Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 424/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 269 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 1998 nr 204 poz 37 art. 1 pkt 11 i art. 8 ust. 1
law: Dyrektywa  98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiająca procedurę udzielania informacji w dziedzinie  norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego
article: art. 6 ust. 4, art. 89 ust. 1 pkt 1 i pkt 2
journal: Dz.U. 2015 poz 612
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - tekst jednolity.
article: art. 247 par. 1 pkt 2, pkt 3 i pkt 5
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kania (spr.) Sędziowie: WSA Irena Jakubiec-Kudiura WSA Izabella Janson Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2017 r. sprawy ze skargi B.M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie (obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej) z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Celnego [...] w [...] (dalej: "Naczelnik UC"), decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2015 r. wymierzył [...] (dalej: "Skarżąca") karę pieniężną za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry w łącznej wysokości 60.000 zł.

Pismem z dnia [...] września 2015 r. Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji Naczelnika UC na podstawie art. 245 § 1 pkt 3 lit. b w związku z art. 247 § 1 pkt 2, pkt 3 i pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm., dalej: "O.p.").

Skarżąca podniosła, że ww. decyzja została wydana bez podstawy prawnej, gdyż organ oparł ją na bezskutecznych przepisach prawa, tj. art. 2 ust. 3, ust. 4 i ust. 5, art. 3, art. 4 ust. 2, art. 6 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2, art. 90 ust. 1 i ust. 2, art. 91 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 612 ze zm., dalej: "u.g.h."). Ta ostatnia ustawa (u.g.h.) zawiera bowiem przepisy o charakterze technicznym i w związku z tym jej projekt podlegał obowiązkowej procedurze notyfikacji Komisji Europejskiej zgodnie z dyrektywą 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. UE. L z 1998 r. Nr 204, s. 37, ze zm.), dalej: "dyrektywa 98/34/WE", co jednak nie nastąpiło. W konsekwencji polskie organy powinny odstąpić od stosowania przepisów u.g.h., a więc decyzja objęta wnioskiem została wydana bez podstawy prawnej, czyli także z rażącym naruszeniem prawa.

Zdaniem Skarżącej decyzja została też skierowana do podmiotu, który nie może być stroną w postępowaniu administracyjnym poprzedzającym jej wydanie. Skarżąca nie jest bowiem podmiotem urządzającym gry na automatach zatrzymanych w sklepie [...] 24h położonym w [...] przy ul. [...]. Co więcej jako osoba fizyczna Skarżąca nie może być stroną w sprawie, co wynika z art. 6 ust. 4 u.g.h. w zw. z art. 89 ust. 1 pkt. 2 u.g.h., gdyż kara pieniężna z tytułu urządzania gier na automatach może zostać wymierzona wyłącznie podmiotowi w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością albo spółki akcyjnej.

Dyrektor Izby Celnej w [...] (dalej: "Dyrektor IC" lub "organ") decyzją z dnia [...] października 2015 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji Naczelnika UC.

Po rozpatrzeniu odwołania Skarżącej, Dyrektor IC, decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...], utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] października 2015 r.

Uzasadniając rozstrzygnięcie drugoinstancyjne organ wyjaśnił, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może dotyczyć tylko ustalenia, czy rozstrzygnięcie, którego dotyczy wniosek, obarczone jest wadami, których enumeratywny wykaz określają przepisy art. 247 § 1 O.p. Zgodnie z przywołanym przepisem organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która:

1) została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości;

2) została wydana bez podstawy prawnej;

3) została wydana z rażącym naruszeniem prawa;

4) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną;

5) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie;

6) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;

7) zawiera wadę powodującą jej nieważność na mocy wyraźnie wskazanego przepisu prawa;

8) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą.

Dyrektor IC przeanalizował decyzję Naczelnika Urzędu z dnia [...] maja 2015 r. pod kątem przesłanek, o których mowa w art. 247 § 1 pkt 2, 3 i 5 O.p. (które przywołała Skarżąca we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji), jak również zbadał pozostałe kryteria stwierdzenia nieważności wymienione w art. 247 § 1 O.p. Obszernie omówił zajęte stanowisko wskazując, iż żadna z ww. przesłanek w sprawie nie występuje.

