Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1812/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 116 par. 1 i 2, art. 122, art. 187 par. 1, art. 191
journal: Dz.U. 2020 poz 1325
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 10, art. 11 ust. 1, 1a i 2, art. 21 ust. 1 i 2, art. 361 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2019 poz 498
law: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Jacek Kaute, sędzia WSA Maciej Kurasz, Protokolant starszy referent Anna Skorupska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2022 r. sprawy ze skargi G.G. na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłego prezesa zarządu za zaległości spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za miesiące od lutego do maja 2016 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Rodziny i Polityki Społecznej decyzją z [...] czerwca 2021 r. - po rozpatrzeniu odwołania G.G. (dalej: "Skarżący") od decyzji Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z [...] października 2019 r. – utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Z akt sprawy wynika, że decyzją z [...] października 2019 r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych orzekł o odpowiedzialności Skarżącego, jako byłego prezesa zarządu za zaległości E. Sp. z o. o. z tytułu wpłat na PFRON za okres od lutego do maja 2016 r. w kwocie głównej w wysokości 12 106,00 zł i w odsetkach w wysokości 1 360,00 zł naliczonych na dzień przed ogłoszeniem upadłości, tj. 27 września 2017 r.

W odwołaniu Skarżący zarzucił naruszenie:

art. 7 k.p.a poprzez jego niezastosowanie i niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy,

art. 8 k.p.a poprzez jego niezastosowanie i nieprowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, a w konsekwencji pominięcie, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy kiedy z dokumentów księgowych ewidentnie wynika, że w czasie kiedy Skarżący był prezesem spółki E. Sp. z o. o. ta posiadała majątek i brak było przesłanek do złożenia wniosku o upadłość.

W związku z powyższym, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez zmianę zaskarżonej decyzji przez stwierdzenie nieważności decyzji o odpowiedzialności Skarżącego jako byłego prezesa zarządu za zaległości E. Sp. z o. o. tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, ewentualnie o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu wymienionej na wstępie zaskarżonej decyzji Minister Rodziny i Polityki Społecznej powołał się na art. 233 § 1 pkt 1, art. 116 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, art. 21 ust. 1, art. 49 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 573, dalej: "ustawa o rehabilitacji").

Minister Rodziny i Polityki Społecznej wskazał, że organ I instancji prawidłowo ustalił okres zaległości E. Sp. z o. o., za który Skarżący ponosi odpowiedzialność, gdyż jako prezes zarządu pełnił tę funkcję w okresie, kiedy upływał termin płatności zobowiązań za okres od lutego do maja 2016 r., co potwierdza zgromadzony w sprawie materiał w postaci pełnego odpisu z KRS nr [...], uchwały Nr 2 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki z dnia 3 marca 2016 r. w sprawie powołania prezesa zarządu oraz uchwały Nr 1 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z dnia 21 września 2016 r. w sprawie odwołania prezesa zarządu.

Zdaniem organu II instancji w sprawie zaistniała przesłanka całkowitej bezskuteczności egzekucji. Organ wyjaśnił, że E. Sp. z o. o. była zobowiązana do składania deklaracji i dokonywania wpłat na PFRON. Prezes Zarządu PFRON decyzją z [...] sierpnia 2017 r. określił wysokość zobowiązań E. Sp. z o. o. z tytułu wpłat na PFRON za okres od maja 2015 r. do maja 2016 r. na łączną kwotę: 40 941,00 zł. Po wydaniu decyzji nie dokonano jednak wpłat. Sąd Rejonowy dla W. [...] Wydział Gospodarczy ds. Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych postanowieniem z dnia [...] lutego 2017 r. w sprawie o sygnaturze akt [...] otworzył postępowanie sanacyjne E. Sp. z o. o. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2017 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy dla W. [...] Wydział Gospodarczy ds. Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych umorzył postępowanie sanacyjne dłużnika E. Sp. z o. o. Postanowieniem z dnia [...] września 2017 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy dla W. [...] Wydział Gospodarczy ds. Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych ogłosił upadłość Spółki. Pismem z dnia 7 listopada 2017 r. znak: [...] Prezes Zarządu PFRON zgłosił wierzytelność w stosunku do E. Sp. z o. o. należącą do kategorii w kwocie głównej: 40 941,00 zł oraz w należnych od tej kwoty odsetkach w kategorii 3 w kwocie 5 779,00 zł za okresy od maja 2015 r. do maja 2016 r. Postanowieniem z dnia [...] marca 2019 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy dla W. Wydział Gospodarczy do spraw Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych postanowił umorzyć postępowanie upadłościowe wobec dłużnika E. Sp. z o.o. na podstawie art. 361 ust. 1 pkt 1ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe ( Dz. U. z 2019 r., poz. 498).

