Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 20/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2019-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 37 ust. 1 i 2, art. 61 ust.1, art. 61 ust 8 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 217
law: Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014- 2020
article: art. 3 § 3
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak (spr.), Sędzia WSA Danuta Kuchta, Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Szyszka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2019 r. sprawy ze skargi Gminy B. na informację Zarządu Województwa Ś. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nieuwzględnienia protestu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zarząd Województwa Ś. jako Instytucja Zarządzająca (Zarząd, IZ) w piśmie z [...] nr [...] poinformował Gminę B. o nieuwzględnieniu protestu na informację z [..] o tym, że wniosek o dofinansowanie realizacji projektu w ramach Poddziałania 9.2.1 Rozwój wysokiej jakości usług społecznych Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Ś. na lata 2014-2020, pn.: "Aktywny Senior – działalność Klubów Seniora w Gminie B." [...] – nie spełnia kryteriów horyzontalnych i został odrzucony. Wynik oceny merytorycznej powyższego wniosku wraz z uzasadnieniem przedstawiono w karcie oceny merytorycznej będącej załącznikiem do pisma z [...]

W związku z powyższą informacją Gmina złożyła protest do Zarządu, kwestionując ocenę kryterium horyzontalnego nr 2 i nr 5.

Odnosząc się do kryterium horyzontalnego nr 2 Gmina przywołała argumenty, które w jej ocenie świadczą o spełnieniu tego kryterium. Zaznaczyła, że we wniosku wykazała sposób zapewnienia realizacji zasady równości szans kobiet i mężczyzn. W tym zakresie odwołano się do opisu grupy docelowej – część 3.2 wniosku. Wskazała, że w gorszym położeniu w obszarze pomocy społecznej są mężczyźni, jednak z uwagi na dotychczasowe doświadczenia funkcjonujących 3 Klubów Seniora (w B., w M., w S.) chętniej we wszelkiej aktywności uczestniczą kobiety i dlatego ich udział w grupie docelowej jest wyższy. Gmina zakwestionowała opinię oceniających z której wynika, że skoro więcej mężczyzn korzysta z pomocy społecznej, to tym samym do nich winno zostać skierowane większe wsparcie. Stwierdziła, że wsparcie należy skierować przede wszystkim do kobiet ponieważ wykazują większą aktywność oraz jest ich więcej w grupie docelowej.

Pozyskane z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej dane ilościowe z uwzględnieniem podziału na płeć nie potwierdzają istnienia barier równościowych. Gmina przywołała zawartą w instrukcji do standardu minimum definicję barier równościowych przez które należy rozumieć systemowe nierówności i ograniczenia jednej z płci, najczęściej kobiet, które są utrwalane społecznie i kulturowo. W dalszej kolejności stwierdziła, że analiza ilościowa pokazała przewagę liczebną kobiet w wieku 60+. Analiza ilościowa umożliwiła określenie w sposób adekwatny i realistyczny liczbowego udziału kobiet w grupie docelowej. Podkreśliła, że ilość kobiet i mężczyzn na terenie realizacji projektu nie oznacza nierówności płci, ale stanowi fakt demograficzny. Zaznaczyła, że dokonana ilościowa i jakościowa nie wykazała barier równościowych w obszarze tematycznym interwencji i/lub zasięgu oddziaływania projektu, a tym samym wnioskodawca otrzymał 1 punkt za spełnienie kryterium nr 1 standardu minimum.

Wskazała, że oceniający przyznali 0 punktów z uwagi na niespełnienie kryterium nr 2. Natomiast we wniosku w ramach opisu zadań zaplanowanych w projekcie przewidziano m. in. zajęcia na temat równości płci i niedyskryminacji pn. "różni, ale równi".

Gmina nie zgodziła się również z przyznaniem oceny 0 punktów za niespełnienie kryterium nr 3 standardu minimum. Zaznaczyła, że we wniosku wskazano działania, które zostaną zrealizowane w projekcie tak, aby na żadnym etapie realizacji projektu bariery równościowe nie wystąpiły, co jest zgodne z instrukcją wypełniania wniosku oraz załącznikiem nr 1 do tejże instrukcji. W opisie działań szczególną uwagę zwrócono na proces rekrutacji do projektu oraz kryteria rekrutacyjne (dostępu i pomocnicze).

Zakwestionowała ocenę 0 punktów w zakresie kryterium nr 4 standardu minimum. Zaznaczyła, że zgodnie z instrukcją wypełniania wniosku oraz załącznikiem wniosek zawiera wskaźniki, które w sposób adekwatny i realistyczny określają liczbowy udział kobiet i mężczyzn w projekcie. Wartości docelowe wskaźników odnoszą się do przedstawionej diagnozy i sytuacji demograficznej. Dzięki zaś analizie ilościowej został określony adekwatnie i realistycznie liczbowy udział kobiet w grupie docelowej.

Podnosząc argumenty na rzecz spełnienia kryterium horyzontalnego nr 5 Gmina zwróciła uwagę, że projekt jest zgodny z zasadą równości szans kobiet i mężczyzn (na podstawie standardu minimum), a tym samym z Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Ś. oraz ze Szczegółowym Opisem Osi Priorytetowych Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Ś. na lata 2014-2020.

Reasumując, Gmina stwierdziła, że projekt spełnia kryteria horyzontalne nr 2 i nr 5 oraz wniosła o pozytywne rozpatrzenie w/w wyjaśnień i przywrócenie wniosku do dalszej oceny merytorycznej.

