Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA 1026/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-05-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA M. Rzążewska (spr.), Sędziowie M. Małaszewska-Litwiniec, asesor T. Wykowski, Protokolant Apl. prok. S. Kubań, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2004 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2003 r. Nr [...] w przedmiocie przejęcia na rzecz Państwa nieruchomości ziemskiej skargę oddala


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi działając w trybie art.l27§3kpa, utrzymał w mocy swą decyzję z dnia [...] marca 2000r, odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] grudnia 1948r. która utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] stwierdzającą, że nieruchomość ziemska położona we wsi Z. stanowiąca własność I. K. podpada pod działanie art.2 ust.l lit.e dekretu z dnia 6 września 1944r o przeprowadzeniu reformy rolnej /Dz.U. z 1945r. Nr 3poz.l3 ze zm/

Decyzja ta została wydana po uchyleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 1 marca 200 lr w sprawie IVSA2263/2000 uprzedniej decyzji tego organu z dnia [...] września 2000r.

Odnosząc się do wniosku o stwierdzenie nieważności badanej decyzji, a opierającym się na zarzucie bezpodstawnego zaliczenia do użytków rolnych majątku ziemskiego areału - 3,6662ha, który według skarżącego stanowił enklawę leśną a nie pastwisko, jak ustaliła Komisja, co spowodowało, że wadliwie przyjęto, że nieruchomość w dniu 13 września 1944r. przekraczała 50ha użytków, rolnych organ administracji motywacji tej nie podzielił.

W uzasadnieniu decyzji podano, że w wykonaniu zaleceń sądu administracyjnego został przeprowadzony dowód z ekspertyzy stwierdzającej do jakiej grupy użytków gruntowych była zaliczana enklawa leśna wchodząca w skład przedmiotowego majątku ziemskiego. Powołując się na treść tej ekspertyzy jak i na dane zawarte w odrysie planu scaleniowego wsi Z. sporządzonego w latach 1930-1933 przez mierniczego Okręgowego Urzędu Ziemskiego L. P., w którym to planie nie są opisane użytki gruntowe, ale podane powierzchnie tzw "wydzieleń" leżące po obu stronach cieku wodnego noszące nazwę "W." organ ocenił, że miarodajne są wyniki ustaleń Komisji dokonane w dniu [...] listopada 1947r. i powierzchnia użytków rolnych wykazana na planie mierniczego R. prawidłowo została powiększona o obszar tego pastwiska. W związku z tym, że obszar użytków rolnych majątku ziemskiego obejmował powierzchnię 51,5754ha, a zatem majątek ten podpadał pod działanie dekretu o reformie rolnej, w ocenie organu administracji brak jest przesłanek do stwierdzenia nieważności badanej decyzji.

W skardze S. K. podnosi, że wydając decyzję organ administracji oparł się jednostronnie na ekspertyzie opracowanej przez Wojewódzkie Biuro Geodezji i Terenów Rolnych w O., która w sposób jednoznaczny nie rozstrzyga do jakiej grupy użytków rolnych należało zaliczyć sporną enklawę leśną. Skarga zarzuca, że organ rozpoznając sprawę nie rozpatrzył pozostałych dowodów dotyczących sprawy, a tym samym naruszył prawo. W uzasadnieniu skargi zawarty został szczegółowy opis przebiegu postępowania, jak i podane okoliczności w jakich powołana komisja zaliczyła enklawę leśną do użytków rolnych w celu wykazania, że majątek ziemski przekraczał 50ha.

Konkluzja skargi zawiera wniosek uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzj i j ą poprzedzaj ącej.

Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie.

Sąd administracyjny zważył co następuje:

Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją miało na celu ustalenie i ocenę czy kwestionowana przez skarżącego decyzja Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] grudnia 1948r., która utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1947r. stwierdzającą, że nieruchomość ziemska położona we wsi Z. należąca do poprzednika prawnego skarżącego podpada pod działanie art.2ust.llit.e dekretu z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, dotknięta jest wadą nieważności określoną w art.156 §1 pkt2kpa.

