Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 966/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 36, art 106 ust 3, art 50 ust 5
journal: Dz.U. 2008 nr 115 poz 728
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art 134, art 141 §4, art 151, art 138, art 135, art 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art 7 i 77, art 156 § 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Kacprzak Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Borowiec sędzia del. NSA Roman Ciąglewicz (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Krakowiecka po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 11 marca 2010 r. sygn. akt II SA/Lu 679/09 w sprawie ze skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie specjalistycznych usług opiekuńczych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

UZASADNIENIE.

Wyrokiem z dnia 11 marca 2010 r., sygn. akt II SA/Lu 679/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie, z dnia [...] września 2009 r., nr [...], w przedmiocie specjalistycznych usług opiekuńczych.

Wyrok wydany został w następujących okolicznościach sprawy.

W dniu [...] lutego 2007 r. Z. W. złożył wniosek o przyznanie specjalistycznych usług opiekuńczych. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. Wójt Gminy N. odmówił przyznania wnioskodawcy tych usług. Decyzję tę utrzymało w mocy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, decyzją z dnia [...] maja 2007 r. Rozstrzygnięcia obu instancji zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 26 marca 2008 r., sygn. akt II SA/Lu 548/07. Powyższy wyrok zaskarżył Z. W. Skarga kasacyjna, postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OSK 892/08, została odrzucona. W dniu [...] czerwca 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie przekazało organowi I instancji wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie oraz akta administracyjne. Wcześniej, decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. przyznano wnioskodawcy specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi na okres od [...] kwietnia 2008 r. do [...] grudnia 2008 r. następnie, decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. przyznano Z. W. specjalistyczne usługi opiekuńcze na okres od dnia [...] stycznia 2009 r. do dnia [...] grudnia 2009 r.

Decyzją z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...], Wójt Gminy N., po ponownym rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] lutego 2007 r., odmówił przyznania Z. W. specjalistycznych usług opiekuńczych. Powołał się na przepisy art. 50 ust.1 i 4, art. 101 ust.1, art. 102 ust.1, art. 106 ust.1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz.728 ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych (Dz. U. Nr 189, poz.1598 ze zm.). Organ ustalił, że wnioskodawca otrzymuje świadczenie rentowe w kwocie [...] zł, przyznane w drodze wyjątku przez ZUS w Lublinie. Orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności wnioskodawca został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności P., co oznacza chorobę psychiczną. Zdaniem organu I instancji, decyzja przyznająca usługi opiekuńcze na wniosek z dnia [...] lutego 2007 r. byłaby niewykonalna. Organ nie może przyznać usług opiekuńczych z mocą wsteczną. Ustawa zalicza te usługi do świadczeń niepieniężnych. Organ przedstawił nadto próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego u wnioskodawcy. Do sporządzenia wywiadu nie doszło trzykrotnie z powodu nieobecności zawiadomionego wcześniej wnioskodawcy. W jednym przypadku zamknięta była brama prowadząca na posesję. W kolejnym wyznaczonym terminie skarżący odmówił poddania się wywiadowi.

