Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 173/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2008-06-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Siły zbrojne
Skarżony organ: Dowódca Jednostki Wojskowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 48 ust. 1, ust. 2 i us. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 10 poz 55
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - tekst jedn.
article: art. 52 ust. 1, ust. 3 i ust. 4, art. 169
journal: Dz.U. 2003 nr 179 poz 1750
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych
article: art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 18 czerwca 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Protokolant asystent sędziego Tomasz Godlewski po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2008 roku na rozprawie sprawy ze skargi I. W. na decyzję Dowódcy [...] Brygady Kawalerii Powietrznej w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na pobieranie nauki poza Siłami Zbrojnymi oddala skargę


UZASADNIENIE

III SA/Łd 173/08

U Z A S A D N I E N I E

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] (Nr [...]) Dowódca [...] Brygady Kawalerii Powietrznej w T. – działając na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 169 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2003 r. Nr 179, poz. 1750 z późn. zm.) w zw. z art. 107 oraz art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tj. Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 z późn. zm.) oraz § 3 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 kwietnia 2000 r. w sprawie pomocy udzielanej żołnierzom zawodowym pobierającym naukę poza Siłami Zbrojnymi oraz warunków jej otrzymywania (Dz. U. Nr 38, poz. 427) – utrzymał w mocy decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] z dnia [...] (Nr [...]), nie zezwalającą mł.chor. I. W. na pobieranie nauki poza Siłami Zbrojnymi.

Z załączonych akt wynika, że Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] w N. decyzją Nr [...] z dnia [...], wydaną w oparciu o przepis art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie zawodowej żołnierzy zawodowych ( Dz. U. Nr 10, poz. 55 ze zm.), wyraził zgodę na rozpoczęcie nauki przez mł. chor. I. W. w Wyższej Szkole Edukacji Zdrowotnej w systemie zaocznym w latach 2003-2006 i na podstawie rozporządzenia MON z dnia 17 kwietnia 2000 r. w sprawie pomocy udzielanej żołnierzom pobierającym naukę poza siłami zbrojnymi, oraz warunków jej otrzymania (Dz. U. Nr 38, poz. 427) przyznał skarżącej pomoc w formie zwolnienia od zajęć służbowych w trakcie procesu szkolenia oraz udzielił urlopu szkoleniowego przez lata określone we wniosku.

W dniu 3 sierpnia 2006 r. skarżąca zwróciła się z wnioskiem do Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] o zwrot poniesionych kosztów nauki, w związku z zakończeniem studiów licencjackich w Wyższej Szkole Edukacji Zdrowotnej w Ł. na kierunku humanistycznym ze specjalnością: Edukacja zdrowotna z promocją zdrowia. Decyzją z dnia [...] (Nr [...]) Dowódca [...] Brygady Kawalerii Powietrznej w T. – działając jako organ I instancji – odmówił zwrotu kosztów nauki. Od przedmiotowej decyzji I. W. w dniu 13 października 2006 r. wniosła odwołanie do Dowódcy Wojsk Lądowych w W. Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] (Nr [...]), na podstawie m.in. art. 8 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ( Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] odmawiającą zwrotu kosztów nauki.

Decyzja Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] stała się przedmiotem skargi wniesionej przez I. W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy organowi II instancji do ponownego rozpoznania lub jej zmiany poprzez przyznanie jej kwoty 9.670,00 PLN tytułem zwrotu poniesionych kosztów nauki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2007 r.w sprawie II SA/Wa 154/07 oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku WSA stwierdził, że organ rozpoznając wniosek o zwrot poniesionych kosztów nauki był obowiązany stosować przepisy prawa materialnego i procesowego obowiązujące w dacie rozpatrywania wniosku. Analizując treść art. 52 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie żołnierzy zawodowych ( Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm. ) oraz rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką ( Dz. U. Nr 135, poz. 1451) WSA w Warszawie stwierdził, że o pomoc finansową może zwrócić się do odpowiedniego organu wojskowego żołnierz zawodowy pobierający naukę. Ponieważ skarżąca studia już ukończyła, na gruncie przepisów obowiązujących w dacie orzekania, nie była osobą uprawnioną do ubiegania się o przyznanie pomocy z tego tytułu. Sąd podkreślił też, że pomoc w związku z pobieraniem nauki może być udzielona jedynie w przypadku , gdy jej poziom i kierunek są zbieżne z wymaganiami kwalifikacyjnymi na zajmowanym lub planowanym stanowisku. Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących wadliwości decyzji ostatecznej Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] z [...] r. Sąd podzielił pogląd organu, że mogą być one skutecznie podnoszone w postępowaniu nadzorczym . Wyrok WSA w Warszawie stał się prawomocny.