Organ odwoławczy wyjaśnił, że upadłość jest również egzekucją, którą prowadzi się wobec całego majątku upadłego dłużnika celem przymusowego, ale wspólnego i w zasadzie równego (poprzez proporcjonalny podział uzyskanych z masy upadłości środków) zaspokojenia wszystkich wierzycieli, którzy zgłosili w sposób prawidłowy swój udział w tym postępowaniu. Dlatego też określa się ją jako egzekucję uniwersalną lub generalną w odróżnieniu od egzekucji singularnej prowadzonej przez poszczególnych wierzycieli na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego albo ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wraz z ogłoszeniem upadłości spółki nie ma możliwości egzekwowania należności w ramach egzekucji singularnej. Postępowanie upadłościowe stanowi w takiej sytuacji postępowanie egzekucyjne, o którym mowa w art. 108 § 2 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Taka sytuacja miała miejsce w omawianym przypadku.

Odnosząc się natomiast do tego, czy nie zachodzi którakolwiek z przesłanek wyłączających odpowiedzialność określonych w art. 116 § 1 pkt 1 i 2 Ordynacji podatkowej, organ odwoławczy wskazał, że zarówno na etapie postępowania przed organem I jak i II instancji Strona nie wykazała wystąpienia którejkolwiek z przesłanek.

Minister Rodziny i Polityki Społecznej stwierdził, że Spółka posiadała zaległości we wpłatach na PFRON już począwszy od maja 2015 (co znajduje potwierdzenie m.in. w liście wierzytelności, która obejmuje okresy: maj 2015 – maj 2016, złożonej na adres Sędziego Komisarza w prowadzonym postępowaniu upadłościowym). Właściwy czas na podjęcie stosownych działań na gruncie prawa upadłościowego zaistniał więc przed objęciem przez stronę funkcji prezesa zarządu.

Jak wynika z akt sprawy Skarżący objął funkcję prezesa zarządu 3 marca 2016r. Natomiast w momencie objęcia tej funkcji istniały już wymagalne zobowiązania E. Sp. z o. o. z tytułu wpłat na PFRON, a opóźnienie w ich wykonaniu przekraczało trzy miesiące. Zatem w momencie objęcia funkcji prezesa zarządu PFRON przez Skarżącego powinien on być świadomy istniejących wymagalnych zobowiązań.

Organ odwoławczy przeprowadził dodatkowe postępowanie dowodowe mające na celu ustalenie czy Spółka posiadała również wymagalne zobowiązania względem innych podmiotów publicznych. Z ustaleń organu wynika, że na 21 kwietnia 2016 r. Spółka posiadała wymagalne zobowiązania wobec ZUS, tj. z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne maj 2015 - marzec 2016 r. w następującej wysokości - należność główna: 313 144,23 zł, odsetki : 9 388,00 zł, koszty upomnienia: 34,80 zł. Ponadto Spółka na ww. dzień posiadała również wymagalne zobowiązania wobec Urzędu Skarbowego, tj. z tytułu podatku VAT za luty i sierpień 2015 r. oraz w podatku dochodowym od osób fizycznych PIT za okres od stycznia do grudnia 2015 r.

Organ wskazał, że po objęciu funkcji członka zarządu przez Skarżącego osoba należycie dbająca o swoje interesy powinna podjąć odpowiednie kroki mające na celu zapoznanie się z sytuacją finansową podmiotu, w którego organie wykonawczym ma wolę zasiadać. Nie podejmując odpowiednich działań strona ponosi ryzyko zarządzania Spółką mającą kłopoty finansowe. Zaniedbania przez członka zarządu w zakresie nieznajomości stanu finansów Spółki nie może przemawiać za brakiem winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości "we właściwym czasie".

Bez wpływu na powyższe ustalenia pozostaje w ocenie organu odwoławczego fakt, że otwarto postępowanie sanacyjne wobec Spółki, bowiem nastąpiło to dopiero postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia [...] lipca 2017 r. Na korzyść Strony nie może również przemawiać okoliczność, że stan niewypłacalności powstał wcześniej, czyli przed objęciem funkcji członka zarządu, gdyż odpowiednie kroki prawne strona powinna w takim przypadku podjąć już po objęciu swojej funkcji.

