Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 319/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 34 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Sędziowie WSA Bożena Miliczek-Ciszewska (spr.), Bożena Suleja-Klimczyk, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 listopada 2015 r. sprawy ze skargi S. K. (K.) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

S. K., zwany dalej zamiennie "stroną", "zobowiązanym" lub "skarżącym", wniósł skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., zwanego dalej "organem odwoławczym" lub "Kolegium", Nr [...] z dnia [...]r. utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta K., zwanego dalej też "wierzycielem", Nr [...] z dnia [...]r. w sprawie stanowiska wierzyciela w przedmiocie zarzutów na prowadzenie postępowania egzekucyjnego.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. (dalej: organ egzekucyjny) w dniu 12 września 2012 r. doręczył zobowiązanemu zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia za pracę nr [...]. Nr [...] z dnia 10 września 2012 r. wraz z odpisami tytułów wykonawczych obejmujących należności z tytułu opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty parkingowej za okres 2008-2011. Zobowiązany w piśmie z dnia 18 września 2012 r. zgłosił zarzuty dotyczące tytułów wykonawczych wymienionych w tym zawiadomieniu; podnosząc zarzuty przewidziane w:

1) art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj.: Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.), zwanej dalej "u.p.e.a" lub "ustawą egzekucyjną" - zarzucając nieistnienie obowiązków objętych wskazanymi tytułami wykonawczymi i wskazując, że wierzyciel nie przedstawił żadnego dowodu potwierdzającego parkowanie pojazdu w przedmiotowych dniach. Zakwestionował jako dowód na okoliczność parkowania pojazdu dokumenty wezwań, które nie są dokumentem ze względu na brak podpisu. Wskazał, że na wierzycielu ciąży obowiązek wykazania faktu i czasu parkowania. Samo twierdzenie wierzyciela nie jest dowodem; wobec czego obowiązek nie istnieje. Nadto - zdaniem zobowiązanego - brak jest podstaw prawnych do działania wierzyciela polegającego na pozostawianiu wezwań za wycieraczką pojazdu, gdyż upoważnienie do takich czynności nie wynikało z uchwały Rady Miasta K. Nr [...] z dnia [...] r. w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania dla pojazdów samochodowych na drogach publicznych na obszarze Miasta K. (dalej również "uchwała"). Skarżący zakwestionował możliwość pobierania opłaty dodatkowej, gdyż treść uchwały w sposób istotny narusza przepisy prawa poprzez niewskazanie sposobu pobierania opłaty. Z powyższego zobowiązany wywiódł, że obowiązek uiszczania opłaty dodatkowej nie istnieje;

2) art. 33 pkt 5 (błędnie, winno być: pkt 4) u.p.e.a. - wskazując, że wierzyciel nie wykazał, iż osoba na którą wystawiono tytuły wykonawcze była osobą korzystającą z dróg. Strona wskazała, że posiadanie pojazdu nie stwarza domniemania, iż posiadacz jest korzystającym z dróg. Wierzyciel powinien wykazać, że dłużnik egzekucyjny parkował samochód;

3) art. 33 pkt 9 - zarzucając prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ. Strona wskazała, że Prezydent Miasta K. jest organem egzekucyjnym uprawnionym do prowadzenia egzekucji należności pieniężnych, dla pobierania których jest uprawniony. Zobowiązany odwołał się do regulacji zawartej w art. 19 § 2 u.p.e.a. oraz w art. 20 pkt 8 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 260 ze zm.), zwanej dalej "u.d.p.", a także argumentacji zawartej w wyroku WSA w Warszawie z dnia 12 października 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 1539/05 (LEX nr 217403) i w postanowieniu NSA z dnia 16 października 2007 r., sygn. akt II GW 6/07;

4) art. 33 pkt 10 u.p.e.a. – wskazując, że osoba wystawiająca tytuły wykonawcze powołuje się na upoważnienie Prezydenta Miasta K., jednak – w ocenie zobowiązanego – brak takiego upoważnienia, a w konsekwencji brak podstaw do prowadzenia egzekucji.

Pismem z dnia 19 września 2012 r. zobowiązany uzupełnił zarzut nieistnienia obowiązku poprzez przedłożenie kopii przelewów na okoliczność uregulowania należności wskazanych w tytułach wykonawczych nr [...] i [...].

Organ egzekucyjny pismem z dnia 25 września 2012 r. przekazał wierzycielowi zarzuty zgłoszone przez zobowiązanego, celem zajęcia stanowiska.

Dyrektor MZUiM w K., działający z upoważnienia wierzyciela, postanowieniem z dnia [...] r.: 1) zaopiniował negatywnie część zarzutów zgłoszonych przez zobowiązanego, identyfikując je poprzez szczegółowe opisanie, ze wskazaniem numeru i daty wystawienia tytułu wykonawczego, jak też numeru i daty wezwania, 2) zaopiniował pozytywnie część zarzutów zgłoszonych przez zobowiązanego – identyfikując je analogicznie jak zarzuty wymienione w punkcie 1 komparycji postanowienia.

