Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1033/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 618  Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIE

! Dnia 29 listopada 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak / spr. / Sędziowie WSA Krystyna Daniel NSA Andrzej Niecikowski Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2006 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Wojewody z dnia 26 marca 2003 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego I. uchyla zaskarżoną decyzję II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego A. G. kwotę 30 / trzydzieści / złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2002r. nr [...] Prezydent Miasta K. orzekł o zwrocie działki nr [...] o pow. [...] ha położonej w obr. [...] jedn. ewid. N. m. K., obj. KW [...] na rzecz Z. R., M. F. i J. S. oraz umorzył postępowanie w sprawie zwrotu działki nr [...] o pow. [...] ha oraz części działki nr [...] poł. w obr. [...] jedn. ewid. N. m. K..

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ l instancji wskazał, iż w dniu [...] lipca 1997 r. M. F. wystąpiła do Kierownika Urzędu Regionalnego w K. z wnioskiem o zwrot działek nr [...] i [...] poł. w obr. [...] jedn. ewid. N. m. K. w granicach parcel l.kat. [...], l.kat. [...] i l. kat. [...] b. gm. kat. Ł.. W dniu [...] września 1998r. do powyższego wniosku przyłączyły się Z. R. i J. S.. Wnioskodawczynie są spadkobiercami poprzedniego właściciela wywłaszczonej nieruchomości – T. R., który sprzedał je Skarbowi Państwa – K. Przedsiębiorstwu Robót Drogowych w dniu [...] listopada 1975 r., w związku z budową zaplecza administracyjno-socjalnego dla wymienionego wyżej przedsiębiorstwa. Zgodnie z dokumentacją geodezyjną zgromadzoną w sprawie byłe parcele l.kat. [...], l.kat. [...] i l.kat. [...] b.gm.kat. Ł. odpowiadają działkom: nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha oraz części działki nr [...] położonym w obr. [...] jedn. ewid. N. m. K..

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego organ l instancji uznał, że -w trybie art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - zachodzą podstawy do zwrotu działki nr [...], z uwagi na fakt, iż przedmiot żądania zwrotu nie został zagospodarowany zgodnie z celem wywłaszczenia. Plan realizacyjny planowanej inwestycji przewidywał bowiem na aktualnej działce nr [...] realizację: typowego pawilonu hotelowego na 80 osób, budynku biurowego adaptowanego z typowego pawilonu hotelowego, magazynu głównego oraz boiska do siatkówki. Aktualny stan zagospodarowania tej działki wskazuje, iż w terenie znajduje się fragment baraku murowanego pokrytego blachą z bramami stalowymi stanowiącymi wjazd do stanowisk służących do naprawy i lakiernictwa samochodów oraz budynek murowany stanowiący biuro oraz magazyn. W pozostałej części działka stanowi plac postojowy dla samochodów oraz budynek dydaktyczno-szkoleniowy pokryty blachą. W dalszej części działki znajduje się wolnostojący garaż blaszany, fragment placu manewrowego służącego do nauki jazdy oraz stalowe ogrodzenie z dwuskrzydłową bramą wjazdową. Porównując aktualne zagospodarowanie działki nr [...] z planem realizacyjnym oraz biorąc pod uwagę fakt, iż prowadzona jest na niej działalność o charakterze komercyjnym, Prezydent Miasta K. uznał, że inwestycja w postaci zaplecza administracyjno-socjalnego nie została zrealizowana przez K. Przedsiębiorstwo Robót Drogowych. W związku z powyższym zgodnie z art. 137 ust. l pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami organ l instancji przyjął, iż nie został zrealizowany cel wywłaszczenia. Stosownie do przepisu art. 140 ustawy o gospodarce nieruchomościami organ l instancji dokonał waloryzacji wypłaconego z tytułu wywłaszczenia odszkodowania i następnie, wobec zwiększenia wartości nieruchomości wskutek działań podjętych na niej po dniu wywłaszczenia, zwaloryzowane odszkodowanie powiększył o kwotę równą różnicy wartości ustalonej na dzień zwrotu. Zgodnie z operatem szacunkowym sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego B. B. organ l instancji ustalił, iż stopień zwiększenia wartości działki nr [...] wskutek działań podjętych na nieruchomości po jej wywłaszczeniu wynosi [...] zł. Zatem zwaloryzowane odszkodowanie w kwocie [...] zł powiększone zostało o kwotę [...] zł. Odszkodowanie zostało rozłożone na raty zgodnie z wnioskiem stron oraz stosownie do przepisu art. 141 ust. 1 u.g.n. Zwrot zwaloryzowanego odszkodowania nastąpił na rzecz Skarbu Państwa z uwagi na fakt, iż w chwili orzekania o zwrocie jest on właścicielem działki nr [...] obr. [...] jedn. ewid. N. m. K. ujawnionym w księdze wieczystej Kw [...].