Zarząd nie uwzględnił protestu, o czym poinformował stronę w piśmie z [..] nr [...]. W uzasadnieniu wskazał, że wniosek został odrzucony z powodu niespełnienia kryteriów horyzontalnych. Wniosek nie uzyskał minimum 3 punkty za spełnienie kryteriów standardu minimum zgodności z zasadą równości szans kobiet i mężczyzn. Wyjaśnił, że standard minimum oceniany jest na podstawie 5 kryteriów oceny, które przedstawiają się następująco:

1. We wniosku o dofinansowanie projektu zawarte zostały informacje, które potwierdzają istnienie (albo brak istniejących) barier równościowych w obszarze tematycznym interwencji i/lub zasięgu oddziaływania projektu na sytuację płci.

2. Wniosek o dofinansowanie projektu zawiera działania odpowiadające na zidentyfikowane bariery równościowe w obszarze tematycznym interwencji i/lub zasięgu oddziaływania projektu.

3. W przypadku stwierdzenia braku barier równościowych, wniosek o dofinansowanie projektu zawiera działania, zapewniające przestrzeganie zasady równości szans kobiet i mężczyzn, tak aby na żadnym etapie realizacji projektu tego typu bariery nie wystąpiły.

4. Wskaźniki realizacji projektu zostały podane w podziale na płeć i/lub został umieszczony opis tego, w jaki sposób rezultaty przyczynią się do zmniejszenia barier równościowych istniejących w obszarze tematycznym interwencji i/lub zasięgu oddziaływania projektu.

5. We wniosku o dofinansowanie projektu wskazano jakie działania zostaną podjęte w celu zapewnienia równościowego zarządzania projektem.

Odnośnie kryterium nr 1 wskazał, że zostało ono spełnione i wnioskodawca otrzymał 1 punkt. Rozpatrujący protest stwierdzili, że z przeprowadzonej przez wnioskodawcę analizy dotyczącej sytuacji kobiet i mężczyzn wynika, iż w zakresie realizacji projektu występują dysproporcje ze względu na płeć – mężczyźni są w gorszej sytuacji i to do tej grupy należy przede wszystkim skierować wsparcie.

W zakresie kryterium nr 2 rozpatrujący protest wyjaśnił, że planowane we wniosku działania powinny wynikać z przedstawionych danych i analiz, identyfikujących bariery wpływające na sytuacje każdej z płci. Z przeprowadzonej przez wnioskodawcę analizy wynika, że grupą bardziej potrzebującą wsparcia są mężczyźni. Wnioskodawca stwierdził, że w zdecydowanie gorszym położeniu w obszarze pomocy społecznej są mężczyźni, jednak z uwagi na doświadczenia funkcjonujących 3 klubów seniora zdecydowanie chętniej we wszelkiej aktywności klubów biorą udział kobiety, dlatego ich udział jest wyższy niż mężczyzn. We wniosku nie zaplanowano żadnych działań przeciwdziałających zdiagnozowanym nierównościom. Zaplanowana w w/w sposób grupa docelowa może wręcz pogłębiać istniejące nierówności i w związku z tym uznano, że kryterium nr 2 nie zostało spełnione.

Rozpatrujący protest wskazali, że standard minimum obejmuje 5 kryteriów oceny, przy czym kryterium nr 2 i nr 3 mają charakter alternatywny. Wyjaśnili, że w przypadku stwierdzenia występowania barier równościowych oceniający bierze pod uwagę kryterium nr 2 w dalszej ocenie wniosku, zaś w przypadku braku występowania ww. barier bierze pod uwagę kryterium nr 3. Zatem zawsze jedno z ww. kryteriów ocenione na zero punktów. Dlatego z uwagi na zidentyfikowanie we wniosku barier równościowych projekt w kryterium nr 3 otrzymał 0 punktów.

W przypadku kryterium nr 4 wskaźniki i planowane do osiągnięcia rezultaty powinny być powiązane z całością założeń projektu. Jednak we wniosku w/w wskaźniki nie są adekwatne do zdiagnozowanych problemów, ponieważ wsparcie oferowane jest w większym zakresie do kobiet i przyczynia się do poprawy sytuacji grupy, która i tak jest w lepszej sytuacji. Natomiast rezultaty powinny przyczyniać się do niwelowania barier równościowych, a we wniosku nie ma informacji, aby rezultaty realizowały ten cel. Dlatego kryterium nr 4 nie zostało spełnione.

W części 4.5 wniosku zawarte zostały informacje świadczące o podjęciu działań zapewniających równościowe zarządzanie projektem i tym samym zostało spełnione kryterium nr 5.

W swoim stanowisku rozpatrujący protest zaznaczyli, że projekt nie jest zgodny z zasadą równości szans kobiet i mężczyzn na podstawie standardu minimum. Projekt powinien być sporządzony zgodnie regulaminem konkursu, prawodawstwem krajowym oraz wytycznymi. Reasumując stwierdził, że brak zgodności projektu z wytycznymi powoduje, że projekt jest niezgodny ze Szczegółowym Opisem Osi Priorytetowych Regionalnego Programu Operacyjnego i nie spełnia kryterium horyzontalnego nr 5.

Na powyższą informację Gmina złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, przywołując art. 61 ustawy wdrożeniowej oraz art. 3 § 3 p.p.s.a. Wniosła o:

1. uwzględnienie skargi i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia i weryfikacji oceny przez IZ i uwzględnienie spełnienia kryteriów horyzontalnych,

2. zasądzenie kosztów postępowania skargowego.

Zarzuciła naruszenie:

1. art. 37 ust. 1 oraz ust. 2 ustawy wdrożeniowej poprzez przeprowadzenie oceny w sposób nieprzejrzysty i nierzetelny, które to naruszenie miało wpływ na wynik oceny projektu, a to przez:

- brak dostępu do informacji o warunkach i sposobie wyborów projektu do dofinansowania,

- brak obiektywnych kryteriów oceny dokonywanej przez organ obligatoryjnych kryteriów merytorycznych projektu, co wiąże się ze zbyt dużą subiektywnością.

