Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 879/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2010-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Sędziowie NSA Grażyna Radzicka WSA Izabela Bąk-Marciniak /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2010r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję W.Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia [...] sierpnia 2010r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2010r. nr [...] W. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r. nr 122, poz. 851 z późn. zm.), art.235 (1) ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. – Kodeks pracy (Dz.U. z 1998r., Nr 21, poz.94 ze zm.), w związku z par 8 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2009r., Nr 105, poz.869) po rozpatrzeniu odwołania M. N. od decyzji nr [...] Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] kwietnia 2010r. znak: [...] o braku podstaw do stwierdzenia u niego choroby zawodowej "zatrucie ostre albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne poz.1 wykazu chorób zawodowych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105, poz.869)", utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z poz.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych, przy zgłaszaniu podejrzenia, rozpoznawaniu i stwierdzaniu chorób zawodowych uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy zwanymi dalej narażeniem zawodowym.

Z "karty oceny narażenia zawodowego" wynika, że M. N. zatrudniony był w latach 1969 – 1984 jako ślusarz w P.Fabryce Aparatury Przemysłu S. "S." w P. (brak narażenia zawodowego na tlenek węgla). W latach 1984-1991 zatrudniony był na stanowisku palacza centralnego ogrzewania w Wojewódzkim Przedsiębiorstwie Energetyki Cieplnej w K.. W okresie 1-31.10.1991 pracował na stanowisku palacza centralnego ogrzewania w Urzędzie Miasta i Gminy w P., a w latach 1991-2008 jako palacz centralnego ogrzewania oraz pracownik dozoru i ochrony obiektu w Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko – Własnościowej w P.. W ciągu 24 lat pracy zawodowej na stanowisku pracy palacza centralnego ogrzewania wnioskodawca mógł mieć zawodowy kontakt z tlenkiem węgla mimo, iż brak jest danych wskazujących na narażenie na tlenek węgla w stężeniach przekraczających obowiązujące normatywy higieniczne.

Pierwsza decyzja o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej została wydana przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia [...] września 2009r. Podstawą rozstrzygnięcia było orzeczenie lekarskie W. Centrum Medycyny Pracy Ośrodek w K. Nr [...] z dnia [...]03.2009r. oraz orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy w Ł. Nr [...] z dnia [...].08.2009r. Od decyzji tej M. N. złożył odwołanie. Po jego rozpoznaniu decyzją z dnia [...] listopada 2009r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w P. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W decyzji tej organ wskazał na okoliczności i fakty, które organ I instancji winien uzupełnić w trakcie dodatkowego postępowania wyjaśniającego, a więc uzupełnić kartę oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem zgłoszenia choroby zawodowej, powtórne ustalenie stanu faktycznego, uzupełnić wywiad epidemiologiczny oraz dokumentację medyczną lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę nad odwołującym, zwrócić się do medycznej jednostki orzeczniczej celem ponownego przeanalizowania sprawy i wydania orzeczenia lekarskiego. Po uzupełnieniu materiału dowodowego W. Centrum Medycyny Pracy w P. Ośrodek w K. pismem z dnia [...].02.2010r. stwierdziło, że postępowanie zostało zakończone a negatywne orzeczenie z Instytutu Medycyny Pracy w Ł. jest ostateczne, a stwierdzone u wnioskodawcy schorzenia mają charakter samoistny i nie wiążą się z warunkami pracy. Ponadto lekarska jednostka orzecznicza I stopnia wskazała, iż dostarczona dokumentacja nie wnosi nic nowego do sprawy. Jednorazowy wynik badania hemoglobiny tlenkowej z [...].05.2002r. nie jest potwierdzony badaniami lekarskimi, ani nagłym zachorowaniem (zatrucie ostre) i nie można się na nim opierać. Ponadto lekarz prowadzący, ani lekarz profilaktyk nie wspominają w dokumentacji o zatruciu tlenkiem węgla, a badania okresowe zawsze stwierdzały zdolność odwołującego do pracy na stanowisku palacza c.o. Po otrzymaniu opinii uzupełniającej z W. Centrum Medycyny Pracy w P. Ośrodek w K., Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. pismem z dnia [...].03.2010r. zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. o przeprowadzenie dodatkowej konsultacji. Pismem z dnia [...].03.2010r. Instytut stwierdził, iż brak podstaw do ponownej konsultacji i weryfikacji wydanego orzeczenia lekarskiego. Analiza dodatkowych dokumentów (dokumentacja medyczna, karta oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej wraz z załącznikami, zeznania świadków) nie dają podstaw do weryfikacji wydanego orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Podczas hospitalizacji odwołującego w Instytucie Medycyny Pracy został on poddany szeregowi badań i konsultacji specjalistycznych, w tym badaniom neurologicznym, psychologicznym, psychiatrycznym, laryngologicznym i okulistycznym. W wyniku przeprowadzonej diagnostyki nie stwierdzono u dowołującego objawów lub zespołów uszkodzenia układu nerwowego, które mogłyby być następstwem zatrucia tlenkiem węgla. Zgłaszane zaś przez odwołującego dolegliwości związane są z przewlekłym stanem zapalnym błony śluzowej jamy nosowej i krtani oraz stanem po usunięciu guza krtani. Warunkiem niezbędnym do rozpoznania choroby zawodowej jest stwierdzenie w organizmie zmian chorobowych odpowiadających działaniu biologicznemu danego czynnika szkodliwego ( w tym przypadku tlenku węgla). Ponadto jednostka orzecznicza II stopnia odnosząc się do oceny narażenia zaznaczyła, iż możliwość zaistnienia zatrucia zawodowego występuje jedynie w przypadkach narażenia na czynnik szkodliwy w stężeniach przekraczających obowiązujące normatywy higieniczne. Pojedynczy zaś wynik wskazujący na przekroczenie normy hemoglobiny tlenkowęglowej z dnia [...].05.2002r. wobec braku zmian w organizmie, które mogłyby być następstwem ostrego lub przewlekłego zatrucia tlenkiem węgla nie ma znaczenia klinicznego i nie może stanowić podstawy do rozpoznania choroby zawodowej. Ponadto wynik ten jest niewiarygodny, nie zawiera bowiem numeru badania, podpisu kierownika laboratorium, badania kontrolnego.

