Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 934/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2009-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Zaliczka alimentacyjna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 2 pkt 1, art. 10 ust. 4 i 5 pkt 2
journal: Dz.U. 2005 nr 86 poz 732
law: Ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Protokolant Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi A. D., J. D., T. D. i M. D. reprezentowanych przez przedstawiciela ustawowego D. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji z dnia "[...]"; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

W dniu 29 lipca 2008r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej wpłynął wniosek D.D. z 18 czerwca 2008r., przekazany przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym, o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej na dzieci A.D., J.D., T.D. i M.D. Do wniosku załączono zaświadczenie Urzędu Skarbowego o wysokości dochodów uzyskiwanych przez członów rodziny w 2006r. w kwocie 591,50 zł, a także zaświadczenie wraz z pismem Komornika Sądowego, które wpłynęły do organu 11 sierpnia 2008r., informujące o wyniku egzekucji należności alimentacyjnych, prowadzonej wobec dłużnika E.D., z których wynikało, że postępowanie egzekucyjne prowadzone było do 28 grudnia 2007r., tj. do czasu jego umorzenia na podstawie art. 146 Prawa upadłościowego i naprawczego. Komornik poinformował, iż egzekucja okazała się bezskuteczna, zaległości z tytułu alimentów na dzień 28 grudnia 2007r. wynosiły 133.045,17 zł należności głównej i 23.471,83 zł odsetek, przy czym nie ma możliwości wydania zaświadczenia o stanie zaległości kwartalnej poprzedzający datę 1 sierpnia 2008r.

Decyzją z dnia "[...]" Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej odmówił D.D. przyznania zaliczki alimentacyjnej na dzieci ze względu na niespełnienie kryterium do przyznania świadczenia. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 10 ust. 3, 4 i 5 ustawy z 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. Nr 86 poz. 732 ze zm.), zwanej dalej: ustawą o zaliczce alimentacyjnej, art. 62 i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz upoważnienie Burmistrza Miasta z dnia 21 września 2005r. do prowadzenia postępowania wobec dłużników alimentacyjnych oraz postępowania w sprawach zaliczek, a także do wydawania decyzji administracyjnych w tych sprawach.

W uzasadnieniu podano, że w sprawie nie został spełniony warunek prowadzenia przez komornika postępowania egzekucyjnego wobec dłużnika alimentacyjnego, a nadto nie dołączono stosownego zaświadczenia o całkowitej lub częściowej bezskuteczności egzekucji w kwartale poprzedzającym złożenie wniosku o zaliczkę, gdyż postępowanie to zostało umorzone i od ponad pół roku nie jest przez komornika prowadzone.

Od tej decyzji D.D. złożyła odwołanie. Wniosła o jej zmianę i przyznanie świadczenia alimentacyjnego w formie zaliczki alimentacyjnej na dzieci. Zarzuciła rażące naruszenie art. 2 pkt 5 lit. a, b i c ustawy o zaliczce alimentacyjnej poprzez ich niezastosowanie oraz naruszenie art. 10 ust. 3, 4 i 5 ustawy o zaliczce alimentacyjnej. W ocenie strony organ mylnie wywodzi, iż w sprawie nie zachodzą warunki do przyznania świadczenia alimentacyjnego z uwagi na fakt, iż postępowanie egzekucyjne wobec dłużnika zostało umorzone. Skoro egzekucja została umorzona, to oczywistym jest, iż egzekucja świadczeń alimentacyjnych jest w tej chwili całkowicie bezskuteczna. Komornik nie wydał zaświadczenia o bezskuteczności prowadzonego postępowania egzekucyjnego z uwagi na to, iż postępowanie to zostało umorzone. Okoliczność ta nie powinna jednak mieć wpływu na samo uprawnienie do przyznania zaliczki alimentacyjnej, ponieważ fakt umorzenia postępowania z mocy ustawy powinien być równoznaczny z tym, iż egzekucja ta stała się w tym przypadku bezskuteczna, a samo wydanie zaświadczenia ma charakter czysto formalny.

