Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 333/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2011-07-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6212 Równoważnik za brak lokalu mieszkalnego i za remont lokalu mieszkalnego
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135, art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 162 § 1 pkt 1, art. 61, art. 104
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Protokolant sekr. sąd. Stanisława Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lipca 2011 r. sprawy ze skargi K.M. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Policji z dnia [...] r., nr [...], II. stwierdza, że decyzje wymienione w punkcie I wyroku nie podlegają wykonaniu.


UZASADNIENIE

1. Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2008 r. K.M., jako emerytowany funkcjonariusz Policji, zwrócił się do Komendanta Powiatowego Policji o wypłacenie równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego za lata 2006-2008. Jednocześnie wniósł o wypłatę należnych odsetek od należności głównej. Do wniosku dołączył oświadczenia mieszkaniowe za lata 2006 - 2008.

Pismem z dnia [...] lutego 2009 r. Komendant Powiatowy Policji poinformował wnioskodawcę, że w wyniku nowelizacji rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego (Dz.U. Nr 100, poz. 919 ze zm. – dalej jako rozporządzenie z 28 czerwca 2002 r.), od dnia 1 stycznia 2006 r. osoby pobierające świadczenia z policyjnego zaopatrzenia emerytalnego utraciły prawo do przedmiotowego świadczenia.

Po rozpoznaniu zażalenia K.M. z dnia [...] lutego 2009 r. na bezczynność Komendanta Powiatowego Policji w rozpoznaniu żądania w sprawie wypłaty równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego za lata 2006-2008, Komendant Wojewódzki Policji w piśmie z dnia [...] maja 2009 r. podzielił pogląd Komendanta Powiatowego Policji o utracie prawa do przedmiotowego świadczenia przez byłych funkcjonariuszy policji pobierających świadczenia z policyjnego zaopatrzenia emerytalnego oraz wskazał, że żądanie przez zainteresowanego wypłaty równoważnika za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego za lata 2006-2008 nie ma charakteru sprawy administracyjnej.

Wobec powyższego K.M. złożył skargę na bezczynność organu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., który wyrokiem z dnia 23 września 2009r. (sygn. akt II SAB/Go 40/09) zobowiązał Komendanta Powiatowego Policji do rozpoznania wniosku zainteresowanego w terminie 30 dni od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Złożona przez Komendanta Powiatowego Policji skarga kasacyjna od wyżej wymienionego wyroku została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 25 marca 2010 r. (sygn. akt l OSK 1750/09) ze wskazaniem, że wniosek skarżącego z dnia [...] grudnia 2008r. skierowany do Komendanta Powiatowego Policji wszczął postępowanie administracyjne i winien być załatwiony w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej jako k.p.a.)

2. Pismem z dnia [...] czerwca 2010 r. organ zawiadomił K.M. o zakończeniu postępowania wyjaśniającego, a następnie decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] Komendant Powiatowy Policji odmówił mu wypłaty równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego za lata 2006-2008. Od powyższej decyzji K.M. wniósł odwołanie do Komendanta Wojewódzkiego Policji żądając ponownego rozpoznania sprawy o wypłatę przedmiotowego świadczenia za lata 2006-2008. Po rozpoznaniu odwołania Komendant Wojewódzki Policji, decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Policji z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...].

Decyzję tę K.M. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., który wyrokiem z dnia 24 listopada 2010 r. (sygn. akt II SA/Go 765/10) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Komendanta Powiatowego Policji nr [...] z dnia [...] lipca 2010 r.

W motywach uzasadnienia wyroku wskazano, że załatwienie wniosku skarżącego z dnia [...] grudnia 2008 r. powinno być poprzedzone rozważeniem wdrożenia postępowania zmierzającego do oceny decyzji z dnia [...] czerwca 2003 r. w kontekście jej bezprzedmiotowości w rozumieniu art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. Sąd podkreślił, że czym innym jest wyeliminowanie samego źródła określonych uprawnień (tj. przepisu prawa), a czym innym ocena mocy obowiązującej aktu stosowania prawa (np. decyzji) to źródło konkretyzującego.