2. art. 26 ust. 2 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju poprzez niezapewnienie przejrzystości i rzetelności reguł stosowanych przy ocenie projektu, co miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:

- niejednoznaczne ujęcie kryteriów konkursowych,

- brak zastosowania obiektywnych reguł wiedzy.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podtrzymała argumentację zawartą w proteście. Nadto zwróciła uwagę, że przy rozpatrywaniu protestu nie odniesiono się szczegółowo do argumentacji przedstawionej w proteście.

W odpowiedzi na skargę organ na podstawie art. 61 ust. 8 pkt 2 ustawy wdrożeniowej wniósł o oddalenie skargi. Argumentował, że skarga nie powinna zasługiwać na uwzględnienie, albowiem z podniesionymi zarzutami nie sposób się zgodzić. Wskazał, że skarga wywiedziona przez Gminę B. nie posiada usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżona informacja Zarządu odpowiada prawu.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 37 ust. 1 oraz ust. 2 ustawy wdrożeniowej podniósł, że dokonana ocena projektu została przeprowadzona z zachowaniem wszelkich przewidzianych w w/w przepisie zasad. Zastosowano zarówno zasadę przejrzystości, rzetelności, jak i bezstronność wyboru projektów oraz równość wnioskodawców w dostępie do informacji o zasadach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania. Zdaniem organu kryteria wyboru projektów były podane do publicznej wiadomości na tyle wcześnie aby można się było z nimi swobodnie zapoznać, nadto zostały sformułowane zwięźle, wyraźnie i precyzyjnie. Zostały również zapisane zrozumiałym językiem, miały jedno znaczenie a także dopuszczały tylko jedną możliwą interpretację. Podniósł, że żaden wnioskodawca, w tym również skarżąca, nie wnosili zapytań odnośnie w/w kryteriów. Zaznaczył, że zgodność projektu z zasadą równości szans kobiet i mężczyzn odbywa się za pomocą narzędzia jakim jest tzw. standard minimum określony w załączniku nr 1 do wytycznych, a IOK udostępniła wszystkim potencjalnym beneficjentom jasne i precyzyjne wskazówki jak wypełnić wniosek o dofinasowanie i na co zwrócić uwagę, tak aby składany projekt był zgodny z zasadą równości szans kobiet i mężczyzn. Organ jako źródła w/w informacji podał instrukcję wypełniania wniosku o dofinansowanie (str. 9, 16, 19) oraz załącznik nr 1 do instrukcji.

Nie podzielił również zarzutu naruszenia art. 26 ust. 2 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju. Wskazał, że zasady wynikające z art. 26 w/w ustawy zostały uwzględnione przede wszystkim poprzez równe traktowanie wszystkich beneficjentów pomocy bez faworyzowania czy dyskryminowania któregokolwiek z nich. IZ zapewnia także przejrzystość reguł stosowanych przy ocenie projektów, a same kryteria kwalifikowania projektów zostały określone jasno, precyzyjnie i są dostępne dla wszystkich wnioskodawców w sposób tożsamy.

Wyjaśnił, że ocena zgodności projektu z zasadą równości szans kobiet i mężczyzn odbywa się na podstawie standardu minimum (zgodnie z częścią C karty merytorycznej oceny projektu) obejmujące zestaw pięciu zagadnień, dzięki którym możliwa jest ocena uwzględnienia przez wnioskodawcę kwestii równościowych w ramach analizy problematyki projektu, zaplanowanych działań, wskaźników i opisu wpływu realizacji projektu na sytuację kobiet i mężczyzn, a także w ramach działań na rzecz zespołu projektowego. Każde kryterium oceny jest oceniane niezależnie od innych, z wyjątkiem kryterium nr 2 i 3, które są alternatywne. Maksymalna liczba punktów do uzyskania wynosi 6, przy czym wymagane do zdobycia są co najmniej 3 punkty. Natomiast wniosek Gminy uzyskał w tym zakresie tylko 2 punkty.

W zakresie oceny kryterium nr 2 nie uzyskał punktów (na 2 punkty do uzyskania). Oceniający wskazali, że planowane we wniosku działania powinny wynikać z danych i analiz, identyfikujących bariery wpływające na sytuację każdej z płci. Wnioskodawca powinien zaplanować działania przeciwdziałające zdiagnozowanym nierównościom poprzez wspieranie grupy w gorszej sytuacji. Działania zaplanowane w projekcie większości adresowane są kobiet (80%) i nie przeciwdziałają nierównościom, a nawet mogą je pogłębić. Z uwagi na powyższe oceniający stwierdzili, że nie jest możliwe wprowadzenie zmian w samej koncepcji projektu, a co za tym idzie w treści wniosku dla możliwości spełnienia tego kryterium i nie przyznali żadnego punktu przez co nie mogli skierować tego kryterium do negocjacji.

Odnośnie kryterium nr 3 standardu minimum, wniosek uzyskał 0 punktów ponieważ nie było ono brane pod uwagę przy ocenie standardu minimum dla projektu.

Organ zaznaczył, że za kryterium nr 4 standardu minimum projekt otrzymał 0 punktów (na 2 punkty do uzyskania), gdyż zaplanowane przez Gminę wskaźniki rezultatu i produktu nie są adekwatne do zdiagnozowanych problemów. Tym samym uznano, że wniosek nie spełnia standardu minimum zasady równości szans kobiet i mężczyzn, co przekłada się bezpośrednio na nie spełnienie przez projekt kryterium horyzontalnego nr 2 zgodności z zasadą równości szans kobiet i mężczyzn.

