Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1084/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 84 par. 1, art. 24
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 156 ust. 4, art. 130 ust. 2, art. 134 ust. 4
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 152, art. 200, art. 205 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie: WSA Iwona Maciejuk WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi J. S. i M. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżących J. S. i M. S. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów wpisu sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania M. S. i J. S., decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] ustalającą odszkodowanie, po uwzględnieniu zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania, wypłaconego za wywłaszczoną orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych orzeczeniem z [...] października 1962 r., nr [...] na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położoną w P. przy ul. [...], dawniej oznaczoną jako działki nr [...], [...] o łącznej pow. [...] ha, stanowiącą obecnie części działek nr [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, w kwocie [...] zł oraz zobowiązującą organ reprezentujący Skarb Państwa do wypłaty ustalonego odszkodowania.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych orzeczeniem z dnia [...] października 1962 r., nr [...] orzekło o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] o pow. [...] ha, oznaczonej numerami działek [...] i [...] stanowiącej własność J. S. i A. S.

Komisja Odwoławcza do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych rozstrzygnięciem z dnia [...] marca 1963 r., nr [...] zaskarżone orzeczenie utrzymała w mocy. Za wywłaszczoną nieruchomość zostało ustalone i wypłacone odszkodowanie w wysokości [...] zł.

Na wniosek A. S. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] czerwca 2002 r., nr [...] stwierdził nieważność tych orzeczeń, w części dotyczącej ustalonego odszkodowania oraz odmówił stwierdzenia ich nieważności w części dotyczącej wywłaszczenia. W związku z powyższym sprawa ustalenia i wypłaty odszkodowania z tytułu wywłaszczenia omawianej nieruchomości musiała być rozstrzygnięta ponownie.

Decyzjami nr [...] z dnia [...] grudnia 2008 r., w odniesieniu do części nieruchomości o pow. [...] ha oraz nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...] z dnia [...] października 2009 r., w odniesieniu do części nieruchomości o pow. [...] ha - Starosta [...] ustalił odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość na rzecz spadkobierców J.i S. i A. S. uwzględniające zwaloryzowaną kwotę wypłaconego już odszkodowania.

Od decyzji Starosty odwołali się M. S. oraz J. S., kwestionując w całości rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy - decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2008 r.

Strony wniosły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Wojewody [...]. WSA wyrokiem z dnia 23 listopada 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 1287/09, z uwagi na nieprawidłowe zastosowanie wyłączenia Prezydenta Miasta P. od rozpatrywania tej sprawy stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji i decyzji Starosty [...]. Sąd stwierdził, że z uwagi na fakt, że do wypłaty odszkodowania zobowiązany jest Skarb Państwa, to nie istnieją przeszkody, aby Prezydent Miasta P. rozpatrzył sprawę ustalenia odszkodowania mimo, że nieruchomość stanowi własność Gminy P.

W [...] października 2009 r. umorzył postępowanie tego organu w odniesieniu do nieruchomości o pow. [...] ha.

Prezydent Miasta P. pismem z dnia 30 lipca 2010 r. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w P. przy ul. [...]. Dawne działki nr [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha położone w P. w obrębie [...] "[...]" stanowią obecnie części działek nr [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha i stanowią własność Gminy P. na mocy decyzji komunalizacyjnych: Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1991 r., nr [...] i Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2004 r., nr [...].

Decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r. Prezydent Miasta P. ustalił odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość uwzględniające zwaloryzowaną kwotę wypłaconego już odszkodowania.

Od decyzji Prezydenta odwołał się M. S. i J. S.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...]. W uzasadnieniu Wojewoda zauważył, że stosownie do przepisu art. 129 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. ustawy o gospodarce nieruchomościami – zwanej dalej "ugn" starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu w przypadku gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Na podstawie art. 130 ugn wysokość odszkodowania ustala się według stanu tej nieruchomości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu oraz według jej wartości w dniu wydania decyzji o odszkodowaniu. Ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości. Zgodnie zaś z art. 132 ust. 3a ugn jeżeli decyzja, na podstawie której wypłacono odszkodowanie, została następnie uchylona lub stwierdzono jej nieważność osoba, której wypłacono odszkodowanie lub jej spadkobierca są zobowiązani do zwrotu tego odszkodowania po jego waloryzacji na dzień zwrotu.

