Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 269/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2018-05-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 37 ust. 1, art. 41 ust. 1, art. 43 ust. 1, art. 2 pkt 28, art. 61 ust. 8 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 217
law: Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014- 2020

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Maczewski, Sędziowie Sędzia WSA Anna Sokołowska, Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Furtak-Biernat, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 maja 2018 r. sprawy ze skargi M. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa z siedzibą w D., T.K. i A. S. na rozstrzygnięcie Zarządu Województwa z dnia 23 marca 2018 nr [...] w przedmiocie odmowy podpisania umowy o dofinansowanie projektu w ramach polityki spójności oddala skargę.


UZASADNIENIE

Sygn. akt I SA/Sz [...]

U Z A S A D N I E N I E

W dniu [...] r. w odpowiedzi na konkurs

nr [...], złożono do Zarządu Województwa, działającego w imieniu Instytucji Zarządzającej Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Z. na lata 2014-2020 (dalej: "organ") wniosek o dofinansowanie projektu pn. "[...]", któremu nadano nr [...] W rubryce "Nazwa wnioskodawcy" wskazano "[...]. Wniosek podpisali T. K. i A. S. – wspólnicy ww. spółki cywilnej.

Decyzją z dnia [...] r. ww. projekt w wyniku zwiększenia alokacji uzyskał pozytywną ocenę i przyznano mu dofinansowanie

z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, w wysokości [...] zł.

Pismem z dnia [...] r. adresowanym do [...], organ poinformował o pozytywnym wyniku oceny i wyborze do dofinansowania projektu oraz wezwano do złożenia dokumentów niezbędnych do zawarcia umowy o dofinansowanie.

W dniu [...] r. organ został poinformowany o zmianie formy prawnej Wnioskodawcy, a w piśmie z dnia [...] r. [...] spółka

z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa (powstała wskutek przekształcenia [...].) - dalej: "Spółka", uzasadniła zmianę formy prawnej, wskazując, że były one podyktowane m.in. koniecznością dostosowania zwiększającej się wielkości firmy do czynników finansowych i majątku oraz większej identyfikowalności firmy w branży jak również przedłożono dokumenty potwierdzające zmianę formy prawnej (akty notarialne). Jednocześnie Spółka zwróciła się z prośbą o akceptację zmiany i możliwość dalszego uczestnictwa w realizacji ww. projektu w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Z. 2014-2020 (dalej: RPO) poprzez zawarcie umowy o dofinansowanie ww. projektu.

Z treści ww. pisma oraz aktów notarialnych wynikało, że zmiana [...] przebiegała w trzech etapach.

Po pierwsze, [...] r. wspólnicy spółki cywilnej T. K. i A. S. założyli [...] spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością. Udziały w tej spółce objęli: T. K. (55%) oraz A. S. (45%).

Następnie, zgodnie z treścią aktu notarialnego z dnia [...] r.,

Rep. A nr [...] z dniem [...] r. [...] sp. z o.o. przystąpiła

do [...]. Z treści ww. aktu notarialnego wynikało, że przystępująca do umowy spółki cywilnej, [...] sp. z o.o. przejęła na siebie odpowiedzialność za powstałe wcześniej zobowiązania

i należności spółki cywilnej. Jednocześnie, wspólnicy spółki cywilnej oświadczyli, że na ww. przystąpienie wyrażają zgodę, a także, że wyrażają zgodę na udział [...] sp. z o.o. w zobowiązaniach i należnościach spółki powstałych przed dniem [...] r. Po przystąpieniu [...] sp. z o.o. do spółki cywilnej, udziały w spółce cywilnej kształtowały się następująco: T. K. 53,9%, A. S. 44,1%, [...] sp. z o.o. 2,0%.

Kolejno, w dniu [...] r., odbyło się zebranie wspólników spółki cywilnej, na którym podjęto uchwałę o przekształceniu spółki cywilnej w spółkę komandytową. Skutkiem powyższego było powstanie spółki [...] sp. z o.o. sp. k., w której komplementariuszem została spółka [...] sp. z o.o.,

a komandytariuszami T. K. i A. S..

Mając powyższe okoliczności na uwadze, organ w piśmie z dnia [...] r. poinformował T. K. oraz A. S. (byłych wspólników [...]), że uchwałą nr [...] z dnia [...] r, zdecydował o odmowie podpisania umowy o dofinansowanie.

W uzasadnieniu pisma wyjaśnił, że w przypadku pozytywnej oceny wniosku

z dnia [...] r. złożonego przez wspólników [...].c. T. K. i A. S., prawo zawarcia umowy o dofinansowanie

ww. projektu przysługiwało wyłącznie T. K. i A. S. jako wspólnikom tej spółki cywilnej. [...] spółka z o.o. nie złożyła wniosku o dofinansowanie, nie nabyła także uprawnień wynikających z faktu złożenia wniosku o dofinansowanie, w tym uprawnienia do zawarcia umowy

o dofinansowanie. Nadto te uprawnienia nie mogą też obecnie przysługiwać [...] sp. z o.o. sp.k., jako następcy prawnemu T. K., A. S. oraz [...] sp. z o.o. działających jako wspólników [...].

