Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SAB/Gl 2/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2013-07-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
658
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Zobowiązano do podjęcia czynności
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 6
journal: Dz.U. 2010 nr 95 poz 613
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędziowie WSA Teresa Randak (spr.), Bożena Suleja, Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2013 r. sprawy ze skargi Gminy C. na bezczynność Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w K. w przedmiocie zwrotu gminie utraconych dochodów z tytułu zwolnienia z podatku od nieruchomości za rok 2011. 1. zobowiązuje Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w K. do podjęcia czynności – rozpoznania wniosku Wójta Gminy C. z dnia 25 marca 2011 r. o zwrot utraconych dochodów z tytułu zwolnienia z podatku od nieruchomości za 2011 r. - w terminie 14 dni od uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 2. zasądza od Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wójt C.(reprezentujący Gminę C.) (dalej: "skarżący", "wójt" lub "wnioskodawca") działając na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 8a ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. z 2010 r. Dz. U. Nr 95, poz. 613 z późn. zm., dalej: "u.p.o.l.") oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 20 lipca 2006 r. w sprawie zwrotu gminom utraconych dochodów z tytułu zwolnienia z podatku od nieruchomości będących własnością Skarbu Państwa, gruntów pokrytych wodami jezior o ciągłym dopływie lub odpływie wód powierzchniowych oraz gruntów zajętych i pod sztuczne zbiorniki wodne (Dz. U. Nr 142, poz. 1023, dalej: "rozporządzenie z 2006 r.") złożył wnioski objęte pismami z dnia: 25 marca 2010 r. 25 marca 2011r. i 20 marca 2012r. do Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w K. (dalej: "Wojewódzki Fundusz" lub "WFOŚ i GW") o zwrot utraconych dochodów z tytułu zwolnienia z podatku od nieruchomości będących własnością Skarbu Państwa, gruntów pokrytych wodami jezior o ciągłym dopływie lub odpływie wód powierzchniowych oraz gruntów zajętych pod sztuczne zbiorniki wodne za lata 2005 – 2010 r.

Pismem z dnia 13.06.2012r. nr [...] Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w K. poinformował o nieuwzględnieniu wniosków Gminy C. o zwrot utraconych dochodów z tytułu zwolnienia z podatku od nieruchomości będących własnością Skarbu Państwa, gruntów pokrytych wodami jezior o ciągłym dopływie lub odpływie wód powierzchniowych oraz gruntów zajętych i pod sztuczne zbiorniki wodne w zakresie zbiornika o powierzchni [...] ha gdzie podatnikiem jest A S.A. za lata 2008-2011. W uzasadnieniu Wojewódzki Fundusz wskazał, że przedmiotowy zbiornik nie jest zbiornikiem retencyjnym lub elektrowni wodnej, a tym samym nie służy do realizacji gospodarki wodnej. Finansowanie ulg podatkowych, niezwiązanych z prowadzeniem gospodarki wodnej stanowiłoby naruszenie ustawy Prawo ochrony środowiska oraz statutu Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w K..

Pismem z dnia 4 października 2012r. nr [...] Wójt Gminy C. działając w oparciu o art. 52 § 4 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1269, z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) wezwał Wojewódzki Fundusz do usunięcia naruszenia prawa, a to przepisów § 2 oraz § 3 Rozporządzenia z 2006r. W wezwaniu Wójt szczegółowo opisał złożone wnioski oraz wyliczył kwotę należnego zwrotu z tytułu utraconych dochodów. Uzasadniając swoje stanowisko Wójt wskazał, że zgodnie z §2 i §3 w/w rozporządzenia gmina składa w terminie do dnia 25 marca każdego roku następującego po roku podatkowym do właściwego miejscowo wojewódzkiego funduszu ochrony środowiska i gospodarki wodnej, wniosek wskazujący faktyczne roczne utracone dochody, wynikające z decyzji oraz deklaracji podatkowych, na dany rok podatkowy według stanu z dnia 31 grudnia roku podatkowego, za który dany wniosek jest składany. Do dnia 31 maja roku kolejnego po roku, w którym nastąpiło zwolnienie wojewódzki fundusz przekazuje na rachunek budżetu gminy kwotę stanowiącą równowartość utraconych z tytułu zwolnienia, dochodów. Przyznanie zwrotu nie mieści się w zakresie swobodnej decyzji funduszu, a jest jego obowiązkiem należącym do zakresu zadań publicznych. Fundusz nie bada też wniosku pod względem merytorycznym, a jedynie rachunkowym i formalnym. Z tego względu Wójt stwierdził, że brak było podstaw do odmowy wypłaty kwot objętych wnioskami, a zaległości Wojewódzkiego Funduszu wynoszą łącznie [...] zł.

