Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1194/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 5, art. 148 par 1 kpa
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Montowski (spr.), , Sędzia WSA Izabela Ostrowska, Sędzia WSA Grzegorz Antas, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 listopada 2020 r. sprawy ze skargi T.K. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2020 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2020 r., znak: [...], Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. -Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej jako: "k.p.a."), po rozpatrzeniu zażalenia Pana T. K.na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej "[...] WINB") z [...] marca 2020 r., znak: [...] odmawiające wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją tego organu z [...] stycznia 2017 r., znak: [...], utrzymał w mocy ww. postanowienie [...] WINB.

Do wydania zaskarżonego postanowienia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej także: "GINB") doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

[...] WINB decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r., znak: [...] utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] ("PINB") z [...] listopada 2016 r., znak: [...], nakazującą T. K. (zwanemu dalej także "wnioskodawcą" bądź "skarżącym") rozebrać samowolnie wybudowane na terenie działki nr [...] obręb [...], gm. [...], obiekty budowlane:

1. parterowy budynek pełniący funkcję rekreacji indywidualnej, o konstrukcji drewnianej, trwale związany z gruntem, z dachem dwuspadowym niesymetrycznym krytym blachodachówką, o wymiarach w rzucie 14,17 x 5.71 m (w tym taras zadaszony), plus taras niezadaszony o wymiarach 5,71 x 1,31 m;

2. urządzenie budowlane związane integralnie z budynkiem rekreacji indywidualnej - dwukomorowy zbiornik na ścieki sanitarne.

W wyniku wniesionej skargi na ww. decyzję organu wojewódzkiego z [...] stycznia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia

17 maja 2017 r., sygn. akt II SA/Gd 128/17 oddalił skargę. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 11 września 2019 r., sygn. akt II OSK 2511/17 oddalił skargę kasacyjną od ww. orzeczenia WSA w Gdańsku.

Pismem z [...] lutego 2020 r., uzupełnionym pismem z [...] marca

2020 r., T. K. złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją organu wojewódzkiego z dnia [...] stycznia 2017 r.

Po rozpatrzeniu ww. wniosku [...] WINB postanowieniem z [...] marca 2020 r., znak: [...], działając na podstawie art. 149 § 3 i art. 150 § 1 w związku z art. 126 k.p.a. oraz art. 80 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 1186 ze zm.), odmówił wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie.

Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się T. K., składając w ustawowym terminie zażalenie.

Rozpatrując zażalenie GINB przypomniał, iż wznowienie postępowania jest instytucją procesową, stwarzającą możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte poważną, kwalifikowaną wadą - wyliczoną wyczerpująco w przepisach prawa procesowego. Nie jest więc to kolejna instancja zwykłego postępowania, a postępowanie umożliwiające kontrolę prawidłowości wydanej decyzji ostatecznej, przy czym ograniczone przesłankami enumeratywnie wymienionymi m. in. w art. 145 § 1 k.p.a., których rozszerzająca wykładnia jest niedopuszczalna, jako że wznowienie postępowania w sprawie zakończonej już decyzją ostateczną jest odstępstwem od zasady stabilności decyzji wyrażonej w art. 16 ww. ustawy. Właściwy organ orzeka po wznowieniu postępowania o wzruszeniu decyzji dotychczasowej tylko wówczas, gdy stwierdzi, że wystąpiła jedna z przesłanek ściśle określonych w art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b k.p.a. i jednocześnie nie zachodzi żadna z negatywnych przesłanek wznowienia postępowania określonych w art. 146 k.p.a., a więc nie upłynął termin dopuszczalności wznowienia postępowania, a w wyniku wznowienia postępowania nie zapadnie wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.