Nadto Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że ponownie rozpoznając wniosek skarżącego, organy powinny odnieść się do kwestii obowiązywania decyzji z dnia [...] czerwca 2003 r., wydanej na rzecz skarżącego będącego wówczas funkcjonariuszem Policji, z uwzględnieniem omówionych aspektów funkcjonowania wskazanych regulacji prawnych w praktyce organów Policji i faktu, że skarżący status emeryta uzyskał przed dniem 1 stycznia 2006 r.

Stwierdzono również, że ocena przesłanek dalszego bytu prawnego decyzji z dnia [...] czerwca 2003 r. w świetle przepisu art. 161 § 1 pkt 1 k.p.a. będzie miała decydujące znaczenie dla postępowania wszczętego wnioskiem skarżącego z dnia [...] grudnia 2008 r. w kontekście istnienia dla niego podstawy prawnej, organu uprawnionego i właściwej formy jego zakończenia w stanie faktycznym zaistniałym po zastosowaniu trybu właściwego dla stwierdzania wygaśnięcia decyzji bezprzedmiotowych. Wyrok ten nie został zaskarżony i stał się prawomocny.

3. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Komendant Powiatowy Policji decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...], na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw z art. 29 i art. 30 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, art. 91 i art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. Nr 43, poz. 277 ze zm. – dalej jako ustawa o Policji) oraz § 9 rozporządzenia z dnia 28 czerwca 2002 r., stwierdził wygaśnięcie decyzji Komendanta Powiatowego Policji z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...] o przyznaniu K.M. równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego z uwzględnieniem 6 norm zaludnienia.

Uzasadniając powyższą decyzję organ pierwszej instancji wskazał, że stwierdzenie wygaśnięcia decyzji administracyjnej w myśl art. 162 § 1 pkt. 1 k.p.a. następuje w sytuacji, gdy stała się ona bezprzedmiotowa, a przy tym stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa, albo gdy leży to w interesie społecznym lub interesie strony. Powołując się na wyrok NSA z dnia 11 października 1985 r. (sygn. akt SA/Wr 556/85) organ pierwszej instancji wskazał, że decyzja staje się bezprzedmiotowa w razie, gdy niemożliwe jest zrealizowanie celu, jaki organ administracji ma na względzie przy jej wydaniu. Może to nastąpić w skutek braku przedmiotu, którego dotyczyła decyzja, utratę przez stronę kwalifikacji niezbędnych do wykonywania uprawnień wynikających z decyzji przy braku odpowiedniego przepisu w prawie materialnym, ale też gdy ze względu na powstałe okoliczności zrealizowanie celu stało się niemożliwe.

Nadto wskazano, że przepis art. 162 § 1 pkt. 1 k.p.a. znajduje zastosowanie również w przypadku braku wyraźnego przepisu prawa nakazującego stwierdzenie wygaśnięcia decyzji, pod warunkiem jednakże, że przemawia za tym interes społeczny lub interes strony. Pozostawanie w obrocie prawnym decyzji bezprzedmiotowej powoduje kolizję z interesem społecznym.

Zdaniem Komendanta Powiatowego Policji zmiana stanu prawnego nie daje podstawy do istnienia po stronie emeryta (rencisty) policyjnego prawa do niniejszego równoważnika pieniężnego, a w konsekwencji czyni bezprzedmiotową decyzję przyznającą K.M. - jako funkcjonariuszowi Policji tenże równoważnik pieniężny. Z uwagi na brak przepisu prawa nakazującego stwierdzenie wygaśnięcia decyzji przyznających prawo do równoważnika za remont lokalu, w sytuacji uzyskania przez jej adresata statusu emeryta (rencisty), podstawą wygaśnięcia tejże decyzji administracyjnej staje się interes społeczny, polegający na usunięciu z obrotu prawnego decyzji, która pozostaje w kolizji z obowiązującym prawem. Poza tym formalne pozostawienie tej decyzji w obrocie prawnym mogłoby rodzić spory związane z jej wykonywaniem, wobec czego interes społeczny przemawia za tym, aby taki akt administracyjny nie występował w obrocie prawnym.

4. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił, naruszenie przepisów postępowania poprzez nie dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w sprawie, skutkiem czego zapadła decyzja bez podstawy prawnej, w sposób szczególnie rażący prawo obowiązujące na dzień jej wydania. Nadto niekompletność rozstrzygnięcia, gdyż nie odnosi się ono do żądania strony oraz naruszenie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej jako p.p.s.a.), poprzez nie stosowanie się do wykładni prawa ogłoszonej w wyrokach sądów administracyjnych.

