Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 380/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2010-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Podatki inne
Skarżony organ: Rada Gminy
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność aktu prawa miejscowego w całości
Powołane przepisy: article: art. 18 ust. 2 pkt 8, art. 40 ust. 1
journal: Dz.U. 2001 nr 142 poz 1591
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t. jedn.
article: art. 12 ust. 4
journal: Dz.U. 2006 nr 121 poz 844
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity
article: art. 84, art. 168 i art. 217
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rennert (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędzia WSA Jacek Niedzielski Protokolant Specjalista Marta Surmacz-Buszkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2010 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego na decyzję Rady Gminy z dnia [...] r. nr XXX/234/2005 w przedmiocie zwolnienia w podatku od środków transportowych stwierdza nieważność uchwały Rady Gminy z dnia [...] r. nr XXX/234/2005.


UZASADNIENIE

W dniu [...] kwietnia 2010 r. Prokurator Rejonowy wniósł skargę na uchwałę Rady Gminy z dnia [...] grudnia 2005 r. nr XXX/234/2005 w sprawie zwolnień w podatku od środków transportowych.

Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny:

Podczas odbywającej się w dniu [...] grudnia 2005 r. sesji Rada Gminy podjęła uchwałą o nr XXX/234/2005 w sprawie zwolnień w podatku od środków transportowych. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Rady Miejskiej wskazano art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.

W § 1 uchwały zwolniono od podatku od środków transportowych środki transportowe stanowiące własność gminy, z wyjątkiem określonych w art. 8 pkt 2, 4, 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Wykonanie uchwały powierzono Wójtowi Gminy (§ 2). Jednocześnie w § 3 wskazano, iż uchwała wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2005 r. i podlega ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Województwa.

Ze skargi wynika, iż uchwała została opublikowana w w/w Dzienniku w dniu 3 lutego 2006 r. Nr 7 pod pozycją 150.

W dniu [...] kwietnia 2010 r. Prokurator Rejonowy zaskarżył do tut. Sądu powyższą uchwałę, wnosząc o stwierdzenie jej nieważności w całości jako sprzecznej z prawem i zarzucając jej obrazę art. 12 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w zw. z art. 217 Konstytucji RP. Uzasadniając skargę Prokurator wskazał, że ustawą, która przyznaje gminom kompetencje w zakresie podatku od środków transportowych jest ustawa o podatkach i opłatach lokalnych, która wskazuje pojazdy podlegające opodatkowaniu tym podatkiem, określając maksymalne roczne jego stawki, a w art. 12 zawiera katalog pojazdów zwolnionych od tego podatku. Poza enumeratywnie wskazanymi pojazdami, art. 12 ust. 4 cyt. ustawy daje radzie gminy możliwość wprowadzenia innych zwolnień przedmiotowych, z wyjątkiem zwolnień dotyczących pojazdów, o których mowa w art. 8 ust. 2, 4, 6 przywołanej ustawy.

Skarżący podkreślił, że korzystając w udzielonego upoważnienia Rada Gminy mogła wprowadzić na terenie swojej właściwości inne zwolnienia przedmiotowe w podatku od środków transportu i takie prawo przysługiwało Radzie Gminy w dacie uchwalenia zaskarżonej uchwały. Jednakże upoważnienie zawarte w art. 12 ust. 4 nie ma charakteru nieograniczonego, albowiem zgodnie z treścią art. 217 Konstytucji RP określenia kategorii podmiotów zwolnionych od podatku następuje w drodze ustawy. Oznacza to, że uprawnienie rad gmin do wprowadzenia zwolnień od podatku od środków transportowych nie może obejmować zwolnień od w/w podatku pewnych kategorii podatników, gdyż kwestia zwolnień podmiotowych została zastrzeżona dla materii ustawowej, przez co wyłączona z kompetencji organów stanowiących prawo miejscowe.

Zwolnienie objęte zaskarżoną uchwałą ma charakter przedmiotowo – podmiotowy, albowiem określa przedmiot zwolnienia od opodatkowania przez wskazanie kategorii podmiotu – w tym wypadku właściciela – zwolnionego od tego podatku. Tym samym Rada Gminy przekroczyła kompetencje nadane jej powołaną wyżej ustawą

W odpowiedzi na skargę organ administracji samorządowej wskazał, że po dokonaniu analizy podstawy prawnej w dniu [...] kwietnia 2010 r. podjęto uchwałę Nr XLIII/228/2010 w sprawie zwolnień w podatku od środków transportowych, uchylając moc zaskarżonej uchwały. Do odpowiedzi na skargę dołączono w/w uchwałę z dnia [...] kwietnia 2010 r., w której § 1 Rada Gminy zwolniła od podatku od środków transportowych autobusy, którymi dowożone są dzieci i młodzież do szkół z terenu Gminy.

Sąd zważył:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Sąd bada zgodność z prawem obowiązującym w dniu podjęcia zaskarżonej decyzji.