W ocenie organu odwoławczego czasem właściwym w rozpatrywanym przypadku w rozumieniu art. 116 § 1 pkt 1 lit. a Ordynacji podatkowej na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości jest termin 30 dni od dnia objęcia funkcji prezesa zarządu przez Skarżącego, tj. do 4 kwietnia 2016 r. W przedmiotowej sprawie ssrona nie złożyła takiego wniosku w okresie, kiedy pełniła funkcję prezesa zarządu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o wyjaśnienie, czy i w jakiej wysokości w dacie pełnienia przez Skarżącego funkcji prezesa E. Spółka posiadała majątek pozwalający na pokrycie jej zobowiązań. Ponadto ustalenie, czy Spółka w tym okresie miała zwroty nadpłaconego podatku w jakiej ilości. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie:

1. art. 151 PostAdmU polegające na utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji pomimo naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię, a to ustawy z 28 lutego 2003 roku Prawo upadłościowe w zw. z art. 10, art. 11 ust. 1 oraz art. 21 ust. 1 ww. ustawy, w zw. z art. 116 § 1 pkt 1 lit. a Ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie, że w terminie płatności składek PEFRON tj za okres od lutego do maja 2016 roku, Skarżący miał świadomość, że zachodziły podstawy do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości E. o którym mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a Ordynacji podatkowej, a w konsekwencji wadliwe przyjęcie, że zachodzą podstawy do odpowiedzialności Skarżącego z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej,

2. art. 122, art. 187, art. 191 Ordynacji podatkowej przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i uczynienie jej dowolną polegającą na ocenie materiału dowodowego w sposób nieprawidłowy i sprzeczny z zasadami doświadczenia życiowego i zasadami logiki, co doprowadziło do poczynienia wadliwych ustaleń faktycznych, polegających na przyjęciu, że zaistniały wszelkie niezbędne przesłanki do przejęcia odpowiedzialności za niezapłacone w okresie od lutego do maja 2016 roku składki PEFRON przez Spółkę E. przez Skarżącego w sytuacji, gdy na moment zakończenia pełnienia funkcji członka zarządu w spółce jej sytuacja finansowa pozwalała na spłatę zaległości.

Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność oceny zasadności zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Minister Rodziny i Polityki Społecznej podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjne w Warszawie zważył, co następuje:

Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji we wskazanych wyżej granicach, Sąd doszedł do przekonania, że decyzja ta odpowiada prawu, zaś skarga jest niezasadna.

Przedmiotem niniejszej sprawy jest orzeczenie o odpowiedzialności Skarżącego, jako członka zarządu (prezesa) E. Sp. z o.o. tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres od lutego do maja 2016 roku.

Określając ramy prawne niniejszej sprawy trzeba wskazać, że zgodnie z art. 116 § 1 O.p., w stanie prawnym obowiązującym od 1 stycznia 2016 r., za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:

1) nie wykazał, że:

a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2016 r. poz. 1574, 1579, 1948 i 2260) albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne, albo

b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy.

2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Natomiast zgodnie z treścią art. 116 § 2 O.p. odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.

Z treści powołanych przepisów, jak zgodnie podnosi się w literaturze i orzecznictwie sądów administracyjnych, wynika, że organy podatkowe zobowiązane są do wykazania przesłanek pozytywnych odpowiedzialności członka zarządu. Te przesłanki, w ocenie Sądu – jak wskazano w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego zostały wykazane w toku postępowania w niniejszej sprawie.

W okolicznościach niniejszej sprawy nie ulega wątpliwości, że Skarżący pełnił funkcję członka (prezesa) zarządu Spółki, w czasie, gdy upływał termin płatności przedmiotowych wpłat na PFRON za okres od lutego do maja 2016 r., co potwierdza znajdujący się w aktach sprawy pełny odpis z Rejestru Przedsiębiorców (KRS [...]), a także uchwały Nr 2 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki z dnia 3 marca 2016 r w sprawie powołania prezesa zarządu oraz uchwały Nr 1 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki z dnia 21 września 2016 r. w sprawie odwołania prezesa zarządu.