W ocenie Dyrektora IC nie sposób uznać, aby decyzja Naczelnika UC została wydana bez podstawy prawnej, bowiem w dacie jej wydania istniały stosowne normy prawne stanowiące podstawę prawną, w oparciu o którą organ podatkowy taką decyzję mógł i obowiązany był wydać.

Organ nie podzielił też twierdzenia Skarżącej, że sporna decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa z uwagi na oparcie jej na bezskutecznych przepisach prawa, których organ miał obowiązek nie stosować. Dyrektor IC stwierdził, iż żadne z postanowień powołanej przez Skarżącą dyrektywy 98/34/WE, a także postanowień TfUE, nie odnosi się do braku notyfikacji przez państwo członkowskie przepisów technicznych ani nie określa skutków braku notyfikacji.

W ocenie Dyrektora IC nie ma również podstaw, aby przepisy stanowiące podstawę prawną decyzji Naczelnika UC można było zaliczyć do zbioru przepisów technicznych, w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE. Ani wymieniona dyrektywa, ani też cytowany przez Skarżącą wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r., w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11 i C-217/11 (Fortuna i inni), nie uzasadniają stanowiska, w świetle którego skutki braku realizacji obowiązku notyfikacji przepisów technicznych, można byłoby rozciągać na całą ustawę o grach hazardowych, to jest na wszystkie jej unormowania, w tym i te, które pozbawione są - tak jak wymienione powyżej przepisy tej ustawy - technicznego charakteru. Tym bardziej, że o braku technicznego charakteru przepisów art. 89 - 90 u.g.h. przekonuje i to, że realizują one funkcje wyrażające się w ochronie osób korzystających z tak specyficznych usług, jak gry hazardowe, przed nierzetelnym ich urządzaniem.

Organ zaznaczył, że ustawa o grach hazardowych jest aktem obowiązującym i korzysta z domniemania konstytucyjności, skoro Trybunał Konstytucyjny dotychczas nie orzekł o niezgodności z Konstytucją któregokolwiek z jej przepisów. Wyrokiem z dnia 11 marca 2015 r., sygn. akt P 4/14 Trybunał Konstytucyjny uznał, iż art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. są zgodne z art. 2 i art. 7 Konstytucji RP oraz z art. 20 i art. 22 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Trybunał stwierdził, że u.g.h. została uchwalona bez naruszenia konstytucyjnego trybu ustawodawczego, a organizowanie gier na automatach wyłącznie w kasynach gry spełnia wymogi ważnego interesu publicznego, uzasadniające ograniczenie wolności działalności gospodarczej. Wprawdzie Trybunał nie ocenił, czy kwestionowane przepisy u.g.h. mają charakter techniczny, ale stwierdził, że wykładnia przychylna prawu unijnemu w żadnej sytuacji nie może prowadzić do rezultatów sprzecznych z wyraźnym brzmieniem Konstytucji. Wobec uznania wskazanych przepisów za zgodne z Konstytucją RP to zarówno sądy jak i organy zobowiązane są do ich stosowania i przestrzegania.

Ze względu na powyższe Dyrektor IC uznał, że Naczelnik UC nie mógł odstąpić od stosowania przepisów u.g.h. i tym samym, będąc zobowiązany do działania na podstawie przepisów prawa, nie mógł zastosować innego przepisu niż obowiązujący, gdyż naraziłby się na zarzut naruszenia zasady praworządności. Na dzień wydania decyzji z dnia [...] maja 2015 r. przepisy u.g.h. nie zostały wyłączone z obiegu prawnego, a tym samym obowiązują one w pełnym zakresie.

Organ nie podzielił argumentacji Skarżącej, że nie jest ona podmiotem prowadzącym lub urządzającym gry na automatach, a jedynie właścicielem lokalu, który został wynajęty innemu podmiotowi. Nie zgodził się też ze stwierdzeniem, iż Skarżąca "nie spełnia również wymogu formalnego tj. określonej formy prawnej, gdyż jako osoba fizyczna nie może być adresatem decyzji objętej wnioskiem".