Organ wskazał przy tym na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia [...] r,, sygn. akt [...], zgodnie z którą dopuszcza się możliwość wstąpienia do spółki cywilnej nowego wspólnika i przejęcia przez niego dotychczasowych zobowiązań oraz uprawnień za zgodą pozostałych wspólników,

w tym i jednocześnie ustępujących z tej spółki. Stwierdził jednak, że przyjmując nawet hipotetycznie, iż możliwość przejęcia przez nowego wspólnika [...].c.

[...], tj. przez [...] sp. z o.o. uprawnienia do zawarcia umowy o dofinansowanie projektu, w przypadku pozytywnej oceny złożonego wniosku o dofinansowanie, nie została wyłączona przez szczególne regulacje zawarte w ustawie wdrożeniowej (rozpatrując na gruncie przedmiotowej sprawy), to i tak w stanie faktycznym sprawy nie został spełniony warunek wskazany w powołanym wyżej orzeczeniu.

Z treści ww. aktu notarialnego z dnia [...] r. wynika bowiem,

że T. K. oraz A. S. jako wspólnicy spółki cywilnej oświadczyli jedynie, że wyrażają zgodę na przystąpienie do ich spółki cywilnej [...] sp. z o.o., a także że wyrażają zgodę na udział tej spółki wyłącznie

w "zobowiązaniach i należnościach spółki powstałych przed zawarciem niniejszej umowy". W oświadczeniu tym zabrakło więc zgody na przejęcie przez [...] sp. z o.o. uprawnień (praw), które dla wspólników [...] mogłyby wynikać z faktu złożenia przez nich wniosku o dofinansowanie projektu, takich jak np. uprawnienie do zawarcia umowy o dofinansowanie.

Podsumowując, organ stwierdził, że przejście na spółkę zmienioną praw

i obowiązków spółki zmienianej może dotyczyć wyłącznie tych praw i obowiązków, które przysługiwały spółce zmienianej. W rozpatrywanym przypadku, oznacza to,

że na Spółkę mogły przejść wyłącznie te prawa i obowiązki, które w dniu przekształcenia, łącznie przysługiwały wszystkim wspólnikom spółki cywilnej,

tj. zarówno T. K., A. S. oraz

[...] sp. z o.o.

Organ wskazał, także, że powyższe stanowisko, zostało przedstawione

w opiniach prawnych sporządzonych przez zewnętrzne kancelarie prawne z dnia

[...] r. oraz z dnia [...] r., które w toku postępowania zostały przekazane Spółce.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Spółka oraz T. K. i A. S. – reprezentowani przez radcę prawnego – wnieśli protest na negatywną ocenę ww. projektu, która przejawiła się odmową podpisania umowy o dofinansowanie oraz wniosła o zmianę podjętego rozstrzygnięcia

i podpisanie umowy o dofinansowanie ze spółką [...] sp. z o.o. sp. k.

Zakwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzucono:

1) pominięcie okoliczności, że organ ukształtował ramy prawne konkursu w taki sposób, że wnioskodawcą mogła być spółka cywilna;

2) oparcie rozstrzygnięcia na błędnej wykładni pojęcia przedsiębiorstwo

w rozumieniu Załącznika I do Rozporządzenia Komisji (UE) nr [...], wykluczającej spółkę cywilną z jego zakresu znaczeniowego, co miało kluczowe znaczenie dla odmowy zawarcia umowy o dofinansowanie z następcą prawnym Wnioskodawcy;

3) wadliwe przyjęcie, że przystępując do spółki cywilnej, [...] sp. z o.o. nie nabyła uprawnień wynikających ze złożenia wniosku o dofinansowanie;

4) pominięcie okoliczności, że przeprowadzone przez Wnioskodawców zmiany organizacyjne nie wpłynęły w żaden sposób na przedsiębiorstwo ubiegające się

o dofinansowanie, tj. nie doszło do zmiany beneficjenta rzeczywistego przedsiębiorstwa, zaś żaden podmiot uzyskałby nienależnej korzyści na skutek zawarcia umowy o dofinansowanie.