Prezydent Miasta P. zlecił wykonanie operatu szacunkowego rzeczoznawcy majątkowemu Z. M. Operat z dnia 25 października 2010 r. określa wartość nieruchomości gruntowej na kwotę [...] zł oraz zwaloryzowaną wartość odszkodowania podlegającą zwrotowi w wysokości [...] zł. Aktualizacja operatu szacunkowego sporządzona w dniu 19 grudnia 2011 r. potwierdza wartość oszacowania i uaktualnia kwotę odszkodowania podlegającą zwrotowi, określając ją w wysokości [...] zł.

Zdaniem organu, rzeczoznawca prawidłowo przyjął stan nieruchomości na dzień wydania orzeczenia o wywłaszczeniu i odszkodowaniu oraz wartość nieruchomości na dzień wykonania operatu szacunkowego. W operacie szacunkowym rzeczoznawca majątkowy dokonał określenia wartości przedmiotowej nieruchomości ustalając stan nieruchomości na dzień wydania decyzji o wywłaszczeniu, tj. na dzień [...] października 1962 r. Nieruchomość położona w P. przy ul. [...] stanowiła grunty rolne oznaczone jako działki nr [...] i [...] o łącznej pow. [...] ha (obecnie część działki nr [...] o pow. [...] ha i część działki nr [...] o pow. [...] ha oraz część działki nr [...] o pow. [...] ha). Obecnie właścicielem nieruchomości jest Gmina P. Część działki nr [...] i część działki nr [...] o łącznej pow. [...] ha stanowią teren pracowniczych ogrodów działkowych. Część działki nr [...] o pow. [...] ha stanowi nieużytki i nie została włączona do pracowniczych ogrodów działkowych (położona na skraju jaru rzeki [...] ze znacznym nachyleniem terenu utrudniającym uprawę). Wartość przedmiotowej nieruchomości została ustalona według stanu nieruchomości na dzień wywłaszczenia. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że na dzień wywłaszczenia nieruchomość położona była w peryferyjnej dzielnicy miasta P., na jej obrzeżach i stanowiła grunty rolne. W tej sytuacji zasadne było przyjęcie przez rzeczoznawcę majątkowego do analizy porównawczej gruntów rolnych położonych na terenach peryferyjnych. Ich stan jest bowiem porównywalny do stanu nieruchomości wywłaszczonej w 1963 r. Na uwagi pisemnie wniesione przez stronę do operatu szacunkowego rzeczoznawca dokonał szczegółowego wyjaśnienia dotyczącego wyboru nieruchomości podobnych w nawiązaniu do ustaleń dotyczących położenia wywłaszczonej nieruchomości w peryferyjnej części miasta P. w 1962 r., tj. w odniesieniu do ustalenia stanu nieruchomości w momencie jej wywłaszczenia.

Zdaniem Wojewody, zarzut skarżącego dotyczący obecnego stanu tej nieruchomości (tj. wykorzystania nieruchomości pod ogrody działkowe jako tereny rekreacyjno – wypoczynkowe), jak też zarzut dotyczący tego, że w chwili obecnej nieruchomość nie znajduje się w streﬁe peryferyjnej nie ma znaczenia przy określeniu stanu tej nieruchomości w momencie wywłaszczenia.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko zawarte w operacie szacunkowym, że do porównania przedmiotowej nieruchomości należało wziąć pod uwagę nieruchomości znajdujące się w peryferyjnych dzielnicach miasta, bowiem nie można porównywać gruntów znajdujących się obecnie blisko centrum, jak tego chce strona postępowania. Miasto od czasu wywłaszczenia, tj. przez 50 lat, rozrastało się w różnych kierunkach, a zwłaszcza wzdłuż [...], a zatem grunty znajdujące się obecnie na obrzeżach miasta odpowiadają gruntom wywłaszczonej nieruchomości w 1962 r. znajdującej się wówczas na obrzeżu miasta. Wojewoda zauważył, że rzeczoznawca majątkowy wykazał w operacie szacunkowym, jak również w wyjaśnieniach do operatu, że na podstawie lokalizacji szczegółowej Prezydium Powiatowej (Miejskiej) Rady Narodowej w P. z dnia [...] kwietnia 1962 r. zgodnie z lokalizacją ogólną, ustaloną w ogólnym planie miasta zatwierdzono lokalizację szczegółową ogródków działkowych na terenie położonym w P. w rejonie jaru [...] na [...]. Zgodnie ze Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta P., zatwierdzonego uchwałą nr [...] Rady Miasta P. z dnia [...] kwietnia 1998 r., obowiązującego na dzień wyceny, wyceniana nieruchomość znajduje się na terenach obszarów adaptacji rolniczej przestrzeni produkcyjnej. Zatem nadal wywłaszczone grunty wykorzystywane były rolniczo.

