Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 972/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2009-05-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Opłaty administracyjne
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony akt
Powołane przepisy: article: § 1 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 137 poz 1310
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu
article: art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 3 § 2 pkt 4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 178; art. 188; art. 87 ust. 1; art. 89 ust. 1 pkt 3; art. 91
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 90 poz 864
law: Traktat podpisany w Atenach w dniu 16 kwietnia 2003 r. między Królestwem Belgii, Królestwem Danii, Republiką Federalną Niemiec, Republiką Grecką, Królestwem Hiszpanii, Republiką Francuską, Irlandią, Republiką Włoską, Wielkim Księstwem Luksemburga, Królestwem Niderlandów, Republiką Austrii, Republiką Portugalską, Republiką Finlandii, Królestwem Szwecji, Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej) a Republiką Czeską, Republiką Estońską, Republiką Cypryjską, Republiką Łotewską, Republiką Litewską, Republiką Węgierską, Republiką Malty, Rzecząpospolitą Polską, Republiką Słowenii, Republiką Słowacką dotyczący przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej do Unii Europejskiej,
article: art. 90
journal: Dz.U. 2004 nr 90 poz 864
law: Traktat Ustanawiający Wspólnotę Europejską

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie Sędzia NSA Barbara Kamieńska (spr.) Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Pancewicz po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2009 r. sprawy ze skargi J. J. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą A. w M. na czynność Starosty W. z dnia [..] 2008 r. nr [..] w przedmiocie opłaty za wydanie karty pojazdu I. uchyla zaskarżoną czynność Starosty W. II. zasądza od Starosty W. na rzecz skarżącego kwotę 491 zł (czterysta dziewięćdziesiąt jeden złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania /-/ E. Podrazik /-/ A. Łaskarzewska /-/ B. Kamieńska


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [..] 2008r. J. J. zwrócił się do Starosty Powiatowego w W. o zwrot bezzasadnie pobranych opłat w łącznej kwocie 11.050 zł (26 x 425 zł) za wydanie kart pojazdu dla pojazdów o numerach rejestracyjnych [..].

W uzasadnieniu wniosku J. J. wskazał, że wymienione pojazdy nabył w okresie od [..] 2004r. do [..] 2005r. W związku z ich rejestracją i wydaniem tablic pojazdu został zobligowany również do uiszczenia opłat za wydanie kart tych pojazdów po 500 zł za każdą z kart, w sumie 13.000 zł. Kwotę tę wnioskodawca uiścił. Później dowiedział się, że rzeczywiste koszty związane z wystawienie i dostarczeniem kart pojazdów oraz z niezbędnymi czynnościami administracyjnymi są wielokrotnie niższe niż pobierana opłata, a praktyka pobierania ich w takiej wysokości jest niezgodna z obowiązującym w Polsce od 1 maja 2004r. art. 90 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE). Wprawdzie opłata ta jest pobierana na podstawie obowiązującego w polskim prawie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310) jednakże treść tego rozporządzenia w zakresie wysokości opłaty jest sprzeczna z prawem wspólnotowym. Opłata ta w rzeczywistości jest ukrytym podatkiem, który dyskryminuje pojazdy sprowadzane z krajów należących do Unii Europejskiej, dotyczy bowiem wyłącznie pojazdów importowanych. Nabywcy samochodów zarejestrowanych w Polsce nieposiadający kart pojazdów nie muszą płacić za ten dokument, gdyż nie są zobowiązani go posiadać. Z kolei nabywcy nowych pojazdów otrzymują kartę pojazdu od producenta lub importera, który ponosi koszty związane z dostarczeniem tego dokumentu nabywcy auta w wysokości nieprzekraczającej 30 zł. Opłata nakładana wyłącznie na pojazdu importowane dyskryminuje te produkty, a więc jest niezgodna z art. 90 TWE. Ponadto przepis rozporządzenia ustanawiający wysokość opłaty za kartę pojazdu został uznany przez trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 17 stycznia 2006r. (sygn. akt U 6/2004, OTK ZU 2006/!A, poz. 3) za niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP.