5. Po rozpatrzeniu odwołania Komendant Wojewódzki Policji, decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 ust. 1 k.p.a. w zw. z art. 29, art. 30 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, art. 91 i art. 97 ust. 5 ustawy o Policji oraz § 9 rozporządzenia z dnia 28 czerwca 2002 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Komendanta Powiatowego Policji z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...].

W uzasadnieniu decyzji organ drugiej instancji stwierdził, że postępowanie administracyjne zakończone zaskarżoną decyzją zostało wszczęte z urzędu a nie jak twierdzi skarżący na jego wniosek. Wobec czego w niniejszym postępowaniu nie wiąże Komendanta Powiatowego Policji ocena prawna wyrażona, we wskazanych przez skarżącego, wyrokach sądów administracyjnych.

Za chybione uznano twierdzenia skarżącego, że pomimo zwolnienia ze służby i uzyskania uprawnień emerytalnych nadal pozostaje funkcjonariuszem Policji. Zdaniem organu drugiej instancji skarżący został zwolniony ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 1 pkt. 1 ustawy o Policji na skutek orzeczenia wobec niego trwałej niezdolności do służby przez komisje lekarską, a następnie uzyskał, na podstawie odrębnych przepisów, prawo do emerytury policyjnej.

W ocenie Komendanta Wojewódzkiego Policji nowelizacja rozporządzenia z dnia 28 czerwca 2002 r. polegająca na uchyleniu § 8 i § 9 ust. 2 rozporządzenia z 28 czerwca 2002 r., skutkowała utratą z dniem 1 stycznia 2006 r. tychże uprawnień przez osoby pobierające świadczenia z policyjnego zaopatrzenia emerytalnego. Zmiana stanu prawnego odebrała podstawę do istnienia po stronie emeryta (rencisty) policyjnego prawa do niniejszego równoważnika pieniężnego. W konsekwencji bezprzedmiotowa stała się decyzja przyznająca K.M. - jako funkcjonariuszowi Policji przedmiotowy równoważnik pieniężny.

Wskazano również, że za stwierdzeniem wygaśnięcia przedmiotowej decyzji bowiem przemawia interes społeczny, polegający na tym, że z chwilą zwolnienia zainteresowanego ze służby w Policji przestał istnieć podmiot stosunku prawnego ukształtowanego niniejsza decyzją. Zdaniem organu drugiej instancji, Komendant Powiatowy Policji właściwie wskazał, że należało usunąć z obrotu prawnego decyzję pozostającą w kolizji z obowiązującym prawem, w tym sensie, że nie może być ona realizowana po ustaniu służby w Policji.

6. Decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] K.M. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. formułując zarzuty podane w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji z wnioskiem o jej uchylenie.

Ponadto skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności tej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej z uwagi na ich bezprawność, zamieszczenie w wyroku uznania prawa do świadczenia tj. równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego, obowiązku jego wypłaty, i że wynika ono z przepisów ustawowych oraz wskazanie w wyroku uznania posiadania prawa do wyżej wskazanego świadczenia na przyszłość, nałożenia na organ obowiązku powstrzymania się od dalszego wzruszania prawa wynikającego z przepisów ustawowych i dalszego wypłacania świadczenia.

W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

7. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W postępowaniu administracyjnym obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wykonaniu tego obowiązku, gdyż do jego kompetencji należy jedynie kontrola legalności decyzji wydanej na podstawie stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu administracyjnym. Sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 p.p.s.a. uchyla ją lub stwierdza jej nieważność. Jednocześnie wskazać należy, iż sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), co daje mu podstawy do całościowej kontroli zaskarżonego aktu oraz postępowania administracyjnego poprzedzającego jego wydanie.

8. Wskazać należy, że rozpoznanie przedmiotowej skargi nastąpiło w ramach szczególnego związania wynikającego z sądowego rozstrzygnięcia wydanego już uprzednio w sprawie. Zgodnie bowiem z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd oraz organ administracji publicznej, będą oni obowiązani podporządkować się ocenie prawnej wyrażonej w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy prawa. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego oraz aspektu zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania danej decyzji.

