Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1477/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 190;
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 95n ust. 5, ust. 10 pkt 2; art. 95l ust. 1 i 3; art. 95m ust. 3 pkt 1 i 2 lit. b i c, ust. 5, 10, 11, 12 pkt 2 i 4; art. 95n ust. 3, ust. 7 pkt 2 i ust. 9 pkt 1; art. 139 ust. 1; art. 31d;
journal: Dz.U. 2019 poz 1373
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - t.j.
article: art. 1; art. 2 ust. 4-6;
journal: Dz.U. 2017 poz 844
law: Ustawa z dnia 23 marca 2017 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pawłowska Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz (spr.) Sędzia WSA Dorota Dziedzic - Chojnacka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi M. Sp. z o.o. z siedzibą w L. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia protestu oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżona decyzją z dnia [...] marca 2020 r., nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia ("Prezes NFZ"), działając w oparciu o art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 95n ust. 9 pkt 1 oraz art. 95n ust. 16 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2019 r., poz. 1373, ze zm.; dalej "ustawa o świadczeniach"), po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez [...] Spółkę z o.o. z siedzibą w L. ("skarżąca", "spółka"), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia ("OW NFZ") z dnia [...] lutego 2020 r., Nr [...], w sprawie odmowy uwzględnienia protestu dotyczącego ogłoszonego przez Dyrektora [...] OW NFZ w dniu [...] czerwca 2017 r. wykazu świadczeniodawców zakwalifikowanych do poszczególnych poziomów systemu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej na terenie województwa [...].

Okoliczności faktyczne sprawy przedstawiają się następująco:

W dniu [...] czerwca 2017 r. Dyrektor [...] OW NFZ sporządził i ogłosił w Biuletynie Informacji Publicznej pierwszy wykaz świadczeniodawców zakwalifikowanych do poszczególnych poziomów systemu podstawowego zabezpieczenia szpitalnego świadczeń opieki zdrowotnej na terenie województwa [...].

Dnia 3 lipca 2017 r. skarżąca wniosła protest w związku z niezakwalifikowaniem jej do ww. systemu. W treści protestu wskazała, że posiadała umowę o udzielanie świadczeń w trybie hospitalizacji określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 31d ustawy o świadczeniach i pomimo że nie spełnia pozostałych warunków, o których mowa w art. 95m w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 23 marca 2017 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2017 r., poz. 844; zwanej dalej "ustawą zmieniającą") to jednak na podstawie art. 2 ust. 6 ustawy zmieniającej mogła zostać zakwalifikowana do jednego z poziomów systemu zabezpieczenia, z wyłączeniem poziomu szpitali ogólnopolskich, przez dyrektora OW NFZ, po uzyskaniu pozytywnej opinii ministra właściwego do spraw zdrowia.

Spółka wskazywała również inne okoliczności uzasadniające potrzebę wpisania jej do wykazu "sieci szpitali", tj.: 30 letni okres funkcjonowania na rynku województwa [...], zakres oddziaływania obejmujący pacjentów z terenu całego kraju, liczne rekomendacje wystawione przez sportowców, organizacje sportowe i inne podmioty, wyjątkowość i jakość świadczonych usług.

Postanowieniem nr [...]Dyrektor [...] OW NFZ uznał protest skarżącej za niepodlegający rozpatrzeniu. W ocenie organu protest nie spełniał wymagań określonych w art. 95n ust. 5 ustawy o świadczeniach w zw. z art. 2 ust. 8 ustawy zmieniającej. Rozpoznając zażalenie od ww. postanowienia, Prezes NFZ, postanowieniem z dnia [...] maja 2018 r., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Pismem z dnia 25 czerwca 2018 r. skarżąca zaskarżyła ww. rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 20 listopada 2018 r., VI SA/Wa 1429/18, uchylił zaskarżone postanowienie i stwierdził, że skarżąca spełnia wymagania określone w art. 95n ust. 5 ustawy o świadczeniach, uprawniające do wniesienia protestu na niezakwalifikowanie do systemu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej.

Sąd uznał, że skarżąca posiadała podpisaną z NFZ umowę dotyczącą udzielania świadczeń w trybie hospitalizacji a zatem nie było podstaw do zastosowania wobec niej art. 95n ust. 10 pkt 2 ustawy o świadczeniach i pozostawienia protestu bez rozpatrzenia.

Wyrokiem z dnia 29 października 2019 r., II GSK 2561/19 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Prezesa NFZ.

Konsekwencją zapadłego wyroku było ponowne rozpatrzenie przez Dyrektora OW NFZ protestu skarżącej z dnia 3 lipca 2017 r.