W ocenie Sądu, w toku postępowania spełniona została także druga z pozytywnych przesłanek odpowiedzialności członka zarządu spółki z o.o., o której mowa w art. 116 § 1 O.p. tj. bezskuteczność egzekucji. Pojęcie bezskuteczności egzekucji nie zostało zdefiniowane ani w ustawie Ordynacja podatkowa, ani w przepisach regulujących postępowanie egzekucyjne w administracji. Jednocześnie orzecznictwo i doktryna wskazują, że postanowienie o umorzeniu egzekucji, czy to wydane przez komornika, czy przez organy egzekucji administracyjnej, a nadto postanowienie o umorzeniu postępowania upadłościowego, względnie o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości, w pełni wyczerpują pojęcie bezskuteczności egzekucji (por. wyrok NSA z 7 sierpnia 2016 r., II FSK 1291/16). W niniejszej sprawie postanowieniem z dnia [...] marca 2019 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy dla W. Wydział Gospodarczy do spraw Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych postanowił umorzyć postępowanie upadłościowe wobec dłużnika E. Sp. z o.o. na podstawie art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo upadłościowe z uwagi na to, że majątek masy upadłości nie wystarczy do zaspokojenia kosztów postępowania.

Tym samym - zdaniem Sądu - organ odwoławczy prawidłowo uznał, że w rozpoznawanej sprawie doszło do spełnienia dwóch pozytywnych przesłanek pozwalających na wydanie orzeczenia w przedmiocie odpowiedzialności Skarżącego.

Z okoliczności niniejszej sprawy i zgormadzonego w niej materiału dowodowego wynika również, że Skarżący nie wykazał żadnej z przesłanek egzoneracyjnych, o których mowa w art. 116 § 1 O.p., jak prawidłowo wskazał Organ.

Wskazać należy, że definiowanie właściwego czasu na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości powinno zostać oparte o przepisy ustawy dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2016 roku. Zgodnie z treścią art. 10 Prawa upadłościowego, upadłość ogłasza się wobec dłużnika, który stał się niewypłacalny. Z kolei zgodnie z treścią art. 11 ust. 1 i art. 11 ust. 1a Prawa upadłościowego, dłużnik jest niewypłacalny jeśli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Domniemywa się, że dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w wykonywaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące. Natomiast w myśl art. 11 ust. 2 ww. ustawy, dłużnik będący osobą prawną albo jednostką organizacyjną nie posiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, jest niewypłacalny także wtedy, gdy jego zobowiązania pieniężne przekraczają wartość jego majątku, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące. Jak stanowi natomiast przepis art. 21 ust.1 Prawa upadłościowego, dłużnik jest obowiązany nie później niż w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Jeżeli dłużnik jest osobą prawną lub inną jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, obowiązek, o którym mowa w ust. 1 spoczywa na każdym, kto na podstawie ustawy, umowy spółki lub statutu ma prawo do prowadzenia spraw dłużnika i do jego reprezentowania, samodzielnie lub łącznie z innymi osobami (art. 21 ust. 2 Prawa upadłościowego).

Nie ulega wątpliwości, że w rozpatrywanej sprawie wystąpiła przesłanka niewypłacalności, o której mowa w art. 11 ust.1 Prawa upadłościowego. Z ustaleń organu wynika, że na 21 kwietnia 2016 r. Spółka posiadała wymagalne zobowiązania wobec ZUS, tj. z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za maj 2015 - marzec 2016r. w następującej wysokości - należność główna: 313 144,23 zł, odsetki: 9 388,00 zł, koszty upomnienia: 34,80 zł. Ponadto Spółka na w/w. dzień posiadała również wymagalne zobowiązania wobec Urzędu Skarbowego, tj. z tytułu podatku VAT za luty i sierpień 2015 r. oraz w podatku dochodowym od osób fizycznych PIT za okres od stycznia do grudnia 2015 r.

Co istotne Skarżący okoliczności tych nie kwestionuje. Zarzuca natomiast, że organ nie wziął pod uwagę, że Spółka na moment rezygnacji Skarżącego z funkcji prezesa zarządu posiadała majątek, który według najlepszej wiedzy Skarżącego wystarczałby na pokrycie zobowiązań Spółki, dowodem czego miała być znajdująca się w aktach sprawy opinia biegłego sądowego W.K. sporządzona na zlecenie syndyka masy upadłości E. Sp. z o.o. w upadłości.

Odnosząc się do powyższego wyjaśnić należy, że wobec spełnienia przesłanki ogłoszenia upadłości wynikającej z treści art. 11 ust. 1 Prawa upadłościowego, nie ma podstaw do badania wystąpienia drugiej przesłanki upadłościowej, tj. sytuacji, w której zobowiązania dłużnika przekraczają wartość jego majątku. Wymienione w przepisach art. 11 Prawa upadłościowego przesłanki zgłoszenia wniosku o upadłość, mają charakter alternatywny i równorzędny i dlatego zaistnienie chociażby jednej z nich pozwala na ogłoszenie upadłości przedsiębiorców. Skoro zatem w niniejszej sprawie zaistniała przesłanka utraty zdolności do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, nie było konieczności wykazania zaistnienia drugiej przesłanki (z art. 11 ust. 2 Prawa upadłościowego) – nadwyżki zobowiązań spółki nad wartością jej majątku, przez okres przekraczający 24 miesiące.