Starosta Powiatowy z W. decyzją z dnia [..] 2008r. odmówił J. J. zwrotu opłaty za karty wymienionych wyżej pojazdów. Organ stwierdził, że przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu w wyniku wyroku Trybunału Konstytucyjnego straciły moc z dniem 1 maja 2006r. Tymczasem J. J. uiścił opłaty w okresie od [..]marca 2004r. do [..] listopada 2005r. W okresie tym Starosta zobowiązany był pobierać opłatę w wysokości 500 zł za każdą wydaną kartę pojazdu, bowiem wyrok Trybunału nie ma mocy wstecznej.

Wskutek odwołania J. J. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia [..] lipca 2008r. uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że uchwałą składu siedmiu sędziów z dnia 4 lutego 2008r. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skierowanie do organu żądania zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Opłata ta nie ma charakteru podatkowego, dlatego do załatwienia sprawy o jej zwrot nie mogą mieć zastosowania przepisy Ordynacji podatkowej o zwrocie podatku. Nie ma również podstaw do wnioskowania, że taką sprawę organ może załatwić w drodze decyzji administracyjnej, stosując przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ Prawo o ruchu drogowym w ogóle nie reguluje spraw dotyczących zwrotu uiszczonych opłat, a z przepisów kpa nie można wyprowadzić zasady, iż każde żądanie skierowane do organu wymaga rozstrzygnięcia w drodze decyzji. Biorąc zatem pod uwagę treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzje Starosty i umorzył postępowanie I-instancyjne.

Ponownie wnioskiem z dnia [..] września 2008r. J. J. zwrócił się o zwrot opłat za wydanie 26 kart w/w pojazdów w kwocie 11.050,00 zł.

W odpowiedzi z [..] września 2008r. Starosta Powiatowy w W. stwierdził, że przedmiotowe pojazdy zostały zarejestrowane w czasie obowiązywania przepisu § 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie opłaty za kartę pojazdu, według którego opłata wynosiła 500 zł. Wprawdzie wyrokiem z dnia 17 stycznia 2006r. (sygn. akt U 06/04) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepis ten jest niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP, ale jednocześnie orzekł, że rozpatrywany przepis traci moc z dniem 1 maja 2006r. Zdaniem Starosty z uzasadnienia powołanego wyroku wywnioskować można, że Trybunał nie uznał dokonanych opłat za podlegające zwrotowi, bowiem odsunął w czasie termin obowiązywania orzeczenia. Dlatego w ocenie Starosty brak jest podstaw do zwrotu żądanej kwoty 11.050,00 zł.

J. J. w dniu [..] września 2008r. wezwał Starostę W. do usunięcia naruszenia prawa polegającego na odmowie zwrotu nienależnie pobranych opłat za wydanie kart pojazdów w kwocie 11.050,00 zł. Podkreślił, że w niniejszej sprawie nie można pominąć faktu, że sprowadzenie przedmiotowych pojazdów i uiszczenie opłat za wydanie kart pojazdów miało miejsce po akcesji Polski do Unii Europejskiej. W tego rodzaju sprawie wypowiedział się zaś Europejski Trybunał Sprawiedliwości, wskazując, że nałożenie na rejestrujących używane auta z importu, w sytuacji gdy auta krajowe są z niej zwolnione , opłaty za kartę w kwocie 500 zł było niedozwoloną dyskryminacją (2008/C64/22). Tym samym przepis rozporządzenia Ministra Infrastruktury, będący podstawą odmowy zwrotu opłat, został uznany za sprzeczny z art. 90 TWE, zgodnie z którym żadne Państwo Członkowskie nie nakłada bezpośrednio lub pośrednio na produkty innych Państw Członkowskich podatków wewnętrznych jakiegokolwiek rodzaju wyższych od tych, które nakłada bezpośrednio lub pośrednio na podobne produkty krajowe. Ponadto żadne Państwo Członkowski nie nakłada na produkty innych Państw Członkowskich podatków wewnętrznych, które pośrednio chronią inne produkty. W przypadku zaś kolizji prawa krajowego z przepisami wspólnotowymi krajowe organy administracji mają obowiązek stosować prawo wspólnotowe. Dlatego zdaniem J. J. w niniejszej sprawie winien znaleźć zastosowanie przepis art. 90 TWE, nie zaś przepis wspomnianego rozporządzenia.