Dyrektor IC zwrócił uwagę na poczynione w toku postępowania ustalenie, iż Skarżąca - właściciel lokalu użytkowego przy ul. [...] w [...], zawarła wprawdzie umowy najmu i dzierżawy powierzchni w lokalu ze spółkami: [...] Sp. z o.o. i [...] Sp. z o.o., oddając im w użytkowanie część lokalu, jednakże sama nadal w przedmiotowym lokalu prowadziła działalność gospodarczą oraz opiekowała się i obsługiwała znajdujące się w nim automaty. Miała zatem wiedzę jakiego rodzaju urządzenia są w nim eksploatowane. Skoro zatem w momencie ujawnienia urządzeń [...] nr [...], [...] nr ., [...] [...] nr [...], [...] nr [...] oraz [...]N nr [...], lokal był w dyspozycji Skarżącej i Skarżąca świadomie zezwoliła na ich instalację oraz eksploatację, to w konsekwencji ponosi odpowiedzialność za urządzanie gier na skontrolowanych automatach.

Wyjaśniając zakres podmiotowy stosowania przepisu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., organ wskazał, że każdy kto urządza grę hazardową bez względu na formę prawną prowadzonej działalności podlega karze pieniężnej za naruszenia zakazu lokowania gier tylko w kasynach. Przy czym zwrot "urządzanie gier" należy rozumieć szeroko, gdyż obejmuje on nie tylko fizyczne jej prowadzenie, ale także organizowanie gry czy nawet zapewnienie warunków dla gry, co może być związane z udostępnieniem lokalu. Z tych też względów podniesione przez Skarżącą okoliczności, że nie prowadzi działalności gospodarczej jako osoba prawna i nie jest właścicielem wskazanych w decyzji automatów, nie mogą podważać prawidłowości ustaleń Naczelnika UC co do tego, że jest podmiotem urządzającym gry, skoro wynajęła swój lokal do zainstalowania oraz użytkowania urządzeń do gier, jak i zajmowała się ich obsługą, co wynika z dowodów w postaci umowy najmu oraz protokołu z przesłuchania świadka.

Dyrektor IC podkreślił, że mimo, iż pojęcie urządzania gier na automatach nie jest zdefiniowane, to nie może być utożsamiane tylko i wyłącznie z podmiotami, które mogą uzyskać zezwolenie na urządzanie gier na automatach o niskich wygranych lub koncesję na prowadzenie kasyna gry (spółkami akcyjnymi i z ograniczoną odpowiedzialnością). Biorąc pod uwagę fakt, że wskazane regulacje mają zapobiegać niepożądanym, wysoce negatywnym skutkom społecznym uprawiania hazardu, nie znajduje żadnego uzasadnienia twierdzenie, że osoby fizyczne nie mogą być urządzającymi gier hazardowych, ponieważ nie mogą uzyskać ww. koncesji i zezwoleń, a zatem nie podlegają przepisom rozdziału 10 u.g.h. dotyczącym kar pieniężnych. Przepis art. 89 ust. 1 u.g.h. jasno stanowi, że karze pieniężnej podlega urządzający gry hazardowe, w tym urządzający gry na automatach. Nie ma tu żadnego zastrzeżenia dotyczącego formy prowadzenia działalności. Z pozostałych przepisów u.g.h. również nie da się wyinterpretować takiego wniosku.

W końcowej części uzasadnienia decyzji organ odniósł się do poszczególnych zarzutów odwołania, nie znajdując podstaw do ich uwzględnienia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Dyrektora IC z dnia [...] stycznia 2016 r. Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa, w postaci obrazy art. 247 § 1 pkt 2, 3 i 5 O.p. w związku z art. 89 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 2 u.g.h.:

- poprzez ich rażąco błędne zastosowanie w kwestionowanej decyzji i tym samym uznanie, że nie wypełnia przesłanki z art. 247 § 1 pkt 2 i 3 O.p. nałożenie na Skarżącą kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem, podczas gdy powołany przepis, wespół z zakazem z art. 14 ust. 1 u.g.h., współtworzy "regulację techniczną" w rozumieniu dyrektywy nr 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 2 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz.U.UE.L .98.204.37 ze zm.), a w konsekwencji, w braku notyfikacji projektu u.g.h. Komisji Europejskiej, nie może być on stosowany, zaś postępowanie w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej wobec Strony powinno zostać w tym stanie rzeczy umorzone;