W odpowiedzi do wezwania, pismem z dnia 7 listopada 2012r. nr [...] Wojewódzki Fundusz w pierwszej kolejności podniósł, że postępowanie uregulowane w rozporządzeniu z 2006r. w sprawie zwrotu gminom utraconych dochodów z tytułu zwolnienia z podatku od nieruchomości będących własnością Skarbu Państwa, gruntów pokrytych wodami jezior o ciągłym dopływie lub odpływie wód powierzchniowych oraz gruntów zajętych i pod sztuczne zbiorniki wodne nie jest sprawą z zakresu administracji publicznej. Na poparcie swojego stanowiska Wojewódzki Fundusz przywołał postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. (dalej SKO) z dnia [...] nr [...] w którym SKO wskazało że postępowanie w sprawie zwrotu gminie utraconych dochodów, z tytułu zwolnienia z podatku od nieruchomości, jest postępowaniem szczególnym, do którego nie mają zastosowania przepisy k.p.a., a sprawa nie ma charakteru sprawy administracyjnej w rozumieniu art. 1 pkt 1 oraz pkt 2 k.p.a.

Ponadto Wojewódzki Fundusz wskazał że rozporządzenie z 2006 r. nie określa aktu kończącego postępowanie i nie przewiduje obowiązku doręczenia pisma wnioskodawcy, informującego o sposobie załatwienia wniosku. Jednocześnie biorąc pod uwagę status prawny i zadania wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej – jako instytucji ochrony środowiska realizujących zadania w zakresie finansowania ochrony środowiska i gospodarki wodnej - nie można zasadnie twierdzić, iż jest to organ administracji publicznej. Równocześnie nie sposób przyjąć, iż Wojewódzki Fundusz jako samorządowa osoba prawna wykonywał władzę publiczną, kształtując w przedmiotowej sprawie sytuację prawną Gminy. Czynność w zakresie zwrotu utraconego dochodu przewidziana w art. 7 ust. 6 u.p.o.l. nie może być zatem poddana kontroli sądów administracyjnych.

Odnosząc się do zarzutów wskazanych przez Wójta, Wojewódzki Fundusz stwierdził, że wnioski za lata 2008-2009 zostały złożone po terminach wyznaczonych w §2 ust. 3 i 4 rozporządzenia z 2006r. tj. odpowiednio: wniosek za rok 2008 wpłynął w dniu 29 marca 2010r. (termin upływał 25 marca 2009r.) a za rok 2009r. w dniu 29 marca 2010r. (termin upływał 25 marca 2010r.), Wskazane terminy mają charakter materialnoprawny i nie podlegają przywróceniu. W rezultacie wnioski te nie mogły zostać uwzględnione a po stronie Wojewódzkiego Funduszu nie powstał obowiązek wypłaty kwot w nich określonych.

Wojewódzki Fundusz zwrócił także uwagę, iż w zakresie finansowania ulg podatkowych niezwiązanych z prowadzeniem gospodarki wodnej występuje niespójność pomiędzy przepisami ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz przepisami ustawy Prawo ochrony środowiska, która to ustawa, podobnie jak statut Wojewódzkiego Funduszu nie przewiduje możliwości finansowania ze środków Wojewódzkiego Funduszu utraconych przez gminy dochodów z tytułu zwolnienia z podatku od nieruchomości będących własnością Skarbu Państwa, gruntów pokrytych wodami jezior o ciągłym dopływie lub odpływie wód powierzchniowych oraz gruntów zajętych pod sztuczne zbiorniki wodne.

