Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 724/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17  ust. 1,  ust. 5  pkt 1  lit. a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), Protokolant specjalista Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2021 r. sprawy ze skargi E. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję Wójta Gminy J. z dnia [...] r. nr [...].


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy") działając na podstawie art. 17, art. 18, art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 570 z późn, zm.), art. 17, art. 27 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 111 z późn. zm., dalej "ustawa") oraz art. 138 § 1 ustawy z dnia

14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") decyzją z dnia [...] r. nr SKO [...] orzekło uchylić w całości zaskarżoną decyzję Wójta Gminy J. z dnia [...] r. nr [...] odmawiającą przyznania E. N. (dalej: "Strona", "Skarżąca") przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką I. J. (dalej: "osoba wymagająca opieki", "matka Skarżącej") i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Decyzja odmowna organu I instancji została oparta o przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, jako że niepełnosprawność 73-letniej osoby wymagającej opieki powstała 1 października 2019 r., o przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z uwagi na pobieranie przez Stronę renty rodzinnej w wysokości od 1 marca 2020 r. 1.789,41 zł podzielonej na 2 części po 898,95 zł, a także w oparciu o przesłankę zawartą w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy bowiem małżonek osoby wymagającej opieki nie legitymował się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Kolegium, przed wydaniem decyzji uchylającej, postanowieniem z dnia [...] r. zleciło organowi

I instancji przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego poprzez ustalenie sytuacji ekonomicznej, rodzinnej i zdrowotnej w jakiej znajdują się osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, zgromadzenie oświadczeń wskazanych osób na okoliczność możliwości sprawowania stałej opieki oraz przeszkód w sprawowaniu opieki przez te osoby, ustalenie czy wcześniej pobierano świadczenia z tytułu opieki, a także wyjaśnienie czy małżonek osoby wymagającej opieki legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W pierwszej części uzasadnienia Kolegium przywołało podstawę normatywną decyzji, cytując przy tym art. 17 ust. 1-6 ustawy. Następnie stwierdziło naruszenie przez organ I instancji przepisów prawa materialnego tj.

art. 17 ust. 1b ustawy, wskazując na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13 oraz podkreślając niedopuszczalność oparcia decyzji odmawiającej przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, który został uznany za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Kolegium wskazało, że z zaskarżonej decyzji nie wynika, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki ustawowe prawa do nabycia świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium wymieniło szczegółowo jakie okoliczności wymagają ustalenia przy ponownym rozpoznaniu sprawy, a także zasadność poinformowania Strony o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie pobieranego świadczenia rentowego do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz poinformowanie o zależności przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jego wypłaty.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wójt Gminy J. (dalej: "organ", "organ I instancji") działając na podstawie art. 3 pkt 11, art. 17, art. 20 ust. 3, art. 23, art. 32 ust. 2 ustawy, w związku z Rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1466), Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 31 lipca 2018 r. z dnia 31 lipca 2018 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz. U. z 2018 r., poz. 1497) oraz art. 104, art. 107 k.p.a. odmówił Stronie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką. Organ ustalił, że matka Strony jest trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji, która istniała na dzień 1 października 2019 r., ma 73-lata i zamieszkuje z mężem, Stroną i synem, małżonek osoby wymagającej opieki legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym w dniu 10 lutego 2021 r., z ustaleń pracownika socjalnego wynika że strona należycie sprawuje opiekę nad matką, Strona posiada trzech braci, jeden przebywa za granicą, drugi od dłuższego czasu pozostaje w konflikcie z rodzicami, trzeci pracuje zawodowo i sam ma trudną sytuację finansową. W dalszej części, uzasadniając odmowę przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, organ wskazał na okoliczność pobierania przez Stronę renty rodzinnej jako przesłanki negatywnej dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy podnosząc, że samo zawieszenie prawa do renty nie zniweluje tej przesłanki, gdyż zawieszenie nie sprawia, że nie istnieje ustalone do niego prawo.

Strona złożyła odwołanie datowane na 11 marca 2021 r. wskazując, że decyzja jest dla niej krzywdząca oraz podkreślając, że nie ma możliwości zawieszenia renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka, ponieważ jest to aktualnie jedyny dochód Strony i jej małoletniego dziecka, a zawieszenie spowodowałoby pozostawienie Strony bez środków do życia.

Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej decyzją z dnia [...] r. nr [...], działając w oparciu o art. 17, art. 18, art. 21 ust. 1 ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych, art. 17, art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji w zakresie podstawy odmowy przyznania prawa do świadczenia, tj. w powołaniu na przesłankę negatywną określoną w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, z uwagi na przysługującą Stronie rentę rodzinną. Podkreślił, że Strona była pouczona o możliwości wyboru wyższego świadczenia poprzez rezygnację z pobierania świadczenia niższego w formie wniosku o zawieszenie prawa do renty rodzinnej i choć renta jest prawem niezbywalnym to zawieszenie tego prawa eliminuje przesłankę negatywną z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, natomiast Strona oświadczyła, że nie może zawiesić prawa do renty rodzinnej, bo stanowi jej jedyny dochód. Jednocześnie organ odwoławczy jako bezsporną wskazał ustaloną przez organ I instancji okoliczność sprawowania przez Stronę opieki nad niepełnosprawną matką.

Z rozstrzygnięciem nie zgodziła się Skarżąca wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (data nadania: 13 maj 2021 r.). Skarżąca wyraziła niezadowolenie z treści zaskarżonej decyzji, podała, że posiada prawo do renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka, ponieważ samotnie wychowuje dziecko, oraz nie posiada prawa do innych świadczeń emerytalno-rentowych, podkreśliła brak możliwości zawieszenia pobieranej renty rodzinnej, gdyż okres toczącego się postępowania spowodowałby pozostawienie Skarżącej bez środków do życia. Wyraziła również zamiar jej zawieszenia w momencie uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wskazując: "moim zamierzeniem było zawieszenie renty rodzinnej w momencie uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego" (uzasadnienie skargi).

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Na wstępie należy wskazać na regulację art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), zgodnie z którą sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach wskazanej kontroli sąd administracyjny poddaje badaniu zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z przepisami prawa materialnego kreującymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi określającymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a. Ponadto stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, zatem uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od zarzutów i wniosków podniesionych w treści skargi. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenia prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności – art. 134 § 2 p.p.s.a.

Podstawę materialnoprawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowił art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w myśl którego świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny

i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Świadczenie przyznawane jest w celu zrekompensowania osobom zdolnym do pracy kosztów związanych z decyzją o rezygnacji z zatrudnienia, w szczególności utraconych przez nie dochodów (zob. B. Chludziński w: P. Rączka (red.), Świadczenia rodzinne. Komentarz, Lex el. 2021).

W rozpatrywanej sprawie organy I i II instancji odmówiły przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ I instancji po raz pierwszy rozpoznając sprawę jako przyczynę odmowy wskazał na negatywne przesłanki określone w art. 17 ust. 1b, art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a oraz art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy,

tj. niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała w wieku 73 lat, Strona pobiera rentę rodzinną z tytułu śmierci małżonka, a także małżonek osoby wymagającej opieki nie legitymował się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W świetle tak poczynionych ustaleń oraz podstawy odmowy za celowe należy uznać wyszczególnienie przez Kolegium, w ramach wydanej decyzji uchylającej, szeregu okoliczności, które wymagały zbadania oraz uzupełnienia. Na tym etapie postępowania należy również zwrócić uwagę, że organ odwoławczy zasadnie odniósł się do stanowiska organu I instancji w kwestii przywołania art. 17 ust. 1b ustawy jako podstawy odmowy świadczenia pielęgnacyjnego, słusznie akcentując w tym zakresie błąd poczyniony przez organ I instancji. Należy pamiętać, że przyczyna odmowy przyznania uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego nie może zostać oparta na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 5 grudnia 2017 r. sygn. I OSK 1079/17, Lex nr 2426244, jeżeli Trybunał Konstytucyjny uznał art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, to znaczy, że od dnia 23 października 2014 r., w którym weszło w życie omawiane orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, powołany art. 17 ust. 1b nie może być stosowany w dotychczasowym kształcie swojej treści zakwestionowanej przez Trybunał Konstytucyjny. Po ponownym rozpoznaniu sprawy odmowa przyznania przez organ

I instancji świadczenia pielęgnacyjnego została oparta o przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy. Tak sformułowaną przyczynę odmowy podzielił również organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji z dnia [...] r.

