Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 227/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2011-06-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Podatki inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 134, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 128, art. 240-246
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Małecki (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Maria Skwierzyńska Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 czerwca 2011r. sprawy ze skargi RK na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w zakresie przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych za 2001r. oddala skargę


UZASADNIENIE

I SA/Po 227/11

Uzasadnienie

W dniu 4 lutego 2010 r. R. K. złożył w Urzędzie Skarbowym [...] pismo zawierające wniosek o doręczenie mu decyzji tegoż organu z dnia 25 listopada 2005 r. Nr [...]. W piśmie tym wnioskodawca stwierdza, że o istnieniu decyzji dowiedział się w dniu złożenia pisma, przy okazji wizyty w urzędzie. Jednocześnie podatnik wniósł o zawieszenie działań egzekucyjnych w przedmiotowej sprawie.

Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] doręczył wnioskodawcy w dniu 2 marca 2010 r. kserokopię żądanej decyzji z dnia 25 listopada 2005 r. ustalającą R. K. zryczałtowany podatek dochodowy od osób fizycznych w wysokości [...] od przychodów pochodzących ze źródeł nieujawnionych za 2001 r. Wraz z decyzją organ podatkowy pierwszej instancji przesłał podatnikowi kserokopię koperty, w której była wysłana powyższa decyzja ustalającą zobowiązanie podatkowe wraz z dowodem jej nadania. Wyjaśnił także wnioskodawcy, że decyzja ta została zwrócona organowi podatkowemu pierwszej instancji z adnotacją poczty na kopercie; "Zwrot! Adresat odmówił przyjęcia." Naczelnik Urzędu Skarbowego wyjaśnił też stronie, iż w powyższej sytuacji na podstawie art. 153 Ordynacji podatkowej należało przyjąć , że wydana decyzja została podatnikowi doręczona w dniu odmowy jej przyjęcia przez adresata.

Ustanowiony przez R. K. pełnomocnik w nadanym w placówce pocztowej w dniu 31 marca 2010 r. piśmie wniósł o wznowienie postępowania - w trybie art. 240 § 1 ust.4 Ordynacji podatkowej - zakończonego decyzją z dnia 25 listopada 2005 t., nr [...]. W uzasadnieniu swego wniosku podniósł, iż R.K. nie z własnej winy nie brał udziału w postępowaniu, bowiem pismem z dnia 23 listopada 2001 r. poinformował o swoim aktualnym adresie do korespondencji. Wydana w 2005 r. decyzja nie została mu doręczona , a o jej treści dowiedział się podatnik w dniu 4 lutego 2010 r. i w tym samym dniu zwrócił się o wznowienie postępowania, wnosząc jednocześnie o doręczenie mu owej decyzji.

Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] decyzją z dnia 27 kwietnia 2010 r., nr [...] odmówił wznowienia postępowania w zakresie opodatkowania przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych za 2001 r. zakończonego ostateczną decyzją z dnia 25 listopada 2005 r. Nr [...]. W uzasadnieniu organ stwierdza, że R. K. o istnieniu decyzji z dnia 25 listopada 2005 r. dowiedział się w dniu 4 lutego 2010 r., co potwierdził w złożonym w tym dniu piśmie. Zgodnie z art. 241 §2 pkt.1 w związku z art. 240 § 1 ust.4 Ordynacji podatkowej, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, a wniosek o jego wznowienie zostanie wniesiony w terminie miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji. W niniejszej sprawie termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania upłynął w dniu 4 marca 2010 r. Zatem wniosek z dnia 30 marca 2010 r. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia 25 listopada 2005 r. nr [...] został złożony po upływie ustawowego terminu do jego wniesienia, co skutkowało wydaniem decyzji odmawiającej wznowienie postępowania.

W wniesionym odwołaniu pełnomocnik strona wniosła o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji jako wydanej z naruszeniem art. 241 § 2 pkt.1 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu znajduje się twierdzenie, iż podatnik dochował miesięcznego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, gdyż już w dniu powzięcia wiadomości o wydanej decyzji złożył wniosek o wznowienie postępowania. Nieprecyzyjne sformułowanie żądania strony nie może powodować dla niego ujemnych skutków.

Dyrektor Izby Skarbowej w P. decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu podatkowego pierwszej instancji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniesionej przez pełnomocnika R. K. zarzucono powyższej decyzji naruszenie art. 241 § 2 pkt.1 Ordynacji podatkowej poprzez niezasadne przyjęcie, iż wniosek o wznowienie postępowania został złożony z naruszeniem terminu określonego w tym przepisie oraz art. 187§ 1 w związku z art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez błędną ocenę zeznań R. K. i niezasadne uznanie, iż nie dotrzymano terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik powiela argumenty zawarte w odwołaniu, iż podatnik do dnia 4 lutego 2010 r. nie miał wiedzy o prowadzonym w stosunku do niego w 2005 r. postępowaniu podatkowym.