- poprzez ich rażąco błędną wykładnię w kwestionowanej decyzji i tym samym uznanie, że nie wypełnia przesłanki z art. 247 § 1 pkt 2, 3 i 5 O.p. nałożenie na Skarżącą kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem, w sytuacji rażąco błędnej wykładni pojęcia "urządzającego gry" jako obejmującego również podmiot, którego czynności sprowadzały się wyłącznie do wynajęcia powierzchni lokalu podmiotowi eksploatującemu automaty do gier, bez dokonywania, zgodnie z materiałem zebranym w sprawie, żadnych innych czynności, a tym samym niezasadne objęcie Skarżącej zakresem podmiotowym normy z art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. w związku z art. 14 ust. 1 u.g.h. i niezasadne nałożenie na Skarżącą kary pieniężnej za "urządzanie gier na automatach poza kasynem gry".

W odpowiedzi na skargę Dyrektor IC wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem Sąd nie dopatrzył się wskazanych naruszeń prawa przez organy podatkowe, które dawałyby podstawę do uchylenia, czy stwierdzenia nieważności w całości lub w części zaskarżonej decyzji.

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja wydana w postępowaniu z wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej, które jest postępowaniem nadzwyczajnym i odrębnym od postępowania, w którym weryfikowana decyzja została wydana.

Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, ograniczonym do oceny legalności decyzji w aspekcie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dacie jej wydania. Organ nie orzeka zatem co do istoty sprawy rozstrzygniętej w badanej decyzji, lecz jako organ kasacyjny, w oparciu o zamknięty materiał dowodowy weryfikuje samo orzeczenie, nie zaś materialnoprawne interesy strony postępowania, w którym wydano decyzję podlegającą ocenie pod kątem nieważności. Taki zakres omawianego postępowania wiąże się niewątpliwie z treścią art. 128 O.p. statuującego zasadę trwałości ostatecznych decyzji w postępowaniu podatkowym. Ostatecznymi decyzjami są takie decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym, a taki przymiot niewątpliwie posiada decyzja Naczelnika UC z [...] maja 2015 r., uznana w trybie art. 150 O.p. za doręczoną Stronie w dniu 11 czerwca 2015 r., której nie zaskarżyła.

W niniejszej sprawie istota sporu sprowadza się do oceny, czy okoliczności przedstawione przez Skarżącą we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, wypełniają przesłanki opisane w art. 247 § 1 pkt 2, 3 i 5 O.p.

Skarżąca zarzuca wydanie przez Naczelnika UC decyzji w oparciu o bezskuteczne przepisy u.g.h., co jej zdaniem jest równoznaczne z wydaniem decyzji bez podstawy prawnej, a w konsekwencji także wydaniem decyzji z rażącym naruszeniem prawa.

W tym miejscu podkreślić należy, że wydanie decyzji bez podstawy prawnej i wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa nie są tożsamymi przesłankami nieważności. Wydanie decyzji bez podstawy prawnej (przesłanka z art. 247 § 1 pkt 2 O.p.) oznacza wydanie decyzji pomimo braku przepisu prawnego dopuszczającego działanie organu administracji publicznej w danej sprawie w formie indywidualnego aktu administracyjnego albo wydanie decyzji na podstawie przepisu, który nie stanowi źródła prawa powszechnie obowiązującego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego /dalej: "NSA"/ z dnia 13 października 2016 r., sygn. akt II FSK 2486/14 – to i niżej powołane orzeczenia dostępne są na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Decyzja Naczelnika UC z dnia [...] maja 2015 r. została wydana w oparciu o przepisy ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, która niewątpliwie była aktem praw powszechnie obowiązującego w dniu wydania kwestionowanej decyzji. Przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. upoważnia organ podatkowy do wymierzenia kary pieniężnej urządzającemu gry na automatach poza kasynem gry. Nie można zatem zarzucić Naczelnikowi UC wydania decyzji bez podstawy prawnej, skoro w dacie jej wydania istniał przepis prawa upoważniający ten organ do zbadania, czy określony podmiot jest urządzającym gry hazardowe i czy robi to poza kasynem gry, a także wymierzenia mu kary pieniężnej w przypadku poczynienia ustaleń potwierdzających spełnienie przesłanki z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.