Starosta W. w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa powtórzył dotychczas prezentowane stanowisko.

W tej sytuacji J. J. zaskarżył do Sądu dokonaną w dniu [..] września 2008r. czynność materialno-techniczną Starosty W. polegającą na odmowie zwrotu kwoty 11.050,00 zł za wydanie 26 kart pojazdów. zarzucając organowi:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego

– art. 90 TWE poprzez jego niezastosowanie,

- art. art. 77 ust. 3 w zw. z ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym,

- art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP poprzez ich niezastosowanie i dokonanie poboru zawyżonej opłaty za kartę pojazdu,

2. naruszenie przepisów prawa procesowego:

- art. 6 kpa poprzez jego niezastosowanie i odmowę zwrotu zawyżonych opłat za karty pojazdów,

- art. 8 kpa poprzez jego niezastosowanie, wyrażające się w nienależytym wypełnieniu przez organ administracji publicznej swych ustawowych zadań oraz działaniu wbrew przepisom prawa,

- art. 9 kpa poprzez jego niezastosowanie i nieudzielanie skarżącemu niezbędnych wyjaśnień i wskazówek co do środków odwoławczych przysługujących od negatywnego rozstrzygnięcia wniosku.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności polegającej na odmowie zwrotu opłat za karty pojazdów, uznanie, że przysługuje mu od organu uprawnienie do uzyskania zwrotu opłat oraz obciążenie strony przeciwnej kosztami postępowania w zakresie przewidzianym przepisami.

W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił okoliczności sprawy oraz stanowisko wyrażone uprzednio w wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa. Ponadto podnosząc zarzuty naruszenia przepisów postępowania wskazał, iż naruszenie przez Starostę zasady praworządności przejawiło się w nieuwzględnieniu w sprawie obowiązującego prawa wspólnotowego i oparcie dokonanej czynności wyłącznie na przepisie prawa krajowego - § 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310) – sprzecznym z art. 90 TWE. Takie działanie narusza zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. Z zasady tej wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej.

W odpowiedzi na skargę Starosta W. stwierdził, że uchylenie przez Trybunał Konstytucyjny określonego aktu normatywnego nie potwierdza bezprawnego zachowania się organu w chwili podejmowania decyzji o rejestracji pojazdów, ponieważ opłatę pobrano na podstawie rozporządzenia obowiązującego w dniu dokonania czynności materialno-technicznej w postaci wydania karty pojazdu. W przypadku odroczenia przez Trybunał utraty mocy obowiązującego niekonstytucyjnego przepisu organy są zobowiązane do jego dalszego stosowania, aż do daty wskazanej w wyroku. Z tego względu powszechnie przyjmuje się, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego odraczający utratę mocy obowiązującej wywiera skutki na przyszłość. W tym przypadku § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu stracił moc z dniem 1 maja 2006r.