Decyzją z dnia "[...]" Nr "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz 10 ust. 4 ustawy o zaliczce alimentacyjnej, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W motywach uzasadnienia podkreślono, że rozstrzygnięcia w sprawie przyznania zaliczki alimentacyjnej nie są podejmowane według zasad fakultatywnych z zastosowaniem uznania administracyjnego, gdyż przepisy tej ustawy mają charakter bezwzględnie obowiązujących. Wyjaśniono, iż w sprawie nie został spełniony wymóg z art. 10 ust. 4 ustawy o zaliczce alimentacyjnej, na podstawie którego komornik dołącza do wniosku o przyznanie zaliczki zaświadczenie o bezskuteczności prowadzonego postępowania egzekucyjnego, w tym informację o wysokości wyegzekwowanego świadczenia alimentacyjnego. Powołano się na pisma Komornika Sądowego informujące, iż podstawą wypłaty zaliczki alimentacyjnej jest prowadzenie postępowania alimentacyjnego, natomiast prowadzone przez Komornika postępowanie zostało w dniu 28 grudnia 2007r. umorzone na podstawie art. 146 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe i naprawcze, w związku z czym brak jest możliwości wydania zaświadczenia o stanie zaległości kwartalnej poprzedzający datę 1 sierpnia 2008r. Dokument ten uznano za obligatoryjny do przyznania zaliczki alimentacyjnej, a wobec bezwzględnego charakteru normy wynikającej z przepisu art. 10 ust. 4 ustawy żądanie strony nie może zostać uwzględnione, mimo niewątpliwie trudnej sytuacji skarżącej i jej dzieci. Wskazano wprawdzie na nieprawidłowo sformułowaną sentencję zaskarżonej decyzji, poprzez skierowanie jej do D.D. i odmowę przyznania jej zaliczki alimentacyjnej na dzieci A., J., T. i M.D., gdyż z zapisu art. 7 ust. 1 ustawy o zaliczce alimentacyjnej wynika, iż osobą uprawnioną do zaliczki alimentacyjnej jest dziecko, a nie jego matka.

Na decyzję tę skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie złożyła D.D., działająca jako ustawowy przedstawiciel dzieci. Wniosła o zmianę skarżonej decyzji w celu przyznania świadczenia alimentacyjnego w formie zaliczki alimentacyjnej na dzieci. Zarzuciła naruszenie art. 10 ust. 4 i 5 ustawy o zaliczce alimentacyjnej poprzez mylną interpretację, art. 5 pkt 5 lit. a i c tej ustawy poprzez ich niezastosowanie oraz art. 7 kpa poprzez pominięcie jego treści. Podkreśliła, iż przesłanką konieczną i decydującą o przyznaniu zaliczki alimentacyjnej jest bezskuteczność egzekucji, która w tej sprawie zaistniała, gdyż postępowanie egzekucyjne toczyło się wobec zobowiązanego do alimentacji ojca dzieci, a jedynie z uwagi na zapis art. 146 ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze zostało umorzone z mocy prawa. Na umorzenie tego postępowania zarówno skarżące dzieci jak i ich przedstawicielka ustawowa nie mieli żadnego wpływu, a skoro egzekucja została umorzona to oczywiste jest, iż w obecnej chwili egzekucja świadczeń alimentacyjnych jest całkowicie bezskuteczna. Skarżąca podniosła, że przepisy art. 10 ust. 3, 4 i 5 ustawy o zaliczce alimentacyjnej mają jedynie charakter proceduralny, normujący sposób uzyskania informacji o bezskuteczności egzekucji i nie mogą stanowić wyłącznej i jedynej podstawy odmowy przyznania zaliczki alimentacyjnej, na co zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 9 stycznia 2008r., sygn. akt I OSK 446/07, LEX nr 394445. Twierdzenia organu o braku zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji strona uznała za nieuzasadnione, gdyż złożone przez komornika pismo informujące o stanie egzekucji (umorzeniu postępowania egzekucyjnego) należy jednoznacznie potraktować jako zaświadczenie o jego bezskuteczności, ma ono bowiem taką właśnie moc. Na poparcie swojego stanowiska przywołano wyrok WSA w Białymstoku z 11 kwietnia 2006r., sygn. akt II SA/Bk 1072/05, ONSAiWSA 2007/6/130. Zarzuciła, iż wobec zakwestionowania przez organ pisma komornika, które w ocenie organu nie ma formy zaświadczenia, biorąc pod uwagę podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego, organ winien wystąpić do syndyka o wydanie zaświadczenia odnośnie stanu postępowania upadłościowego, pod kontem zaspokojenia zobowiązań z tytułu alimentacji. Celem postępowania upadłościowego jest zaspokojenie wierzycieli i jest ono także postępowaniem egzekucyjnym, tyle że egzekucją uniwersalną. Przyjęcie przez organ, iż przedłożenie wydanego przez komornika zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji jest najważniejszą przesłanką do przyznania świadczenia w formie zaliczki alimentacyjnej skarżąca uznała za całkowicie pozbawione podstaw, gdyż o uprawnieniu do świadczenia decyduje bezskuteczność egzekucji, co bez wątpienia w jej sprawie ma miejsce. Zarzuciła, iż organ zamiast działać na podstawie prawa realizując wszystkie możliwe działania zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy, przeprowadził postępowanie według własnych, niejasnych reguł z pominięciem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, którym jest zapewnienie środków utrzymania czworgu dzieci - nie zaś ochrona dłużników alimentacyjnych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych podtrzymując w całości stanowisko przedstawione w skarżonej decyzji. Podkreślono, iż przywołane w skardze wyroki zostały podjęte w innym stanie faktycznym i prawnym sprawy, dotyczyły dłużników alimentacyjnych przebywających za granicą, nieznanych z miejsca pobytu (art. 10 ust. 1a ustawy o zaliczce alimentacyjnej). Podano, że zaświadczenie komornika o bezskuteczności prowadzonego postępowania egzekucyjnego, o którym mowa w art. 10 ust. 4, oznacza egzekucję, w wyniku której nie wyegzekwowano należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych za okres trzech ostatnich miesięcy zgodnie z art. 2 ust. 1 (powinno być: art. 2 pkt 1), w tym informację o wysokości wyegzekwowanego świadczenia alimentacyjnego. W niniejszej sprawie organ nie ma wątpliwości, iż postępowanie egzekucyjne nie jest prowadzone - jak wynika z zaświadczenia komornika od dnia 28 grudnia 2007r., kiedy to zostało umorzone na podstawie art. 146 Prawa upadłościowego i naprawczego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.

