Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 690/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-07-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.), Sędzia WSA Waldemar Śledzik, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 lipca 2021 r. sprawy ze skargi P. R. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącego P. R. kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

P. R. złożył skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...], wydaną na podstawie art.8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r. poz. 723, zwanej dalej "ustawą zaopatrzeniową", "u.z.e.p."), w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy.

Pismem z dnia [...] maja 2017 r. skarżący skierował do organu wniosek w trybie art. 8a u.z.e.p. wnosząc o wyłączenie w stosunku do niego stosowania art. 15c u.z.e.p. Skarżący wskazał, że jego służba w rozumieniu art. 13b u.z.e.p. była krótkotrwała (trwała jedynie 1 rok, 8 miesięcy, 15 dni), a dodatkowo w tym okresie skarżący wielokrotnie próbował ją zakończyć. Ponadto skarżący wskazywał, iż jego służba po dniu 12 września 1989 r. była rzetelna i pełniona z gotowością do narażenia zdrowia i życia. Skarżący wskazał, że w toku służby na rzecz państwa polskiego nigdy nie był karany sądownie ani dyscyplinarnie, stale podnosił swoje kwalifikacje, był mianowany na coraz wyższe stanowiska służbowe, jego służba była pozytywnie oceniana przez przełożonych, wykonywał obowiązki o szczególnej wadze i stosownej do niej odpowiedzialności, a przy tym był wielokrotnie wyróżniany, nagradzany i odznaczany (w tym Brązowym Medalem "Za zasługi dla obronności kraju", Medalem Srebrnym "za Długoletnią służbę", Brązową Odznaką "Zasłużony Policjant"). O służbie skarżącego świadczą również liczne listy uznania i podziękowania, które znajdują się w aktach osobowych.

W niniejszej sprawie została wydana decyzja nr [...] z dnia [...] września 2019 r., w której to organ uznał, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z niespełnieniem przesłanki krótkotrwałego pełnienia służby przed dniem 31 lipca 1990 r. Ponadto, organ wskazywał, że rzetelność pełnienia służby przez skarżącego po dniu 12 września 1989 r. budzi wątpliwości, zaś sprawa skarżącego nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku.

W skutek odwołania się od powyższej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyrokiem z dnia 9 stycznia 2020 r, wydanym w sprawie toczącej się pod sygn. akt II SA/Wa 2493/19 uchylił zaskarżoną decyzję. W wyroku tym Sąd stwierdził, że "okres 1 roku 8 miesięcy i 15 dni powinien być określony jako "krótkotrwały" (strona 9 uzasadnienia wyroku) oraz uznał, że "W związku z dokonaną wykładnią ort. 8a i 4 ustawy zaopatrzeniowej należy przyjąć, iż w stosunku do skarżącego zostały spełnione obydwie przesłanki z art. 8a ust 1 pkt i 2 ustawy zaopatrzeniowej, od istnienia których ustawodawca uzależnił możliwość wyłączenia stosowania przepisów art. 15c, art. 22a, art. 24a (ostatni akapit na str. 9 uzasadnienia wyroku).

Organ wskazał, iż z akt sprawy wynika, że P. R. został zwolniony ze służby w Komendzie Miejskiej Policji w [...] w dniu [...] czerwca 2016 r. i ma określone prawo do emerytury, której wysokość ustalono z uwzględnieniem art. 15c ustawy zaopatrzeniowej.

Organ ustalił, iż z pisma z dnia [...] czerwca 2017 r. z Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - stanowiącego informację o przebiegu służby Nr [...] wynika, że wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w okresie od dnia [...] czerwca 1988 r. do dnia [...] lutego 1990r., tj. 1 rok, 8 miesięcy i 15 dni.

W sprawie ustalono, że całkowity okres służby ww. wynosi 28 lat, 6 miesięcy i 12 dni (tj. od dnia [...] września 1986 r. do dnia [...] czerwca 2016 r.).