Zdaniem organu, za utrwalony w orzecznictwie sądowym uznaje się pogląd ograniczający odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa z tytułu bezprawia legislacyjnego do przypadków, w których niezgodność aktu normatywnego z Konstytucją RP zostanie stwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny z mocą wsteczną. Innymi słowy odpowiedzialność odszkodowawcza Skarbu Państwa może wiązać się tylko z takimi wyrokami Trybunału, które działają retroaktywnie – ex tunc. Nie można zatem stawiać znaku równości między uchyleniem przez Trybunał Konstytucyjny określonego aktu normatywnego a bezprawnością jako przesłanką odpowiedzialności odszkodowawczej. Dlatego wyrok Trybunału stwierdzający niezgodność z Konstytucją § 1 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia tylko wtedy mógłby stanowić prejudykat dla roszczenia odszkodowawczego, gdyby wyrokowi temu Trybunał nadał retroaktywny skutek. W przypadku zaś odroczenia utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu organy stosujące prawo są zobowiązane do jego dalszego stosowania, aż do daty wskazanej w wyroku Trybunału. Z tego względu powszechnie przyjmuje się, że wyroki Trybunału Konstytucyjnego odraczające utratę mocy obowiązującej wywierają wyłącznie skutki na przyszłość. Pogląd ten podziela większość doktryny oraz dominuje on w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. wyrok SN z 7.10.2005r. II CK 756/04, niepubl.). W ocenie organu wyrok Trybunału nie wpływa na rozstrzyganie spraw sądowych w trakcie trwania okresu odroczenia. (por. postanowienie SN z 27.10.2005r. I KZP 37/5, OSNKW z 2005r., Nr 11, poz. 109; postanowienie SN z 24.08.2005r. II CK 34/05, OSNC z 2006r., Nr 7-8, poz. 125). Oznacza to, że odroczenie utraty mocy obowiązującej przez niekonstytucyjny przepis wiąże władzę sądową i jest równoważne z odroczeniem obalenia domniemania konstytucyjności przepisu (A. Zoll, Skuteczność orzeczeń polskiego Trybunału Konstytucyjnego [w:] Ius et Lex. Księga jubileuszowa ku czci pamięci prof. Adama Strzembosza, Lublin 2002). Ponadto czynności dokonywane w okresie odroczenia na podstawie niekonstytucyjnych przepisów zachowują swoją skuteczność. Wykluczony jest również pogląd, że utrata mocy obowiązującej przepisu z upływem określonego terminu mogłaby nastąpić z mocą wsteczną zarówno za okres odroczenia, jak i poprzedni (uchwała SN z 23.01.2004r. IIICZP 45/03, OSNC z 2004r., Nr 9, poz. 136, wyrok SN z 19.02.2004r. IV CK 64/03, niepubl., postanowienie SN z 3.04.2003r., V CZ 30/03, niepubl. wyrok SN z 11.04.2003r. V CK 38/02, Lex 151592). W wyroku z 17 stycznia 2006r. sygn. akt U 6/04 Trybunał Konstytucyjny odroczył utratę mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu; należy zatem uznać, że wyłączył on tym samym wszystkie skutki retroaktywne swojego wyroku. Mając na względzie powyższe Starosta wniósł o oddalenie skargi i obciążenie skarżącego kosztami postępowania.

Na rozprawie w dniu 28 maja 2009r. pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o zwrot kosztów postępowania, w tym uiszczonej opłaty od pełnomocnictwa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się uzasadniona.

Na wstępie wyjaśnić należy, że w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008r. sygn. akt I OPS 3/07 rozstrzygnięto kwestię dopuszczalności dochodzenia zwrotu nadpłaconej opłaty za wydanie karty pojazdu, przyjmując, że skierowanie do organu żądania zwrotu takiej opłaty uiszczonej na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310) jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a.. Sąd wskazał , że obowiązek uiszczenia opłaty, jak i jej wysokość wynikają bezpośrednio z przepisów prawa. Organ administracji jest tylko zobowiązany, przed wydanie karty pojazdu, do pobrania opłaty, którą według przepisu prawa osoba rejestrująca pojazd ma obowiązek uiścić, bez wydania wcześniej jakiegokolwiek aktu konstytutywnego lub deklaratywnego ze strony organu rejestrującego. Skoro zaś obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie karty pojazdu powstaje w toku indywidualnej sprawy administracyjnej o rejestrację pojazdu, rozstrzyganej przez organ administracji publicznej w drodze decyzji administracyjnej, to po pierwsze sam obowiązek uiszczenia opłaty ma charakter obowiązku administracyjnego, który wynika z przepisów prawa, a po drugie – organ administracji publicznej jest uprawniony do orzekania w przedmiocie tego obowiązku, przy czym nie ma podstawy do rozstrzygania o tym w drodze decyzji administracyjnej. Dlatego też odnosząc się do żądania zwrotu opłaty za kartę pojazdu organ odnosi się do obowiązku wynikającego z przepisów prawa, a więc podejmuje akt lub czynność, które nie są decyzją lub postanowieniem, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Oznacza to, że Starosta W. w prawidłowej formie rozstrzygnął wniosek skarżącego, zawierający żądanie zwrotu opłaty, nie wydając decyzji w sprawie.