Mając na uwadze podniesione okoliczności Wojewódzki Fundusz przyjął, że do wskazanych przez wnioskodawcę naruszeń prawa nie doszło, a Gminie C. nie przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w związku z niedokonaniem zwrotu utraconych dochodów za lata 2008-2011 w łącznej kwocie [...] zł.

Na podstawie art. 3§2 pkt 4 i 8 p.p.s.a Wójt Gminy C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę:

1. na bezczynność WFOŚiGW w K. w zakresie zwrotu Gminie C. utraconych w latach 2010-2011 dochodów z tytułu zwolnienia z podatku od nieruchomości, będących własnością Skarbu Państwa, gruntów pokrytych wodami jezior o ciągłym dopływie i dopływie wód powierzchniowych zajętych pod sztuczne zbiorniki wodne w kwocie [...] zł. za rok 2010 i [...] zł za rok 2011,

2. odmowę uwzględnienia wniosków Gminy C. o zwrot utraconych w latach 2008-2009 dochodów z tytułu zwolnienia z podatku od nieruchomości, będących własnością Skarbu Państwa, gruntów pokrytych wodami jezior o ciągłym dopływie i dopływie wód powierzchniowych zajętych pod sztuczne zbiorniki wodne w kwocie [...] zł za rok 2008 i [...] zł za rok 2009.

Skarżący Wojewódzkiemu Funduszowi zarzucił naruszenie przepisów prawa:

- §2 ust. 3 rozporządzenia z 2006r. poprzez uznanie że wskutek nie zachowania przez skarżącego przewidzianych w tym rozporządzeniu terminów do złożenia wniosków o zwrot utraconych dochodów za lata 2008 i 2009 nie doszło do ukształtowania się prawa skarżącego do zwrotu utraconych dochodów,

- §3 ust. 1 rozporządzenia z 2006r. w zw. z art. 7 ust. 1 pkt 8a i ust. 6 u.p.o.l. poprzez bezczynność i niezastosowanie się do prawidłowo złożonych przez skarżącego wniosków o zwrot utraconych dochodów za lata 2010-2011 z powodu braku związku zbiornika wodnego objętego zwolnieniem od podatku od nieruchomości z prowadzeniem gospodarki wodnej.

Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący wniósł:

1. w zakresie bezczynności, na podstawie art. 149§1 p.p.s.a. o zobowiązanie WFOŚiGW w K. do dokonania w terminie 7 dni od uprawomocnienia orzeczenia do wypłacenia Gminie C.:

- kwoty [...] zł tytułem utraconych przez Gminę C. w roku 2010 dochodów z podatku od nieruchomości, będących własnością Skarbu Państwa, gruntów pokrytych wodami jezior o ciągłym dopływie i dopływie wód powierzchniowych zajętych pod sztuczne zbiorniki wodne,

- kwoty [...] zł tytułem utraconych przez Gminę C. w roku 2011 dochodów z podatku od nieruchomości, będących własnością Skarbu Państwa, gruntów pokrytych wodami jezior o ciągłym dopływie i dopływie wód powierzchniowych zajętych pod sztuczne zbiorniki wodne,

2. w zakresie zaskarżonej czynności, na podstawie art. 146§1 p.p.s.a. o uznanie za bezskuteczną odmowę uwzględnienia przez Wojewódzki Fundusz wniosków o zwrot utraconych w latach 2008-2009 dochodów w podatku od nieruchomości, będących własnością Skarbu Państwa, gruntów pokrytych wodami jezior o ciągłym dopływie i dopływie wód powierzchniowych zajętych pod sztuczne zbiorniki wodne

3. na podstawie art. 146§2 p.p.s.a. o nałożenie obowiązku wypłaty przez WFOŚiGW w K. na rzecz Gminy C. kwoty:

- [...] zł tytułem zwrotu utraconych w 2008r. dochodów z podatku od nieruchomości, będących własnością Skarbu Państwa, gruntów pokrytych wodami jezior o ciągłym dopływie i dopływie wód powierzchniowych zajętych pod sztuczne zbiorniki wodne,

- [...] zł. tytułem zwrotu utraconych w 2009r. dochodów z podatku od nieruchomości, będących własnością Skarbu Państwa, gruntów pokrytych wodami jezior o ciągłym dopływie i dopływie wód powierzchniowych zajętych pod sztuczne zbiorniki wodne,

4. zwrot kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że stan faktyczny sprawy został szczegółowo przedstawiony w wezwaniu WFOŚiGW w K. do usunięcia naruszenia prawa z 4 października 2012r. Odniósł się do argumentacji wyrażonej przez Wojewódzki Fundusz w piśmie z dnia 7 listopada 2012r. stanowiącym odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.