W uzasadnieniu opisał przebieg postępowania i dokonane ustalenia dowodowe. Wskazał, że umożliwił zobowiązanemu złożenie oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej w przedmiocie parkowania pojazdu o nr rej. [...] w dniach określonych w tytułach wykonawczych na terenie strefy płatnego parkowania Miasta K., z czego zobowiązany nie skorzystał. Przybliżył regulację ustalania, pobierania i egzekwowania należności z tytułu opłat parkingowych i opłat dodatkowych za nieuiszczenie opłaty parkingowej oraz instytucję zarzutów egzekucyjnych. Wyjaśnił, że obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej przewidzianej w art. 13 f u.d.p. powstaje z mocy prawa.

Wierzyciel stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że zobowiązany był jako leasingobiorca użytkownikiem pojazdu o nr rej. [...], w okresie w którym odnotowano nieopłacone parkowanie w strefie płatnego parkowania wytyczonej uchwałą Rady Miasta K.. Wierzyciel nie podzielił zastrzeżeń odnośnie wiarygodności wezwań jako dowodów za nieopłacony postój. Ocenił, że co do obowiązków opisanych w punkcie 1 komparycji postanowienia niezasadny jest zarzut nieistnienia obowiązku, a także zarzut błędu co do osoby zobowiązanego.

Jednocześnie wierzyciel, wobec braku dokumentacji (wezwań o nr [...], [...], [...], [...] i [...]) uznał za zasadny zarzut nieistnienia obowiązku w zakresie opłaty związanej z nieopłaconym parkowaniem pojazdu w dniach 18 lutego 2008 r., 22 kwietnia 2008 r., 10 lutego 2009 r. (dwa postoje) oraz 12 lutego 2009 r. Ponadto uznał za zrealizowany przez zobowiązanego obowiązek uiszczenia opłat za postoje mające miejsce w dniach: 28 października 2010 r., 16 listopada 2010 r. i 24 listopada 2010 r. (wezwania o nr [...]. [...], [...]).

Wierzyciel nie zgodził się z zarzutem dotyczącym prowadzenia postępowania egzekucyjnego przez niewłaściwy organ oraz zarzutem braków formalnych tytułów wykonawczych. Wskazał, że Prezydent Miasta K., z uwagi na brak właściwości miejscowej wynikającej z miejsca zamieszkania zobowiązanego, nie mógł prowadzić postępowania jako organ egzekucji. Organem egzekucyjnym właściwym do prowadzenia postępowania egzekucyjnego był Naczelnik Urzędu Skarbowego odpowiedni dla miejsca zamieszkania zobowiązanego. Nadto wyjaśnił, że tytuły wykonawcze zostały podpisane przez Dyrektora MZUiM w K. w oparciu o upoważnienie udzielone w dniu 14 października 2011r. nr [...].

W zażaleniu na to postanowienie zobowiązany ponowił w znacznej części wcześniej podnoszone zarzuty, poszerzając argumentację na ich poparcie poprzez wskazanie m.in., że uchwała nie przewiduje konieczności wystawienia wezwania, a posługiwanie się domniemaniem, że właściciel pojazdu jest korzystającym z drogi było nieuprawnione. Strona, dla uzasadnienia zarzutu prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ, wskazała na § 6 ust. 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nadto zarzuciła, że tytuł wykonawczy nie odpowiada wymogom z art. 27 § 1 pkt 1 u.p.e.a., z uwagi na to, że to nie Prezydent Miasta K., a MZUiM jest wierzycielem.

Zaskarżonym postanowieniem Kolegium utrzymało w mocy postanowienie wierzyciela z dnia [...] r. (błędnie, winno być: 2013 r.). W uzasadnieniu opisało przebieg postępowania i poczynione ustalenia dowodowe. Przybliżyło charakterystykę prawną zarzutów z art. 33 u.p.e.a. oraz obowiązku zapłaty opłaty dodatkowej z art. 13f ust. 1 u.d.p.

W szczególności Kolegium wyjaśniło, że warunkiem powstania obowiązku zapłaty opłaty parkingowej nie jest doręczenie kierowcy wezwania do zapłaty, a wezwanie takie ma jedynie charakter informacyjny. Organ odwoławczy zaznaczył, że obowiązek zapłaty opłaty parkingowej powstaje z mocy prawa. Kolegium nie podzieliło zastrzeżeń zobowiązanego, co do wiarygodności dowodów w postaci dokumentów wezwań sporządzonych przez pracowników służby parkingowej Miejskiego Zarządu Ulic i Mostów. Nie zgodziło się również z twierdzeniem, że wobec braku w uchwale Rady Miasta K. przepisów nakazujących sporządzenie wezwań, posługiwanie się takimi dokumentami dla wykazania parkowania w strefie płatnego parkowania, jest nieuprawnione.