Pismem z dnia [...] r. nr [...], po ponownym przeanalizowaniu sprawy, organ poinformował Spółkę, że nie uwzględnia złożonego protestu.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że ogłaszając ww. konkurs podał informacje obejmujące dane wymagane ustawą wdrożeniową (art. 40 ustawy wdrożeniowej), udostępnił również regulamin konkursu (art. 41 ustawy wdrożeniowej), określający m.in. procedurę podpisania umowy o dofinansowanie. Umowa o dofinansowanie może zostać podpisana, jeśli projekt spełnia wszystkie kryteria, na podstawie których został wybrany do dofinansowania. Organ przed podpisaniem umowy może sprawdzić, czy projekt nadal spełnia wszystkie kryteria wyboru. Organ może odmówić podpisania umowy w przypadku, gdy projekt i/lub wnioskodawca nie spełnia wszystkich kryteriów wyboru. Ocena kryterium 1.8 Zgodność z wymogami pomocy publicznej polega zaś na weryfikacji czy możliwe jest udzielenie pomocy publicznej, a zakres projektu jest możliwy do objęcia wsparciem zgodnie z rozporządzeniem RPI. Zgodnie zaś z § 11 rozporządzenia RPI pomoc może być udzielona, jeżeli przedsiębiorca złożył wniosek o udzielenie pomocy (...).

Następnie, organ odniósł się do powoływanego przez Spółkę wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia

[...] r. [...], stwierdzając, że zostało ono wydane w zupełnie innym stanie faktycznym, a rozważania w nim zawarte zostały przedstawione

w kontekście naruszenia trwałości projektu, o której mowa w art. 57 rozporządzenia [...]. Organ wskazał przy tym, że nie kwestionuje stanowiska przedstawionego ww. wyroku, że beneficjentem pomocy na gruncie ustawodawstwa unijnego jest przedsiębiorstwo. Uważa jednak, że "przedsiębiorstwem" w rozumieniu omawianej definicji zawartej w art. 1 Załącznika I do rozporządzenia [...], tj. podmiotem zdolnym do prowadzenia działalności gospodarczej, nie jest spółka cywilna, lecz jej wspólnicy.

Jednocześnie, organ zauważył, że nawet w przypadku uznania

za ww. wyrokiem, że beneficjentem pomocy unijnej może być spółka cywilna

w osobach konkretnych wspólników (z czym organ także się nie zgadza),

to w sprawie, z uwagi na przepisy art. 2 pkt 26 i 28 ustawy wdrożeniowej

(art. 2 pkt. 26 i 28 tej ustawy), spółka [...] sp. z o.o. sp.k., będąc następcą prawnym spółki cywilnej, którą tworzyli T. K., A. S.

i [...] sp. z o.o. i tak nie mogłaby stać się stroną umowy o dofinansowanie. Pisemny wniosek o dofinansowanie projektu, jako wspólnicy spółki cywilnej, złożyli bowiem jedynie T. K. i A. S..

Z tych zatem względów, organ w całości podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w piśmie z dnia [...] r. informującym o odmowie podpisania umowy o dofinansowanie i wskazał, że:

1) status wnioskodawcy oraz beneficjenta przysługuje poszczególnym wspólnikom spółki cywilnej, a nie samej spółce cywilnej;

2) nie podziela argumentacji pełnomocnika o skuteczności rozszerzenia prawa do zawarcia umowy o dofinansowanie na wspólnika, który przystąpił do [...] tj. na spółkę [...] sp. z o.o.;

3) nie znajduje podstaw prawnych umożliwiających zawarcie umowy

o dofinansowanie Projektu ze spółką [...] sp. z o.o. sp.k.

Jednocześnie - w ocenie organu - przysługujące pierwotnie T. K. i A. S., jako autorom pisemnego wniosku

o dofinansowanie i wspólnikom [...], uprawnienie do zawarcia umowy o dofinansowanie stanowi raczej roszczenie niż prawo majątkowe. Bez względu na to, czy jest to roszczenia czy też prawo majątkowe, nie zostało ono jednak nabyte przez [...] sp. z o.o. Skoro więc, [...] sp. z o.o. nie złożyła wniosku o dofinansowanie, ani też przez przystąpienie do spółki [...] nie nabyła uprawnień wynikających z faktu złożenia wniosku o dofinansowanie, w tym uprawnienia do zawarcia umowy o dofinansowanie, to uprawnienia te nie mogą obecnie przysługiwać [...] sp. z o.o. sp. k.