Organ podkreślił nadto, że oceniający zachowali obiektywizm podczas oceny wniosku o dofinansowanie. Dokonali rzetelnej oceny projektu przy wykorzystaniu swojej wiedzy i doświadczenia życiowego, kierując się przede wszystkim zasadami logiki oraz praktyki. Projekt oceniany był na karcie oceny merytorycznej, który stanowi szablon oceny, dzięki czemu ocena była przeprowadzona w sposób jasny i przejrzysty. Zdaniem organu oceniający ustosunkowali się precyzyjnie do ocenianych kryteriów, dokonując wyczerpującego uzasadnienia zajętego stanowiska.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem Sąd nie stwierdził aby ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo.

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (jt. Dz.U.2016.1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem. Na podstawie art. 3 § 3 ustawy p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Takimi przepisami szczególnymi są m.in. przepisy ustawy z dnia 11 lipca 2014r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz.U. z 2014r., poz. 1146 ze zm. – dalej "ustawa wdrożeniowa", które określają m.in. sposób wyboru projektów do dofinansowania oraz procedurę odwoławczą w sprawach dotyczących oceny projektów finansowanych ze środków regionalnego programu operacyjnego. Jedynie w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie do postępowania przed sądami administracyjnymi stosuje się odpowiednio przepisy ustawy p.p.s.a., z włączeniami

o których mowa w art. 64 ustawy wdrożeniowej Zgodnie z art. 61 ust. 1 tej ustawy w przypadku nieuwzględnienia protestu, negatywnej ponownej oceny projektu

lub pozostawienia protestu bez rozpatrzenia w tym w przypadku o którym mowa

w art. 66 ust. 2 pkt 1, wnioskodawca może wnieść skargę do sądu administracyjnego zgodnie z art. 3 § 3 ustawy p.p.s.a. W wyniku rozpatrzenia skargi, sąd może stosownie do art. 61 ust 8: uwzględnić skargę stwierdzając, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, przekazując jednocześnie sprawę do ponownego rozpatrzenia przez właściwą instytucję zarządzającą lub pośredniczącą (pkt 1a); orzec, że pozostawienie protestu bez rozpatrzenia było nieuzasadnione, przekazując sprawę do rozpatrzenia przez właściwą instytucję zarządzającą lub pośredniczącą (pkt 1 b); oddalić skargę w przypadku jej nieuwzględnienia (pkt 2); umorzyć postępowanie w sprawie, jeżeli jest ono bezprzedmiotowe (pkt 3).

Przystępując do kontroli oceny wniosku należy wskazać, że procedura odwoławcza została wyczerpana. Skarżąca po otrzymaniu informacji z [..], o odrzuceniu projektu na etapie oceny merytorycznej wniosła w terminie przewidzianym ustawą protest, który zaskarżoną informacją z [...] został nie uwzględniony. Następnie w ustawowym terminie 14 dni złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Oznacza powyższe, że możliwa jest przez Sąd merytoryczna ocena złożonej skargi.

Tytułem wstępu wskazać należy, że konkurs w rozpoznawanej sprawie został przeprowadzony na podstawie Regulaminu określonego przez Zarząd Województwa Ś., który wyznaczał ramy prawne postępowania konkursowego i do którego reguł podmioty uczestniczące miały obowiązek zastosowania się. Taki tryb wyłaniania projektów uzasadnia przepis art. 41 ust. 1 i ust. 2 ustawy wdrożeniowej. Zgodnie z zasadami określonymi w Regulaminie projekt poddawany jest ocenie formalnej określonej w § 11 pkt 1 oraz dwuetapowej ocenie merytorycznej opisanej w § 12 Regulaminu.

Spór w niniejszej sprawie dotyczy prawidłowości przeprowadzonej przez Zarząd Województwa oceny merytorycznej wniosku o dofinansowanie złożonego w ramach Poddziałania.9.2.1 Rozwój wysokiej jakości usług społecznych Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Ś. na lata 2014-2020, pn.: Aktywny Senior – działalność Klubów Seniora w Gminie B. – w zakresie niespełnienia kryteriów horyzontalnych nr 2 i 5.

Według art. 37 ust. 2 ustawy wdrożeniowej projekt podlega ocenie pod względem spełnienia kryteriów wyboru projektów. Kryteria wyboru projektów są wymienione w uszczegółowieniach programów operacyjnych i doprecyzowane w tzw. przewodnikach po kryteriach wyboru finansowanych operacji. Wybór projektów odbywa się więc w oparciu o kryteria przygotowane przez instytucje zarządzające dla osiągnięcia określonych założeń programów operacyjnych, a następnie zaakceptowane przez komitet monitorujący. Zmiana kryteriów może nastąpić jedynie w trybie określonym w rozporządzeniu ogólnym i ustawie wdrożeniowej, a nie poprzez zabiegi interpretacyjne organów stosujących prawo uczestniczących w systemie zarządzania, nie mają uprawnienia do podważenia przyjętej metodologii podziału kryteriów czy ich treści, chyba że doszło do złamania procedur w trakcie ich przyjmowania (por. wyrok NSA z dnia 10 lipca 2012 r. o sygn. akt II GSK 1012/12, CBOS). Kryteria muszą być przejrzyste, niedyskryminacyjne i zapewniać możliwość wyboru projektów wpisujących się w cele odpowiednich priorytetów programów operacyjnych.

Należy przy tym zaznaczyć, że kontrola sądu administracyjnego jest ograniczona i powinna zmierzać do oceny, czy argumentacja oceniającego nie jest dowolna, czy mieści się w granicach danej sprawy, czy nie jest oderwana od kryteriów wynikających z regulaminu. Ogranicza się zatem do oceny projektu pod względem spełniania kryteriów wyboru projektów, co wynika z art. 37 ust. 2 w związku z art. 44 ust. 1, a także w art. 53 ust. 1 i art. 57 tej ustawy wdrożeniowej.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt przedmiotowej sprawy należy wskazać, co następuje.