Organ odwoławczy wskazał, że zobowiązany, jako posiadacz pojazdu będący jego leasingobiorcą – co zostało udokumentowane, traktowany powinien być jako korzystający z pojazdu.

Kolegium nie podzieliło zarzutów zobowiązanego, co do prowadzenia postępowania egzekucyjnego przez niewłaściwy organ. Wskazało, że Prezydent Miasta K. będąc właściwym rzeczowo, nie był właściwy miejscowo do prowadzenia egzekucji administracyjnej dochodzonego obowiązku wobec strony, która posiada miejsce zamieszkania w Z.. Organ odwołał się do regulacji zamieszczonej w art. 19 § 1 i art. 22 § 2 u.p.e.a. Jednocześnie wskazał, że przywołany w zażaleniu przepis rozporządzenia wykonawczego do ustawy egzekucyjnej dotyczył odmiennej sytuacji niż analizowana; a to sytuacji, gdy organ egzekucyjny z art. 19 § 2 u.p.e.a. będący pierwotnie właściwym do prowadzenia egzekucji, nie był w stanie jej skutecznie przeprowadzić.

Odnosząc się do argumentacji zobowiązanego w zakresie zarzutu wadliwości pełnomocnictwa Dyrektora MZUiM, Kolegium – zarówno zarzut jak i argumentację - oceniło jako chybioną i wskazało, że upoważnienie do działania w imieniu wierzyciela zostało Dyrektorowi MZUiM udzielone na podstawie art. 21 ust. 1a u.d.p., a nie na podstawie uchwały Rady Miasta czy statutu MZUiM.

Końcowo organ odwoławczy stwierdził, że wierzyciel dokonał prawidłowej oceny zarzutów. Dodał, że podniesiony w zażaleniu zarzut nie spełnienia przez tytuły wykonawcze wymogów z art. 27 u.p.e.a., jako spóźniony, nie podlega rozpoznaniu.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący wniósł o uchylenie postanowienia organu odwoławczego z dnia 22 stycznia 2015 r. i zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu – argumentując w zakresie zarzutu nieistnienia obowiązku – stwierdził, że dochodzenie należności z tytułu opłat dodatkowych za nieuiszczenie opłaty parkingowej powinno być poprzedzone wydaniem decyzji administracyjnej ustalającej wysokość opłaty. Skarżący wskazał, że opłata dodatkowa stanowi niepodatkową należność budżetową o charakterze publicznoprawnym z art. 61 w zw. z art. 67 ustawy o finansach publicznych, wobec czego powinna zostać wydana decyzja w sprawie ustalenia wysokości tej opłaty. Zdaniem skarżącego rozpoznawana sprawa jest identyczna jak w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2014r., sygn. akt I OPS 1/14.

Kolejno podniósł, że brak podstaw prawnych do traktowania wezwań wystawianych przez inkasentów jako dowodów na nieuiszczenie opłaty. Uchwała Rady Miasta K. z dnia [...]r. Nr [...] jest w tym zakresie wadliwa, gdyż nie zawiera regulacji odnośnie trybu pobierania opłaty dodatkowej. Podkreślił, że żaden przepis prawa nie pozwala na uznanie wystawienia wezwania za równoznaczne z faktem nieuiszczenia opłaty za parkowanie.

Skarżący podtrzymał również zarzut błędu, co do osoby zobowiązanego. Wskazał, że posiadanie pojazdu nie tworzy domniemania, że posiadacz jest automatycznie korzystającym z drogi – jest nim bowiem kierowca pojazdu. Wierzyciel winien wykazać, że to dłużnik egzekucyjny parkował samochód – a tego w sprawie nie wykazano.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, w pełnym zakresie podtrzymując stanowisko i argumentację, zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Nawiązując do zarzutów skargi Kolegium podzieliło pogląd, że opłaty dodatkowe za nieuiszczenie opłaty parkingowej stanowią niepodatkowe należności o charakterze publicznoprawnym, o których mowa w art. 60 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tj.: Dz. U. z 2013 r. poz.885 ze zm.; dalej: u.f.p.). Jednak wskazało, że z takiej kwalifikacji opłaty dodatkowej nie można wywodzić, że również do niej zastosowanie znajdzie stanowisko wyrażone w uchwale NSA z dnia 26 czerwca 2014 r., sygn. akt I OPS 1/14, co do określenia wysokości opłat w drodze decyzji administracyjnej. Pojęcie niepodatkowych należności o charakterze publicznoprawnym stanowiących dochód Skarbu Państwa albo budżetu j.s.t., obejmuje zarówno należności powstające z mocy prawa, jak też wymagające dookreślenia w drodze decyzji. Zaznaczyło, że uchwała wprost i wyraźnie odnosi się wyłącznie do kwestii ustalenia w drodze decyzji wysokości opłaty za udostępnienie danych i informacji z powiatowego zasobu geodezyjnego, o których mowa w art. 40 ust. 3 c ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r., Nr 193. poz. 1287 ze zm.). Kolegium nie znalazło podstaw do stosowania tej uchwały do opłat dodatkowych – co szczegółowo wyjaśniło.