W ocenie skarżącego przedmiotowe postępowanie, wbrew twierdzeniom Wojewódzkiego Funduszu, jest sprawą z zakresu administracji publicznej. Na poparcie swojego stanowiska skarżący powołał wyrok WSA w Gliwicach z dnia 12 marca 2012r. sygn. I SAB/Gl/2/11, w którym Sąd uznał że WFOŚiGW w K. posiada osobowość prawną, nadaną mu przez ustawę Prawo ochrony środowiska, natomiast zgodnie z art. 9 ust. 14 ustawy z dnia 27.08.2009r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2009r., nr 157, poz. 1240, z późn. zm.) jest samorządową osobą prawną. Z tego względu skarżący uznał, iż Wojewódzki Fundusz jest podmiotem powołanym do wykonywania zadań publicznych dotyczących środowiska i jego ochrony, a tym samym organem administracji - w rozumieniu przepisów ustawy Prawo ochrony środowiska.

W dalszych rozważaniach skarżący wskazał, iż postępowanie wskazane w rozporządzeniu z 2006r. należy do kategorii spraw z zakresu administracji publicznej, a czynności o których mowa w rozporządzeniu można zakwalifikować jako akty lub czynności z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3§2 pkt 4 p.p.s.a. Przywołał w tym zakresie wyrok WSA w Gdańsku z 13 października 2009r. (sygn. I SA/Gd/220/2009). Wobec powyższego skarżący uznaje że Gminę i Wojewódzki Fundusz w zakresie złożonych wniosków łączy stosunek o charakterze administracyjnoprawnym.

W przedmiotowej sprawie stosunek administracyjnoprawny został określony w u.p.o.l. Na podstawie art. 7 ust. 7 u.p.o.l wydane zostało rozporządzenie z 2006r., którego celem jest zabezpieczenie gmin przed zmniejszeniem ich dochodów. W tym też kierunku winna iść interpretacja przepisów rozporządzenia, co nie zostało wzięte pod uwagę przez Wojewódzki Fundusz. Z uwagi na zaistnienie przesłanek faktycznych obowiązkiem Wojewódzkiego Funduszu było wypłacenie Gminie kwot objętych wnioskami.

Odnosząc się do wniosków za lata 2008-2009 skarżący wskazał, że został on złożony w ustawowym terminie bowiem podatnik złożył korekty w deklaracji podatku od nieruchomości i podatek ten został odpisany w 2009r., a więc utrata dochodów nastąpiła w tym roku, a nie w roku 2008. Natomiast wniosek za 2009r. został nadany listem poleconym w dniu 25 marca 2010r., a więc również w ustawowym terminie. Ponadto w tym samym dniu został wysłany do Wojewódzkiego Funduszu faksem. Z ostrożności skarżący przywołał wyrok WSA w Olsztynie z 20 lutego 2008r. (sygn. I SA/Ol/638/07) gdzie wskazano że złożenie wniosku po terminie wyrażonym w rozporządzeniu z 2006r. nie powoduje wygaśnięcia uprawnień do dochodzenia zwrotu utraconych dochodów.