Wnioskodawca – Gmina B. złożyła projekt pod nazwą "Aktywny senior – działalność Klubów Seniora w Gminie B." w związku z konkursem ogłoszonym w ramach RPOWŚ 2014-2020 Oś 9 – Włączenie społeczne i walka z ubóstwem, Poddziałanie 9.2.1. Rozwój wysokiej jakości usług społecznych. Konkurs ten został przeprowadzony na podstawie Regulaminu konkursu nr [...], który wyznaczał ramy prawne postępowania konkursowego i do którego reguł podmioty uczestniczące miały obowiązek zastosowania się.

Oceniane w konkursie projekty musiały spełniać następujące kryteria wyboru: dopuszczające, horyzontalne, dostępu, merytoryczne oraz premiujące i negocjacyjne. Kryteria te zostały wskazane i szczegółowo określone w regulaminie, poprzez wskazanie ich nazwy, opisu znaczenia oraz charakterystyki sposobu oceny.

W zakresie kryteriów horyzontalnych wskazać należy, iż zgodnie z treścią Regulaminu konkursu – str. 41, spełnienie każdego z nich "będzie weryfikowane na podstawie treści wniosku" a "projekty niespełniające danego kryterium są odrzucane na I etapie oceny merytorycznej".

Zgodnie z treścią Regulaminu konkursu dla Poddziałania 9.2.1 (pkt. 1.5 ppkt 1.5.5. Regulaminu) zgłoszony wniosek musi zawierać analizę uwzględniającą sytuację kobiet i mężczyzn objętych wsparciem na danym obszarze oraz ocenę wpływu projektu na sytuację płci. Wyniki przeprowadzonej analizy powinny być podstawą do planowania działań i doboru instrumentów, adekwatnych do zdefiniowanych problemów. Wnioskodawca, musi zatem w treści wniosku przedstawić w jaki sposób zostanie zrealizowana zasada równych szans kobiet i mężczyzn w odniesieniu do grupy docelowej zdefiniowanej w ppkt 1.5.1.

Przedmiotowy projekt został oceniony negatywnie w zakresie spełnienia dwóch kryteriów horyzontalnych: Zgodność projektu z zasadą równości szans kobiet i mężczyzn oraz Zgodność projektu z RPOWŚ na lata 2014-2020 oraz ze SzOOP RPOWŚ. Zgodnie z definicją pierwszego z kryteriów zawartą w regulaminie konkursu (s. 40-41) wnioskodawca powinien zgodnie z Instrukcją wypełniania wniosku o dofinansowanie projektu wskazać we wniosku o dofinansowanie, w tym w szczególności w opisie: grupy docelowej, zadań oraz zarządzania projektem w jaki sposób będzie zapewniona realizacja w ramach projektu zasady równości szans kobiet i mężczyzn.

Zasada równości szans kobiet i mężczyzn, zgodnie z zapisami regulaminu konkursu (Dział VIII) - ma prowadzić do podejmowania działań na rzecz osiągnięcia stanu, w którym kobietom i mężczyznom przypisuje się taką samą wartość społeczną, równe prawa i równe obowiązki oraz gdy mają oni równy dostęp do zasobów (środki finansowe, szanse rozwoju), których mogą korzystać. Zasada ta ma gwarantować możliwość wyboru drogi życiowej bez ograniczeń wynikających ze stereotypów płci. Jest to również uwzględnianie perspektywy płci w głównym nurcie wszystkich procesów politycznych, priorytetów i działań w ramach PO, na wszystkich jego etapach wdrażania, to jest na etapie planowania, realizacji i ewaluacji. To celowe, systematyczne i świadome ocenianie danej polityki i działań z perspektywy wpływu na warunki życia kobiet i mężczyzn, które ma na celu przeciwdziałanie dyskryminacji i osiągnięcie równości szans kobiet i mężczyzn.

W definicji kryteriów horyzontalnych zawarto stwierdzenie, że spełnienie kryterium będzie weryfikowane na podstawie treści wniosku, a ocena zgodności projektu z zasadą równości szans kobiet i mężczyzn odbywać się będzie na podstawie standardu minimum, zgodnie z częścią C karty oceny merytorycznej projektu.

Zgodnie z definicją zawartą w Regulaminie konkursu (punkt 8.2 Słownik pojęć) standard minimum to narzędzie używane do oceny realizacji zasady równości szans kobiet i mężczyzn w ramach projektów współfinansowanych z EFS (załącznik nr 1 do Wytycznych w zakresie realizacji zasady równości szans i niedyskryminacji, w tym dostępności dla osób z niepełnosprawnościami oraz zasady równości szans kobiet i mężczyzn w ramach funduszy unijnych na lata 2014-2020). Narzędzie to obejmuje zestaw pięciu zagadnień i ocenia, czy Wnioskodawca uwzględnił kwestie równościowe w ramach analizy problematyki projektu, zaplanowanych działań, wskaźników i opisu wpływu realizacji projektu na sytuację kobiet i mężczyzn, a także w ramach działań na rzecz zespołu projektowego.

