Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 1055/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-03-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit, c, art. 200
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.) Sędzia WSA Paweł Dańczak Protokolant: st. asystent sędziego Anna Łuczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2022 r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi i innymi szczególnymi ograniczeniami na rok 2020 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. na rzecz skarżącego – T. M. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. [pic]


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] r. nr [...] Dyrektor Ł. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. - po rozpatrzeniu odwołania T. M. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z [...] r. nr [...] w sprawie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

Strona złożyła 19 marca 2020 r. wniosek o przyznanie płatności na rok 2020, w treści którego ubiegała się o przyznanie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) dla działek rolnych o łącznej powierzchni 15,81 ha, w tym ONW Strefa II o powierzchni 10,15 ha i ONW strefa I o powierzchni 5,66 ha.

W dniach od 5 do 26 sierpnia 2020 r. w gospodarstwie rolnym strony przeprowadzona została przez wykonawcę zewnętrznego kontrola w zakresie kwalifikowalności powierzchni metodą FOTO. Na skutek przeprowadzonej kontroli stwierdzono następujące rozbieżności:

- dla działek rolnych B, C, I stwierdzono rozbieżności pomiędzy powierzchniami deklarowanymi a stwierdzonymi, dla działek tych zastosowano kod błędu DR13+;

- dla działek rolnych F, G, H stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej, dla działek tych nadano kod błędu DR18;

- dla działki rolnej C zastosowano kod DR14 - na całej działce stwierdzono brak przeprowadzenia w danym roku zabiegów agrotechnicznych.

28 września 2020 r. wnioskodawca wystąpił z pismem do Biura Powiatowego ARiMR w P., w którym informował o powodach niewykoszenia działek nr [...],[...],[...] oraz [...]. 7 stycznia 2021 r. wpłynęły zastrzeżenia beneficjenta do ustaleń raportu z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni. W związku ze zgłoszonymi przez stronę zastrzeżeniami przeprowadzona została weryfikacja raportu z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni, w wyniku której dokonano korekty ustaleń w zakresie działki rolnej C. Zgodnie z treścią korekty raportu z kontroli dla działki rolnej C wykreślono kod DR14, natomiast dla pozostałych działek B, C, I oraz F, G, H wykonawca podtrzymał pierwotne wyniki. Korekta raportu z czynności kontrolnych została przekazana stronie pismem z 19 marca 2021 r.

22 lutego 2021 r. T. M. zgłosił kolejne zastrzeżenia do raportu z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni. W odpowiedzi na powyższe 6 kwietnia 2021 r. Biuro Kontroli na Miejscu Ś. Oddział Regionalny poinformowało stronę o nieuwzględnieniu wniesionych zastrzeżeń.

Decyzją z [...] r. organ I instancji przyznał stronie płatność ONW strefa I w wysokości 923,64 zł pomniejszoną o 53,70 ze względu na stwierdzone nieprawidłowości oraz odmówił przyznania płatności ONW strefa II i nałożył sankcje w kwocie 792 zł.

W odwołaniu wnioskodawca wskazał, że składał zastrzeżenia do raportu z kontroli, ponieważ nie zgadza się z ustaleniami osób przeprowadzających wizytację, gdyż wszystkie deklarowane działki rolne były i są przez niego użytkowane rolniczo. Ponadto 28 września 2020 r. złożył do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR pismo o wystąpieniu na działkach ewidencyjnych [...],[...],[...]oraz [...] nadzwyczajnych okoliczności, o których wspomniano w decyzji, natomiast nie zostały uwzględnione oraz nie podano żadnej przyczyny ich nieuwzględnienia, choć okoliczności, które wystąpiły na jego działkach jak najbardziej kwalifikują się do zacytowanego art. 4 rozporządzenia nr 640/2014. Co więcej złożył zaświadczenie podpisane przez Wójta Gminy S. potwierdzające fakt zalewania działek, uniemożliwiające mu wykonanie zabiegów agrotechnicznych na działkach zadeklarowanych do wniosku, o czym w decyzji nie ma mowy. Ponadto złożył również oświadczenia dwóch świadków (załączone do pisma do BKM) potwierdzające, że działki zakwestionowane były przez niego w latach ubiegłych użytkowane rolniczo, do który również w decyzji nie ma odniesienia. Na podstawie art. 4 wspomnianego wyżej rozporządzenia do działek rolnych, na których wystąpiły nadzwyczajne okoliczności zachowuje prawo do płatności, ponieważ Kierownik Biura został poinformowany o ich wystąpieniu w terminie nie przekraczającym 15 dni od wystąpienia, natomiast w zaskarżonej decyzji wszystkie działki zostały potraktowane jako nieużytki, co absolutnie nie jest zgodne ze stanem faktycznym. Działka rolna B jest w całości użytkowna rolniczo (wykaszana corocznie), położona jest ona w bliskiej lokalizacji z lasem i corocznie pojawiają się na niej odrosty samosiejek drzew. Powierzchnia działki rolnej C jest w całości corocznie koszona i nie znajdują się tam tereny zarośnięte, zakrzaczone nieużytkowane rolniczo i jest niezrozumiałym wykluczenie 0,20 ha jako nieużytek. Odnosząc się natomiast do działek rolnych F, G oraz H, które kontrolerzy uznali jako nieużytki beneficjent oświadczył, że nie jest to zgodne ze stanem faktycznym. Działki te są wykaszane w terminie, tym bardziej, że stały one zadeklarowane w pakiecie rolno-środowiskowo-klimatycznym. W roku 2020 zostały niewykoszone w terminie wskazanym w rozporządzeniu, tj. do 30 września ze względu na ich zalanie (wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności), ale z całą pewnością nie stanowią nieużytków. Ponadto podkreślił, że działka ewidencyjna nr 202 jest spójna i użytkowana rolniczo na całej powierzchni.

Zaskarżoną decyzją Dyrektor ŁOR ARiMR w Ł. utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ wskazał, że podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowią przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U.2015 poz. 364). Organ odwołał się do treści § 2 i § 3 rozporządzenia.