Wojewoda podkreślił, że tereny ogrodów działkowych wykorzystywane były rolniczo pod uprawy warzyw i owoców, a zatem nie wystąpiła zmiana sposobu użytkowania. Również organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił, że zgodnie z § 67 i 68 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2011 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków oraz pkt 1 ppkt 1 załącznika nr 6 do tego rozporządzenia (Dz. U. z 2001 r. Nr 38, poz. 454 ze zm.) przedmiotowe nieruchomości uznawane są za grunty rolne. Zgodnie z tym przepisem do gruntów ornych zalicza się grunty, na których urządzone zostały ogrody działkowe.

Wojewoda wskazał, że w toku postępowania prowadzonego w pierwszej instancji M. S. wystąpił do Komisji Odpowiedzialności Zawodowej przy Ministrze Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej ze skargą dotyczącą rzeczoznawcy majątkowego Z. M.

Decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. Minister orzekł o umorzeniu postępowania w tej sprawie ustalając, że rzeczoznawca majątkowy wykonując czynności szacowania w przedmiotowej sprawie wypełnił obowiązki określone w art. 175 ust. 1, 2 i 4 ugn, a wykonane czynności nie były sprzeczne z przepisami prawa, standardami zawodowymi oraz zasadami etyki zawodowej. W związku z zarzutem stron odwołujących się, że organ pierwszej instancji nie wyłączył rzeczoznawcy majątkowego w trybie art. 176 ugn w związku z art. 24 § 1 pkt 6 Kpa organ wskazał, że strony nie występowały z takim wnioskiem, a w pismach kierowanych do Urzędu Miasta (z dnia 2 stycznia 2012 r. i 5 lutego 2012 r.) zwracały się o powołanie innego biegłego. Biorąc pod uwagę decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] grudnia 2011 r. umarzającą postępowanie wobec rzeczoznawcy Z. M. organ odwoławczy stwierdził, że sprawa ta nie miała wpływu na wynik postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania.

Zgodnie z art. 75 Kpa opinia biegłego jest jednym z dowodów w sprawie i jako dowód podlega swobodnej ocenie organu prowadzącego postępowanie. Ocenia on zatem wiarygodność otrzymanej opinii. Wbrew zarzutom odwołujących organ pierwszej instancji dokonał oceny operatu i w uzasadnieniu swojej decyzji odniósł się do zarzutów stron dotyczących operatu szacunkowego. Wartość nieruchomości oszacowana została według aktualnych cen w wysokości [...] zł, a zwaloryzowaną kwotę odszkodowania przewidzianą do zwrotu ustalono w wysokości [...] zł. Rzeczoznawca prawidłowo przyjął stan nieruchomości na dzień wydania orzeczenia o wywłaszczeniu i odszkodowaniu oraz wartość nieruchomości na dzień wykonania operatu szacunkowego. Przy określeniu wartości oszacowania zastosowano podejście porównawcze, metodę korygowania ceny średniej, ze względu na występujące na rynku transakcje nieruchomościami rolnymi niezabudowanymi, przeznaczonymi na cele publiczne. Do oszacowania wykorzystano 12 transakcji, a rzeczoznawca wyjaśnił zastosowanie metody korygowania ceny średniej.

