Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1316/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie : WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) WSA Jacek Bursa Protokolant : sekretarz sądowy Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi A. P., R. F., A. S. i K. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia 21 sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości skargę oddala


UZASADNIENIE

Decyzją z 30 stycznia 2015 r. znak: [...] Starosta O. ograniczył sposób korzystania z nieruchomości położonej w obrębie S. , jednostka ewidencyjna O. - miasto, oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,2335 ha, będącej zgodnie z księgą wieczystą współwłasnością R.F. , A.P. , A.S. i K.P. poprzez udzielenie Operatowi Gazociągów Przesyłowych [...] S.A. w W. Oddział w Ś. zezwolenia na założenie i przeprowadzenie urządzeń służących do przesyłania gazu w postaci gazociągu DN 150 MOP 2,5 MPa, na długości 99 metrów wraz ze strefą kontrolowaną 397 m2 (o szerokości 4 metrów) w ramach zadania inwestycyjnego pn.: "przebudowa gazociągu przyłączeniowego do SRP O. –N. - wykonanie dokumentacji projektowej", które to ograniczenie obejmuje także możliwość zajęcia, na okres od około 3 do 6 miesięcy od momentu rozpoczęcia robót, części ww. nieruchomości w pasie montażowym o pow. 1386 m2 (o szerokości 15 metrów wzdłuż osi gazociągu), w celu wykonania prac budowlano-montażowych, w sposób przedstawiony w projekcie zagospodarowania terenu, sporządzonym w skali 1:5000, stanowiącym załącznik do decyzji, o minimalnej głębokości posadowienia projektowanego gazociągu DN 150 na działce nr [...] 1,2 metra poniżej poziomu terenu do górnej tworzącej gazociągu.

Ponadto Starosta O. wskazał na ciążący na inwestorze obowiązek przywrócenia przedmiotowej nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po zakończeniu robót (pkt 2), informując jednocześnie o skutkach wykonania inwestycji objętej zezwoleniem, przewidzianych w przepisach art. 124 ust. 4, ust. 5 i ust. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami (pkt 3), jak również o tym, że ostateczna decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości stanowi podstawę wpisu w księdze wieczystej (pkt 4).

Orzekając w ww. sposób organ I instancji wskazał, iż planowana przez ww. spółkę inwestycja spełnia wymogi przewidziane w art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r., poz. 782), ponieważ jest zgodna z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu osiedla [...] w O. , przyjętego uchwałą Nr [...] Rady Miasta O. z dnia 30 czerwca 2004 r. (Dz. Urz. Woj. [...]), zaś złożenie przez inwestora wniosku o wydanie zezwolenia zostało poprzedzone jego rokowaniami ze współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości w sprawie uzyskania zgody na wykonanie prac związanych z ww. inwestycją, których wynik był negatywny, jak również zgody takiej nie uzyskano w toku postępowania przed organem I instancji.

Odwołanie od ww. decyzji Starosty O. złożyli A.P. , R.F., K.P. i A.S. , nie zgadzając się z proponowanymi przez inwestora warunkami udostępnienia przedmiotowej nieruchomości, tj. kwotą wynagrodzenia z tytułu ustanowienia na przedmiotowej nieruchomości służebności przesyłu oraz wysokością odszkodowania za szkody związane z budową projektowanego gazociągu podnosząc równocześnie, że nieruchomość ta pomimo bardzo dobrej lokalizacji straciła na wartości. Ponadto odwołujący się wyrazili zgodę na budowę gazociągu i ustanowienie służebności przesyłu na pierwotnych warunkach zaproponowanych przez przedstawiciela inwestora.

Wojewoda decyzją z dnia 21 sierpnia 2015 r. znak: [...] na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r., poz. 782) oraz art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., po rozpatrzeniu odwołania A.P. , R.F. , K.P. i A.S. od decyzji Starosty O. z 30 stycznia 2015 r. znak: [...] uchylił zaskarżoną decyzję Starosty O. z 30 stycznia 2015 r. znak: [...] w całości i orzekł o ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości położonej w obrębie S. , jednostka ewidencyjna O. - miasto, oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 0,2262 ha, będącej zgodnie z księgą wieczystą nr [...] współwłasnością R.F. , A.P. , A.S. i K.P. , poprzez udzielenie Operatowi Gazociągów Przesyłowych [...] S.A. w W. Oddział w Ś. zezwolenia na założenie i przeprowadzenie urządzeń służących do przesyłania gazu, w postaci gazociągu [...] na długości 98,6 metra wraz ze strefą kontrolowaną o pow. 395 m2 (o szerokości 4 metrów), w ramach zadania inwestycyjnego pn.: przebudowa gazociągu przyłączeniowego do SRP O. –N. - wykonanie dokumentacji projektowej, które to ograniczenie obejmuje także możliwość zajęcia, na okres od 3 do 6 miesięcy od momentu rozpoczęcia robót, części ww. nieruchomości w pasie montażowym o pow. 1380 m2 (o szerokości 15 metrów wzdłuż osi gazociągu), w celu wykonania prac budowlano-montażowych, zgodnie z projektem zagospodarowania terenu sporządzonym w skali 1:5000, stanowiącym załącznik do niniejszej decyzji, o min. głębokości posadowienia projektowanego gazociągu DN 150 na działce nr [...] - 1,2 metra poniżej poziomu terenu do górnej tworzącej gazociągu; a także orzekł o odmowie ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości położonej w obrębie S. jednostka ewidencyjna O. - miasto, oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0073 ha, poprzez udzielenie Operatowi Gazociągów Przesyłowych [...] S.A. w W. Oddział w Ś. zezwolenia na założenie i przeprowadzenie urządzeń służących do przesyłania gazu, w postaci gazociągu DN 150 MOP 2,5 MPa, w ramach zadania inwestycyjnego pn.: "przebudowa gazociągu przyłączeniowego do SRP O. " - wykonanie dokumentacji projektowej.

Dokonując wstępnej analizy organ odwoławczy ustalił, że zgodnie z powołanym wyżej planem miejscowym część wskazanej we wniosku inwestora działki nr [...] położona jest w obszarze oznaczonym w tym planie symbolem "KZ" - tereny tras komunikacyjnych (ulica zbiorcza), zaś zgromadzony dotychczas przez organ I instancji materiał dowodowy nie pozwalał na jednoznaczne stwierdzenie, jaka część ww. nieruchomości rzeczywiście położona jest w pasie drogowym drogi publicznej.

Z uwagi na powyższe, pismem z 20 maja 2015 r. tutejszy organ zlecił Staroście O. przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego w ww. zakresie, jak również ustalenie przez organ I instancji, czy wnioskodawca występował dotychczas lub dysponuje zezwoleniem właściwego zarządcy ww. ulicy na posadowienie w jej pasie drogowym projektowanego przewodu.