Organ odwoławczy podniósł, że w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania spełnienie warunków przyznania płatności, o których mowa w wyżej wymienionych przepisach ustawy, zweryfikowane zostało w toku kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie rolnym wnioskodawcy. W wyniku czynności kontrolnych stwierdzono, że złożony przez stronę wniosek nie był zgodny ze stanem faktycznym, co stanowiło podstawę pomniejszenia należnych stronie płatności. Organ wyjaśnił, że kontrola na miejscu w gospodarstwie rolnym wnioskodawcy przeprowadzona została przez wykonawcę zewnętrznego przy wykorzystaniu tzw. metodą FOTO. Ten sposób kontroli ustanowiony został w przepisach prawa wspólnotowego i zgodnie z art. 40 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014.

Organ podniósł, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w gospodarstwie rolnym odwołującego została przeprowadzona przez uprawnionego, wykonawcę zewnętrznego - firmę A N. K., KPT, kontrola na miejscu metodą FOTO. W odniesieniu do działki rolnej B położonej na działce ewidencyjnej nr [...] został użyty przez inspektorów terenowych kod pokontrolny: DR52, który oznacza powiększenie zasięgu pola zagospodarowania - jest to kod mający charakter informacyjny oraz kod DR13+ który oznacza, że zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej. Z wyjaśnień uzyskanych z Biura Kontroli na Miejscu Ś. Oddział Regionalny oraz przesłanych do strony w dniu 10 lutego 2021 r. wynika, że na działce rolnej B zadeklarowano łąkę trwałą na powierzchni 1,67 ha. Jednak podczas prowadzonych czynności kontrolnych łąkę stwierdzono jedynie na powierzchni 0,54 ha. Na pozostałym obszarze stwierdzono brak zabiegów agrotechnicznych, dla którego utworzono pseudodziałki @B1 z powierzchnią stwierdzoną 0,60 ha oraz @B2 z powierzchnią stwierdzoną 0,38 ha, dla których zastosowano kod DR14 oznaczający, że na całej działce stwierdzono brak przeprowadzenia w bieżącym sezonie wegetacyjnym zabiegów agrotechnicznych przeciwdziałających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów, kod ten jednocześnie skutkuje wykluczeniem działek z płatności. W kolumnie "Uwagi" Tabela XI "Wyniki kontroli działek rolnych" raportu, inspektorzy zamieścili informację "Na działce nie przeprowadzono w danym roku zabiegów agrotechnicznych mających na celu zapobieganiu rozprzestrzenianiu się chwastów". W związku z czym powierzchnia utworzonych pseudodziałek nie została wliczona do powierzchni działki rolnej B. Dla zobrazowania stanu gruntu w trakcie wizytacji w terenie przeprowadzonej w dniach 5-26 sierpnia 2020 r. oraz 23 stycznia 2021r., zostały wykonane zdjęcia, które potwierdzają stwierdzone nieprawidłowości. Fotografie wykonane przez kontrolujących dotyczące działki rolnej B przedstawiają obszar nieużytkowany rolniczo, na którym nastąpiło zaniedbanie w zakresie gospodarki łąkowej, w szczególności w kontekście systematycznego wykaszania runi łąkowej, stosowaniu oprysków odchwaszczających. W decyzji organ zamieścił zdjęcia oraz szkice działki B.

Jeśli chodzi o działkę rolną C położoną na działce ewidencyjnej nr 1129, to organ wyjaśnił, że zgodnie z raportem z czynności kontrolnych (z uwzględnieniem jego korekty sporządzonej w wyniku rozpatrzenia złożonych przez stronę zastrzeżeń do raportu z 26 grudnia 2020 r.) powierzchnia upraw kwalifikujących się do objęcia płatnością zajmuje 0,86 ha powierzchni tej działki, a nie jak deklarowała strona 1,06 ha. Z wyjaśnień przekazanych przez wykonawcę kontroli wynika, że uznano, że na dz. C/C1 wykonano zabiegi agrotechniczne w bieżącym roku i usunięto błędny kod DR14. Jej mniejsza powierzchnia spowodowana jest użytkowaniem części południowej referencji przez innego rolnika. Odnosząc się do odwołania organ wyjaśnił, że z zamieszczonego szkicu z pomiaru powierzchni upraw, stanowiącego załącznik do raportu z czynności kontrolnych, z płatności wykluczona została południowa część działki ewidencyjnej nr [...] stanowiąca powierzchnię 0,20 ha. Organ wskazał, że na szkicach można zaobserwować inny rodzaj upraw wchodzących w granice działki referencyjnej 1129, które odpowiadają uprawom znajdującym się na sąsiadujących działkach ewidencyjnych nr [...] i [...]. Dlatego też na działkę tą nałożono kod błędu DR13+, ponieważ zadeklarowana powierzchnia działki rolnej C z daną uprawą jest większa od powierzchni zmierzonej podczas kontroli. W związku z czym pomniejszenie działki rolnej C wynika z przedeklarowania powierzchni działki, a nie jak twierdzi strona z uwagi na występowanie nieużytków.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że na skutek złożonych przez stronę zastrzeżeń do raportu z kontroli, zawarte w nim ustalenia zostały zweryfikowane przez wykonawcę kontroli. W wyniku weryfikacji raportu poprawiona została powierzchnia stwierdzona działki rolnej C i wynosi ona 0,86 ha. W pierwotnej wersji protokołu wynosiła ona również 0,86 ha, ale działka obwarowana była dodatkowo błędem DR14, który powodował wykluczenie działki z płatności, natomiast po uznaniu zastrzeżeń kod DR14 został usunięty i obszar stwierdzony został zakwalifikowany do płatności.

Podobnie działka rolna I położona na działce ewidencyjnej nr [...] została oznaczona przez kontrolujących kodem DR52 oraz DR53, kody te mają zastosowanie przy zmianie pola zagospodarowania i mają charakter informacyjny. Kod DR52 oznacza powiększenie zasięgu pola zagospodarowania, natomiast kod DR53 oznacza zmniejszenie pola zagospodarowania. Kolejne kody zastosowane dla działki rolnej I to DR22 oznaczający, iż działka rolna jest niespójna (błędnie zadeklarowano kilka działek rolnych głównych/podrzędnych, nie sąsiadujących ze sobą, jako jedną działkę rolną oraz wynikający z powyższego kod DR13+ świadczący o przedeklarowaniu powierzchni działki. Z akt sprawy wynika, że działka rolna I jest niespójna, ponieważ jak przedstawia szkic załączony do raportu z kontroli środek działki został wykluczony z płatności z powodu znajdujących się tam zakrzaczeń i zadrzewień oraz licznych samosiejek. Działka I zostaje podzielona na dwie działki o pow. 0,62 ha i 0,41 ha, które nie stykają się bezpośrednio granicami przez co działka nie tworzy obszaru spójnego. Obszar wykluczony z płatności znajdujący się w środkowej części działki wynosi 0,12 ha, stąd dla działki zastosowano kod DR13+.