GINB zauważył, że pismem z [...] lutego 2020 r. T. K. złożył wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wskazując: "Jestem w posiadaniu pisma Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...], z dnia [...] marca 2019 roku nr [...]. z którego wynika, że organ ten nieprzerwalnie prowadzi weryfikacje obszarów chronionego krajobrazu, w tym konkretnie dotyczących zmiany prawnych ograniczeń w zakresie możliwości budowy budynków wokół jezior (...) działania zmierzające do zmiany Uchwały obowiązującej na terenie obrębu [...] zostaną także w kolejności podjęte. Sądzę, że opisane działania mają fundamentalny wpływ na możliwość zachowania wybudowanego obiektu i są to nowe istotne dla sprawy okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję".

[...] WINB wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia ww. pisma poprzez wskazanie, kiedy dowiedział się o wskazanej przesłane wznowieniowej.

W odpowiedzi na ww. wezwanie skarżący w piśmie z [...] marca 2020 r. wskazał, że "pierwotną informację w przedmiotowej sprawie uzyskałem już [...] listopada 2015r. od stosownej instytucji Województwa [...]".

Natomiast w złożonym zażaleniu skarżący wyjaśnił, że "wiedzę, że pismo Urzędu Marszałkowskiego może być istotne dla sprawy powziąłem na kilka dni przed złożeniem wniosku o wznowienie postępowania (...) to tą datę należy przyjąć jako określenie czasu wynikającego z art. 148".

Uznając, że wznowienie postępowania jest niedopuszczalne z przyczyn przedmiotowych, organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie [...] WINB z [...] marca 2020 r. znak: [...], odmawiające wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją tego organu wojewódzkiego z [...] stycznia 2017 r. znak: [...], w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektów budowlanych.

Z powyższym rozstrzygnięciem GINB nie zgodził się T. K., wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W skardze zaskarżonemu postanowieniu zarzucono, iż zostało oparte na twierdzeniu, że skarżący nie dotrzymał terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a.

Skarżący powołuje się przy tym na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 marca 2006 r., zgodnie z którym podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.

Przez nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody należy rozumieć również okoliczności lub dowody po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. Skarżący podnosi, iż wiedzę, że pismo Urzędu Marszałkowskiego może stanowić okoliczność istotną dla sprawy powziął na kilka dni przed złożeniem wniosku o wznowienie postępowania. Pismo to dołączył do wniosku o wznowienie postępowania i biorąc pod uwagę powyższe rozstrzygnięcie NSA to tę datę należy przyjąć jako określenie czasu wynikającego z art. 148 k.p.a.

Ponadto skarżący zarzuca organowi brak możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonego dowodu. Zarówno [...] WINB, jak i Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdzili bez jakichkolwiek wyjaśnień, że nie udowodnił On w sposób wystarczający zachowania terminu jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedział się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.

Mając na uwadze powyższe, skarżący wnosi o "uchylenie zaskarżonych postanowień obu Organów administracji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania".

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, zwanej dalej: "p.p.s.a."), wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a.

Na samym wstępie wypada także wyjaśnić, że sprawa została rozpatrzona w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym do rozpoznania w trybie uproszczonym może być skierowana sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie.

Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że kontrolowane postanowienie GINB oraz utrzymane nim w mocy postanowienie [...] WINB nie naruszają prawa w sposób opisany powyżej, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W postępowaniu administracyjnym wyróżnia się trzy zasadnicze tryby postępowania nadzwyczajnego: postępowanie w sprawie wznowienia postępowania (art. 145 i nast. k.p.a.), postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 i nast. k.p.a.) oraz postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji dotkniętej wadami niekwalifikowanymi lub decyzji prawidłowej (art. 154, 155 i 161 k.p.a.). Przedmiotem administracyjnego postępowania nadzwyczajnego jest przeprowadzenie kontroli prawidłowości rozstrzygnięć wydanych w postępowaniu zwykłym. Weryfikacja rozstrzygnięć na drodze administracyjnej oraz na drodze postępowania przed sądami administracyjnymi oparta jest na zasadzie konkurencyjności, bo od podmiotów legitymowanych do wniesienia skargi zależy wybór drogi weryfikacji. Mimo dopuszczenia tej konkurencji, ustawodawca przyznaje pierwszeństwo drodze administracyjnej.