Kolejno organ wywiódł, że wezwania sporządzone przez pracowników służby parkingowej stanowią dowód na okoliczność nieopłaconego parkowania pojazdu w strefie płatnego parkowania. Dla ich skuteczności jako środka dowodowego nie jest niezbędne nadanie im statusu dokumentu urzędowego. Nadto wystawienie wezwania nie jest warunkiem powstania obowiązku zapłaty opłaty dodatkowej. Stąd brak uregulowania w uchwale bądź innym akcie prawnym sposobu wystawienia i treści omawianych wezwań pozostaje bez znaczenia dla istnienia obowiązku zapłaty opłaty dodatkowej.

Końcowo Kolegium podkreśliło formalny charakter zarzutu określonego w art. 33 pkt 5 u.p.e.a., który dotyczy błędnego oznaczenia w tytule wykonawczym osoby zobowiązanego. Nie służy do kwestionowania tego, że na danej osobie ciąży dochodzony obowiązek. Organ odwoławczy wskazał, że traktowanie posiadacza (właściciela) pojazdu jako korzystającego z drogi jest oparte na domniemaniu faktycznym, a nie prawnym.

W piśmie procesowym z dnia 2 listopada 2015 r. skarżący dodatkowo zakwestionował znajdujące się w aktach sprawy odcinki wezwań do uregulowania opłaty jako dokumenty mające potwierdzać fakt parkowania pojazdu przez skarżącego, ze względu na brak podpisu. Podkreślił, że nie można odcinków wezwań traktować jako dokumentów urzędowych, bowiem żaden przepis prawa nie upoważnia do wystawienia takich dokumentów.

Stwierdził, że tworzenie domniemania, iż właściciel pojazdu jest zobowiązany do uiszczenia opłaty dodatkowej, jest niedopuszczalne. Opłata za nieuiszczenie opłaty parkingowej jest sankcją, a ta nie może być nałożona bez uprzedniego wzruszenia domniemania niewinności. Powołał się na wyrok TK z dnia 12 marca 2014 r., sygn. akt P 27/13 oraz art. 42 ust. 3 Konstytucji RP i art. 6 ust. 2 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

Wskazał, że uchwała Rady Miasta K. nr [...] z dnia [...] r. narusza prawo w zakresie opłaty dodatkowej, a Sąd nie jest związany treścią aktu podustawowego i może orzec bezpośrednio na podstawie ustawy. Dlatego skarżący kwestionuje możliwość pobierania opłaty dodatkowej na podstawie tej uchwały z powodów wskazanych w wyroku WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 767/10 i wnosi o odstąpienie od jej zastosowania, jako aktu niezgodnego z prawem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Skarga jest nieuzasadniona, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w sposób określony w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; tj.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "ustawą p.p.s.a.".

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz. U. 2014, poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 ustawy p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (przepis w brzmieniu obowiązującym przed dniem 15 sierpnia 2015 r., gdyż przed tą datą zostało wszczęte postępowanie sądowe).

Stwierdzenie, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 ustawy p.p.s.a.).

Jak wyżej wskazano zaskarżone postanowienie zostało wydane w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym w zakresie opłat dodatkowych z tytułu nieuiszczonych opłat parkingowych i utrzymuje w mocy postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela w przedmiocie zarzutów na prowadzenie postępowania egzekucyjnego. Wniesione zarzuty wyznaczają granice sprawy.

W myśl art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od dnia doręczenia mu tytułu wykonawczego prawo do zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego.

Zgodnie z art. 33 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27.

Stosownie do art. 34 ustawy egzekucyjnej, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca (§ 1). Jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu (§ 1a). Na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela przysługuje zażalenie (§ 2). Jeżeli wierzyciel nie wyraził stanowiska w terminie 14 dni od dnia powiadomienia go przez organ egzekucyjny o wniesionych zarzutach, organ egzekucyjny wydaje postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego do czasu wydania postanowienia, o którym mowa w § 4 (§ 3). Organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego (§ 4). Na postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów służy zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym zażalenie. Zażalenie na postanowienie w sprawie zarzutów podlega rozpatrzeniu w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi odwoławczemu (§ 5).

Ponieważ w przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny nie był wierzycielem obowiązany był uzyskać stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów: 1) nieistnienia obowiązku, 2) błędu co do osoby zobowiązanego, 3) prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, 4) niespełnienia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.