W trakcie trwania postępowania przed WSA w Warszawie skarżąca złożyła równolegle wniosek o zmianę lub stwierdzenie nieważności decyzji Nr [...] Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] z dnia [...] r w sprawie wyrażenia zgody na rozpoczęcie nauki przez skarżącą w Wyższej Szkole Edukacji Zdrowotnej w T. w systemie zaocznym w latach 2003-2006. Decyzją z dnia [...] r. (Nr [...]) Dowódca [...] Brygady Kawalerii Powietrznej uwzględnił wniosek i stwierdził nieważność tej decyzji oraz przekazał do ponownego rozpatrzenia – przez organ I instancji – wniosek skarżącej z dnia 10 września 2003 r. (RWD Nr [...]) w sprawie wyrażenia zgody na rozpoczęcie studiów od dnia 1 października 2003 r. ( kserokopia wniosku k-36 akt sądowych). Decyzja ta stała się ostateczna.

Rozpoznając ponownie wniosek I. W. Dowódca Jednostki Wojskowej [...] uzyskał od Dowódcy JW. [...] (Oddział Gospodarczy dla JW. [...]) informacje dotyczące finansowania nauki przez żołnierzy zawodowych. W piśmie tym Dowódca Oddziału Gospodarczego wyjaśnił, powołując się na ustawę o finansach publicznych (art. 95), że budżet państwa jest rocznym planem dochodów i wydatków oraz przychodów i rozchodów. Jest uchwalany na okres jednego roku kalendarzowego i nie jest znane pojęcie gromadzenia środków finansowych na przyszłe okresy. Wobec faktu, iż dotychczas nie było podstaw prawnych do refundacji kosztów nauki (brak ustalającej wysokość kosztów decyzji) nie ma w związku z tym kwoty żądanej przez podoficera w planie wydatków na pokrycie kosztów zakończonej nauki.

Organ I instancji stwierdził, iż skarżąca nie spełnia wymagań przewidzianych w dyspozycji art. 48 ust. 2 ówcześnie obowiązującej ustawy pragmatycznej oraz § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 kwietnia 2000 r. w sprawie pomocy udzielanej żołnierzom zawodowym pobierającym naukę poza Siłami Zbrojnymi oraz warunków jej otrzymywania i decyzją z dnia [...] r. (Nr [...]), na podstawie art. 169 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2003 r., Nr 179, poz. 1750 z późn. zm.) w zw. z art. 107 oraz 48 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych( Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm. ) , nie zezwolił żołnierzowi na pobieranie nauki poza Siłami Zbrojnymi. Organ podkreślił w uzasadnieniu, że wnioskodawczyni nie dopełniła spoczywających na niej obowiązków, wynikających z § 3 ust. 2 wskazanego wyżej rozporządzenia, bowiem dowódca jednostki wojskowej, wydając zezwolenie na pobieranie nauki, określa wysokość kosztów odbywania nauki na podstawie zaświadczenia organu organizującego naukę (szkolenie) oraz sposób i termin ich przekazania żołnierzowi zawodowemu lub organowi organizującemu naukę (szkolenie). Tymczasem ustalono, iż wnioskodawczyni przed rozpoczęciem edukacji takiego zaświadczenia nie dostarczyła. Ponadto nie dopełniła ona kolejnego obowiązku wynikającego z § 3 ust. 1 rozporządzenia który wskazuje, iż jeżeli nauka trwa przez okres dłuższy niż sześć miesięcy, a pokrywanie jej kosztów następuje okresowo, żołnierz zawodowy jest zobowiązany przedstawić dowódcy jednostki wojskowej zaświadczenie potwierdzające zaliczenie kolejnych okresów nauki.