Wśród nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego jedynie wznowienie postępowania i stwierdzenie nieważności są instytucjami, w ramach których uruchamiana jest kontrola w celu eliminacji rozstrzygnięć obarczonych kwalifikowanymi wadami proceduralnymi i materialnymi. Właśnie ta kontrola, dokonywana w trybach nadzwyczajnych, stanowi tę graniczną płaszczyznę, która styka się z postępowaniem sądowoadministracyjnym. Sąd dokonując kontroli zaskarżonych aktów, z urzędu bada występowanie okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności w myśl art. 156 § 1 k.p.a. oraz poprawność procesową w oparciu o art. 145 § 1 i art. 145a k.p.a. Zamknięty katalog wad procesowych i materialnych stanowi dla sądu punkt odniesienia w sprawowanej przezeń kontroli. Takie unormowanie nie umniejsza znaczenia trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjnego. Dzięki rozwiązaniom ustawowym, konkurencja istniejąca między tymi instytucjami a postępowaniem przed sądem administracyjnym nie doprowadza do sytuacji, w której postępowanie kontrolne będzie się toczyło dwutorowo - przed organem administracji publicznej i przed sądem. Artykuł 56 p.p.s.a. nie wyłącza drogi sądowej. Ostateczne rozstrzygnięcia w trybach nadzwyczajnych mogą być zaskarżone do sądu administracyjnego, a on dokonuje wówczas kontroli całości postępowania. Niepomyślny przebieg postępowania administracyjnego jest podstawą do podjęcia zawieszonego postępowania sądowego.

Katalog przyczyn wznowienia postępowania administracyjnego, wynikający z art. 145 § 1 k.p.a. oraz art. 145a § 1 k.p.a. i art. 145b § 1 k.p.a., jest w zasadzie zamknięty (por. wyrok NSA z dnia 11 września 1998 r., sygn. akt II SA 966/98, LEX 41299), aczkolwiek – mimo braku wyraźnego odesłania – trzeba się liczyć z możliwością jego modyfikacji przepisami szczególnymi rangi ustawowej w odniesieniu do określonej kategorii spraw.

Większość przyczyn wznowienia postępowania administracyjnego można zakwalifikować jako uchybienia procesowe uznane przez ustawodawcę za poważne i uzasadniające powtórzenie czynności jurysdykcyjnych w sprawie zakończonej decyzją ostateczną. Ale niektóre z nich wymykają się spod takiej kwalifikacji i mogą być postrzegane jako naruszenie prawa materialnego (art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a.) albo jako okoliczności w pewnym sensie zewnętrzne, niezależne od organu administracji (art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.). W każdym przypadku chodzi jednak o to, że konkretyzacja normy materialnej przebiegała, obiektywnie rzecz ujmując, nieprawidłowo i jej efekt jest, a przynajmniej może być wadliwy i wymaga weryfikacji. W ramach ogólnej charakterystyki przyczyn wznowienia postępowania w doktrynie zwraca się także uwagę na możliwość ich sprowadzenia do braku obiektywności organu administracji i braku dostatecznych informacji w sprawie (zob. C. Martysz [w:] G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Kodeks..., t. 2, s. 273 i powołana tam literatura). Wyliczone enumeratywnie podstawy wznowienia postępowania klasyfikowane są jako ciężkie, kwalifikowane naruszenia przepisów postępowania, a to z tego względu, że otwierają zastrzeżenia co do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Nie ma przy tym znaczenia, czy stanowi to naruszenie przepisów prawa procesowego przez organ administracji publicznej, czy też z uwagi na obowiązujące przepisy prawa procesowego, w tym szczególnie zasadę prawdy obiektywnej, ustalony stan faktyczny sprawy, będący podstawą faktyczną rozstrzygnięcia decyzją ostateczną.

Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych oraz doktrynie, podanie o wznowienie postępowania administracyjnego wszczyna postępowanie wstępne, które powinno się zakończyć załatwieniem sprawy w sposób przewidziany w art. 149 k.p.a., a więc wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania lub o odmowie jego wznowienia. Na tym etapie organ bada m.in. czy wniosek o wznowienie postępowania jest oparty na ustawowych przesłankach wznowienia oraz czy został wniesiony z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 k.p.a. Złożenie podania w terminie jest jedną z okoliczności dopuszczalności wznowienia postępowania. Kwestia ta badana jest przez organ z urzędu. Niedopełnienie obowiązku zachowania terminu skutkuje odmową wznowienia postępowania (vide: wyroki NSA: z dnia 7 marca 2017 r. sygn. akt II OSK 1677/15; z dnia 30 listopada 2016 r. sygn. akt II OSK 550/15; opubl. Centralna Baza Orzeczeń i Informacji o Sprawach - CBOSA). Uznaje się wręcz, że przystąpienie do rozpoznania sprawy wznowieniowej w przypadku niedotrzymania przez wnioskodawcę ustawowego terminu do złożenia wniosku i wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty, jest dotknięte wadą nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) wobec rażącego naruszenia art. 148 § 1 k.p.a. przewidującego, że tylko wniosek złożony w terminie należy uznać za dopuszczalny (vide wyroki: WSA w Poznaniu z 12 kwietnia 2017 r. sygn. akt IV SA/Po 1095/16; WSA w Opolu z dnia 30 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Op 54/17; opubl. CBOSA).

Zgodnie z treścią art. 148 § 1 k.p.a., podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. W kontrolowanej sprawie skarżący upatruje przesłanki w wznowienia w tym, że jego zdaniem wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.).

Spór natomiast dotyczy zaś przede wszystkim tego, czy skarżący zachował miesięczny termin, o którym mowa w art. 148 § 1 k.pa. do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Zdaniem organu odwoławczego, okoliczności, na które powoływał się wnioskodawca były mu znane już [...] listopada 2015 r. Wobec tego termin do złożenia podania o wznowienie postępowania upływał – zdaniem organu – w dniu [...] grudnia 2015 r., a wniosek z [...] lutego 2020 r. jest wnioskiem złożonym po terminie. Zdaniem skarżącego, o fakcie prac podjętych przez kompetentny organ w zakresie ograniczenia zakazu zabudowy na obszarze, na którym znajdują się należące do niego budynek i obiekt objęte nakazem rozbiórki, dowiedział się dopiero kilka dni przed złożeniem wniosku.

Dla rozstrzygnięcia przedmiotowego sporu istotne znaczenie ma zatem kwestia wykazania przez skarżącego dochowania ustawowego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowanie. W tym względzie wymaga podkreślenia, że ciężar dowodu dochowania terminu spoczywa na stronie (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 25 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 2445/15; z dnia 7 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 2101/14; opubl. CBOSA).

Zdaniem Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, organy prawidłowo przyjęły, że momentem dowiedzenia się przez skarżącego o okolicznościach powołanych przez niego we wniosku z [...] lutego 2020 r. był już rok 2015, kiedy to toczyło się postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją [...] WINB z [...] stycznia 2017 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki. Zauważyć trzeba, że w aktach tej sprawy administracyjnej znajduje się pismo skarżącego z dnia [...] grudnia 2015 r. (zob. k. 22), w którym informuje On PINB, że wedle uzyskanej przez niego odpowiedzi z Urzędu Marszałkowskiego, organ samorządu województwa "systematycznie, od pewnego czasu rewiduje ten obowiązek (wynikający z Uchwały Sejmiku Województwa [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. a określający zakaz lokalizowania obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegowej rzek, jezior i innych zbiorników wodnych – przyp. Sąd) na terenach rekreacyjnych i zajmie się w niedalekim terminie również naszymi działkami w sposób analogiczny". Nie uszło przy tym uwadze Sądu, że korespondencja z Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...], na którą skarżący powołuje się we wniosku o wznowienie postępowania, a w której ww. Urząd informuje skarżącego o podejmowanych działaniach w stosunku do obecnie obowiązującej Uchwały krajobrazowej z dnia [...] lipca 2016 r., została skierowana na adres e-mail skarżącego już w dniu [...] marca 2019 r. Korespondencja ta stanowiła odpowiedź na zapytanie skarżącego skierowane do ww. Urzędu w dniu [...] marca 2019 r.