Pismami z 29 czerwca 2015 r. i z 1 lipca 2015 r. organ I instancji przesłał dokumentację pozyskaną w toku zleconego postępowania uzupełniającego w postaci kopii: decyzji Wojewody z 14 stycznia 2015 r. znak: [...] oraz postanowienia tego organu z 25 lutego 2015 r. znak: [...] o sprostowaniu w ww. decyzji oczywistej omyłki pisarskiej; postanowienia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z 27 marca 2015 r. znak: [...] stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji Wojewody ; mapę z projektem podziału działki nr [...] na działki nr [...] i nr [...] ; wyrys z mapy ewidencyjnej dla działek nr [...] i nr [...] pismo Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad z 18 czerwca 2015 r.; pismo pełnomocnika inwestora I.N. przekazujące kopię decyzji Prezydenta Miasta O. z 6 listopada 2012 r. znak: [...] zezwalającej inwestorowi na zlokalizowanie w pasie drogowym drogi publicznej, gminnej - ulicy sadowej w O. (działki nr [...] i [...] ) - urządzeń niezwiązanych z potrzebami ruchu drogowego - gazociągu w związku z przebudową gazociągu przyłączeniowego DN 150 CN 150 MPa do SRP O. , zgodnie z załączonym planem sytuacyjnym; pismo Urzędu Miasta O. z 29 czerwca 2015 r. wraz z załącznikami - przekazanymi za pośrednictwem faksu uchwałą Nr [...] Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia 28 lutego 1989 r. w sprawie zaliczenia ulic do kategorii dróg lokalnych miejskich w miastach [...] ,[...] ,[...] (Dz. Urzęd. Woj. [...] ). Z uwagi na fakt, iż z powyższych materiałów wynika, że działka nr [...] (powstała z podziału działki nr [...] - podział dotychczas nieujawniony w KW nr [.,..] , obr. S. , jedn. ewid. O. - miasto, stała się z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własnością Gminy Miasto O. , w związku z jej zajęciem pod drogę gminną nr [...] - ulicę [...] w O. , co potwierdzono w ww., ostatecznej decyzji Wojewody z 14 stycznia 2015 r. znak [...] , pismem z 1 lipca 2015 r. tutejszy organ zwrócił się do pełnomocnika inwestora o przedłożenie do akt sprawy aktualnej mapy ewidencyjnej (względnie planu zagospodarowania terenu uwzględniającego aktualne oznaczenia ewidencyjne) z naniesionym przebiegiem projektowanego gazociągu DN 150 MOP 2,5 MPa obecnie przez działkę nr [...] oraz wskazaniem dokładnych wymiarów strefy kontrolowanej po wykonaniu planowanej inwestycji oraz pasa montażowego niezbędnego dla przeprowadzenia prac budowlano-montażowych na przedmiotowej nieruchomości.

Pismem z 9 lipca 2015 r. I.N. przedłożyła do akt sprawy aktualną mapą ewidencyjną z naniesionym przebiegiem projektowanego gazociągu [...] a na działce nr [...] wraz ze wskazaniem wymiarów strefy kontrolowanej oraz pasa montażowego. Ponadto pełnomocnik inwestora wyjaśniła, że długość przecięcia przedmiotowej nieruchomości projektowanym gazociągiem wyniesie 98,6 metra, powierzchnia strefy kontrolowanej - 395 m2, zaś powierzchnia pasa montażowego - 1380 m2.

Następnie zawiadomieniem z 15 lipca 2015 r. poinformowano strony o zgromadzeniu przez organ odwoławczy materiału dowodowego niezbędnego do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy oraz możliwości zapoznania się z tym materiałem dowodowym, a także wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań - w terminie 10 dni od doręczenia zawiadomienia - jednakże żadna ze stron nie skorzystała z tego prawa w wyznaczonym terminie.

Rozpatrując odwołanie oraz całość materiału dowodowego zebranego w sprawie Wojewoda stwierdził, że w art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami podkreślono, iż ustawodawca uzależnił możliwość udzielenia przez starostę zezwolenia danemu podmiotowi realizującemu konkretne przedsięwzięcie, zgody na czasowe zajęcie niezbędnej do tego nieruchomości, od spełnienia dwóch ściśle określonych przesłanek: tego aby ewentualne zezwolenie zgodne było z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, oraz tego aby wystąpienie z wnioskiem o wydanie ww. decyzji, dany podmiot poprzedził przeprowadzeniem z właścicielem nieruchomości rokowań mających na celu udostępnienie przez tę osobę nieruchomości w sposób dobrowolny.

Decyzja wydana w oparciu o powołaną regulację stanowi czasowy tytuł administracyjno-prawny do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, o którym mowa w art. 3 pkt 11 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 z późn. zm.). Zgodnie z art. 6 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jest celem publicznym.

Ponadto "zakładanie i przeprowadzenie" na nieruchomości określonych w przepisie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami przewodów lub urządzeń polegać może zarówno na budowie nowych, jak i przebudowie już istniejących obiektów, przy czym w warunkach niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż zakres projektowanego przez inwestora obiektu, a zwłaszcza istotna zmiana jego przebiegu w stosunku do już istniejącego na tym obszarze gazociągu oraz związana z tym faktem zmiana jego charakterystycznych parametrów, w tym w szczególności jego długości, pozwala na stwierdzenie, że planowane prace będą polegać na budowie nowego obiektu liniowego, co wynika już z treści wniosku inwestora, w którym wskazano, iż "realizacja przedsięwzięcia ze względów technologicznych polegać będzie na budowie nowego gazociągu wzdłuż istniejącej nitki gazociągu. Po wykonaniu nowego gazociągu i włączeniu do czynnej sieci gazowej istniejący gazociąg zostanie wyłączony z użytkowania".

Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy zaświadczenia Prezydenta Miasta O. z 27 lipca 2010 r. znak [...] , do którego załączono wypis i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów osiedla [...] w O. , uchwalonego uchwałą Nr [...] Rady Miasta O. z dnia 30 czerwca 2004 r., objęta wnioskiem inwestora nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] o pow. 0,2335 ha położona jest częściowo w jednostce strukturalnej "ZP" - tereny zieleni urządzonej (jak wynika z porównania załącznika graficznego do ww. zaświadczenia z pozyskaną do akt sprawy, aktualną mapą ewidencyjną, tej części przedmiotowej nieruchomości odpowiada obecnie działka nr [...] oraz częściowo w jednostce "KZ" - tereny tras komunikacyjnych: ulica zbiorcza.