Ponadto – jak wskazał organ – z treści art. 48 ust. 2 ówcześnie obowiązującej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wynika, że pomoc, jak też zgoda na pobieranie nauki poza Siłami Zbrojnymi może być udzielona w okresie pobierania nauki. Potwierdza to zdaniem organu I instancji tezę, iż dowódca nie może gromadzić środków finansowych na przyszłe okresy albo pokrywać koszty nauki już odbytej (wstecz). Organ odwołał się w tym miejscu do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 kwietnia 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 154/07.

Dodatkowo organ I instancji zauważył, iż użycie przez ustawodawcę w art. 48 ust. 2 starej ustawy pragmatycznej zwrotu "w okresie pobierania nauki żołnierz zawodowy może otrzymywać pomoc od organów wojskowych" oznacza, iż pomoc nie ma jako taka charakteru rekompensacyjnego i nie jest obligatoryjna co oznacza, że nie w każdym przypadku pobierania nauki, nawet gdy zostały spełnione ustawowe przesłanki jej przyznania pomoc ta musi być udzielona, a stwierdzenie nieważności decyzji Nr [...] nie musi oznaczać automatycznego ponownego wyrażenia zgody na odbywanie nauki.

W odwołaniu od powyższej decyzji I. W. wnosiła o zmianę zaskarżonej decyzji w całości i zezwolenie jej na odbywanie nauki w ramach studiów licencjackich, przyznanie pomocy w formie zwolnienia od zajęć służbowych w trakcie procesu szkolenia oraz udzielenie urlopu szkoleniowego, na zasadach określonych w przepisach o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, a także zwrotu poniesionych kosztów nauki w ramach studiów żołnierzy licencjackich w kwocie 9.670,00 zł lub uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do jej ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu odwołania strona wskazała, iż w jej ocenie organ I instancji po raz kolejny wydał decyzję wadliwą i niezgodną z prawem. Stwierdziła, że nigdy nie była zobowiązana do przedstawienia organowi I instancji zaświadczenia. Zdaniem skarżącej to organ ma obowiązek określenia z urzędu, jakie dowody są niezbędne dla ustalenia stanu faktycznego i obowiązek ich przeprowadzenia, a wyciągnięcie w stosunku do strony negatywnych skutków nie przedstawienia przez nią żądanych dowodów jest możliwe dopiero po uprzednim zakreśleniu przez organ stronie stosownego terminu do dostarczenia lub wskazania tych dowodów. Wskazała również, że zaświadczenie jest na obecnym etapie w posiadaniu organu oraz że jej akta personalne zawierają wszelkie dowody na zaliczenie kolejnych okresów nauki poza Siłami Zbrojnymi. Ponadto zarzuciła organowi I instancji dowolność i niedopuszczalny sposób wyciągania wniosków z faktu braku złożenia odwołania od decyzji z dnia [...] r. Skarżąca podkreślała, że uznaniowość decyzji o wyrażeniu zgody na odbywanie nauki poza siłami zbrojnymi nie oznacza dowolności i wskazywała że w okresie studiów korzystała ze zwolnień od zajęć służbowych i urlopów szkoleniowych , a ewentualna decyzja odmowna powinna skutkować odmienną kwalifikacją nieobecności skarżącej w jednostce.

Nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania, Dowódca [...] Brygady Kawalerii Powietrznej wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] r. (Nr [...]) utrzymał w mocy decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w sprawie nie zezwolenia na pobieranie nauki poza Siłami Zbrojnymi. Zdaniem organu odwołująca się nie dopełniła spoczywających na niej obowiązków wynikających z § 3 ust. 2 rozporządzenia w sprawie pomocy udzielanej żołnierzom zawodowym pobierającym naukę poza Siłami Zbrojnymi oraz warunków jej otrzymywania. Skarżąca zobowiązana bowiem była w chwili składania wniosku w 2003 r. do dostarczenia zaświadczenia organu organizującego naukę celem określenia wysokości kosztów odbywania nauki przez dowódcę jednostki. Takich dokumentów skarżąca nigdy nie dostarczyła. Nie dostarczała również wymaganych zaświadczeń potwierdzających zaliczenie kolejnych okresów nauki. Po raz pierwszy dostarczyła wymagane dokumenty wraz z nowym wnioskiem do Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] w dniu 3 sierpnia 2006 r., to jest po zakończeniu całego etapu nauki. Zdaniem organu, mylne jest twierdzenie strony, że nie była nigdy zobowiązana do przedstawienia organowi I instancji takowego zaświadczenia.

Ustosunkowując się do pozostałych zarzutów, organ wskazał również, iż wyrażeniu zgody na obecnym etapie sprzeciwia się m.in. postanowienie art. 48 ust. 2 ówcześnie obowiązującej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Z wykładni gramatycznej powyższego przepisu wynika bowiem, że ustawa nie przewiduje możliwości udzielenia pomocy po zakończonym okresie pobierania nauki. Również rozporządzenie w sprawie pomocy udzielanej żołnierzom zawodowym pobierającym naukę poza Siłami Zbrojnymi oraz warunków jej otrzymywania nie przewiduje możliwości udzielenia pomocy po ukończonej nauce, a podnoszone przez stronę zarzuty dotyczące posiadania przez organ zaświadczenia o zakończeniu przez stronę poszczególnych okresów nauki również nie zasługują na uwzględnienie, bowiem zaświadczenie zostało przesłano post factum.

Jak zauważa dalej organ odwoławczy stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] r. spowodowało, że wniosek zgodnie z art. 169 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych musiał być rozpoznany na podstawie przepisów obowiązujących w dniu jego składania jednakże w odniesieniu do zdarzeń faktycznych będących podstawą postępowania które nastąpiły po stwierdzeniu nieważności. Wyeliminowanie powyższej decyzji w trybie stwierdzenia nieważności oznacza, że organ ponownie musi rozpatrzyć wszelkie "za" i "przeciw" odnośnie wydania zezwolenia i nie jest w ogóle związany poprzednim stanowiskiem, gdyż przestało ono istnieć wraz z decyzją której nieważność stwierdzono. W zaistniałej sytuacji w taki sposób wniosek strony został rozpatrzony, a z przeprowadzonego postępowania dowodowego jednoznacznie wynika, iż zaświadczenie zostało doręczone już po zakończeniu nauki w 2006 r., a nie przedłożone wraz z wnioskiem w 2003 r. i kolejnych latach jak wymagają tego przepisy. Tym samym, w ocenie organu, nie istniał żaden prawny obowiązek wyrażenia zgody na odbywanie nauki, a jedynie rozpoznania wniosku na nowo.

Organ odwoławczy odnosząc się do podniesionego zarzutu uznaniowości stwierdził, że jeśli decyzja korzysta z waloru uznaniowości to nie oznacza to automatycznego ponownego wyrażenia zgody na odbywanie nauki. Uznaniowość oznacza, że to sam organ określa w jakich okolicznościach może udzielić zgody na naukę, mając na względzie racjonalne gospodarowanie środkami publicznymi. Natomiast fakt wykorzystania przez żołnierza przysługującego mu urlopu szkoleniowego oraz zwolnień od zajęć nie może stanowić elementu nacisku wobec organu I instancji, który miał rozpatrzyć ponownie wniosek. Organ odwoławczy powołał się też na wypowiedź ówczesnego dowódcy skarżącej, z której miało wynikać, że skarżąca nie była wtedy zainteresowana zwrotem kosztów nauki i dlatego nie dostarczyła wymaganych dokumentów.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi I. W. zarzuciła .organowi II instancji: 1) naruszenie prawa materialnego, a w szczególności § 1 ust. 1 pkt 1, § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 17 kwietnia 2000 r. w sprawie pomocy udzielanej żołnierzom zawodowym pobierającym naukę poza Siłami Zbrojnymi oraz warunków jej otrzymywania( Dz. U. Nr 38, poz. 427) oraz art. 52 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, które miało wpływ na wynik sprawy; 2) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 79 § 1 k.p.a. poprzez ograniczenie skarżącej możliwości aktywnego udziału w postępowaniu i przeprowadzenie bez udziału skarżącej dowodu z "wypowiedzi ówczesnego dowódcy", co skutkowało m.in. błędnym uznaniem, że skarżąca nie była zainteresowana zwrotem kosztów nauki.