Nadto, organ nie zgodził się ze Spółką, że po pierwsze, przekształcenie spółki cywilnej w spółkę komandytową nie budziłoby wątpliwości i nie byłoby traktowane jako przyczyna odmowy podpisania umowy o dofinansowanie, a po drugie,

że opisane zmiany formalno-organizacyjne byłyby pozytywnie ocenione, gdyby zostały przeprowadzone po podpisaniu umowy o dofinansowanie. W ocenie organu, żadna z takich czynności nie miała bowiem w sprawie miejsca i zdecydowanie przedwczesne jest wskazywanie na ich wynik.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Spółka oraz T. K. i A. S. (dalej: skarżący) – reprezentowani przez radcę prawnego – wnieśli o stwierdzenie, że odmowa zawarcia umowy o dofinansowanie narusza prawo i naruszenie to ma istotny wpływ oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Zarząd Województwa,

a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości dwukrotności stawki minimalnej, według norm przepisanych.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie:

1) art. 37 ust. 1 i art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz. U. z 2016 r., poz. 217 ze zm.) – dalej: "ustawa wdrożeniowa", przez nieuwzględnienie sformułowania reguł konkursu w sposób nierzetelny, nieprzejrzysty i sprzeczny z prawem, a to przez dopuszczający możliwości aplikowania o dofinansowanie przez jednostkę organizacyjną nieposiadającą zdolności prawnej (spółkę cywilną);

2) art. 2 Konstytucji RP oraz art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej przez naruszenie zasady zaufania do państwa, wyrażające się w wyciągnięciu negatywnych dla Skarżącej konsekwencji (odmowy zawarcia umowy o dofinansowanie) z błędu wywołanego i zawinionego przez organ;

3) art. 43 ust. 1 ustawy wdrożeniowej przez brak wezwania wnioskodawcy do uzupełnienia wniosku w zakresie warunków formalnych poprzez wskazanie, że wnioskodawcą są wspólnicy spółki cywilnej;

4) art. 1 Załącznika I do Rozporządzenia Komisji (UE) nr [...], przez błędną wykładnię wykluczającą spółkę cywilną z zakresu pojęcia przedsiębiorstwo,

co miało kluczowe znaczenie dla odmowy zawarcia umowy o dofinansowanie z następcą prawnym [...]

5) art. 2 pkt 28 ustawy wdrożeniowej przez pominięcie okoliczności,

że przeprowadzone zmiany organizacyjne nie wpłynęły w żaden sposób

na przedsiębiorstwo ubiegające się o dofinansowanie, nie doszło do zmiany beneficjenta rzeczywistego przedsiębiorstwa, zaś żaden podmiot nie uzyskałby nienależnej korzyści na skutek zawarcia umowy o dofinansowanie;

6) art. 863 § 1-3 ustawy Kodeks cywilny poprzez przyjęcie, że przystępując do [...], [...] sp. z o.o. nie nabyła uprawnień wynikających ze złożenia wniosku o dofinansowanie;

7) art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej przez nieustosunkowanie się do niektórych zarzutów sformułowanych w proteście.

W skardze, zawarto również wniosek o przeprowadzenie dowodu

z następujących dokumentów:

1) regulaminu konkursu oraz załącznik nr [...] do tego regulaminu na okoliczność dopuszczenia przez Zarząd Województwa możliwości złożenia wniosku o dofinansowanie przez spółkę cywilną;

2) uchwały Nr [...] Zarządu Województwa z dnia

[...] r. wraz z załącznikiem nr [...] (lista projektów, które spełniły kryteria wyboru projektów i uzyskały kolejno największą liczbę punktów z wyróżnieniem projektów wybranych do dofinansowania) na okoliczność traktowania [...].C. przez Zarząd Województwa jako wnioskodawcy;

3) pisma Zarządu Województwa z dnia [...] r. na okoliczność traktowania [...].C. przez Zarząd Województwa jako wnioskodawcy;

4) informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu z rejestru przedsiębiorców dla [...] sp. z o.o. na okoliczność daty powstania spółki oraz jej struktury własnościowej;

5) aktu notarialnego rep. A nr [...] na okoliczność przystąpienia [...] sp. z o.o. do [...]; informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu z rejestru przedsiębiorców dla [...] sp. z o.o. sp.k. na okoliczność przekształcenia [...].c. [...] w spółkę [...] sp. z o.o. sp.k.

Organ w odpowiedzi na skargę z dnia [...] r. podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej.

Sąd na rozprawie w dniu [...] r. postanowił przeprowadzić dowody z dokumentów wskazanych przez skarżących.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Skarga nie jest zasadna i jako taka podlegała oddaleniu.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 powołanej ustawy).

Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, ze zm. dalej jako: "p.p.s.a."). Jednak na podstawie art. 3 § 3 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Takimi przepisami szczególnymi są także przepisy ustawy wdrożeniowej, które określają m.in. sposób wyboru projektów do dofinansowania oraz procedurę odwoławczą w sprawach dotyczących oceny projektów finansowanych ze środków regionalnego programu operacyjnego. Jedynie w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie do postępowania przed sądami administracyjnymi stosuje się odpowiednio przepisy ustawy p.p.s.a., z wyłączeniami, o których mowa w art. 64 ustawy wdrożeniowej.