Z kolei wpływ orzeczenia sądu administracyjnego na ponowne postępowanie w sprawie przed organami administracji publicznej ma ważkie znaczenie w odniesieniu do orzeczeń kasatoryjnych tego sądu. W rezultacie następuje bowiem merytoryczne rozpatrzenie sprawy w nowym postępowaniu administracyjnym, prowadzonym w zakresie wynikającym z dokonanego obalenia zaskarżonego aktu lub czynności i ewentualnie innych aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy.

W wyroku z dnia 15 kwietnia 2005 r. w sprawie OSK 1403/04, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że istotą zasady "związania oceną prawną" jest to, że dotyczy wykładni prawa materialnego jak i procesowego oraz braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu istotnych okoliczności stanu faktycznego. Zaś obowiązek podporządkowania się tak rozumianej ocenie prawnej, może być wyłączony jedynie w razie istotnej zmiany stanu faktycznego lub prawnego, czyli jest ona wiążąca o tyle, o ile odnosi się do tych samych okoliczności faktycznych i prawnych. W takiej sytuacji organ, któremu sprawa została przekazana związany jest wskazaniem sądu co do uzupełnienia postępowania. Należy zatem wskazać, że ocena zasadności skargi nie może przebiegać poza granicami związania wyznaczonymi art. 153 p.p.s.a.

9. Przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola legalności zaskarżonych decyzji we wskazanym aspekcie wykazała, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem omówionej zasady związania oraz innymi naruszeniami prawa w stopniu obligującym Sąd do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

Mianowicie w uzasadnieniu prawomocnego wyroku z dnia 24 listopada 2010 r. (sygn. akt II SA/Go 765/10), uchylającego decyzję organów obu instancji wydanego w przedmiocie odmowy wypłaty równoważnika Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wskazał, że zgodnie z art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji obowiązany jest stwierdzić wygaśniecie decyzji jeżeli stała się ona bezprzedmiotowa, a stwierdzenie jej wygaśnięcia nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony. W ocenie tego Sądu utrata statusu funkcjonariusza policyjnego, którego posiadanie warunkowało przyznanie i wypłacanie równoważnika za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego, w wyniku zwolnienia ze służby i nabycia przez niego uprawnień emerytalnych oznaczało, że przestał istnieć podmiot stosunku prawnego ukształtowanego decyzją o przyznaniu prawa do świadczenia, co obliguje do rozważenia czy decyzja nie stała się bezprzedmiotowa. I w konsekwencji do stwierdzenia jej wygaśnięcia. Wprawdzie, w ocenie Sądu, brak jest przepisu prawa nakazującego stwierdzenie wygaśnięcia decyzji przyznających prawo do równoważnika za remont lokalu w sytuacji uzyskania przez jej adresata statusu emeryta (rencisty) uprawnionego do świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego, to podstawą stwierdzenia wygaśnięcia takiego aktu administracyjnego może być też interes społeczny, gdyż istnienie w obrocie prawnym decyzji bezprzedmiotowej może pozostawać w kolizji z interesem społecznym powodując z jednej strony niejasność i brak pewności co do obwiązującego stanu prawnego dla wszystkich uczestników obrotu pranego, z drugiej zaś strony formalne pozostawienie tej decyzji w obrocie prawnym mogłoby rodzić spory związane z jej wykonywaniem.

Przedstawiając przytoczoną ocenę prawną wskazano, że rozstrzygając w przedmiocie wniosku, organy powinny odnieść się do kwestii obowiązywania decyzji z dnia [...] czerwca 2003 r. wydanej na rzecz skarżącego, będącego wówczas funkcjonariuszem Policji oraz jej bytu prawnego po dniu 1 stycznia 2006 r.

Jak podkreślił to Wojewódzki Sąd Administracyjny ocena przesłanek dalszego bytu prawnego wskazanej decyzji z dnia 3 czerwca 2003 r. w świetle przepisu art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. będzie miała decydujące znaczenie dla postępowania wszczętego wnioskiem skarżącego z dnia [...] grudnia 2008 r. w kontekście istnienia dla niego podstawy prawnej, organu uprawnionego i właściwej formy jego zakończenia po zastosowaniu trybu właściwego dla stwierdzania wygaśnięcia decyzji bezprzedmiotowych.

10. Z treści oraz uzasadnienia zaskarżonych decyzji a także całokształtu akt postępowania administracyjnego wynika, że stwierdzenie wygaśnięcia decyzji ostatecznej z dnia [...] czerwca 2003 r. nastąpiło w ramach tego samego postępowaniu administracyjnego, w którym został złożony i był uprzednio rozstrzygany wniosek skarżącego o wypłatę równoważnika pieniężnego za wskazane w nim lata.