Z powyższego niezbicie wynika, że skarżący miał wiedzę o zgłaszanych okolicznościach na długo przed złożeniem wniosku z dnia [...] lutego 2020 r. W żaden sposób nie wykazał natomiast, aby powyższe wiadomości zostały przez niego powzięte w terminie miesiąca przez wystąpieniem o wznowienie postępowania rozstrzygniętego ostateczną decyzją [...] WINB z [...] stycznia 2017 r. Stąd prawidłowa ocena stanu faktycznego, w szczególności dokonywana przez pryzmat zasad logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego pozwalała organom na przyjęcie, że jeszcze w toku postępowania zakończonego ww. decyzją skarżący wiedział o wskazanych przesłankach, co zresztą sam przyznał w piśmie z dnia [...] marca 2020 r., stanowiącym odpowiedź na wezwanie organu z [...] lutego 2020 r. Zatem składając wniosek o wznowienie postępowania w dniu [...] lutego 2020 r. skarżący nie zachował ustawowego terminu na żądanie wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Należy poza tym wskazać, że skoro już w trakcie postępowania w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektów należących do skarżącego (co wynika z pisma z [...] grudnia 2015 r.), skarżący sygnalizował organom nadzoru budowlanego, że trwają prace nad zmianą postanowień Uchwały krajobrazowej z 2010 r., to nie sposób uznać, że sytuacja ta stanowi nową, nieznaną organom wydającym decyzję okoliczność faktyczną, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. postępowanie wznawia się, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Posłużenie się przez ustawodawcę konstrukcją alternatywy wskazuje, że nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody mogą, ale nie muszą, iść w parze (por. wyrok NSA z dnia 22 grudnia 2011 r., sygn. akt II GSK 1358/10, LEX nr 1151651). W konsekwencji będzie to oznaczało, że w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. ustawodawca zawarł dwie przesłanki wznowienia, które łączy element nowości w postępowaniu, istotności, istnienia w dniu wydania decyzji oraz ich nieznajomości organowi, który wydał decyzję. Określenia cech odnośnych okoliczności i dowodów – z jednej strony mają one być nowe, a z drugiej istniejące w dniu wydania decyzji – na pierwszy rzut oka trącą antynomią, ale jest ona pozorna, ponieważ nowość jest tu utożsamiana z następczym odkryciem lub zgłoszeniem przez stronę, nie zaś z następczym zaistnieniem. Sfera faktyczna sprawy administracyjnej kształtuje się i może ulegać zmianom do momentu wydania decyzji ostatecznej, zatem to, co dzieje się później, już do niej nie przynależy i nie wchodzi w rachubę jako przyczyna wznowienia postępowania. Okoliczności zaistniałe po wydaniu decyzji ostatecznej albo pozostają z punktu widzenia jurysdykcji administracyjnej obojętne, albo – jeżeli prawo materialne wiąże z nimi taki skutek – kreują odrębną sprawę administracyjną (por. wyrok NSA z dnia 16 listopada 2010 r., sygn. akt II GSK 985/09, LEX nr 746381). Pojawienie się nowej okoliczności po wydaniu ostatecznej decyzji może stanowić jedynie podstawę do wszczęcia postępowania w nowej sprawie, a nie podstawę do wznowienia postępowania w tej sprawie. Wznowienie postępowania na podstawie okoliczności, które miały miejsce po wydaniu decyzji, stanowi więc rażące naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności decyzji.