Organ wskazał, iż kopii akt osobowych o sygn. [...], przekazanych za pismami z dnia [...] września 2017 r. oraz z dnia [...] lipca 2020r. przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - wynika, że rzetelność służby P. R. po dniu 12 września 1989 r. budzi wątpliwości. Z opinii specjalnej wydanej przez Dowódcę [...] Brygady Wojsk Ochrony Pogranicza w dniu [...] grudnia 1989 r., a obejmującej okres od dnia [...] maja 1988 r. do dnia [...] lutego 1990 r. wynika, że ww. w okresie pełnienia zawodowej służby wojskowej nie interesował się problematyką wojskową, a w rozmowach służbowych wyrażał niechęć do dalszej służby wojskowej. Ponadto podkreśla, że w ww. dokumencie wskazano szereg zarzutów co do poziomu realizacji obowiązków służbowych przez skarżącego.

Kolejno, Komendant Główny Policji w pismach z dnia [...] czerwca 2018 r. ([...]), z dnia [...] kwietnia 2019 r. ([...]) oraz z dnia [...] września 2019 r. ([...]) przekazał informacje dotyczące przebiegu służby ww. funkcjonariusza. Ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że P. R. rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki. Z informacji dotyczącej przebiegu służby wnioskodawcy wynika, że w trakcie służby w Policji ww. zajmował kolejne wyższe stanowiska służbowe, miał podwyższane uposażenie zasadnicze oraz dodatek służbowy i funkcyjny, był awansowany w stopniu służbowym, a także pozytywnie go opiniowano. Ww. został odznaczony Medalem Srebrnym "Za Długoletnią Służbę’' oraz Brązową Odznaką "Zasłużony Policjant". Strona postępowania w toku służby była wyróżniana nagrodami pieniężnymi, listami gratulacyjnymi oraz dodatkowym urlopem. W aktach sprawy nie stwierdzono informacji o wymierzonych wobec wnioskującego karach dyscyplinarnych.

Organ zaznaczył, iż w zgromadzonym materiale brak jest dokumentów potwierdzających udział P. R. w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla jego życia i zdrowia, niemniej jednak w piśmie z dnia [...] kwietnia 2019 r. ([...]) podkreślono, że brała on udział w zabezpieczaniu akcji o podwyższonym ryzyku (także jako [...], [...], [...] oraz [...]).

Na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art, 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r, oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

Przedmiotowy art. 8a ustawy zaopatrzeniowej w pierwszym rzędzie nakłada na organ obowiązek weryfikacji spełnienia przez stronę przesłanek formalnych określonych w ust. 1 pkt 1 i 2 tego przepisu. Powyższe przesłanki są nieostre, co oznacza, że intencją ustawodawcy było zagwarantowanie uprawnionemu organowi możliwości indywidualnego podejścia do każdej sprawy poprzez wprowadzenie uznania administracyjnego.

Przechodząc do analizy przedmiotowej sprawy, wskazać należy, że całkowity okres służby skarżącego wynosi 28 lat, 6 miesięcy i 12 dni. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w prawomocnym wyroku z dnia 9 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 2493/19, wskazał, że w przypadku skarżącego " (...) z perspektywy służby kilkudziesięcioletniej (w stanie faktycznym niniejszej sprawy przeszło 28 lat i 6 miesięcy) okres jednego roku, 8 miesięcy i 15 dni powinien być określony jako krótkotrwały." Tym samym organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie została spełniona przesłanka z art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy.

Odnosząc się do analizy przesłanki uwzględnionej w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej, organ wskazał, iż służby P. R. po dniu 12 września 1989 r. nie można określić jako jednoznacznie rzetelnej. Powyższe wynika z analizy materiałów zawartych w aktach osobowych przekazanych przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, w szczególności z opinii specjalnej wydanej przez Dowódcy [...] Brygady Wojsk Ochrony Pogranicza obejmującej okres od dnia [...] maja 1988 r. do dnia [...] lutego 1990 r. W ww. opinii wskazano, że " W okresie pełnienia zawodowej służby wojskowej nie interesował się problematyką wojskową. W rozmowach służbowych wyrażał niechęć do pełnienia dalszej służby wojskowej na zajmowanych stanowiskach służbowych.". Kolejnym dokumentem, który zdaniem organu potwierdza nierzetelną służbę ww. po dniu 12 września 1989 r. jest meldunek z dnia [...] listopada 1989 r. , w którym to stwierdzono, że "Do chwili obecnej sprawia wiele kłopotów wychowawczych, jak również nie realizuje nakazanych czynności i poleceń za co był wielokrotnie karany dyscyplinarnie", "Lekceważąca i naganna postawa [...] przekreśla jego dalszą przydatność do zawodowej służby wojskowej. Proponuję przykładnie ukarać i zwolnić - po uiszczeniu kosztów związanych z przygotowaniem do zawodu."