Z. W. złożył w dniu [...] września 2009 r. odwołanie od dwóch decyzji wydanych w jego sprawach przez organ pierwszej instancji, w tym także od decyzji z dnia [...] lipca 2009 r., odmawiającej przyznania mu specjalistycznych usług opiekuńczych. Stwierdził, ze Wójt nie udzielił upoważnienia Kierownikowi OPS. Zarzucił naruszenie art. 22 pkt 8 oraz art. 110 ust.7 ustawy o pomocy społecznej. Podniósł, iż nie przeprowadzono wywiadu środowiskowego, a informacje uzyskane z naruszeniem § 2 ust.1 rozporządzenia z dnia 19 kwietnia 2005 r. nie są dowodami. Wskazał, że jego dochód w styczniu 2007 r. wyniósł [...] zł. Dodał, że od 2005 r. znajduje się w sytuacji nadzwyczajnej. Zauważył, że obowiązkiem organów jest rozpatrzenie spraw w najbardziej korzystnym dla niepełnosprawnego wymiarze i sposobie. Zamiast usług opiekuńczych należałoby przyznać zasiłek okresowy w kwocie [...] zł miesięcznie na opłacenie usług w okresie od lutego 2007 r. do maja 2008 r. Wniósł także o przyznanie kwoty 38 zł na zakup lekarstw.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, decyzją z dnia [...] września 2009 r., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy zauważył, że ponownie rozpoznając sprawę organ pomocy społecznej podjął czynności mające na celu załatwienie wniosku z dnia [...] lutego 2007 r. Działania organu, wobec braku woli współpracy u wnioskodawcy, nie doprowadziły do aktualizacji wywiadu środowiskowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaakceptowało ustalenia faktyczne dotyczące sytuacji bytowej wnioskodawcy. Podzieliło stanowisko organu I instancji w przedmiocie odmowy przyznania pomocy. Stwierdziło, że odwołujący się ma przyznane do końca 2009 r. specjalistyczne usługi opiekuńcze, a z natury rzeczy nie jest możliwe świadczenie usług w przeszłości. Kolegium skonstatowało, że zarzuty podniesione w odwołaniu nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, zaś żądanie przyznania zasiłku okresowego w wysokości [...] zł miesięcznie od lutego 2007 r. do maja 2008 r. na opłacanie usług nie stanowi przedmiotu sprawy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Z. W. zarzucił działanie na jego szkodę. Jego zdaniem, Wójt nie ma wykształcenia do decydowania w sprawach pomocy społecznej, zaś pracownicy SKO lekceważą wyroki WSA i NSA. Wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego i decyzji Ośrodka Pomocy Społecznej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie wniosło o oddalenie skargi. Powołało się na stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, podnosząc, że w skardze nie podniesiono zarzutów mających wpływ na ocenę trafności rozstrzygnięcia.

Ustanowiony w ramach prawa pomocy pełnomocnik skarżącego, w piśmie z dnia [...] stycznia 2010 r., stwierdził, że kwestia wykonalności decyzji nie ma w sprawie znaczenia. Nadto zarzucił naruszenia proceduralne, tj. uchybienie przepisom art. 7, art. 77 i art. 107 K.p.a. Wskazał, iż działanie w ramach uznania administracyjnego oznacza załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków.

Skargę rozpoznał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie. Sąd wskazał, że specjalistyczne usługi opiekuńcze poddane zostały regulacji zawartej w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz.1362 ze zm.). Przytoczył podstawę prawną tej instytucji, tj. art. 50 ust.1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Stwierdził, że z regulacji tej wynika obowiązek ustalenia sytuacji wnioskodawcy w chwili rozstrzygania. Po uchyleniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] maja 2007 r. oraz poprzedzającej ją decyzji I instancji, należało zatem uwzględnić obecną sytuację wnioskodawcy. W ocenie Sądu, skoro w dacie orzekania przez organy skarżący miał przyznana pomoc w formie specjalistycznych usług opiekuńczych, to niemożliwe było przyznanie kolejnego tożsamego świadczenia, ani na okres przyszły, ani tym bardziej wcześniejszy. Z istoty specjalistycznych usług opiekuńczych wynika, że nie mogą być one przyznane z datą wsteczną. Nie jest także możliwe przyznanie usług opiekuńczych ze znacznym wyprzedzeniem czasowym. O przyznaniu tych usług, jak dalej wywodził Sąd pierwszej instancji, decyduje aktualna sytuacja osoby uprawnionej, ustalona przed wydaniem decyzji. Skoro więc w toku ponownego rozstrzygania ustalono, że wnioskodawcy zostało już wcześniej przyznane żądane świadczenie, z którego korzysta, to niemożliwe jest przyznanie tego świadczenia po raz drugi. Potrzeba wnioskodawcy w tym zakresie została już zaspokojona. Bez znaczenia jest fakt, że świadczenie to zostało przyznane w ramach innego postępowania zainicjowanego kolejnym wnioskiem skarżącego. Istotny jest sam fakt jego przyznania i zaspokojenia potrzeb skarżącego. Uzasadnia to odmowę przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych. Za prawidłowe uznał Sąd stanowisko Kolegium, według którego żądanie przyznania zasiłku okresowego nie było przedmiotem tego postępowania.