Jednocześnie Prezydent Miasta K. orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu działki nr [...] i części działki nr [...] poł. w obr. [...] jedn. ewid. N. m. K. ponieważ wnioskodawczynie ograniczyły wniosek o zwrot do działki nr [...] obr. [...] jedn. ewid. N. m. K..

Organ l instancji poinformował dalej, iż zgodnie z art. 138 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami prawo zarządu Przedsiębiorstwa Transportowego Budownictwa Drogowego w W. ustanowione na działce nr [...] obr. [...] jedn. ewid. N. m. K. wygaśnie z dniem, w którym decyzja o zwrocie stanie się ostateczna.

Od decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] grudnia 2002 r. dotyczącej:

- zwrotu działki nr [...] o pow. [...] ha położonej w obr. [...] jedn. ewid. N. m. K., obj. KW [...] na rzecz Z. R., M. F. i J. S.

- zobowiązania w/w osób do zwrotu na rzecz Skarbu Państwa kwoty [...] zł.

- rozłożenia w/w kwoty na raty

odwołanie złożył A. G. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą "Przedsiębiorstwo Transportowe Budownictwa Drogowego "T.". Odwołujący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w celu prawidłowego ustalenia okoliczności faktycznych i prawnych sprawy. Odwołujący zarzucił przyjęcie przez organ l instancji błędnego rozumowania przy wydawaniu decyzji, a w szczególności dokonanie porównania planu realizacyjnego z 1974 r. z obecnym stanem faktycznym. Ponadto odwołujący kwestionuje wartość ustalonego w decyzji odszkodowania oraz wskazuje, iż kwota stanowiąca wartość poczynionych na nieruchomości nakładów winna zostać zwrócona skarżącemu. Ponadto odwołujący twierdzi, że rozłożenie kwoty odszkodowania na raty pozbawione jest uzasadnienia.

Po rozpatrzeniu odwołania organ II instancji umorzył postępowanie odwoławcze w sprawie, argumentując, iż odwołującemu nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu administracyjnym w sprawie zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Podniesiono, iż przepis art. 127 §1 Kodeksu postępowania administracyjnego daje uprawnienie złożenia odwołania od orzeczeń organu l instancji tylko stronie w rozumieniu art. 28 Kpa, osobie, której interesu prawnego lub obowiązku dotyczy odwołanie lub gdy żąda ona od organu czynności ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Zgodnie z utrwalonymi w tej materii poglądami doktryny postępowania administracyjnego uprawnienie do złożenia odwołania przysługuje także podmiotowi niebędącemu stroną którego interes prawny w obaleniu decyzji organu l instancji wynika z faktu skierowania do niego - jak do strony - tej decyzji. Dla skutecznego wniesienia odwołania wystarczające jest bowiem przyjęcie tzw. subiektywnej koncepcji legitymacji procesowej strony; skuteczne jest zatem odwołanie wniesione na podstawie przekonania podmiotu, że decyzja organu l instancji dotyczy jego praw i obowiązków. Twierdzenie takie poddawane jest weryfikacji przez organ odwoławczy na podstawie zasad przewidzianych dla postępowania odwoławczego. Jeżeli nie zostanie ono pozytywnie zweryfikowane, to organ II instancji obowiązany jest wydać decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego. Biorąc pod uwagę podniesione wyżej okoliczności, Wojewoda przeprowadził postępowanie wyjaśniające zmierzające do zbadania czy odwołujący A. G. jest stroną przedmiotowego postępowania oraz czy może skutecznie składać odwołanie od wydanej w sprawie decyzji organu l instancji. W tym zakresie organ odwoławczy dokonał analizy materiału dowodowego sprawy zebranego przez organ l instancji oraz wystąpił pismem z dnia [...] lutego 2003 r. do odwołującego z wezwaniem wykazania, za pomocą stosownych dowodów, posiadania interesu prawnego w postępowaniu o zwrot opisanej działki nr [...], a tym samym wypełnienie dyspozycji zawartej w art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego określającego definicję strony postępowania administracyjnego.