Przechodząc do meritum stwierdzić należy, iż przedmiot niniejszej sprawy sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii, czy uzasadnione było domaganie się przez skarżącego czynności Starosty W. polegającej na zwrocie nadpłaconych w okresie od [..] marca 2004r. do [..] listopada 2005r. opłat za wydanie dwudziestu sześciu kart pojazdów, które to opłaty zostały pobrane w oparciu o przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu uznany następnie przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP. Według stanowiska organu żądanie zwrotu poniesionych opłat było bezpodstawne dlatego, że Trybunał uznając powołany przepis rozporządzenia za niezgodny z Konstytucja i ustawą – Prawo o ruchu drogowym orzekł, że traci on moc obowiązującą z dniem 1 maja 2006r., a więc po okresie, w którym skarżący uiścił opłaty za wydanie kart pojazdów.

Wyjaśniając ów problem przypomnieć należy jakie były motywy przywołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006r. sygn. akt U 6/04. Trybunał uznał przede wszystkim, że niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowym polega na tym, że przez zawyżenie wysokości opłaty wykroczono poza zakres upoważnienia zawartego w ustawie. Rozporządzenie bowiem niezgodnie ze wskazanymi w ustawie wytycznymi w postaci nakazu uwzględnienia rzeczywistego znaczenia karty pojazdu dla rejestracji pojazdu oraz kosztów związanych z drukiem i dystrybucją karty ustalało opłatę, uwzględniając dodatkowo koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca nie przewiduje. Dlatego też § 1 ust. 1 powołanego rozporządzenia został uznany za niezgodny również z art. 92 ust. 1 Konstytucji, który nakazuje wydanie rozporządzeń w celu wykonania ustaw i wyklucza przejmowanie przez organ wydający rozporządzenie uprawnień ustawodawcy. Rozporządzenie może być bowiem wydane wyłącznie na podstawie wyraźnego, a więc opartego tylko na domniemaniu lub na wykładni celowościowej, szczegółowego upoważnienia ustawy, w granicach tego upoważnienia i w celu wykonania ustawy. Trybunał Konstytucyjny uznał ponadto, że § 1 ust. 1 rozporządzenia jest niezgodny z art. 217 Konstytucji, gdyż ustanowiona w nim opłata stanowi – ze względu na niewspółmierność do rzeczywistych kosztów świadczonej usługi - daninę publiczną o charakterze podatkowym.

W ocenie Sądu, pomimo że Trybunał Konstytucyjny uznał za niezbędne odroczenie terminu utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu do dnia 1 maja 2006r. przepis ten był niekonstytucyjny i sprzeczny z ustawą od samego początku jego obowiązywania.

Wyjaśnić należy, iż zgodnie z art. 178 Konstytucji RP sędziowie, w sprawowaniu swego urzędu są niezawiśli i podlegają jedynie Konstytucji i ustawom. Oznacza to, że jeżeli sąd orzekający stwierdzi niekonstytucyjność aktu niższej niż ustawa rangi, może odmówić z tego powodu jego stosowania. Nie ma rozbieżności zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie co do tego, że sąd może w toku rozpoznawania sprawy ocenić, czy przepisy rozporządzenia są zgodne z przepisami ustawy (por. wyrok NSA z 24.02.2009r. I OSK 418/08, dostępny na stronie internetowej: www.nsa.gov.pl , uchwała NSA z 30.10.2000r., OPK 13/00, ONSA z 2001r., Nr 2, poz. 63 oraz wyrok NSA w składzie 7 sędziów z 16.01.2006r., I OPS 4/05, ONSAiWSA nr 2, poz. 39). To uprawnienie sądów nie pozostaje w kolizji z rolą Trybunału Konstytucyjnego, który na podstawie art. 188 Konstytucji RP jest powołany do orzekania w sprawach zgodności przepisów prawa, wydanych przez centralne organu państwowe, z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi i ustawami. W przypadku stwierdzenia niezgodności przepisów rozporządzenia z Konstytucją i ustawą różnica polega na tym, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stwierdzające taką niezgodność wywołuje ten skutek, że zakwestionowane przepisy tracą moc z chwilą wskazaną przez Trybunał, podczas gdy stwierdzenie takiej niezgodności przez Sąd jest podstawą do odmowy zastosowania zakwestionowanego przepisu w toku rozpoznawania określonej sprawy, pomimo że formalnie przepis ten pozostaje w systemie prawnym (ponownie wyrok NSA z 24.02.2009r. I OSK 418/08, dostępny na stronie internetowej: www.nsa.gov.pl ). W konsekwencji należało uznać, że objęta kontrolą sądową czynność Starosty W. z dnia [..] września 2008r. dokonana została bez podstawy prawnej.