Zgodnie z § 11 ust. 1 i ust. 2 pkt 5 tego planu miejscowego, podstawowym przeznaczeniem terenu na obszarach zieleni urządzonej jest "zieleń parkowa" (pojęcie niezdefiniowane w tym akcie planistycznym), zaś jako użytkowanie dopuszczalne ustala się urządzenia infrastruktury technicznej (przez budowę urządzeń infrastruktury technicznej należy zgodnie z przepisem art. 143 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami rozumieć budowę drogi oraz wybudowanie pod ziemią, na ziemi albo nad ziemią przewodów lub urządzeń wodociągowych, kanalizacyjnych, ciepłowniczych, elektrycznych, gazowych i telekomunikacyjnych), przy czym zgodnie z ust. 3 tego przepisu, warunkiem lokalizacji urządzeń w ramach użytkowania dopuszczalnego jest dostosowanie charakteru i wymogów do użytkowania podstawowego lub spełnienie warunków ustaleń obowiązujących dla stref polityki przestrzennej określonych w rozdziale III w zakresie wynikającym z zasięgu terenowego tych stref.

Jak stanowi przepis § 17 ust. 2 pkt 4 ww. planu miejscowego, "w zakresie zaopatrzenia w gaz, zasilanie w gaz obiektów i urządzeń w obszarze opracowania będzie w dalszym ciągu oparte na istniejącej sieci, tj. istniejącej stacji redukcyjnej gazu T stopnia O".

Mając natomiast na uwadze fakt, iż przedmiotowy gazociąg przebiegać będzie pod powierzchnią gruntu (1,2 metra poniżej poziomu terenu do "górnej tworzącej gazociągu") i stanowić ma część istniejącej sieci (stacji redukcyjnej gazu I stopnia O. ) zrealizowaną w ramach "modernizacji" istniejącej nitki gazociągu (polegającej na wykonaniu nowego obiektu i zdemontowaniu istniejącego obecnie na tym obszarze gazociągu DN 125), wymóg zgodności planowanej inwestycji z ww. ustaleniami obowiązującymi dla strefy polityki przestrzennej w ww. planie miejscowym należy uznać za spełniony.

Wskazano również, że zgodnie z przepisem § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie (Dz. U. z 2013 r., poz. 640), dla gazociągów należy wyznaczyć, na okres ich użytkowania, strefy kontrolowane.

Jak stanowi przepis § 2 pkt 30 ww. rozporządzenia, strefa kontrolowana to obszar wyznaczony po obu stronach osi gazociągu, którego linia środkowa pokrywa się z osią gazociągu, w którym przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się transportem gazu ziemnego podejmuje czynności w celu zapobieżenia działalności mogącej mieć negatywny wpływ na trwałość i prawidłowe użytkowanie gazociągu.

Zgodnie z przepisami § 10 ust. 2-6 i ust. 6 pkt 3a powołanego aktu prawnego, w strefach kontrolowanych należy kontrolować wszelkie działania, które mogłyby spowodować uszkodzenie gazociągu lub mieć inny negatywny wpływ na jego użytkowanie i funkcjonowanie. W strefach kontrolowanych nie należy wznosić obiektów budowlanych, urządzać stałych składów i magazynów oraz podejmować działań mogących spowodować uszkodzenia gazociągu podczas jego użytkowania. W strefach kontrolowanych nie mogą rosnąć drzewa w odległości mniejszej niż 2 metry od gazociągów o średnicy do DN 300 włącznie i 3 metry od gazociągów o średnicy większej niż DN 300, licząc od osi gazociągu do pni drzew. Wszelkie prace w strefach kontrolowanych mogą być prowadzone tylko po wcześniejszym uzgodnieniu sposobu ich wykonania z właściwym operatorem sieci gazowej. Jeżeli w planach uzbrojenia podziemnego nie przewidziano stref kontrolowanych dla gazociągów budowanych w pasach drogowych na terenach miejskich i wiejskich, lokalizację strefy kontrolowanej należy ustalić w dokumentacji projektowej gazociągu, po uzgodnieniu z zarządcą drogi. Szerokość stref kontrolowanych, o których mowa w ust. 1, powinna wynosić dla gazociągów o maksymalnym ciśnieniu roboczym (MOP) powyżej 1,6 MPa oraz o średnicy do DN 150 włącznie - 4 metry.

Analizując wskazane we wniosku inwestora parametry planowanej inwestycji Wojewoda stwierdził, że są one zgodne z powołanymi powyżej przepisami rozporządzenia Ministra Gospodarki z 26 kwietnia 2013 r., zaś planowane usytuowanie przedmiotowego gazociągu-możliwie najbliżej granicy działki nr [...] - w sposób niezbędny ograniczać będzie korzystanie z części ww. nieruchomości.

W świetle powyższych uwag należało stwierdzić, iż planowana inwestycja jest zgodna z obowiązującym na tym obszarze miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, zaś analiza parametrów planowanej inwestycji, w tym zwłaszcza jej lokalizacja, pozwala na uznanie, iż dokonywana ingerencja spełnia wymóg jak najmniejszej uciążliwości dla współwłaścicieli tej nieruchomości.

W ocenie organu odwoławczego brak również podstaw do tego by stwierdzić, iż mające miejsce w niniejszej sprawie negocjacje przedstawicieli inwestora ze współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości, w trakcie których przedstawione zostały stronom odwołującym się warunki jej udostępnienia (początkowo zaakceptowane, a następie - z uwagi na wyznaczenie przez strony terminu ich obowiązywania - stały się nieaktualne z dniem 1 stycznia 2013 r.), jak również treść podejmowanej w następnie korespondencji pomiędzy przedstawicielem inwestora a pełnomocnikiem stron, z której wynika, iż strony nie uzgodniły warunków dobrowolnego udostępnienia przedmiotowej nieruchomości na potrzeby realizacji ww. inwestycji (akta administracyjne organu I instancji, karty nr [...] ), nie mogły zostać uznane za przeprowadzenie rokowań, o których mowa w art. 124 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepisy powołanej ustawy nie określają bowiem prawnej formy prowadzenia rokowań. Powszechnie przyjmuje się w orzecznictwie, że spełnienie obowiązku przeprowadzenia rokowań jako przesłanki wszczęcia postępowania w sprawie uzyskania zgody na zajęcie nieruchomości oznacza taką sytuację, w której inwestor określił i zaproponował właścicielowi warunki uzyskania zgody na wykonanie prac. Z kolei niemożność uzyskania zgody właściciela oznacza stan, gdy nie odpowiedział on na zaproszenie do rokowań, sprzeciwił się wyrażeniu zgody albo też strony postawiły sobie wzajemnie takie warunki, że uznały je za niemożliwe do przyjęcia (wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 października 2006 r., sygn. akt I OSK 1307/05 i z 22 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 357/11; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 31 grudnia 2007 r., sygn. akt II SA/Go 579/07, opub. w LEX nr 357505; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 7 października 2009 r., sygn. akt IV SA/Po 381/09, opub. w LEX nr 574097; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 26 czerwca 2010 r., sygn. akt II SA/Kr 635/10; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 1350/12; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 kwietnia 2013 r., sygn. akt VIII SA/Wa 731/12; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 9 maja 2013 r., sygn. akt II SA/G1 1352/12; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 30 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 1644/14).