Na decyzję organu odwoławczego M. N.wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wskazując między innymi, że według niego narażony był na stanowisku pracy na działanie czynników, które są odpowiedzialne za jego chorobę. Praca w kotłowni stanowi zagrożenie zawodowe narażenia na hałas, zapylenie i czynniki chemiczne takie jak tlenek węgla. Wniósł o uchylenie decyzji obu instancji, zarzucając im naruszenie art.7, 75 par 1 , 77 par 1 i 4, 80, 107 par 1 i 3 kpa, par 8 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych oraz naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art.5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej i art.235 (1) ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. Kodeks pracy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko jak w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Wbrew zarzutom skarżącego organ odwoławczy wydał decyzję w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami postępowania.

Zaskarżoną decyzję wydano w oparciu o przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2009 r. nr 105, poz. 869). Par 1 rozporządzenia określa wykaz chorób zawodowych, okres w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych, podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych.

Zgodnie z art.235 (1) ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. – Kodeks pracy (Dz.U. z 1998r., Nr 21, poz.94 ze zm.) za chorobę zawodową uważa się schorzenie ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy zwanych "narażeniem zawodowym".

Aby zatem doszło do stwierdzenia u danej osoby choroby zawodowej, schorzenie tej osoby powinno być wykazane w wykazie chorób zawodowych załączonych do rozporządzenia oraz powinno być spowodowane narażeniem zawodowym, przy czym związek przyczynowy między schorzeniem i narażeniem zawodowym powinien być stwierdzony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem.

Z § 8 ust. 1 wskazanego rozporządzenia natomiast wynika, że podstawę do wydania przez właściwego państwowego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub braku podstaw do jej stwierdzenia stanowi materiał dowodowy, a w szczególności dane zawarte w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Jeżeli zaś właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy o którym mowa w ust.1 jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza , który wydał orzeczenie lekarskie , dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału.

W przypadku ustalenia, że rozpoznana u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, ocena warunków jego pracy musi wykazać bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że pracę wykonywał w warunkach narażających na powstanie tej choroby zawodowej.

Wówczas dopiero istnieje domniemane związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie. Inaczej mówiąc, jeśli można stwierdzić, że konkretny czynnik może być odpowiedzialny za powstanie określonej jednostki chorobowej, to narażenie na jego działanie na stanowisku pracy daje podstawę, by domniemywać, że doprowadził on do powstania tego schorzenia.