Dokonanie oceny legalności zaskarżonej decyzji i odniesienie się do argumentacji skargi, z uwagi na treść art.99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1271/ w pierwszej kolejności wymaga rozważenia czy rozpoznając ponownie sprawę w trybie art. 127§3kpa organ administracji działał zgodnie z oceną prawną wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 200lr. uchylającego poprzednie rozstrzygnięcie tego organu.

Sąd administracyjny w uzasadnieniu wymienionego wyroku wskazał, że naczelną zasadą postępowania administracyjnego jest zasada prawdy obiektywnej, z której wynika obowiązek organu orzekającego wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa. Przywołując tę zasadę sąd administracyjny podniósł, że uprzednia decyzja organu bezkrytycznie, bez dokonania jakiejkolwiek oceny na gruncie art. 80 i 107§3kpa ograniczyła się do ustaleń dokonanych w dniu [...] listopada 1947r. przez Komisję składającą się z osób reprezentujących czynnik urzędowy oraz czynnik społeczny.

W postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, w istocie nie przeprowadza się postępowania dowodowego, które miałoby na celu uzupełnienie materiału dowodowego sprawy, w której wydany został kontrolowany akt, gdyż celem postępowania nadzorczego jest ocena legalności badanego orzeczenia i to zarówno w sferze prawidłowości zastosowania prawa materialnego jak i w zakresie spełnienia wymagań procesowych przy jego wydaniu. Za dopuszczalne jednak należy przyjąć przeprowadzenie w postępowaniu nadzorczym postępowania dowodowego mającego na celu dokonanie kontroli prawidłowości przeprowadzonego postępowania, w którym zostało wydane badane orzeczenie i jako dowód wydany w postępowaniu nadzorczym służący dokonaniu nakazanej przez sąd administracyjny oceny w trybie art.80kpa można wyłącznie traktować przeprowadzenie przez organ administracji dowodu z ekspertyzy, na którą powołuje się uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Wprawdzie w cytowanym uprzednio wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zostało wyrażone stanowisko o niezbędności przeprowadzenia takiego dowodu, to nie ma jakichkolwiek przesłanek do przyjęcia, że organ administracji wykroczył poza ocenę prawną zawartą w tym wyroku, przeprowadzając ten dowód.

Badając zgodność z prawem zaskarżonego aktu sąd administracyjny nie przeprowadza własnej oceny dowodów przeprowadzonych w postępowaniu administracyjnym, a jedynie kontroluje czy dokonana przez organ administracji ich ocena mieści się w granicach określonych w art.80kpa.W rozpoznawanej sprawie do organu administracji stosując się do motywacji zawartej w wymienionym na wstępie wyroku NSA należało poddanie na gruncie art.80kpa i art.lO7§3kpa ocena przeprowadzonego postępowania dowodowego w sprawie zakończonej kontrolowanym orzeczeniem i organ administracji taką ocenę przeprowadził. Dokonanej przez organ administracji ocenie dowodu, który legł u podstaw ustaleń faktycznych orzeczenia stwierdzającego, że przedmiotowa nieruchomość ziemska podpadała pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej nie można postawić skutecznego zarzutu dowolności i przyjąć należy, że mieści się ona w granicach określonych w art.80kpa. Podkreślenia też wymaga, że ocena ta nie opiera się wyłącznie na wnioskach dowodu z opinii przeprowadzonego w postępowaniu nadzorczym, lecz ma na względzie ewidentną okoliczność, że na planie scaleniowym sporządzonym w latach 1930-1933 sporny co do jego charakteru areał o łącznej powierzchni tzw "wydzielenia" 4,6662ha nie został określony ani jako użytek leśny ani gruntowy ale wyłącznie jako powierzchnia wydzielenia i wobec tego w ocenie organu nie można podważyć ustaleń komisji, która zaliczyła grunt ten do użytków rolnych jako pastwisko. W rozpoznanej sprawie wprawdzie organ administracji nie wypowiedział się do złożonych na piśmie oświadczeń 3 osób: O. L., E. O., Z. Z. jednak z uwagi na wysoki stopień ogólności tych oświadczeń jak i brak w nich faktycznego odniesienia do przedmiotowego gruntu określonego w decyzji jako pastwisko, nie podważa to prawidłowości oceny dowodu dokonanej przez organ administracji.