Wojewoda stwierdził, iż w rozpatrywanej sprawie uprawnienie A. G. do złożenia odwołania wynika wyłącznie z okoliczności, iż Prezydent Miasta K. skierował zaskarżoną decyzję do niego, jak do strony. Tymczasem w świetle przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, odwołującemu się nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu administracyjnym w sprawie zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Podniósł, iż w świetle konstrukcji sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości ukształtowanej przepisami art. 136 i nast. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami stronami postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości są z jednej strony poprzedni właściciel nieruchomości lub jego spadkobierca, a z drugiej aktualny w momencie orzekania o zwrocie nieruchomości jej właściciel. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i w literaturze przyjmuje się, że uprawnienia strony w takim postępowaniu przysługują również podmiotom, którym do nieruchomości wywłaszczonej przysługuje prawo użytkowania wieczystego oraz - w związku z postanowieniami art. 138 ustawy o gospodarce nieruchomościami - zarządca nieruchomości, użytkownik, najemca, dzierżawca oraz osoba korzystająca z nieruchomości na podstawie umowy użyczenia (wyrok NSA z 21.11.2002 r. Sygn. akt II SA/Kr 1498/00 nie publ.). Następnie organ II instancji stwierdził, iż z wpisów w księdze wieczystej nr [...] wynika, że działka nr [...] obr. [...] jedn. ewid. N. m. K. stanowi własność Skarbu Państwa. Dział II tej księgi zawiera ponadto wpis dotyczący podmiotu, któremu przysługiwało prawo zarządu tej nieruchomości, tj. przedsiębiorstwo państwowe o nazwie "Przedsiębiorstwo Transportowego Budownictwa Drogowego" w W.. Stosownie do umowy sprzedaży z dnia [...] sierpnia 2001 r., (akt notarialny Rep. Nr [...]) powołane przedsiębiorstwo sprzedane zostało w trybie prywatyzacji bezpośredniej A. G. prowadzącemu prywatną działalność gospodarczą pod nazwą "Przedsiębiorstwo Transportowe Budownictwa Drogowego "T.". Z treści tej umowy nie wynika jednak - zdaniem Wojewody - by na odwołującego nastąpiło przejście któregoś ze wskazanych wyżej praw rzeczowych lub obligacyjnych do działki nr [...] obr. [...] jedn. ewid. N. m. K., pozwalających uznać go za stronę przedmiotowego postępowania. W szczególności nie można uznać, iż A. G. lub przedsiębiorstwu, które prowadzi odwołujący przysługuje prawo zarządu do przedmiotowej działki Prawo to może bowiem przysługiwać wyłącznie jednostkom organizacyjnym państwowym lub komunalnym.

Również przedstawiona przez A. G. w piśmie z dnia [...] marca 2003 r. -jako odpowiedź na pismo Wojewody z dnia [...] lutego 2003 r. -argumentacja nie świadczy, że odwołującemu się przysługują jakieś uprawnienia wynikające ze wskazanych wyżej tytułów do nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] obr. [...]. W szczególności potwierdzeniem istnienia prawa rzeczowego do nieruchomości, a tym samym potwierdzeniem istnienia po stronie odwołującego przymiotu strony w niniejszym postępowaniu nie może być okoliczność skierowania zaskarżonej decyzji do odwołującego, ani też fakt, iż zwracana nieruchomość pozostaje w posiadaniu odwołującego, który na nieruchomość poniósł określone nakłady.

