Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 91/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2017-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. b, pkt 2, par. 1 pkt 1 lit.c art. 185 par. 1, art. 134, art. 183 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art. 34 ust. 1art. 32 ust. 1 pkt c
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kuchta, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Sędzia WSA Mirosław Surma (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Szyszka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2017 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2014 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Decyzja organu administracji publicznej i przedstawiony przez ten organ tok postępowania

1.1. Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dyrektor ARiMR) w K. decyzją

z [...] r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. (Kierownik ARiMR) z dnia [...] r. nr [...] w sprawie przyznania M.N. płatności w ramach sytemu wsparcia bezpośredniego na rok 2014.

1.2. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wnioskiem z dnia 24 kwietnia

2014 r. M.N. wystąpił o przyznanie płatności na rok 2014, deklarując do jednolitej płatności obszarowej (JPO) działki rolne o łącznej powierzchni 20,05 ha, położone na działkach ewidencyjnych w obrębach G., H., K., w gminie K. (powiat p., województwo ś.). W wyniku przeprowadzonej

w dniach 27 – 28 sierpnia 2014 r. kontroli, stwierdzono nieprawidłowości w zakresie działki rolnej B o powierzchni deklarowanej 0,30 ha, gdzie powierzchnię użytkowaną rolniczo stanowiło 0,61 ha; dla działki rolnej C o powierzchni deklarowanej 1,06 ha, stwierdzono powierzchnię użytkowaną rolniczo 0,73 ha; dla działki rolnej G

o powierzchni deklarowanej 0,45 ha na całej powierzchni stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej (kod błędu DR 18); dla działki rolnej H

o powierzchni deklarowanej 0,50 ha, stwierdzono powierzchnię użytkowaną rolniczo 0,71 ha; dla działki rolnej I o powierzchni deklarowanej 1,37 ha, stwierdzono powierzchnię użytkowaną rolniczo 1,12 ha; dla działki rolnej J o powierzchni deklarowanej 0,99 ha, stwierdzono powierzchnię użytkowaną rolniczo 0,90 ha; dla działki rolnej T o powierzchni deklarowanej 1,82 ha, stwierdzono powierzchnię użytkowaną rolniczo 1, 81 ha; dla działki rolnej U o powierzchni deklarowanej 0,34 ha, stwierdzono powierzchnię użytkowaną rolniczo 0,13 ha i dla działki rolnej X powierzchni deklarowanej 2,84 ha, stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej na całej powierzchni (kod błędu DR18). Ponadto dla działki rolnej M stwierdzono inne uprawy niż uprawa deklarowana (kod błędu w raporcie rolnośrodowiskowym DR7).

Przeprowadzona następnie kontrola na miejscu w zakresie spełnienia wymogów wzajemnej zgodności wykazała naruszenie normy:

- N.04.1 dla działek rolnych: K na powierzchni 0,11 ha, N na powierzchni 0,48 ha, O na powierzchni 0,67 ha, Z na powierzchni 0,56 ha i Ł na powierzchni 0,09 ha gdzie stwierdzono, że rolnik nie przeprowadził na łąkach lub pastwiskach wymaganego koszenia i usuwania okrywy roślinnej w terminie lub nie były na nich wypasane zwierzęta;

- N.03.1 dla działek rolnych S na powierzchni 0,82 ha i T na powierzchni 1.81 ha - stwierdzono, że skarżący nie przeprowadził na gruntach ugorowanych koszenia lub innych zabiegów uprawowych w terminie.

W takim stanie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. decyzją

z dnia [..] r. odmówił przyznania skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014. Decyzja ta mocą decyzji z dnia [..] r. Dyrektora ARiMR została uchylona, a sprawa została przekazana organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Kierownik ARiMR, decyzją z dnia [...] odmówił skarżącemu przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014.

Dyrektor ARiMR, decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ powołując się na mające zastosowanie

w sprawie przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r. poz., 1164, ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 marca 2014 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2014 r., poz. 302) i rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności

w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2014 r. poz. 1518),

stwierdził, że zadeklarowana we wniosku powierzchnia nie odpowiada powierzchni kwalifikującej się do przyznania płatności. Dla deklarowanych działek rolnych o łącznej powierzchni 20,05 ha stwierdzono takie nieprawidłowości jak: powierzchnię stwierdzoną niezgodną z powierzchnią deklarowaną, zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej na części działek rolnych oraz naruszenie norm dobrej kultury rolnej. W ocenie organu stwierdzone podczas kontroli na miejscu nieprawidłowości skutkowały wykluczeniem z powierzchni stwierdzonej całych działek rolnych G i X (kod błędu DR18); uznaniem powierzchni stwierdzonej w trakcie kontroli na miejscu dla działek rolnych AC, B, C, H, I, J i U oraz dla działki rolnej Z, położonej na działce ewidencyjnej nr 22, zredukowaniem powierzchni stwierdzonej o 0,01 ha, czyli do maksymalnej powierzchni kwalifikującej się do płatności (PEG) wyznaczonej dla wymienionej działki ewidencyjnej (0,55 ha). Powierzchnia deklarowana, stwierdzona

a więc kwalifikująca się do płatności, wynosiła 16,38 ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych kwalifikowanych we wniosku do płatności JPO (20,05 ha) a powierzchnią stwierdzoną w trakcie kontroli na miejscu stanowiła powyżej 22,41% powierzchni stwierdzonej. Mając na uwadze wyniki kontroli oraz oświadczenia strony organ uznał, że grunty zgłoszone prze stronę do płatności jako działki rolne G i X nie kwalifikowały się do jej przyznania zarówno w dniu złożenia wniosku, jak i w terminie kontroli.

1.3. Dyrektor ARiMR stwierdził, że zarówno sytuacja rodzinna skarżącego, jak

i informacja o przywróceniu po kontroli gruntu do użytkowania nie mają wpływu na fakt, iż zarówno w dniu złożenia wniosku, jak i w terminie wykonywania czynności kontrolnych działki stanowiły nieużytki. Organ odwoławczy podkreślił, że skarżący własnoręcznym podpisem na formularzu wniosku oświadczył, że zna zasady przyznawania płatności bezpośrednich na rok 2014, jednocześnie potwierdzając, że został pouczony o skutkach prawnych złożenia fałszywego oświadczenia.

Organ odwoławczy wskazał, że zgromadzony materiał dowodowy, czyli raport z kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniach 27-28 sierpnia 2014 r. nie został podważony w toku postępowania, a jedynie podlegał uściśleniu i weryfikacji

w postępowaniu wyjaśniającym i na jego podstawie (zgodnie z danymi z raportu, pismem wykonawcy kontroli, notatką służbową inspektorów terenowych),

a w szczególności na podstawie wykonanych fotografii nr G25 do G29 i X30 do X36 stwierdzono, że ustalenia inspektorów terenowych w zakresie zaprzestania użytkowania gruntów są prawidłowe, a wyniki kontroli przeprowadzonej przez jednostkę certyfikującą Cobico nie mają wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie. Organ odwoławczy podkreślił, że celem kontroli wykonywanej przez jednostki certyfikujące jest ustalenie, czy producent przestrzega zasad rolnictwa ekologicznego, natomiast kontrole wykonywane przez ARiMR mają na celu zweryfikowanie warunków kwalifikowalności do przyznania płatności i obejmują wywiad terenowy (ustalenie położenia i zasięgu upraw) oraz pomiar powierzchni działek rolnych. Dodatkowo organ podniósł, że kontrola w zakresie rolnictwa ekologicznego prowadzona przez jednostkę certyfikującą nie obejmuje wszystkich działek rolnych, a jedynie działki zadeklarowane w ramach pakietu rolnictwa ekologicznego. Zatem kontrole przeprowadzane przez jednostkę certyfikującą nie mogą stanowić dowodu potwierdzającego wielkość faktycznie użytkowanej powierzchni gruntów.

Organ odwoławczy wskazał, że co do zasady kontrole na miejscu nie powinny być zapowiadane. Zawiadomienie rolnika o kontroli jest wykonywane wtedy, gdy jego obecność jest niezbędna do przeprowadzenia kontroli, co w przypadku realizacji programu rolnośrodowiskowego odnosi się przede wszystkim do konieczności przedłożenia przez producenta rolnego prowadzonej dokumentacji realizowanego programu.

1.4. Odnosząc się do zarzutu strony, dotyczącego naruszenia art. 7 k.p.a, organ odwoławczy powołał się na art. 3 ust 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r.,

w kontekście którego wyjaśnił, że organ administracji publicznej stoi na straży praworządności, jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw

i obowiązków będących przedmiotem postępowania, zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów

i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Natomiast wobec zarzuty strony, naruszenia

art. 10 § 1 k.p.a, organ odwoławczy doszedł do przekonania, że istotnym dla niniejszej sprawy stało się podtrzymanie przez Biuro Kontroli na Miejscu wyników kontroli co oznaczało, że nie zmienił on materiału dowodowego dla wydania rozstrzygnięcia w sprawie.