Skarżący podniósł że w zakresie wniosków za lata 2010-2011 Wojewódzki Fundusz dopuścił się bezczynności nie wydając żadnej decyzji o ich uwzględnieniu lub nieuwzględnieniu. W ocenie skarżącego rozpatrzenie wniosku o zwrot utraconych dochodów podatkowych i sama wypłata objętych wnioskiem kwot stanowi czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień wynikających z przepisów prawa. Jeżeli zatem czynność taka nie zostanie dokonana to stan taki należy określić jako bezczynność. Dodatkowo skarżący wskazał, iż skoro w odniesieniu do wniosków za lata 2008 i 2009 Wojewódzki Fundusz stwierdził, że nie doszło do ukształtowania się prawa Gminy C. do zwrotu utraconych dochodów z uwagi na uchybienie terminu do złożenia wniosków, to w konsekwencji przyjąć należy, iż w przypadku wniosków za lata 2010-2011, które nie były kwestionowane na płaszczyźnie formalnoprawnej do ukształtowania prawa doszło. Prawa tego Wojewódzki Fundusz nie respektuje popadając tym samym w bezczynność.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w K. wniósł o odrzucenie skargi albowiem w jego ocenie w sprawie brak jest podstaw do poddania czynności Wojewódzkiego Funduszu kontroli ze strony Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, ewentualnie o jej oddalenie jako bezpodstawnej. W uzasadnieniu WFOŚiGW w K. podtrzymał argumentację przedstawioną w piśmie z dnia 13.06.2012r. nr [...] w przedmiocie wniosków Gminy C. o zwrot utraconych dochodów z tytułu zwolnienia z podatku od nieruchomości będących własnością Skarbu Państwa, gruntów pokrytych wodami jezior o ciągłym dopływie lub odpływie wód powierzchniowych oraz gruntów zajętych pod sztuczne zbiorniki wodne za lata 2008-2011 oraz w piśmie z dnia 7.11.2012r. nr [...] stanowiącym odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga na bezczynność Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w K. jest zasadna. Przyjdzie wskazać, że tutejszy Sąd rozpoznawał sprawę o tożsamym stanie faktycznym i prawnym uznając zasadność skargi gminy na bezczynność WFOŚiGW w wyroku z dnia 12 marca 2012 r., sygn. akt I SAB/Gl 2/11 (na który powołała się strona skarżąca). Skład orzekający w niniejszej sprawie podzielając poglądy zawarte w uzasadnieniu tego wyroku w całości odwoła się do prawnej argumentacji w nim zawartej, rozszerzając ją tylko o pogląd wyrażony przez NSA w wyroku z dnia 17 maja 2013 r., sygn. akt II FSK 1833/12.

Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4, czyli w przypadkach, gdy sprawa powinna być załatwiona przez wydanie decyzji administracyjnej, postanowienia, na które służy zażalenie albo kończącego postępowanie, postanowienia rozstrzygającego sprawę co do istoty, postanowienia wydanego w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie oraz przez inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Oznacza to, że w sprawach, w których wydawane są decyzje oraz postanowienia, jak też w których wydawane są inne akty z zakresu administracji publicznej, względnie w których załatwienie sprawy przyjmuje formę czynności materialno-technicznej, możliwe jest zaskarżenie braku pożądanego działania organu administracji, a uwzględnienie skargi w tym przypadku, w myśl art. 149 P.p.s.a., oznaczać będzie wydanie przez sąd administracyjny rozstrzygnięcia zobowiązującego organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa.

Z kolei przepis art. 52 § 1 P.p.s.a. stanowi, że skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. W myśl § 2 tego przepisu przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie.

Jednocześnie art. 37 k.p.a. przyznaje stronie prawo złożenia zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub ustalonym w myśl art. 36 k.p.a. do organu administracji publicznej wyższego stopnia. Tak zatem w zasadzie tam gdzie stosuje się przepisy k.p.a., skarga na bezczynność powinna być poprzedzona zażaleniem, o którym mowa w art. 37 § 1 k.p.a. Tymczasem w odniesieniu do aktów i czynności z art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. środków tych nie przewiduje również k.p.a.

W przedmiotowej sprawie Wójt Gminy C. działając w imieniu Gminy C. pismem z dnia 4 października 2012 r. wezwał WFOŚiGW do usunięcia naruszenia prawa tj. przepisów zawartych w § 2 i § 3 rozporządzenia z 2006 r.

Z uwagi na charakter sporu na wstępie wskazać należy, iż stosownie do treści art. 3 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1) decyzje administracyjne;

2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;

3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;

4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;

5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;

6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;

7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;

8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a.

Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądowa kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 P.p.s.a.)