Spór w rozpatrywanej sprawie dotyczy tego czy zasadnie organ odmówił podpisania umowy o dofinansowanie z [...] sp. z o.o. spółką komandytową, uznając, że podmiot ten nie jest wnioskodawcą, albowiem byli nimi pierwotnie T. K. i A. S. tj. wspólnicy [...].c., nie zaś sama spółka cywilna [...], do której nadto już po złożeniu wniosku o dofinansowanie dołączył kolejny wspólnik tj. [...] sp. z o.o., a która to spółka cywilna ze zmienionym składem osobowym następnie została przekształcona w [...] sp. z o.o. spółkę komandytową.

Po pierwsze skarżący zarzucają nieprawidłowe ukształtowanie reguł konkursu poprzez dopuszczenie do udziału w nim spółek cywilnych jako jednostek organizacyjnych nie posiadających zdolności prawnej. Spór dotyczy nadto tego czy spółkę cywilną należy uznać za przedsiębiorstwo w myśl art. 1 Załącznika I do Rozporządzenia Komisji (UE) nr [...] – skarżący bowiem twierdzą, że wykluczenie spółki cywilnej z zakresu pojęcia przedsiębiorstwo stanowi błędną wykładnię tego przepisu.

W pierwszym rzędzie Sąd zauważa, że skarżący w swoich twierdzeniach są niekonsekwentni. Z jednej strony bowiem wskazują, że organ nieprawidłowo ukształtował reguły konkursu dopuszczając możliwość udziału w nim spółki cywilnej, z drugiej zaś strony twierdzą, że organ błędnie uznaje, iż spółka cywilna nie jest przedsiębiorstwem o którym mowa w art. 1 Załącznika I do Rozporządzenia Komisji (UE) nr [...], co w istocie oznacza, że zdaniem skarżących spółka cywilna może jednak być wnioskodawcą i beneficjentem w konkursie. Powyższe zarzuty są w istocie sprzeczne, z jednej strony skarżący bowiem zmierzają do wykazania, że błędne było dopuszczenie spółek cywilnych do udziału w konkursie, z drugiej zaś strony zmierzają do wykazania że w istocie jednak organ winien przyjąć, iż spółki cywilne mogły w nim wziąć udział i uzyskać dofinansowanie.

Zdaniem Sądu w badanej sprawie nie można mówić o nieprawidłowym ukształtowaniu reguł konkursu w sposób na który wskazują skarżący. Jak wyjaśniono bowiem w Regulaminie konkursu w "Słowniku pojęć" znajdującym się na stronie 4 Regulaminu, a dokładnie w pkt 1 Słownika, beneficjent to podmiot o którym mowa w art. 2 pkt 1 rozporządzenia ogólnego ( tj. rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr [...] - opisanego w pkt 11 Słownika). Z kolei w pkt 14 Słownika wyjaśniono, że wnioskodawca to podmiot o którym mowa w art. 2 pkt 28 ustawy (wdrożeniowej), do której odsyła pkt 13 Słownika.

Dalej w pkt 1.3 zatytułowanym "Podmioty uprawnione do dofinansowania" w ppkt 1 wyjaśniono, że dofinansowanie udzielane jest przedsiębiorstwom z sektora MŚP tj. mikroprzedsiębiorstwom, małym przedsiębiorstwom i średnim przedsiębiorstwom z w rozumieniu Załącznika I do Rozporządzenia Komisji (UE) nr [...]. Zgodnie z art. 1 tego załącznika za przedsiębiorstwo uważa się podmiot prowadzący działalność gospodarczą bez względu na jego formę prawną. Zalicza się tu w szczególności osoby prowadzące działalność na własny rachunek oraz firmy rodzinne zajmujące się rzemiosłem lub inną działalnością, a także spółki lub stowarzyszenia prowadzące regularną działalność gospodarczą.

Swoje stanowisko, wedle którego beneficjentem któremu mogłoby zostać udzielone wsparcie w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Z. jest także spółka cywilna, skarżący wywodzą przede wszystkim z rozumienia pojęcia "przedsiębiorstwa" określonego w Załączniku I do Rozporządzenia Komisji (UE) nr [...] w kształcie w jakim wyrażono to w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia [...] r. (sygn. akt [...]).

Otóż zauważyć należy, że przedmiotowy wyrok zapadł w warunkach ponownego rozpoznawania sprawy, w związku z uchyleniem przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia [...] r. wydanego w sprawie o sygn. akt [...]. Uchylając tenże wyrok z dnia [...] r. w wyroku z dnia [...] r. sygn. akt [...] Naczelny Sąd Administracyjny potwierdził w sposób jednoznaczny, iż "W kontekście jednoznacznego wymogu posiadania przez jednostkę organizacyjną przymiotu zdolności prawnej należy uznać, że na gruncie ustawy o zasadach polityki rozwoju beneficjentami mogą być wyłącznie wspólnicy spółki cywilnej".