Skargę kasacyjną złożył Z. W. reprezentowany przez pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy. Zaskarżył wyrok w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 174 pkt 2 P.p.s.a., tj.:

1. art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez nierozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy poza zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi.

2. art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez niezawarcie w uzasadnieniu orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego stanowiska co do wszystkich żądań i wniosków zawartych w skardze oraz stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia.

3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c związku z art. 134 § 1 P.p.s.a., art. 135 P.p.s.a., art. 138 P.p.s.a. i art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez nieuchylenie w toku postępowania sądowego decyzji organu pierwszej instancji jak i orzeczenia SKO w Lublinie, mimo, że zapadły one z naruszeniem art. 7 K.p.a., art. 10 K.p.a. w związku z art. 77 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a. i art. 107 § 3 K.p.a.

4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 134 § 1 P.p.s.a., art. 135 P.p.s.a., art. 138 P.p.s.a. i art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez nieprzeprowadzenie przez WSA w Lublinie pełnej kontroli rozstrzygnięcia SKO w Lublinie, a w szczególności brak odniesienia się do istotnych zarzutów zawartych w skardze oraz piśmie procesowym pełnomocnika. Zaniechanie WSA w Lublinie polegające na braku całościowej oceny wydanych orzeczeń spowodowało powstanie niepełnego, a więc wadliwego rozstrzygnięcia sądowego.

5. art. 153 P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 26 marca 2008 r., sygn. akt II SA/Lu 548/07.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł, że w ponownym postępowaniu nie przeprowadzono postępowania dowodowego, nie przeprowadzono wywiadu środowiskowego i nie zastosowano się do wskazań zawartych w wyroku WSA w Lublinie z dnia 26 marca 2008 r., sygn. akt II SA/Lu 548/07. Naruszenie przez organ art. 153 P.p.s.a., w razie złożenia skargi, powoduje zaś konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku. Skarżący stwierdził, że nie przeprowadzając postępowania dowodowego organy nie wyjaśniły dokładnie stanu faktycznego sprawy. Nadto, w dalszej części uzasadnienia skargi kasacyjnej skarżący zarzucił, że zaskarżone orzeczenie narusza art. 50 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej poprzez przyjęcie, iż sytuacja skarżącego nie uzasadnia przyznania mu specjalistycznych usług opiekuńczych oraz uznanie, że nie można przyznać wnioskodawcy prawa do specjalistycznych usług opiekuńczych z datą, w jakiej złożył on wniosek o przyznanie tej formy pomocy. Według skarżącego, nie bez znaczenia pozostaje fakt, iż Z. W. w odwołaniu od decyzji zmodyfikował żądanie na przyznanie mu zasiłku okresowego. Wadliwy, zdaniem skarżącego, jest argument, iż z powodu domniemanej niewykonalności nie jest możliwa merytoryczna kontrola zaskarżonej decyzji i jakiekolwiek inne rozstrzygnięcie w sprawie. Nadto, nie istnieją przeszkody w wykonaniu decyzji, które skutkowałyby przyjęciem, że zachodzi niewykonalność decyzji. W ocenie skarżącego, rozstrzygnięcie WSA w Lublinie rażąco narusza podstawowe zasady systemu prawnego, jest sprzeczne z zasadą praworządności i legalności działań administracji publicznej. Kolejny zarzut polega na niedostrzeżeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny uchybienia w postaci nieodpowiadajacego wymogom art. 107 K.p.a. uzasadnienia decyzji mającej charakter uznaniowy. Nie ustalono i nie odniesiono się szczegółowo do sytuacji materialnej wnioskodawcy. Brak też precyzyjnego wskazania możliwości finansowych organu. Te uchybienia powinien Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zauważyć i w myśl art. 145 § 1 P.p.s.a., uwzględniając skargę na decyzję uchylić decyzję w całości stwierdzając naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Przepis art. 183 § 1 P.p.s.a. stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zarzutów wyartykułowanych w podstawie skargi kasacyjnej.

Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 134 P.p.s.a. poprzez nierozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy poza zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Przepis art. 134 P.p.s.a. stanowi, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Od razu stwierdzić trzeba, iż Sąd pierwszej instancji rozstrzygnął sprawę w jej granicach. W skardze sporządzonej osobiście przez skarżącego nie było zarzutów odnoszących się do procesowej i materialnej podstawy zaskarżonej decyzji. Były tylko bezpodstawne zarzuty dotyczące braku kompetencji pracowników i wniosek o uchylenie decyzji. Zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych, przepisów ustawy o pomocy społecznej oraz przepisów konstytucyjnych znalazły się dopiero w piśmie uzupełniającym skargę, sporządzonym przez pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy. Sąd pierwszej instancji nie ograniczył się do zarzutów podniesionych w tym piśmie i nie ograniczył się do powołanej w piśmie pełnomocnika podstawy prawnej. Nie naruszył zatem dyspozycji art. 134 P.p.s.a. W opisie sposobu naruszenia art. 134 P.p.s.a., wyartykułowanym w omawianej podstawie kasacji nie ma wymaganej precyzji. Jeśli zarzut ten może być odczytany jako nierozpoznanie sprawy i rozstrzygnięcie sprawy poza zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną, to w części jest on bezzasadny, a w części nie dotyczy przepisu art. 134 P.p.s.a. Bezzasadność dotyczy zarzutu nierozpoznania sprawy. Jak już wyżej wskazano, Wojewódzki Sąd Administracyjny rozstrzygnął sprawę sądową wywołaną skargą na decyzję w przedmiocie usług opiekuńczych. Przytoczył podstawę prawną, dokonał wykładni przywołanej podstawy materialnej i zastosował do niej stan faktyczny ustalony w sprawie. Zarzut rozstrzygnięcia sprawy poza zgłoszonymi w skardze zarzutami i wnioskami oraz poza zgłoszoną w skardze podstawą prawną nie odnosi się zaś do dyspozycji art. 134 P.p.s.a.

Nie jest usprawiedliwiona ta część podstawy proceduralnej podstawy skargi kasacyjnej, która sprowadza się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., poprzez niezawarcie w uzasadnieniu orzeczenia stanowiska co do wszystkich żądań i wniosków zawartych w skardze oraz stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wnioski (żądania) zawarte w skardze i w piśmie uzupełniającym skargę polegały na uchyleniu decyzji albo zastosowaniu wobec niej dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1-3 P.p.s.a. Sąd pierwszej instancji ustosunkował się do tych żądań przyjmując, że nie ma podstaw do zakwestionowania legalności zaskarżonej decyzji i oddalając skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a. Nadto, Sąd zajął stanowisko co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia. Ustalił istotną okoliczność w postaci zaspokojenia potrzeb wnioskodawcy poprzez przyznanie mu specjalistycznych usług opiekuńczych. Niezależnie od bezzasadności wskazanego sposobu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., skonstatować należy, iż Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu nie można zarzucić naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. także w inny sposób. Przepis ten determinuje treść uzasadnienia wyroku. W myśl art. 141 § 4 zdanie pierwsze P.p.s.a., uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z tej regulacji prawnej (por. wyrok NSA z dnia 7 maja 2008 r., sygn. akt I OSK 998/07, niepublikowany, treść [w:] System Informacji Prawnej LEX nr 466506). Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie wymagane elementy. Sąd pierwszej instancji przedstawił stan sprawy, treść skargi i odpowiedzi na skargę, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia odpowiada wymogom art. 141 § 4 P.p.s.a. Sąd pierwszej instancji odniósł się do istotnych okoliczności faktycznych, a także rozważył ich kwalifikację prawną. Brak odniesienia się do podniesionych w skardze okoliczności niemających żadnego znaczenia w sprawie i skoncentrowanie się przez Sąd pierwszej instancji na kwestiach mających w sprawie znaczenie, nie stanowi naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., mogącego mieć wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 634/06, niepublikowany, treść [w:] System Informacji Prawnej LEX nr 320607).