Z powyższego wynika zatem, że skarga na bezczynność lub przewlekłość organu przewidziana w art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., przysługuje tylko w sprawach, w których są wydawane decyzje, postanowienia oraz akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa.

Z bezczynnością organu mamy zatem do czynienia wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia czynności, nie podejmuje jej w terminie określonym przez przepisy prawa. Powyższe oznacza więc, że zarzut bezczynności powinien się pojawić wówczas, gdy organ, będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność bowiem ma na celu spowodowanie wydania przez organ administracji publicznej oczekiwanego aktu.

W tym miejscu wskazać należy, iż stan faktyczny sprawy jest bezsporny i został zaprezentowany przy okazji omawiania dotychczasowego przebiegu postępowania. W ocenie Sądu brak jest zatem podstaw do jego ponownego przedstawiania w tej części uzasadniania.

Jednocześnie podkreślenia wymaga, iż w rozpoznawanej sprawie kluczowe znaczenie ma prawna forma działania Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej rozpatrującego wniosek gminy o zwrot utraconych dochodów ze środków Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

Istota sporu sprowadza się do charakteru działania Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej po otrzymaniu wniosku w terminie określonym w § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 20 lipca 2006 r. w sprawie zwrotu gminom utraconych dochodów z tytułu zwolnienia z podatku od nieruchomości, będących własnością Skarbu Państwa, gruntów pokrytych wodami jezior o ciągłym dopływie lub odpływie wód powierzchniowych oraz gruntów zajętych pod sztuczne zbiorniki wodne oraz dowodów na podstawie, których gmina winna wykazać faktyczne roczne utracone dochody.

Z uwagi na zarysowany w sprawie spór zaznaczyć należy, iż materialnoprawną podstawę złożonego wniosku stanowi art. 7 ust. 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. z 2010 r. Dz. U. Nr 95 poz. 613 z późn. zm., dalej: "u.p.o.l." lub "ustawa podatkowa").

Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 8a ustawy o podatkach i opłatach lokalnych zwolnione zostały od podatku od nieruchomości będące własnością Skarbu Państwa: grunty pokryte wodami jezior o ciągłym dopływie lub odpływie wód powierzchniowych oraz grunty zajęte pod sztuczne zbiorniki wodne. Jednocześnie z tytułu powyższych zwolnień gminom przysługuje, stosownie do art. 7 ust. 6 ustawy podatkowej, zwrot utraconych dochodów ze środków Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

Gminie przysługuje zwrot utraconych dochodów z tytułu wprowadzenia zwolnień ustawowych określonych m.in. w art. 7 ust. 1 pkt 8a (grunty Skarbu Państwa pod jeziorami i sztucznymi zbiornikami). Zasady i tryb udzielania tych zwolnień określone zostały w przytoczonym powyżej – rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 20 lipca 2006 r. w sprawie zwrotu gminom utraconych dochodów z tytułu zwolnienia od podatku od nieruchomości, będących własnością Skarbu Państwa, gruntów pokrytych wodami jezior o ciągłym dopływie lub odpływie wód powierzchniowych oraz gruntów zajętych pod sztuczne zbiorniki wodne.

Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej posiada osobowość prawną z mocy ustawy Prawo ochrony środowiska. Do dnia 31 grudnia 2009 r. był wojewódzkim funduszem celowym w rozumieniu ustawy o finansach publicznych a od dnia 1 stycznia 2010 r. jest samorządową osobą prawną w rozumieniu art. 9 pkt 14 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. Udziela pomocy finansowej na realizację zadań z ochrony środowiska i gospodarki wodnej zgodnie z kierunkami Polityki Ekologicznej Państwa, Strategii Ekologicznej Integracji z Unią Europejską, Strategii Rozwoju Województwa [...], zobowiązań międzynarodowych Polski i obowiązujących przepisów prawa. Podstawa utworzenia i zasady organizacji Wojewódzkiego Funduszu, a także zakres działań został określony w ustawie Prawo ochrony środowiska.

Zatem w przeciwieństwie do wojewódzkich samorządowych jednostek organizacyjnych, Wojewódzkie Fundusze nie są tworzone przez województwo, lecz w drodze ustawy do zadań określonych przez prawodawcę.

