Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 79/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2020-07-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 86 ust. 1 pkt 4; art. 86 ust. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 1668
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędziowie: Sędzia WSA Robert Hałabis (sprawozdawca), Sędzia WSA Ewa Ibrom, Protokolant: Starszy asystent sędziego Małgorzata Olejowska po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 16 lipca 2020 r. sprawy ze skargi P. N. na postanowienie Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] w [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu na złożenie wniosku o przyznanie stypendium rektora dla studentów [...] I. uchyla w całości zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Komisji Stypendialnej – zespołu do spraw stypendium rektora dla studentów [...] w [...] z dnia [...] listopada 2019 r.; II. zasądza od Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] w [...] na rzecz P. N. 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] Odwoławcza Komisja Stypendialna [...] – po rozpatrzeniu zażalenia skarżącego P. N. – utrzymała w mocy postanowienie Komisji Stypendialnej – Zespołu ds. stypendium rektora z dnia [...] listopada 2019 r. o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie stypendium rektora w roku akademickim [...].

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy:

We wniosku z dnia [...] października 2019 r. skarżący P. N. zwrócił się do Komisji Stypendialnej o przywrócenie mu terminu do złożenia wniosku o przyznanie stypendium rektora w roku akademickim [...]. W uzasadnieniu wyjaśnił, że złożenie wniosku o przyznanie stypendium rektora w terminie było niemożliwe z powodu otrzymania przez niego oceny z egzaminu komisyjnego z przedmiotu "prawo handlowe" w terminie po zakończeniu prac dziekanatu, co uniemożliwiło skuteczne wygenerowanie wniosku. Jednocześnie wskazał, że pozytywna ocena z egzaminu została wpisana do systemu w dniu [...] października 2019 r., już po zakończeniu prac dziekanatu.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2019 r. Komisja Stypendialna [...] negatywnie rozstrzygnęła wniosek skarżącego i odmówiła przywrócenia mu terminu do złożenia wniosku o przyznanie stypendium rektora. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, że zgodnie z § 20 ust. 1 Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu [...] w L., student zobowiązany był do wypełnienia i zarejestrowania wniosku o stypendium rektora dla studentów w elektronicznym systemie USOSweb (Uniwersytecki System Obsługi Studiów) w terminie od [...] do [...] października 2019 r, a następnie do jego złożenia w terminie od [...] do [...] października 2019 r. W roku akademickim 2019/2020 Komisja Stypendialna wydłużyła jednak termin na generowanie wniosków i ich rejestrowanie do dnia [...] października 2020 r., zaś termin na składanie wniosków do dnia [...] października 2019 r. Termin ten był wiążący dla wszystkich studentów, o czym zostali oni poinformowani na stronie internetowej Uczelni oraz za pośrednictwem kanałów informacyjnych na portalach społecznościowych.

Organ wyjaśnił również, że zgodnie z § 20 ust. 3 Regulaminu świadczeń dla studentów, pracownicy dziekanatu obliczają średnią ocen dla wszystkich studentów i wprowadzają dane do systemu USOSweb w terminie do dnia [...] października. Student nie złożył zaś wniosku o przywrócenie terminu na wyliczenie średniej ocen. Wyliczona średnia ocen jest natomiast podstawą do wygenerowania wniosku o przyznanie stypendium rektora, a w przypadku skarżącego było to niemożliwe, ponieważ ocenę pozytywną z egzaminu poprawkowego (komisyjnego) uzyskał dopiero w dniu [...] października 2019 r. Jednocześnie organ I instancji podkreślił, że przedłużenie terminu zaliczenia sesji zaliczeniowo-egzaminacyjnej nie powoduje zmiany terminu na złożenie wniosku o stypendium rektora. Brak możliwości wygenerowania wniosku nie wynikał z uzyskania oceny z egzaminu komisyjnego w terminie po zakończeniu prac dziekanatu, lecz z niezaliczeniem przez skarżącego sesji zaliczeniowo-egzaminacyjnej w terminie zgodnym z harmonogramem roku akademickiego 2018/2019, co spowodowało, że pracownicy dziekanatu nie mogli obliczyć średniej ocen studenta w terminie do dnia [...] października. Organ wskazał nadto, że stypendium rektora przyznawane jest za wyniki w nauce najlepszym studentom (nie więcej niż 10% studentów na danym kierunku studiów) i ma charakter konkursowy.