Wojewoda wyjaśnił, że wyrażenie przez strony odwołujące się (również w rozpatrywanym odwołaniu) zgody na wykonanie przedmiotowej inwestycji, jednakże na warunkach nieakceptowanych przez inwestora - po pierwsze - nie oznacza osiągnięcia porozumienia w omawianym zakresie, ani też nie niweczy prawidłowości przeprowadzonych dotychczas pomiędzy stronami rokowań, które zakończyły się wynikiem negatywnym.

W świetle powyższego oraz przedstawionego wcześniej stanu faktycznego omawianej sprawy, brak podstaw by kwestionować spełnienie przez wnioskodawcę warunku przeprowadzenia rokowań o których mowa w art. 124 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, czego nie kwestionują zresztą strony odwołujące się, wyrażając jedynie zgodę na udostępnienie swojej nieruchomości na warunkach, których obecnie inwestor nie akceptuje.

Ustalenie w tego typu sprawach, jak rozpatrywana obecnie, wysokości i warunków przyznania rekompensaty z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości staje się aktualne dopiero w następstwie wykonania inwestycji objętej zezwoleniem i pozostaje poza zakresem postępowania w niniejszej sprawie (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 30 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 1644/14), podobnie jak - na co słusznie wskazał organ I instancji - kwestia uregulowania stanu prawnego już istniejących na przedmiotowej nieruchomości rurociągów gazowych, w tym uzyskania przez współwłaścicieli tej nieruchomości rekompensaty za bezumowne z nich korzystanie w przeszłości (które to zagadnienia należą do wyłącznej właściwości sądu powszechnego).

Wskazano ponadto, że w decyzji wydanej na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami konieczne jest określenie sposobu dokonania ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości, a ponadto uzasadniony interes właściciela nieruchomości wymaga, aby przebieg planowanej inwestycji był dla jego nieruchomości jak najmniej uciążliwy, a zakres ingerencji inwestora w prawa właściciela nieruchomości sprowadzony do niezbędnego minimum (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 3 grudnia 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 927/09, opub. w LEX nr 583042; wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 października 2008 r., sygn. akt II SA/Łd 315/08, opub. w LEX nr 512307 i z dnia 29 października 2008 r., sygn. akt II SA/Łd 314/08, opub. w LEX nr 499822). Z tego względu decyzja musi wskazywać jednoznacznie zarówno przebieg inwestycji przez nieruchomość, jak i zakres uszczuplenia władztwa właściciela (użytkownika wieczystego) i to tylko w zakresie niezbędnym do wykonania danej inwestycji oraz zgodnie z warunkami wynikającymi z planu zagospodarowania przestrzennego. Samo zaś odwołanie się w decyzji do planu miejscowego jest niewystarczające (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 31 grudnia 2007 r., sygn. akt II SA/Go 579/07, opub. w LEX nr 357505; por. E. Bończak-Kucharczyk, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, LEX 2011).

W związku z powyższym, integralną część przedmiotowej decyzji stanowi jej załącznik graficzny - aktualna mapa ewidencyjna z naniesionym przebiegiem projektowanego gazociągu DN 150 MOP 2,5 MPa na działce nr [...] wraz ze wskazaniem wymiarów strefy kontrolowanej oraz pasa montażowego. Ponadto parametry planowanej inwestycji zostały precyzyjnie wskazane w pkt. II ppkt 1 sentencji niniejszej decyzji, zaś ograniczenia w sposobie korzystania z przedmiotowej nieruchomości po wykonaniu projektowanego gazociągu, wynikają z przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie, których treść przywołano wyżej.

Ponadto w decyzji wskazano, zgodnie z wnioskiem inwestora, iż wykonanie projektowanego przewodu nastąpi w terminie ok. 3 - 6 miesięcy od momentu rozpoczęcia robót na nieruchomości, co w kontekście rozmiarów tego obiektu należy uznać za adekwatny okres jej zajęcia.

W tym miejscu, wyjaśniając rozstrzygnięcie podjęte w pkt. II ppkt 2 sentencji niniejszej decyzji, dotyczące odmowy ograniczenia sposobu korzystania z działki nr [...] , należy wskazać, iż zgodnie z przepisem § 14 ust. 4 pkt 1 powołanej wcześniej uchwały nr [...] Rady Miasta O. , warunkiem lokalizacji projektowanego przewodu na części przedmiotowej nieruchomości położonej na obszarze oznaczonym w powołanym wyżej planie miejscowym symbolem "KZ"- tereny tras komunikacyjnych: ulica zbiorcza (klasa drogi publicznej wprowadzona w celu określenia jej wymagań technicznych i użytkowych - § 3 pkt 1 w związku z § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzeniem Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie - Dz. U. z 1999 r. Nr 43, poz. 430 z późn. zm.), jest uzyskanie zgody zarządcy ulicy. Z kolei ulica jest drogą na terenie zabudowy lub przeznaczonym do zabudowy zgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w której ciągu może być zlokalizowane torowisko tramwajowe (art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - Dz. U. 2013 r., poz. 260), przy czym ulice leżące w ciągu danej kategorii dróg należą do tej samej kategorii co te drogi - art. 2 ust. 2 ww. ustawy).

Zgodnie z przepisami ustawy o drogach publicznych, stanowiącej regulację szczególną w stosunku do przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami (zgodnie bowiem z przepisem art. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ustawa ta nie może naruszać przepisów ustaw szczególnych w zakresie gospodarki nieruchomościami, w tym ustawy o drogach publicznych), lokalizowanie w pasie drogowym obiektów budowlanych lub urządzeń niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego może nastąpić wyłącznie za zezwoleniem właściwego zarządcy drogi, wydawanym w drodze decyzji administracyjnej (art. 39 ust. 3 ww. ustawy).