Dyrektor Izby Skarbowej w P. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko w sprawie. Dodatkowo organ ten nie zgadza się ze stanowiskiem prezentowanym przez pełnomocnika strony, iż pismo podatnika z dnia 4 lutego 2010 r. stanowi wniosek o wznowienie postępowania. Treść bowiem tego pisma w sposób jasny i czytelny wskazuje na to, iż R. K. wnioskował w nim tylko i wyłącznie o doręczenie mu decyzji z dnia 25 listopada 2005 r. oraz o zaniechanie działań egzekucyjnych w tejże sprawie. W żaden sposób treść tego pisma nie wskazuje, iż niniejszym podaniem strona wnosiła o wznowienie postępowania. Dlatego mając na uwadze treść pisma złożonego w dniu 4 lutego 2010 r. nie można zarzucić urzędnikowi skarbowemu przyjmującemu podanie podatnika, iż nie pytał o jego intencje i jak należy traktować owe pismo. Dopiero w piśmie pełnomocnika strony nadanym na poczcie w dniu 31 marca 2010 r. został zawarty wniosek o wznowienie postępowania, ale został on złożony już po upływie ustawowego, miesięcznego terminu. Dodatkowo zwraca uwagę na złożone w dniu 2 grudnia 2010 r. zeznania podatnika z których wynika, iż przed 4 lutego 2010 r. bywał on w Urzędzie Skarbowym [...] oraz posiadał wiedzę, że już w 2009 r. dział egzekucyjny tego organu podatkowego wystąpił o ustanowienie hipoteki przymusowej z tytułu zaległości podatkowych .Nietrafny jest zarzut naruszenia zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, skoro to R. K. nie podejmował kierowanej do niego korespondencji oraz nie dopełnił czynności, aby organ podatkowy pierwszej instancji kierował korespondencję na właściwy według strony adres do doręczeń.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy, zważył co następuje:

Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269) – sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji podatkowej tylko pod względem zgodności z prawem podatkowym powszechnie obowiązującym. Ocenie podlega zatem legalność aktów administracyjnych zarówno z uwagi na brzmienie przepisów materialnego, jak i formalnego prawa podatkowego. Kontrola sądów administracyjnych ograniczona jest zatem do badania, czy organy administracji skarbowej nie naruszyły materialnego i procesowego prawa podatkowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt administracyjnych istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Sąd administracyjny ma tylko i wyłącznie uprawnienia kasacyjne, co oznacza, że nie jest on trzecią instancją merytoryczną w danej sprawie rozstrzygającą o prawach i obowiązkach strony.

W postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji obowiązuje zasada oficjalności, mająca tetyczne umocowanie i określone granice w postanowieniach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z zasadą oficjalności, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa przez organy administracji skarbowej, ale związanych jednak tylko i wyłącznie z wnioskiem strony skarżącej dotyczącego odmowy wznowienia postępowania w zakresie opodatkowania przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych za 2001 r., zakończonego ostateczną decyzją z dnia 25 listopada 2005 r., nr [...] .

Rozpatrując istniejący spór między stronami co do zaistniałych przesłanek do wznowienia postępowania w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania w przypadku zaistnienia powyższej decyzji ostatecznej i ewentualnego wycofania jej z obrotu prawnego Sąd wskazuje, iż od samego początku reaktywowanego sądownictwa administracyjnego ugruntowana jest teza orzecznicza, że każda ostateczna decyzja korzysta z atrybutu domniemania prawidłowości. Oznacza to, że ma ona moc obowiązującą dopóty, dopóki nie zostanie we właściwym trybie wyeliminowana z obrotu prawnego ( por. np., wyrok NSA z 20 lipca 1981 r., SA 1478/81, ONSA 1981, nr 2, poz. 72). Także art. 128 Ordynacji podatkowej statuuje trwałość decyzji ostatecznych na forum postępowania podatkowego. Celem powyższej zasady trwałości decyzji ostatecznych jest nie tylko ochrona praw nabytych strony, ale w ogóle ochrona porządku prawnego. Pewność obrotu prawnego ( tzw. bezpieczeństwo prawne) wymaga bowiem, by ostateczne decyzje w określonych warunkach były stabilne. Oznacza to zatem, że ostateczna decyzja w sprawach podatkowych – co do zasady – nie może być wzruszona w normalnym trybie postępowania administracyjnego przed organami podatkowymi.