Natomiast dla kolejnych działek rolnych F (dz. ew. [...]), G (dz. ew. [...]) oraz H (dz.ew. [...]) zastosowano kody pokontrolne DR52, DR53, które dotyczą pola zagospodarowania i mają charakter informacyjny oraz kod DR18, który oznacza, że na całej działce stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej, kod ten skutkuje wykluczeniem działki z płatności. W wyniku kontroli stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej na wszystkich trzech działkach rolnych, tj. F, G i H. W raporcie z kontroli w kolumnie "Uwagi' inspektorzy zamieścili informację działka nieużytkowana rolniczo. Na całej działce stwierdzono chwasty wieloletnie, zakrzaczenia, samosiejki drzew. Ustalenie okresu nieużytkowania jest niemożliwe. Ponadto wykonawca kontroli podkreślił, że działki te leżą w kompleksie nieużytków, na terenach bagiennych i porośnięte są wieloletnimi chwastami, pojedynczymi samosiejkami i krzakami, stan ten potwierdza liczna dokumentacja fotograficzna.

Organ wyjaśnił, że utrwalony na fotografiach, wykonanych w różnych częściach działek, stan szaty roślinnej w sposób nie budzący wątpliwości przedstawiają obszar nieużytkowany rolniczo. Organ podkreślił, że producent występując o dopłaty bezpośrednie, powinien podjąć niezbędne dla danej pory roku i warunków prace rolnicze. Jak wynika z raportu, odwołujący takich czynności nie zrealizował w przypadku ww. działek rolnych. Na zdjęciach wykonanych w toku wizytacji w terenie można zaobserwować nieodchwaszczoną roślinność trawiastą, niepoddaną żadnym zabiegom agrotechnicznym, jak również gęste zakrzaczenia i zadrzewienia. Zdaniem organu odwoławczego zgromadzony w toku kontroli materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że stan, w jakim znajdowały się grunty w dniu kontroli jest efektem kilkuletniego braku rolniczego użytkowania przedmiotowych gruntów.

Organ wskazał, że w przypadku płatności ONW strefa II dla działki rolnej B wykluczono powierzchnię 1,13 ha, dla działki I powierzchnię 0,12 ha, pomniejszenia te były wynikiem przedeklarowania powierzchni działek rolnych (DR13+). Natomiast działki rolne F o pow. 1,10 ha, G o pow. 1,90 ha i H o pow. 1,01 ha uznano za nieużytki, dlatego zostały w całości wykluczone z płatności (DR18). Łączna powierzchnia obszaru wykluczonego z ONW strefa II wynosi 5,26 ha. W przypadku ONW strefa I dla działki C wykluczono powierzchnię 0,20 ha w wyniku przedeklarowania powierzchni kod DR13+ 0,20 ha..

Organ odwoławczy stwierdził, że materiał dowodowy zgromadzony w toku kontroli potwierdza ustalenia zawarte w treści raportu z kontroli. Organ zaznaczył, że raport z czynności kontrolnych spełnia wymogi formalne określone w art. 41 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014.

W treści raportu z kontroli wskazane zostały działki objęte kontrolą, metody, przy wykorzystaniu których zostały przeprowadzone pomiary, obwód zmierzonych działek, stwierdzone powierzchnie upraw oraz opis nieprawidłowości. Wnioskodawca nie był obecny podczas przeprowadzania czynności kontrolnych, jednak nie wpływa to na wiarygodność dowodu z oględzin. Zgodnie z art. 25 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 809/2014: "Kontrole na miejscu mogą zostać zapowiedziane, pod warunkiem że nie koliduje to z ich celem lub skutecznością. Zapowiedzenie kontroli następuje z wyprzedzeniem ściśle ograniczonym do niezbędnego minimum i nie przekracza 14 dni. Jednakże w przypadku kontroli na miejscu odnoszących się do wniosków o przyznanie pomocy związanej z produkcją zwierząt gospodarskich lub wniosków o płatność w ramach środków wsparcia związanych z produkcją zwierzęcą lub zobowiązań zgłoszonych zgodnie z art. 14a ust. 5, zapowiedzenie nie przekracza 48 godzin, z wyjątkiem należycie uzasadnionych przypadków. Ponadto, jeżeli ustawodawstwo stosowane do aktów i norm dotyczących zasady wzajemnej zgodności wymaga, aby kontrole na miejscu miały niezapowiedziany charakter, wymienione zasady mają również zastosowanie w przypadku kontroli na miejscu przeprowadzanych pod kątem przestrzegania zasady wzajemnej zgodności. Zdaniem organu z powyższego przepisu wynika, że zasadą są kontrole niezapowiedziane, a wcześniejsze powiadomienie o nich jest wyjątkiem, z którego skorzystanie może być rozważane wyłącznie pod względem celowościowym. Tym samym udział strony w czynnościach kontrolnych nie jest obowiązkiem i nie jest wymagany dla ważności wyników z kontroli.

Organ wskazał, że organ I instancji słusznie dopuścił dowód z oględzin, których wyniki utrwalone zostały w korekcie raportu z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni nr 9013-00000014790/20 i rozstrzygając w przedmiotowej sprawie uwzględnił ustalony w toku kontroli stan faktyczny.

