Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 2371/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2004-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, Sędziowie: NSA Jolanta Sikorska, WSA Lidia Serwiniowska /sprawozdawca/, Protokolant Aleksandra Markiewicz, po rozpoznaniu w dniu 13 października 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi J. C. na decyzję Kierownika Urzędu ds Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą; II. zasądza od Kierownika Urzędu ds Kombatantów i Osób Represjonowanych kwotę 10 /słownie: dziesięć/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych: zwany dalej Kierownik Urzędu, na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. z 1997 Nr 142, poz. 950 z póź. zm./ zwanej dalej ustawą o kombatantach oraz art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego pozbawił J. C. uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZW ZBoWiD w W. decyzją z dnia [...]r. z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie od [...] - do [...]r. łącznie [...] rok [...] miesiące.

W uzasadnieniu pojętej decyzji wskazano, iż J. C. w okresie zaliczonym przez ZBoWiD jako działalność kombatancka pełnił służbę w organach Milicji Obywatelskiej. Powyższy stan faktyczny ustalono na podstawie akt b. ZBoWiD. Wobec powyższego Kierownik Urzędu stwierdził, że J. C. uzyskał na mocy dotychczasowych przepisów uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach [...]-[...] w charakterze "uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej ...". W myśl art. 25 ust. 2 pkt 2 cyt. wyżej ustawy pozbawia się takie osoby uprawnień kombatanckich.

Zgodnie z treścią powołanego przepisu Kierownik Urzędu nie jest obowiązany do wyjaśniania, czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust.2, art. 2 i art. 4 cyt. ustawy. To stanowisko znalazło potwierdzenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący opisał wydarzenia z okresu pełnienia służby w organach Milicji Obywatelskiej.

Ponadto podniósł, iż "od [...]r. do końca [...]r. został aresztowany przez Urząd Bezpieczeństwa w B. i osadzony w więzieniu na Zamku w R., za współpracę z AK w G. /dowódcą był E. H./".

Kierownik Urzędu decyzją z dnia [...]r. Nr [...], działając na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach /.../ oraz art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego, po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]r. Nr [...] o pozbawieniu J. C. uprawnień kombatanckich.

W motywach orzeczenia Kierownik Urzędu zaznaczył, iż J. C. uprawnienia kombatanckie nabył w ZBoWiD wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej w ramach pełnionej służby w MO.

Powyższy stan faktyczny ustalono na podstawie akt b. ZBoWiD.

Kierownik Urzędu pokreślił, iż w myśl przepisów art. 25 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy przewidziane tą ustawą przywileje tracą osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej.

J. C. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podał, że w ramach służby MO brał udział w walkach z UPA.

Powyższej działalności nie można uznać za działalność kombatancką w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 6, mocą którego przyznaje się uprawnienia kombatanckie z tytułu udziału w walkach, w jednostkach WP oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami UPA lub ugrupowaniami Wehrwolfu, gdyż MO nie była zmilitaryzowaną służbą państwową. Stanowisko Urzędu w tej kwestii podzielał Sąd Najwyższy - Izba Administracyjna Pracy i Ubezpieczeń Społecznych /uzasadnienie wyroku z dn. 14.10.1999r. sygn. akt III RN 93/99/. Pogląd ten podzielił również NSA /w składzie siedmiu sędziów/ w uchwale z dn. 12.06.2000r. /sygn. akt OPS 5/00/, stwierdzając ponadto, że w omawianym okresie /tj. w okresie, którego dotyczy przepis art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy/ militaryzacji uległy tylko Polskie Koleje Państwowe. W związku z podniesieniem we wniosku kwestii prześladowań w okresie powojennym, poinformowano, iż termin do składania nowych wniosków z tytułów określonych w art. 1-4 ustawy, wraz z rekomendacją stowarzyszenia odpowiedniego dla rodzaju działalności kombatanckiej, upłynął z końcem 1998 roku /art. 22 ust. 3/.