W ocenie skarżącej, nie można w zaistniałym stanie rzeczy zarzucać jej wskazanego przez organ II instancji naruszenia § 3 ust. 2 rozporządzenia w sprawie pomocy udzielanej żołnierzom zawodowym pobierającym naukę poza Siłami Zbrojnymi oraz warunków jej otrzymywania poprzez niedostarczenie zaświadczenia organu organizującego naukę (szkolenie) o wysokości kosztów pobieranej nauki, albowiem nie została nigdy przez organ l instancji zobowiązana do przedstawienia organowi zaświadczenia o wysokości kosztów nauki poza Siłami Zbrojnymi.

W odpowiedzi na skargę Dowódca [...] Brygady Kawalerii Powietrznej w T. w całości podtrzymał swoje dotychczasowe rozstrzygnięciu i argumenty podniesione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie natomiast z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) [dalej: p.p.s.a.] sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl zaś art. 145 § 1 wymienionej ustawy Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego;

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Rozpoznając niniejszą skargę Sąd nie stwierdził, aby organ podejmując zaskarżoną decyzję, dopuścił się takiego naruszenia prawa materialnego, ewentualnie przepisów postępowania, w stopniu, które uzasadniałoby uchylenie zaskarżonego wyroku.

Przedmiotem oceny Sądu w rozpatrywanej sprawie są: decyzja Dowódcy [...] Brygady Kawalerii Powietrznej w T. z dnia [...]r. i poprzedzająca ją decyzja Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] z dnia [...] r. (Nr [...]), wydane po stwierdzeniu nieważności decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] z dnia [...] r. a, rozstrzygające wniosek skarżącej z dnia 10 września 2003 r. o wyrażenie zgody na rozpoczęcie studiów w 2003 r

Już tylko porównanie daty wydanych decyzji z samą treścią wniosku wskazuje, że w dacie jego rozstrzygania nie istniał już przedmiot rozstrzygnięcia . Wniosek rozpoznawany w 2007 i 2008 r. dotyczył bowiem wyrażenia zgody na naukę poza Siłami Zbrojnymi w latach 2003 -2006 i został rozpoznany po zakończeniu studiów przez skarżącą.

W dacie złożenia wniosku kwestie udzielenia zgody na pobieranie przez żołnierza nauki poza Siłami Zbrojnymi regulowała ustawa z dnia 30 czerwca 1970 r. o Służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ( tekst jedn. Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz.55) uchylona następnie przez ustawę z dnia 11 września 2003 r. o Służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ( Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ), która weszła w życie 1 lipca 2004 r.

Art. 169 ustawy nowej ustawy o Służbie wojskowej żołnierzy zawodowych stanowi , że sprawy wszczęte, lecz niezakończone ostateczną decyzją przed dniem 1 lipca 2004 r. prowadzi się nadal według przepisów dotychczasowych.

Organy, powołując się na wyżej przytoczony przepis, rozstrzygnęły sprawę w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tj. Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm. – dalej stara ustawa pragmatyczna) oraz § 3 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 kwietnia 2000 r. w sprawie pomocy udzielanej żołnierzom zawodowym pobierającym naukę poza Siłami Zbrojnymi oraz warunków jej otrzymywania (Dz. U. Nr 38, poz. 427 – dalej rozporządzenie z dnia 17 kwietnia 2000 r.). Organ II instancji uznał bowiem, że wobec uprzedniego stwierdzenia nieważności pierwszej decyzji odmawiającej stronie wyrażenia zgody na pobieranie nauki, organy rozpoznając ponownie ten wniosek winny stosować przepisy z daty wniesienia wniosku odnosząc je do stanu faktycznego z daty orzekania.