Z kolei zgodnie z art. 40 ust. 1 i 2 ustawy o drogach publicznych, zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg wymaga zezwolenia zarządcy drogi, w drodze decyzji administracyjnej. Zezwolenie to dotyczy m.in. prowadzenia robót w pasie drogowym (pkt 1) oraz umieszczania w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego (pkt 2). W ww. decyzji określa się w szczególności: rodzaj inwestycji, sposób, miejsce i warunki jej umieszczenia w pasie drogowym oraz pouczenie inwestora, że przed rozpoczęciem robót budowlanych jest zobowiązany do: uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia budowy albo wykonywania robót budowlanych; uzgodnienia z zarządcą drogi, przed uzyskaniem pozwolenia na budowę, projektu budowlanego obiektu lub urządzenia, o którym mowa w ust. 3; uzyskania zezwolenia zarządcy drogi na zajęcie pasa drogowego, dotyczącego prowadzenia robót w pasie drogowym lub na umieszczenie w nim obiektu lub urządzenia.

Mając na uwadze fakt, że z pozyskanej w toku niniejszego postępowania odwoławczego powołanej na wstępie dokumentacji geodezyjno-prawnej wynika, iż objęta pierwotnym wnioskiem inwestora działka nr [...] uległa podziałowi między innymi na działkę nr [...] która stosownie do treści ostatecznej decyzji Wojewody z 14 stycznia 2015 r. znak [...] , stała się z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r., własnością Gminy Miasta O. , w związku z jej zajęciem pod drogę gminną nr [...] - ulicę [...] w O. stwierdzono, iż w odniesieniu do tej części przedmiotowej nieruchomości nie znajdą zastosowania przepisy art. 124 ust. 1 i następne ustawy o gospodarce nieruchomościami, z uwagi na jej specyficzne przeznaczenie, tj. jej położenie w pasie drogi publicznej, który objęty jest szczególnym reżimem prawnym w odniesieniu do czynności związanych z zarządzaniem tym obszarem, a wyrażenie zgody lub odmowa jej wyrażenia na dokonanie jakichkolwiek czynności na takim obszarze następuje nie w drodze decyzji opartej na regulacji art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, lecz w drodze odpowiedniej decyzji wydanej przez organ wskazany w ustawie o drogach publicznych. Tym samym, zgłoszone przez wnioskodawcę roszczenie w omawianym zakresie (dotyczącym działki nr [...] ) należało ocenić negatywnie i orzec o odmowie ograniczenia sposobu korzystania z tej części przedmiotowej nieruchomości. Jeżeli bowiem strona żąda rozpatrzenia swojego żądania w określonym trybie, zaś organ administracji stwierdza, iż właściwym do rozpatrzenia takiego żądania (lub jego części) jest inny organ lub sąd, to okoliczność taka nie świadczy o bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, lecz o konieczności rozpoznania sprawy przez inny organ lub sąd. co winno skutkować zastosowaniem przez organ I instancji regulacji art. 65 § 1, art. 66 § 1 lub 3 K.p.a., zaś przez organ II instancji - w razie stwierdzenia braku podstaw prawnych do wydania rozstrzygnięcia wnioskowanego przez stronę - wydania merytorycznego rozstrzygnięcia (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lipca 1986 r., sygn. akt IV SA 314/86, opub. w GAP 1988, nr 1, s. 44; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 30 marca 2012 r., sygn. akt III SA/Łd 20/12).

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie A.P. , R.P , A.S. i K.P. zakwestionowali ją w zakresie jej części II pkt 1. Oświadczyli, że cofają zgodę na wejście inwestora w teren i na wykonanie inwestycji wymienionej w zaskarżonej decyzji. Wnieśli o uchylenie pkt 1 w części II zaskarżonej decyzji i o umorzenie postępowania w tym zakresie.

W uzasadnieniu skargi podali, że nie zgadzają się z tą decyzją, ponieważ prowadzi ona do faktycznego użytkowania nieruchomości przez inwestora w zakresie odpowiadającym służebności przesyłu, jednakże bez właściwego uregulowania prawnego i nieodpłatnie, sprzecznie z art. 3052 § 1 K.c., z poważnym naruszeniem praw współwłaścicieli. Nie jest zgodna z prawem decyzja administracyjna, która prowadzi do powstania sytuacji nieuregulowania prawnego w sprawie prawa - tu służebności przesyłu - dla którego właściwa jest droga umowy w formie aktu notarialnego, albo droga sądowa w sądzie powszechnym.

Podnieśli, że zaskarżona decyzja zezwalająca na inwestycję, oznacza drastyczne ograniczenie możliwości korzystania z nieruchomości do celów budowlanych, praktycznie nie będzie możliwe wykonanie czegokolwiek na powierzchni, nawet utwardzenia pod drogę, a zatem prowadzi do dalszego drastycznego obniżenia wartości nieruchomości bez jakiegokolwiek wynagrodzenia czy rekompensaty współwłaścicielom tej straty, co stanowi również poważne naruszenie praw współwłaścicieli.

Inwestor A. S.A. w 2011 r. prowadził ze współwłaścicielami negocjacje, w wyniku których wyrazili zgodę na wejście w teren i posadowienie nowego gazociągu w miejsce dotychczasowego sprzed czterdziestu lat, za ustaloną obopólnie kwotę 6.500,00 zł tytułem odszkodowania za szkody związane z budową gazociągu, oraz wynagrodzenia w kwocie 58.000,00 zł jednorazowo za służebność przesyłu, przy ustaleniu że kwota ta obowiązuje do 31 grudnia 2012 r. a w razie niezrealizowania do tej daty, strony przystąpią do dalszych negocjacji. Do dalszych negocjacji nie doszło, inwestor zawiadomił, że oferuje kwotę 3.400,00 zł tytułem wynagrodzenia, nie określając kiedy wypłata miałaby nastąpić, oraz w ogóle pominął odszkodowanie za szkody. Inwestor odmawia jakichkolwiek negocjacji, powołując się na wycenę sporządzoną na jego zlecenie a zatem nie obiektywną i nie mogącą być podstawą rzetelnego wypełnienia wzajemnych zobowiązań.

W tym stanie rzeczy całkowicie cofają swoją zgodę na wejście inwestora w teren i na wykonanie inwestycji. Inwestycja ta bowiem oznacza nie tylko czasowe, 3-6 miesięczne zajęcie terenu, ale także trwałe korzystanie z cudzego gruntu, tj., ich jako współwłaścicieli, co wyczerpuje definicję i sens służebności przesyłu, jednakże bez zabezpieczenia współwłaścicielom jakiegokolwiek wynagrodzenia. Jest to sprzeczne z art. 3052 § 1 K.c. który definiuje obowiązek przedsiębiorcy przyznania właścicielowi gruntu odpowiedniego wynagrodzenia. Jednak inwestor uchyla się od przyznania właścicielom odpowiedniego wynagrodzenia. Wobec tego utracili zaufanie do inwestora i obecnie uzależniają ewentualną przyszłą zgodę od uprzedniej wypłaty jednorazowego wynagrodzenia za służebność przesyłu w wysokości nie niższej niż 58.000,00 zł i uprzedniego ustanowienia służebności przesyłu w formie prawem przewidzianej, a nadto od przyznania i wypłaty odszkodowania za utratę wartości nieruchomości wskutek inwestycji sieciowej inwestora.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z póżn. zm.) zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, w tym w zakresie legalności decyzji administracyjnych i stosują środki określone w ustawie (art. 1 i 3 ustawy P.p.s.a). W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do dyspozycji art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga co do innych spraw, które nie są objęte sprawą zaskarżoną skargą w danej sprawie nawet wówczas, gdy pozostają one w pewnych związku z prawami skarżących.

