Wyrok NSA, sygn. akt IV SA 931/92
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1992-10-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 626  Ustrój samorządu terytorialnego, w tym referendum gminne
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Powołane przepisy: article: art. 101 ust. 1
journal: Dz.U. 1990 nr 16 poz. 95
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym.
Teza: Warunek uprzedniego wezwania do usunięcia postanowień uchwały naruszających interes prawny skarżącego, zawarty w art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 16 poz. 95/ zostaje spełniony, jeżeli wezwanie takie zostanie zawarte w odwołaniu od decyzji burmistrza, który na podstawie kwestionowanej przez skarżącego uchwały rady odmawia ustalenia lokalizacji inwestycji na działce oddanej skarżącemu w użytkowanie wieczyste.

TEZY

Warunek uprzedniego wezwania do usunięcia postanowień uchwały naruszających interes prawny skarżącego, zawarty w art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 16 poz. 95/ zostaje spełniony, jeżeli wezwanie takie zostanie zawarte w odwołaniu od decyzji burmistrza, który na podstawie kwestionowanej przez skarżącego uchwały rady odmawia ustalenia lokalizacji inwestycji na działce oddanej skarżącemu w użytkowanie wieczyste.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 12 października 1992 r. sprawy ze skargi Czesława Piotra K. na uchwałę Rady Miasta i Gminy G. z dnia 26 lipca 1990 r. Nr 24/III/90 w przedmiocie zmiany planu szczegółowego zagospodarowania i uporządkowania zabudowy śródmiejskiej miasta G.:

1/ stwierdził, że zaskarżona uchwała jest sprzeczna z prawem,

2/ zasądził od Burmistrza Miasta i Gminy G. na rzecz Czesława Piotra K. kwotę 50.000 tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Rada Miasta i Gminy w G. uchwałą Nr 24/III/90 z dnia 26 lipca 1990 r., wydaną na podstawie art. 17 ust. 1 i art. 18 ustawy z dnia 12 lipca 1984 r. o planowaniu przestrzennym /Dz.U. 1989 nr 17 poz. 99/, wprowadziła zmianę w szczegółowym planie zagospodarowania i uporządkowania zabudowy śródmiejskiej miasta G., zatwierdzonego uchwałą Rady Narodowej Miasta i Gminy Nr 13/II/88 z dnia 12 września 1988 r., polegającą na wyłączeniu kwartału o symbolu 6 MW U w części przewidzianej pod zabudowę mieszkaniowo-usługową, tj. działki przylegającej do ul. Świerczewskiego i Browarnej, pozostawiając ten teren w dotychczasowej formie użytkowania jako zieleń miejską.

W związku z treścią powyższej uchwały Burmistrz Miasta i Gminy G. decyzją z dnia 11 lipca 1991 r. Nr UAN.8331/37/91, wydaną na podstawie art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 12 lipca 1984 r. o planowaniu przestrzennym /Dz.U. 1989 nr 17 poz. 99/, odmówił Czesławowi K. ustalenia lokalizacji inwestycji polegającej na budowie pawilonu mieszkalno-usługowego na działce położonej przy ul. Świerczewskiego i Browarnej w G., która na skutek powołanej wyżej uchwały utraciła charakter działki budowlanej. Działkę tę w 1989 r. - jako przeznaczoną w obowiązującym wówczas szczegółowym planie zagospodarowania miasta G. - oddano w drodze przetargu w wieczyste użytkowanie Czesławowi K.

W odwołaniu od powyższej decyzji Czesław K. podniósł zarzut, że uchwała Rady Miasta i Gminy w G. Nr 24/III/90 z dnia 26 lipca 1990 r. w sprawie zmiany planu szczegółowego zagospodarowania i uporządkowania zabudowy śródmiejskiej miasta G., na mocy której wyłączono z zabudowy mieszkalno-usługowej teren, na którym znajduje się działka skarżącego, została podjęta z rażącym naruszeniem art. 18 ustawy z dnia 12 lipca 1984 r. o planowaniu przestrzennym - bez zachowania przewidzianego w tej ustawie trybu.