Organ podkreślił, iż chęć zmiany miejsca pełnienia służby nie może stanowić usprawiedliwienia, do rażącej niesubordynacji i niewywiązywania się z obowiązków służbowych, jaką prezentowała strona podczas służby w Wojskach Ochrony Pogranicza, w tym w szczególności po dniu 12 września 1989 r.

Tym samym organ uznał, że przesłanka z art. 8a ust. I pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej nie została spełniona w przedmiotowej sprawie. W kontekście analizy wystąpienia w przedmiotowej sprawie szczególnego przypadku organ stwierdził, że pierwsze z raportów składanych przez P. R. do przełożonych w Wojskach Ochrony Pogranicza były skoncentrowane na chęci przeniesienia się ww. do innego miejsca pełnienia służby i były one motywowane wolą rozwoju zawodowego w innym zakresie i niechęcią do realizacji powierzonych mu zadań służbowych. Dopiero w późniejszych raportach P. R. (pierwszy z dnia [...] lipca 1989 r. karta [...], sygn. akt [...]), składanych dopiero po roku od rozpoczęcia służby na rzecz totalitarnego państwa, ww. wnioskował o zwolnienie ze służby w Wojskach Ochrony Pogranicza. Dogłębna analiza akt osobowych Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu o sygn. [...] nie potwierdza, że przedkładane przełożonym przez stronę wnioski podyktowane były przez pobudki ideologiczne.

P. R. złożył skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. ustawy zaopatrzeniowej, w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy.

Organowi zarzucał naruszenie:

1) przepisów postępowania, tj.:

a) art. 153 p.p.s.a. poprzez brak uwzględnienia wiążącej oceny prawnej dotyczącej spełnienia przez skarżącego przesłanki "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2020 r., wydanego w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 2493/19;

b) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez przemilczenie faktów z przebiegu służby skarżącego odnoszących się do wykonywanych przez niego zadań oraz pominięcie okoliczności, iż służba skarżącego w okresie w okresie od dnia [...] czerwca 1988 r. do [...] lutego 1990 r. nie był związana z podejmowaniem czynności o charakterze przestępnym, szkodzącym innym ludziom, czy moralnie nagannym oraz, iż nie wykonywał on "pracy operacyjnej, "pracy agenturalnej" czy też "pracy z osobowymi źródłami informacji" i nigdy nie zajmował się zwalczaniem opozycji ówczesnej władzy, co skutkowało błędnym przyjęciem, że postawa skarżącego świadczyła o świadomym i aktywnym uczestnictwie w strukturach Służby Bezpieczeństwa oraz że skarżący identyfikował się z realizowanymi, przez ustrój panujący w Polsce przed 1990 r., zadaniami i funkcjami oraz że jego aktywność zawodowa nie ograniczała się do zwykłych i standardowych działań podejmowanych w aparacie organizacyjnym państwa totalitarnego, a tym samym uznanie, że sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku w rozumieniu art. 8a u.z.e.p.;

2) przepisów prawa materialnego, tj.:

a) art. 8a ust. 1 pkt 2 u.z.e.p. poprzez błędną wykładnię zgodnie z którą pod pojęciami "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków (...) szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" rozumieć należy (1) wykonywanie obowiązków "na najwyższym poziomie, że (2) zagrożenie dla zdrowia i życia nie może być normalnym następstwem służby i że (3) wykazanie "narażenia zdrowia i życia" stanowi warunek sim qua non zastosowania art. 8a u.z.e.p., podczas gdy prawidłowo wyłożony przepis należy rozumieć w ten sposób, że (1) rzetelne wykonywanie zadań stanowi zwykły, podstawowy wzorzec pełnienia służby, że (2) narażenie życia lub zdrowia może stanowić także normalne następstwo służby oraz że (3) "narażenie zdrowia i życia" stanowi jedynie egzemplifikację przesłanki "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków";

