Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2032/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Sędziowie: WSA Dariusz Chaciński WSA Emilia Lewandowska Protokolant referent Joanna Kicińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2015 r,. nr [...].


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] września 2015 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po rozpatrzeniu odwołania M. P. od decyzji Prezydenta W. z [...] lipca 2015 r., nr [...] odmawiającej przyznania świadczenia w formie zasiłku stałego, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że decyzją z [...] lipca 2015 r. Prezydent W. odmówił M. P. przyznania świadczenia w formie zasiłku stałego. Organ I instancji wyjaśnił, że wnioskodawca jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, a orzeczenie wydano na stale. Prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Dochód jego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku stanowiła emerytura w kwocie [...] zł, z której dokonano potrąceń z tytułu alimentów w kwocie [...] zł. Organ I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U z 2015 r. poz. 163) dochód pomniejsza się o kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób w związku z czym dochód wnioskodawcy wyniósł [...] zł i nie przekroczył kryterium dochodowego dla jednoosobowego gospodarstwa domowego, które wynosi 542 zł. Prezydent wskazał jednakże, że ustawodawca wykluczył łączenie renty i emerytury z zasiłkiem stałym i okresowym z pomocy społecznej. Wobec czego organ nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku.

M. P. złożył odwołanie od decyzji Prezydenta W. z [...] lipca 2015 r. Wskazał na swoją trudną sytuację osobistą i majątkową.

Rozpoznając sprawę Kolegium wyjaśniło, że stosownie do przepisów ustawy o pomocy społecznej, pomoc w formie świadczeń przewidzianych tą ustawą jest przeznaczona dla osób uznanych przez ustawodawcę, w szczególności za pomocą kryterium dochodowego, za szczególnie potrzebujące, które nie potrafią lub nie mogą pokonać trudności finansowych oraz rzeczowych we własnym zakresie.

Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 2 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Przepis ten należy interpretować w związku z brzmieniem przepisu art. 3 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka.

Kolegium wyjaśniło, że zasady przyznawania zasiłku stałego zostały określone w art. 37 ust. 1 ustawy. Zasiłek stały przysługuje: 1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Wysokość zasiłku ustala się w przypadku osoby w rodzinie jako różnicę między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie.

Od 1 października 2012 r. kwoty kryterium dochodowego, stosownie do § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012. poz. 823), wynoszą odpowiednio: dla osoby samotnie gospodarującej 542 zł, a dla osoby w rodzinie 456 zł. Natomiast maksymalna kwota zasiłku stałego wynosi 529 zł.

Organ odwoławczy wskazał, że przysługujące skarżącemu świadczenie emerytalne, przesądza o braku możliwości przyznania przez organ świadczenia z pomocy społecznej, jakim jest zasiłek stały. Zdaniem organu nie ma znaczenia fakt, że z emerytury skarżącego dokonywane są potrącenia tytułem bieżących i zaległych alimentów na rzecz syna, co wpływa na uzyskiwany miesięczny dochód, który po potrąceniach wynosi [...] zł i uprawniałby skarżącego do otrzymania zasiłku stałego, ale w innym stanie faktycznym, tj. w przypadku braku uprawnień do świadczenia emerytalnego z ZUS.

Kolegium wskazało, że przepis art. 37 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej wymienia enumeratywnie katalog świadczeń w zbiegu z którymi zasiłek stały przysługiwać nie będzie i w tym katalogu nie znalazło się świadczenie emerytalne. Jednakże należy mieć na uwadze treść przepisu art. 99 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, że osobie, której przyznano emeryturę lub rentę za okres, za który wypłacono zasiłek stały lub zasiłek okresowy Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz inne organy rentowe, które przyznały emeryturę łub rentę, wypłacają to świadczenie pomniejszone o kwotę odpowiadającą wysokości wypłaconych za ten okres zasiłków i przekazują te kwoty na rachunek bankowy właściwego ośrodka pomocy społecznej.

Powyższe, w ocenie organu, przesądza o braku możliwości przyznania zasiłku stałego w sytuacji, gdy strona pobiera już świadczenie emerytalne. Pomimo, że przedmiotowy przepis nie wskazuje wprost na zakaz przyznania zasiłku stałego w takiej sytuacji, to wynika z niego, że jeżeli strona pobiera świadczenie emerytalne i zasiłek stały jednocześnie, to następnie (po uzyskaniu stosownej wiedzy w tym przedmiocie) organ rentowy wypłaca świadczenie (emeryturę), ale pomniejszone o kwotę odpowiadającą wysokości wypłaconych za ten okres zasiłków i przekazuje tę kwoty na rachunek bankowy właściwego ośrodka pomocy społecznej.

Organ odwoławczy wskazał na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 27 maja 2014 r. , sygn. akt II SA/Lu 1024/13, z którego wynika, że ustawodawca wykluczył możliwość łączenia renty i emerytury z zasiłkiem stałym i okresowym z pomocy społecznej.

Organ odwoławczy wskazał też na stanowisko zawarte w "Komentarzu do art. 99 ustawy o pomocy społecznej, stan prawny 2014.05.01" autorstwa Iwony Sierpowskej, z którego wynika, że mimo iż art. 99 nie stanowi wprost o zakazie łączenia określonych zasiłków z pomocy społecznej z rentą i emeryturą, to nie można uznać, że jednoczesne pobieranie tych świadczeń jest dopuszczalne. Skoro ustawodawca nakazuje zwrot zasiłków w przypadku równoległej wypłaty renty (lub emerytury), to tym bardziej zakazane jest przyznawanie zasiłku okresowego i stałego w czasie pobierania świadczeń ubezpieczeniowych.

Podsumowując organ II instancji uznał, że brak jest podstaw do przyznania skarżącemu zasiłku stałego.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z [...] września 2015 r. wniósł M. P.

Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w wysokości dwukrotnego miesięcznego ustawowego kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, tj. 1268 zł.

W ocenie skarżącego zaskarżona decyzja jest wadliwa, a organy nie rozpoznały wnikliwie jego wniosku. Skarżący zarzucił, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest niezrozumiałe, a wykładnia przepisów dowolna. Skarżący podniósł, że każda sprawa musi być rozpatrywana indywidualnie, a wobec tego powoływanie się na wyroki z innych spraw nie może być skuteczne.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2016 r. pełnomocnik z urzędu skarżącego sprecyzowała żądanie skargi, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji. Skarżący poparł stanowisko swojego pełnomocnika.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, aczkolwiek głównie z innych przyczyn niż wskazane w jej treści. Otóż zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1) ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje m.in. osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 542 zł (w dacie wydania zaskarżonej decyzji), zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej",

Natomiast zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;

2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Bezsporne jest, że dochód skarżącego z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wyniósł [...] zł. Wprawdzie skarżący ma przyznanie świadczenie emerytalne w kwocie [...] zł, jednakże ze świadczenia dokonywane są potrącenia alimentów w kwocie [...] zł oraz zaliczki na podatek i składki na ubezpieczenie zdrowotne w łącznej kwocie [...] zł. Wobec powyższego skarżący otrzymuje do wypłaty kwotę [...] zł, która stanowi jego dochód w rozumieniu przepisu art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej.

Natomiast zgodnie z art. 37 ust.1 pkt 1 ustawy zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy id kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Przepis art. 37 ust. 4 stanowi przy zbiegu jakich świadczeń zasiłek stały nie przysługuje. W przepisie tym nie jest wymienione świadczenie emerytalne.

Niewątpliwe jest, że skarżący ma dochód poniżej kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej i jest niezdolny do pracy z powodu wieku.

Podnieść należy, że przepisy art. 8 ust. 3 i art. 37 ust. 1 ustawy posługują się pojęciem dochodu. Natomiast art. 8 ust. 3 ustawy stanowi, że za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Przy czym ustawa o pomocy społecznej nie wyłącza emerytury jako składnika przychodu i dochodu.

Wobec tego stanowisko organu odmawiające skarżącemu zasiłku stałego w stanie faktycznym niniejszej sprawy jest wadliwe i narusza wyżej wskazane przepisy prawa materialnego.

Powołany przez organ wyrok dotyczył sytuacji odmiennej, najpierw bowiem wnioskodawca pobierał zasiłek, a następnie nabył uprawnienia do świadczenia rentowego, które było mu wypłacane w pełnej wysokości. W niniejszej sprawie skarżący otrzymuje świadczenie w kwocie poniżej kryterium dochodowego. Przypadek skarżącego ma więc charakter szczególny, wymagający zindywidualizowanego podejścia, z uwzględnieniem poszanowania zasady umożliwiającej życie w warunkach odpowiadających godności człowieka.

Natomiast przepis art. 99 ustawy nie ustanawia zakazu przyznawania zasiłku stałego. Dotyczy on sytuacji gdy uprawniony pobierał już zasiłek stały lub okresowy, a następnie przyznano mu emeryturę lub rentę.

Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności, Sąd orzekł jak wyroku z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit a) ppsa.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni stanowisko przedstawione w niniejszym uzasadnieniu.