Ustosunkowując się do treści odwołania, w którym strona podniosła, że poinformowała o wystąpieniu na działkach ewidencyjnych [...],[...],[...]oraz [...] nadzwyczajnych okoliczności, o których wspomniano w decyzji, natomiast nie zostały uwzględnione oraz nie podano żadnej przyczyny ich nieuwzględnienia organ odwoławczy powołał treść art. 2 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 oraz do treści art. 4 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 640/2014 i wskazał, że wnioskodawca złożył pismo informujące o powodach niewykoszenia powierzchni na działkach [...],[...],[...] oraz [...] w 2020 r., jednak na uwagę zasługuje fakt, że w trakcie kontroli uznano, że działki o numerach [...],[...],[...] stanowią nieużytki z wieloletnimi chwastami, zakrzaczeniami i samosiejkami drzew, co oznacza, że powstały wcześniej niż w roku 2020, natomiast argumenty strony przedstawione w piśmie odnoszą się wyłącznie do roku 2020, a więc pozostają one bez wpływu na stan sprawy.

Organ odwoławczy, odpowiadając na kolejny zarzut odwołania dotyczący złożenia oświadczeń dwóch świadków (załączonych do pisma do Biura Kontroli na Miejscu) potwierdzających, że działki zakwestionowane były przeze niego w latach ubiegłych użytkowane rolniczo, do których również w decyzji nie ma odniesienia, wyjaśnił, że odpowiedź na powyższe została udzielona stronie przez Kierownika Biura Kontroli na Miejscu Ś. Oddziału Regionalnego i wysłana do strony w dniu 6 kwietnia 2021r. W odpowiedzi tej wskazano, iż oświadczenia świadków dotyczą roku 2019, zaś kontrola na miejscu była przeprowadzana w 2020 roku.

W zakresie płatności ONW typu z ograniczeniami naturalnymi strefa II organ wskazał, że powierzchnia zgłoszona we wniosku o przyznanie płatności ONW strefa II wynosiła 10,15 ha, w tym działki rolne: B (o pow. 1,67 ha), F (o pow. l,10ha), G (o pow. l,90ha), H (o pow. 1,01 ha), I (o pow. l,15ha), K (o pow. 3,32ha). Powierzchnia stwierdzona w toku postępowania administracyjnego, spełniająca kryteria przyznania ww. płatności, wyniosła 4,89 ha. Organ odwoławczy odwołał się do treści art. 18 ust. 6 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 640/2014, że w przypadku płatności ONW strefa II różnica pomiędzy powierzchnią zgłoszoną we wniosku a obszarem zatwierdzonym wyniosła 5,26 ha (10,15 ha - 4,89 ha = 5,26 ha). Stwierdzona różnica stanowi zatem 107,57 % obszaru zatwierdzonego (5,26 ha * 100% / 4,89 ha = 107,57 %). W związku z powyższym w sprawie zastosowanie ma kara ustanowiona we wskazanym powyżej przepisie polegająca na pomniejszeniu obszaru zatwierdzonego o wartość 1,5 raza większą od stwierdzonej różnicy tj. 7,89 ha (5,26 ha * 1,5 = 7,89 ha). Obszar zatwierdzony do objęcia jednolitą płatnością obszarową wyniósł zatem - 3,00 ha. Wyliczona kwota kary administracyjnej wynosi 792 zł. Kwota kary administracyjnej zgodnie z art. 19a ust. 4 rozporządzenia (UE) Nr 640/2014, będzie potrącana z płatności realizowanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych. Jeżeli w tych latach przyznane płatności nie pozwolą na pełną kompensację kary administracyjnej, pozostałe saldo zostanie anulowane.

Zdaniem Dyrektora ŁOR ARiMR w Ł. organ I instancji prawidłowo odmówił stronie przyznania płatności ONW oraz naliczył sankcje.

W zakresie płatności ONW typu z ograniczeniami naturalnymi strefa I powierzchnia zgłoszona we wniosku o przyznanie płatności ONW strefa I wynosiła 5,66 ha w tym działka rolna A (o pow. 0,45ha), C (o pow. 1,06 ha), D (o pow. 2,94ha), E (o pow. 0,26ha), J (o pow. 0,95ha). Powierzchnia stwierdzona w toku postępowania administracyjnego, spełniająca kryteria przyznania ww. płatności, wyniosła 5,46 ha. Różnica pomiędzy powierzchnią zgłoszoną we wniosku a obszarem -zatwierdzonym wyniosła 0,20 ha. Stwierdzona różnica stanowi zatem 3,66 % obszaru zatwierdzonego. W związku z powyższym w sprawie zastosowanie ma kara ustanowiona we wskazanym powyżej przepisie polegająca na pomniejszeniu obszaru zatwierdzonego o wartość 1,5 raza większą od stwierdzonej różnicy tj. 0,30 ha (0,20 ha * 1,5 = 0,30 ha). Obszar zatwierdzony do objęcia jednolitą płatnością obszarową wyniósł zatem 5,16 ha. Wyliczona płatności wyniosła 923,64 zł.

Powyższe ustalenia dokonane przez organ II instancji są zgodne z ustaleniami organu I instancji. W zakresie rachunkowym decyzja wydana przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nie budzi zastrzeżeń.

Ponadto organ odwoławczy wskazał, że art. 64 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie. Strona złożyła pismo, w którym informuje o nie wykoszeniu łąk z uwagi na zalanie działek, czego przyczyną były niedrożne rowy, które zostały zatamowane przez bobry, jako okoliczności nadzwyczajnych uzasadniających przyznanie płatności do gruntów, na których stwierdzono występowanie na całej powierzchni działek nr [...],[...] i [...]wieloletnich chwastów, zakrzaczeń i samosiejek drzew. W przedmiotowej sprawie zalanie działek potencjalnie mogłoby zostać uznane za nadzwyczajną okoliczność, ale tylko w przypadku braku wykoszenia działek w bieżącym sezonie wegetacyjnym, tj. 2020r., natomiast jak wynika z raportu z kontroli zachwaszczenia są wynikiem kilkuletniego nieużytkowania działek. Wobec czego nie można uznać wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności zgłoszonych w 2020 r., jako przyczyny niewykoszenia łąk, które jak widać na powyższych fotografiach są wynikiem kilkuletniego zaniedbania, nieużytkowania.