Co do przesłanek pozytywnych przyznania Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, Sąd orzekający w sprawie, podziela ustalenia faktyczne poczynione przez organy orzekające. Zasadnie w ocenie Sądu zostały ustalone kwestie: niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania przez Stronę opieki w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy, co zostało potwierdzone przeprowadzonym wywiadem środowiskowym z dnia 24 listopada 2020 r. (karta nr 15-16 akt administracyjnych), legitymowania się przez osobę wymagającą opieki – matkę Skarżącej Orzeczeniem Lekarza Orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 lutego 2020 r. o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji która istniała na dzień 1 października 2019 r. (karta nr 6 akt administracyjnych), legitymowania się przez małżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 10 lutego 2021 r. stwierdzającym niepełnosprawność od 4 kwietnia 2011 r. i ustalenie stopnia niepełnosprawności od 26 listopada 2020 r. (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy, karta nr 40 akt administracyjnych), pozostawania przez Skarżącą w kręgu innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, na której zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a tym spełnienie przesłanek umożliwiających uwzględnienie wniosku, w sytuacji ustalenia braku przesłanek negatywnych. Sąd orzekający w sprawie nie podziela natomiast ustalenia przez organy przesłanki negatywnej z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy. W myśl przywołanego przepisu świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę: ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. W załączonych do sprawy aktach administracyjnych nie znajduje się bowiem dokument potwierdzający pouczenie strony o możliwości zawieszenia renty rodzinnej, a jednocześnie brak dokumentu potwierdzającego wypełnienie przez organ I instancji wytycznej Kolegium zawartej w decyzji uchylającej z dnia [...] r. w zakresie, w którym Kolegium wskazało "przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji powinien poinformować odwołującą o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie pobieranego świadczenia rentowego do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty (str. 7 uzasadnienia uchylającej decyzji Kolegium). Z akt administracyjnych nie wynika, że Strona została jasno poinformowana, że w ocenie organu w sprawie zostały spełnione przesłanki przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego a także że brak zawieszenia renty rodzinnej pozostaje jedyną przesłanka negatywną uniemożliwiającą wydanie pozytywnego dla Strony rozstrzygnięcia. Taka informacja nie wynika z akt sprawy. Nie można bowiem, w ocenie Sądu, z treści oświadczenia Strony złożonego w dniu 22 lutego 2021 r. w brzmieniu: "nie ma możliwości zawieszenia renty rodzinnej, ponieważ jest moim jedynym źródłem dochodu i środki przeznaczam na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, a zawieszenie chociażby na jeden miesiąc renty rodzinnej spowoduje, że zostanę bez środków do życia" (karta 39 akt administracyjnych) wyprowadzić wniosku o pouczeniu Strony zgodnie z wytycznymi Kolegium, określonymi w decyzji uchylającej, w zakresie: możliwości zawieszenia renty, wstrzymania jej wypłaty oraz przedłożenia decyzji w tym przedmiocie do organu prowadzącego niniejsze postępowanie, tym bardziej że organy nie były zgodne co do tego czy zawieszenie renty rodzinnej niweluje przesłankę negatywną z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, czemu dały wyraz w uzasadnieniach wydanych decyzji (str. 7 uzasadnienia decyzji uchylającej z dnia

[...] r., karta 38 akt administracyjnych, str. 6 uzasadnienia zaskarżonej decyzji z dnia [...] r., karta nr 50 akt administracyjnych), ponadto organ

I instancji pomimo wskazań zawartych w decyzji uchylającej nie zgodził się z takimi skutkami zawieszenia renty rodzinnej (str. 3 uzasadnienia decyzji organu I instancji, karta nr 42 akt administracyjnych), a także nie sposób wyprowadzić wniosku, aby Strona została poinformowania, że poczynione na ówczesnym etapie postępowania ustalenia pozwoliły na stwierdzenie spełnienia przez Stronę przesłanek pozytywnych przyznania wnioskowanego świadczenia. Z akt sprawy nie wynika również, aby organy wzywały Stronę do złożenia brakujących dokumentów potwierdzających zawieszenie świadczenia rentowego. Z treści pism i oświadczeń strony wynika natomiast jednoznacznie, że chce ona uzyskać świadczenie pielęgnacyjne, nie tracąc przy tym ciągłości otrzymywania świadczenia. Powyższe pozostaje szczególnie istotne dla ustalenia praw Strony. Zgodnie bowiem z treścią art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Ponadto przepisy regulują obowiązek organów administracji publicznej, w sprawach wszczętych na żądanie strony, do wskazania stronie przesłanek od niej zależnych, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony (art. 79a k.p.a.). Przywołana regulacja "stanowi konkretyzację i uzupełnienie obowiązków wynikających z art. 10 k.p.a. Jego celem jest zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów – nie korzysta z takiej możliwości" (uzasadnienie projektu ustawy z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw, VIII kadencja, druk sejm. nr 1183, s. 28). Taki obowiązek zachodził w niniejszej sprawie. Jedyną bowiem przeszkodą, jak wskazał organ odwoławczy, do przyznania Stronie świadczenia pielęgnacyjnego było pobieranie renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka. W ocenie Sądu powyższe skutkowało przedwczesną odmową przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego.