Kolegium Odwoławcze przy Sejmiku Samorządowym Województwa P. decyzją z dnia 16 października 1991 r. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył Czesław K., wnosząc o:

a/ uchylenie zaskarżonej decyzji jako sprzecznej z prawem;

b/ spowodowanie stwierdzenia nieważności uchwały Nr 24/ III/90 Rady Miasta i Gminy G. z dnia 26 lipca 1990 r. w sprawie wprowadzenia zmiany w szczegółowym planie zagospodarowania i uporządkowania zabudowy śródmiejskiej miasta G.

Naczelny Sąd Administracyjny, nadając dalszy bieg skardze na decyzję ostateczną organu drugiej instancji /IV SA 571/92/, zarządzeniem z dnia 17 kwietnia 1992 r. wyłączył do odrębnego rozpoznania zarzuty skargi na wymienioną uchwałę Nr 24/III/90 Rady Miasta i Gminy G. w celu jej rozpoznania w trybie art. 101 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 16 poz. 95/, rejestrując ją pod  IV 931/92.

Skarżący w szczególności zarzuca, że uchwała Nr 24/III/90 Rady Miasta i Gminy w G. z dnia 26 lipca 1990 r., dokonująca zmian w planie szczegółowym zagospodarowania i uporządkowania zabudowy śródmiejskiej miasta G. przez wyłączenie terenu działek budowlanych z zabudowy mieszkalno-usługowej i pozostawienie tego terenu jako zieleni miejskiej, podjęta została z pogwałceniem art. 18 ustawy z dnia 12 lipca 1984 r. o planowaniu przestrzennym, z całkowitym pominięciem trybu postępowania wymaganego przy zmianie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W skardze brak jest jakiejkolwiek wzmianki o wezwaniu Rady Miasta i Gminy w G. do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego. W tej sytuacji - zdaniem skarżącego - Wojewoda w P. miał obowiązek wszcząć w trybie nadzoru postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności omawianej uchwały, czego nie uczynił.

W odpowiedzi na skargę przewodniczący Rady Miasta i Gminy w G. wniósł o oddalenie skargi, wyjaśniając, że zaskarżona uchwała podjęta została w związku z protestem kilkuset mieszkańców miasta G., domagających się utrzymania na przedmiotowym terenie zieleni miejskiej. Rada Miasta i Gminy w G. na sesji odbytej dnia 16 czerwca 1992 r., po zapoznaniu się z zarzutami skargi, ustosunkowała się negatywnie do uchylenia lub zmiany zakwestionowanej przez skarżącego uchwały.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzuty zawarte w skardze Czesława K. na decyzję Kolegium Odwoławczego przy Sejmiku Samorządowym Województwa P. z dnia 16 października 1991 r. w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji w sprawie odmowy ustalenia lokalizacji pawilonu mieszkalno-usługowego w G. /IV SA 571/92/, a odnoszące się do naruszenia uprawnień skarżącego podjętą przez Radę Miasta i Gminy G. uchwałą Nr 24/III/90 z dnia 26 lipca 1990 r. w przedmiocie zmiany szczegółowego planu zagospodarowania i uporządkowania zabudowy śródmiejskiej miasta G., uzasadniały wyłączenie do odrębnego rozpoznania w niniejszej sprawie zarzutów skargi dotyczących powyższej uchwały w trybie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 16 poz. 95 ze zm./. W toku rozpoznania niniejszej sprawy sąd administracyjny zobowiązany był do zweryfikowania przesłanek dopuszczalności skargi, odrębnie odnoszących się do problematyki prawnoprocesowej, a odrębnie dotyczących zagadnień prawnomaterialnych.

Stosownie do art. 101 ust. 1 cytowanej ustawy każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą podjętą przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego.

Źródłem interesu prawnego skarżącego w zaskarżeniu uchwały było nabycie w 1989 r. w drodze przetargu w użytkowanie wieczyste działki budowlanej położonej na terenie miasta G., którą zaskarżoną uchwałą przeznaczono pod zieleń miejską.