Sąd wskazuje, że zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem zaskarżenia, który służy zobowiązanemu w fazie wszczęcia tego postępowania, co oznacza, że nie można podnosić nowych zarzutów na dalszych etapach postępowania. Obowiązuje siedmiodniowy termin na zgłoszenie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, liczony od dnia doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego. Postępowanie w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym może toczyć się zatem jedynie w ramach nakreślonych przez zgłaszającego te zarzuty w terminie otwartym na ich zgłoszenie. Konieczność wskazania podstawy prawnej spoczywa na zobowiązanym. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 września 2007 r., sygn. akt I OSK 522/07 (LEX nr 374393) to właśnie na osobie, do której skierowano tytuł wykonawczy, spoczywa obowiązek wskazania, na której z okoliczności z wymienionych w art. 33 u.p.e.a. opiera swój zarzut. Pogląd ten podtrzymał NSA w wyrokach z dnia 6 marca 2012 r., II FSK 1441/10 (LEX nr 1424264) oraz z dnia 4 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FSK 2615/10 (LEX nr 1410622) podkreślając, że to na osobie, do której skierowano tytuł wykonawczy, spoczywa obowiązek wskazania, na której z okoliczności z wymienionych w art. 33 § 1 u.p.e.a. opiera swój zarzut, a zobowiązany nie może po upływie terminu do wniesienia zarzutów uzupełniać zarzutów zgłoszonych w terminie, powołując ich nowe podstawy faktyczne lub prawne. Występuje tzw. petryfikacja zarzutów. Zarówno organ jak i Sąd związani są granicami jakie wyznaczają zgłoszone we właściwym czasie zarzuty.

Odnosząc powyższy wywód do okoliczności sprawy Sąd stwierdza, że w doręczonym skarżącemu tytule wykonawczym, o terminie do zgłoszenia zarzutów pouczono w sposób należyty. Skarżący został również pouczony o podstawach, na których mogą być wniesione zarzuty; w tytule wykonawczym przytoczono bowiem treść art. 33 u.p.e.a. zawierającego enumeratywne wyliczenie tych podstaw. W piśmie z dnia 18 września 2012 r. wniesionym w siedmiodniowy terminie na zgłoszenie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, skarżący – będący adwokatem – wskazał wyżej opisane zarzuty, określone w art. 33 pkt 1, 5 (oznaczenie błędne, winno być: 4), 9 i 10. Ostatni z tych zarzutów był motywowany brakiem stosownego upoważnienia po stronie osoby wystawiającej tytuły wykonawcze. Późniejsze (w zażaleniu na stanowisko wierzyciela) podniesienie zupełnie innych podstaw tego zarzutu poprzez wywodzenie, że to nie Prezydent Miasta K., a MZUiM w K. jest wierzycielem – ze skutkiem wadliwości tytułu wykonawczego, nie mogło już wywołać pożądanego przez skarżącego skutku. Zasadnie organ odwoławczy odstąpił od merytorycznej oceny nowych podstaw zarzutu. Do odstąpienia od takiej oceny jest również zobowiązany Sąd.

Przechodząc do kontroli rozstrzygnięcia organu odwoławczego w zakresie, w jakim Kolegium dokonało oceny zasadności wniesionych terminowo zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, weryfikację rozpocząć trzeba od zarzutu nieistnienia obowiązku, co wymaga odniesienia się do charakteru prawnego tego obowiązku – z odwołaniem się do przepisów rangi ustawowej.

Problematykę opłat związanych z pozostawieniem pojazdów w strefie płatnego parkowania reguluje ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.

W przepisie art. 13 ust. 1 u.d.p. zawarto ogólną regułę, że korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Strefę taką ustala rada gminy (rada miasta) – art. 13b ust. 3 u.d.p. Opłatę, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się, jak to określa art. 13b ust. 1 u.d.p., za parkowanie pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo. Ustawodawca w art. 13b ust. 2 u.d.p. wskazał też cel ustalania stref płatnego parkowania stanowiąc, że: "Strefę płatnego parkowania ustala się na obszarach charakteryzujących się znacznym deficytem miejsc postojowych, jeżeli uzasadniają to potrzeby organizacji ruchu, w celu zwiększenia rotacji parkujących pojazdów samochodowych lub realizacji lokalnej polityki transportowej, w szczególności w celu ograniczenia dostępności tego obszaru dla pojazdów samochodowych lub wprowadzenia preferencji dla komunikacji zbiorowej". Ustalając strefę płatnego parkowania rada gminy (miasta) ustala też wysokość stawek ww. opłaty oraz określa sposób ich pobierania (art. 13 ust. 4 punkt 1 i 3). Za nieuiszczenie takiej opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania pobiera się opłatę dodatkową, której wysokość oraz sposób jej pobierania również określa rada gminy (art. 13f ust. 1 i 2). Opłaty te, a więc zarówno opłatę za parkowanie w strefie płatnego parkowania, jak i opłatę dodatkową za nieuiszczenie takiej opłaty, pobiera zarząd drogi, a w przypadku jego braku - zarządca drogi (art. 13b ust. 7 i art. 13f ust. 3), którym w przypadku dróg publicznych (ulic) położonych w granicach miasta na prawach powiatu, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, jest prezydent miasta (art. 19 ust. 5).