b) art. 8a ust. 1 pkt 2 u.z.e.p. poprzez błędne przyjęcie, że skarżący po 12 września 1989 r. wykonywał powierzone mu zadania i obowiązki w sposób nierzetelny pomimo ustalenia, iż ze zgromadzonych w sprawie materiałów dowodowych, w szczególności pisma Komendanta Głównego Policji z dnia [...] czerwca 2018 r. oraz z dnia [...] września 2019 r. oraz przyznawanych mu odznaczeń wynika, iż skarżący wykonywał powierzone mu zadania i obowiązki w sposób rzetelny:

c) art. 8a ust. 1 u.z.e.p. poprzez błędne przyjęcie, że w sprawie nie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek" pozwalający na skorzystanie z uprawnień wynikających z art. 8a ust. 1 u.z.e.p. podczas gdy służba skarżącego przed dniem 31 lipca 1990 r. była służbą krótkotrwałą i nie charakteryzowała się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, a skarżący po dniu 12 września 1989 r. wykonywał powierzone mu zadania i obowiązki w sposób rzetelny.

Wskazując na powyższe skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

Skarżący podnosił m.in., iż w niniejszej sprawie organ nie zastosował się w pełni do oceny prawnej i wskazań wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 stycznia 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2493/19, mimo iż wyrok ten przy wdał w zaskarżonej decyzji. Organ wbrew wskazaniom Sądu przy wydawaniu ponownej decyzji administracyjnej, powołał się na uzasadnienie prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnej jedynie co do ziszczenia się przesłanki "krótkotrwałej służby". Pominął jednak ustalenia sądu co do ziszczenia się przesłanki "rzetelnego wykonywania obowiązków służbowych", dokonując innej wykładni tej przesłanki niż poprzednio.

Skarżący wskazywał, że po ukończeniu Szkoły [...] WOP w [...] (po szkoleniu trwającym od [...] września 1986 r. do [...] maja 1988 r.), w okresie od [...] czerwca 1988 r. do [...] lutego 1990 r. (tj. 1 rok 8 miesięcy i 15 dni ) pełnił służbę w Wojskach Ochrony Pogranicza w [...]. W okresie tej służby Skarżący nie dopuścił się naruszeń prawa, wykonywał powierzone obowiązki w sposób nienaruszający praw i godności innych osób. Mało tego wykonywał nakładane na niego obowiązki w sposób niechętny nie wykazując woli kontynuowania przedmiotowej służby. Ponadto wielokrotnie próbował zakończyć służbę składając wnioski o przeniesienie, a następnie zwolnienie ze służby. Ostatni z tych wniosków został rozpatrzony pozytywnie, gdyż skarżący nawiązał kontakt z [...] - ówczesnym organem prasowym "Solidarności", do której zwrócił się w celu udzielenia pomocy prawnej w zakończeniu stosunku służby. O czym organ nie wspomniał w wydanej przez siebie decyzji. Poza tym Skarżący nie wykonywał "pracy operacyjnej", "pracy agenturalnej", czy też pracy z "osobowymi źródłami informacji". Nigdy też nie zajmował się zwalczaniem opozycji, związków zawodowych czy Kościoła Katolickiego. Jego służba nie była w ogóle związana z tego typu aktywnością.

Ponadto, organ w niniejszej sprawie ustalił, iż skarżący po 12 września 1989 r. rzetelnie wykonywał powierzone mu zadania i obowiązki, był wielokrotnie awansowany, otrzymywał dodatki służbowe oraz funkcyjne, był pozytywnie opiniowany, a ponadto otrzymał szereg odznaczeń, nagród pieniężnych oraz listów gratulacyjnych. Mimo powyższych ustaleń, organ dokonując oceny czy w sprawie wystąpiła przesłanka "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r." oparł się na aktach osobowych przekazanych Organowi przez Instytut Pamięci Narodowej, a w szczególności na opinii specjalnej wydanej przez Dowódcę [...] Brygady Wojsk Ochrony Pogranicza obejmującą okres od dnia [...] maja 1988 r. do dnia [...] lutego 1990 r., z której jednoznacznie wynikało, iż skarżący nie wykazuje chęci wypełniania obowiązków służbowych.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wnosił o oddalanie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie czy organ prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie naruszono przepisy – czy to prawa materialnego, czy też postępowania – sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia.