Zasada trwałości decyzji ostatecznych doznaje jednak pewnych ograniczeń ze względu zarówno na przyczyny ogólnospołeczne, jak i ściśle prawne. W nadzwyczajnych trybach zupełnie zatem wyjątkowo możliwa jest zmiana czy uchylenie ostatecznej decyzji podatkowej, ale takie możliwości są nie tylko sklasyfikowane w Ordynacji podatkowej, ale i tam w sposób taksatywny określone. Jedną z takich możliwości stwarza tzw. instytucja wznowienia postępowania przewidziana przepisami art. 240-246 Ordynacji podatkowej. Wznowienie postępowania to instytucja, która ma na celu stworzenie prawnej możliwości przeprowadzenia ponownego postępowania wyjaśniającego i podjęcia ponownego rozstrzygnięcia sprawy zakończonej ostateczną decyzją podatkową, jeżeli to poprzednie postępowanie podatkowe było dotknięte kwalifikowanymi wadami procesowymi wyliczonymi wyczerpująco w art. 240 Ordynacji podatkowej. M.in. postępowanie podatkowe może zostać wznowione z tej przyczyny, że strona bez swej winy nie brała w nim udziału lub ujawniły się istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, a nieznane organowi wydającemu ową decyzję.

Przepisy Ordynacji podatkowej co do zasady nie ograniczają w czasie uprawnienia strony do złożenia podania o wznowienie postępowania. Jednym z wyjątków przewidzianych przez art.241 Ordynacji podatkowej jest przesłanka nie brania przez stronę bez swej winy udziału w postępowaniu podatkowym zakończonym decyzją ostateczną. W tym przypadku strona ze skutkiem prawnym może złożyć podanie o wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia w sprawie wznowienia postępowania jedynie w zawitym terminie jednego miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji. Fakt dochowania tego terminu musi zostać przez stronę wykazany we wniosku o wznowienie postępowania. M.in. w wyroku NSA z 19 maja 2000 r., sygn. akt I SA/WR 1038/97 , Lex nr 43046 potwierdzono dominujący w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że " Strona ze skutkiem prawnym może złożyć podanie o wszczęcie postępowania sprawie wznowienia postępowania w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. Strona musi więc udowodnić, kiedy ( w jakiej dacie dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, że ścisłością do ustalenia, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem terminu jednomiesięcznego od dnia, w których dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia".

W świetle jasnych faktów wynikających z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy - R. K. najpóźniej podjął wiadomość o wydanej decyzji ostatecznej Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia 25 listopada 2005 r., Nr [...] ustalającej mu zobowiązanie z tytułu dochodów nieujawnionych za 2001 r. w dniu 4 lutego 2010 r. Potwierdza tą datę w swym piśmie skierowanym do organu podatkowego pierwszej instancji z dnia 4 lutego 2010 r. sam skarżący. Złożone pismo ma krótką i jasną treść. R. K. wnosi w nim tylko i wyłącznie o dwie rzeczy: o doręczenie mu decyzji z dnia 25 listopada 2005 r. ( ksero tej decyzji zostało mu doręczone wraz z wyjaśnieniami organu podatkowego w dniu 2 marca 2010 r) oraz zawieszenie działań egzekucyjnych związanych z wykonaniem owej decyzji ustalającej mu zobowiązanie w zryczałtowanym podatku dochodowym ze źródeł nieujawnionych za 2001 r. Treść żądań strony wyrażonych w owym piśmie nie może budzić dla każdego znającego polski język żadnych wątpliwości. Organ dodatkowo tylko wskazuje na to , że toczącym się postępowaniu egzekucyjnym związanym z wydaną decyzją wymiarową podatnik wiedział już co najmniej od 2009 r. Oznacza to, że w przedmiotowej sprawie miesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, zgodnie z brzmieniem art. 241§ 2 pkt.1 Ordynacji podatkowej upłynął najpóźniej w dniu 4 marca 2010 r. Złożone zatem przez pełnomocnika strony- radcę prawnego pismo nadane w placówce pocztowej w dniu 31 marca 2010 r. i zawierające po raz pierwszy jasno sprecyzowany wniosek o wznowienia postępowania zostało złożone z uchybieniem miesięcznego terminu do jego wniesienia. Wydane decyzję odmawiające wznowienia postępowania nie naruszają zatem obowiązującego prawa procesowego.

Dlatego też na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku.