Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 347/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2012-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 i ust. 1a
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędziowie : Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia WSA Wanda Wiatkowska - Ilków (spr.) Protokolant : Dorota Hurman po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 26 października 2012 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej Gminy Dz. decyzją z dnia [...] 2012 r. Nr [...] na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 139, poz. 992 z 2006 r. ze zm.) – dalej ustawa, oraz ogólnie powołanego Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 grudnia 2011 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 298, poz. 1769 ze zm.) oraz art. 104 i 108 ustawy kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej k.p.a. odmówił P. S. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na M. S.

W uzasadnieniu podano, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce lub ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka jeżeli nie podejmą lub zrezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą, legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współdziałania na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia rehabilitacji i edukacji albo osobę legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Jest to przepis bezwzględnie obowiązujący, nie ma charakteru uznaniowego.

Z zebranego materiału wynika, że M. S. jest szwagierką wnioskodawczyni i legitymuje się orzeczeniem o I grupie inwalidztwa, wydanym na stałe: ponadto jest osobą ubezwłasnowolnioną, dla której wnioskodawczyni jest opiekunem prawnym.

Wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie może być pozytywnie rozpatrzony albowiem wnioskodawczyni nie spełnia warunków z art. 17 ust. 1 ustawy, nie jest osobą wskazaną w tym przepisie, nie ciąży na niej obowiązek alimentacyjny względem szwagierki.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła wnioskodawczyni.

Podniosła, że spełnia warunki ustawowe – określone w art. 17 ust. 1 pkt 3 – jest opiekunem faktycznym szwagierki. Od 1 listopada 2011 r. Sąd wyznaczył ją i jej męża prawnymi opiekunami M. S. Mąż nie jest w stanie sprawować opieki nad swoją siostrą, gdyż pracuje zawodowo. W związku z tym nie ma go w domu, przez kilka godzin, a szwagierka wymaga całodobowej opieki. Trzeba jej przygotować posiłki, umyć, uczesać. Mąż nie pomaga wnioskodawczyni bo pracuje, po pracy zajmuje się gospodarstwem. Ojciec chorej nie może sprawować nad córką opieki albowiem jest chory.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] 2012 r. nr [...] powołując art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 17 ust. 1 i 1 a, art. 23 ust. 1, art. 24 ust. 3 oraz art. 32 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych – po rozpatrzeniu odwołania wnioskodawczyni – zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ II instancji podał, że we wniosku z dnia 20 grudnia 2011 roku P. S. domagała się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad M. S. – siostrą małżonka strony, K. S. Podopieczna jest osobą ubezwłasnowolnioną całkowicie, legitymuje się orzeczeniem Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia Nr [...] w Dz. z dnia [...] 1997 r., na podstawie którego została zaliczona do I grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia. W orzeczeniu stwierdzono, że M. S. wymaga opieki osoby drugiej.

Postanowieniem Sądu Rejonowego w Dz. strona i jej małżonek zostali opiekunami prawnymi M. S.

Organ powołał, treść art. 17 ust. 1 i art. 17 ust. 1 a ustawy i stwierdził analizując treść art. 17 ust. 1, że odwołująca się, nie jest rodzicem podopiecznej, zatem należy ustalić, czy na stronie ciąży obowiązek alimentacyjny wobec osoby niepełnosprawnej.

Zgodnie z art. 128 k.r.o. obowiązek alimentacyjny obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Kolejność realizacji obowiązku alimentacyjnego przez zobowiązanego określa art. 129 k.r.o.

Stwierdził, że wnioskodawczyni nie jest krewną w linii prostej osoby wymagającej opieki, nie jest także jej rodzeństwem. Osoby te łączy natomiast stosunek powinowactwa, określony w art. 618 § 1 k.r.o., zgodnie z którym z małżeństwa wynika powinowactwo między małżonkami, a krewnymi drugiego małżonka. Jedyne przypadki możliwości obciążenia powinowatych obowiązkiem alimentacyjnym przewiduje art. 144 § 1 k.r.o. stanowiący, że dziecko może żądać świadczeń alimentacyjnych od męża swojej matki, nie będącego jego ojcem, jeżeli odpowiada to zasadom współżycia społecznego. Takie samo uprawnienie przysługuje dziecku w stosunku do żony swojego ojca nie będącej matką dziecka. Z przepisu art. 144 § 3 k.r.o. wynika zaś, że do obowiązku świadczeń przewidzianego w poprzedzających paragrafach stosuje się odpowiednio przepisy o obowiązku alimentacyjnym między krewnymi.

Opisany wyżej przypadek w sprawie niniejszej nie zachodzi albowiem osoba, nad którą opiekę sprawuje wnioskodawczyni jest siostrą małżonka strony K. S., co oznacza, iż strony nie obciąża wobec tej osoby obowiązek alimentacyjny. Tym samym strona nie spełnia warunku pokrewieństwa określonego w art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych i nie jest uprawniona do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad szwagierką.

Odpowiadając na zarzuty skargi organ stwierdził, że strony nie należy traktować jako opiekuna faktycznego dziecka – niepełnosprawnej jej szwagierki albowiem art. 3 pkt 14 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że przez opiekuna faktycznego dziecka należy rozumieć osobę faktycznie opiekującą się dzieckiem, jeżeli wystąpiła z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka. Z materiału zebranego w sprawie wynika, że strona została ustanowiona opiekunem prawnym niepełnosprawnej szwagierki, a pomiędzy nimi nie zachodzi stosunek przysposobienia określony w art. 121 k.r.o. Szwagierka strony nie została przez nią przysposobiona, nie ma też możliwości złożenia stosownego wniosku o przysposobienie do sądu opiekuńczego, z uwagi na wiek podopiecznej – 31 lat. Tym samym w sprawie niniejszej nie znajduje zastosowanie art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Skargę na powyższą decyzję z zarzutem naruszenia prawa materialnego – art. 17 ust. 1 i 1 a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 139, poz. 992 ze zm.) poprzez jego błędną wykładnię złożyła wnioskodawczyni i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Twierdziła, że wadliwa jest ocena, że skoro P. S. nie należy do kręgu osób wymienionych w art. 17 ust. 1 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne jej nie przysługuje. Stanowisko takie jest wadliwe bowiem opiera się wyłącznie na literalnym brzmieniu ustawy i nie uwzględnia wykładni prokonstytucyjnej, celowościowej i systemowej.

Podała, iż organ nie zauważył, że przepis ten był przedmiotem kontroli konstytucyjnej – wyrok TK z dnia 18 lipca 2008 r. w sprawie P 27/07, OTK seria A 2008, nr 6, poz. 107 oraz wyrok TK z dnia 22 lipca 2008 r. w sprawie P 41/07, OTK seria A 2008, nr 6, poz. 109 – jak i linii orzecznictwa sądów administracyjnych dokonujących wykładni tegoż przepisu ustawy w sposób umożliwiający poszerzenie kręgu uprawnionych do spornego świadczenia również o osoby będące członkami rodziny, ale niezobowiązane do alimentacji. Jako przykład takiego orzecznictwa wskazała: wyrok WSA w Poznaniu z dnia 27 listopada 2008 r. IV SA/Po 210/08; WSA w Lublinie z dnia 12 października 2010 r., II SA/Lu 593/10; WSA w Poznaniu z dnia 6 listopada 2009 r. II SA/Po 513/09; WSA w Białymstoku z dnia 20 stycznia 2011 r., II SA/Bk 776/10.

Skarżąca podkreśliła, że "Z uzasadnień powołanych wyroków Trybunału Konstytucyjnego nie wynika, by uzależniał on ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od tego, czy osoby ubiegające się o to świadczenie były obciążone ustawowym obowiązkiem alimentacyjnym. Zarówno Trybunał Konstytucyjny jak i w powoływanych wyrokach sądy administracyjne wskazywały, iż wykładnia przedmiotowego przepisu musi uwzględniać konstytucyjne zasady, w tym wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji zasadę równości jak i określone w art. 18 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP standardy ochrony rodziny. Wskazywano na pominięcia ustawodawcze, upoważniające do kontroli konstytucyjności przedmiotowego przepisu z punktu widzenia tego, czy w jego przepisach nie brakuje unormowań, bez których może on budzić wątpliwości natury konstytucyjnej. Trybunał Konstytucyjny jak i orzecznictwo sądów administracyjnych we wskazanych wyrokach i ich uzasadnieniach wskazuje, iż w art. 17 ust. 1 u.ś.r. w sposób niezgodny z art. 32 Konstytucji zawęża krąg osób uprawnionych do nabycia prawa do świadczeń pielęgnacyjnych. Wprawdzie powołane wyroki TK odnosiły się do treści art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 17 października 2008 r. Jednakże wywody w nich zawarte pozostają aktualne w odniesieniu do właściwej interpretacji zapisów ustawy w przedmiocie nabywania uprawnień do świadczeń pielęgnacyjnych. Wskazując na znaczenie usankcjonowanego prawnie obowiązku alimentacyjnego podniesiono, że skoro członek rodziny wywiązuje się ze swoich obowiązków prawnych jak i moralnych wobec chorego członka rodziny, co wymaga rezygnacji z zarobkowania, to osoba ta powinna otrzymać od Państwa odpowiednie wsparcie."

Podała, że w powołanych wyrokach Trybunał Konstytucyjny i sądy administracyjne podkreślały znaczenie instytucji świadczenia pielęgnacyjnego jako nie tylko formę pomocy rodzinie, ale także zdejmującej z Państwa i jej organów obowiązek zapewnienia opieki osobom jej potrzebującym i stwierdził, iż odmowa wsparcia osobom bliskim podważa racjonalność ustawodawcy i jest sprzeczna z wymogami wynikającymi z art. 71 ust. 1 Konstytucji RP.

Podniosła, iż jest powinowatą w II stopniu niepełnosprawnej od urodzenia M. S. i równocześnie jedyną osobą mogącą i faktycznie sprawującą nad nią opiekę i rezygnującą z tego powodu z zatrudnienia. Opieka ta wyraża się w wykonywaniu obowiązków znacznie dalej idących niż tylko dostarczanie środków utrzymania.

Według skarżącej przez prawo postrzegana jest jako członek rodziny (art. 61 [8] par. 1 k.r.o.) na co wskazują powołane przez skarżącą art. 14 § 1 i 3 k.r.o. art. 113 (6) k.r.o., art. 144 k.r.o. oraz art. 446 § 2 kc., art. 527 § 3 kc. i art. 923 § 1 kc.

Podała, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w uzasadnieniu wyroku z dnia 20 stycznia 2011 r. w sprawie II SA/Bk 776/10 w podobnym stanie faktycznym wskazał, iż "... niezgodne z konstytucyjną zasadą równości byłoby zawężanie grupy osób legitymowanych do otrzymania świadczenia rodzinnego do osób, które opiekują się tylko swymi dziećmi, a więc de facto osobami, wobec których ciąży obowiązek alimentacyjny. Utraciłyby wówczas gwarancję równego traktowania wobec prawa osoby, które poświęcają się opiece nad krewnymi lub powinowatymi, wobec których nie mają obowiązku alimentacyjnego, ale dla których są jedynymi członkami rodziny (art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych) i rezygnują dla nich ze swojej aktywności zawodowej i zarobkowej. Taka interpretacja nie jest trafna i nie jest zgodna z konstytucyjną zasadą równości (...). Wskazać trzeba, że z systemu prawa dekodowana winna być norma prawna, która umacnia więź rodzinną i wspiera osoby alimentujące bliskich (w tym poza ustawowym obowiązkiem alimentacji), dotkniętych niepełnosprawnością w stopniu znacznym, także przez przyznania prawa do świadczeń pielęgnacyjnych rodzeństwu lub zstępnym rodzeństwa. Odmienna wykładnia byłaby niezgodna z konstytucyjnymi standardami ochrony rodziny (art. 18 i 71 ust. 1 Konstytucji RP)". Powyższe stwierdzenia są w pełnej rozciągłości adekwatne do sytuacji osoby bliskiej, nie będącej wprawdzie krewnym ale powinowatym w stopniu najbliższym (żony, brata). WSA zresztą w cytowanym fragmencie wprost odnosi wyrażany pogląd do osób będących krewnymi lub powinowatymi.

Stwierdziła też, że powoływany wyrok WSA w Białymstoku dokonuje wykładni art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, która przystaje również do stanu faktycznego niniejszej sprawy i o podobną wykładnię w niniejszej sprawie wnosi. Podniosła, iż wykładnia ta powinna być "wykładnią celowościową, systemową i przede wszystkim prokonstytucyjną. Taka z kolei pozwala uznać, że koniecznym dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego są trzy elementy: po pierwsze - sprawowanie rzeczywistej opieki nad osobą wymagającą stałej pielęgnacji, po drugie - niepodejmowanie z tego powodu pracy i po trzecie - osiąganie przez rodzinę dochodów uniemożliwiających zaspokojenie niezbędnych potrzeb podopiecznego i tej rodziny (...)".

Organy wydające decyzję nie kwestionowały występowania wskazanych wyżej przesłanek. Jedyną przyczyną decyzji odmownej było powołanie się na brak ustawowego obowiązku alimentacji. Organy błędnie przyjęły, że jednoznaczne sformułowanie przepisu art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych wyłącza możliwość rozszerzenia kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego na osoby nieobciążone obowiązkiem alimentacyjnym względem osoby, którą się opiekują. Stanowisko takie skutkuje dla nich utratą gwarancji równego traktowania wobec prawa w zestawieniu z osobami, na których ciąży obowiązek alimentacyjny. Ostatecznie skarżąca stwierdziła, że dokonana wykładnia omawianych przepisów ustawy nie jest prawidłowa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie a uzasadniając ten wniosek przywołał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zakres kontroli sprawowany przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Stanowi ona w przepisie art. 1 § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie decyzji może nastąpić w sytuacji gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwana dalej p.p.s.a.).

Podkreślić też należy, że rozstrzygając daną sprawę sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa, a zakres jego procedowania wytyczają granice danej sprawy oraz zakaz reformationis in peius (art. 133 i 134 § 1 i 2 p.p.s.a).

Według Sądu skarga nie jest zasadna, albowiem ocena zarówno zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego jak i poprzedzającej ją decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej Gminy Dz. dokonana w zakresie wskazanym wyżej, daje podstawę do stwierdzenia, że nie naruszają one prawa.

Z akt administracyjnych wynika niesporny pomiędzy stronami stan faktyczny sprawy, a mianowicie że skarżąca wystąpiła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na to, że nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną szwagierką, która legitymuje się orzeczeniem Obwodowej Komisji Lekarskiej d/s Inwalidztwa i Zatrudnienia w Dz. z dnia [...] 1997 r., którym została zaliczona do I grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia, przy czym inwalidztwo istnieje od dzieciństwa. W orzeczeniu wskazano, że wymaga opieki osób drugich.

Niesporne jest również, że wymagająca opieki M. S. jest siostrą męża skarżącej, ma 31 lat i zamieszkuje wspólnie z ojcem, wnioskodawczynią i jej mężem. Jak również, że dnia 22 listopada 2011 r. strona i jej małżonek zostali opiekunami prawnymi M. S. i złożyli przyrzecznie przed Sądem Rejonowym III Wydział Rodzinny i Nieletnich w Dz., sygn. akt [...].

Opiekę taką sprawował wcześniej ojciec chorej, jednakże z uwagi na liczne schorzenia, nie może nadal opiekować się córką.

Mąż wnioskodawczyni, a brat M. S., jest zatrudniony w pełnym wymiarze godzin, na podstawie umowy o pracę.

W rozpoznawanej sprawie zastosowanie mają zatem przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.).

Stosownie do art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności,

3) opiekunowi faktycznemu dziecka jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz koniecznością stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W rozpoznawanej sprawie jest bezsporne, że szwagierka, w związku z opieką nad którą skarżąca ubiega się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, która wymaga stałej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.

W sprawie nie był badany fakt, czy skarżąca nie pozostaje w zatrudnieniu w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad szwagierką.

Zaskarżoną decyzją Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej z uwagi na fakt , iż nie jest ona osobą spełniającą warunki określone w ust. 1 art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Stanowisko organów należało uznać za prawidłowe. Skarżąca bowiem nie jest matką M. S. Zgodzić się również należy z organem, że nie jest opiekunem faktycznym dziecka. Przede wszystkim wymagająca opieki szwagierka nie jest dzieckiem. Jest osobą dorosłą, w dacie wydawanych decyzji osobą 31 letnią. Ponadto jak trafnie podały organy opiekunem faktycznym dziecka zgodnie z art. 3 pkt 14 omawianej ustawy jest osoba faktycznie sprawująca opiekę nad dzieckiem, jeżeli wystąpiła z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka.

Żadna z okoliczności wymaganych w pkt 14 art. 3 ustawy w niniejszej sprawie nie zachodzi.

Nie jest również osobą, na której zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – kodeks rodzinny i opiekuńczy (dalej k.r.o.) ciąży obowiązek alimentacyjny.

Zgodnie bowiem z art. 128 k.r.o. obowiązek dostarczenia środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo.

Wnioskodawczyni, nie jest krewną w linii prostej ani rodzeństwem. Zgodnie z art. 618 § 1 k.r.o. jest osobą powinowatą; przepis ten bowiem stanowi, że z małżeństwa wynika powinowactwo, między małżonkiem a krewnym drugiego małżonka. Zgodzić się należy z organami , że jedynymi wyjątkami alimentacji są przypadki, określone w art. 144 § 1 k.r.o., kiedy to dziecko może żądać w określonych sytuacjach od męża matki, nie będącego jego ojcem lub żony ojca nie będącej jego matką świadczeń alimentacyjnych, jak również określone w art. 144 § 2 k.r.o. kiedy to żonie ojca lub mężowi matki przysługuje prawo ubiegania się o świadczenia alimentacyjne, o ile przyczynili się do wychowania i utrzymania dziecka, a żądanie ich odpowiada zasadom współżycia społecznego.

Oczywiście sytuacje określone w powołanych przepisach – art. 144 § 1 i 144 § 3 k.r.o. w niniejszej sprawie nie występują.

Jak należy wnioskować z treści skargi – skarżąca nie podważa interpretacji językowej – gramatycznej art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, dokonanej przez organ.

Zarzuca jedynie nie zastosowanie wykładni celowościowej i systemowej oraz zasad wynikających z Konstytucji. Według skarżącej obowiązek zastosowania takiej interpretacji jest konieczny w świetle powołanych wyroków Trybunału Konstytucyjnego – z dnia 18 lipca 2008 r. sygn. akt P 27/07 oraz z dnia 22 lipca 2008r. sygn. akt 41/07.

Wykładnia celowościowa, systemowa i prokonstytucyjna, w ocenie skarżącej, daje podstawę do uznania jej za osobę uprawnioną do świadczenia alimentacyjnego.

W ocenie Sądu zarzuty te są nieuprawnione. Przede wszystkim podkreślić należy, że wytyczne i uwagi, które zawarł w powołanych wyżej dwóch uzasadnieniach wyroków Trybunał Konstytucyjny dotyczyły innego stanu faktycznego i prawnego niż w niniejszej sprawie. Nie były to uwagi uniwersalne odnoszące się do każdego stanu faktycznego i prawnego a dotyczyły konkretnych spraw. W pierwszej z wymienionych sprawy (P 27/07) wystąpiła będąca opiekunem prawnym siostra ubezwłasnowolnionej całkowicie niepełnosprawnej osoby dorosłej oraz małżonka niepełnosprawnego męża. W drugiej ze spraw osoba stanowiąca spokrewnioną rodzinę zastępczą małoletniego dziecka. W obu sprawach chodziło o prawo do świadczenia pielęgnacyjnego dla osób z kręgu zobowiązanych do alimentacji wobec osoby niepełnosprawnej. Zatem zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 lipca 2008 r. uwagi Trybunału Konstytucyjnego w kwestii jednakowego traktowania osób charakteryzujących się tymi samymi cechami wspólnymi i dokonanie na tle tych spraw rozstrzygnięć w przedmiocie niekonstytucyjności art. 17 ust. 1, nie mogą mieć zastosowania w niniejszej sprawie. Brak obciążenia skarżącej obowiązkiem alimentacyjnym nie uzasadnia traktowania takiego jak osób, które sprawują opiekę nad osobą niepełnosprawną, wobec których obciążone są obowiązkiem alimentacyjnym w myśl art. 128 k.r.o. Trybunał Konstytucyjny podkreślił przy tym, że istota obowiązku alimentacyjnego sprowadzającego się do obowiązku dostarczania środków utrzymania dotycząca osób pozostających w relacji pokrewieństwa a nie tylko rodziców jak stanowił art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest cechą relewantną, która wymaga, zgodnie z konstytucyjną zasadą równości udzielenia przez państwo wsparcia wszystkim osobom obciążonym tym obowiązkiem, jeśli rezygnują z pracy z uwagi na obowiązek sprawowania opieki nad osobą bliską niepełnosprawną. Według składu orzekającego w świetle powołanych wywodów Trybunału Konstytucyjnego nie ma podstaw do uznania, że pozostawanie poza kręgiem uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego osób, które sprawują opiekę nad osobą niepełnosprawną, ale nie są obciążone obowiązkiem alimentacyjnym, czyni wyłom w równym traktowaniu osób charakteryzujących się tymi samymi cechami wspólnymi.

Zauważyć też należy, że art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych był zmieniony, między innymi w związku z wyrokami Trybunału Konstytucyjnego określonymi wyżej – w tym art. 13 pkt 1 litera b ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z realizacją wydatków budżetowych (Dz.U. Nr 217, poz. 1706), który wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2010 r.

W takim zmienionym stanie prawnym na skutek powołanych wyroków orzekał Sąd w niniejszej sprawie.

Powołana ustawa zmieniająca art. 17 – przez dodanie ust. 1 a spowodowała, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom najbliższym - ojcu, matce, dzieciom czyli osobom spokrewnionym w pierwszym stopniu. Dalszym krewnym zaś, gdy nie ma osób najbliższych, albo gdy nie mogą sprawować opieki. Zmiana powyższa utrwaliła zasadę, że do świadczenia pielęgnacyjnego uprawnieni są krewni z najbliższego kręgu, dalsi zaś krewni tylko w sytuacjach określonych w ustawie.

Podnieść należy, że ustawodawca nie przyznał powinowatym prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Poza tym podstawową wykładnią jest wykładnia gramatyczna, w dalszej kolejności może być stosowana wykładnia celowościowa lub systemowa. Jednakże dwie ostatnie wykładnie mogą być stosowane, tylko wówczas, gdy nie można zastosować wykładni gramatycznej. Natomiast są one zbędne, gdy wykładnia gramatyczna jest jednoznaczna.

Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Nie ma podstaw do zastosowania wskazanych przez skarżącą wykładni systemowej czy celowościowej, jeżeli z art. 17 ust. 1 w sposób niebudzący wątpliwości wynika, jakie podmioty mogą ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne i że do tej grupy nie należą osoby powinowate.

Zaproponowana przez skarżącą wykładnia – włącznie z prokonstytucyjną prowadziłyby do nadania art. 17 ust. 1 zupełnie innego znaczenia i zaprzeczyłyby obowiązującej treści tego przepisu, rozszerzyłyby przepis o kontekst znaczeniowy.

Wykładnia prokonstytucyjna jest dopuszczalna tylko w ramach możliwego językowego znaczenia przepisu (T. Spyra, Granice wykładni prawa. Znaczenie językowe tekstu prawnego jako granica wykładni. Zakamycze 2002).

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 lipca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak wyżej.