustawy o zwalczaniu COVID-19, obsługa przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwolnienia z obowiązku opłacania składek, o których mowa w art. 31zo, realizowana jest w trybie umorzenia składek. Tym samym, sąd uznaje się za właściwy do rozpoznania sprawy na podstawie § 1 pkt 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 lutego 2017 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym spraw z zakresu działalni Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz.U. z 2020 r. poz. 1773), który wskazuje, że rozpoznawanie spraw z zakresu działania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczących umorzenia, odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty należności z tytułu składek, o których mowa w art. 28 i art. 29 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020 r. poz. 266, ze zm.), przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę.

Skarżąca posiada siedzibę na obszarze właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.

Na wstępie należy odnieść się do terminów, w których skarżąca dokonała poszczególnych czynności faktycznych. Jak wynika z akt sprawy, 26 kwietnia 2020 r. skarżąca złożyła w organie druk zgłoszenia do ubezpieczeń ZUS ZPA, jako płatnik składek od dnia 1 marca 2020 r. Na dzień 29 lutego 2020 r. organ nie stwierdził w danych zaewidencjonowanych na koncie płatnika, osób zgłoszonych do ubezpieczeń społecznych. Z załączonych do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy dokumentów w postaci wydruków ZUS ZUA wynika, że skarżąca zgłosiła do ubezpieczeń dwóch pracowników z dniem 29 kwietnia 2020 r. Wniosek skarżącej o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek dotyczy marca, kwietnia i maja 2020 r.

Zgodnie z art. 31zo ust. 1 ustawy o zwalczaniu COVID-19, na wniosek płatnika składek, zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek:

1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r.,

2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r.,

3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r.

- zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że przepisy ustawy o zwalczaniu COVID-19 uzależniają możliwość zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek od spełnienia jednej z trzech wskazanych przesłanek. Interpretacja wymienionego przepisu, w ocenie skarżącej, wskazuje trzy odrębne przesłanki uprawnienia do zwolnienia i spełnienie chociażby jednej z nich uprawnia do zwolnienia, nawet gdy wnioskujący nie spełniał pozostałych dwóch przesłanek. Tym samym, zgłoszenie pracowników na dzień 29 kwietnia 2020 r. uprawnia skarżącą do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za marzec kwiecień i maj 2020 r.

Według sądu, konstrukcja przepisu art. 31zo ust. 1 ustawy o zwalczaniu COVID-19 wskazuje na złożony charakter przepisu, z którego można wyinterpretować normę prawną właściwą dla danego okresu i deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten okres. Przepis w pierwszej jego części dotyczy trzech okresów rozliczeniowych od marca 2020 r. do maja 2020 r., natomiast poszczególne punkty odnoszą się do każdego z okresów z osobna (zarówno pod względem zgłoszenia jako płatnika składek oraz do zgłoszenia ubezpieczonych). W przeciwnym wypadku, wymóg dotyczący zgłoszenia skarżącej jako płatnika składek zawarty byłby w pierwszej części przepisu, jeszcze przed wskazaną numeracją.

Interpretacja przepisu dokonana przez organ wskazuje, że organ wymóg zgłoszenia "przed dniem 1 lutego 2020 r." zastosował do każdego z następnych okresów rozliczeniowych, wymienionych w poszczególnych punktach, gdy tymczasem w każdym kolejnym punkcie ustawodawca powołał już inne okresy dotyczące wymogu zgłoszenia skarżącej jako płatnika. Stosując interpretację zastosowaną przez organ, treść powołanego przepisu musiałaby brzmieć: "(...) wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 lutego 2020 r. oraz: 1) na dzień 29 lutego 2020 r., 2) na dzień 31 marca 2020 r., 3) na dzień 30 kwietnia 2020 r. - zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych."

Odczytując poprawnie ww. przepis, należy przyjąć, że:

1) zwalnia się płatnika z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia za marzec 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r. zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych;

2) zwalnia się płatnika z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia za kwiecień 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r. zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych;

3) zwalnia się płatnika z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia za maj 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r. zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych.

Identyczne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 września 2021 r., sygn. akt I GSK 135/21.

Skarżąca nie była zgłoszona jako płatnik składek przed dniem 1 lutego 2020 r. Jednocześnie na dzień 29 lutego 2020 r. skarżąca nie zgłosiła do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych, a zatem nie spełniła wymogu, określonego w art. 31zo ust. 1 pkt 1 ustawy o zwalczaniu COVID-19.

Skarżąca nie była także zgłoszona jako płatnik składek w okresie od dnia 1 lutego do dnia 29 lutego 2020 r. Jednocześnie na dzień 31 marca 2020 r. skarżąca nie zgłosiła do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych, a zatem nie spełniła wymogu, określonego w art. 31zo ust. 1 pkt 2 ustawy o zwalczaniu COVID-19.

Niemniej skarżąca była zgłoszona jako płatnik składek w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r. zgłosiła do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych, a zatem spełniła wymóg, określony w art. 31 zo ust. 1 pkt 3 ustawy o zwalczaniu COVID-19. Tym samym, niezasadnie organ odmówił skarżącej zwolnienia z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek za maj 2020 r.

Ponownie rozpoznając sprawę Zakład Ubezpieczeń Społecznych uwzględni stanowisko Sądu.

Wobec powyższych rozważań, sąd uznał, że organ naruszył przepisy postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie do art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a.