W ocenie organu odwoławczego organ pierwszej instancji prawidłowo uznał, że niniejszy operat z dnia 25 października 2010 r. oraz operat z dnia 19 grudnia 2011 r. aktualizujący waloryzację wypłaconego odszkodowania sporządzony jest zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i może stanowić dowód w sprawie o ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną w 1963 r. nieruchomość.

Wojewoda wskazał, że prawidłowo ustalono wartość zwaloryzowanego odszkodowania przewidzianego do zwrotu przez spadkobierców właścicieli wywłaszczonej nieruchomości, które powinno zostać uwzględnione przy ustaleniu odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Organ pierwszej instancji ustalił należne odszkodowanie pomniejszając je o zwaloryzowaną wartość odszkodowania już wypłaconego. Zgodnie bowiem z art. 132 ust. 3a ugn jeżeli decyzja, na podstawie której wypłacono odszkodowanie, została następnie uchylona lub stwierdzono jej nieważność, osoba, której wypłacono odszkodowanie lub jej spadkobierca są zobowiązani do zwrotu tego odszkodowania po jego waloryzacji na dzień zwrotu. Za dzień zwrotu należy uznać dzień wydania decyzji o odszkodowaniu.

Prezydent Miasta P. ustalił, że odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość zostało wypłacone. Wprawdzie stwierdził, że brak jest bezpośredniego dowodu wypłaty, ze względu na obowiązujący 10-letni okres przechowywania dokumentacji księgowej, to jednak o wypłacie odszkodowania świadczą dowody pośrednie. Takim dowodem jest brak w dokumentacji wywłaszczeniowej dowodów na ustanowienie depozytu sądowego nieodebranego odszkodowania. Ówcześnie obowiązujące przepisy art. 26 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz.94) przewidywały bowiem, iż w przypadku odmowy przyjęcia odszkodowania przez osobę uprawnioną albo jeżeli wypłata odszkodowania osobie uprawnionej natraﬁała na przeszkody prawne suma odszkodowania składana była do depozytu sądowego. Było to obligatoryjne postępowanie organu prowadzącego postępowanie wywłaszczeniowe. Drugim dowodem na wypłatę odszkodowania był dokonany przez stronę M. S. zwrot odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość na konto Urzędu Miasta P. w dniu 9 września 2004 r. w wysokości ustalonej przez stronę - 40 zł. bowiem według wiedzy skarżącego odszkodowanie takie było właścicielom wypłacone. Dopiero po stwierdzeniu przez Starostę [...], że brak jest dowodu wypłaty strona postawiła zarzut nie wypłacenia odszkodowania. Zarzut taki wobec wyżej przytoczonych dowodów jest nieuzasadniony. Nie do przyjęcia jest również przesłana przez M. S. kopia pisma Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z dnia 14 czerwca 1971 r., nr [...], skierowanego do Prezydium Miejskiej Rady Narodowej Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w P. przesyłającego w załączeniu pismo J. S., dotyczące wypłacenia należności za wywłaszczenie z nieruchomości, z uwagi na nie sprecyzowanie w piśmie o jaką nieruchomość J. S. chodziło w tym czasie, tj. w 1971 r. Wobec tego Wojewoda stwierdził, że w przedmiotowej sprawie Prezydent Miasta P. w rozstrzygnięciu decyzji prawidłowo orzekł o ustaleniu odszkodowania za przedmiotową nieruchomość.