Zgodnie z art. 124 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r., poz. 782 z późn. zm.); zwanej dalej w skrócie "u.g.n." starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej (w mieście na prawach powiatu – prezydent miasta), może ograniczyć w drodze decyzji sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Udzielenie zezwolenia powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań.

Z treści powołanego przepisu wynika, że udzielenie przez starostę (prezydenta miasta na prawach powiatu) zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości podmiotowi realizującemu konkretne przedsięwzięcie inwestycyjne, zostało uzależnione od spełnienia dwóch przesłanek i tylko dwóch przesłanek. Po pierwsze, ograniczenie właściciela lub użytkownika wieczystego w korzystaniu z jego nieruchomości musi nastąpić celem zrealizowania celu publicznego, który będzie zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a w razie jego braku - z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Po drugie, wystąpienie z wnioskiem o wydanie decyzji w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. powinno być poprzedzone przeprowadzeniem z właścicielem nieruchomości rokowań, mających na celu udostępnienie przez tę osobę nieruchomości w sposób dobrowolny. Wymaga jednoczesnego podkreślenia, że z istoty omawianej decyzji mającej niewątpliwie charakter ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości wynika, że istotne jest precyzyjne i jednoznaczne określenie przez wydający tę decyzję organ administracji, zarówno przebiegu inwestycji przez nieruchomość, jak również zakresu dokonanego przez organ ograniczenia właściciela (współwłaścicieli, użytkownika wieczystego) w jego prawie korzystania z rzeczy nieruchomej.

W ocenie Sądu w tej sprawie trafnie uznano, że inwestycja polegająca na przeprowadzeniu robót budowlano-montażowych obejmujących założenie i przeprowadzenie urządzeń służących do przesyłania gazu w postaci gazociągu DN 150 MOP 2,5 MPa, na długości 98,6 metra wraz ze strefą kontrolowaną o pow. 395 m2 (o szerokości 4 metrów) - stanowi inwestycję celu publicznego, o czym wprost przesądza art. 6 pkt 2 u.g.n.

Nie budzi także wątpliwości, że wydane zezwolenie stanowi ograniczenie sposobu korzystania z działki nr [...] do której skarżący mają prawo własności. Działka ta znajduje się w obszarze planu miejscowego uchwalonego uchwałą Nr [...] Rady Miasta O. z dnia 30 czerwca 2004 r. obejmującego tereny osiedla S. w O. Działka nr [...] położona jest w jednostce strukturalnej "ZP" - tereny zieleni urządzonej. Zgodnie z § 11 ust. 1 i ust. 2 pkt 5 ww. miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, podstawowym przeznaczeniem terenu na obszarach zieleni urządzonej jest "zieleń parkowa", zaś jako użytkowanie dopuszczalne ustala się urządzenia infrastruktury technicznej. Zgodnie z § 17 ust. 2 pkt 4 ww. planu miejscowego, w zakresie zaopatrzenia w gaz, zasilanie w gaz obiektów i urządzeń w obszarze opracowania będzie w dalszym ciągu oparte na istniejącej sieci, czyli istniejącej stacji redukcyjnej gazu I stopnia O.

Przedmiotowy gazociąg przebiegać będzie pod powierzchnią gruntu (1,2 metra poniżej poziomu terenu do "górnej tworzącej gazociągu") i stanowić ma część istniejącej sieci (stacji redukcyjnej gazu I stopnia O. ) realizowanej w ramach "modernizacji" istniejącej nitki gazociągu (polegającej na wykonaniu nowego obiektu i zdemontowaniu istniejącego obecnie na tym obszarze gazociągu DN 125), tym samym trafnie organy obu instancji uznały, że wymóg zgodności planowanej inwestycji z ww. ustaleniami obowiązującymi dla strefy polityki przestrzennej w ww. planie miejscowym należy uznać za spełniony.

Zgodnie z art. 143 ust. 2 u.g.n. urządzenia infrastruktury technicznej to między innymi także budowa gazociągu. Pod pojęciem budowy urządzeń infrastruktury technicznej należy zgodnie z art. 143 ust. 2 u.g.n. rozumieć budowę drogi oraz wybudowanie pod ziemią, na ziemi albo nad ziemią przewodów lub urządzeń wodociągowych, kanalizacyjnych, ciepłowniczych, elektrycznych, gazowych i telekomunikacyjnych).

Nie ulega także wątpliwości, że w kontrolowanej sprawie przeprowadzone zostały rokowania, o których stanowi art. 124 ust. 3 u.g.n. Za wnioskiem tym przemawia znajdująca się w aktach sprawy dokumentacja pomiędzy inwestorem a skarżącymi i ich pełnomocnikiem. Z dokumentacji tej wynika, że skarżący początkowo odmawiali wyrażenia zgody na budowę gazociągu po ich działce w sposób zaproponowany przez inwestora.

W pierwszym okresie prowadzenie negocjacji początkowo obie strony wyraziły zgodę na wysokość środków finansowych jakie miał inwestor przekazać współwłaścicielom tej działki w zamian za jej udostępnienie celem wykonania projektowanych robót budowlanych. Tak ustalona kwota nie została jednak ostatecznie zaaprobowana przez inwestora. Z kolei na warunki inwestora sami skarżący nie wyrazili zgody.

Nie ulega wątpliwości, że w tej sprawie rokowania trwały wiele miesięcy, a sami skarżący nie wyrażali zgody na realizację tej inwestycji, ponieważ nie zaaprobowali satysfakcjonującego ich odszkodowania za zajęcie części działki i opłaty za służebność przesyłu. Nie ulega również żadnej wątpliwości, że skarżący ani nie zawarli porozumienia z inwestorem, ani nie zawarli jakiejkolwiek umowy upoważniającej inwestora do korzystania z nieruchomości skarżących na cele budowy.

