Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 101/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 127 par. 3
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz 26
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Szustakiewicz Sędziowie WSA Ewa Grochowska - Jung Janusz Walawski (spr.) Protokolant asystent sędziego Łukasz Mazur po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi A. S. przedstawiciela ustawowego małoletnich: A. i W. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję podjętą w dniu [...] września 2010 r. i odmówił przyznania A. S. - przedstawicielce ustawowej małoletnich dzieci A. i W., renty rodzinnej w drodze wyjątku po zmarłym ojcu D. S..

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż stosownie do treści art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przyznanie świadczenia w drodze wyjątku jest możliwe osobie, która spełnia łącznie następujące przesłanki:

– jest lub była osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym;

– nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności;

– nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek;

– nie ma niezbędnych środków utrzymania.

Wyjaśnił, że wszystkie te przesłanki powinny być spełnione łącznie, a niespełnienie choćby jednej z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia. Organ wskazał również, iż renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej, a zatem w pierwszej kolejności bada się uprawnienia jakie przysługiwały tej osobie. Organ wskazał, iż zmarły ojciec dzieci nie spełniła wszystkich ww. przesłanek, co wyklucza możliwość przyznania dzieciom renty rodzinnej w drodze wyjątku. Z akt sprawy wynika bowiem, iż zmarły miał nieusprawiedliwione przerwy w zatrudnieniu, tj. od stycznia 1998 r. do lutego 1999 r. oraz od listopada 2000 r. aż do śmierci w styczniu 2007 r. W tym czasie nie orzeczono w stosunku do skarżącego całkowitej niezdolności do pracy, nie można więc przyjąć, iż nie był zdolny do wykonywania zatrudnienia. Wskazywana natomiast przez wnioskodawczynię choroba alkoholowa zmarłego, nie może w ocenie organu, stanowić szczególnych okoliczności uzasadniających przerwy w zatrudnieniu i podejmowaniu innej działalności objętej ubezpieczeniem. Odnosząc się zaś do sytuacji materialnej wnioskodawczyni organ wskazał, iż przesłanka ta nie stanowi samoistnej podstawy do przyznania świadczenia w drodze wyjątku.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję A. S. - przedstawicielka ustawowa małoletnich dzieci A. i W., nie zgodziła się rozstrzygnięciem organu. W uzasadnieniu wskazała na trudną sytuację finansową swojej trzyosobowej rodziny.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Oznacza to, iż sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z obowiązującymi przepisami prawa.

Rozpatrywana skarga A. S. - przedstawicielki ustawowej małoletnich dzieci A. i W. zasługuje na uwzględnienie, choć z innych względów, niż w niej wskazane. Zezwala na to treść art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b cytowanej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Stosownie zaś do art. 145 § 1 pkt 3 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27 kpa.

W rozpoznawanej sprawie, zdaniem Sądu, taka sytuacja miała miejsce. Należy wskazać, iż zarówno decyzję z dnia [...] listopada 2010 r., jak i decyzję z dnia [...] września 2010 r., wydaną po ponownym rozpatrzeniu sprawy, podpisała w imieniu Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Wicedyrektor Departamentu Świadczeń Emerytalno Rentowych E. N., działająca na podstawie upoważnienia z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...]. Tymczasem podlegała ona obligatoryjnemu wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, z powodu wskazanego w art. 24 ust.1 pkt 5 kpa.

W tym miejscu należy wskazać, iż co prawda w art. 24 ust. 1 pkt 5 kpa mowa jest o wyłączeniu pracownika organu administracji publicznej w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji, czyli w sytuacji, gdy od decyzji organu I instancji przysługuje odwołanie do organu wyższego stopnia, jednak powyższe uregulowanie będzie miało również odpowiednie zastosowanie do sytuacji określonej w art. 127 § 3 kpa, tj. gdy od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, a wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy do tego organu. Należy bowiem pamiętać, iż prawo do ponownego rozpatrzenia sprawy przez ten sam organ jest wyjątkiem od klasycznego modelu postępowania dwuinstancyjnego, dlatego też, wyjątku tego nie można interpretować rozszerzająco, a tym bardziej nie można go przenosić na inne instytucje postępowania, jak np. wyłączenie pracownika. Stąd też, w sytuacji ponownego rozpatrzenia wniosku przez ten sam organ trzeba bezwzględnie oceniać, czy jest możliwe zastosowanie przesłanki wyłączenia pracownika przewidzianej w art. 24 § 1 pkt 5 kpa, (por. wyrok NSA z dnia 22 października 2010 r. sygn. akt I OSK 1164/10, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Regulacja ta, nakazująca obligatoryjne wyłączenie pracownika, jest gwarancją bezstronności, a tym samym prawidłowości i rzetelności orzekania.

W uchwale z dnia 20 maja 2010 r. o sygn. akt I OPS 13/09 (publ. LEX 579940) Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, iż przepis art. 24 § 1 pkt 5 kpa nie ma zastosowania jedynie do osoby piastującej funkcję ministra, w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 kpa, w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 kpa. Stąd też, zdaniem Sądu, należy przyjąć, iż wyłączenie z art. 24 § 1 pkt 5 kpa nie obejmuje tylko osoby piastującej funkcję ministra, ale obejmuje już innych pracowników upoważnionych przez organ do wydania decyzji podjętej w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, co oznacza, iż art. 24 ust. 1 pkt 5 kpa ma zastosowanie w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 kpa, w przypadku, gdy funkcję organu wykonuje upoważniony pracownik organu, który wydał decyzję objętą wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Reasumując, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ponownie rozpoznając sprawę przyznania A. S. - przedstawicielce ustawowej małoletnich dzieci A. i W. renty rodzinnej w drodze wyjątku po zmarłym ojcu D. S., weźmie pod uwagę rozważania Sądu.

Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł, jak w sentencji.