W dalszej kolejności organ odwoławczy ustosunkował się do kwestii dotyczącej wystąpienia siły wyższej i przedstawił w tym zakresie postawy prawne. Dyrektor wywiódł, że podnoszona przez skarżącego siła wyższa miała miejsce

w okresie składania wniosków i była znana producentowi w dniu złożenia wniosku do Biura Powiatowego ARiMR o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2014. Zdaniem organu odwoławczego powyższe wskazuje, że strona skarżąca oceniła wówczas, że jej stan zdrowia nie stoi na przeszkodzie do prowadzenia działalności rolniczej.

2. Skarga do Sądu

2.1. Na powyższą decyzję M.N. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K.. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

- art. 23 ust 1 Rozporządzenia Komisji Nr 796/2004 poprzez przyjęcie za wiążące wyników kontroli bez należytej ich weryfikacji i przy jednoczesnym pominięciu wskazań strony ujawniających, że raport z kontroli zawiera rażące błędy

(także w pomiarach) jak i pominięciu wyjaśnień oraz niezależnych dowodów w postaci raportów z kontroli jednostki certyfikującej COBICO;

- art 7 k.p.a - poprzez zaniechanie działań mających na celu wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy;

- art 8 k.p.a - poprzez działania obu instancji ARiMR powodujące podważenie zaufania strony do organów państwa, w szczególności poprzez czynności podejmowane przez organy w zakresie braku profesjonalnie przeprowadzonej kontroli i posługiwania się błędnie sporządzonym raportem jako "żelaznym" dowodem administracyjnym, poprzez próby celowego przedłużania postępowania administracyjnego w tym wydania decyzji z dnia 14 października 2015 r. przez Biuro Powiatowe z naruszeniem art. 35 i 36 k.p.a, poprzez postawę poszczególnych pracowników ARiMR (w tym dyrekcji) w szczególności za składanie wprowadzających stronę w błąd obietnic;

- art. 76 § 1 k.p.a poprzez bezprawne odrzucenie i umniejszenie wiarygodności dokumentu urzędowego sporządzonego przez jednostkę certyfikującą COBICO bez poparcia w/w działania konkretnym przepisem prawnym;

- art. 11 k.p.a. z uwagi na brak szczegółowego wyjaśnienia zasadności przesłanek stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, w szczególności w zakresie

w jakim ARiMR pominęła, że wyniki kontroli COBICO nie odpowiadają rzeczywistości, zaś zgodnie z zasadą należytej staranności strona usiłowała wykazać brak zawinienia w swoim działaniu oraz podważała zasadność ustaleń organu kontrolującego

i decyzyjnego ARiMR obu instancji;

- art. 77 k.p.a wobec pominięcia działań mających na celu w sposób wyczerpujący zebranie i rozpatrzenie całości materiału dowodowego;

- art. 80 kpa wobec braku odniesienia się i oceny całości zebranego materiału dowodowego w szczególności dowodów przedstawionych przeze stronę;

- art. 107 § 3 k.p.a wobec pominięcia w uzasadnieniu decyzji oceny wszystkich faktów i podanych przez stronę oraz ustaleń na których oparto rozstrzygnięcie, w tym także braku i wyjaśnienia przyczyn błędów zaistniałych w raporcie kontroli

z dnia 27-28 sierpnia 2014 r. zaistniałej w przypadku siły wyższej;

- art. 136 k.p.a. poprzez nie przeprowadzenie ewentualnie dodatkowego postępowania dowodowego, które w oczywisty sposób mogłyby się przyczynić do wyjaśnienia sprawy;

- art. 2, 7 i 32 ust. 2 Konstytucji RP poprzez wydanie rozstrzygnięcia wskazującego na nierówne, intencjonalne i dyskryminujące traktowanie strony.

W oparciu o tak sformułowane zarzutu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi drugiej instancji.

2.2. W uzasadnieniu skargi skarżący zarzucił, że w raporcie kontroli z dnia

27-28 sierpnia 2015 r. użyto sformułowań niezgodnych ze stanem faktycznym. Błędy te w ocenie skarżącego, nie tylko mijały się ze stanem faktycznym ale stanowiły

o bezprawności w/w dokumentu, były merytorycznie niedopuszczalne i podważały kompetencje osób kontrolujących, a przez wszystkim nie mogły stanowić podstawy zastosowania kodu DR 18. Odnosząc się do wyników ponownego przeprowadzenia postępowania, skarżący zaznaczył, że kontrole przeprowadzone przez ARiMR nie są do zaakceptowania o czym świadczą absurdalne różnice w pomiarach tych samych działek, na przestrzeni dwóch kontroli w odstępie roku. Na poparcie swojego stanowiska wymienił konkretne różnice w pomiarach przykładowych działek. Tym samym w ocenie skarżącego, protokół nie może być potraktowany jako dowód

w sprawie, a powoływanie się na jego ustalenia znamionuje bezprawne działanie.