Zagadnieniu "rażącego naruszenie prawa", o którym mowa w art. 247 § 1 pkt 3 O.p., poświęcone zostało bogate orzecznictwo sądowoadministracyjne. Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem judykatury, naruszenie prawa jest naruszeniem rażącym, gdy orzeczenie wydane przez organ administracji w sposób ewidentny odbiega od obowiązującej normy prawnej, przy czym wykładnia tej normy nie budzi wątpliwości. Treść takiego rozstrzygnięcia pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa a charakter naruszenia powoduje, że rozstrzygnięcie nie może być akceptowane jako akt wydany przez organ praworządnego państwa (por.m.in. wyrok NSA z dnia 17 września 1997 r., sygn. akt III SA 1425/96). Z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia wówczas, gdy proste zestawienie treści decyzji z treścią przepisu wskazuje na ich wzajemną sprzeczność.

Rażącego naruszenia prawa Skarżąca upatrywała w oparciu decyzji Naczelnika UC na art. 2 ust. 3, ust. 4 i ust. 5, art. 3 (przy czym przepis art. 3 ug.h. nie został powołany w ww. decyzji), art. 4 ust. 2, art. 6 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2, art. 90, art. 91 u.g.h., które jako nienotyfikowane przepisy techniczne miałyby być bezskuteczne.

Kwestia braku notyfikacji przepisów art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 14 ust. 1 u.g.h., w świetle art. 1 pkt 11 i art. 8 ust. 1 dyrektywy nr 98/34/WE, budziła istotne wątpliwości w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Z tego względu NSA podjął uchwałę w dniu 16 maja 2016 r. o sygn. akt II GPS 1/16, w myśl której:

"1. Art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. UE. L z 1998 r. Nr 204, s. 37, ze zm.), którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny - w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE - charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy.

2. Urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem - od 14 lipca 2011 r., także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry - podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 612, ze zm.)".

W pierwszej kolejności zaznaczyć należy, iż powyższa uchwała jest tak zwaną uchwałą abstrakcyjną, podjętą w oparciu o art. 15 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", w celu rozstrzygnięcia ujawnionej w orzecznictwie sądowoadministracyjnym rozbieżności w podejściu do wykładni oraz stosowania ww. wskazanych przepisów u.g.h., ich wzajemnej relacji, w tym oceny charakteru art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. z punktu widzenia art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE.

W doktrynie i orzecznictwie podkreśla się, że uchwały abstrakcyjne (jak i uchwały konkretne) mają moc ogólnie wiążącą, a istota mocy ogólnie wiążącej uchwał sprowadza się do tego, że stanowisko zajęte w uchwale NSA wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. Stanowi o tym przepis art. 269 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym, jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Oznacza to, że dopóki nie nastąpi zmiana tego stanowiska, dopóty sądy administracyjne winny je respektować.

Skoro zatem z mocy art. 269 § 1 p.p.s.a., Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę związany był stanowiskiem wyrażonym w uchwale z dnia 16 maja 2016 r. o sygn. akt II GPS 1/16, a co więcej stanowisko to w pełni podzielał, to omawiane zarzuty nie mogły zostać uwzględnione.

Przedstawione stanowisko wzmacnia dodatkowo wcześniejsze orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 11 marca 2015 r., sygn. akt P 4/14, stwierdził, że art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. są zgodne z art. 2 w związku z art. 7 oraz z art. 20 i art. 22 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, a zatem z perspektywy prawa krajowego nie ma obecnie wątpliwości co do ich obowiązywania.

Z powyższego względu niezasadny jest zarzut rażącego naruszenia prawa przez Naczelnika UC poprzez oparcie decyzji z dnia [...] maja 2015 r. na nienotyfikowanych technicznych przepisach u.g.h. Dyrektor IC, rozpatrując wniosek o stwierdzenie nieważności ww. decyzji, nie miał więc podstaw do stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 247 § 1 pkt 3 O.p.