Sąd podziela stanowisko przedstawiane w orzecznictwie sądów administracyjnych w zakresie, w którym wskazuje się na zasadność umożliwienia Stronie dokonania wyboru jednego ze świadczeń poprzez rezygnację ze świadczenia niższego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 sierpnia 2020 r., I OSK 650/20, Lex nr 3048813, podobnie: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 20 lutego 2020 r., II SA/Rz 1265/19, Lex nr 2973870, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2019 r.,

I OSK 757/19, Lex nr 2724028, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2020 r., I OSK 1546/19, Lex nr 3009452), natomiast zawieszenie prawa do pobierania emerytury bądź renty, w tym renty rodzinnej eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, rezygnację bowiem należy rozumieć jako zaprzestanie jej wypłaty, nie zaś utratę prawa do emerytury lub renty (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 7 września 2021 r., II SA/Ol 619/21, Lex nr 3226224, a także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2020 r., I OSK 254/20, Lex nr 3021475). Naczelny Sąd Administracyjny zaakcentował obowiązek sądów administracyjnych sprawujących wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę administracji publicznej dokonywania prokonstytucyjnej wykładni przepisów prawa, co na gruncie niniejszej sprawy odnosi się do prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych celem zapewnienia realizacji zasad równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji), sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji), obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zd. 2 Konstytucji) i osobom niepełnosprawnym (art. 69 Konstytucji). Literalna wykładnia cytowanego przepisu może bowiem prowadzić do bezwzględnego wyeliminowania osób mających prawo do świadczeń, o których mowa w tym przepisie, co zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowiłoby naruszenie konstytucyjnej zasady równości (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2020 r. I OSK 254/20). Różnicowanie przez ustawodawcę poziomu świadczeń pielęgnacyjnych dla opiekunów osób niepełnosprawnych powinno ustalać natomiast racjonalne przesłanki tego różnicowania, uwzględniając przy tym jednakowe traktowanie wymienionych opiekunów (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. K 38/13). Wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobom spełniającym pozytywne przesłanki jego przyznania określone w art. 17 ust. 1 ustawy jedynie z tego powodu, że uprawnieni są do innych świadczeń – tj. wymienionych w 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, podczas gdy świadczenie z innego tytułu jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne, nie znajduje racjonalnej argumentacji. Nie można byłoby zatem mówić o rekompensowaniu opiekunom braku dochodów spowodowanych niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia celem sprawowania opieki oraz dalszy brak możliwości jej podjęcia w sytuacji, gdy nawet najniższe świadczenie z innego tytułu wskazanego w przywołanym przepisie miałoby prowadzić do odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, opowiada się za zasadnością umożliwienia wnioskującemu o świadczenie pielęgnacyjne wyboru świadczenia pomiędzy świadczeniem już otrzymywanym a wnioskowanym. Na gruncie rozstrzyganej sprawy wybór świadczenia może polegać na złożeniu wniosku o zawieszenie prawa do renty rodzinnej w oparciu o przepis art. 103 ust. 3 ustawy z dnia o z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 291 z późn. zm.), zgodnie z którym prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu również na wniosek emeryta lub rencisty.

Uwzględniając powyższe uzasadnione stało się w ocenie Sądu zastosowanie uprawnień kasatoryjnych zarówno względem zaskarżonej decyzji jak i decyzji pierwszej instancji. Decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego poprzez dokonanie częściowo błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, które miało wpływ na rozstrzygnięcie, a także

z naruszeniem przepisów procedury administracyjnej, w szczególności art. 9 i art. 79a k.p.a. poprzez zaniechanie uczynienia zadość obowiązkowi wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania.

Zgodnie z treścią art. 141 § 4 zd. 2 p.p.s.a. organ ponownie rozpoznając sprawę uwzględni ocenę prawną, a także wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w niniejszym uzasadnieniu – dokonując czytelnego i zrozumiałego poinformowania oraz pouczenia Strony zgodnie z powyższymi wskazaniami uwzględniając przy tym regulacje przywołanych przepisów art. 9 i 79a k.p.a., a następnie dokona ustaleń w przedmiocie przesłanek przyznania wnioskowanego przez Stronę świadczenia, wnikliwie uzasadniając swoje stanowisko w zakresie uzasadnienia faktycznego i prawnego zgodnie z przepisem art. 107 § 3 k.p.a. Warto przy tym zaakcentować, wskazaną przez Naczelny Sąd Administracyjny (w przywołanym wyżej wyroku I OSK 245/20), konieczność zapewnienia takiej organizacji działań organu przyznającego świadczenie pielęgnacyjne w koordynacji z organem emerytalno-rentowym, aby osoba uprawniona nie pozostała bez należnych i niezbędnych do bieżącego utrzymania świadczeń. Zdaniem Sądu, w składzie rozstrzygającym niniejszą sprawę, takim właśnie wskazaniem organy winny kierować się prowadząc postępowanie i rozpoznając sprawę Skarżącej.

Na podstawie art. 210 § 1 p.p.s.a. oraz art. 205 § 1 w zw. z art. 200 p.p.s.a. Sąd poczynił ustalenia w zakresie przysługujących Stronie od organu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw stwierdzając, że w niniejszej sprawie nie powstały należne Skarżącej niezbędne koszty postępowania prowadzonego przez stronę osobiście, w tym koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji - uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu

I instancji.