W dniu [...] lutego 2020 r. Dyrektor [...] OW NFZ wydał decyzję nr [...], którą odmówił uwzględnienia protestu. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu kwalifikacji skarżąca realizowała umowę z [...] OW NFZ w rodzaju leczenie szpitalne w zakresie ortopedii i traumatologii narządu ruchu - hospitalizacja planowa, jednakże nie posiadała umowy na realizację świadczeń w zakresie szpitalnego oddziału ratunkowego albo izby przyjęć, a także nie spełniała warunku, o którym mowa w art. 95m ust. 3 pkt b ustawy o świadczeniach.

Nawiązując do treści § 2 ust. 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 13 czerwca 2017 r. w sprawie określenia szczegółowych kryteriów kwalifikacji świadczeniodawców do poszczególnych poziomów sytemu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej (Dz.U. z 2017 r., poz. 1163) organ uznał, że skarżąca nie spełnia żadnego z warunków kwalifikacji do poziomu drugiego podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej. W dniu kwalifikacji spółka realizowała tylko 1 zakres świadczeń (ortopedia i traumatologia narządu ruchu - hospitalizacja planowa).

Jako okoliczność bezsporną wynikającą z protestu organ wskazał to, że spółka nie spełnia warunków kwalifikacji, o których mowa w art. 95m ustawy o świadczeniach.

Odnosząc się do twierdzenia skarżącej dotyczącego konieczności zakwalifikowania jej do systemu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie art. 2 ust. 6 ustawy zmieniającej organ podkreślił, że w okolicznościach sprawy, przy uwzględnieniu orzeczeń sądów administracyjnych wydanych w sprawach VI SA/Wa 1429/18 i II GSK 256/19 uznać należy, że skarżąca spełnia warunek posiadania umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w zakresie leczenia szpitalnego, dotyczącej udzielania świadczeń w trybie hospitalizacji, określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 31d ustawy o świadczeniach w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą, niemniej za niezbędne organ uznał jeszcze spełnienie przesłanki konieczności zabezpieczania na terenie danego województwu właściwego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej. Inicjatywa w zakresie wykazania, że wystąpił taki przypadek należy do dyrektora oddziału i podlega ocenie ministra właściwego do spraw zdrowia.

Organ zaznaczył jednocześnie, że regulacja z art. 2 ust. 6 nowelizacji ma charakter wyjątkowy, i znajduje zastosowanie w sytuacji, gdy wymaga tego zabezpieczenie na terenie danego województwa właściwego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej. W okolicznościach niniejszej sprawy do systemu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej w ramach profilu ortopedia i traumatologia narządu ruchu na terenie L. zakwalifikowano 6 podmiotów. Podmioty te spełniały wszystkie warunki kwalifikacji do systemu zabezpieczenia, zarówno te dotyczące ciągłości, jak i kompleksowości udzielania świadczeń, zapewniając integrację i koordynację świadczeń szpitalnych i świadczeń specjalistycznych w trybie ambulatoryjnym w profilu ortopedia i traumatologia narządu ruchu.

Zakwalifikowane podmioty - biorąc pod uwagę stan realizacji wszystkich umów w rodzaju: leczenie szpitalne w zakresie ortopedia i traumatologia narządu ruchu w okresie styczeń- czerwiec 2017 r. - zabezpieczyły świadczenia w 96 % , zgodnie z planem zakupu, w tym w 100 % w zakresie hospitalizacji realizowanych w trybie "ostrym". Powyższe, w ocenie organu, przemawia za uznaniem, że doszło do zabezpieczenia świadczeń na właściwym poziomie.

Pismem z 6 marca 2020 r. Spółka wniosła odwołanie od ww. decyzji, w którym zarzuciła m.in.:

- rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych normy prawnej na niekorzyść skarżącej;

- wydanie decyzji w sprzeczności z treścią orzeczeń NSA z 29 października 2019 r., II GSK 256/19 oraz WSA w Warszawie z 20 listopada 2018 r., VI SA/Wa 1429/18;

- nieuprawnione pominięcie dowodu z oględzin placówki medycznej spółki.

Rozpoznając odwołanie decyzją z [...] marca 2020 r. Prezes NFZ utrzymał w mocy decyzję z [...] lutego 2020 r. W uzasadnieniu wskazał, że przeprowadzona przez niego analiza okoliczności sprawy potwierdza, że skarżąca nie spełnia żadnego z warunków kwalifikacji do drugiego poziomu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej. W dniu sporządzenia przez [...] OW NFZ wykazu świadczeniodawców zakwalifikowanych do poszczególnych poziomów systemu zabezpieczenia spółka realizowała, w ramach umowy zawartej z Narodowym Funduszem Zdrowia, tylko jeden zakres świadczeń (ortopedia i traumatologia narządu ruchu - hospitalizacja planowa) tym samym nie spełnia warunków kwalifikacji, o których mowa w art. 95 m ustawy o świadczeniach.