Ustosunkowując się do obecności skarżącego lub jego przedstawiciela przy kontroli, M.N. podniósł, że organy administracji publicznej są zobowiązane do prowadzenia jawnych i przejrzystych działań, co gwarantuje między innymi Konstytucja RP oraz art 79 k.p.a. W ocenie skarżącego, zasada niezapowiadania kontroli absolutnie nie jest sprzeczna z zasadą jawności i przejrzystości działań organów administracji, co w jego przypadku odnosi się bezspornie do

uczestnictwa w przebiegu kontroli. Nadto, zdaniem skarżącego, nie do zaakceptowania jest okoliczność odrzucenia przez ARiMR dowodu w postaci raportów jednostki certyfikującej COBICO, tym bardziej z pominięciem uzasadnienia potwierdzonego przepisem prawnym. Zwrócił uwagę, że kontrola COBICO odbywa się zawsze w obecności rolnika, który bezpośrednio po jej zakończeniu otrzymuje raport z kontroli. Ocena pozytywna gospodarstwa, jaką otrzymuje skarżący od COBICO od kilku lat, jest zależna od tego czy działki są uprawiane. Nadto podniósł, że COBICO również jest podstawą od wypłacania przez ARiMR dopłat z tytułu programu rolno środowiskowego, które otrzymywał skarżący już w poprzednich latach. W ocenie M.N., odrzucenie przez biuro powiatowe jak i oddział regionalny ARiMR kwestii wystąpienia przypadku siły wyższej jest bezzasadne i obarczone naruszeniem przepisów administracyjnych. Zaznaczył, że organy obu instancji nie odniosły się w całości do sytuacji zdrowotnej skarżącego oraz najbliższej jego rodziny, co miało również olbrzymie znaczenie zwłaszcza w 2014 roku.

Zdaniem skarżącego, ocena sytuacji zdrowotnej jego oraz jego rodziny przyjęta przez organ odwoławczy w decyzji z dnia 29 grudnia 2015 r. jest dalece laicka, sporządzona na własne potrzeby i tym samym nie do zaakceptowania.

2.3. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

2.4. W piśmie procesowym z dnia 23 marca 2016 r. skarżący jeszcze raz podkreślił, że przeprowadzona w jego gospodarstwie kontrola z dnia 27-28 sierpnia 2014 r. została przeprowadzona z naruszeniem przepisów rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r., Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r., stanowiące szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U. UE. L. 2009.316.65), dalej jako "Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1122/2009", Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz kodeksu postępowania administracyjnego, między innymi w zakresie jakim osoby kontrolujące nie zadbały o uczestnictwo strony w kontroli czym również naruszyły "prawo własności" przekraczając swoje uprawnienia. Powołując treść art. 32 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 i art. 13 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 skarżący wywiódł, że przeprowadzenie kontroli powinno odbyć się tylko i wyłącznie w jego obecności lub obecności pełnomocnika, ewentualnie po otrzymaniu pisemnej zgody na wejście na posesję a w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości strona powinna otrzymać bezpośrednio po kontroli kopię sprawozdania. Następnie skarżący podkreślił, że cytowane wyżej artykuły przepisów unijnych wskazują, że podpisanie sprawozdania, protokołu kontrolnego przez rolnika ewidentnie oznacza pokwitowanie jego obecności podczas kontroli. Tymczasem zaś, biuro kontroli praktykuje egzekwowanie podpisu potwierdzającego, to co inspektorzy kontrolujący napisali raportach (sprawozdaniach) po ponad miesiącu czasu od przeprowadzenia czynności, co też miało miejsce w jego przypadku. Dodatkowo skarżący podkreślił, że o kontroli został powiadomiony telefonicznie i nie brał w niej udziału. Nadto wskazał na inne nieprawidłowości raportu, niezgodne z Instrukcją realizacji kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni z dnia 10 stycznia 2014 r. Zdaniem skarżącego organ mylił się, nie uznając wyników kontroli przeprowadzonej w 2015 r. bowiem wykazywała ona znamiona dobrej praktyki tj. była zgłoszona i odbywała się jawnie