Uchybieniem w tym względzie jest naruszenie przez organy obu instancji zasady nie łączenia trybów postępowania, tj. trybu nadzwyczajnego, do którego zalicza się tryb stwierdzenia wygaśnięcia decyzji uregulowany w art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a., z procedurą zwykłą, w której rozpoznanie wniosku skarżącego następowało na zasadach ogólnych, w odniesieniu do wydania decyzji określonych w szczególności w rozdziałach 7 oraz 10 działu II k.p.a. Naruszenie tej zasady uważane jest w niektórych sytuacjach nawet za rażące naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji (por. B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2009, s. 598 -599). W niniejszej sprawie pozostają one w związku z naruszeniem zasady związania z art. 153 p.p.s.a.

Z treści uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2010 r. w sprawie II SA/Go 765/10, odnoszącego się do konieczności zbadania wystąpienia w sprawie przesłanek wymienionych w pkt 1 § 1 art. 162 k.p.a. wprost wynika obowiązek przeprowadzenie tego w trybie właściwym to jest trybie nadzwyczajnym. Wszczęcie tego postępowania następuje na wniosek strony albo, co odpowiada niniejszej sprawie – z urzędu, stosownie do art. 61 k.p.a. Wprawdzie przepisy kodeksu nie określają szczególnej formy wszczęcia postępowania z urzędu jednakże funkcję tę pełni zawiadomienie strony, o którym mowa w § 4 art. 61 k.p.a. Jest ono koniecznym warunkiem realizacji zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu.

Taka zmiana trybu a tym samym przedmiotu i zakresu postępowania wymagała zawiadomienia strony, które zostało w sprawie dopełnione (k. 20 akt administracyjnych). Z tych względów należy uznać, że postępowanie to zostało uruchomione w sposób zgodny z prawem. Jednakże jego wadliwość wynika z przyjętego przez organy założenia, że stwierdzenie wygaśnięcia odnosi skutek także w stosunku do wniosku skarżącego. To zaś, co wyżej wskazano koliduje z zasadą niekonkurencyjności trybów postępowania. Podobnie jak wskazano to w innych sprawach rozpoznawanych przed tutejszym sądem, a dotyczących decyzji "cofających" stronom uprawnienie do przedmiotowego równoważnika organy błędnie utożsamiły te rozstrzygniecie z trybem rozpoznania wniosku o wypłatę równoważnika (por. wyrok tutejszego sądu z dnia 10 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Go 701/10).

O ile należy zaaprobować pogląd, zgodnie z którym rozpatrując przedmiotowy wniosek należało w pierwszej kolejności zbadać czy wnoszący nadal posiada uprawnienie i ewentualnie wdrożyć postępowanie wzruszenia jego źródła - decyzji ostatecznej z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...], to postępowanie nadzwyczajne uruchomiane z urzędu jedynie warunkuje ale nie rozstrzyga istoty sprawy wszczętej złożeniem przez skarżącego wniosku o wypłatę równoważnika.

Składając wniosek strona zwraca się do organu administracyjnego z opartym na przepisach prawa materialnego żądaniem załatwienia sprawy. Załatwienie to dokonane w tej samej sprawie powinno dotyczyć zatem, zgodnie z art. 104 k.p.a., sprawy co do jej istoty w granicach żądania strony wynikających z jej wniosku (zob. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2009, s. 518)

Z treści wydanych decyzji oraz akt administracyjnych nie wynika by postępowanie nadzwyczajne zostało wyodrębnione a postępowanie w przedmiocie wniosku zostało załatwione wydaniem odrębnej decyzji lub oczekiwało na zakończenie postępowania nadzwyczajnego. Sytuację tę dostrzega skarżący zarzucając trafnie, że przedmiotowa decyzja nie rozstrzyga jego wniosku. Wskazać także należy, że niniejsza sprawa jest kontynuacją postępowania w przedmiocie wniosku, gdyż tylko w tym zakresie była rozpoznawana sprawa sądowa, do której odwołują się w obu decyzjach organy.