W ocenie organu odwoławczego popełniony przez stronę błąd, polegający na zadeklarowaniu we wniosku powierzchni nieużytkowanej rolniczo, bez żadnych wątpliwości nie może zostać uznany za oczywistą omyłkę, o której mowa w art. 4 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014. Oczywista omyłka to błąd małej wagi, który można dostrzec "na pierwszy rzut oka" lub inaczej - błąd niebudzący wątpliwości. Nieprawidłowość, której wykrycie wymaga przeprowadzenia określonych działań kontrolnych nie może zostać uznana za omyłkę o takim charakterze.

W analizowanym stanie faktycznym nie zaistniały także przesłanki wymienione w art. 64 ust. 2 lit. c i d rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013. Podkreślić należy, że zgłoszona we wniosku o przyznanie płatności powierzchnia gruntów rolnych stanowi podstawę dla wielkości pomocy finansowej i w ogóle dla możliwości udzielenia tej pomocy. Można powiedzieć, że powierzchnia gruntów zadeklarowana do pomocy finansowej określa ciężar finansowy tej pomocy, a zatem wnioskujący o pomoc rolnik, wskazując powierzchnię do płatności, musi czynić to w pełni świadomie, bowiem tylko on bierze na siebie odpowiedzialność za zgłoszone dane. Dodatkowo należy pamiętać, że wniosek o przyznanie płatności wiąże organ, który decydując o przyznaniu pomocy, musi odnieść się do danych w nim zawartych, w tym do wielkości zgłoszonego obszaru, i te właśnie dane poddać kontroli, bo decydują one o wielkości przyznanej pomocy. Powyższe względy powodują, że w żadnym razie nie można twierdzić, że tak istotny element stanu faktycznego jak powierzchnia nieużytkowana rolniczo nie mógł zostać w rozsądny sposób odkryty przez wnioskodawczynię, czy też był wynikiem błędu organu. Strona, jak każda osoba składająca na zewnątrz jakiekolwiek oświadczenie musi być świadoma treści, które podpisuje, bo tylko ona bierze za nie odpowiedzialność, a przeciwne działanie świadczy co najmniej o niedochowaniu należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw. Postępowanie administracyjne było w niniejszej sprawie wszczęte na wyłączny wniosek strony, która nie była zobowiązana do uzyskania płatności i składania wniosku, ale skorzystała z uprawnienia, które wynikało z przepisów prawa. Co więcej, składając wniosek wnioskodawca złożył oświadczenie woli i wiedzy, za które ponosi odpowiedzialność. W związku z powyższym, w ocenie organ odwoławczego, strona ponosi wyłączną winę za nieprawidłową deklarację powierzchni użytkowanej rolniczo we wniosku.

W ocenie organu odwoławczego nie zaistniały również przesłanki z art. 64 ust. 2 lit. e rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013. Stwierdzona niezgodność nie jest nieznaczna albowiem jak zostało to powyżej szczegółowo wykazane stwierdzona różnica pomiędzy powierzchnią zgłoszoną a obszarem zatwierdzonym stanowi 52,75 % obszaru zatwierdzonego.

Odnosząc się natomiast do art. 64 ust. 2 lit. f rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 wyjaśnić należy, iż wyjątki od stosowania kar administracyjnych zostały określone w art. 15 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014. W toku przeprowadzonego przez organ postępowania strona nie zgłaszała zmian we wniosku w zakresie spornych działek. W związku z powyższym w niniejszej sprawie przepis ten nie ma zastosowania.

W skardze T. M. zarzucił naruszenie:

1) art. 7 i 8 K.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz prowadzenie postępowania zmierzającego do załatwienia sprawy wbrew zasadzie zaufania strony do władzy publicznej i wydanie decyzji niezgodnej z prawem,

2) art. 2 Konstytucji,

3) art. 75 § 1 K.p.a. poprzez brak przeprowadzenia wszystkich dowodów z dokumentów będących w aktach sprawy, brak ich analizy i uwzględnienia w zaskarżonej decyzji, brak wskazania dlaczego jednym dowodom nadano status istotny dla rozstrzygnięcia sprawy, a inne pominięto bez uzasadnionej przyczyny, co również wskazuje na naruszenie przez organ art. 107 § 3 K.p.a.; art. 77 § 1 K.p.a. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego; art. 80 K.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów, co skutkowało dokonaniem jej w sposób dowolny i bez należytego rozważenia stanu sprawy i z pominięciem wszechstronnego materiału dowodowego,

4) art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, niepodanie przyczyn i powodów odmowy uznania wiarygodności i mocy dowodowej dokumentom i dowodom przekazanym przez stronę postępowania,

5) art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy organ odwoławczy winien uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji,

6) z art. 9 ust. 3 rozporządzenia Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. poprzez uznanie działki ewidencyjnej nr 202 jako niespójnej ze względu na zakrzaczenia, zadrzewienia i liczne samosiejki. Natomiast nie został uwzględniony fakt, że na ww. działce jest podjęte zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne i część, która została uznana za nieużytek, w roku 2019 była obszarem niewykoszonym (jak wynika z Planu Rolnośrodowiskowego) i rzeczą naturalna jest, że pojawiły się tam niewielkie odrosty samosiejek drzew, które zostały wykoszone po przeprowadzonej kontroli, w terminie do 30 września jak wskazuje rozporządzenie z dnia 18 marca 2015r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne". Natomiast znajdujące się tam drzewa zgodnie z powołanym na wstępie art. 9 ust. 3 rozporządzenia nr 640/2014 nie przekroczyły dopuszczonej liczby na 1 ha,

9) z art. 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. poprzez nieuznanie wystąpienia "nadzwyczajnych okoliczności" uniemożliwiających wykonanie zabiegu agrotechnicznego w terminie, choć wystąpienie takiego przypadku zostało zgłoszone Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w terminie do tego wyznaczonym.