Kontrolując sprawę w ramach wskazanych wyżej kompetencji, Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżona decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji została wydana w związku z oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 stycznia 2020r., sygn. akt II SA/Wa 2493/19. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

W uzasadnienie przedmiotowego wyroku Sąd wskazał, iż organ dokonał błędnej oceny przesłanki "krótkotrwałości". Okres służby nieco ponad rok i 8 miesięcy na rzecz państwa totalitarnego z zestawieniem całości służby (ponad 28 lat i 6 miesięcy) należy bowiem potraktować jako okres "krótkotrwały" gdy weźmie się pod uwagę w jakim kontekście ustawodawca posłużył się tym pojęciem. Niewątpliwie użyte zostało ono w odniesieniu do okresu zatrudnienia (służby). Należało więc rozważyć, jakie okresy pracy określa się pojęciem "krótkotrwałe" przede wszystkim z perspektywy osoby, która nabyła już uprawnienia emerytalne po przepracowaniu kilkudziesięciu lat. Te przypadki musiał mieć bowiem przede wszystkim na względzie prawodawca, przyjmując wskazaną regulację, dotyczącą także świadczeń emerytalnych. Z tej perspektywy zasady doświadczenia życiowego potwierdzają, że pojęcie krótkotrwałej pracy odnoszone jest z reguły do ogólnego czasu aktywności zawodowej osób, w tym świadczenia pracy na rzecz poszczególnych pracodawców. Zatem z perspektywy służby kilkudziesięcioletniej (w stanie faktycznym niniejszej sprawy przeszło 28 lata i 6 miesięcy) okres jednego roku, 8 miesięcy i 15 dni powinien być określony jako krótkotrwały (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 03.06.2019r., sygn. akt II SA/Wa 2346/18; orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: https://orzeczenia.nsa.gov.pl, oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 18.11.2019r., sygn. akt II SA/Wa 1029/19, nie publ.).

Przechodząc natomiast do wykładni art. 8a ust.1 w pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej, nieuprawnionym jest wywodzenie przez organ, iż o rzetelności wykonywania zadań i obowiązków można mówić wyłącznie w sytuacji, gdy funkcjonariusz pełnił służbę w policji z narażeniem zdrowia lub życia. Twórca przepisu art.8a omawianej ustawy nie sformułował bowiem takiej przesłanki dla uzasadnienia możliwości wyłączenia stosowania przepisów obniżających pobierane świadczenie. Użyte w pkt 2 sformułowanie "w szczególności" nie statuuje bowiem kolejnej, odrębnej przesłanki. Nie stanowi ograniczenia kryterium rzetelności jedynie do przypadków narażania życia czy zdrowia. Zgodnie z literalnym brzmieniem zwrot "w szczególności" podkreśla tylko pewną wyjątkową okoliczność ("wartość dodana"), nie zamykając jednak katalogu sytuacji do których się odnosi przepis. Artykuł 8a ust.1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej, nie dotyczy zatem tylko sytuacji związanych z narażeniem zdrowia i życia funkcjonariuszy, które stanowią jedynie swoiste wyróżnienie dla funkcjonariuszy, którzy pełnili służbę w najbardziej niebezpiecznych warunkach.

W związku z dokonaną wykładnią art.8a ustawy zaopatrzeniowej należy przyjąć, iż w stosunku do skarżącego zostały spełnione obydwie przesłanki z art.8a ust.1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej, od istnienia których ustawodawca uzależnił możliwość wyłączenia stosowania przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a. Skoro bowiem strona pełniła służbę przed 31 lipca 1990 r. w wymiarze jedynie 1 roku, 8 miesięcy i 15 dni, zaś cała pełniona przez stronę służba wynosiła ponad 28 lata, to już samo zestawienie powyższych okresów świadczy o tym, że służba na rzecz tzw. totalitarnego Państwa była służba "krótkotrwałą" w rozumieniu ustawy.

Biorąc pod uwagę powyższe, jak też wyjaśnioną we wcześniejszej części uzasadnienia okoliczność, iż narażenie zdrowia i życia nie jest elementem niezbędnym dla istnienia omawianej rzetelności, przesłankę oznaczoną w art. 8a ust.1 pkt 2 również uznać należało za spełnioną.