Skarga, jako zasadna, zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: ustawą ppsa., sąd kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zasady przyznawania zaliczek alimentacyjnych dla osób samotnie wychowujących dzieci, uprawnionych do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, zostały określone w ustawie z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. Nr 86, poz. 732 ze zm.) zwanej dalej: ustawą o zaliczce alimentacyjnej obowiązującej w dacie podejmowania rozstrzygnięć tak przez organ I instancji, jak i organ odwoławczy. Decyzje te podjęto bowiem przed wejściem w życie uchylającej powołany akt prawny ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. Nr 192, poz. 1378 ze zm.).

W świetle przepisów ustawy o zaliczce alimentacyjnej zaliczka ta stanowi kwotę wypłaconą przez organ właściwy wierzyciela osobie uprawnionej na poczet należnego świadczenia alimentacyjnego, ustalonego na podstawie tytułu wykonawczego, jeżeli egzekucja jest bezskuteczna (art. 2 pkt 7 cyt. ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r.). Pojęcie bezskuteczności egzekucji zdefiniowano natomiast w art. 2 pkt 1 tej ustawy jako egzekucję, w wyniku której nie wyegzekwowano należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych za okres trzech ostatnich miesięcy.

Na podstawie art. 10 ust. 3 ustawy o zaliczce alimentacyjnej wniosek o ustalenie prawa do zaliczki składa się za pośrednictwem komornika sądowego prowadzącego postępowanie egzekucyjne na rzecz osoby uprawnionej. Komornik dołącza do wniosku o przyznanie zaliczki zaświadczenie o bezskuteczności prowadzonego postępowania egzekucyjnego, w tym informację o wysokości wyegzekwowanego świadczenia alimentacyjnego (art. 10 ust. 4). Decyzję administracyjną o przyznaniu zaliczki organ właściwy wierzyciela, tj. wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej, wydaje na podstawie:

1) wniosku o przyznanie zaliczki;

2) zaświadczenia komornika sądowego o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych i wysokości wyegzekwowanych świadczeń alimentacyjnych; 3) oświadczenia wnioskodawcy o:

a) spełnianiu warunków określonych w ustawie, w tym o niewystępowaniu okoliczności, o których mowa w art. 8 ust. 3,

b) przekazaniu komornikowi sądowemu wszystkich znanych mu istotnych informacji niezbędnych do prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec dłużnika alimentacyjnego;

4) informacji osoby, o której mowa w ust. 2, o miejscu zamieszkania, wieku, zatrudnieniu i sytuacji ekonomicznej osób zobowiązanych do alimentacji względem osoby uprawnionej, na podstawie ustawy z dnia 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy;

5) innych niezbędnych dokumentów określonych w przepisach o świadczeniach rodzinnych.