Przenosząc przedstawione rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić trzeba, że zgłoszone przez skarżącego przyczyny uzasadniające w jego ocenie konieczność wznowienia postępowania nie mogły zostać zakwalifikowane przez organ I instancji, jako nowe okoliczności faktyczne, istniejące, lecz nieznane mu w dniu wydania przez niego decyzji ostatecznej o nakazie rozbiórki.

Warto również podkreślić, że okoliczności faktyczne lub dowody, które są "nowe" w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., muszą również być "istotne dla sprawy". Można im przypisać tę cechę tylko wtedy, gdy uwzględnione w procesie konkretyzacji normy materialnej - w czasie jej dokonywania, niekoniecznie również teraz - spowodowałyby, że jej wynik mógłby być inny albo w ogóle by do niej nie doszło.

Tymczasem podnoszone przez skarżącego okoliczności dotyczące podejmowanych dopiero przez organ samorządu województwa prac nad ewentualną zmianą Uchwały krajobrazowej, której przepisy wykluczały możliwość legalizacji samowoli budowlanej skarżącego, stanowią zdarzenie przyszłe i niepewne, a więc nie mogą być rozpatrywane w sferze zaistniałych faktów. Potencjalna możliwość zmiany obowiązującego prawa w przyszłości nie stanowi bowiem okoliczności faktycznych mających znaczenie w dacie orzekania przez organy administracji, które mają obowiązek stosować przepisy w ich brzmieniu aktualnym na dzień wydania decyzji.

Na tle przedstawionej powyżej argumentacji, w ocenie Sądu organ II instancji prawidłowo uznał, że skoro skarżący wnioskował o wznowienie postępowania na podstawie okoliczności mu znanej przed wydaniem decyzji ostatecznej, a przy tym odnoszącej się do hipotetycznej, a nie zaistniałej zmiany stanu prawnego – wznowienie postępowania jest niedopuszczalne z przyczyn przedmiotowych, co uzasadniało wydanie postanowienia o odmowie jego wznowienia w oparciu o art. 149 § 3 k.p.a.

Przede wszystkim jednak, GINB trafnie wywnioskował, że skoro termin jednego miesiąca biegnie od dnia, w którym wnioskodawca dowiedział się o dowodzie lub o okoliczności stanowiącej podstawę do żądania wznowienia postępowania, a nie od dnia, w którym (prawidłowo) ocenił znaczenie dowodu lub faktu, to świadomość prawnego znaczenia okoliczności faktycznej lub dowodu jako podstawy wznowienia postępowania nie ma wpływu na ocenę zachowania terminu przewidzianego w art. 148 § 1 k.p.a.

Zatem w sytuacji, gdy w świetle twierdzeń wynikających już z samego wniosku o wznowienie postępowania wynika, że brak jest ustawowych podstaw do jego wznowienia, a także, gdy termin do złożenia wniosku nie został zachowany, lub gdy strona nie wskazuje przesłanek lub nie wskazuje terminu, uniemożliwiając organowi jego wyliczenie – organ prawidłowo wydał postanowienie o odmowie wznowienia postępowania.

W ocenie składu orzekającego w przedmiotowej sprawie postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2020 r., znak: [...] oraz utrzymane nim w mocy postanowienie [...] WINB z [...] marca 2020 r., znak: [...], zostały wydane w oparciu o prawidłowo przeprowadzoną analizę akt sprawy i wyczerpująco zgromadzony materiał dowodowy.

Zdaniem Sądu, GINB ocenił sprawę w sposób właściwy, a zatem, nie doszło do naruszenia przepisów postępowania ani prawa materialnego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Z tych względów, w oparciu o art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.