Sąd obecnie rozpoznający sprawę zauważa, iż Naczelny Sąd Administracyjny w kolejnym wyroku z dnia [...] r. sygn. II GSK [...] oddalającym skargę kasacyjną na wyrok WSA w Kielcach z dnia [...] r. sygn. akt I SA/Ke [...], konsekwentnie potwierdził powyższe stanowisko i rozwiał wszelkie wątpliwości w tym względzie, uznając zarazem za nieusprawiedliwiony zarzut skargi kasacyjnej dotyczący rzekomego naruszenia art. 2 pkt 1 oraz pkt 28 ustawy wdrożeniowej w zw. z art. 2 pkt 10 rozporządzenia ogólnego w zw. z art. 1 załącznika I do rozporządzenia Komisji (UE) nr [...] poprzez wadliwe rozumienie pojęcia beneficjenta oraz wnioskodawcy, mimo iż zdaniem skarżących kasacyjnie zarówno analiza przepisów prawa wspólnotowego jak i Regulaminu Konkursu prowadziły do wniosku, że spółka cywilna może być beneficjentem programów. NSA uznał, że w sferze stosunków zewnętrznych podmiotem praw i obowiązków są wszyscy wspólnicy, co powoduje, iż to wspólnikom spółki cywilnej przysługuje zdolność prawna oraz status przedsiębiorców. Tym samym NSA potwierdził iż pojęcie "przedsiębiorstwa" w rozumieniu Załącznika I do Rozporządzenia Komisji (UE) nr [...] nie obejmuje spółki cywilnej.

Równocześnie zdaniem NSA zgodnie z art. 52 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, wnioskodawcą może być jedynie podmiot, który w konsekwencji nabywa status beneficjenta środków pochodzących z określonego funduszu, a zatem statusu beneficjenta nie może uzyskać podmiot niebędący wnioskodawcą. Tożsamość podmiotowa, zdeterminowana tożsamością wnioskodawcy i beneficjenta jest podstawowym - obok zakresu przedmiotowego - elementem identyfikującym i indywidualizującym dane przedsięwzięcie, daną inicjatywę gospodarczą, a zatem w sytuacji kiedy następuje w trakcie aplikowania zmiana podmiotu (wnioskodawcy), Instytucja Zarządzająca uprawniona staje się do odmowy zawarcia umowy z innym podmiotem, który nie był wnioskodawcą i nie został poddany procedurze oceny i wyboru projektu do dofinansowania.

Zauważyć należy, że wyrok powyższy zapadł na gruncie bardzo podobnego stanu faktycznego, w którym również nastąpiła zmiana składu osobowego spółki cywilnej w stosunku do uprzedniego jej składu (tj. składu na dzień aplikowania o przyznanie środków pomocowych i składu na dzień podpisania umowy), a w efekcie organ uznał, że do zawarcia umowy o dofinansowanie nie mogą przystąpić wspólnicy inni niż ci, którzy ubiegali się o dofinansowanie i odmówił podpisania umowy.

Sąd w pełni podziela argumentację wyrażoną w powyższym wyroku NSA jak i wyroku WSA w Kielcach z dnia [...] r. sygn. akt I SA/Ke [...] (na który skarga kasacyjna została oddalona). Wyjaśniono tam, że w ustawie wdrożeniowej w art. 2 pkt 28 zdefiniowano pojęcie wnioskodawcy jako podmiotu, który złożył wniosek o dofinansowanie projektu. W pkt 1 tego artykułu określono z kolei, że beneficjentem jest podmiot, o którym mowa w art. 2 pkt 10 rozporządzenia ogólnego (oraz podmiot, o którym mowa w art. 63 rozporządzenia ogólnego), tj. "podmiot publiczny lub prywatny oraz - wyłącznie do celów rozporządzenia w sprawie EFRROW i rozporządzenia w sprawie EFMR - osoba fizyczna, odpowiedzialni za inicjowanie lub inicjowanie i wdrażanie operacji; w kontekście programów pomocy państwa, w rozumieniu pkt 13 niniejszego artykułu, "beneficjent" oznacza "podmiot, który otrzymuje pomoc; w kontekście instrumentów finansowych na mocy części drugiej tytuł IV niniejszego rozporządzenia "beneficjent" oznacza podmiot, który wdraża instrument finansowy albo, w stosownych przypadkach, fundusz funduszy".

Sąd rozpoznający sprawę podkreśla, że do powyższych pojęć beneficjenta i wnioskodawcy odsyła też Regulamin Konkursu w badanej sprawie.