Od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] M. S. i J. S. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzucili: 1) rażące naruszenie art. 7, art. 77, art. 78, art. 80, art. 84 i art. 107 k.p.a. oraz art. 4 pkt. 16 i 17, art. 118, art. 128 ust. 1, art. 129 ust. 5 pkt. 3, art. 130 ust. 1 zdanie drugie, art. 132 ust. 3a, art. 134 ust. 4, art. 153, art. 154 ust. 1, art. 156 i art. 157 oraz art. 233 ugn i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109), mające istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności poprzez: - nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy; - przyznanie odszkodowania nie spełniającego warunku "słusznego odszkodowania " w rozumieniu art. 21 ust. 1 Konstytucji RP; - podtrzymanie stanowiska organu pierwszej instancji o nie ustosunkowaniu się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do zarzutów do operatu z dnia 25 października 2010 r. zawartych w pismach do Prezydenta : z lutego 2011 r., z dnia 11 października 2011 r., z dnia 14 listopada 2011r., z dnia 12 grudnia 2011 r. i z dnia 2 stycznia 2012 r. oraz z dnia 2 lutego 2012 r.; - bez dokonania jakiejkolwiek oceny prawidłowości i rzetelności operatu szacunkowego z dnia 25 października 2010 r., jako dowodu do ustalenia zaniżonego odszkodowania, pomimo wskazania w tych pismach dowodów zaprzeczających m. in. tezie, że przedmiotowa nieruchomość była na peryferiach (obrzeżach) ówczesnego Miasta P. i potwierdzających że ówczesny plan zagospodarowania przestrzennego (z [...] kwietnia 1961 r.) wskazywał przeznaczenie wywłaszczonego terenu na cele wypoczynkowe dla zaplanowanych do realizacji dużych osiedli mieszkaniowych dla potrzeb pracowników budowanej od 1960 r. [...] stanowiąc infrastrukturę gospodarczą i społeczną planowanych w pobliżu osiedli mieszkaniowych, a w konsekwencji niewłaściwe dobranie jako nieruchomości podobnych nieruchomości położonych na obecnych obrzeżach miasta P.; - nie zastosowanie w sprawie art. 134 ust. 4 ugn nakazującego zastosowanie alternatywnego ustalenia odszkodowania, czyli wycenę stosownie do charakteru ogrodów działkowych jako terenów rekreacyjno-wypoczynkowych i terenów wypoczynkowych przewidzianych w planie z dnia [...] kwietnia 1961 r. (stanowiącym podstawę wywłaszczenia decyzją z dnia [...] października 1962 r.) i pominięcie przez biegłego zasady z art. 130 ust. 1 zd. 2 ugn o obowiązku przyjmowania do szacowania wartości z dnia wydania decyzji o ustaleniu odszkodowania; - nie ustosunkowanie do zarzutu nie wyłączenia przez organ pierwszej instancji Z. M. z funkcji biegłego w trybie art. 176 ugn w zw. z art. 24 § 1 pkt. 6 k.p.a., o skarżący pisał do organu pierwszej instancji w piśmie z dnia 2 lutego 2012 r. wraz z uzasadnieniem. W skardze skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] oraz zasądzenie kosztów postępowania od Wojewody [...] na rzecz M. S. i J. S.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał prezentowane w sprawie stanowisko.

W piśmie z dnia 12 grudnia 2012 r. M. S. podtrzymał zarzuty skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest uzasadniona.

W niniejszej sprawie wymaga w pierwszej kolejności rozważenia zarzut skargi dotyczący braku wyłączenia przez Prezydenta Miasta P. rzeczoznawcy majątkowego Z. M. od udziału w postępowaniu w sprawie o ustalenie odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...] października 1962 r., nr [...] na rzecz Skarbu Państwa, położoną w P. przy ul. [...], dawniej oznaczoną jako działki nr [...], [...], stanowiącą obecnie części działek nr [...], [...], [...].

Z akt sprawy wynika, że w dniu 25 października 2010 r. rzeczoznawca majątkowy Z. M. sporządził operat szacunkowy określający wartość rynkową przedmiotowej nieruchomości.

Pismem z dnia 30 grudnia 2010 r. Minister zawiadomił rzeczoznawcę majątkowego Z. M., że zostało w stosunku do niego wszczęte postępowanie z tytułu odpowiedzialności zawodowej w związku ze skargą M. S., a akta zostały przekazane do Komisji Odpowiedzialności Zawodowej w celu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego (treść decyzji Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...].

W dniu 2 marca 2011 r. odbyła się rozprawa przed KOZ z udziałem rzeczoznawcy Z. M. (pismo rzeczoznawcy majątkowego Z. M. z dnia 30 maja 2011 r.).