Przepis art. 48 ust. 1 i 2 ustawy z 30 czerwca 1970 r. stanowił, że żołnierz zawodowy może pobierać naukę poza Siłami Zbrojnymi, jeżeli nie koliduje to z wykonywaniem zadań służbowych. W okresie pobierania nauki żołnierz zawodowy może otrzymać pomoc od organów wojskowych. Pomoc ta jest udzielana wyłącznie w przypadkach, gdy żołnierz na pobieranie nauki uzyskał zezwolenie dowódcy jednostki wojskowej.

Dalsze, szczegółowe regulacje w tym zakresie znalazły się w obowiązującym ówcześnie rozporządzeniu z dnia 17 kwietnia 2000 r. wydanym na podstawie delegacji zawartej w ust. 3 art. 48 ustawy. M. in. zgodnie z § 1 ust. 1 i ust. 2 tego rozporządzenia, żołnierzowi zawodowemu pobierającemu naukę poza Siłami Zbrojnymi przysługiwała pomoc w formie: 1) zwrotu kosztów nauki pobieranych przez organ organizujący naukę (szkolenie); 2) zwrotu należności z tytułu kosztów podróży służbowej na obszarze kraju w wysokości i na zasadach określonych w przepisach o należnościach przysługujących z tytułu podróży służbowych na obszarze kraju.

Odmawiając udzielenia zgody I. W. na pobieranie nauki poza Siłami Zbrojnymi organy wskazały przede wszystkim na fakt, iż wniosek o udzielenie zgody na pobieranie nauki jest rozpatrywany po zakończeniu edukacji przez wnioskodawczynię, co powoduje, że brak jest podstaw prawnych do jego uwzględnienia, gdyż zarówno ustawa jak i rozporządzenie nie przewidywały możliwości udzielenia pomocy po ukończonej nauce. W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, co do zasady należy zgodzić się z taką wykładnią art. 48 ust.2 ustawy z 1970 r. dokonaną przez organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi rozpoznającego niniejszą sprawę, w sprawie miały zastosowanie przepisy obowiązujące w dacie orzekania, gdyż nie było podstaw do zastosowania art. 169 ustawy o Służbie wojskowej żołnierzy zawodowych z 11 września 2003 r. Zdaniem Sądu cytowany już wyżej przepis jednoznacznie stanowi, że według przepisów dotychczasowych prowadzić należy sprawy wszczęte , lecz niezakończone ostateczną decyzją przez dniem 1 lipca 2004 r. Taka zaś sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła, bowiem sprawa wszczęta wnioskiem skarżącej z dnia 10 września 2003 r. została zakończona decyzją Dowódcy Jednostki Wojskowej [...], która stała się ostateczna, przed dniem wejścia w życie nowej ustawy o Służbie wojskowej żołnierzy zawodowych tj. przed 1 lipca 2004 r. Fakt, że następnie w trybie nadzwyczajnym decyzja ta została wyeliminowana z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc nie zmienia tej okoliczności. Przepis art. 169 jest przepisem szczególnym i jako taki musi on być interpretowany ściśle a nie rozszerzająco. Przyjąć w związku z tym należy, że organ orzekający w sprawie zobowiązany był stosować przepisy prawa materialnego i procesowego obowiązujące w dniu rozpatrywania wniosku. Rozstrzygnięcie powinno opierać się o przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonej decyzji czyli przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2003 r. Nr 179, poz. 1750 ze zm.).

Nowa ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w art. 52 ust. 1 stanowi, że żołnierz zawodowy może pobierać naukę , jeżeli nie koliduje to z wykonywaniem zadań służbowych.