11. Z naruszenia odrębności trybów postępowań w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji oraz żądania wypłaty równoważnika wynikają także dalsze konsekwencje. Otóż w tej szczególnej sytuacji, w której jak wskazano to w wyroku z dnia 24 listopada 2010 r., odwołującym się do wskazanych w nim poglądów Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz doktryny, uprawnienie do przedmiotowego równoważnika wiązane jest z bytem prawym decyzji go przyznającej. Rozpoznanie wniosku skarżącego wymaga nie tylko odrębnego uruchomienia trybu nadzwyczajnego z art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. i wydania decyzji ostatecznej stwierdzającej wygaśnięcie decyzji przyznającej uprawnienia ale także odniesienia się do momentu, w którym wystąpił skutek w postaci jej bezprzedmiotowości.

Decyzja stwierdzająca wygaśnięcie innej decyzji jest bowiem aktem deklaratoryjnym. Zatem wywołuje ona skutki prawne ex tunc to znaczy od dnia, w którym powstały jej przesłanki. Zauważyć przy tym należy, co zaznaczono również w wyroku z dnia 24 listopada 2010 r., że czym innym jest wyeliminowanie normatywnego źródła uprawnień (przepisu prawa), a czym innym źródła je konkretyzującego.

Poczynienie szerszych rozważań w tej mierze nie jest jednak uprawnione, gdyż wymaga ono odniesienia do właściwego trybu, w którym skutki te mogą być omawiane. To zaś wobec stwierdzonego uchybienia jest przedwczesne. Można jedynie zasygnalizować, że poglądy wyrażone w powołanym wyroku z dnia 24 listopada 2010 r. a dotyczące wpływu zmiany stanu prawnego na uprawnienie nabyte na drodze ostatecznej decyzji administracyjnej są konsekwentnie podtrzymywane w orzecznictwie tutejszego sądu.

Stanowisko to należy uznać za utrwalone w orzecznictwie (por. teza 1 do wyroku NSA z dnia 26 października 2010 r. w sprawie I OSK 541/10, w którego uzasadnieniu powołano także wyroki NSA z dnia 19 marca 2010 r. w sprawie 1211/09; z dnia 17 marca 2010 r. w sprawie I OSK 1219/09; z dnia 2 lutego 2010 r. w sprawie I OSK 1176/09, z dnia 24 marca 2010 r. w sprawie I OSK 1576/09. Także wyrok z dnia 3 lutego 2011 r. w sprawie I OSK 1713/10

12. Mając na uwadze powyższe okoliczności stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca, wydane zostały z naruszeniem zarówno przepisów prawa materialnego jak i procedury administracyjnej w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą.

Rozpoznając ponownie sprawę organ powinien dokonać jej merytorycznej oceny, uwzględniając wskazania wynikające z treści niniejszego wyroku, w szczególności wyrażoną w nim ocenę prawną. W szczególności dotyczy to wdrożenia trybu nadzwyczajnego oraz w zależności od jego wyniku wydania decyzji rozstrzygającej wniosek skarżącego co do jego istoty w granicach żądania.

Jeśli zaś chodzi o pozostałe wnioski skarżącego wskazać należy, że procedura sądowoadministracyjna w zależności od charakteru i rodzaju orzeczenia, aktu, czynności, uchwały lub bezczynności organów administracji publicznej poddanych kontroli sądów administracyjnych, przewiduje odmienne rodzaje rozstrzygnięć sądu.

W przedmiotowej sprawie przedmiot kontroli Sądu stanowiła decyzja administracyjna wydana w postępowaniu uregulowanym w Kodeksie postępowania administracyjnego, zatem po myśli przepisu art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględniając skargę sąd uchyla decyzję w całości albo w części, albo stwierdza nieważność decyzji, albo stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, przy zaistnieniu okoliczności określonych w tym przepisie.

Natomiast brak jest podstaw prawnych do zamieszczenia w wyroku, zgodnie z wnioskiem skargi, uznania prawa do świadczenia tj. równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego, jego obowiązku wypłaty i że wynika ono z przepisów ustawowych, zobowiązania organu do wypłaty spornego równoważnika wraz z odsetkami, czy też wskazania (uznania) posiadania prawa do przedmiotowego świadczenia na przyszłość, nałożenia na organ obowiązku powstrzymywania się od dalszego naruszania prawa wynikającego z przepisów ustawowych i dalszego wypłacania świadczenia na przyszłość.