W rzeczonej sprawie podstawą odmowy przyznania zaliczki alimentacyjnej przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w decyzji z "[...]", utrzymanej następnie w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z "[...]" jest okoliczność wcześniejszego umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz związanego z tym braku stosownego zaświadczenia komornika sądowego. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym potwierdził, że postępowanie egzekucyjne w celu realizacji należności alimentacyjnych wobec dłużnika E.D. prowadzone było do 28 grudnia 2007r. tj. do czasu jego umorzenia na podstawie art. 146 Prawa upadłościowego i naprawczego. Komornik poinformował, że egzekucja ta okazała się bezskuteczna, podał kwotę zaległości z tytułu alimentów wraz z odsetkami na dzień jej zakończenia oraz poinformował, że nie ma możliwości wydania zaświadczenia o stanie zaległości kwartalnej poprzedzający datę 1 sierpnia 2008r. Informacje przekazane przez Komornika organy orzekające w sprawie uznały za wystarczające do merytorycznego rozpoznania złożonego wniosku i odmowy przyznania prawa do zaliczki alimentacyjnej wobec stwierdzenia faktu zaprzestania prowadzenia egzekucji wobec dłużnika alimentacyjnego oraz ze względu na brak aktualnego zaświadczenia Komornika o bezskuteczności tej egzekucji.

W ocenie składu Sądu orzekającego w niniejszej sprawie stanowisko organów nie zasługuje na uwzględnienie z uwagi na dokonanie błędnej subsumcji zaistniałego stanu faktycznego do regulacji prawnej obowiązującej w dniu wydania decyzji w przedmiocie przyznawania prawa do zaliczki alimentacyjnej.

Zaświadczenie komornika sądowego, wydane w związku z treścią art. 10 ust 5 pkt 2 ustawy o zaliczce alimentacyjnej, stanowi jedynie procesowe potwierdzenie bezskuteczności egzekucji. W tym zakresie strona skarżąca zasadnie powołuje się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2008r., sygn. akt I OSK 446/07, LEX nr 394445, przy czym bez znaczenia pozostaje okoliczność, iż wyrok ten zapadł w innym stanie faktycznym i prawnym sprawy (dotyczy dłużnika alimentacyjnego przebywającego za granicą w nieznanym miejscu pobytu), bowiem wyrażony w nim pogląd prawny ma zastosowanie także w rozpoznawanej sprawie. Sąd jednoznacznie stwierdził, iż celem ustawy o zaliczce alimentacyjnej nadal pozostaje m.in. zapewnienie osobom uprawnionym do świadczeń alimentacyjnych, środków utrzymania w sytuacji, gdy wyegzekwowanie świadczenia od dłużnika nie jest możliwe. Aktualny na tle niniejszej sprawy pozostaje także pogląd wyrażony w tym wyroku NSA, iż różnicowanie sytuacji osób, na rzecz których prowadzono egzekucję, która okazała się bezskuteczna oraz osób na rzecz których z różnych powodów nie można wszcząć egzekucji jest niezrozumiałe. Skoro ustawodawca uznał, że zaliczka alimentacyjna przysługuje osobom, które w wyniku prowadzonej egzekucji nie zdołały wyegzekwować należnego im od dłużnika świadczenia alimentacyjnego, to przysługuje ona również tym, którzy nie mogą jej przeprowadzić. Decydujące znaczenie ma bowiem fakt niewyegzekwowania świadczenia alimentacyjnego od dłużnika, a nie przyczyna takiego stanu rzeczy. Stanowisko to jest już ugruntowane w orzecznictwie - por. wyrok NSA z dnia 22 maja 2007r., sygn. akt I OSK 1360/06, niepublikowany, wyrok NSA z dnia 2 sierpnia 2007r., sygn. akt I OSK 1719/06, czy też wyrok NSA z 17 kwietnia 2008r. sygn. akt I OSK 1006/07, niepublikowany i ten pogląd w pełni podziela skład Sądu orzekający w tej sprawie.

W tym miejscu zgodzić się należy ze stanowiskiem Kolegium, iż uzyskanie przez prowadzący sprawę organ dokumentu poświadczającego bezskuteczność egzekucji jest obligatoryjne. Jednakże pogląd, iż takim dokumentem może być jedynie zaświadczenie komornika sądowego o bezskuteczności prowadzonego postępowania egzekucyjnego nie może być podzielony.