ze świadomością obecności osób kontrolujących. Nadto skarżący zanegował zakwalifikowanie działek G i X do dwuletnich nieużytków bowiem działki te były cały czas uprawiane a organ nie sprecyzował szczegółowo występujących na działkach krzewów i zakrzaczeń. Tym samym, w ocenie skarżącego, organ winien mieć świadomość, że na gruntach gospodarstwa ekologicznego występuje większe zachwaszczenie niż na gruntach gdzie stosuje się środki ochrony roślin. Wobec czego zachwaszczenie nie powinno być podstawą do zastosowania kodu DR 18 czy uznania działki jako nieużytki.

2.5. Wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2016 r. sygn. akt I SA/Ke 156/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. oddalił skargę M.N.. Sąd uznał, że skarżący w 2014 r. zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na powierzchni działek zgłoszonych do płatności zgodnie z przyjętym na siebie zobowiązaniem dotyczącym płatności bezpośrednich, o czym świadczą wyniki kontroli. W ocenie Sądu I instancji, zgromadzone w sprawie dowody w postaci protokołu z przeprowadzonej kontroli w sposób jednoznaczny potwierdzają, że na części zadeklarowanych działek zaniechano prowadzenia działalności bądź naruszono normy dobrej kultury rolnej oraz stwierdzono różnice pomiędzy powierzchnią działek zadeklarowanych do płatności a powierzchnią użytkowaną rolniczo. Nie budziło wątpliwości Sądu I instancji, że w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego działki G i X pozostawały zachwaszczone, porośnięte samosiejkami licznych drzew i krzewów, co świadczyło o długotrwałym zaniechaniu prowadzenia na nich działalności rolniczej. W konsekwencji powyższego działki te słusznie w całości zostały wykluczone. Nadto załączona do protokołu dokumentacja fotograficzna dowodziła, o braku przeprowadzenia na łąkach

i pastwiskach wymaganego koszenia i usuwania okrywy roślinnej bądź zaniechania wypasania zwierząt.

Odnosząc się do zarzutów skarżącego, dotyczących jawności przeprowadzonej kontroli w dniach 27-28 sierpnia 2014 r. Sąd wyjaśnił, że podstawą prawną do jej dokonania na miejscu jest zobowiązanie, jakie rolnik podpisuje na wniosku

o przyznanie płatności oraz art. 26 i dalsze rozporządzenia Komisji (WE)

nr 1122/2009. Analiza przepisów ustawy z 26 stycznia 2007 r. oraz ww. rozporządzenia doprowadziła Sąd do wniosku, że wyłączony jest obowiązek organu powiadamiania wnioskodawcy o czasie i miejscu jej przeprowadzenia. Kontrole na miejscu mogą być zapowiadane, jeżeli nie zagraża to celowi kontroli. Zatem zasadą są kontrole niezapowiedziane, wcześniejsze powiadomienie o nich jest wyjątkiem zaś udział strony w czynnościach kontrolnych nie jest obowiązkowy. Z obu tych przepisów wynika, wbrew przekonaniu skarżącego, że ustawodawca nie wprowadza wymogu zawiadamiania wnioskodawcy o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu. Tym samym dopuszczalne jest przeprowadzenie ich na miejscu bez udziału rolnika.

Odnosząc się do twierdzeń strony kwestionujących charakter raportu

z kontroli, jego rolę i znaczenie jako szczególnego środka dowodowego Sąd wskazał, że raport z czynności kontrolnych jako dokument urzędowy może mieć decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Niewątpliwie wynikające z protokołu kontroli ustalenia, co do stwierdzonych nieprawidłowości mogą być podważone. Niemniej jednak inicjatywa dowodowa w tym zakresie spoczywa na stronie. W ocenie Sądu, skarżący nie podważył skutecznie dowodu z protokołu kontroli i załączonej do niego dokumentacji fotograficznej, a w konsekwencji poczynionych ustaleń.