Wprawdzie w uzasadnieniu przywołanego uprzednio wyroku sąd administracyjny wskazał " że prawidłowe zakwalifikowanie spornego obszaru 2,6662ha do odpowiedniej kategorii użytków wymagało wiadomości specjalnych w rozumieniu art.84§lkpa.Nie zostało zaś wykazane aby takimi wiadomościami specjalnymi legitymowali się członkowie Komisji, na której ustaleniach oparte zostało rozstrzygnięcie w rozpoznanej sprawie" to równocześnie nie przesądził o tym, że ustalenie iż przedmiotowy areał ma charakter użytku rolnego mógł być ustalony wyłącznie w oparciu o opinię osób posiadających wiadomości specjalne. Ocena prawna zawarta w omawianym wyroku nie wykluczała przyjęcia za miarodajnych ustaleń Komisji, a jedynie wskazywała na konieczność dokonania oceny mocy dowodowej tych ustaleń na gruncie art.80kpa. Przeprowadzona przez organ administracji przy ponownym rozpoznaniu sprawy analiza prawidłowości postępowania zakończonego decyzją stwierdzająca, że przedmiotowy majątek ziemski podpada pod działanie art.2 ust. llit.e dekretu o reformie rolnej nie wykracza poza ocenę prawną zawartą w uprzednio cytowanym wyroku sądu administracyjnego.

Podnieść równocześnie należy, że przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944r.o przeprowadzeniu reformy rolnej /Dz.U.Nr 10, poz.51 ze zm/ regulujące innymi zasady i tryb postępowania w sprawie uznania, że dana nieruchomość ziemska jest wyłączona spod postanowień art.2ust.llit.e tego dekretu nie przewidywały szczególnych środków dowodowych dla zaliczenia danego areału do użytku rolnego. Stosownie zatem do treści art. 44 i art.49 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928r.o postępowaniu administracyjnym /Dz.U.Nr 36, poz.341ze zm/ organ administracji prowadzący postępowanie samodzielnie rozstrzygał o zakresie postępowania i środkach dowodowych. Oznacza to, że w postępowaniu prowadzonym w trybie §5 cytowanego rozporządzenia w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944r.o przeprowadzeniu reformy rolnej organ administracji nie miał obowiązku przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych. W związku z powyższym dokonanie ustaleń faktycznych w sprawie na podstawie oględzin powołanej Komisji nie można poczytać jako rażącego naruszenie art.44, art.49, art.50 w związku z art.62 cytowanego rozporządzenia o postępowaniu administracyjnym. Podzielić wobec tego należy stanowisko prezentowane w motywach zaskarżonej decyzji, o braku przesłanek dla skutecznego zakwestionowania ustaleń faktycznych przyjętych jako podstawa wydania kontrolowanego w postępowaniu nadzorczym aktu. Prowadzi to do dalszego wniosku o prawidłowości stanowiska zaskarżonej decyzji, ze ustalony w ten sposób stan faktyczny sprawy uzasadniał wydanie orzeczenia stwierdzającego, że majątek ziemski podpadał pod działanie art.2ust. 1 lit.e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Jako nie naruszające prawa należy wobec tego ocenić stanowisko zawarte w motywach zaskarżonej decyzji o braku przesłanek do przypisania kontrolowanej decyzji wydania jej z rażącym naruszeniem prawa i stwierdzenia nieważności na gruncie art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Trafne jest wobec tego stanowisko organu administracji odmawiające uwzględnienia wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] grudnia 1948r.

Wobec nieujawnienia, aby zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa mającym wpływ na treść orzeczenia skarga podlegała oddaleniu na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1270 / w związku z art.97§l ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.