Jak wynika z przytoczonych wyżej przepisów, obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania jest obowiązkiem wynikającym z mocy samego prawa, tj. z ww. przepisów ustawy o drogach publicznych i wydanej z jej upoważnienia uchwały rady miejskiej, stanowiącej – w myśl art. 87 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej – akt prawa miejscowego, obowiązujący każdego, na obszarze działania organu, który je ustanowił.

Obowiązek ten winien być wykonany niezwłocznie po zaistnieniu określonego stanu faktycznego, z wystąpieniem którego ustawa wiąże ten obowiązek (zaparkowania w strefie płatnego parkowania, a w odniesieniu do opłaty dodatkowej – nieuiszczenia opłaty parkingowej). Dla realizacji obowiązku uiszczenia takich opłat (opłaty parkingowej, opłaty dodatkowej) nie jest zatem konieczna (ani wręcz dopuszczalna) jego konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego, np. decyzji. Ustawodawca nie upoważnił organów administracji do wydawania takich aktów. Okoliczność, iż przepisy u.d.p. stwierdzające, że przedmiotowe opłaty są "pobierane", a nie np. wymierzane, ustalane lub określane przez organ administracji, dodatkowo potwierdza zasadność tego wniosku. Powyższe zatem wskazuje na bezzasadność zarzutu skarżącego w zakresie konieczności ustalenia w drodze decyzji wysokości dochodzonego obowiązku. Stwierdzenie okoliczności faktycznej, polegającej na nieuiszczeniu opłaty parkingowej jest wystarczające dla ustalenia treści stosunku prawnego - obowiązku zapłaty opłaty dodatkowej w określonej wysokości.

Podzielając pogląd skarżącego, że opłaty dodatkowe za nieuiszczenie opłaty parkingowej stanowią niepodatkowe należności o charakterze publicznoprawnym, o których mowa w art. 60 u.f.p., Sąd stwierdza, że z takiej kwalifikacji opłaty dodatkowej nie można wywodzić, że również do niej zastosowanie znajdzie stanowisko wyrażone w uchwale NSA z dnia 26 czerwca 2014 r., sygn. akt I OPS 1/14, co do określenia wysokości opłat w drodze decyzji administracyjnej. Pojęcie niepodatkowych należności o charakterze publicznoprawnym stanowiących dochód Skarbu Państwa albo budżetu j.s.t., obejmuje zarówno należności powstające z mocy prawa, jak też wymagające dookreślenia w drodze decyzji. W przypadku opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty parkingowej, opisany wyżej charakter prawny obowiązku, mający oparcie w przepisach szczególnych (u.d.p.) eliminuje możliwość wydania decyzji administracyjnej. Jednocześnie wskazać trzeba, że przywołana przez skarżącego uchwała NSA wprost i wyraźnie odnosi się wyłącznie do kwestii ustalenia w drodze decyzji wysokości opłaty za udostępnienie danych i informacji z powiatowego zasobu geodezyjnego, o których mowa w art. 40 ust. 3 c ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne. Brak jakichkolwiek podstaw do stosowania tej uchwały do analizowanych opłat dodatkowych. Jeszcze raz podkreślić bowiem trzeba niejednorodność charakteru prawnego niepodatkowych należności o charakterze publicznoprawnym, o których mowa w art. 60 u.f.p.

Sporządzane przez inkasentów obsługujących strefy płatnego parkowania zawiadomienia o nieopłaconym postoju w strefie płatnego parkowania, którego oryginał umieszczany jest za wycieraczką pojazdu, stanowi zatem (wbrew twierdzeniu skarżącego) dokument potwierdzający nieuiszczenie opłaty, a zarazem jest dla korzystającego z drogi dodatkową informacją o (powstałym z mocy prawa) obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej. Przepisy obowiązującego prawa nie wymagają, aby dokumenty wystawiane przez pracowników zarządcy drogi w sytuacji nieuiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu były imienne. Postanowienia u.d.p., jak też regulacje zawarte w uchwale nie przewidują również obowiązku doręczania takich zawiadomień "za potwierdzeniem odbioru". Dla uznania takiego zawiadomienia za dowód w sprawie, nie jest niezbędne nadanie im statusu dokumentu urzędowego. Wystawienie takiego zawiadomienia, nie jest warunkiem koniecznym powstania obowiązku zapłaty opłaty dodatkowej, dlatego też brak jest uregulowania w uchwale czy też innym akcie prawnym sposobu wystawienia i treści wskazanego dokumentu. Takie zawiadomienie pozostaje bez znaczenia dla istnienia obowiązku zapłaty opłaty dodatkowej.