W kontekście pozostałych zarzutów skargi, w tym działania organów administracyjnych z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego, Sąd

I instancji wyjaśnił, że na podstawie art. 3 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2014 poz.302) zostały wyłączone niektóre z zasad postępowania dowodowego wynikających

z k.p.a., w szczególności zasady w zakresie rozkładu ciężaru dowodów, co do zaistnienia określonych faktów. W art. 3 ust. 3 tej ustawy postanowiono, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

W związku z powyższym, w ocenie Sądu, nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty niepodjęcia wszelkich działań przez organy zmierzających dla ustalenia stanu faktycznego oraz zebrania i rozpatrzenia w całości materiału dowodowego. Organ uprawniony był przy tym do wykorzystania w postępowaniu wszelkich dokumentów,

w tym dokumentów z kontroli na miejscu. Nie miał znaczenia dla poprawności rozstrzygnięcia organów administracyjnych także fakt, otrzymania pozytywnej oceny jednostki certyfikującej COBICO Sp. z o.o. dotyczącej spełnienia przez skarżącego wymagań dotyczących produkcji metodami ekologicznymi. Pozytywne wyniki kontroli

w zakresie rolnictwa ekologicznego nie uzasadniają automatycznie stwierdzenia, że producent spełnił warunki wymagane do przyznania płatności z tytułu płatności

w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Końcowo, Sąd ustosunkował się do podnoszonych przez stronę twierdzeń dotyczących jego choroby oraz choroby członków jego rodziny. Wskazał, że

w rozpatrywanej sprawie M.N., wprawdzie wnosił w ramach wyjaśnień, argumenty dotyczące stanu zdrowia, to jednak nie wystąpił do organu pierwszej instancji konkretnie ze zgłoszeniem siły wyższej lub wystąpieniem nadzwyczajnych okoliczności. Natomiast odnośnie zgłaszanej, przy piśmie z 22 maja 2014 r., okoliczności siły wyższej, Sąd uznał, że była ona znana producentowi rolnemu

w dniu składania wniosku o przyznanie płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego na rok 2014 r.

2.6. Na skutek skargi kasacyjnej M.N. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 grudnia 2016 r. sygn. akt

II GSK 3664/16 uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w K..

W kontekście sformułowanego przez skarżącego zarzutu naruszenia przepisów prawa procesowego, Sąd II instancji zgodził się z twierdzeniem skarżącego, że wyrok Sądu I instancji narusza prawo, bowiem akceptuje stanowisko organów ARiMR, w którym stwierdzono, że stan faktyczny sprawy został ustalony zgodnie

z przepisami prawa, na podstawie poprawnie przeprowadzonej kontroli

i w oparciu o rzetelnie sporządzony protokół kontroli. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że Sąd I instancji nie odniósł się do tzw. "sfery buforowej" o jakiej stanowi art. 34 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) 1122/2009. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, fakt pojawiania się tego zarzutu dopiero na etapie postępowania kasacyjnego nie usprawiedliwia Sądu I instancji, ponieważ kontrola zaskarżonej decyzji odnosi się do zgodności tego rozstrzygnięcia z przepisami prawa. Sąd II instancji podniósł także, że protokół z kontroli stosownie do treści

art. 32 ust. 1 pkt c/ rozporządzenia Komisji (WE) 1122/2009 ma wskazywać

m.in. wyniki pomiarów każdej działki i zastosowane metody pomiaru. Dodał przy tym, że strefa buforowa na jaką wskazuje art. 34 ust. 1 tego rozporządzenia, o szerokości

1,5 m jako tolerancja pomiaru, nie może być wiązana z określoną metodą pomiaru. Szerokość strefy buforowej nie wynika z właściwości technicznych urządzeń pomiarowych. Oznacza to, że nie właściwości tych urządzeń wyznaczają taką strefę, ale czynią do przepisy prawa. Skoro art. 34 ust. 1 rozporządzenia 1122/2009 jednoznacznie stwierdza, że strefa taka wynosi 1,5 m, to taka wielkość tej strefy powinna być brana pod uwagę przy rozpoznaniu sprawy M.N..

Sąd II instancji podkreślił, że zarówno organy ARiMR jak i Sąd I instancji nie wskazał przepisów prawa, które uzasadniałyby zajęte stanowisko w odniesieniu do szerokości strefy buforowej.

2.7. W piśmie procesowym z 17 lutego 2017 r. Dyrektor ARiMR ponownie wskazał na nieprawidłowości jakie zostały stwierdzona podczas kontroli u skarżącego. Dodatkowo tabelarycznie przedstawił wyliczenia tolerancji pomiaru dla szerokości strefy buforowej o wielkości 0,75 m oraz 1,5 m wyliczając końcowo powierzchnię stwierdzoną. W wyniku porównania sporządzonych tabelarycznych wyliczeń organ podniósł, że zastosowanie strefy buforowej o szerokości 1.5 m nie ma wpływu na zmianę powierzchni stwierdzonej w kontroli na miejscu. W załączeniu Dyrektor ARiMR przekazał Instrukcję realizacji kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni (dalej Instrukcja).