Z uwagi na powyższe nie są zasadne podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania, odnoszące się do nieprzeprowadzenia wnioskowanego przez Skarżącego dowodu z opinii biegłego z zakresu księgowości i finansów. Ten wniosek dowody ma związek ze stanowiskiem Skarżącego, który wskazywał na sytuację finansową spółki. Zatem Skarżący usiłował wykazać, że nie istniała druga – ze wskazanych w prawie upadłościowym – przesłanek ogłoszenia upadłości. Raz jeszcze należy podkreślić, że w sytuacji wystąpienia przesłanki niewypłacalności z art. 11 ust. 1 Prawa upadłościowego, zbędne jest wystąpienie drugiej z nich (o której mowa w art. 11 ust. 2 Prawa upadłościowego).

Zarazem wystąpienie choćby jednej z przesłanek niewypłacalności Spółki obligowało skarżącego do wystąpienia do sądu z wnioskiem o ogłoszenie jej upadłości. Jak to już zostało wyjaśnione – z wnioskiem takim Skarżący nie wystąpił we właściwym czasie. Okoliczności sprawy nie pozwalają uznać, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki nastąpiło bez jego winy.

Trafnie Organ odwoławczy wskazuje, że bez wpływu na powyższe ustalenia pozostaje fakt, że otwarto względem Spółki postępowanie sanacyjne, albowiem nastąpiło to dopiero postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia [...] lipca 2017 r. (a więc w czasie, gdy Skarżący nie pełnił już funkcji prezesa zarządu Spółki), podobnie jak okoliczność ogłoszenia upadłości Spółki postanowieniem Sądu Rejonowego dla W. [...] Wydział Gospodarczy sygn. akt [...] z dnia 28 września 2017r. Co istotne, ostatecznie postępowania to zostało umorzone postanowieniem Sądu Rejonowego dla W. [...] Wydział Gospodarczy z dnia 6 marca 2019 r., z uwagi na to, że majątek masy upadłości nie wystarczy do zaspokojenia kosztów postępowania.

Na rozprawie pełnomocnik Skarżącego argumentowała, że Skarżący nie pełnił ani nie miał możliwości pełnienia funkcji prezesa zarządu, bowiem realnie kto inny kierował Spółką, na dowód czego wniosła o przeprowadzenie dowodu z przesłanego za pośrednictwem e- PUAP wyroku Sądu Okręgowego w W. [...] Wydział Karny sygn. akt [...] z dnia 25 czerwca 2021 r. z którego miałaby wynikać okoliczność kierowania Spółką przez zorganizowaną grupę przestępczą.

Abstrahując od tego, że z przedłożonego wyroku nie wynika, aby Spółką E. kierowała zorganizowana grupa przestępcza (w orzeczeniu wskazane zostały inne, niż E. Sp. z o.o. podmioty), zauważyć trzeba, że objęcie funkcji prezesa zarządu E.F Sp. z o.o., było świadomym wyborem Strony. Skarb Państwa nie może ponosić konsekwencji dobrowolnie i świadomie podjętej przez Stronę decyzji o pełnieniu funkcji członka zarządu Spółki, nawet w sytuacji, gdy funkcja ta, a ściślej rzecz ujmując – jak wskazano w skardze – decyzyjność Skarżącego była ograniczana przez właściciela Spółki. Należy bowiem zauważyć – analizując treść art. 116 § 2 O.p., że gdyby celem ustawodawcy w cytowanym unormowaniu było wskazywanie na ponoszenie odpowiedzialności przez członka zarządu spółki prawa handlowego jedynie faktycznie wykonującego swoje obowiązki w danej spółce, nie użyłby określenia "w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu", lecz zwrotów na przykład "w czasie faktycznego wykonywania", czy "w czasie wykonywania" przez nich obowiązków członka zarządu. Dowodzi tego również wykładnia wewnętrzna systemowa omawianego aktu prawnego. W przypadku bowiem, gdy ustawodawca za celowe uznaje wprowadzenie przesłanek o charakterze faktycznym (dokonanym), warunkującym odpowiedzialność innego podmiotu, wówczas jednoznacznie to określa w danym przepisie (np. regulacja art. 111 O.p.). Celem normy z art. 116 O.p. jest istnienie odpowiedzialności członka zarządu o charakterze odszkodowawczym, gdzie podstawą powstania odpowiedzialności jest sam fakt bycia członkiem zarządu. Dlatego też przesłanka ta, z racji wykładni systemowej, winna być ustalana w oparciu o obiektywnie istniejące kryteria, to jest spełnienie formalnych warunków "pełnienia funkcji członka zarządu" (zob. wyrok WSA, sygn. akt I SA/Kr 1249/07; opublikowany w: LEX nr 418169.).