Jako błędne należy ocenić stanowisko Skarżącej prezentowane w toku postępowania administracyjnego, że to nie ona była "urządzającym gry" na automatach zatrzymanych w lokalu [...] 24h położonym w Warszawie przy ul. [...]. Stosownie do treści art. 6 ust. 4 u.g.h. koncesję na prowadzenie kasyna gry w celu prowadzenia działalności hazardowej, może uzyskać jedynie osoba prawna mająca formę spółki akcyjnej lub spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, mająca siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z zastrzeżeniem art. 7a u.g.h. Jednakże przepis art. 89 u.g.h. nie ogranicza kręgu podmiotów, które podlegają karze pieniężnej za urządzanie gier hazardowych i gier na automatach. W szczególności przepis ten nie wskazuje, iż kara może być nałożona tylko i wyłącznie na podmioty, które mogłyby uzyskać koncesję na podstawie art. 6 ust. 4 u.g.h. Według art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. karze pieniężnej podlega urządzający gry bez koncesji lub zezwolenia, bez dokonania zgłoszenia, lub bez wymaganej rejestracji automatu lub urządzenia do gry. Z kolei art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. stanowi, że karze podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry. Zarówno wykładnia językowa, jak i funkcjonalna powyższych przepisów nie daje podstaw do przyjęcia, że odpowiedzialności w nich określonej nie podlegają podmioty prowadzące działalność gospodarczą jako osoby fizyczne. Karze podlega bowiem urządzający gry w warunkach określonych w art. 89 u.g.h. i może nim być każdy podmiot wypełniający dyspozycję tych przepisów.

Jakkolwiek na gruncie omawianych przepisów ustawodawca operuje pojęciem "urządzającego gry", to jednak różny sposób opisu znamion przedmiotowych każdego z obydwu deliktów administracyjnych określonych w art. 89 ust. 1 pkt 1 i ust. 1 pkt 2 u.g.h. oraz różny zakresowo pod względem przedmiotowym zbiór zachowań kwalifikowanych, jako delikt z pkt 1 albo z pkt 2, nakazuje przyjąć, iż mamy również do czynienia z różnym kręgiem podmiotów, do których adresowane są normy prawne zawarte w wymienionych powyżej przepisach. Podczas gdy pierwszy z tych przepisów stanowi o odpowiedzialności administracyjnej "urządzającego gry hazardowe", to drugi stanowi już o odpowiedzialności administracyjnej "urządzającego gry na automatach", a więc urządzającego jedną spośród gier podlegających u.g.h.

NSA w wyrokach z dnia 16 grudnia 2015 r. o sygn. akt II GSK 6/14, II GSK 132/14 i II GSK 139/14, wskazał, iż podmiotem, który może popełnić delikt administracyjny, o którym mowa w pkt 2 ust. 1 art. 89 u.g.h. – jest każdy podmiot (osoba fizyczna, osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej), który taką grę na automatach, w niedozwolonym do tego miejscu, a więc poza kasynem gry, urządza. I to bez względu na to, czy legitymuje się koncesją na prowadzenie kasyna gry, której przecież - jak to wynika z art. 6 ust. 4 u.g.h. - nie może uzyskać ani osoba fizyczna, ani jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, ani też osoba prawna niemająca formy spółki akcyjnej lub spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, które to spółki prawa handlowego, jako jedyne, o koncesję taką mogą się ubiegać. Kwestię tę rozstrzygnęła ostatecznie w pkt 2 powołana powyżej uchwała NSA z 16 maja 2016 r.

Z powyższego wynika, że przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest adresowany do każdego, kto w sposób nim opisany, a więc sprzeczny z ustawą, urządza gry na automatach.