2.8. M.N., w piśmie procesowym, złożonym do WSA 20 lutego

2017 r. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w kwestii żądania uchylenia

w całości zaskarżonej decyzji. Zaznaczył, że na skutek bezprawnie przyjętej wielkości strefy buforowej, nie tylko zostały znacząco wypaczone pomiary działek skutkujące nie przyznaniem płatności, ale także dodatkową konsekwencją było obarczenie działek negatywnymi kodami pokontrolnymi. Skarżący zarzucił także, brak określenia na wykonanych szkicach, przez osoby kontrolujące, granic upraw stwierdzonych. Odnosząc się do definicji "nieużytku" określonego w ustawie

z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych skarżący zarzucił, że osoby kontrolujące nie miały podstaw do określenia i stwierdzenia grup upraw na działkach G i X jako nieużytki zwłaszcza, że Instrukcja podaje zasady postępowania w sytuacji różnicy między deklarowaną a stwierdzoną grupą upraw. Odwołując się do treści art. 34 ust. 4 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 skarżący stwierdził, że przepisy unijne w ramach jednolitych płatności obszarowych dopuszczają występowanie drzew na działce rolnej. W dalszej części skarżący zwrócił uwagę,

że dokumentacja fotograficzna obwarowana jest wymogami zawartymi w rozdziale

7 Instrukcji, przytoczył niektóre z zasad jej sporządzania. Zdaniem skarżącego, dołączona dokumentacja fotograficzna nie tylko nie jest jednoznaczna, ale sprawia także wrażenie dokumentacji zmodyfikowanej bądź edytowanej komputerowo, co jest niedopuszczalne przez przepisy Instrukcji. Zdaniem M.N., do sporządzenia dokumentacji nie użyto, wbrew twierdzeniom organu, wyspecjalizowanego do tych celów notebooka model Getac V 100. Tym samym

w jego ocenie zdjęcia, nie stanowią jednoznacznego materiału dowodowego, na którym można oprzeć wyniki kontroli zawarty w raporcie. Do pisma strona załączyła kopie pism Dyrektora ARiMR z dnia 30 maja 2016 r. i 12 lipca 2016 r.

3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył, co następuje:

3.1. Dla oceny zasadności skargi zasadnicze znaczenie ma fakt, że sprawa była przedmiotem rozstrzygnięcia przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w zakresie zarzutu naruszenia przepisu prawa procesowego, uznał zasadność skargi kasacyjnej, uchylając wyrok na podstawie art. 185 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej jako "ustawa p.p.s.a". Zgodnie z art. 190 ustawy p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez NSA.

Działając więc w konwencji procesowej związania postanowieniami wyroku NSA, w zakresie dokonanej przez tenże sąd wykładni prawa oraz w warunkach ustawowego wzorca kontroli określonego w art. 145 ustawy p.p.s.a., Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa procesowego w sposób kwalifikowany, tj. implikujący nieważność decyzji, wznowienie postępowania administracyjnego bądź mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy (odpowiednio stan określony w art.145 § 1 pkt 1 lit. "b", pkt 2 bądź § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy p.p.s.a.). Tym samym, brak jest podstaw do wyeliminowania zaskarżonego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego.

3.2. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 grudnia 2016 r. sygn. akt II GSK 3664/16 uchylił na podstawie art. 185 § 1 ustawy p.p.s.a. wyrok tutejszego Sądu i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W świetle art. 190 ustawy p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wynikająca z tego przepisu zasada związania sądu, któremu sprawa została przekazana do rozpoznania odnosi się do zakresu kontroli tego sądu. Po pierwsze, implikuje to stan związania wykładnią prawa w rozumieniu cytowanego wyżej przepisu, co oznacza, że nie można formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem - lecz należy podporządkować się mu w pełnym zakresie. Po drugie, modyfikacji ulegają granice sprawy sądowo administracyjnej, których nie wyznaczają już jedynie art. 134 ustawy p.p.s.a., ale również art. 183 § 1 ustawy p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez WSA granice sprawy podlegają zawężeniu do granic w jakich NSA rozpoznał skargę kasacyjną.

3.3. Działając w powyższych warunkach procesowych, Sąd nie mógł orzekać z pominięciem oceny prawnej wyrażonej w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, a także zgodnie z oczekiwaniami skarżącego ponownie odnosić się do wszystkich eksponowanych przez niego kwestii (aktualnie w piśmie procesowym – pkt 2.8.).