Jak wyżej wyjaśniono zaliczka alimentacyjna przysługuje również osobom, które nie mogą przeprowadzić egzekucji z różnych względów. W niniejszej sprawie strona nie ma możliwości, aby uzyskać od komornika sądowego aktualne zaświadczenie o bezskuteczności egzekucji zakończonej przed okresem trzech miesięcy, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy o zaliczce alimentacyjnej, z powodu umorzenia tego postępowania w związku z upadłością dłużnika. Wniosek o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej dla dzieci D.D. złożyła prawidłowo do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym - w dniu 18 czerwca 2008r. podczas, gdy Komornik zakończył egzekucję już w dniu 28 grudnia 2007r. Egzekucję Komornik Sądowy przerwał w związku z prowadzeniem wobec przedsiębiorcy E.D. postępowania upadłościowego, na podstawie art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. Nr 60, poz. 535 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem postępowanie egzekucyjne - zarówno sądowe, jak i administracyjne - wszczęte przeciwko upadłemu przed ogłoszeniem jego upadłości ulega zawieszeniu z mocy prawa z datą ogłoszenia upadłości. Postępowanie egzekucyjne umarza się z mocy prawa po uprawomocnieniu się postanowienia o ogłoszeniu upadłości. Zatem wobec decydującego znaczenia faktu braku wyegzekwowania świadczenia alimentacyjnego od dłużnika alimentacyjnego argumentacja organów co do bezwzględnego charakteru zaświadczenia komornika na temat stanu egzekucji za okres ostatnich trzech miesięcy w niniejszej sprawie nie może być uznana za trafną. Stąd dla celów postępowania w sprawie przyznania zaliczki alimentacyjnej zaświadczenie komornika sądowego należy uznać jedynie za jeden z dokumentów potwierdzających bezskuteczność prowadzonej przez niego egzekucji. W sytuacji natomiast, gdy egzekucja ta nie może być zgodnie z prawem podjęta, gdyż prowadzone jest postępowanie upadłościowe wobec dłużnika, okoliczność ta eliminuje możliwość uzyskania aktualnego zaświadczenia od komornika i powoduje, że do oceny bezskuteczności działań w celu realizacji świadczeń alimentacyjnych niezbędne jest uzyskanie w tym zakresie stanowiska organu prowadzącego takie postępowanie tj. syndyka masy upadłości.

W związku z tym strona skarżąca zasadnie podnosi, że organy winny podjąć wszystkie możliwe kroki do dokładnego wyjaśnienia sprawy oraz jej stanu faktycznego. Organ zarówno I instancji jak i organ odwoławczy nie wykazały inicjatywy, aby uzyskać informację w zakresie realizacji świadczeń alimentacyjnych. A jak już wskazano wyżej w zaistniałym stanie sprawy możliwe jest uzyskanie informacji od syndyka masy upadłości prowadzącego to postępowanie, czy i w jakiej wysokości strona skarżąca otrzymuje świadczenia alimentacyjne od czasu umorzenia postępowania egzekucyjnego, czyli od daty uprawomocnienia się postanowienia w przedmiocie ogłoszenia upadłości przedsiębiorcy, którym w tej sprawie jest dłużnik alimentacyjny. Postępowanie upadłościowe jest bowiem rodzajem egzekucji uniwersalnej, gdzie w szczególny sposób potraktowane zostały należności alimentacyjne. Z samej istoty postępowania upadłościowego wynika natomiast, iż ma ono miejsce wówczas, gdy dłużnik zaprzestaje regulowania swoich wymagalnych zobowiązań. Ponadto z art. 343 ust. 1 zd. 2 ustawy prawo upadłościowe i naprawcze wynika, iż ciążące na upadłym zobowiązania alimentacyjne syndyk zaspokaja w przypadających terminach ich płatności każdemu uprawnionemu do wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, natomiast zgodnie z art. 342 ust. 1 pkt 1 tej ustawy zaspokojenie z masy upadłości następuje w stosunku do wierzytelności i należności powstałych przed ogłoszeniem upadłości.

Należności alimentacyjne przypadające za czas po ogłoszeniu upadłości nie podlegają kapitalizacji na podstawie art. 249 tej ustawy. Są one zaspokajane na bieżąco w terminach płatności poszczególnych rat, chociaż z ograniczeniem do wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę. Nie ma zatem przeszkód, aby uzyskać informację od prowadzącego postępowanie upadłościowe syndyka w zakresie realizacji należności alimentacyjnych z majątku E.D. i stwierdzenia czy w tym zakresie występuje bezskuteczność egzekucji, a zatem brak realizacji ciążącego na zobowiązanym obowiązku alimentacyjnego.