Odnosząc się do kwestii możliwości zakwalifikowania spółki w wykazie świadczeniodawców poprzez zastosowanie art. 2 ust. 6 ustawy zmieniającej organ zważył, że wskazana norma prawna daje możliwość zakwalifikowania świadczeniodawcy do jednego z poziomów systemu zabezpieczenia, z wyłączeniem poziomu szpitali ogólnopolskich, przez dyrektora oddziału wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, po uzyskaniu pozytywnej opinii ministra zdrowia, ale tylko w przypadku gdy wymaga tego zabezpieczenie na terenie danego województwa właściwego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej. Zdaniem organu odwoławczego w sprawie przeprowadzono dogłębną analizę zabezpieczenia realizacji świadczeń opieki zdrowotnej o profilu ortopedia i traumatologia narządu ruchu na terenie województwa łódzkiego przez podmioty zakwalifikowane do wykazu świadczeniodawców. Prawidłowo również uznano, że jednym z podstawowych kryteriów kwalifikacji jest zasada ciągłości i kompleksowości udzielania świadczeń, w tym wprowadzono mechanizmy stymulujące integrację i koordynację świadczeń szpitalnych i świadczeń specjalistycznych udzielanych w trybie ambulatoryjnym. Zakwalifikowane, przez [...] OW NFZ, podmioty - biorąc pod uwagę stan realizacji wszystkich umów w rodzaju: leczenie szpitalne w zakresie ortopedia i traumatologia narządu ruchu w okresie styczeń - czerwiec 2017 r. -zabezpieczyły świadczenia w 96%, zgodnie z planem zakupu, w tym w 100 % w zakresie hospitalizacji realizowanych w trybie "ostrym". Tym samym należy uznać, że w sporządzonym, przez [...] OW NFZ w dniu[...] czerwca 2017 r., wykazie świadczeniodawców doszło do zabezpieczenia świadczeń na właściwym poziomie.

Pozytywnie organ odwoławczy ocenił również uwzględnienie w decyzji z dnia [...] lutego 2020 r. tez wynikających z wyroków sądów administracyjnych zapadłych w sprawach VI SA/Wa 1429/18 oraz II GSK 256/19. Tym samy nietrafne – zdaniem prezesa NFZ - są twierdzenia spółki wskazujące, że Dyrektor [...] OW NFZ nie uwzględnił ww. wyroków.

Organ nie zgodził się natomiast z twierdzeniem, że w sprawie doszło do nieuprawnionego pominięcie dowodu z oględzin placówki medycznej skarżącej, ponieważ w przepisach dotyczących tworzenia wykazu świadczeniodawców nie przewiduje się dokonywania czynności oględzin.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca zaskarżyła w całości decyzję Prezesa NFZ z [...] marca 2020 r. zarzucając:

1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 95n ust. 3 ustawy o świadczeniach oraz art. 2 ust. 6 ustawy zmieniającej, poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji niezakwalifikowanie skarżącej do jednego z poziomów zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej, w sytuacji, gdy na terenie województwa [...] konieczne jest zabezpieczenie właściwego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej - w zakresie ortopedii i traumatologii narządu ruchu, albowiem jak wynika z ogólnodostępnych danych, na terenie województwa [...], czas oczekiwania na zabieg endoprotezy w trybie stabilnym wynosi do 4 lat, zaś skarżąca jest w stanie taki zabieg wykonać w ciągu miesiąca, a zatem nietrafne jest stanowisko organu, jakoby zabezpieczenie świadczeń opieki zdrowotnej na terenie województwa [...] w zakresie ortopedii i traumatologii narządu ruchu w trybie stabilnym było wystarczające, ponieważ nie uwzględnia czasu oczekiwania na zabiegi wykowane w trybie stabilnym, a także nie bierze pod uwagę okoliczności, że skarżąca zapewnia świadczenia opieki zdrowotnej w ww. zakresie na najwyższym poziomie, jak również, że zakres oferowanych świadczeń jest unikalny w skali kraju (jak chociażby stosowana przez skarżącą terapia z użyciem komórek macierzystych), a obecnie wobec faktu, powszechności urazów ortopedycznych powstałych w wyniku uprawiania sportu i innej aktywności fizycznej przez społeczeństwo, sprawia, że zarówno na dzień [,,,] czerwca 2017 r. jak i na dzisiaj nie można mówić o zabezpieczeniu świadczeń opieki zdrowotnej na odpowiednim poziomie. Ponadto Dyrektor [...] OW NFZ zaniechał wystąpienia do ministra właściwego do spraw zdrowia, aby ten wydał opinię pozwalającą na zakwalifikowanie skarżącej do jednego z poziomów zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej w sytuacji, kiedy oczywistym jest, że świadczenia z zakresu ortopedii i traumatologii narządu ruchu realizowane w trybie stabilnym, nie są zabezpieczone na odpowiednim poziomie;