Postępowanie w sprawie dotyczyło choroby zawodowej wymienionej w pozycji 1 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r., tj. zatrucia ostre albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne.

W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że u skarżącego nie rozpoznano objawów lub zespołów uszkodzenia układu nerwowego, które mogłyby być następstwem zatrucia tlenkiem węgla. Jak podnoszą obie niezależne, wyspecjalizowane placówki służby zdrowia właściwe do orzekania o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej rozpoznania, które wydały dwukrotnie orzeczenia lekarskie, stanowiące podstawę wydania decyzji administracyjnych organów obu instancji - schorzenie to nie ma charakteru zawodowego. I tak W. Centrum Medycyny Pracy w Poznaniu Ośrodek w K. w opinii uzupełniającej z dnia [...].06.2010r. stwierdziło, że dodatkowa przesłana w sprawie dokumentacja nie wnosi nic nowego poza tym co zawiera sporządzona opinia stwierdzająca brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Schorzenia stwierdzone u odwołującego związane są z przewlekłym stanem zapalnym błony śluzowej jamy nosowej i krtani oraz stanem po usunięciu guza krtani. Nie stwierdzono zmian, które byłyby następstwem działania biologicznego tlenku węgla. Podobnie Instytut Medycyny Pracy w Ł. podkreślił, iż odwołujący został poddany szeregowi badań i konsultacji medycznych, w tym badaniom : neurologicznym, psychiatrycznym, psychologicznym, laryngologicznym, okulistycznym, a przeprowadzona diagnostyka nie wykazała objawów uszkodzenia układu nerwowego, które mogłoby być następstwem zatrucia tlenkiem węgla. Ponadto Instytut podkreślił, że możliwość zatrucia zawodowego występuje jedynie w przypadkach narażenia na czynnik w stężeniach przekraczających najwyższe dopuszczalne normatywy higieniczne. Zatem u skarżącego nie stwierdzono, aby jego schorzenia były pochodzenia zawodowego. Dlatego w przypadku skarżącego nie występuje pierwsza z przesłanek charakteryzujących pojęcie choroby zawodowej, tj. skarżący nie cierpi na schorzenie ujęte w wykazie chorób zawodowych, jak również organy wykazały, że druga z przesłanek (stwierdzenie bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy) także nie jest w przedmiotowej sprawie spełniona.

Postępowanie administracyjne przeprowadzono w zgodzie z przepisami prawa. Po ponownym przeprowadzeniu przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego (dochodzenia epidemiologicznego) oraz uzyskaniu orzeczeń lekarskich wydano decyzję z dnia [...] kwietnia 2010r., która została utrzymana w mocy decyzją drugiej instancji z dnia [...] sierpnia 2010r. Oceniając postępowanie przed organem pierwszej instancji jako prawidłowe, odpowiadające zasadom i przepisom Kodeksu postępowania administracyjnego oraz rozporządzenia dotyczącego chorób zawodowych, Wojewódzki Państwowy Inspektor Sanitarny zasadnie utrzymał zaskarżoną decyzją w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2010r. Organ trafnie uznał wydane w postępowaniu orzeczenia lekarskie jako spełniające w świetle Kodeksu postępowania administracyjnego wymogi procesowe, uwzględnił je w zgromadzonym materiale dowodowym i prawidłowo dokonał wszechstronnej oceny sprawy na podstawie analizy całokształtu materiału dowodowego sprawy, przy uwzględnieniu zasad postępowania określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego (ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.; Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu podziela ocenę opisanych orzeczeń lekarskich wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zawarte w tych opiniach wnioski są przekonujące i logicznie wyjaśniają powody, dla których nie uznano zawodowej etiologii stwierdzonych u skarżącego schorzeń. Sąd nie dopatrzył się w przebiegu postępowania administracyjnego uchybień przepisom postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podkreślić należy, że w orzecznictwie sądowym powszechnie przyjmowany jest pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem choroby w orzeczeniu lekarskim wydanym przez właściwe medyczne jednostki orzecznicze i spełniającym wymogi dotyczące opinii biegłych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 sierpnia 2005 r., sygn. akt OSK 1851/04, niepubl.; uchwała siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2002 r., sygn. akt OPS 3/02, opubl. ONSA z 2003 r., z. 1, poz. 4; wyrok naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2001 r., sygn. akt I SA 180/00, LEX nr 77663; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2000 r., sygn. akt I SA 1445/99, LEX nr 53802).

Z tych względów, działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.