Należy przy tym zauważyć, że powiązanie działalności Wojewódzkich Funduszy z ustawą o finansach publicznych powoduje, iż funkcjonują one jako jednostki sektora finansów publicznych, których celem jest wykonanie zadań wyodrębnionych z budżetu, a wynikających wprost z ustawy, stanowiącej podstawę ich powołania.

Reasumując – Wojewódzkie Fundusze stanowią osobny, samodzielny podmiot organizacyjny, wyposażony w osobowość prawną i funkcjonujący obok tych jednostek sektora finansów publicznych (por. wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2005 r., sygn. akt OSK 1581/04).

Ponadto – z uwagi na charakter sporu – podkreślenia wymaga, iż ustawodawca w ustawie Prawo ochrony środowiska w dziale II zatytułowanym "Definicje i zasady ogólne", w art. 3 zawarł definicje legalne wskazując, iż ilekroć w ustawie jest mowa o organie administracji – rozumie się przez to:

a) ministrów, centralne organy administracji rządowej, wojewodów, działające w ich lub we własnym imieniu inne terenowe organy administracji rządowej, organy jednostek samorządu terytorialnego,

b) inne podmioty, gdy są one powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień do wykonywania zadań publicznych dotyczących środowiska i jego ochrony.

Z kolei jeżeli mowa jest o organie ochrony środowiska – rozumie się przez to organy administracji powołane do wykonywania zadań publicznych z zakresu ochrony środowiska, stosownie do ich właściwości określonej w tytule VII w dziale I.

W dziale II zatytułowanym "Instytucje ochrony środowiska" ustawodawca w rozdziale 4 określił podmioty powołane w drodze ustawy do finansowania ochrony środowiska i gospodarki wodnej, wskazując m.in. Wojewódzkie Fundusze Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

Tym samym nie może budzić wątpliwości, iż zarówno status prawny, jak i zadania, dla których powołano Wojewódzkie Fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej – nota bene o charakterze publicznym – daje podstawę do poddania ich działalności kontroli sądów administracyjnych.

Błędne jest stanowisko Wojewódzkiego Funduszu, zgodnie z którym czynności, o których mowa w przepisach rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 20 lipca 2006 r. nie można zakwalifikować jako aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd zwraca uwagę na to, że ustawodawca powołał do realizacji zadania publicznego Wojewódzkie Fundusze Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej przyznając im prawo dysponowania środkami publicznymi w granicach upoważnień ustawowych zatem rozważania WFOŚ i GW są – we wskazanym zakresie – nieuzasadnione. Wojewódzkie Fundusze Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej niewątpliwie podejmują i realizują czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Stanowisko to potwierdził NSA w wyroku z dnia 17 maja 2013 r., sygn. akt II FSK 1833/12 formułując pogląd, że "Pojęcie "inne podmioty (...) z mocy prawa (...) powołane do wykonywania zadań publicznych (...)", o którym mowa w art. 3 pkt 14 lit. b) p.o.ś., nie oznacza, że chodzi wyłącznie o przepis ustawy Prawo ochrony środowiska, ale także o inne przepisy prawa. W szczególności takim przepisem prawa jest art. 7 ust. 6 u.p.o.l., zobowiązujący wojewódzki fundusz ochrony środowiska i gospodarki wodnej do zwrotu gminom utraconych dochodów z tytułu zwolnienia z podatku od nieruchomości" (publik. http orzeczenia gov.pl/.

W tym miejscu wskazać należy, iż rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 20 lipca 2006 r. wydane zostało na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 7 ust. 7 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Zgodnie z tym przepisem minister właściwy do spraw środowiska w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady i tryb zwrotu utraconych dochodów, o których mowa w ust. 6, kierując się potrzebą zabezpieczenia gmin przed zmniejszeniem dochodów z tytułu zwolnienia z podatku od nieruchomości, o którym mowa w ust.1 pkt 8a.