2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a w zw. z art. 95n ust. 3 ustawy o świadczeniach poprzez zaniechanie wyczerpującej i wszechstronnej oceny materiału dowodowego przez Prezesa NFZ, w zakresie oceny zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej na terenie województwa [...] w sferze zabezpieczenia świadczeń z zakresu ortopedii i traumatologii narządu ruchu, jak również w zakresie oceny, w jakim czasie skarżąca oraz inne podmioty lecznicze są w stanie wykonywać zabiegi, na których wykonanie pacjenci w województwie [...] muszą czekać niejednokrotnie nawet 4 lata;

- art. 77 § 1 k.p.a w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 95n ust. 3 ustawy o świadczeniach poprzez zupełnie błędne i niezasadne przyjęcie, że świadczenia opieki zdrowotnej wykonywane przez skarżącą skierowane są wyłącznie do sportowców - w sytuacji gdy jest wręcz przeciwnie, bowiem celem jaki przyświeca skarżącej jest upowszechnienie dostępu do świadczeń opieki medycznej na najwyższym poziomie możliwie najszerszemu gronu świadczeniobiorców, bowiem doświadczenie, sprzęt oraz unikalne umiejętności, które zdobyła skarżąca w toku wielu lat opieki nad wybitnymi sportowcami, powinno być wykorzystywane w terapii oraz leczeniu wszystkich pacjentów - a nie być zastrzeżone dla zawodowych sportowców. Powyższy cel, może być osiągnięty wyłącznie poprzez włączenie skarżącej do jednego z poziomów zabezpieczenia świadczeń opieki medycznej na terenie województwa [...], bowiem doczasowy zakres kontraktowania świadczeń zapewnianych przez skarżącą, nie realizował w pełni jej potencjału w świadczeniu usług opieki zdrowotnej we wspominanym zakresie, jak również nie pozwalał na odpowiednie zabezpieczenie świadczeń z zakresu ortopedii i traumatologii narządu ruchu na terenie województwa [...],

- art. 80 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez błędną ocenę stopnia zabezpieczenia świadczeń ortopedycznych na terenie województwa [...], polegającą na wyłącznie pobieżnej analizie liczby ośrodków zabezpieczających takie świadczenia, zupełnie pomijając czas oczekiwania na zabiegi ww. ośrodkach, które wynoszą do lat 4 i jako takie nie stanowią odpowiedniego zabezpieczenia świadczeń zdrowotnych w rozumieniu ustawy o świadczeniach, jak również pominięcie w ocenie stopnia zabezpieczenia opisywanych świadczeń w świetle konieczności systemowego zabezpieczenia świadczeń z zakresu ortopedii i traumatologii narządu ruchu również z perspektywy świadczeniobiorców zamieszkujących przede wszystkim województwa ościenne,

- art. 8 k.p.a - poprzez podejmowanie przez organy decyzji procesowych sprawiających wrażenie, że mają one na celu utrzymanie negatywnej dla skarżącej decyzji, bowiem wobec braku podstaw dla odmowy rozpoznania protestu, organy błędnie powoływały się na okoliczność braku umowy na hospitalizację i wreszcie kiedy ten argument nie znalazł poparcia (v. orzeczenia WSA w Warszawie VI SA/Wa 1429/18 oraz NSA II GSK 256/19) Dyrektor [...] OW NFZ, a w ślad za nim Prezes NFZ, dla uzasadnienia odmowy zakwalifikowania skarżącej do jednego z poziomów zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej, przyjęły wbrew faktom, że na terenie województwa [...], zabezpieczone są świadczenia z zakresu ortopedii, kiedy w niektórych ośrodkach na zabieg trzeba czekać prawie 4 lata. Zdaniem skarżącej, postępowanie organów świadczy o tym, że w toku postępowania, większy nacisk był położony na udowodnienie skarżącej, że formalnie nie może być włączona do systemu zabezpieczenia świadczeń, zaś kluczowe kwestie materialne dotyczące właściwego zabezpieczenia świadczeń na terenie województwa [...] były pomijane, wskutek czego wniosek został merytorycznie rozpoznany po 2,5 roku od jego złożenia, a co za tym idzie, organ nie prowadził postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywatela do organu.

Wskazując powyższe skarżąca wniosła o uchylenie decyzji z dnia [...] marca 2020 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] lutego 2020 r., zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania oraz przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentów załączonych do skargi.

W uzasadnieniu skargi rozwinęła powyższe zarzuty i wskazała, że po wydaniu przez WSA w Warszawie i NSA orzeczeń VI SA/Wa 1429/18 oraz NSA II GSK 256/19, które ostatecznie doprowadziły do rewizji poglądów Dyrektora [...] OW NFZ oraz Prezesa NFZ w zakresie oceny posiadanej przez skarżącą umowy łączącej ją z NFZ, w sytuacji, w której ww. organy nigdy nie twierdziły, że na terenie województwa [...] jest zabezpieczony właściwy dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej - tylko przeszkodą był brak umowy w zakresie hospitalizacji, protest skarżącej winien być rozpoznany pozytywnie, a skarżąca powinna zostać włączona do systemu zabezpieczenia podstawowych świadczeń zdrowotnych.