A. G. w skardze z dnia [...].04.2003 r. wniósł o uchylenie decyzji z dnia 26 marca 2003 r. oraz o zasądzenie kosztów procesu. W uzasadnieniu podniósł, iż ww. decyzja nie jest zgodna z prawem. Skarżący stwierdził, iż nabycie przedsiębiorstwa zgodnie z art. 551 kc przez kupującego obejmuje wszelkie zobowiązania i wierzytelności poprzedniej jednostki. W przedmiotowej sprawie dotyczy to wszelkich praw i roszczeń, związanych z działalnością byłego przedsiębiorstwa państwowego na działce nr [...], w tym praw do rozliczeń i zwrotu poczynionych nakładów. Zdaniem skarżącego jego interes prawny w niniejszym postępowaniu administracyjnym wynika z regulacji ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdzie ustawodawca dał skarżącemu prawną możliwość żądania zwrotu poczynionych nakładów na przedmiotową nieruchomość.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz.1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dlatego też właściwym do rozpoznania skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, Sąd dokonuje kontroli aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Przedmiotem dokonywanej przez Sąd kontroli jest więc ustalenie, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Oceny tej dokonuje się przy uwzględnieniu stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonych decyzji.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, iż skarga jest zasadna.

Dokonując analizy akt sprawy należy stwierdzić brak kompletności umowy sprzedaży z dnia [...] sierpnia 2001 r. (Repertorium nr [...]), na podstawie której doszło do sprzedaży przedsiębiorstwa państwowego skarżącemu A. G.. W aktach sprawy znajduje się ww. umowa, z której treści wynika, że sporządzone zostały do niej załączniki, które stanowią jej integralną część, a nie znajdują się one w aktach sprawy. Organy administracji rozpoznając niniejszą sprawę poczyniły ustalenia bez analizy istotnego w sprawie dokumentu, koniecznego dla wyjaśnienia, czy na skarżącego przeszło prawo rzeczowe lub obligacyjne do działki nr [...] oraz czy skarżący posiada prawo do budynków znajdujących się na tej działce. Wobec braku załączników ww. umowy organ II instancji bezpodstawnie stwierdził, iż z treści przedmiotowej umowy nie wynika, by na odwołującego nastąpiło przejście któregoś z praw rzeczowych lub obligacyjnych do działki nr [...], pozwalających uznać go za stronę postępowania administracyjnego. Powyższe braki w zgromadzonym materiale dowodowym uniemożliwiły wydanie rozstrzygnięcia po wszechstronnym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego.

Ponadto organ II instancji nie ustosunkował się do twierdzeń skarżącego -zgodnie z którymi nabycie przez niego przedsiębiorstwa na podstawie art. 551 k.c. obejmuje wszelkie zobowiązania i wierzytelności poprzedniej jednostki, w tym prawa zarządu nieruchomością.

Zgodnie z przyjętą w art. 7 kpa zasadą prawdy obiektywnej organy administracji publicznej, prowadzące postępowanie mają obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością, a zwłaszcza mają obowiązek dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnej sprawy na podstawie analizy całego materiału dowodowego i swoje stanowisko wyrazić w uzasadnieniu podjętej decyzji.

W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym czy nie w pełni rozpatrzonym (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 listopada 1994 r., III ARN 55/94, OSNAPiUS 1995/7, poz. 83).

Z kolei przepis art. 77 § 1 kpa nakłada na organy administracji publicznej obowiązek zgromadzenia całego materiału dowodowego koniecznego do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Z powołanego przepisu prawa wynika między innymi, że organ administracji jest zobowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy (m.in. wyrok NSA z dnia 17 maja 1994 r., SA/Lu 1921/93, niepublikowany).

W przedmiotowej sprawie organ administracyjny nie wyjaśnił okoliczności stanu faktycznego pozwalających na wydanie rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie, bowiem nie dysponował wyczerpującym i pełnym materiałem dowodowym. Występowanie tak istotnych braków w zgromadzonym materiale dowodowym, stanowi uchybienie przepisowi art. 77 § 1 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i jest podstawą dla uwzględnienia skargi.

Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji wyroku.

Przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania ma na celu wyjaśnienie, po dołączeniu i przeanalizowaniu umowy sprzedaży przedsiębiorstwa państwowego na rzecz skarżącego, czy posiada on interes prawny w sprawie o zwrot nieruchomości objętej nin. postępowaniem i wydanie, po ustaleniu tej okoliczności, stosownego rozstrzygnięcia w sprawie.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, póz. 1270) w związku z art. 97 § 2 ustawy z 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U., Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.)