Zatem, w razie pozostawienia pojazdu w strefie płatnego parkowania bez uiszczenia opłaty (zwykłej) za parkowanie, powstaje z mocy prawa obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej, a opłata ta obciąża właściciela pojazdu. Za takim rozumieniem wskazanych przepisów ustawy o drogach publicznych przemawia założenie racjonalności prawodawcy, wykładnia logiczna i celowościowa. Zdaniem Sądu, należy przede wszystkim podkreślić, iż istotną przesłanką powstania obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej jest fakt pozostawania (parkowania) pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania bez uiszczonej opłaty za parkowanie. W takiej sytuacji, prawne znaczenie dla powstania obowiązku zapłaty dodatkowej i jej egzekwowania ma więc fakt zajmowania przez pojazd miejsca w takiej strefie (co uniemożliwia parkowanie innych pojazdów w tym miejscu). Sama opłata dodatkowa nie jest też karą (mandatem), lecz ekwiwalentem za parkowanie pojazdu na drodze publicznej (korzystanie z drogi w sposób określony w ustawie), w miejscu w którym za takie parkowanie pobierane są opłaty (podobnie w wyrokach Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Szczecinie z dnia 23 lutego 2011 r., I SA/Sz 952/11 oraz w Warszawie z dnia 28 września 2012 r., VII SA/Wa 1186/12; dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tego względu chybiona jest argumentacja skarżącego o niedopuszczalności stosowania sankcji bez wzruszenia domniemania niewinności.

W tym miejscu podnieść należy, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jak i literaturze przedmiotu zgodnie przyjmuje się, że w razie nieuiszczenia opłaty za parkowanie, obowiązek jej zapłaty co do zasady obciąża właściciela pojazdu, albo jego posiadacza – w przypadku leasingu, a kierowanie egzekucji właśnie do niego opiera się zwykle na dwóch powiązanych elementach. Pierwszym jest domniemanie faktyczne, że to właściciel samochodu (posiadacz) jest korzystającym z dróg publicznych. Do przyjęcia takiego domniemania uprawniają zasady doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania. Jeśli ktoś jest właścicielem samochodu, to przede wszystkim on z niego korzysta. Drugim elementem jest zaś założenie, że jeśli właściciel samochodu z niego w danym dniu nie korzystał, to wie, kto to czynił i może udowodnić, że swój pojazd użyczył innej osobie. Uznaje się także, że organ egzekucyjny nie jest przy tym zobowiązany do prowadzenia specjalnego postępowania wyjaśniającego, dążącego do precyzyjnego ustalenia osoby korzystającej z drogi publicznej przez zaparkowanie samochodu, ponieważ na prowadzenie tego postępowania nie pozwala mu art. 29 § 1 u.p.e.a., zakazujący organowi badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Z tego powodu organ egzekucyjny ma prawo domniemywać co do zasady, że korzystającym z dróg publicznych był właściciel pojazdu, a ten może dochodzić swych racji (w przypadku, gdy wskazuje na istnienie innego podmiotu korzystającego z samochodu). Organ jest wobec tego uprawniony do stosowania domniemania faktycznego, zgodnie z którym za zobowiązanego do zapłaty uważa się właściciela pojazdu aż do chwili, gdy ten zwolni się z obowiązku, wskazując faktycznego użytkownika samochodu. To na właścicielu pojazdu spoczywa zatem ciężar udowodnienia faktu, z którego wywodzi on korzystne dla siebie skutki prawne (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 209/07; 11 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1513/08 i 9 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 869/09 i I OSK 868/09; dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dowód taki musi zaś polegać na wskazaniu konkretnej osoby i wszystkich danych tak, aby było możliwe skuteczne wyegzekwowanie należnych opłat od tej osoby (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 9 czerwca 2010 r., sygn. akt I SA/Sz 198/10; dostępny: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W niniejszej sprawie właścicielem pojazdu była spółka A sp. z o.o. z siedzibą w W.. W ramach prowadzonej przez siebie działalności spółka oddała na podstawie umowy leasingu samochód marki Skoda model Octavia 1,6 o nr rejestracyjnym [...] w posiadanie skarżącemu, który jako leasingobiorca był użytkownikiem pojazdu. Zatem w tym przypadku obowiązek zapłaty za parkowanie obciążał leasingobiorcę jako posiadacza i użytkownika pojazdu.