Podkreśla, że w sytuacji kiedy okazało się, że skarżąca ma umowę dotyczącą hospitalizacji, o której mowa ww. art. 2 ust. 6 ustawy zmieniającej, po stronie organu pojawił się "nowy problem" tj. okazało się, że na terenie województwa [...] jest zabezpieczony właściwy dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej i innymi słowy, w systemie podstawowego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej - nie ma miejsca dla szpitala skarżącej. Powyższe stanowisko, zdaniem skarżącej, jest nieprawidłowe i jako takie szkodzące systemowi zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej - ale jest również szkodliwe dla świadczeniobiorców - zwykłych pacjentów.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Na wstępie należy zaznaczyć, iż w niniejszej sprawie organ był zobowiązany do merytorycznego rozpoznania sprawy skarżącej. Kwestię tę przesądził w wiążący sposób (art. 190 p.p.s.a.) NSA w wyroku z dnia 29 października 2019 r. (sygn. akt II GSK 256/19), stwierdzając, że skarżąca spełnia wymagania określone w art. 95n ust. 5 ustawy o świadczeniach, uprawniające ją do wniesienia protestu na niezakwalifikowanie do systemu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej. Posiadała bowiem podpisaną z NFZ umowę dotyczącą udzielania świadczeń w trybie hospitalizacji.

Nie było zatem podstaw do zastosowania wobec skarżącej art. 95n ust. 10 pkt 2 tej ustawy i pozostawienie protestu bez rozpatrzenia. Organ zastosował się do ww. oceny prawnej, odmówił jednak uwzględnienia protestu skarżącej. Negatywne dla skarżącej rozstrzygnięcie organu wiązało się ze zmianami wprowadzonymi do systemu ochrony zdrowia przepisami ustawy z dnia 23 marca 2017 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2017 r., poz. 844, dalej: "ustawa zmieniająca").

W art. 2 przewidywała ona, że "Tworzy się system podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej, o którym mowa w art. 95l ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, zwany dalej "systemem zabezpieczenia". W myśl art. 2 ust. 4 i 5 ww. przepisu: "Działając na podstawie przepisów ust. 2 i 3 oraz 6, dyrektor oddziału wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia sporządza i ogłasza w Biuletynie Informacji Publicznej Narodowego Funduszu Zdrowia pierwszy wykaz świadczeniodawców zakwalifikowanych do poszczególnych poziomów systemu zabezpieczenia, obejmujący wskazanie:

1) świadczeniodawców zakwalifikowanych do poszczególnych poziomów systemu zabezpieczenia na terenie danego województwa;

2) dla każdego ze świadczeniodawców, o których mowa w pkt 1, wszystkich profili systemu zabezpieczenia, o których mowa w art. 95l ust. 3 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, zakresów lub rodzajów, w ramach których będą oni udzielać świadczeń opieki zdrowotnej w systemie zabezpieczenia, zgodnie z art. 95m ust. 3 pkt 1 i 2 lit. b i c, ust. 10 i 11 oraz przepisami wydanymi na podstawie art. 95m ust. 12 pkt 2 i 4 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą".

"Wykaz, o którym mowa w ust. 4, ogłasza się dla terenu danego województwa w terminie do dnia 27 czerwca 2017 r. Wykaz obowiązuje od dnia 1 października 2017 r. do dnia 30 czerwca 2021 r.".

Wprowadzony do ustawy o świadczeniach na mocy przepisów ustawy zmieniającej Dział IVB zatytułowany: "System podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej" powstał w celu zapewnienia świadczeniobiorcom dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej w zakresie: leczenia szpitalnego, świadczeń wysokospecjalistycznych, ambulatoryjnej opieki specjalistycznej realizowanej w poradniach przyszpitalnych, rehabilitacji leczniczej, programów lekowych, leków stosowanych w chemioterapii oraz nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej, przy jednoczesnym zagwarantowaniu ciągłości i kompleksowości udzielanych świadczeń oraz stabilności ich finansowania (art. 95l ust. 1 ustawy o świadczeniach, po nowelizacji). Przepisy art. 95l i m zawierają ścisłe wskazówki dotyczące zakwalifikowania danego świadczeniodawcy do systemu (PSZ), na okres 4 lat, w zakresie zakładu leczniczego w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej, prowadzonego dla danego województwa, przy czym kwalifikacja ta obejmuje włączenie danego świadczeniodawcy do danego poziomu zabezpieczenia. Podstawowym kryterium kwalifikacji jest spełnianie warunku co do wymaganej liczby profili systemu zabezpieczenia określonego rodzaju wskazanych dla danego poziomu (art. 95m ust. 5 w zw. z art. 95l ustawy o świadczeniach).

Od powyższej zasady ustawa przewiduje wyjątki.