Jak wynika z powyższego standard minimum zasady równości szans kobiet i mężczyzn został określony i zdefiniowany w załączniku nr 1 do Wytycznych Ministra Inwestycji i Rozwoju w zakresie realizacji zasady równości szans i niedyskryminacji, w tym dostępności dla osób z niepełnosprawnościami oraz zasady równości szans kobiet i mężczyzn w ramach funduszy unijnych na lata 2014-2020. W myśl zapisów w/w wytycznych standard minimum stanowi narzędzie używane do oceny realizacji zasady równości szans kobiet i mężczyzn w ramach projektów współfinansowanych z EFS. Narzędzie to obejmuje zestaw pięciu zagadnień i ocenia czy wnioskodawca uwzględnił kwestie równościowe w ramach analizy problematyki projektu, zaplanowanych działań, wskaźników i opisu wpływu realizacji projektu na sytuację kobiet i mężczyzn, a także w ramach działań na rzecz zespołu projektowego. W myśl postanowień powyżej wskazanego załącznika nr 1 do Wytycznych, we wniosku o dofinansowanie projektu istnieje obowiązek wskazania informacji niezbędnych do oceny, czy spełniony został standard minimum zasady równości szans kobiet i mężczyzn. Ocenie pod kątem spełniania zasady równości szans kobiet i mężczyzn podlega cała treść wniosku o dofinansowanie projektu, aczkolwiek IZ może wskazać w dokumentach dotyczących danego PO (na przykład instrukcji do wniosku o dofinansowanie projektu), w których częściach wniosku o dofinansowanie projektu jest rekomendowane umieszczenie informacji niezbędnych do oceny spełniania standardu minimum. Standard minimum składa się z 5 kryteriów oceny, dotyczących charakterystyki projektu. Maksymalna liczba punktów do uzyskania wynosi 6 ponieważ kryterium nr 2 i 3 są alternatywne. Alternatywność tę należy rozumieć w taki sposób, że przypadku stwierdzenia występowania barier równościowych oceniający bierze pod uwagę kryterium nr 2 w dalszej ocenie wniosku o dofinansowanie projektu (wybierając jednocześnie w kryterium nr 3 wartość "0"), zaś w przypadku braku występowania ww. barier - bierze pod uwagę tylko kryterium nr 3 (analogicznie wybierając jednocześnie w kryterium nr 2 wartość "0").

Przedmiotowe kryteria standardu minimum zostały określone w załączniku nr 1 do Instrukcji wypełniania wniosku o dofinansowanie projektu (stanowiącej załącznik I Regulaminu konkursu) i brzmią następująco:

1. we wniosku o dofinansowanie projektu podano informacje, które potwierdzają istnienie (albo brak istnienia) barier równościowych w obszarze tematycznym interwencji l/lub zasięgu oddziaływania projektu (Maksymalna liczba punktów możliwych do zdobycia za spełnienie tego kryterium -1);

2. wniosek o dofinansowanie projektu zawiera działania, odpowiadające na zidentyfikowane bariery równościowe w obszarze tematycznym interwencji l/lub zasięgu oddziaływania projektu. (maksymalna liczba punktów możliwych do zdobycia za spełnienie tego kryterium - 2);

3. w przypadku stwierdzenia braku barier równościowych wniosek o dofinansowanie projektu zawiera działania zapewniające przestrzeganie zasady równości szans kobiet i mężczyzn, tak aby na żadnym etapie realizacji projektu nie wystąpiły bariery równościowe. (maksymalna liczba punktów możliwych do zdobycia za spełnienie tego kryterium - 2);

4. wskaźniki realizacji projektu zostały podane w podziale na płeć l/lub został umieszczony opis tego, w jaki sposób rezultaty projektu przyczynią się do zmniejszenia barier równościowych istniejących w obszarze tematycznym interwencji l/lub zasięgu oddziaływania projektu. (maksymalna liczba punktów możliwych do zdobycia za spełnienie tego kryterium - 2);

5. wniosek o dofinansowanie projektu wskazuje jakie działania zostaną podjęte w celu zapewnienia równościowego zarządzania projektem (maksymalna liczba punktów możliwych do zdobycia za spełnienie tego kryterium -1).

W ramach oceny omawianego kryterium horyzontalnego można było otrzymać maksymalnie 6 punktów ponieważ, oceniane w jego ramach, kryteria nr 2 i 3 są alternatywne. Wniosek o dofinansowanie projektu nie musiał uzyskać maksymalnej liczby punktów za każde kryterium standardu minimum, albowiem wymagane było osiągnięcie co najmniej 3 punktów. Brak uzyskania co najmniej 3 punktów w standardzie minimum jest równoznaczne z odrzuceniem wniosku lub skierowaniem go do negocjacji (w przypadku projektów konkursowych) lub zwróceniem go do uzupełnienia (w przypadku projektów pozakonkursowych). Nie ma możliwości przyznawania części ułamkowych punktów za poszczególne kryteria w standardzie minimum.

Należy wskazać, iż przedmiotowy projekt pod kątem standardu minimum zasady równości szans kobiet i mężczyzn uzyskał jedynie 2 punkty na 6 możliwych, zatem nie spełnił wymaganego minimum punktowego do uznania spełnienia standardu, które wynosiło 3 punkty.

Z treści wniosku wynika, że wnioskodawca dokonał analizy problemu na który odpowiada projekt pod kątem równości płci wskazując w części 3.2 na występujące dysproporcje ze względu na płeć w dostępie do usług społecznych w szczególności usług opiekuńczych dla grupy mężczyzn. Wnioskodawca zdiagnozował bariery świadczące o trudniejszej sytuacji mężczyzn, które przyczyniają się do zaistniałego stanu rzeczy i które stanowią przyczynę nierówności. Gmina B. podała we wniosku, że przyczynami niższej aktywności mężczyzn są: 1. bariery psychologiczne - wstyd, strach, obawa przed niesprawdzeniem się w czymś nowym np. w nauce języka, czy obsługi komputera; męska ambicja, obawa (np. niechęć przyznania się do tego, że jest się samotnym, że czegoś się potrzebuje), zagubienie, depresja (dotyczy szczególnie mężczyzny po śmierci żony);

2. tradycyjnie pełnione role (kobieta w domu, mężczyzna pracuje - mężczyźni są przyzwyczajeni do tego, że kobieta się nimi zajmuje, kręci się wokół nich, załatwia ich problemy, sprawy);

3. Kluby Seniora zdominowane są przez kobiety; mężczyznom trudno stworzyć własną grupę, bo wszędzie jest dużo kobiet."- (str. 6 - 7 wniosku o dofinansowanie projektu).