Ostatnie uwagi stanowią jednocześnie stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 134 P.p.s.a., art. 135 P.p.s.a., art. 138 P.p.s.a. i art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez nieprzeprowadzenie przez WSA w Lublinie pełnej kontroli rozstrzygnięcia SKO w Lublinie, a w szczególności brak odniesienia się do istotnych zarzutów zawartych w skardze oraz w piśmie procesowym pełnomocnika. Dodać można, że sentencja wyroku zawiera wszystkie elementy wymagane przepisem art. 138 P.p.s.a. Zarzut naruszenia tego przepisu jest więc nie tylko bezpodstawny, ale także niezrozumiały. Jeśli zaś chodzi o przepis art. 135 P.p.s.a., to jest on stosowany w razie uwzględnienia skargi (por. wyrok NSA z dnia 28 lipca 2004 r., sygn. akt OSK 678/04, niepublikowany, treść [w:] System Informacji Prawnej LEX nr 158907). Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił skargi, a więc nie stosował art. 135 P.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny nie naruszył przepisu art. 153 P.p.s.a. Najpierw odnotować należy, że ustanie mocy wiążącej oceny prawnej wyrażonej w orzeczeniu sądu może spowodować zmiana istotnych okoliczności faktycznych (por. Barbara Adamiak, glosa do wyroku SN z dnia 25 lutego 1998 r., sygn. akt III RN 130/97, OSP 1997/5/101, s. 263). W niniejszej sprawie do istotnej zmiany doszło. Potrzeba wnioskodawcy w zakresie wnioskowanych usług opiekuńczych została zaspokojona po orzeczeniu wyrażającym ocenę w trybie art. 153 P.p.s.a. Niezależnie od tego, w myśl wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 26 marca 2008 r., sygn. akt II SA/Lu 548/07, organ administracyjny pierwszej instancji, nie mogąc przeprowadzić wywiadu środowiskowego, oparł się na możliwym do zebrania materiale dowodowym.

Nieusprawiedliwiony jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 134 P.p.s.a., art. 135 P.p.s.a., art. 138 P.p.s.a. i art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez nieuchylenie decyzji obu instancji, mimo, że zapadły one z naruszeniem art. 7 K.p.a., art. 10 K.p.a. w związku z art. 77 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a. i art. 107 § 3 K.p.a. Okoliczności faktyczne, które należy ustalić w oparciu o wyczerpująco zebrany i rozpatrzony materiał dowodowy oraz ocenić, według reguł określonych w art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., muszą być istotne z punktu widzenia prawa materialnego. Okoliczności te, dotyczące wystąpienia potrzeb wnioskodawcy w zakresie usług opiekuńczych i ich przyznania tych usług wcześniejszymi decyzjami, zostały ustalone. Nie było zatem podstaw do wyeliminowania zaskarżonej decyzji w oparciu o dyspozycje art. 145 § 1 pkt 1 lit.a-c, pkt 2 i 3 P.p.s.a.