Jak wynika z przepisów znowelizowanej ustawy o świadczeniach, umieszczenie szpitala w wykazie oznacza dla niego gwarancję zawarcia umowy z NFZ, a także przyznanie stosownych funduszy na działalność w formie ryczałtu. Ponadto, z informacji zawartych na stronie internetowej Ministerstwa Zdrowia, wynika również, że na funkcjonowanie tego systemu będzie przeznaczone ok. 93% środków, z których obecnie jest finansowane leczenie szpitalne. Zakwalifikowanie szpitala do sieci zapewnia więc danemu podmiotowi zawarcie umowy z Funduszem - bez konieczności uczestniczenia w postępowaniu konkursowym, o którym mowa w art. 139 ust. 1 ustawy o świadczeniach (za uzasadnieniem wyroku WSA w Warszawie z dnia 14 stycznia 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 1871/19).

Należy w tym miejscu zwrócić uwagę na treść art. 95n ust. 3 ustawy o świadczeniach, stanowiący podstawę ubiegania się skarżącej spółki o umieszczenie w ww. wykazie (i odpowiadający mu przepis art. 2 ust. 6 ustawy zmieniającej mający zastosowanie przy sporządzaniu pierwszego wykazu, który to wykaz miał zostać sporządzony w terminie do dnia 27 czerwca 2017 r. i obowiązywać w okresie od 1 października 2017 r. do dnia 30 czerwca 2021 r.).

Tryb przez spółkę obrany przeznaczony jest dla podmiotów, które nie spełniały wszystkich warunków, o których mowa w art. 95m tej ustawy (po nowelizacji).

Zgodnie z art. 95n ust. 3 ustawy o świadczeniach "W przypadku gdy wymaga tego zabezpieczenie na terenie danego województwa właściwego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej, świadczeniodawca, który w dniu ogłoszenia wykazu, o którym mowa w ust. 1, posiada umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w zakresie leczenia szpitalnego, dotyczącą udzielania świadczeń w trybie hospitalizacji określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 31d, oraz nie spełnia pozostałych warunków kwalifikacji, o których mowa w art. 95m, może zostać zakwalifikowany do jednego z poziomów systemu zabezpieczenia, z wyłączeniem poziomu szpitali ogólnopolskich, przez dyrektora oddziału wojewódzkiego Funduszu, po uzyskaniu pozytywnej opinii ministra właściwego do spraw zdrowia".

W niniejszej sprawie spór pomiędzy organem a stroną dotyczy właśnie zastosowania ww. przepisu.

Organy obu instancji nie kwestionowały, że skarżąca spełnia warunek posiadania umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w zakresie leczenia szpitalnego, dotyczącą udzielania świadczeń w trybie hospitalizacji określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 31d ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym nowelizacją.

Zdaniem organu, na gruncie art. 95n ust. 3 ustawy o świadczeniach musi zostać spełniona także druga przesłanka, mianowicie związana z koniecznością zabezpieczenia na terenie danego województwa właściwego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej. Organ I instancji wskazał, że inicjatywa w zakresie wykazania, że wystąpił taki przypadek należy do dyrektora oddziału i podlega ocenie ministra właściwego do spraw zdrowia.

W związku z takim podejściem organu należy przede wszystkim wyjaśnić w ustalonym stanie faktycznym treść pojęcia niedookreślonego "zabezpieczenia (...) właściwego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej". Stwierdzenie bowiem zaistnienia w sprawie stanu faktycznego opisanego w dyspozycji ww. przepisu materializuje kompetencję organu w nim przyznaną.

W orzecznictwie (por. wyroki WSA w Warszawie z dnia 7 listopada 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 1398/18 oraz z dnia 14 stycznia 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 1871/19) kształtuje się pogląd, że prawidłowa wykładnia pojęcia "zabezpieczenie (...) właściwego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej" powinna uwzględniać aspekt konstytucyjnoprawny, gwarantujący rzeczywisty dostęp do systemu ochrony zdrowia. Należy mieć bowiem na uwadze treść art. 68 ust. 2 Konstytucji RP przewidujący zasadę równego dostępu obywateli do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych.