Odnosząc się do kwestionowania przez Skarżącą zasadności uznania jej za podmiot urządzający gry na automatach poza kasynem gry, z powodu rażąco błędnej wykładni przepisów u.g.h. i O.p. wskazanych w skardze, Sąd podziela przedstawiony w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, według którego wyrażenie "urządzanie gier" należy rozumieć szeroko. Sięgając do wykładni językowej wskazać należy, że pojęcie "urządzanie gier" w języku polskim rozumiane jest jako synonim takich pojęć, jak: "utworzyć, uporządkować zagospodarować", "zorganizować, przedsięwziąć, zrobić" (Słownik poprawnej polszczyzny, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1994). Według zaś Słownika języka polskiego pod red. Mieczysława Szymczaka (PWN, Warszawa 1981 r.) urządzić to m.in. zorganizować jakąś imprezę, jakieś przedsięwzięcie, itp. W tym kontekście "urządzanie gier" obejmuje niewątpliwie podejmowanie aktywnych działań, czynności dotyczących zorganizowania i prowadzenia przedsięwzięcia w zakresie gier hazardowych (eksploatacji automatów), w znaczeniu art. 2 ust. 3 i ust. 5 u.g.h. Natomiast urządzający gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 u.g.h., to podmiot realizujący (wykonujący) te działania, czynności. Urządzanie gier na automatach obejmuje nie tylko fizyczne jej prowadzenie, ale także inne zachowania aktywne, polegające na zorganizowaniu i pozyskaniu odpowiedniego miejsca do zamontowania urządzenia, przystosowania go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego automatu nieograniczonej liczbie graczy, utrzymywanie automatu w stanie stałej aktywności, umożliwiającej jego sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, związane z obsługą urządzenia czy zatrudnieniem odpowiednio przeszkolonego personelu i ewentualnie jego szkolenie. W konsekwencji warunkiem przypisania odpowiedzialności na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest wykazanie, że dany podmiot aktywnie uczestniczył w procesie urządzania nielegalnych gier hazardowych, a więc podejmował określone czynności nie tylko związane z procesem udostępniania automatów, lecz także z ich obsługą oraz stwarzaniem technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie samego urządzania oraz jego używanie do celów związanych z komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 czerwca 2016 r., I SA/Po 402/15; wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 31 maja 2015 r., II SA/Rz 1094/15; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 3 września 2015 r., II SA/Sz 439/15). W ocenie Sądu uznanie osoby fizycznej za "urządzającego gry" w rozumieniu analizowanego tu przepisu, każdorazowo wymaga uwzględnienia okoliczności faktycznych konkretnej sprawy, w tym ustalenia, czy osoba taka podejmowała czynności, polegające m.in. na opisanych wyżej aktywnych działaniach, wskazujących na istotny udział w procesie urządzania nielegalnych gier hazardowych. Konieczna jest więc przynajmniej jakaś forma aktywnego udziału w przedsięwzięciu polegającym na organizowaniu i oferowaniu gier hazardowych.

Zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy wskazuje, że Skarżąca część powierzchni należącego do niej lokalu nr 1 przy ul. [...] w [...] wynajmowała [...] Sp. z o.o. z siedzibą we [...], a część powierzchni lokalu - wydzierżawiała [...] Sp. z o.o. z siedziba w [...] w celu prowadzenia przez ww. podmioty działalności gospodarczej (umowa najmu powierzchni użytkowej nr [...] oraz umowa dzierżawy powierzchni z [...] stycznia 2014 r. – w aktach administracyjnych sprawy). Z zeznań Skarżącej wynika natomiast, że to ona opiekuje się automatami - włącza i wyłącza je, w razie potrzeby dzwoni po serwisantów, utrzymuje w lokalu porządek. Zna również ogólne zasady gry na znajdujących się w lokalu automatach.

Sąd aprobuje stanowisko Dyrektora IC, który nie dopatrzył się rażącego naruszenia prawa skutkującego nieważnością ostatecznej decyzji Naczelnika UC z [...] maja 2015 r. Organ podatkowy wszechstronnie i wnikliwie zbadał legalność ww. rozstrzygnięcia w świetle przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, w oparciu o materiał dowodowy zebrany w toku postępowania zwykłego zakończonego wydaniem decyzji ostatecznej. Nie przesądzając o prawidłowości decyzji Naczelnika UC z [...] maja 2015 r., w pełnym zakresie, podkreślić należy, iż wydanie tego rozstrzygnięcia na podstawie zgromadzonych w sprawie dowodów, a także w kontekście zaprezentowanej wyżej szerokiej wykładni pojęcia "urządzanie gier", nie nastąpiło z rażącym naruszeniem przepisów u.g.h. Nie można zatem mówić o kwalifikowanych wadach tej decyzji. Tym samym nie można przyjąć, że decyzja została skierowana do osoby niebędącej stroną.

Reasumując Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, jak również przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności. Zaskarżona decyzja odpowiada prawu i skarga podlega oddaleniu jako niezasadna.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.