O fakcie pobierania nauki żołnierz zawodowy pisemnie informuje dowódcę jednostki wojskowej, w której zajmuje stanowisko służbowe ( ust. 2) . Zgodnie z art. 52 ust.3 żołnierz może wystąpić do organu, o którym mowa w ust. 5, o udzielenie pomocy w związku z pobieraniem nauki .

Pomoc, o której mowa w ust. 3 , może być udzielona wyłącznie w przypadkach, gdy poziom i kierunek nauki są zbieżne z wymaganiami kwalifikacyjnymi na zajmowanym lub na planowanym do wyznaczenia stanowisku służbowym (ust. 4).

Natomiast szczegółowy tryb pobierania nauki przez żołnierzy zawodowych oraz rodzaj i zakres pomocy, jaka może być im udzielana określony został w rozdziale 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką (Dz. U. Nr 135, poz. 1451). Zgodnie z § 3 ust. 1 i 2 tego rozporządzenia żołnierzowi zawodowemu pobierającemu naukę może być udzielona pomoc finansowa w formie: 1) zwrotu kosztów nauki pobieranych przez organ organizujący naukę; 2) zwrotu należności z tytułu kosztów podróży służbowej na obszarze kraju w wysokości i na zasadach określonych w przepisach o należnościach przysługujących z tytułu podróży służbowych na obszarze kraju.

W świetle § 4 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia żołnierz zawodowy zainteresowany uzyskaniem pomocy od organu wojskowego na naukę składa wniosek o przyznanie pomocy do organu, o którym mowa w art. 52 ust. 5 powołanej ustawy. We wniosku, o którym mowa w ust. 1, żołnierz zawodowy określa, z jakiej formy pomocy chciałby skorzystać, dołączając informację o formie podjętej nauki oraz zaświadczenie ze szkoły (uczelni) o pobieraniu nauki.

Z przedstawionego stanu prawnego, wynika, że o "pomoc w związku z pobieraniem nauki" może się zwrócić do odpowiedniego organu wojskowego jedynie żołnierz zawodowy zamierzający rozpocząć naukę lub pobierający naukę. Ustawa nie przewiduje takiej sytuacji aby pomoc mogła być udzielona po zakończonym okresie pobierania nauki . Nie występuje już ponadto instytucja "zezwolenia dowódcy jednostki na pobieranie nauki" a z żołnierzem , zgodnie z art. 52 ust. 5 ustawy zawierana jest "umowa "określająca m.in. formy pomocy.

Stwierdzić zatem należy, że niezależnie od tego czy przedmiotową sytuację oceniać będziemy na podstawie starych czy nowych przepisów ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych , w dacie wydania zaskarżonej decyzji, wobec ukończenia studiów przez skarżącą nie istniał już przedmiot postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania winna zaś skutkować wydaniem decyzji o umorzeniu postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Skoro jednak organy wydały decyzję odmawiającą zgody na pobieranie nauki przez skarżącą ,niecelowym było, w ocenie Sądu, uchylanie tej decyzji tylko z tego powodu.

W zaistniałej sytuacji, w ocenie Sądu, w ostatecznym rezultacie rozstrzygnięcie organów odpowiada prawu. Taka ocena stanu prawnego powoduje , że nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy ocena zarzutów podnoszonych przez skarżącą dotyczących naruszenia przez organ przepisów postępowania, tj bezzasadności zarzutu naruszenia § 3 ust. 2 rozporządzenia MON z 17.04.2000 r. przez niedostarczenie zaświadczenia organu organizującego naukę, naruszenia k.p.a. w tym art. 75 § 1 i 79 § 1 k.p.a. przez powołanie się w uzasadnieniu na wypowiedź byłego dowódcy bez przeprowadzenia dowodu z jego przesłuchania i błędnej oceny przedstawionych przez skarżącą dowodów. Podkreślić też należy, że wniosek I. W. o zwrot poniesionych kosztów nauki został już rozstrzygnięty ostateczną decyzją Dowódcy Wojsk Lądowych z [...] r. , co do legalności której wypowiedział się WSA w Warszawie w wyroku II SA/Wa 154/07.

Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę jako nieuzasadnioną.

e.o.