Na tle ww. przepisu, w wyroku z dnia 7 stycznia 2004 r., sygn. akt: K 14/03 (Dz.U. Nr 5, poz. 37, LEX nr 82910), Trybunał Konstytucyjny podniósł, że konsekwencją art. 68 ust. 2 Konstytucji RP jest, iż świadczenia finansowane ze środków publicznych mają być dostępne dla obywateli, przy czym nie chodzi o dostępność jedynie formalna, deklarowaną przez przepisy prawne o charakterze "programowym", ale o dostępność rzeczywistą. W doktrynie prawniczej (tak: J. Trzciński, M. Wiącek, [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, Komentarz. Tom II, Leszek Garlicki, red., Marek Zubik, red., Wyd.Sejmowe 2016, LEX/el.) podnosi się zaś, iż: "Władza publiczna powinna zapewnić obywatelom warunki umożliwiające faktyczne skorzystanie z danego świadczenia (sprzęt medyczny, zatrudnienie odpowiedniej liczby lekarzy danej specjalności itp.). Trafnie wskazuje się w orzecznictwie, że "zagrożeniem dla konstytucyjnej zasady art. 68 jest zwłaszcza sytuacja, gdy zbyt mała podaż świadczeń odnosi się do tych świadczeń, na które jest największy popyt" (wyrok TK z dnia 12 kwietnia 2006 r., Kp 2/04). Ustawodawca powinien więc - po pierwsze - dbać o to, aby obywatele mieli oparty na równych zasadach dostęp do względnie szerokiej gamy świadczeń opieki zdrowotnej, odpowiadających aktualnej wiedzy medycznej, oraz - po drugie - stworzyć "system szybkiego reagowania" na wypadek nagłego wzrostu zapotrzebowania na pewną grupę świadczeń [...] Ponadto, obowiązkiem władz publicznych jest zapewnienie infrastruktury służącej efektywnemu funkcjonowaniu systemu opieki zdrowotnej (w szczególności odpowiedniej liczby placówek, właściwie rozmieszczonych na terytorium kraju) - po to, aby każda osoba potrzebująca konkretnego świadczenia była w stanie je uzyskać w stosownym czasie, umożliwiającym uratowanie życia czy powrót do zdrowia".

Poza tym piorytetem w działaniu organu powinna być, leżąca w interesie społecznym, transparentność w dysponowaniu środkami publicznymi, zwłaszcza w tak istotnej dziedzinie, jaką jest zapewnienie równego dostępu do profesjonalnie świadczonych usług w zakresie zaspokajania potrzeb zdrowotnych obywateli.

W ww. kontekście organ powołał argumenty związane z dywersyfikacją (tj. liczbą i rozmieszczeniem) na terenie województwa [...] podmiotów udzielających świadczeń o profilu ortopedia i traumatologia narządu ruchu. Wskazano, że do podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej zakwalifikowano 20 podmiotów (w tym 6 na terenie miasta L., a pozostałe w Z., S., W., S., P., B., R., O., P. (2 podmioty), B., K. i T.) spełniających wszystkie warunki kwalifikacji do systemu zabezpieczania, zarówno warunki dotyczące ciągłości, jak i kompleksowości udzielania świadczeń, zapewniając integrację i koordynację świadczeń szpitalnych i świadczeń specjalistycznych udzielanych w trybie ambulatoryjnym w profilu ortopedia i traumatologia narządu ruchu.

Następnie podniesiono, że zakwalifikowane podmioty - biorąc pod uwagę stan realizacji wszystkich umów w rodzaju: leczenie szpitalne w zakresie ortopedia i traumatologia narządu ruchu w okresie styczeń - czerwiec 2017 r. - zabezpieczyły świadczenia w 96%, zgodnie z planem zakupu, w tym w 100% w zakresie hospitalizacji realizowanych w trybie "ostrym".

Tym samym Prezes NFZ uznał, że wykazano, że w sporządzonym, przez OW NFZ w dniu [...] czerwca 2017 r., wykazie świadczeniodawców doszło do zabezpieczenia świadczeń na właściwym poziomie.

Zdaniem Sądu powyższe argumenty pozwalają uznać w sprawie racje organu. Odnoszą się do obiektywnych, sprawdzalnych okoliczności (danych), są logiczne i przekonywujące.

Skarżąca chcąc podważyć stanowisko organu powinna zmierzyć się właśnie z ww. merytoryczną argumentacją. Podważyć ją, zdyskredytować, zaprzeczyć przedstawiając wiarygodne dowody na podnoszone twierdzenia.

Skarżąca ograniczyła się jednak do wykazywania okoliczności związanych z wysokim poziomem świadczonych przez siebie usług/udzielanych świadczeń oraz pozytywną oceną szpitala załączając odpisy podziękowań, listów pochwalnych, gratulacji, certyfikatów, nagród i wyróżnień itp.

Sąd oddalił wnioski dowodowe w ww. zakresie uznając, że okoliczności, które za ich pomocą są wykazywane, mają irrelewantny charakter na gruncie art. 95n ust. 3 ustawy o świadczeniach.

W tym kontekście nie miały także znaczenia w sprawie wydruki z internetowych baz informujących o pierwszym wolnym terminie udzielenia poszczególnych świadczeń.

Po pierwsze, skarżąca nie wykazała znaczenia informacji z 2020 r. dla oceny prawidłowości postępowania przy sporządzeniu wykazu obowiązującego w latach 2017 - 2021, którego dotyczy zaskarżona decyzja.

Po drugie, wartość dowodową załączonych do skargi wydruków w ww. zakresie dyskwalifikuje zawarte w nich zastrzeżenie, że informacje o pierwszym wolnym terminie udzielenia świadczenia oraz dotyczące danych statystycznych mogą być nieaktualne z powodu zawieszenia obowiązków sprawozdawczych w okresie zagrożenia epidemicznego i epidemii.