Skarżący podniósł zarzut nieodniesienia się do pisma o wystąpieniu na działkach ewidencyjnych nr [...],[...],[...] oraz [...] nadzwyczajnych okoliczności, choć okoliczności, które wystąpiły na działkach jak najbardziej wpisują się w art. 4 rozporządzenia nr 640/2014. Do akt sprawy zostało złożone Zaświadczenie podpisane przez Wójta Gminy S. potwierdzające fakt zalewania ww. działek, uniemożliwiające wykonanie zabiegów agrotechnicznych na działkach zadeklarowanych do wniosku. Ponadto zostały złożone również oświadczenia dwóch świadków (załączone do pisma do BKM) potwierdzające, że działki zakwestionowane były w latach ubiegłych użytkowane rolniczo, do których również w decyzji z [...] r. nie ma żadnego odniesienia, a w zaskarżonej decyzji organ powtórzył jedynie zapis z raportu z kontroli, że działki te stanowią nieużytki powstałe przed 2020 r. Ponadto na podniesiony argument, że wniesiony do sprawy dowód w postaci zeznań świadków nie został rozpatrzony w decyzji organu I instancji, organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji wskazał jedynie, że odpowiedź na powyższe została udzielona stronie przez Kierownika Biura Kontroli na Miejscu Ś. Oddziału Regionalnego. Skarżący podniósł, że Biuro Kontroli na Miejscu nie jest organem rozstrzygającym w sprawie, jest nim Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, który wydaje rozstrzygnięcie w oparciu o cały zgromadzony materiał dowodowy. Dodatkowo skarżący wskazał, że to zeznania świadków obalały tezę zawartą w raporcie z kontroli na miejscu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

W piśmie procesowym z 11 lutego 2021 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z wydruków ze strony www. Geoportal360.pl, obrazujących zdjęcia lotnicze działek ewidencyjnych o numerach [...],[...]oraz [...], na okoliczność wykonywania przez stronę w 2018 r. zabiegów agrotechnicznych względem ww. nieruchomości, tj. ich koszenia i należytego utrzymania. Tymczasem w raporcie z kontroli przeprowadzonej metodą Foto w sierpniu 2020 r. błędnie stwierdzono, że działka nieużytkowana rolniczo. Na całej działce chwasty wieloletnie, zakrzaczenia, samosiejki drzew. Ustalenie okresu użytkowania niemożliwe. Strona wykonywała bowiem koszenie przedmiotowych nieruchomości zarówno w 2018 r., jak i 2019 r. Natomiast w roku 2020 skarżący zgłosił w prawem przewidzianym terminie fakt wystąpienia na ww. działkach nadzwyczajnych okoliczności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. dalej: "p.p.s.a."), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Oceniając skargę przy zastosowaniu powyższych kryteriów oceny Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Dyrektora Ł. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. z [...] r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z [...]r. zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

Rozpoznawana sprawa dotyczy przyznania skarżącemu płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi i innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2020. Wnioskowane płatności przyznane zostały skarżącemu w pomniejszonej wysokości.

Sąd zauważa, że podstawą przyznania skarżącemu wnioskowanej płatności w pomniejszonej wysokości były stwierdzone nieprawidłowości w trakcie kontroli na miejscu metodą FOTO. Z raportu z kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni wynika, że kontrola FOTO rozpoczęła się 5 sierpnia 2020 r. i zakończyła 26 sierpnia 2020 r. Powyższa kontrola, jak wynika z raportu zatwierdzonego w dniu 15 września 2020 r., a następnie zatwierdzonego po kontroli formalnej w dniu 1 grudnia 2020 r. oraz zatwierdzonego w systemie informatycznym 15 lutego 2020 r., nie została uzupełniona inspekcją terenową gospodarstwa skarżącego.

Natomiast w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że została przeprowadzona wizytacja terenowa w dniach od 5 do 26 sierpnia 2020 r. oraz w dniu 23 stycznia 2021 r. (kontrola FOTO). W aktach brak jest zdjęć obrazujących stan gruntu, zostały one natomiast wklejone do uzasadnienia zaskarżonej decyzji i wynika z nich, że zostały wykonane w różnych datach.

Skarżący złożył zastrzeżenia do raportu, wskazując, że raport zawiera działki rolne, których nie deklarował, a mianowicie pseudodziałki @B1 z powierzchnią stwierdzoną 0,60 ha oraz @B2, bowiem deklarował działkę główną B oraz działkę podrzędną B1 o powierzchni 1,67 ha. Ponadto skarżący wskazał, że raport zawiera błędy, bowiem kontrola została przeprowadzona, jak wynika z jego pierwszej strony, w dniach od 5 sierpnia 2020 r. do 26 sierpnia 2020 r., natomiast w dalszej części raportu jest informacja, że na działkach ewidencyjnych o numerach [...],[...],[...],[...],[...] i [...] kontrola został wykonana 9 listopada 2020 r. zdjęciami z prefiksem Z3, a więc po kontroli ARMiR. Jednocześnie skarżący wskazał, że raport został zatwierdzony w dniu 15 września 2020 r., a więc zatwierdzający potwierdził wydarzenia, które miały miejsce niespełna dwa miesiące później, tj. 9 listopada 2020 roku. Skarżący wskazał także, że na działkach rolnych F,G,H znajduje się kilka rozrzuconych drzew, ale zgodnie z art. 9 ust. 3 rozporządzenia Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. działkę rolną zawierającą rozrzucone drzewa uznaje się za kwalifikujący się obszar, o ile spełnione są określone warunki.

Odnośnie ustaleń dotyczących działki I skarżący stwierdził, że są one zupełnie nieprawidłowe, w raporcie napisano, że działka jest niespójna co jest błędne, ponieważ w roku 2020 powierzchnia nieskoszona zgodnie z opracowanym Planem Rolnośrodowiskowym wyniosła 0,23 ha i znajdowała się na wysokości wyłączonego z płatności obszaru porośniętego drzewami. Skarżący podważył przyjęcie, że działka jest niespójna w części, która w roku 2020 miała pozostać obszarem nieskoszonym, skoro na całej działce nie przeprowadził zabiegów agrotechnicznych mając na względzie załącznik do rozporządzenia rolnośrodowiskowego nr 2 IV.Pakiet 4. Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000 i Pakiet 5. Cenne siedliska poza obszarami Natura 2000.

Nadto skarżący wskazał odnośnie działki @B1, @B2, @C,C1A, że kontrola przeprowadzona w sierpniu nie może wykazać, że na działce nie przeprowadzono w danym roku żadnych zabiegów uprawowych zapobiegających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów, skoro do końca roku pozostało jeszcze cztery miesiące, a wymogi odnośnie gruntów, które podlegają zobowiązaniom rolno-środowiskowo-klimatycznym przesuwają termin koszenia do końca września. Skarżący podkreślił, że pismem z dnia 28 września 2020 r. poinformował Kierownika Biura Powiatowego ARMiR w P. o wystąpieniu nadzwyczajnych okoliczności na działkach ewidencyjnych o numerach [...],[...],[...] i [...].