Z uwagi na powyżej opisany charakter funkcji członka zarządu, nie ma uzasadnienia, aby art. 116 § 2 O.p. interpretować wąsko, przyjmując odpowiedzialność członka zarządu za zaległości podatkowe spółki jedynie w takich przypadkach, gdy członek zarządu faktycznie kierował spółką i sprawował realną w niej kontrolę. Przyjęcie takiej wykładni prowadziłoby do niedopuszczalnego rezultatu, tj. wyłączenia możliwości wyegzekwowania zaległości podatkowych w przypadku tych wszystkich spółek, które są zarządzane przez figurantów.

Podniesiony zarzut odnoszący się do faktycznego pełnienia funkcji członka zarządu Spółki jest zatem nieuzasadniony.

Niezależnie od powyższego, ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego wynika, że Skarżący miał świadomość złej sytuacji finansowej Spółki, w tym wykazanej w sprawozdaniu finansowym za rok 2015 straty na działalności bieżącej jak i operacyjnej (vide karta 50 akt administracyjnych - mail z dnia 8 kwietnia 2016 r.) Skarżący przyjmował jednak zapewnienia właścicieli, że Spółka ma wystarczający majątek, a także że "właściciele rozumieją sytuację i dlatego dofinansowali spółkę podwyższając kapitały własne o kolejne 2 mln zł" (vide powołany maila z dnia 8 kwietnia 2021r ).

Jakkolwiek prawem Skarżącego było przyjęcie strategii "wyczekiwania" na poprawę sytuacji finansowej Spółki i bazowanie w tym zakresie na zapewnieniach właścicieli, że mimo niepłacenia długów Spółce uda się jeszcze poprawić kondycję, a więc przekonanie, że niespłacanie długów jest spowodowane przejściowymi trudnościami, to jednocześnie podkreślić trzeba, że wiążące się z tym negatywne konsekwencje prawnopodatkowe, które w związku z tym mogą powstać, obciążają zarząd spółki, w tym także za dalsze pogarszanie sytuacji wierzycieli spowodowane niezgłoszeniem wniosku o ogłoszenie upadłości (por. wyrok NSA z dnia 3 sierpnia 2017 r., sygn. akt II FSK 807/17, wyrok NSA z dnia 11 maja 2017 r., sygn. akt II FSK 312/17).

Reasumując, zdaniem Sądu w okolicznościach faktycznych tej sprawy nie można uznać, by Skarżący udowodnił w jakikolwiek sposób brak swojej winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki, w której pełnił funkcję członka zarządu. Ponownie przypomnieć należy, że ogłoszenie upadłości jest przesłanką obiektywną, ustalaną w oparciu o okoliczności faktyczne każdej sprawy.

W sprawie niniejszej nie zaistniała także przesłanka egzoneracyjna z art. 116 § 1 pkt 2 O.p. W toku postępowania w sprawie Skarżący nie powoływał się na istnienie aktualnego mienia spółki, z którego możliwe byłoby zaspokojenie zaległości podatkowej spółki w znacznej części.

Podsumowując powyższe, należy wskazać, że w odniesieniu do Skarżącego spełnione zostały wszystkie przesłanki z art. 116 O.p., pozwalające na przypisanie mu odpowiedzialności za zaległości spółki z tytułu wpłat na PFRON za okres luty – maj 2016 roku.

Zdaniem Sądu bezzasadne są również postawione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p.). Organy zrealizowały nałożony na nie obowiązek ustalenia prawdy obiektywnej poprzez wyczerpujące zgromadzenie materiału dowodowego, a następnie jego pełne rozpatrzenie w granicach wynikających z obowiązujących przepisów prawa. Okoliczność, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego organ nie przychylił się do wniosków dowodowych strony i do stanowiska Skarżącego nie świadczy o naruszeniu przez Organ reguł dowodowych.

W tym stanie rzeczy Sąd na postawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.