Jak trafnie wskazał WSA w Kielcach w powyższym wyroku I SA/Ke [...], wynik wykładni systemowej wewnętrznej doprowadza do wniosku, że wnioskodawcą jest podmiot inicjujący postępowanie o dofinansowanie i uczestniczący w tym postępowaniu, w tym w procedurze konkursowej. W momencie zaś otrzymania dofinansowania, wnioskodawca staje się beneficjentem. Stosownie bowiem do treści art. 52 ust. 1 ustawy wdrożeniowej podstawę dofinansowania projektu stanowi umowa o dofinansowanie projektu albo decyzja o dofinansowaniu projektu. Przy czym uzyskanie w ten sposób statusu beneficjenta poprzedzone jest niejako końcową weryfikacją bowiem dopuszczalność zawarcia umowy o dofinansowanie musi być warunkowana stwierdzeniem, że na dzień zawarcia umowy projekt spełnia kryteria wyboru oraz dofinansowanie jest zgodne z prawem. Wynika to wprost z treści art. 52 ust. 2 ustawy wdrożeniowej, zgodnie z którym umowa o dofinansowanie projektu może zostać podpisana, a decyzja o dofinansowaniu projektu może zostać podjęta, jeżeli projekt spełnia wszystkie kryteria, na podstawie których został wybrany do dofinansowania. Inaczej rzecz ujmując wnioskodawcą może być jedynie podmiot, który w konsekwencji (tu: zawarcia umowy) nabywa status beneficjenta środków pochodzących z określonego funduszu i a contrario statusu beneficjenta nie może uzyskać podmiot niebędący wnioskodawcą. Tożsamość podmiotowa, zdeterminowana tożsamością wnioskodawcy i beneficjenta jest podstawowym obok zakresu przedmiotowego elementem identyfikującym i indywidualizującym dane przedsięwzięcie, daną inicjatywę gospodarczą. W sytuacji kiedy następuje w trakcie aplikowania zmiana podmiotu (wnioskodawcy), Instytucja Zarządzająca uprawniona staje się do odmowy zawarcia umowy z innym podmiotem, który nie był wnioskodawcą i nie został poddany procedurze oceny i wyboru projektu do dofinansowania.

W sprawie poddanej kontroli Sądu niewątpliwie wnioskodawcami byli inni przedsiębiorcy, od tego który chciał ostatecznie przystąpić do zawarcia umowy o dofinansowanie. Można powiedzieć, że zmienił się status podmiotowy wnioskodawcy, a to na skutek pierwotnej zmiany podmiotów (wspólników) zamierzających realizować wspólne przedsięwzięcie w ramach umowy spółki cywilnej (przystąpienie do spółki cywilnej [...] kolejnego wspólnika tj. [...] sp. z o.o.), a następnie przekształcenia zmienionej spółki cywilnej w spółkę komandytową. Spółka cywilna nie miała osobowości prawnej i była jedynie cywilnoprawnym stosunkiem obligacyjnym łączącym określoną liczbę osób. Osoby te (wspólnicy spółki cywilnej) zobowiązują się dążyć do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego przez działanie w oznaczony sposób (art. 860 k.c.). W sferze natomiast stosunków zewnętrznych podmiotem praw i obowiązków są wszyscy wspólnicy. To wspólnikom spółki cywilnej przysługuje zdolność prawna oraz status przedsiębiorców. W perspektywie art. 860 k.c. spółka cywilna jawi się bowiem raczej jako stosunek zobowiązaniowy (umowa) łącząca jej wspólników, nie zaś odrębny podmiot prawa. Przyjmuje się bowiem, że tylko wspólnikom spółki cywilnej przysługuje status przedsiębiorców (art. 4 ust. 2 u.s.d.g.), jedynie, na zasadzie wyjątku, przepisy prawa publicznego przyznają spółce cywilnej podmiotowość podatkową w zakresie podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego. Status beneficjenta w rozumieniu podmiotu uprawnionego do otrzymywania środków pomocowych spółka cywilna może nabywać w sektorach polityki rozwoju realizowanej na podstawie przepisów szczególnych (np. płatności rolnośrodowiskowych jako producent rolny, w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy z [...]. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności).

Tymczasem w kontekście jednoznacznego wymogu posiadania przez jednostkę organizacyjną podmiotowości prawnej należy uznać, że na gruncie ustawy wdrożeniowej to wspólnicy, a nie spółka cywilna, mogą być wnioskodawcami w postępowaniu o dofinansowanie i następnie beneficjentami otrzymanej pomocy.

Tym samym, Instytucja Zarządzająca stwierdzając po zakończeniu oceny i wyborze projektu, ale przed podpisaniem umowy, że pomoc skierowana zostałaby do podmiotów, które nie występowały o dofinansowanie, miała obowiązek odmowy podpisania umowy o dofinansowanie.