Po trzecie, podnosząc wątpliwości co do możliwości wnioskowania o przesłance "zabezpieczenia (...) właściwego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej" na podstawie załączonych wydruków dotyczących dwóch rodzajów zabiegów, Sąd wskazuje, że nawet z tych wydruków nie wynika, że organ działał w sprawie nieprawidłowo. Według bowiem stanu na dzień 17 czerwca 2020 r. - w przypadku endoprotezy stawu biodrowego - pierwszy wolny termin zabiegu oferuje skarżąca ([...] lipca 2020 r.), ale w następnych dwóch terminach, tj. [...] lipca 2020 r. i [...] sierpnia 2020 r., zabiegi takie mogą odbyć się w podmiotach objętych wykazem (tj. w W. i P.). W przypadku zabiegu endoprotezy stanu kolanowego pierwsze dwa wolne terminy (tj. [...] czerwca 2020 r. oraz [...] czerwca 2020 r.) oferują podmioty objęte wykazem (tj. w W. i P.), a dopiero trzeci z kolei wolny termin (tj. [...] lipca 2020 r.) dotyczy skarżącej.

Żadna zatem z okoliczności podnoszonych przez skarżącą nie naprowadza, że organ nieprawidłowo zastosował w sprawie przepis art. 95n ust. 3 ustawy o świadczeniach. Przeciwnie z obu wydanych w sprawie decyzji wynika, że - przy sporządzaniu wykazu, o którym mowa w art. 2 ust. 4 ustawy zmieniającej - przesłankę "zabezpieczenia (...) właściwego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej" organ zbadał w szerokiej perspektywie obejmującej kryterium rzeczywistej dostępności na terenie województwa [...] świadczeń zdrowotnych w profilu ortopedia i traumatologia narządu ruchu

Poza tym stosując ww. przepisy powinno się - zdaniem Sądu - uwzględnić argumenty wynikające z uzasadnienia projektu ustawy zmieniającej. Wskazuje się tam, ze PSZ (system podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej) stanowić ma podstawowy system zabezpieczenia świadczeń udzielanych w szpitalach, który nie pokryje jednak w pełni zapotrzebowania na te świadczenia. Dlatego, obok kontraktowania świadczeń opieki zdrowotnej w ramach PSZ zachowany zostanie również dotychczasowy tryb zawierania umów o udzielanie tych świadczeń, na zasadzie konkursów ofert lub rokowań. W związku z tym niezakwalifikowanie danego szpitala do PSZ nie musi oznaczać, że będzie on pozbawiony możliwości udzielania świadczeń opieki zdrowotnej w ramach umowy z Narodowym Funduszem Zdrowia. Dyrektor oddziału wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia będzie w dalszym ciągu ogłaszał postępowania w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, uwzględniając zidentyfikowane potrzeby zdrowotne oraz posiadane środki finansowe, w oparciu o sporządzony plan zakupu świadczeń dla danego województwa. Ponadto projektowane przepisy nie wykluczają możliwości wejścia do PSZ nowych podmiotów, w ramach kolejnej kwalifikacji do tego systemu, czyli na kolejny czteroletni okres obowiązywania wykazów ogłaszanych przez dyrektorów oddziałów wojewódzkich Narodowego Funduszu Zdrowia, pod warunkiem spełnienia kryteriów kwalifikacji - co stanie się możliwe w przypadku szpitali, które spełnią w międzyczasie wymagania dotyczące odpowiedniego okresu trwania umów z Funduszem, które będą zawierane, jak wskazano wyżej, również w trybie konkursowym.

Mowa jest o tym także w zaskarżonej decyzji. Prezes NFZ wskazał, że wprowadzenie sytemu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia nie wykluczyło możliwości ogłoszenia przez Narodowy Fundusz Zdrowia konkursu ofert/rokowań również w zakresach świadczeń objętych ww. systemem.

W tym miejscu Sąd zauważa, że fakt negatywnego rozstrzygnięcia o proteście skarżącej nie oznacza nieuwzględnienia przez organy oceny prawnej wyrażonej przez tut. Sąd w wyroku z dnia 20 listopada 2018 r. i podzielonej przez NSA w wyroku z dnia 29 października 2020 r.

NSA wyraźnie bowiem wskazał, że oceniał kwestię proceduralną, mianowicie dopuszczalność wniesienia protestu przez skarżącą.

W takim stanie rzeczy organ pierwszej instancji zasadnie orzekł na podstawie art. 95n ust. 7 pkt 2 ustawy o świadczeniach w brzmieniu obowiązującym w sprawie (odmówił uwzględnienia protestu), zaś Prezes NFZ - rozpatrując odwołanie spółki - prawidłowo utrzymał to rozstrzygnięcie w mocy na podstawie art. 95n ust. 9 pkt 1 ww. ustawy.

Uwzględniając powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.