Kwestię braku zakończenia rokowań między stronami polegających na zaakceptowaniu przez obie strony warunków udostepnienia działki nr [...] nie kwestionuje żadna ze stron. Co więcej, część uzasadnienia skargi skarżących obejmuje przedstawienie procesu negocjacji z wyraźnym zaakcentowaniem propozycji obu stron (akceptowalnej dla skarżących (a nieakceptowalnej dla inwestora) kwoty 6.500 zł tytułem odszkodowania za szkody związane z budową gazociągu oraz kwoty 58.000 zł jako jednorazowej kwoty za ustanowienie służebności przesyłu, a także zaproponowanej przez Spółkę [...] S.A. kwoty 3.400 zł tytułem odszkodowania dla skarżących (niezaakceptowanej przez skarżących)).

Istota sporu między stronami sprowadza się do innego zagadnienia. Skarżący stoją na stanowisku, że warunkiem wydania zaskarżonej decyzji winno być ustalenie zasad odpłatności za korzystanie z części nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] w zakresie odpowiadającym służebności przesyłu gazu lub podobnej służebności.

To stanowisko skarżących nie zasługuje na uwzględnienie. Kwestia udzielenia zgody na czasowe zajęcie terenu pod realizację danej inwestycji i odszkodowania za takie zajęcie pasa terenu pod budowę gazociągu to dwie różne sprawy. Te dwie kwestie są ze sobą związane, ani też nie było warunkiem wydania zaskarżonej decyzji ustalenie zasad odszkodowania lub służebności związanych z korzystaniem z gazociągu. Jak już zostało to wskazane, powołany art. 124 u.g.n. nie wymieniał ustalenia zasad odszkodowania jako warunku wydania decyzji o wyrażeniu zgody na wejście w teren i wykonanie określonych robót budowlanych. Odmienny pogląd prowadziłoby do oczywistego zaprzeczenia regulacji art. 124 u.g.n. Oznaczałby bowiem, że nie można procedury zawartej w tym artykule stosować bez zgody właścicieli nieruchomości, a z drugiej strony właściciel (współwłaściciele) terenu uzależniający wyrażenie zgody na zajęcie terenu pod inwestycję od uzgodnienia kwestii finansowych – doprowadziłby takim zachowaniem do daleko idącego utrudnienia uzyskania przez inwestora prawa do zajęcia danego terenu. Tym samym inwestor musiałby albo spełnić wszystkie żądania skarżącego, albo zaniechać inwestycji. Taki cel nie był brany pod uwagę przy uchwalaniu art. 124 u.g.n., a wręcz przeciwnie chodziło ustawodawcy o to, aby nawet w razie braku zgody właściciela nieruchomości w pewnych okolicznościach inwestor i tak uzyskiwałby prawo do wejścia w teren cudzej działki.

Nie ma przy tym w ocenie Sądu znaczenia, jakimi przesłankami kierowali się współwłaściciele danej nieruchomości odmawiając wyrażenia zgody na budowę na ich działce gazociągu. Skarżący mogli podnosić dowolne argumenty i dowolne warunki uzależniające ich od wyrażenia zgody na daną inwestycję. Skoro nie ulega wątpliwości, że w tej sprawie rokowania zakończyły się niepowodzeniem, to uzasadnionym było złożenie przez inwestora wniosku o wydanie stosownego zezwolenia.

W decyzji wydawanej na podstawie art. 124 u.g.n. obowiązkiem organu było również wskazanie na konkretny przedział czasowy zajęcia danej nieruchomości. W ocenie Sądu ten przedział czasowy został w zaskarżonej decyzji określony w sposób dostatecznie pozwalający na jego precyzyjne wskazanie. Nie powoduje to wobec współwłaścicieli tej nieruchomości nadmiernego ograniczenia w sprawie wykonywania własności ponad proporcjonalny zakres. Tym samym skoro w tej sprawie zamierzano ograniczyć prawo własności na określony czas, to dopuszczalnym było podanie okresu od 3 do 6 miesięcy od chwili rozpoczęcia robót montażowych.

Należy bowiem jeszcze raz przypomnieć, że art. 124 ust. 1 u.g.n. ma na celu przede wszystkim zabezpieczenie inwestora w zakresie możliwości realizacji danej inwestycji. Właściciel działki nie jest nieproporcjonalnie pokrzywdzony ograniczeniem jego własności, jeżeli to ograniczenie jest wyraźnie sprecyzowane czasowo.

W orzecznictwie sądów administracyjnych wyraźnie zaaprobowano stanowisko zgodnie z którym decyzja wydana na podstawie art. 124 u.g.n. stanowi tytuł do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (tak wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lipca 2003 r., sygn. akt SA/Rz 1635/00; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 13 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 757/14, opub. w LEX nr 1636353), w rozumieniu art. 3 pkt 11 i art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 z późn. zm.), tylko w granicach określonych w decyzji ograniczającej sposób korzystania. Decyzja ta, jeśli chodzi o jej skutki jest podobna do aktu wywłaszczeniowego, nie jest wywłaszczeniem. Tym samym także i tryb ustalenia ewentualnego odszkodowania za zajętą na podstawie art. 124 u.g.n. nieruchomość jest odmienny od sytuacji, gdyby miało miejsce wydanie aktu wywłaszczeniowego w trybie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stosownie do art. 124 ust. 4 u.g.n. na inwestorze ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu i przeprowadzeniu gazociągu. Natomiast w przypadku, gdy przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty, stosuje się odpowiednio przepis art. 128 ust. 4 u.g.n., zgodnie z którym przysługuje odszkodowanie za powstałe szkody. Roszczenie odszkodowawcze może być dochodzone dopiero po wybudowaniu przewodów lub urządzeń i nie można go określić w decyzji zezwalającej na czasowe zajęcie nieruchomości (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 października 2007 r., sygn. akt I OSK 1398/06, opub. w LEX nr 427507).

Jeszcze raz należy więc wyraźnie wskazać, że starosta wydający decyzję w sprawie o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. nie może ustalać odszkodowania, ponieważ to inwestor ma obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, a jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności czy znaczne koszty, to wtedy służy właścicielowi takiej nieruchomości (współwłaścicielom) odszkodowanie z art. 128 ust. 4 u.g.n. W sytuacji zaś, gdyby założenie lub przeprowadzenie gazociągu (lub innych urządzeń wymienionych w art. 124 ust. 1 u.g.n.) uniemożliwiało właścicielowi albo współwłaścicielom dalsze prawidłowe korzystanie z nieruchomości w sposób dotychczasowy albo w sposób zgodny z jej dotychczasowym przeznaczeniem, właściciel (współwłaściciele) mogą żądać, aby nastąpiło nabycie od właściciela (współwłaścicieli) na rzecz Skarbu Państwa w drodze umowy, prawa własności (współwłasności, użytkowania wieczystego) danej nieruchomości (art. 124 ust. 5 u.g.n.).