Z pisma Biura Kontroli na Miejscu Ś. Oddział Regionalny z dnia 10 lutego 2021 r. wynika, że firma "A" N. K., [...] przeprowadzająca kontrolę odniosła się do powyższych zastrzeżeń skarżącego. Wprawdzie w aktach znajdują się lakoniczne wyjaśnienia firmy z dnia 27 stycznia 2021 r., które w ogóle nie odnoszą się do dokonanych zmian w raporcie. Wprowadzone korekty w raporcie z kontroli zostały przedstawione w piśmie A N. K. z dnia 26 stycznia 2021 r. skierowanym do skarżącego, ale bez czytelnego uzasadnienia i odniesienia się do wszystkich podnoszonych przez skarżącego zastrzeżeń.

Natomiast w ww. piśmie Biura Kontroli na Miejscu z dnia 10 lutego 2021 r. wyjaśniono, że dokonano zmian w raporcie i w sposób lakoniczny odniesiono się do wyżej przedstawionych zastrzeżeń skarżącego. Zupełnie pominięto podnoszoną przez skarżącego okoliczność realizowania przez niego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego i opracowanego Planu Rolnośrodowiskowego oraz zastosowania art. 9 ust. 3 rozporządzenia Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r.

Wobec powyższego, w ocenie Sądu w ogóle nie wyjaśniono, czy realizacja zobowiązania rolnośrodowiskowego, a więc zobowiązania wieloletniego ma jakikolwiek wpływ na przyznanie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi i innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2020.

Ponadto w piśmie z dnia 10 lutego 2021 r. stwierdzono, że informacja, iż skarżący złożył pismo do Kierownika Biura Powiatowego ARMiR w P. o wystąpieniu okoliczności nadzwyczajnych nie ma wpływu na wyniki kontroli, gdyż czynności kontrolne mają na celu jedynie udokumentowanie stanu faktycznego na działkach na dzień kontroli. Zdaniem Sądu, powyższe stwierdzenie pozostaje w całkowitej sprzeczności z kontrolami przeprowadzonymi w przedmiotowej sprawie metodą FOTO w różnych terminach, w tym z kontrolą wykonaną 9 listopada 2020 r. udokumentowaną zdjęciami z prefiksem Z3 oraz z kontrolą z 23 stycznia 2020 r.

Zdaniem Sądu, zarzuty skarżącego do ustaleń kontroli nie zostały również wyjaśnione w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji. Tymczasem skarżący podjął polemikę z ustaleniami kontroli i wyjaśnieniami wykonawcy kontroli składając najpierw zastrzeżenia, a następnie odwołanie, jasno przedstawiając swoje stanowisko w sprawie.

Powyższe prowadzi do wniosku, że organy nie wyjaśniły w sposób nie budzący wątpliwości, dlaczego uznały, że płatności powinny być skarżącemu przyznane w pomniejszonej płatności. Skoro zaś skarżący kwestionuje prawidłowość ustalenia stanu faktycznego sprawy, Sąd zobowiązany jest w trakcie dokonywanej kontroli do szczególnie wnikliwej analizy ustaleń faktycznych organów. Dokonane zaś ustalenia prowadzą do wniosku, że organ nie wyjaśnił wszystkich wątpliwości podnoszonych przez stronę. Zupełnie niezrozumiałe, pozbawione spójnego uzasadniania jest stanowisko organu co do tego, że działki o numerach [...],[...],[...] stanowią nieużytki z wieloletnimi chwastami, zakrzaczeniami i samosiejkami drzew, co oznacza, że powstały wcześniej niż w roku 2020, natomiast argumenty strony co do nadzwyczajnych okoliczności odnoszą się wyłącznie do roku 2020 i pozostają bez wpływu na stan sprawy. Organ całkowicie pomija, że skarżący powołuje się na realizowanie zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego i opracowany Plan Rolnośrodowiskowego oraz zeznania świadków (brak w aktach sprawy), którzy potwierdzają, że działki były przez skarżącego w latach wcześniejszych użytkowane rolniczo, które to zeznania, wbrew stanowisku organu, maja znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy.

Organy w uzasadnieniu wydanych decyzji powołały się ogólnie na ustalenia kontroli na miejscu metodą FOTO, która, pomimo zastrzeżeń wnioskodawcy, nie została uzupełniona inspekcją w terenie. Pomiar powierzchni użytkowanej rolniczo dokonywany jest na obrazie ortofotomapy w granicach działki ewidencyjnej. Powierzchnia ta wyznaczana jest jako różnica powierzchni pomiędzy powierzchnią całkowitą działki ewidencyjnej a terenami nieuprawnionymi do płatności (np. lasy, wody, drogi, siedliska mieszkalne itp.), których granice są określone na podstawie ortofotomapy. W praktyce jednak porównanie tej powierzchni z powierzchnią pomierzoną przez geodetów częstokroć prowadzi do rozbieżnych wyników. W przypadku stwierdzonych rozbieżności, konieczne jest tym samym przeprowadzenie kontroli na miejscu metodą inspekcji terenowej i metodą FOTO. Kontrola ta, aby stanowiła wiarygodny dowód w sprawie, musi być dokonana w sposób na tyle precyzyjny, aby rozwiać wszelkie wątpliwości, jakie powstały w zakresie kwalifikowalności powierzchni.

Zarówno raport z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni, jak i zaskarżone decyzje, nie były sporządzone w sposób czytelny i zrozumiały. Skarżący nie miał jasnego obrazu sytuacji, z jakich powodów została pomniejszona powierzchnia kwalifikująca się do dopłaty. Tymczasem rozumowanie skarżącego jest proste, twierdzi, że realizuje zobowiązanie rolno-środowisko- klimatyczne i wszystkie grunty deklarowane do płatności użytkuje zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Tymczasem powyższe powinno zmotywować organy do wyjaśnienia podstawowej kwestii, jaką jest powierzchnia kwalifikująca się do dopłaty.