W odwołaniu od tego postanowienia skarżący P. N. zarzucił organowi naruszenie § 20 ust. 3 Regulaminu oraz art. 58 k.p.a. Wskazał, że zaistniała sytuacja nastąpiła na skutek błędu pracownika dziekanatu, który nie wyliczył średniej wszystkim studentom i nie "podpiął" ich do rankingów w terminie potrzebnym do wygenerowania wniosku o stypendium rektora. W jego ocenie doszło do dyskryminacji jego osoby. Jednocześnie wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i przewrócenie mu terminu do złożenia wniosku o przyznanie stypendium rektora.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] grudnia 2019 r. Odwoławcza Komisja Stypendialna [...] w L. utrzymała w mocy postanowienie Komisji Stypendialnej, podzielając w całości ustalenia i stanowisko tego organu.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Odwoławcza Komisja Stypendialna podniosła, że przedłużenie terminu zaliczenia sesji zaliczeniowo-egzaminacyjnej nie powoduje zmiany terminu na złożenie wniosku o przyznanie stypendium rektora, o którym mowa w § 20 ust. 1-2 Regulaminu świadczeń dla studentów [...] Odnosząc się zaś do zarzutów skarżącego organ odwoławczy wyjaśnił, że wyliczenie średniej ocen na podstawie § 20 ust. 3 Regulaminu było niemożliwe w związku z niezaliczeniem przez studenta poprzedniego roku studiów, to 4 roku prawa w roku akademickim 2018/2019, gdyż zaliczenie uzyskał on dopiero w wyniku egzaminu komisyjnego odbytego po dniu [...] października 2019 r. Pracownicy dziekanatu mają możliwość i obowiązek wyliczenia średniej z poprzedniego roku studiów tylko tym studentom, którzy do tego terminu zaliczyli sesję zaliczeniowo-egzaminacyjną. Zgodnie z § 20 ust. 3 Regulaminu świadczeń dla studentów [...], pracownicy dziekanatu obliczają średnią ocen dla wszystkich studentów i wprowadzają dane do systemu USOSweb w terminie do [...] października. Organ podkreślił przy tym, że skarżący w ogóle nie składał wniosku o przywrócenie terminu na wyliczenie tej średniej. Dlatego brak możliwości wygenerowania wniosku w systemie elektronicznym uczelni nie był związany z uzyskaniem oceny z egzaminu komisyjnego w terminie po zakończeniu prac dziekanatu, ani błędu pracownika dziekanatu, lecz wiązał się z niezaliczeniem przez skarżącego sesji zaliczeniowo-egzaminacyjnej w terminie, co przełożyło się na to, że pracownicy dziekanatu nie mogli obliczyć automatycznie średniej ocen w terminie do [...] października. Zwrócono także uwagę, że stypendium rektora ma charakter konkursowy i jest przyznawane najlepszym studentom za wyniki w nauce, a jednym z podstawowych warunków jego uzyskania jest terminowe zaliczenie etapu studiów. Postępowanie w sprawie przyznania stypendium rektora ma charakter konkursowy, gdyż na podstawie osiągnięć z poprzedniego roku studenci konkurują o przyznanie stypendium z określonej puli środków, ograniczoną dodatkowo możliwością przyznana nie więcej niż 10% studentów na określonym kierunku studiów. W związku z tym szanse studentów muszą być wyrównane, a różne terminy na złożenie wniosku o przyznanie stypendium powodowałoby nierówne traktowanie. Powołując się na orzecznictwo w tym przedmiocie organ wskazał, że przekroczenie ustanowionego regulaminem terminu jest równoznaczne z tym, że złożenie wniosku w danym roku akademickim nie będzie możliwe. W konsekwencji, Odwoławcza Komisja Stypendialna nie znalazła podstaw do przywrócenia studentowi terminu do złożenia wniosku o przyznanie stypendium rektora.

Skarżący P. N. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na powyższe postanowienie Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] w Lublinie z dnia [...] grudnia 2019 r., zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

1) art. 8 § 1 i 2 k.p.a., poprzez jego błędną wykładnię i niezastosowanie poprzez działanie organu polegające na odmiennym potraktowaniu osoby skarżącego względem innych studentów będących w identycznej sytuacji przez Dziekanat WPiA [...];

2) art. 58 k.p.a., poprzez jego błędną wykładnię i niezastosowanie, poprzez nieprzywrócenie terminu na złożenie wniosku o przyznanie stypendium rektora w roku akademickim 2019/2020 mimo, iż w przedmiotowej sprawie uchybienie w wyliczeniu średniej ocen nastąpiło bez winy skarżącego, a spowodowane było błędem i zaniedbaniem pracownika dziekanatu, który swoim zachowaniem doprowadził do dyskryminacji skarżącego na tle innych studentów znajdujących się w analogicznej sytuacji, to jest studentów, którzy zdali egzamin komisyjny i zgłosili potrzebę wyliczenia średniej, a ich średnia została wyliczona, przez co mogli złożyć wniosek w terminie i uzyskali decyzję pozytywną w sprawie stypendium rektora.

Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Na wstępie wymaga zwrócenia uwagi, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone m.in. przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167, z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm. – dalej jako "p.p.s.a."), polegają na kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości wykładni i zastosowania norm prawa materialnego. Daje temu wyraz przepis art. 145 § 1 p.p.s.a., który stanowi między innymi, że sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Zgodnie zaś z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na mocy z kolei art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Po przeprowadzeniu według wskazanych reguł kontroli zaskarżonego postanowienia Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] w Lublinie z dnia [...] grudnia 2019 r. o odmowie przywrócenia skarżącemu terminu, Sąd uznał, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie, a także utrzymane nim w mocy postanowienie Komisji Stypendialnej – Zespołu do spraw stypendium rektora dla studentów z dnia [...] listopada 2019 r., zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).

Podstawę prawną wydania zaskarżonego postanowienia stanowiły przepisy art. 86 ust. 1 pkt 4 i art. 86 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. 2020 r. poz. 85, z późn. zm.) w związku z art. 138 § 1 ust. 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, z późn. zm. – dalej jako "k.p.a."), w związku z postanowieniami Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu [...] w L., stanowiącego załącznik do Zarządzenia Rektora [...] nr [...] z dnia [...] września 2019 r. (dalej jako "Regulamin").

Zaskarżone postanowienie ma charakter proceduralny i dotyczyło odmowy przywrócenia studentowi terminu do złożenia wniosku o przyznanie stypendium rektora na rok akademicki 2019/2020. Z tej przyczyny istotny jest w takiej sytuacji tryb składania takich wniosków i zasad postępowania w omawianym zakresie. Zgodnie z § 20 ust. 1 Regulaminu, wniosek o przyznanie stypendium rektora student rejestruje i wypełnia w elektronicznym systemie uczelni (USOSweb) w okresie od [...] do [...] października. Wniosek ten student generuje z USOSweb i jego wydruk składa na właściwym wydziale do Zespołu Komisji Stypendialnej ds. świadczeń socjalnych, w przypadku studiów rozpoczynających się od semestru zimowego – od [...] do [...] października w przypadku ubiegania się o świadczenia na semestr zimowy lub rok akademicki (ust. 2 lit. a). Zgodnie z § 20 ust. 3 Regulaminu, pracownicy dziekanatu obliczają średnią ocen dla wszystkich studentów i wprowadzają dane do systemu USOS w terminie do [...] października – w przypadku studiów rozpoczynających się od semestru zimowego oraz w ciągu 3 dni od daty rozpoczęcia nowego semestru – w przypadku studiów rozpoczynających się od semestru letniego. W przypadku osób kontynuujących studia na [...] po ukończeniu studiów na innej uczelni lub na innym wydziale [...], pracownicy dziekanatu wprowadzają do systemu USOS, z zachowaniem terminów, o których mowa w zdaniu pierwszym, średnią ocen uzyskaną przez studenta w poprzednim roku studiów z dokładnością do 2-go miejsca po przecinku, na podstawie zaświadczenia z poprzedniej uczelni ze wskazaniem stosowanej tam skali ocen lub na podstawie zaświadczenia z poprzedniego wydziału. Jeżeli terminy, o których mowa powyżej przypadają na dzień wolny od pracy, termin upływa w dniu następnym (§ 20 ust. 4 Regulaminu).

Należy przy tym zwrócić uwagę, że bezsporne jest w okolicznościach tej sprawy, że w roku akademickim 2019/2020 Komisja Stypendialna wydłużyła termin na generowanie wniosków o rejestrowanie do dnia [...] października 2019 r., a składanie wygenerowanych z systemu USOSweb wniosków w wersji pisemnej do dnia [...] października 2019 r.

Skarżący złożył swój wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie stypendium rektora w dniu [...] października 2019 r. dlatego, że złożenie przez niego wniosku o przyznanie stypendium w terminie przewidzianym Regulaminem było niemożliwe z tego powodu, iż ocenę pozytywną z poprawkowego egzaminu komisyjnego z przedmiotu "prawo handlowe" uzyskał on dopiero w dniu [...] października 2019 r., po zakończeniu prac dziekanatu, przez co pracownik dziekanatu nie wprowadził tej oceny do systemu i nie oznaczył średniej ocen studenta za poprzedni rok studiów, co uniemożliwiło skarżącemu studentowi skuteczne wygenerowanie w systemie elektronicznym wniosku o przyznanie stypendium rektora oraz złożenie go w dniu [...] października 2019 r. w formie pisemnej.