Okoliczności podniesione we wniosku, w świetle przepisów obowiązującej ustawy, nie mają wpływu na wynik sprawy.

W skardze na powyższą decyzję skarżący przypomniał zdarzenie z okresu pełnionej służby w organach MO oraz fakt jego aresztowania, przez Urząd Bezpieczeństwa i osadzenia w więzieniu na Zamku w R.

Skarżący wyraził także opinię dotyczącą uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację powołaną w zakwestionowanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

W świetle przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności decyzji z prawem materialnym oraz przepisami postępowania administracyjnego. Sąd nie może oprzeć kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej, chyba że wynika to z przepisu prawa.

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach /.../ "pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które uzyskały uprawnienia na mocy dotychczasowych przepisów wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2 w art. 2 oraz w art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 do 30 czerwca 1947".

Jak wynika z zaświadczenia ZW ZBoWiD w W. Nr [...] z dnia [...]r. J. C. otrzymał uprawnienia kombatanckie z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie od [...]r. do [...]r.

Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje okoliczność, że skarżący w podanym wyżej okresie pełnił służbę w organach Milicji Obywatelskiej.

W tym stanie rzeczy Kierownik Urzędu pozbawił skarżącego uprawnień kombatanckich.

Tymczasem już w toku postępowania weryfikacyjnego skarżący podniósł m.in., iż został aresztowany przez Urząd Bezpieczeństwa w B. i osadzony w więzieniu na Zamku w R. za współpracę w AK.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie podkreślano, iż zarzut osoby, której uprawnień kombatanckich dotyczy postępowanie o pozbawienie tych uprawnień na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach, wskazujący na zachowanie uprawnień z tytułów określonych w ustawie powinien być rozpoznany i rozstrzygnięty w postępowaniu weryfikacyjnym w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich i to niezależnie od terminu, w którym zarzut taki w toku tego postępowania podniesiono /por. uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 4 marca 2002r. sygn. akt OPS 13/01 - ONSA OPS 11/01 - ONSA 2002/3/100 oraz wyroku NSA z dnia 3 lipca 2001r. sygn. akt V SA 3431/00 - ONSA 2002/3/131 i z dnia 2 kwietnia 2001r. sygn. akt V SA 2004/Op/.

Tak więc dopiero po należytym wyjaśnieniu powyższej okoliczności i poczynieniu prawidłowych ustaleń faktycznych byłoby możliwe zgodne z prawem w szczególności z art. 7 i art. 77 § 1 kpa rozstrzygnięcie czy skarżący w myśl obowiązujących przepisów ustawy o kombatantach powinien zostać pozbawiony uprawnień kombatanckich, czy też je zachować na podstawie innego tytułu.

Przyjmując odmiennie dopuszcza się naruszenia wyżej wskazanych przepisów postępowania administracyjnego gdyż skarżący podniósł w postępowaniu administracyjnym okoliczności, które mogły stanowić inny tytuł do dochodzonych uprawnień.

Powyższe uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Utraciwszy bowiem jeden tytuł do uprawnień kombatanckich skarżący mógł uzyskać inny znany ustawie. W tym zakresie sprawa winna więc być rozstrzygnięta.

Niezależnie od tego należy stwierdzić, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2003r. sygn. akt SK 4/02 orzekł "że art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennych /Dz.U. z 1997r. Nr 142, poz. 950 ze zm./ jest niezgodny z art. 2 i art. 32 Konstytucji i nie jest niezgodny z art. 19 i art. 30 Konstytucji /Dz.U. z 2003, Nr 72, poz. 658/.

Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ w związku z art. 135 - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ orzeczono jak w sentencji.

Orzeczenie o kosztach oparto na podstawie art. 55 ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm./ w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271/.

Sąd nie orzekł o wykonaniu zaskarżonej decyzji gdyż jako orzeczenie negatywne nie ma ona przymiotu wykonalności /art. 152 - Prawo o postępowaniu /...//.