Powyższe świadczy o prawidłowym wniosku oceniających, iż wnioskodawca określił barierę polegającą na niewystarczającym uwzględnianiu w działaniach opiekuńczych jednej z płci tj. mężczyzn. Za wskazaną we wniosku diagnozę barier został wnioskodawcy przyznany 1 punkt w zakresie pierwszego kryterium weryfikowanego standardu minimum.

W części 3.2 wniosku Gmina opisała również grupę docelową poprzez wskazanie jakie są oczekiwania uczestników w kontekście wsparcia i jakie są bariery, na które napotykają uczestnicy projektu.

Gmina podała powody przyznania w 2017 r. pomocy przez GOPS. Odwołując się do danych uzyskanych z GOPS wskazała, że poza bezradnością w sprawach opiekuńczo wychowawczych w pozostałych powodach przyznania pomocy więcej jest mężczyzn niż kobiet (54 % mężczyzn korzysta z zasiłków z tytułu bezrobocia, 58% z tytułu ubóstwa i tyle samo z tytułu niepełnosprawności, 51% z tytułu długotrwałej i ciężkiej choroby, 78% z tytułu alkoholizmu). Z powyższych danych, według skarżącej wynika, że w zdecydowanie gorszym położeniu w obszarze pomocy społecznej są mężczyźni. I z takim wnioskiem skarżącej należy się zgodzić.

Nadto Gmina wskazała na istnienie wyżej opisanych barier uczestnictwa i braku aktywności mężczyzn w klubach seniora.

Jednocześnie skarżąca podkreśliła zdecydowanie większą aktywność kobiet w wieku seniora, które chętniej biorą udział w zajęciach Klubów seniora.

Gmina podkreśliła również fakt demograficzny, że w wieku seniora więcej jest kobiet niż mężczyzn – dla wieku 61-70 lat kobiety stanowią 51%, natomiast w przedziale 70+ kobiety stanowią 66%.

W oparciu o powyższe dane, Gmina wyprowadziła wniosek o zasadności objęcia wsparciem w ramach projektu grupy docelowej stanowiącej 200 osób, w tym 160 kobiet i 40 mężczyzn zagrożonych ubóstwem i wykluczeniem społecznym, w wieku 60 plus.

Sąd, mając na uwadze dane i informacje przedstawione w projekcie oraz wnioski wyprowadzone przez Gminę z ich analizy, stwierdza, iż w pełni zasadna jest ocena IZ, że przedmiotowy projekt nie jest zgodny z zasadą równości szans kobiet i mężczyzn na podstawie standardu minimum. Z opisu projektu jasno wynika, że w gorszej sytuacji w obszarze realizacji projektu (integracja, aktywizacja społeczna, zaspokajanie potrzeb kulturalnych i edukacyjnych – główny cel projektu), są mężczyźni. Mimo to skarżąca zamierza objąć taką pomocą w przeważającej większości kobiety, chociaż są one zdecydowanie bardziej zaktywizowane i w mniejszym stopniu korzystającą z pomocy społecznej. Gmina tworząc grupę docelową wbrew oczywistym wnioskom wynikających z analizy jakościowej i ilościowej zgromadzonych danych i przedstawionych w projekcie, ewidentnie pomija w istocie główny cel projektu. W tym konkretnym przypadku to mężczyźni powinni być bardziej zachęcani do wzięcia udziału w projekcie i to do nich, w większości powinno być kierowane wsparcie. Podczas gdy, jak trafnie zauważa organ, przedmiotowy wniosek przyczyni się dodatkowo do pogłębiania istniejących nierówności.

Oznacza to, że Gmina nie uzasadniła wystarczająco w jaki sposób projekt przyczyni się do osiągnięcia celu szczegółowego priorytetu inwestycyjnego, tj. zwiększenie dostępności usług społecznych w szczególności usług środowiskowych, opiekuńczych oraz usług wsparcia rodziny i pieczy zastępczej dla osób zagrożonych ubóstwem i wykluczeniem społecznym.

Wskazać należy, że to nie fakt demograficzny – więcej kobiet aniżeli mężczyzn w wieku seniora oraz zdecydowanie większa aktywność kobiet, ma stanowić kryterium doboru grupy docelowej, a określenie głównego celu projektu jakim jest objęcie wsparciem osób obiektywnie zagrożonych ubóstwem i wykluczeniem społecznym. Z danych ewidencji ludności wynika, że na terenie Gminy zamieszkuje wystarczająco duża ilość mężczyzn w wieku seniora, spośród których przy właściwej rekrutacji można stworzyć grupę docelową uwzględniającą główne założenia i cel projektu bez naruszania zasady równości szans kobiet

i mężczyzn.

Według załącznika nr 1 do Instrukcji wypełniania wniosku o dofinansowanie projektu - zasada równości szans kobiet i mężczyzn nie polega na automatycznym objęciu wsparciem 50% kobiet i 50% mężczyzn w projekcie, ale na odwzorowaniu istniejących proporcji płci w danym obszarze lub zwiększaniu we wsparciu udziału grupy niedoreprezentowanej.

Mając na uwadze powyższe należy wskazać, iż proponowana przez skarżącą grupa docelowa – 160 kobiet i 40 mężczyzn nie odzwierciedla podanych we wniosku proporcji grupy wiekowej 60 plus.