Jak już zostało wskazane wcześniej, zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał dany akt zostało uznane za błędne, bądź za prawidłowe. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia jego wadliwości (zob. A. Kabat, B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 345). W orzecznictwie jednoznacznie stwierdza się także, że związanie sądu i organu oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu trwa w danej sprawie dopóty, dopóki nie zostanie ono uchylone lub zmienione lub nie ulegną zmianie przepisy, czyniąc pogląd prawny nieaktualnym. Podobny skutek (tj. ustanie mocy wiążącej wspomnianej oceny), może spowodować zmiana (po wydaniu orzeczenia sądowego) istotnych okoliczności faktycznych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 1999 r., sygn. akt I SA 2019/98, ONSA 2000, Nr 3, poz. 129). Zatem skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie to zostało wydane; postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne; przyszłe postępowanie administracyjne, oraz ewentualne przyszłe postępowanie sądowoadministracyjne, w tym także przed NSA w przypadku ewentualnego rozpoznawania skargi kasacyjnej od ponownego wyroku sądu pierwszej instancji (v: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Łd 1230/08, publ. LEX 493588). Stąd skutkiem wyroku sądu administracyjnego w toku każdego z tych postępowań jest zakaz formułowania nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej przez sąd administracyjny poglądem, a sąd zobowiązany jest do podporządkowania się im w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku. Ponadto, zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Artykuł ten wprowadza zasadę, zgodnie z którą moc wiążąca wcześniejszego orzeczenia, w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 2008 r., sygn. akt I FSK 613/08, publ. LEX 551652). Twierdzenie powyższe pozostaje również aktualne w zakresie związania oceną prawną organu administracji publicznej, który wydał kwestionowane rozstrzygnięcie.

Ocena prawna i wskazania zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 stycznia 2020 r. mają zatem pierwszorzędne znaczenie. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie nie wystąpiła żadna z okoliczności uzasadniających odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w tym wyroku. Stwierdzić zatem należy, że ocena w nim wyrażona była i jest nadal wiążąca na gruncie niniejszej sprawy. Wobec takiego stanu rzeczy zaskarżoną decyzję należało ocenić przy uwzględnieniu treści powyższego wyroku.

Jedynym potencjalnie "nowym" elementem dotyczącym stanu faktycznego sprawy jest okres służby skarżącego w okresie od [...] czerwca 1988 r. do [...] lutego 1990 r. (tj. 1 rok 8 miesięcy i 15 dni ) w Wojskach Ochrony Pogranicza, a dokładnie ocena rzetelności tej służby.

Odnosząc się do analizy przesłanki uwzględnionej w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej, organ wskazał, iż służby P. R. po dniu 12 września 1989 r. nie można określić jako jednoznacznie rzetelnej. Powyższe wynika z analizy materiałów zawartych w aktach osobowych przekazanych przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, w szczególności z opinii specjalnej wydanej przez Dowódcy [...] Brygady Wojsk Ochrony Pogranicza obejmującej okres od dnia [...] maja 1988 r. do dnia [...] lutego 1990 r. W ww. opinii wskazano, że " W okresie pełnienia zawodowej służby wojskowej nie interesował się problematyką wojskową. W rozmowach służbowych wyrażał niechęć do pełnienia dalszej służby wojskowej na zajmowanych stanowiskach służbowych.". Kolejnym dokumentem, który zdaniem organu potwierdza nierzetelną służbę ww. po dniu 12 września 1989 r. jest meldunek z dnia [...] listopada 1989 r. , w którym to stwierdzono, że "Do chwili obecnej sprawia wiele kłopotów wychowawczych, jak również nie realizuje nakazanych czynności i poleceń za co był wielokrotnie karany dyscyplinarnie", "Lekceważąca i naganna postawa chorążego przekreśla jego dalszą przydatność do zawodowej służby wojskowej. Proponuję przykładnie ukarać i zwolnić - po uiszczeniu kosztów związanych z przygotowaniem do zawodu."