Jak wyżej szczegółowo wywiedziono obowiązek powstaje z mocy prawa, a stosowane wezwania tego obowiązku nie konstytuują. Mają jedynie znaczenie dowodowe. Sąd podziela pogląd Kolegium, że znajdujące się w materiale dowodowym wezwania dają podstawę do wykazania, że obowiązek rzeczywiście powstał. Wezwania są bowiem opatrzone zindywidualizowanymi numerami, wskazują konkretne dni i godziny oraz miejsca parkowania (rejony dozoru). Odnosząc się do zarzutu wadliwości uchwały stwierdzonej w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 6 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Gl 767/10; dostępny: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), którą – zdaniem skarżącego – z tego powodu Sąd winien pominąć, Sąd wskazuje że ten wyrok został usunięty z obrotu postanowieniem NSA z dnia 3 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 387/11; dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), a skarga skarżącego S. K. została odrzucona. Rozstrzygnięcie NSA jednoznacznie wskazało, że w obrocie prawnym znajduje się prawomocny wyrok WSA w Gliwicach z dnia 6 grudnia 2010 r., sygn. akt IV SA/Gl 354/05; dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) oddalający skargę Rzecznika Praw Obywatelskich na uchwałę; wyrok ten korzysta z powagi rzeczy osądzonej, co wyklucza ponowne rozstrzyganie w tej sprawie. Sąd orzekający w niniejszej sprawie jest związany prawomocnym wyrokiem podtrzymującym domniemanie legalności uchwały.

Z powodów wyżej opisanych Sąd stwierdził, że prawidłowo organ odwoławczy ocenił, iż zarzut nieistnienia obowiązku jest niezasadny. Obowiązek powstał ex lege, a zgromadzony materiał dowodowy pozwolił na stwierdzenie istnienia tego obowiązku. We wszystkich przypadkach, w których wystawca wezwań nie dysponował prawidłowo sporządzoną dokumentacją lub skarżący wykazał fakt zapłaty opłaty parkingowej; wierzyciel zaopiniował pozytywnie zarzut nieistnienia obowiązku, a organ odwoławczy to zaaprobował.

Prawidłowo również organ ocenił, że niezasadny jest zarzut błędu co do osoby zobowiązanego. Błąd co do osoby zobowiązanego dotyczy sytuacji, w której organ egzekucyjny lub egzekutor podjęli czynności egzekucyjne wobec osoby, którą błędnie uznali za zobowiązanego i której doręczyli tytuł wykonawczy wraz z pouczeniem o prawie wniesienia zarzutów, jak i sytuacji, gdzie w tytule wykonawczym wskazano osobę, na której nie ciąży obowiązek. Zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, podnoszący błąd co do osoby zobowiązanego, nie może zmierzać do ustalenia osoby zobowiązanego, gdyż byłoby to badanie zasadności i wymagalności tytułu wykonawczego. Zarzut błędu co do osoby zobowiązanego powinien dotyczyć jedynie kontroli formalnej tożsamości osoby, co do której prowadzi się egzekucję. Zgodzić się trzeba z Kolegium, że w przypadku, gdy osoba wskazana w tytule wykonawczym kwestionuje okoliczność, że powstał w stosunku do niej dochodzony egzekucyjnie obowiązek – a tak wywodził skarżący – to tak sformułowany zarzut kwalifikuje się jako zarzut nieistnienia obowiązku. Jak wyżej wskazano zarzut nieistnienia obowiązku był niezasadny. Natomiast bezsporna jest okoliczność, że spółka A sp. z o.o. z siedzibą w W. oddała na podstawie umowy leasingu samochód marki Skoda model Octavia 1,6 o nr rejestracyjnym [...] w posiadanie skarżącemu, który jako leasingobiorca był użytkownikiem pojazdu.

Odnosząc się do zarzutu prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ, Sąd w pełnym zakresie podziela ocenę tego zarzutu dokonaną przez Kolegium. Prezydent Miasta K. będąc właściwym rzeczowo, nie był właściwy miejscowo do prowadzenia egzekucji administracyjnej dochodzonego obowiązku wobec strony, która posiada miejsce zamieszkania w Z.. To twierdzenie znajduje oparcie w regulacji prawnej pomieszczonej w art. 19 § 1 i art. 22 § 2 u.p.e.a. Natomiast przywołany przez skarżącego w zażaleniu przepis rozporządzenia wykonawczego do ustawy egzekucyjnej dotyczył odmiennej sytuacji niż analizowana, a to sytuacji, gdy organ egzekucyjny z art. 19 § 2 u.p.e.a. będący pierwotnie właściwym do prowadzenia egzekucji, nie był w stanie jej skutecznie przeprowadzić.

Ma również rację Kolegium w zakresie oceny zarzutu określonego w art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a., motywowanego wadliwością pełnomocnictwa Dyrektora MZUiM w K.. Upoważnienie do działania w imieniu wierzyciela zostało udzielone na podstawie art. 21 ust. 1a u.d.p. Argumentacja skarżącego odwołująca się do uchwały czy statutu MZUiM jest chybiona.

Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i działając na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.