Badając przesłanki dopuszczalności skargi, sąd uznał, że skarżący zachował warunek uprzedniego wezwania Rady Miasta i Gminy do usunięcia naruszenia interesu prawnego skarżącego postanowieniami uchwały, zawarty w art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie terytorialnym. Skarżący bowiem w odwołaniu od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy z dnia 11 lipca 1991 r. w sprawie odmowy ustalenia lokalizacji pawilonu mieszkalno-usługowego, które złożył dnia 22 lipca 1991 r. w Urzędzie Miasta i Gminy w G. - wyraźnie stwierdził, że uchwała Rady Miasta i Gminy Nr 24/III/90 została podjęta z naruszeniem postanowień ustawy z dnia 12 lipca 1984 r. o planowaniu przestrzennym /Dz.U. 1989 nr 17 poz. 99/. Podniesienie takiego zarzutu w odwołaniu, które przez Burmistrza Miasta i Gminy G. zostało wraz z aktami sprawy przedstawione Kolegium Odwoławczemu, zobowiązywało burmistrza do potraktowania odwołania także jako wezwania adresowanego do Rady Miasta i Gminy o usunięcie naruszenia interesu prawnego skarżącego podjętą uchwałą. Warunek uprzedniego wezwania o usunięcie postanowień uchwały naruszających interes prawny skarżącego, zawarty w art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie terytorialnym, zostaje spełniony, jeżeli wezwanie takie zostanie zawarte w odwołaniu od decyzji burmistrza, który na podstawie kwestionowanej przez skarżącego uchwały rady odmawia ustalenia lokalizacji inwestycji na działce oddanej skarżącemu w użytkowanie wieczyste. Zgodnie bowiem z ustalonym już poglądem w orzecznictwie - treść samego przepisu art. 101 cytowanej ustawy o samorządzie terytorialnym uzasadnia szeroką jego interpretację.

Zgodzić się również należy z zarzutami skargi, że zaskarżona uchwała Rady Miasta i Gminy G. Nr 24/III/90 w przedmiocie zmiany planu zagospodarowania i uporządkowania zabudowy śródmiejskiej miasta G. podjęta została z naruszeniem prawa. W myśl art. 18 ustawy z dnia 12 lipca 1984 r. o planowaniu przestrzennym - przy dokonywaniu zmian planu zagospodarowania przestrzennego stosuje się przepisy dotyczące sporządzania, uzgadniania i uchwalania tego planu. Zaskarżona natomiast uchwała, dokonując zmiany w miejscowym planie zagospodarowania i zabudowy śródmiejskiej miasta G., podjęta została bez zachowania wymagań, o których mowa w art. 28, art. 30 i art. 31 cytowanej ustawy o planowaniu przestrzennym. Przed dokonaniem zmiany planu miejscowego nie dopełniono obowiązku pisemnego powiadomienia właściwych organów o przystąpieniu do sporządzenia planu, wyłożenia projektu planu do publicznego wglądu i uzgodnienia projektowanych zmian z zainteresowanymi organami, co świadczy o naruszeniu obligatoryjnego trybu postępowania przy zmianie planu.

Pomimo stwierdzonej wadliwości podjętej uchwały o zmianie planu miejscowego nie można było obecnie stwierdzić jej nieważności, lecz tylko orzec o jej niezgodności z prawem. Zgodnie z art. 94 ust. 1 w związku z art. 101 ust. 4 ustawy o samorządzie terytorialnym - nie stwierdza się nieważności uchwały organu gminy po upływie jednego roku od daty jej podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały wojewodzie w terminie określonym w art. 90 ust. 1 powołanej ustawy. Ze względu na to, że w rozpoznawanej sprawie Burmistrz Miasta i Gminy G. przedstawił Wojewodzie w P. uchwałę w ciągu 7 dni od daty jej podjęcia, a od podjęcia uchwały upłynął jeden rok, zachodziły tylko przesłanki orzeczenia o niezgodności podjętej uchwały z prawem /art. 94 ust. 2 w zw. z art. 101 ust. 4 cytowanej ustawy/. Należy nadmienić, że takie rozstrzygnięcie nie zmienia stanu prawnego wywołanego podjętą wadliwie uchwałą o zmianie planu miejscowego, lecz zapewnia jedynie drogę dla poszkodowanych do dochodzenia ewentualnych roszczeń odszkodowawczych.

Uwzględniając powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 94 ust. 2 w związku z art. 101 ust. 1 i 4 ustawy o samorządzie terytorialnym orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 208 Kpa.