W uzasadnieniu wyroku z dnia 6 grudnia 2016 r., sygn. akt II GSK 3664/16, NSA przesądził, że zasadniczo zarzuty skarżącego są formalnie i merytorycznie nietrafne. Jako jedyny skuteczny NSA uznał zarzut naruszenia prawa procesowego w kontekście ustalenia stanu faktycznego i prawidłowości przeprowadzonej przez organy kontroli powierzchni zadeklarowanych do płatności działek. Sąd I instancji nie odniósł się bowiem do tzw. "sfery buforowej" o jakiej stanowi art. 34 ust 1 rozporządzenia Komisji (WE) 1122/2009, przy czym stosownie do treści art.32 ust.1 pkt c) tego rozporządzenia protokół kontroli ma wskazywać m.in. wyniki pomiarów każdej działki i zastosowane metody pomiaru. NSA przesądził, że szerokość strefy buforowej nie wynika z właściwości technicznych urządzeń pomiarowych lecz z przepisów prawa. Zatem skoro przepisy prawa wskazują, że strefa taka wynosi 1,5 m to taka wielkość powinna być brana pod uwagę w sprawie.

Uwzględniając powyższe, ponownie rozpoznając sprawę, koniecznym stała się analiza prawidłowości ustaleń faktycznych organu poczynionych w oparciu o wynik czynności kontrolnych dotyczących wielkości powierzchni działek rolnych, w kontekście realizowanego przez Sąd (opisanego wyżej – pkt 3.1.) normatywnego wzorca kontroli. Stosownie do art. 34 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 powierzchnię działek rolnych określa się za pomocą dowolnych środków zapewniających jakość pomiaru, przynajmniej równoważną wymaganej przez obowiązujące na poziomie Wspólnoty normy techniczne. Tolerancja pomiaru jest określona przy uwzględnieniu 1,5 metrowej strefy buforowej wokół działki rolnej, zaś maksymalna tolerancja odnośnie do każdej działki rolnej nie może przekroczyć wartości bezwzględnej 1,0 ha.

Przyjmując za NSA, że regulacja ta tworzy po stronie organu zobowiązanie do uwzględniania przy pomiarach 1,5 m strefy buforowej wokół działki rolnej Sąd stwierdza, że doszło do naruszenia przez organy tego szczególnego przepisu postępowania, ale naruszenie to nie miało wpływu na wynik sprawy. Z treści protokołu kontroli kwalifikowalności powierzchni, przeprowadzonej w dniach 27 - 28 sierpnia 2014 r. wynika, że pomiaru kontrolowanych działek dokonano przy zastosowaniu 0,75 - metrowej strefy buforowej (iloczyn obwodu działki i wartości 0,75 m). Przyjęcie natomiast do pomiarów strefy buforowej w wielkości wskazanej przez NSA, tj. iloczynu obwodu działki i wartości 1,5 m, pozostaje bez wpływu na wielkość powierzchni stwierdzonej podczas kontroli na miejscu. Zmiana bowiem wielkości tolerancji pomiaru (w związku z uwzględnieniem 1,5 m strefy buforowej) pomiędzy powierzchnią deklarowaną a zmierzoną nie ma żadnego wpływu na wielkość powierzchni stwierdzonej. W sposób przejrzysty wpływ zmiany tolerancji pomiaru dla jego wyniku przedstawił organ odwoławczy w piśmie procesowym z dnia 17 lutego 2017 r. Z porównawczego wyliczenia tolerancji pomiaru uwzględniającej zastosowanie strefy buforowej w wielkości zarówno 0,75 m, jak i 1,5 m, jednoznacznie wynika, że niezależnie od tego czy wielkość strefy buforowej wynosi 0,75 m czy 1,5 m to do płatności kwalifikuje się taka sama powierzchnia. Tym samym, w przedmiotowej sprawie zmiana wielkości strefy buforowej nie ma wpływu na wielkość powierzchni stwierdzonej.

Inaczej rzecz ujmując uwzględnienie 1,5 m strefy buforowej pozostaje bez wpływu na niezgodność powierzchni stwierdzonej działek rolnych z powierzchnią tych działek deklarowaną przez wnioskodawcę (skarżącego), a co za tym idzie dla kwestii przyznania wnioskowanej płatności. Stwierdzone przez Sąd naruszenie przepisów postępowania, nie posiada więc waloru kwalifikowanego, zobowiązującego do uchylenia zaskarżonej decyzji.

3.4. Mając na względzie powyższe, Sąd nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, w oparciu o art. 151 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.