Komisja Odpowiedzialności Zawodowej zakończyła postępowanie wyjaśniające w sprawie odpowiedzialności zawodowej rzeczoznawcy majątkowego Z. M. i przekazała Ministrowi protokół końcowy z postępowania wyjaśniającego (pismo Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 5 grudnia 2011 r.).

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego przez KOZ decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] Minister umorzył postępowanie z tytułu odpowiedzialności zawodowej rzeczoznawcy majątkowego Z. M. (pismo Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 21 grudnia 2011 r.).

W dniu 19 grudnia 2011 r. rzeczoznawca majątkowy Z. M. sporządził aktualizację operatu szacunkowego z dnia 25 października 2010 r.

W dniu 23 lutego 2012 r. Prezydent Miasta P. wydał w sprawie decyzję ustalającą odszkodowanie w oparciu o wartość rynkową nieruchomości wynikającą z operatu szacunkowego z dnia 25 października 2010 r. sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego Z. M., zaktualizowaną przez tegoż biegłego w dniu 19 grudnia 2011 r.

Uszło uwadze organu, że rzeczoznawca majątkowy, któremu organ zlecił wykonanie operatu szacunkowego uzyskał status biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 Kpa, który podlega wyłączeniu na zasadach i w trybie określonym w art. 24 Kpa. Zgodnie z art. 24 § 1 pkt 6 Kpa stosowanym odpowiednio biegły podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, z powodu której wszczęto przeciw niemu dochodzenie służbowe, postępowanie dyscyplinarne lub karne.

Sąd podziela stanowisko Wojewody [...], że w swoich pismach (np. pisma z dnia 5 lutego 2011 r., 7 lutego 2011 r. czy 11 października 2012 r.) M. S. domagał się powołania innego biegłego, a nie wyłączenia biegłego. Nie budzi też wątpliwości Sądu to, że w postępowaniu dyscyplinarnym nie potwierdziły się zarzuty stawiane przez skarżącego rzeczoznawcy. Wojewoda pominął jednak to, że wyłączenie biegłego od udziału postępowaniu następuje z mocy samego prawa, z chwilą zaistnienia przesłanek wymienionych w art. 24 § 1 pkt 6 w zw. z art. 84 § 2 Kpa. Jeżeli tak jak w niniejszej sprawie, w przedziale czasowym pomiędzy sporządzeniem operatu (po 30 grudnia 2010 r.), a jego aktualizacją doszło do wszczęcia przeciwko Z. M. postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej, w związku ze sporządzoną na użytek niniejszej sprawy wyceną, to biegły ten był niezdolny do udziału w postępowaniu odszkodowawczym, a zatem nie mógł przedstawić swego stanowiska odnośnie zarzutów M. S. (pisma biegłego z dnia 12 września 2011 r. i z dnia 11 stycznia 2012 r.) oraz sporządzić na zlecenie organu aktualizacji operatu szacunkowego.

Dla wyłączenia biegłego w oparciu o przesłankę z art. 24 § 1 pkt 6 Kpa znaczenie ma samo wszczęcie postępowania dyscyplinarnego w stosunku do biegłego powołanego w danej sprawie, a nie jego wynik. Żadnego znaczenia dla wyłączenia biegłego nie ma też to, czy strona złożyła organowi wniosek w tym zakresie.

Nie można się również zgodzić z Wojewodą [...], że skoro umorzono postępowania dyscyplinarne w stosunku do biegłego Z. M., nie stwierdziwszy błędów w działalności rzeczoznawcy, to zarzut ten nie miał wpływu na wynik sprawy o odszkodowanie. Wojewoda pomija, że na skutek wyłączenia biegłego z mocy prawa od udziału w postępowaniu odszkodowawczym, biegły ten nie mógł zaktualizować operatu szacunkowego przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji. Wobec tego operat z dnia 25 października 2010 r. nie mógł być wykorzystany w postępowaniu odszkodowawczym (art. 156 ust. 4 ugn), a zatem ustalenie odszkodowania nastąpiło z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem przez Prezydenta Miasta P. i Wojewodę [...] przepisu prawa materialnego - art. 130 ust. 2 ugn.