Ponadto organ nie wyjaśnił, dlaczego stwierdził zakrzaczenia, w sytuacji gdy skarżący twierdzi, że zastosowanie ma art. 9 ust. 3 rozporządzenia Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności.

W tym miejscu przypomnieć należy, że przepis art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 stanowi, że w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 27 ust. 2 ustawy).

Sąd w pełnym zakresie podziela pogląd, że raport z kontroli przeprowadzonej metodą FOTO jest niewątpliwie ważnym dowodem w sprawie dotyczącej przyznania pomocy finansowej na określone działania, przepisy nie stanowią jednak, że jest to jedyny środek dowodowy, a wręcz przeciwnie przepis art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy zobowiązuje organ do rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Ponieważ organ nie ma obowiązku poszukiwania dowodów na poparcie twierdzeń strony, tym istotniejsza jest aktywność strony w postępowaniu dowodowym podejmowana w celu uzupełnienia materiału dowodowego w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia. Brak jest natomiast jakichkolwiek podstaw do wywodzenia, że okoliczność stwierdzona w raporcie jest udowodniona - w sytuacji gdy strona wnioskuje o przeprowadzenie przeciwdowodu.

Odmowa uwzględnienia wniosków dowodowych narusza art. 78 K.p.a. Z tego przepisu wynika, że co do zasady żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy (art. 78 § 1 K.p.a.). Nieuwzględnienie żądania przeprowadzenia dowodu może nastąpić wyłącznie wtedy, gdy nie zostało zgłoszone w toku postępowania i dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają znaczenie dla sprawy.

Strona nie godząc się z ustaleniami dowodowymi, nie ograniczyła się do ich gołosłownego kwestionowania, lecz usiłowała doprowadzić do poszerzenia materiału dowodowego wskazując świadków na okoliczność potwierdzenia prowadzenia działalności rolniczej na wskazanych działkach. Tymczasem organ uznał, że oświadczenia świadków przedstawione przez stronę nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy bez wyczerpującego uzasadnienia swojego stanowiska.

Przypomnieć również należy, że z zasady przekonywania (art. 11 K.p.a.) wynika obowiązek organów administracji publicznej wyjaśniania stronom w sposób jasny, zrozumiały i logiczny przyczyn podejmowania określonych działań przez te organy (art. 107 § 3 K.p.a.). W ocenie Sądu stwierdzić należy, że uzasadnienie decyzji w przedmiocie przyznania ONW narusza art. 107 § 3 K.p.a. i jest przesłanką do jej wyeliminowania z obrotu prawnego, gdyż uchybienie to może mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z uzasadnienia decyzji powinny jasno wynikać przyczyny zajętego przez organ stanowiska i to w sposób umożliwiający ich zidentyfikowanie i zrozumienie dla strony. Podkreślić należy, że w przepisach rozporządzenia w sprawie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi i innymi szczególnymi ograniczeniami nie został zmodyfikowany ani wykluczony obowiązek organu przedstawienia stanowiska w uzasadnieniu decyzji.

Zauważyć należy, że w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji organy nie odniosły się w wyczerpujący sposób do argumentów, które zdaniem skarżącego potwierdzają jego stanowisko w sprawie. Zaniechanie oceny przedstawionych okoliczności czyni, w ocenie sądu, stanowisko organu arbitralnym, zaś wymienione braki postępowania wyjaśniającego powodują, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera pełnego uzasadnienia faktycznego i prawnego. Wskazane naruszenia przepisów - art. 27 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 i art. 107 § 3 K.p.a. miały zdaniem sądu istotny wpływ na wynik sprawy.

Brak uzasadnienia decyzji administracyjnej, jeżeli przepisy prawa nie zwalniają organu od obowiązku sporządzenia takiego uzasadnienia, może być traktowany jako rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.), zaś uzasadnienie decyzji administracyjnej niespełniające wymogów określonych w art. 107 § 3 K.p.a. może być przyczyną uchylenia decyzji przez organ wyższej instancji lub sąd administracyjny. Ponadto z treści art. 8 (zasada zaufania), art. 11 oraz art. 107 § 3 K.p.a. wynika w szczególności, że uzasadnienie decyzji nie może ograniczać się do przedstawienia i umotywowania własnego stanowiska organu, jeżeli w toku postępowania strona podniosła zarzuty, zapatrując się na faktyczną bądź prawną ocenę sprawy odmiennie niż organ administracji publicznej. W świetle zasady przekonywania, strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji, bowiem w przeciwnym wypadku nie mają one możliwości obrony swoich słusznych interesów przed organem odwoławczym, jak i przed sądem administracyjnym.

Organy nie wyjaśniły, dlaczego wobec zastrzeżeń skarżącego nie przeprowadzona została kontrola metodą inspekcji terenowej oraz nie wyjaśniły w sposób pełny, czy zastrzeżenia te zostały prawidłowo zweryfikowane przez firmę przeprowadzającą kontrolę.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie naruszone zostały przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 27 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r., art. 8 § 1 K.p.a., art. 11 K.p.a i art. 107 § 3 K.p.a.

Rozpoznając sprawę ponownie organy uwzględnią powyższe wskazania Sądu. W szczególności w uzasadnieniu wydanych decyzji organy ARiMR odniosą się do ww. wskazanych okoliczności, które winny znaleźć pełne odzwierciedlenie w aktach administracyjnych sprawy umożliwiając skarżącemu jak i Sądowi kontrolę prawidłowości wydanego rozstrzygnięcia. Organy winny bowiem w pierwszej kolejności przedstawić jednoznacznie ustalony przez siebie stan faktyczny i wypowiedzieć się rzeczowo i precyzyjnie co do zebranego w aktach materiału dowodowego, w tym dokonać jego szczegółowej oceny w kontekście zarzutów stawianych przez stronę. Ocena ta winna być zawarta w uzasadnieniu decyzji. Wyniki powyższych ustaleń winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z zasadami określonymi w art. 107 § 3 K.p.a.

Z przedstawionych powyżej względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w związku § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.). Na koszty złożyły się: wynagrodzenie pełnomocnika - 480 zł oraz wpis od skargi w kwocie 200 zł.

EG