Słusznie zatem skarżąca podniosła zarzut naruszenia art. 10 ust. 4 i 5 pkt 2 ustawy o zaliczce alimentacyjnej.

W tym miejscu wskazać należy także, iż nie można podzielić stanowiska strony skarżącej, że skoro egzekucja należności alimentacyjnych została umorzona to oczywiste jest, iż w chwili obecnej egzekucja świadczeń alimentacyjnych jest całkowicie bezskuteczna. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania znaczący jest upływ czasu od daty umorzenia egzekucji (28 grudnia 2007r.) do wszczęcia postępowania przez organ w sprawie przyznania zaliczki alimentacyjnej (29 lipca 2008r. – data otrzymania wniosku). Z uwagi na ten upływ czasu i prowadzone postępowanie upadłościowe, w którym jak wyżej wskazano mogło dojść do zaspokojenia na podstawie art. 343 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe i upominawcze bieżących zobowiązań alimentacyjnych, niezasadna jest argumentacja, iż egzekucja świadczeń alimentacyjnych jest oczywiście bezskuteczna. Fakt bezskuteczności musi natomiast być stwierdzony przez organy orzekające w tej sprawie, co oznacza, iż organ orzekający przed merytorycznym rozpatrzeniem sprawy winien uzyskać potwierdzenie od syndyka masy upadłości w zakresie realizacji tego obowiązku, bądź też zobowiązać wnioskodawczynię do przedstawienie od syndyka masy upadłości takiego zaświadczenia potwierdzającego aktualny stan egzekucji z tytułu należności alimentacyjnych. W tym stanie rzeczy przeprowadzone w sprawie postępowanie wyjaśniające nie nastąpiło z zachowaniem reguł wynikających z art. 7 i 77 Kodeku postępowania administracyjnego.

Natomiast zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 5 pkt 5 lit a i c tej ustawy nie sposób uznać za słuszny. Zgodnie z art. 5 ust. 1 organ właściwy dłużnika, w przypadku złożenia wniosku, o którym mowa w art. 4 ust. 3, kieruje do starosty wniosek o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego. Na podstawie wniosku, o którym mowa w ust. 1, starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy (ust. 2). Zwrot zatrzymanego prawa jazdy następuje na wniosek organu właściwego dłużnika po stwierdzeniu ustania przyczyn zatrzymania (ust. 3). Przepis ten nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie, nie posiada podawanego w skardze punktu 5 oraz litery a i b, stąd jego powołanie należy uznać za omyłkę.

Nadto wniosek strony skarżącej o zmianę zaskarżonej decyzji w kierunku przyznania świadczenia alimentacyjnego w formie zaliczki alimentacyjnej na dzieci nie może być rozpoznany przez Sąd. Jak już bowiem wskazano sądy administracyjne są powołane jedynie do kontroli legalności skarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego. Sąd rozpoznając skargę dokonuje oceny, czy przy wydaniu aktów nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego lub procesowego. Sądy nie posiadają uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy, do tego powołane zostały jedynie organy administracji publicznej. Uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji ma ten skutek, że sprawa objęta skargą do sądu administracyjnego powraca do organu w celu ponownego rozpatrzenia. Przy czym na podstawie art. 153 ustawy ppsa. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Mając to na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy ppsa., uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji z powodu wydania ich z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy oraz na podstawie art. 152 orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.

Wobec zawartego w odpowiedzi na skargę wniosku o obciążenie strony skarżącej kosztami postępowania należy wyjaśnić, iż stosownie do przepisów działu V ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, regulującego kwestię kosztów postępowania, koszty te zasądza się jedynie w razie uwzględnienia skargi i tylko na rzecz skarżącego (art. 200 i 209 ustawy ppsa.). Nie jest zatem możliwe zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania od strony skarżącej, z zastrzeżeniem art. 203 i art. 204, które jednak dotyczą skargi kasacyjnej. Z kolei wydając wyrok w niniejszej sprawie nie zasądzono zwrotu kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej, gdyż strona nie złożyła takiego wniosku, a nadto w sprawie nie zostały poniesione jakiekolwiek koszty, gdyż strona skarżąca korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, nie prowadziła także sprawy z pomocą profesjonalnego pełnomocnika i nie brała udziału w rozprawie.