Zatem wbrew zdiagnozowanym barierom nierównościowym odwrotnie wytypowano grupę docelową oraz zaplanowano dla niej wsparcie. W żaden sposób wnioskodawca nie zaplanował działań przeciwdziałających zdiagnozowanym nierównościom płci. Zaprojektowane we wniosku działania są nieadekwatne do zdiagnozowanej sytuacji kobiet i mężczyzn na terenie gminy B. W takiej sytuacji, skierowanie projektu do znacznie większej liczby kobiet (160K) niż mężczyzn (40M), pogłębi jeszcze bardziej istniejące nierówności. Nawet planowanie zajęć nt. równości płci i niedyskryminacji pn. "RÓŻNI ALE RÓWNI" jest niewystarczające, ponieważ nie niwelują one barier dotykających grupy będącej w gorszym społecznym położeniu - mężczyzn. Zajęcia te jak wynika z opisu zadania nr 2 cechuje bardzo ogólny charakter, mają jedynie pokazać seniorom, że każda różnica może być wzbogacająca i budująca dla społeczności, w której żyją, a także bez względu na wszystkie różnice łączą ich te same prawa oraz podobne marzenia, potrzeby, obawy czy upodobania.

Konsekwencją powyższego uzasadnione było nie przyznanie punktów w ramach oceny kryterium nr 2 standardu minimum.

Ponieważ kryterium nr 3, jest alternatywne z kryterium nr 2 i ocena jednego wyklucza ocenę drugiego dlatego też prawidłowo określono go na 0 punktów.

W zakresie zaplanowanych wskaźników rezultatu i produktu (kryterium nr 4) oceniający stwierdzili, że nie zostały one określone adekwatne do zdiagnozowanych przez wnioskodawcę problemów. Oferowanie w większym zakresie wsparcia opiekuńczego dla kobiet, przyczyni się do poprawy sytuacji osób z tej grupy, która i tak, jak wynika z wniosku jest w relatywnie lepszej sytuacji. Ponadto zgodnie ze standardem minimum, we wniosku o dofinansowanie projektu powinna znaleźć się informacja, w jaki sposób rezultaty projektu przyczynią się do zmniejszenia barier równościowych istniejących w obszarze tematycznym interwencji i/lub zasięgu oddziaływania projektu. W treści wniosku o dofinansowanie nie znaleziono tego typu informacji. Wobec powyższego nie spełniono także kryterium nr 4 standardu minimum, ponieważ efekty projektu nie przyczynią się do zniwelowania barier grupy znajdującej się w gorszej sytuacji - w tym przypadku mężczyzn.

Skoro projekt z założenia zakłada, że dotyczyć będzie grupy docelowej składającej się z 160 kobiet i 40 mężczyzn, to również poprzez opracowane zasady rekrutacji nie realizuje zasady równości szans kobiet i mężczyzn.

W zakresie kryterium nr 5 standardu minimum, mając na uwadze, treść części 4.5 wniosku przyznano wnioskodawcy 1 punkt.

Konsekwencją stwierdzenia niezgodności projektu z zasadą różności szans kobiet i mężczyzn, oraz konieczność jej przestrzegania w projektach współfinasowanych ze środków UE, było uznanie, że projekt Gminy B. nie spełniał także kryterium horyzontalnego nr 5 Zgodność projektu z Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Ś. na lata 2014-2020 oraz ze Szczegółowym Opisem Osi Priorytetowych Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Ś. na lata 2014-2020.

Zdaniem Sądu ocena spełnienia kryteriów horyzontalnych nie została dokonana z naruszeniem prawa. Organy przeprowadziły analizę treści projektu i omówiły podane przez stronę dane w kontekście definicji kryterium, wskazując na dostrzeżone braki i niespójności wniosku rzutujące na jego negatywną ocenę w tym zakresie. Uwagi te są logiczne i rzeczywiste.

To na wnioskodawcy spoczywa obowiązek właściwego skonstruowania wniosku w oparciu o jawną i ogólnodostępną dokumentację dotyczącą konkretnego konkursu, do którego świadomie przystępuje. Krytyczne uwagi oceniających były podyktowane brakami oraz sprzecznościami w treści wniosku, których uzupełnienie nie byłoby możliwe, albowiem zakres koniecznych wyjaśnień niewątpliwie miałby wpływ na merytoryczny zakres wniosku.

Zdaniem Sądu dokonana ocena projektu nie nosi znamion dowolności, została przeprowadzona w sposób przejrzysty i rzetelny.

W świetle przedstawionej powyżej argumentacji Sąd ocenia zarzuty skarżącej sformułowane w skardze jako chybione. Zdaniem Sądu nie doszło do naruszenia art. art. 37 ust. 1 i 2 ustawy wdrożeniowej poprzez przeprowadzenie oceny projektu w sposób nieprzejrzysty i nierzetelny.

W ocenie Sądu, nie został również naruszony art. 26 ust 2 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, ponieważ prawidłowo stosowano kryteria wyboru i nie odstąpiono od wiążących definicji, zawartych w Regulaminie i jego załącznikach. Kryteria wyboru zostały sformułowane w sposób zrozumiały i jednoznaczny, nie nasuwały żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Zarówno treść kryterium horyzontalnego nr 2 i 5 jak i opis kryteriów w ramach standardu minimum nie budzą żadnych wątpliwości. Zaś projekty, których realizacja jest współfinansowana ze środków unijnych muszą być zgodne ze wskazanymi tam zasadami horyzontalnymi

i wynikającymi z tych zasad standardami. Dlatego zdaniem Sądu, przeprowadzona ocena nie budzi wątpliwości, co do zgodności z opisem kryteriów horyzontalnych nr 2

i nr 5.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 61 ust. 8 pkt 2 ustawy wdrożeniowej, oddalił skargę.