Niezależnie od tego zauważyć trzeba, że podstawa opisana w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. przewiduje, iż skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Takich uchybień w niniejszej sprawie nie stwierdzono, trudno zatem mówić o ich wpływie na wynik sprawy. Wyraźnie jednak podkreślić trzeba, że nie zachodzi także druga przesłanka z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. Analizę wpływu ewentualnych uchybień proceduralnych na wynik sprawy zacząć trzeba od skonkretyzowania przedmiotu sprawy administracyjnej i zakresu przedmiotowego rozstrzygania w tej sprawie. Wnioskodawcy przyznano usługi opiekuńcze decyzją Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w N. z dnia [...] kwietnia 2008 r., na okres od [...] kwietnia 2008 r. do [...] grudnia 2008 r. oraz następnie decyzją Kierownika OPS w N. z dnia [...] stycznia 2009 r. na okres od [...] stycznia 2009 r. do [...] grudnia 2009 r. Tak więc w trakcie ponownego rozpatrywania wniosku z dnia [...] lutego 2007 r. – w dniu [...] lipca 2009 r. – wnioskodawca miał przyznane usługi opiekuńcze i ponowne merytoryczne załatwienie tej samej sprawy decyzją administracyjną byłoby naruszeniem zakazu sformułowanego w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. Zarówno z tego ustalenia jak i z modyfikacji żądania przedstawionej w odwołaniu, wynika, że przedmiotem sprawy były usługi opiekuńcze za okres od złożenia wniosku w dniu [...] lutego 2007 r. do maja 2008 r. (jako ekwiwalent tych "zaległych" usług wnioskodawca w odwołaniu domagał się kwot pieniężnych w formie zasiłku z pomocy społecznej). Tak wyartykułowane żądanie nie mogło być uwzględnione. Odmowa przyznania wnioskodawcy usług opiekuńczych, będąca rozstrzygnięciem zawartym w decyzji Wójta Gminy N. z dnia [...] lipca 2009 r., dotyczyła zatem okresu od dnia [...] lutego 2007 r. do dnia przyznania tego uprawnienia decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. Takie odczytanie treści decyzji wynika z nawiązania, w tzw. części nagłówkowej decyzji, do wniosku z dnia [...] lutego 2007 r., z rozstrzygnięcia (osnowy) decyzji oraz jej uzasadnienia.

Przepisy art. 36 pkt 2 lit. l oraz lit. m ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz.1362 ze zm.) zaliczają usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze do świadczeń niepieniężnych z pomocy społecznej. W myśl art. 106 ust.3 zdanie pierwsze tej ustawy, świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek z wymaganą dokumentacją. Uregulowanie to nie obejmuje świadczeń niepieniężnych. Usługi opiekuńcze, tak jak inne świadczenia niepieniężne, mogą być przyznawane jedynie na przyszłość. Wykładnię tę wzmacnia brzmienie art. 50 ust.5 ustawy o pomocy społecznej, według którego, ośrodek pomocy społecznej, przyznając usługi opiekuńcze, ustala ich zakres, okres i miejsce świadczenia.

W odniesieniu do żądania przyznania zasiłku okresowego, stanowiącego ekwiwalent za "zaległe" usługi opiekuńcze, jak zauważył Sąd pierwszej instancji, nie było podstaw do objęcia nowego żądania rozstrzyganiem w sprawie w przedmiocie usług opiekuńczych. To samo odnosi się do zgłoszonego w odwołaniu żądania przyznania zasiłku celowego. Dodać jeszcze trzeba, że nie mają związku ze sprawą wywody o obowiązkach organu w zakresie uzasadnienia decyzji uznaniowej oraz zarzuty, podniesione w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, odnoszące się do nieprzedstawienia w decyzjach rozliczeń kwot pieniężnych rozdysponowanych przez organ.

Jak wynika z powyższych uwag, zaskarżonemu wyrokowi nie można zatem zarzucić naruszenia powołanych w podstawie kasacji norm proceduralnych.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.