Wobec tego, że sporządzona w niniejszej sprawie wycena nie mogła być wykorzystana na użytek niniejszej sprawy zbędne było odniesienie się przez Sąd do zarzutów skargi odnoszących się do tej wyceny, w szczególności dotyczących przyjęcia przez biegłego do porównań nieruchomości rolnych z terenów wiejskich, a więc – zdaniem skarżących - niepodobnych do nieruchomości szacowanej jako terenu zielonego o przeznaczeniu rekreacyjno -wypoczynkowym, uznania przez biegłego, że szacowana nieruchomość położona była na obrzeżach Miasta P. w latach 1962-1963, nie ustalenia przeznaczenia szacowanej nieruchomości w planie miejscowym z 1961 r., niezastosowania art. 134 ust. 4 ugn.

Jeżeli chodzi o pozostałe zarzuty skargi dotyczące braku podstaw prawnych do orzekania w formie decyzji administracyjnej przez Prezydenta Miasta P. o zwrocie przez skarżących zwaloryzowanego odszkodowania oraz błędnego przyjęcia przez organ, że takowe odszkodowanie zostało wypłacone J. S. Sąd zwraca uwagę, że kwestia ta została przesądzona w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 listopada 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 1287/09. W uzasadnieniu tego wyroku WSA w Warszawie wskazał, że istotnym zagadnieniem pozostaje wskazanie podmiotu (gminy lub Skarbu Państwa) zobowiązanego do zapłaty na rzecz spadkobierców byłych współwłaścicieli wywłaszczonej nieruchomości odszkodowania, za jednoczesnym zwrotem wypłaconego odszkodowania po jego waloryzacji na dzień zwrotu stosownie do ogólnej regulacji wynikającej z art. 133 ust. 3a ugn. Zdaniem Sądu, zobowiązania wynikające z bezprawnej decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z 1962 r., w części ustalającej odszkodowanie przejął Skarb Państwa. Sąd ten wskazał, że także zwrot wypłaconego odszkodowania na podstawie tej decyzji po jego waloryzacji winien być dokonany na rzecz Skarbu Państwa.

W powyższym wyroku Sąd przesądził zatem kwestię konieczności zastosowania w sprawie art. 132 ust. 3a ugn (omyłkowo Sąd wskazał przepis art. 133 ust. 3a ugn), a oceną prawną w tym zakresie związane były zarówno organy jak i Sąd orzekający w niniejszej sprawie, co wynika z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Niezależnie od powyższego zgodzić należało się z Wojewodą [...], że w niniejszej sprawie należało przyjąć, że odszkodowanie ustalone w decyzji z 1962 r. zostało wypłacone. Z akt sprawy wynika, że brak dowodu wskazującego na wypłatę odszkodowania lub jego złożenie do depozytu sądowego (pismo Archiwum Państwowego W. z dnia [...] listopada 2010 r.). Z akt postępowania wynika jednak, że J. S. w postępowaniu wywłaszczeniowym była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika adw. T. K., który aktywnie brał udział w sprawie wywłaszczeniowej (w sprawie wniósł odwołanie). J. S. pilnowała swych interesów, jeżeli chodzi o należne jej odszkodowanie, skoro domagała się odszkodowania za zniszczone plony i jego wypłacenia (pismo przekazujące odwołanie z dnia 12 grudnia 1962 r.) oraz jego wypłacenia (pismo Prezydium WRN z dnia 14 czerwca 1971 r.). W tej sytuacji organy prawidłowo przyjęły, że odszkodowanie za wywłaszczenie zostało wypłacone i wobec tego miał zastosowanie przepis art. 132 ust. 3a ugn.

W ponownie prowadzonym postępowaniu Prezydent Miasta P. zleci sporządzenie opinii o wartości nieruchomości w formie operatu szacunkowego innemu biegłemu i w zależności od okoliczności sprawy podejmie dalsze czynności lub wyda stosowny akt.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 152 oraz art. 200 i art. 205 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) orzekł, jak w sentencji.