Jeszcze raz należy podkreślić, że właściciel nieruchomości ma obowiązek udostępnienia nieruchomości tylko na czas konieczny do wykonania celowych robót budowlanych. Stosownie do art. 124 ust. 4 u.g.n. niezwłocznie po dokonaniu tych robót stan nieruchomości ma zostać przywrócony do stanu pierwotnego. Termin określany w decyzji zezwalającej na czasowe zajęcie terenu jest jej istotnym elementem, wyznaczającym horyzont czasowy pozbawienia właściciela i użytkownika wieczystego uprawnień rzeczowych do skutecznego sprzeciwu wobec udzielonego zezwolenia, jeżeli decyzja zawierająca to zezwolenie stanie się ostateczna. Z ostatecznej decyzji o zezwoleniu na czasowe zajęcie nieruchomości wynika kluczowy element tej instytucji prawnej, polegający na pozbawienia właściciela i użytkownika wieczystego nieruchomości skutecznego skorzystania z uprawnień eksmisyjnych określonych w art. 222 K.c. wobec podmiotu, któremu udzielono zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości. Dlatego istotne jest określenie w omawianej decyzji terminu, na który udzielono zezwolenia, aby czasowość ta miała realne odniesienie w decyzji. Nie może w związku z tym budzić wątpliwości konieczność rozstrzygnięcia w decyzji terminu na jaki udziela się zezwolenia na zajęcie nieruchomości.

Ustosunkowując się do zarzutu skarżących, polegającego na doprowadzeniu poprzez wydanie zaskarżonej decyzji do faktycznego i to nieodpłatnego użytkowania nieruchomości przez inwestora w zakresie odpowiadającym służebności przesyłu, ale z naruszeniem art. 3052 § 1 K.c. czyli bez regulacji samej służebności przesyłu w drodze umowy lub orzeczenia sądu cywilnego – należy stwierdzić, że zarzut ten w tej sprawie nie może odnieść zamierzonego przez skarżących skutku. Odpowiedź na tak sformułowany zarzut częściowo została już zawarta w uzasadnieniu tego wyroku.

Wydanie decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] poprzez udzielenie inwestorowi zezwolenia na założenie i przeprowadzenie urządzeń służących do przesyłania gazu stanowi administracyjną zgodę na wejście w teren danej nieruchomości i wykonanie – w oznaczonym okresie – tylko tych robót budowlanych, na które inwestor otrzymał to zezwolenie. Decyzja ta nie reguluje ani wysokości lub zasad wypłaty odszkodowania za zajętą część nieruchomości ani treści stosunku prawnego prawa rzeczowego, jakim jest służebność przesyłu gazu (lub ewentualnie inny rodzaj służebności).

Nie ulega najmniejszej wątpliwości, że wydanie zaskarżonej w tej sprawie decyzji w żadnej mierze nie pozbawia współwłaścicieli nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] prawa do domagania się ustalenia określonych zasad zarówno naprawienia ewentualnej szkody związanej z wykonywanymi robotami budowlanymi, jak i wykonywania prawa służebności przez inwestora. Skarżący jako współwłaściciele, jak i sam inwestor jako korzystający z gazociągu powinni w odrębnym trybie ustalić chociażby warunki wykonywania prawa służebności przesyłu. Tym samym stanowisko skarżących, jakoby zaskarżona decyzja była niezgodna z prawem, ponieważ ustanowiła ona niedopłatnie służebność przesyłu z poważanym naruszeniem prawa współwłaścicieli nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] – oparte jest na niezrozumieniu zaskarżonej decyzji. W trybie art. 124 u.g.n. inwestor ma prawo czasowego zajęcia nieruchomości innej osoby celem wykonania określonych robót budowlanych na warunkach określonych tylko w art. 124 tejże ustawy. Artykuł ten nie reguluje i nie może regulować kwestii związanych z ustaleniem czy to zasad odszkodowania za zajętą nieruchomość i wyrządzone szkody (o ile takowe będą miały miejsce), czy też zasad wykonywania służebności przesyłu. Te sprawy, tj. dotyczące odszkodowania i służebności przesyłu, powinny zostać uregulowane w odrębnych postępowaniach. Sąd w tej sprawie wykroczyłby poza granice orzekania, udzielając porady prawnej dla skarżących która dotyczyłaby tych innych (dotyczących odszkodowania i służebności) postępowań. Tylko tytułem ogólnego ukierunkowania należy wskazać, że kwestie dotyczące służebności uregulowane są, między innymi także przepisami Kodeksu cywilnego. W sytuacji, w której zajęta chociażby na podstawie art. 124 u.g.n. nieruchomość przestaje spełniać dla dotychczasowych właścicieli swoje znaczenie, istnieje możliwość domagania się przejęcia prawa do całej nieruchomości w trybie art. 124 ust. 5 u.g.n. O decyzji ustalającej odszkodowanie za czasowe zajęcie terenu w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n., stanowi art. 128 ust. 4 w związku z art. 129 ust. 5 pkt 1 u.g.n. Są to tylko wyjaśnienia dotyczące odmiennych trybów czy to ustalania odszkodowania czy też regulacji służebności przesyłu, którymi Sąd w tej sprawie nie może się zająć.

Należy także stwierdzić, że cofnięcie ("całkowite") w skardze przez skarżących zgody na wejście inwestora w teren działki nr [...] nie wywołuje żadnego skutku prawnego. Zaskarżona decyzja została wydana właśnie w sytuacji, w której skarżący nie wyrazili zgody na wejście inwestora w teren działki nr [...], a podstawową przeszkodą przed zawarciem zgody na wejście przez inwestora w teren działki nr [...] było brak uzgodnienia ze współwłaścicielami gruntu odpowiedniego wynagrodzenia.

Także żądanie skarżących umorzenia postępowania w tej sprawie jest oczywiście niezasadne, albowiem w przypadku spełnienia wszystkich przesłanek z art. 124 u.g.n., zaskarżona decyzja niewątpliwie została wydana w sprawie regulowanej prawem administracyjnym materialnym.

Decyzja Wojewody z dnia 21 sierpnia 2015 r. znak: [...] reformująca zaskarżoną odwołaniem decyzję Starosty O. z 30 stycznia 2015 r. znak: [...] nie została wydana z naruszeniem prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy (w szczególności nie można zarzucić naruszenia art. 124 u.g.n. oraz art. 3052 § 1 K.c.), ani też nie została wydana z naruszeniem przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zgodnie z art. 151 P.p.s.a. skarga podlega oddaleniu.