Oznacza to, że jeżeli ustawodawca przyznał gminie prawo do żądania rekompensaty, to może ona, po spełnieniu formalnych warunków przewidzianych w przepisach prawa, skutecznie dochodzić przyznania świadczenia. Zadaniem Wojewódzkiego Funduszu jest realizacja tego świadczenia. Tym samym w przedmiotowej sprawie stosunek administracyjnoprawny został określony w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych. Powstał wskutek zaistnienia przesłanek faktycznych i określonych w tej ustawie faktów prawnych. Do ich pełnej konkretyzacji niezbędne jest wypełnienie przez Wojewódzki Fundusz ustawowych obowiązków zmierzających do załatwienia wniosku gminy szczegółowo określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z 20 lipca 2006 r.

W rozporządzeniu tym wprost wskazano, że zwrot utraconych dochodów następuje po złożeniu przez gminę wniosku, którego wzór określony został w załączniku do rozporządzenia. Wniosek do właściwego Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej gmina składa do dnia 25 marca roku następującego po roku podatkowym. We wniosku gmina wykazuje faktyczne roczne utracone dochody, wynikające z decyzji oraz z deklaracji podatkowych, na dany rok podatkowy według stanu na dzień 31 grudnia roku podatkowego, za który jest on sporządzany. Korektę wniosku gmina może złożyć do dnia 15 maja roku następującego po roku podatkowym. Wojewódzki Fundusz sprawdza wniosek pod względem rachunkowym i formalnym, w terminie do dnia 15 kwietnia roku następującego po roku podatkowym. W przypadku stwierdzenia we wniosku braków lub błędów, Wojewódzki Fundusz wzywa gminę do ich usunięcia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. W przypadku nie usunięcia braków lub błędów w tym terminie wniosek pozostaje bez rozpatrzenia (§2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 20 lipca 2006r.).

Przyjdzie wskazać ponadto, że wniosek dotyczy zwrotu gminom utraconych dochodów z tytułu ustawowego zwolnienia z podatku od nieruchomości gruntów określonych w art. 7 ust.1 pkt 8a ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. W ust. 7 tego przepisu ustawodawca jednoznacznie stwierdził, że określając zasady i tryb zwrotu utraconych dochodów, organ władny do wydania rozporządzenia w tym przedmiocie, ma kierować się potrzebą zabezpieczenia gmin przed zmniejszeniem dochodów z tytułu opisanego zwolnienia z podatku. Dokonując interpretacji przepisów regulujących zasady i tryb zwrotu gminom utraconych dochodów nie można zatem pominąć celu, dla którego ustawodawca wprowadził instytucję zwrotu utraconych dochodów. Tak więc również wykładnia celowościowa spornych przepisów prowadzi do wniosku, że nadrzędnym celem postępowania w sprawie zwrotu utraconych dochodów musi pozostać ochrona gminy przed zmniejszeniem jej dochodów wskutek zwolnienia z podatku od nieruchomości gruntów na mocy art. 7 ust.1 pkt 8a ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

Zważyć w tym miejscu należy, iż rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 20 lipca 2006 r., wydane na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 7 ust. 7 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, wskazuje, iż postępowanie o zwrot przedmiotowego rodzaju utraconych dochodów ma charakter wnioskowy (§ 2 ust. 1), a obowiązkiem gminy chcącej uzyskać omawiany zwrot dochodów jest złożenie wniosku w tym przedmiocie nie w dowolnym ale w ściśle określonym czasie – co w przedmiotowej sprawie wystąpiło i czego nie kwestionuje Wojewódzki Fundusz.

Tymczasem – jak jawi się w sprawie – pomimo wypełnienia obowiązków leżących po stronie Gminy C., WFOŚiGW nie zrealizował ustawowego obowiązku i nie przekazał Gminie wskazanych we wniosku utraconych dochodów. Mając powyższe na względzie oraz to, że do dnia wydania wyroku w kontrolowanej sprawie, Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w K.. zobowiązany do załatwienia wniosku Gminy C. w sposób określony w § 2 ust. 7 lub § 3 rozporządzenia z 2006 r. przedmiotowego wniosku nie załatwił, Sąd z powołaniem się na przepis art. 149 P.p.s.a., zobowiązał tenże podmiot do podjęcia czynności w postaci rozpoznania wniosku Wójta Gminy C. z dnia 25 marca 2011 r. w terminie 14 dni licząc od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 P.p.s.a.