Należy jednak wziąć pod uwagę to, iż skarżący miał zamiar zmienić formację mundurową, co nie uszło uwadze przełożonych i mogło przekładać się na negatywne nastawienie do ww. Ponadto, w okresie tej służby skarżący nie dopuścił się naruszeń prawa, wykonywał powierzone obowiązki w sposób nienaruszający praw i godności innych osób. Co więcej skarżący wielokrotnie próbował zakończyć służbę składając wnioski o przeniesienie, a następnie zwolnienie ze służby. Ostatni z tych wniosków został rozpatrzony pozytywnie, gdyż skarżący nawiązał kontakt z [...], do której zwrócił się w celu udzielenia pomocy prawnej w zakończeniu stosunku służby. O powyższych okolicznościach organ nie wspomniał w wydanej przez siebie decyzji.

Należy również zważyć, że przyjęta przez ustawodawcę data "po dniu 12 września 1989r" jest datą dość umowną. Nie sposób uznać za prawidłową wykładnię logiczną, zgodnie, z którą służba nierzetelna przed dniem 12 września 1989r. byłaby korzystna dla skarżącego a jednocześnie ta sama służba po dniu [...] września 1989r. (w realiach sprawy do [...].02.1990r.), jeśli nie byłaby pełniona rzetelnie stawiałaby skarżącego w negatywnym świetle. Skarżący wykonywał służbę cały czas w tej samej jednostce a realia jej wykonywania nie zmieniały się "z dnia na dzień" (z [...].09 na [...].09.1989r.). Oceniając całość służby po 12 września 1989r. nie sposób nie wziąć powyższej wykładni logicznej pod rozwagę.

Służba skarżącego w Policji trwała do dnia [...] czerwca 2016r. Skarżący w toku służby w Policji nigdy nie był karany sądownie ani dyscyplinarnie. Ponadto służąc w Policji stale podnosił swoje kwalifikacje, był mianowany na coraz wyższe stanowiska służbowe, jego służba była pozytywnie oceniana przez przełożonych, wykonywał obowiązki o szczególnej wadze i stosownej do niej odpowiedzialności, a przy tym był wielokrotnie wyróżniany, nagradzany i odznaczany (w tym Brązowym Medalem "Za zasługi dla obronności kraju", Medalem Srebrnym "za Długoletnią służbę", Brązową Odznaką "Zasłużony Policjant"). O służbie skarżącego świadczą również liczne listy uznania i podziękowania, które znajdują się w aktach osobowych.

W ocenie Sądu nie zaszła zatem żadna przesłanka pozwalająca organowi odstąpić od wiążącej oceny wrażonej w wyroku WSA w Warszawie z dnia 9 stycznia 2020r. Sąd wskazał wówczas, iż wykładnia art.8a ustawy zaopatrzeniowej pozwala przyjąć, iż w stosunku do skarżącego zostały spełnione obydwie przesłanki z art.8a ust.1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej, od istnienia których ustawodawca uzależnił możliwość wyłączenia stosowania przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a. Skoro bowiem strona pełniła służbę przed 31 lipca 1990 r. w wymiarze jedynie 1 roku, 8 miesięcy i 15 dni, zaś cała pełniona przez stronę służba wynosiła ponad 28 lata, to już samo zestawienie powyższych okresów świadczy o tym, że służba na rzecz tzw. totalitarnego Państwa była służba "krótkotrwałą" w rozumieniu ustawy. Biorąc pod uwagę powyższe, jak też wyjaśnioną we wcześniejszej części uzasadnienia okoliczność, iż narażenie zdrowia i życia nie jest elementem niezbędnym dla istnienia omawianej rzetelności, przesłankę oznaczoną w art. 8a ust.1 pkt 2 również uznać należało za spełnioną.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja została zatem wydana z naruszeniem przywołanych wyżej przepisów, jak również z naruszeniem art.7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję. Wobec uwzględnienia skargi Sąd na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. zasądził od organu na rzecz strony skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ przeprowadzi postępowanie będąc związanym oceną prawną przedstawioną w powyższej sprawie (art. 153 p.p.s.a.), poprzez przyjęcie, iż skarżący spełnił przesłanki zawarte w cytowanych przepisach (o ile nie będą zachodzić okoliczności powodujące wyłączenie związania oceną sądu).