Sąd miał również na uwadze fakt, że dokonanie przez Starostę zaskarżonej czynności miało miejsce nie tylko po wydaniu przez Trybunał Konstytucyjny wyroku orzekającego o niekonstytucyjności przepisu rozporządzenia, ale także po upływie terminu, do którego Trybunał odroczył utratę mocy obowiązującej tego przepisu.

Ponadto, jak słusznie podniósł skarżący, rozpatrując niniejszą sprawę należało mieć na uwadze sprzeczność powołanego przepisu rozporządzenia z art. 90 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE). Postanowienia Traktatu są bezpośrednio stosowane i mają walor nadrzędności nad prawem krajowym państw członkowskich, co znajduje odzwierciedlenie w art. 87 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 3 i art. 91 Konstytucji RP oraz Traktatu akcesyjnego dotyczącego przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. Zgodnie z art. 2 Aktu o warunkach przystąpienia stanowiącego część Traktatu, od dnia przystąpienia do Unii Europejskiej Polska jest związana postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot i Europejski Bank Centralny. Art. 90 TWE stanowi zaś, że żadne Państwo Członkowskie nie nakłada bezpośrednio lub pośrednio na produkty innych Państw Członkowskich podatków wewnętrznych jakiegokolwiek rodzaju wyższych od tych, które nakłada bezpośrednio lub pośrednio na podobne produkty krajowe (zasada niedyskryminacji w ramach wspólnego rynku). Zgodność krajowych regulacji prawnych odnoszących się do opłat za wydanie karty pojazdu z powołanym przepisem TWE stała się przedmiotem postanowienia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 10 grudnia 2007r. w sprawie C-134/07 (Lex nr 354541) wydanego w związku z pytaniem prejudycjalnym Sądu Rejonowego w J.. W orzeczeniu tym Trybunał orzekł, ze sporna opłata jest objęta zakazem z art. 90 akapit pierwszy TWE. Trybunał stwierdził też, że "art. 90 akapit pierwszy TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on opłacie, takiej jak przewidziana w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, która to opłata w praktyce jest nakładana w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego, lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem w Polsce używanego pojazdu samochodowego, jeśli jest on tam już zarejestrowany".

W świetle przytoczonego wywodu nie ulega wątpliwości, że prawidłowość kierunku wykładni art. 90 TWE została przesądzona przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości. Mając na względzie powyższe stwierdzić należy, że skoro sprzeczność polskiej regulacji z normą prawa wspólnotowego nie budziła wątpliwości Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, to Sąd orzekający w niniejszym składzie był w pełni uprawniony do odmowy zastosowania tego przepisu.

Dlatego na podstawie art. 146 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) orzeczono jak w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach Sąd orzekł w oparciu o przepis art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 3 ust. 1 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).

Rozpoznając ponownie wniosek skarżącego Starosta W. winien uwzględnić powyższe stanowisko Sądu i określić kwotę nadpłaty za wydanie dwudziestu sześciu kart pojazdów z uwzględnieniem kosztów i nakładów poczynionych przez organ na ich wydanie. W zakresie tym pomocne mogą okazać się ustalenia Trybunału Konstytucyjnego oraz wyjaśnienia przytoczone w ramach sprawy przez Ministra Infrastruktury, a zawarte w uzasadnieniu wyroku Trybunału z dnia 17 stycznia 2006r.

/-/ E. Podrazik /- A. Łaskarzewska /-/ B. Kamieńska

BR