Nadto, zgodnie z przepisem art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy te sprawując kontrolę działalności administracji publicznej stosują środki określone ustawą. Środki te określone zostały przez przepisy art. 145 do art. 150 cyt. wyżej ustawy.

Skarga okazała się zasadna.

Z art. 168 Konstytucji RP wynika prawo jednostek samorządu terytorialnego do ustalania wysokości podatków i opłat lokalnych w zakresie ustalonym ustawą. Dalej kompetencje samorządu terytorialnego w tym zakresie regulują ustawy dotyczące poszczególnych samorządów.

I tak na podstawie art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) na podstawie upoważnień ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązującego na obszarze gminy, przy czym zgodnie z art. 18 ust. 2 pkt 8 tejże ustawy podejmowanie uchwał w sprawach podatków i opłat należy do wyłącznej właściwości rady gminy lecz podejmować te uchwały rada może tylko w granicach określonych w odrębnych ustawach. Pierwszy z wymienionych przepisów przyznaje kompetencje radzie gminy do określenia przez nią, w drodze uchwały, wysokości stawek podatku od środków transportowych. Natomiast w art. 12 ust. 4 ustawy radzie gminy zostało przyznane uprawnienie do wprowadzenia innych zwolnień przedmiotowych niż określone w ust. 1 tego artykułu, z wyjątkiem zwolnień dotyczących pojazdów, o których mowa w art. 8 pkt 2, 4 i 6 tej ustawy. Jak z powyższego wynika, ustawa o podatkach i opłatach lokalnych przewiduje kompetencje rady gminy w przedmiocie zwolnień od podatku od środków transportowych jedynie w zakresie zwolnień o charakterze przedmiotowym. Treść upoważnienia zawartego w art. 12 ust. 4 tej ustawy jest przy tym jednoznaczna. Podejmując uchwały podatkowe rada gminy nie może pominąć nie tylko wyżej wskazanych przepisów ustawowych, ale także przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W art. 84 Konstytucji zostało ustanowione, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie, co odnosi się także do danin publicznych, o których mowa w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych. Z kolei art. 217 Konstytucji określa, że nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy.

Jak słusznie zatem zarzucił Prokurator w swojej skardze, Rada Gminy nie miała kompetencji do wprowadzenia zwolnień przedmiotowo-podmiotowych w podatku od środków transportowych, ponieważ art. 12 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, o czym była wyżej mowa, dopuszcza możliwość wprowadzenia zwolnień od podatku od środków transportowych jedynie o charakterze przedmiotowym. Należy także zgodzić się ze skarżącym, że zwolnienie wprowadzone w zaskarżonej uchwały ma charakter zwolnienia podmiotowo-przedmiotowego. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w tym przypadku wyłączenie obowiązków podatkowych nastąpiło ze względu na kryterium podmiotowe, odnoszące się do określonej kategorii podmiotów spośród podatników. Natomiast aby zwolnienie zachowało charakter przedmiotowy, to wyłączenie z podatku powinno dotyczyć przedmiotów tego podatku i być dokonane według kryteriów odnoszących się do stanów faktycznych i prawnych. Adresatem zwolnienia podatkowego, które zostało wprowadzone w zaskarżonej uchwale, została ustanowiona gmina. Zwolnieniem z podatku zostały bowiem objęte środki transportowe tylko i wyłącznie stanowiące własność gminy. W pełni zatem należy zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, iż w takiej sytuacji mamy do czynienia z przywilejem podatkowym o charakterze podmiotowym (w którym decydujące znaczenie należy przypisać wyróżnikowi podmiotowemu). Fakt zwolnienia pojazdów został połączony ściśle z określonym podatnikiem, tj. gminną. W tak uchwalonym zwolnieniu, kryterium podmiotowe jest niewątpliwie jedynym jego warunkiem.

W ocenie Sądu, objęcie zakresem zastosowania zaskarżonej uchwały wyraźnie wskazanej kategorii podatnika, której ustalenie nastąpiło według kryteriów podmiotowych, oznacza kolizję z ustrojowym zakresem rozdziału kompetencji pomiędzy organami państwa a samorządu terytorialnego, wyznaczonym m.in. przez art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz jest sprzeczne z art. 12 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Zasadnie więc Prokurator dopatrzył się obrazy prawa w zwolnieniu od podatku od środków transportowych uchwalonym przez Radę Gminy w uchwale Nr XXX/234/2005 z dnia [...] grudnia 2005r., dotyczącym zwolnienia gminy będącej właścicielem pojazdów.

Reasumując Sąd stwierdza, że § 2 zaskarżonej uchwały jest sprzeczny z art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz z art. 12 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. W myśl art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna.

Zważywszy powyższe Sąd, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 147 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

( - ) Dariusz Skupień ( - ) Barbara Rennert ( - ) Jacek Niedzielski