Odwoławcza Komisja Stypendialna zgodziła się w całości z ustaleniami Komisji Stypendialnej, podzielając jednocześnie argumentację uzasadniającą negatywne rozstrzygnięcie wniosku skarżącego. Zaakcentowano przy tym, że student w ogóle nie złożył wniosku o przywrócenie terminu na wyliczenie mu średniej ocen, co implikowało sposób rozstrzygnięcia sprawy (wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie stypendium rektora). Organy zauważyły bowiem, że dopiero wyliczona średnia ocen była podstawą do wygenerowania wniosku, a w przypadku skarżącego było to niemożliwe, gdyż ocenę pozytywną z egzaminu poprawkowego uzyskał dopiero w dniu [...] października 2019 r.

Dlatego istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się w zatem do oceny prawidłowości stanowiska organów w zakresie tego, czy należycie zidentyfikowały i odczytały treść żądania skarżącego, bowiem organy obu instancji jednolicie uznały, że złożony przez niego wniosek stanowił wyłącznie żądnie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o stypendium rektora na rok akademicki 2019/2020.

Tymczasem ocena Sadu w tym przedmiocie jest odmienna. Skoro przywołane wyżej (zawarte w Regulaminie) reguły dotyczące trybu złożenia przez studenta wniosku o przyznanie stypendium rektora stanowią, że w ogóle możliwość skutecznego złożenia takiego wniosku w przewidzianym Regulaminem terminie (wymaga jego zarejestrowania i wygenerowania w systemie elektronicznym uczelni oraz złożenia następnie w formie pisemnej), w sposób bezwzględny uzależniona została od wprowadzenia do tego systemu wyliczonej średniej ocen przez dziekanat każdego wydziału, to – w ocenie Sądu – w okolicznościach tej sprawy, złożony przez skarżącego wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o stypendium rektora na rok akademicki 2019/2020 obejmuje i zawiera w sobie także wniosek o przywrócenie terminu do wyliczenia średniej. W konsekwencji, w ocenie Sądu, wniosek skarżącego z dnia [...] października 2019 r. stanowił w pierwszej kolejności żądanie przywrócenia terminu do wyliczenia średniej studenta za poprzedni rok akademicki po zaliczeniu wszystkich egzaminów (choć nie został expressis verbis wypowiedziany), a dopiero w dalszej kolejności zawierał żądanie przywrócenia studentowi terminu do złożenia wniosku o przyznanie stypendium rektora, gdyż czynności te są ze sobą immanentnie związane. Skarżący jako student nie miał bowiem możliwości skutecznego złożenia wniosku o przyznanie stypendium rektora w sytuacji, gdy pracownik dziekanatu (bez względu na przyczynę, ale ciągle jeszcze w terminie do złożenia samego wniosku o stypendium), nie obliczył średniej ocen studenta i nie wprowadził tych danych do systemu USOSweb. Zarówno w zażaleniu od postanowienia organu I instancji, jak i w skardze do sądu administracyjnego skarżący podnosił i akcentował, że jego średnia nie została wyliczona, a to właśnie uniemożliwiło mu złożenie wniosku o stypendium rektora w terminie.

Skoro zatem organy nie zidentyfikowały należycie ujawnionych w piśmie skarżącego żądań, oznacza to, że dopuściły się naruszenia przepisów postępowania (art. 63 k.p.a. w związku z art. 64 § 2 k.p.a.), co mogło mieć wpływ na wynik sprawy i negatywnie wpłynęło na interes strony. Sąd podziela utrwalony w orzecznictwie pogląd, wedle którego, dla ustalenia charakteru pisma decydujące znaczenie ma ocena intencji strony dokonana w oparciu o całokształt podniesionych okoliczności (zob. wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 796/09), a w razie wątpliwości co do charakteru żądania organ jest zobowiązany wyjaśnić rzeczywistą wolę strony (por. np. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 lipca 2017 r., sygn. akt II SA/Po 777/16). Zatem dopiero niebudzące wątpliwości określenie tego, czego w istocie domagała się strona, stanowić może przedmiot oceny organu i umożliwia przeprowadzenie postępowania administracyjnego we właściwym kierunku, a także wydania zgodnego z prawem rozstrzygnięcia w sprawie.

W ocenie Sądu, wskazana powyżej okoliczność stanowi o naruszeniu przez organy obu instancji przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., a w konsekwencji powoduje konieczność usunięcia z obrotu prawnego zarówno zaskarżonego postanowienia, jak i poprzedzającego go postanowienia Komisji Stypendialnej Zespołu ds. stypendium rektora dla studentów z dnia [...] listopada 2019 r., na zasadzie art. 135 p.p.s.a.

Rozpoznając sprawę ponownie, organy kierując się powyższą oceną, rozstrzygną należycie zidentyfikowane wnioski skarżącego, które zawarte zostały w jego piśmie wszczynającym postępowanie administracyjne.

Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. – orzekł jak w pkt I sentencji wyroku.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowego zawarte w pkt II sentencji wyroku nastąpiło na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).