Weryfikacja wniosku od strony podmiotowej możliwa jest na każdym etapie poprzedzającym zawarcie umowy. Stroną umowy może być bowiem podmiot, który spełnił wymagania danego programu, czego uzewnętrznieniem w niniejszej sprawie był wynik konkursu. Kryterium statusu beneficjenta uprawnionego do składania wniosku stanowi - w świetle pkt 1.3.1 Regulaminu Konkursu - załącznik I do Rozporządzenia Komisji (WE) nr [...], gdzie posłużono się pojęciem przedsiębiorstwa w znaczeniu podmiotowym. Zmiana kręgu podmiotowego (zmiana przedsiębiorców występujących o dofinansowanie) po złożeniu wniosku, a przed zawarciem umowy, sprzeciwiała się zawarciu takiej umowy z innym, nowym podmiotem jakim w niniejszym przypadku była [...] sp. z o.o. spółka komandytowa.

Odnosząc się natomiast ponownie do argumentów, iż zasady konkursu skonstruowano w sposób nieprawidłowy poprzez dopuszczenie udziału w nim spółek cywilnych, poza argumentami wskazanymi wcześniej (iż wskazując kto może być wnioskodawcą i beneficjentem Instytucja Zarządzająca wprost odwołała się do konkretnych uregulowań prawnych wykluczających spółkę cywilną), nie można też uznać, że przewidziana w instrukcji wypełniania wniosków możliwość wpisywania do poszczególnych rubryk danych dotyczących spółki cywilnej spowodowała wskazywane przez skarżących naruszenie przepisów ustawy wdrożeniowej czy Konstytucji RP. W szczególności nie sposób uznać, że mogło to stanowić naruszenie przepisów skutkujące koniecznością uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia. Nie ma bowiem wątpliwości, iż wnioskodawcy jakimi w niniejszej sprawie były osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, mają prawo wykonywać swoją działalność także poprzez zawiązanie spółki cywilnej, co instytucja zarządzająca uwzględniła organizując konkurs i przewidziała w instrukcji wypełniania wniosku odpowiednie rubryki. Nawet gdyby jednak uznać (z czym Sąd się nie zgadza), że wskazane postępowanie było nieprawidłowe, to takie błędy w zapisach konkursowych nie mogą mieć wpływu na uznanie, że spółce cywilnej, która nie jest podmiotem mogącym być wnioskodawcą czy beneficjentem na gruncie przepisów ustawy wdrożeniowej, należy taki status przyznać. Wynika to z przytoczonych powszechnie obowiązujących uregulowań ustawowych, regulujących status spółki cywilnej jako umowy cywilnoprawnej, a także przepisów ustawy wdrożeniowej, przepisów wspólnotowych na które także powołuje się Regulamin Konkursu, jak i poglądów potwierdzonych stanowiskami Naczelnego Sądu Administracyjnego które opisano wcześniej, potwierdzających, że spółka cywilna nie może być wnioskodawcą ani beneficjentem na gruncie przepisów ustawy wdrożeniowej i nie stanowi przedsiębiorstwa w rozumieniu załącznika I do Rozporządzenia Komisji (WE) nr [...].

Tylko na marginesie Sąd zauważa, że w aktach sprawy znajduje się szereg dokumentów przedłożonych przez skarżących jak np. listy intencyjne z dnia [...] r., z dnia [...] r. czy z dnia [...] r. gdzie jako jedną ze stron wskazano [...]. Mimo tego sposobu określenia stron (którego w istocie dokonali sami T. K. i A. S.), nie ma wątpliwości, iż na gruncie prawa cywilnego w istocie stronami tymi byli jednak T. K. i A. S. prowadzący spółkę cywilną [...], nie zaś ona sama.

Tak więc kierowanie korespondencji do [...] nie oznaczało, że wnioskodawcy byli nieprawidłowo oznaczeni przez organ, skoro jako indywidualni przedsiębiorcy zawiązali taką spółkę i prowadzili ją, a projekt o którego dofinansowanie się ubiegali związany był z ich działalnością w ramach tejże spółki. Spółka niewątpliwie jednak nie nabyła przez to podmiotowości i zdolności prawnej na gruncie ustawy wdrożeniowej.

Z kolei kierowanie przez organ po powzięciu informacji o przekształceniu spółki [...], korespondencji do T. K. i A. S. jako "byłych wspólników [...].c." było zdaniem Sądu jak najbardziej uzasadnione faktem, iż spółki o powyższym składzie osobowym, nazwie i formie prawnej w dniu wysyłania korespondencji już nie było.

Zdaniem Sądu wobec powyższego, również brak szczegółowego odniesienia się w zaskarżonym rozstrzygnięciu do zarzutu ukształtowania reguł konkursu w ten sposób iż wnioskodawcą mogła być spółka cywilna, nie miał znaczenia dla wyniku postępowania i nie mógł skutkować jego uchyleniem.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 61 ust. 8 pkt 2 ustawy wdrożeniowej, oddalił skargę.