Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2555/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-06-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 28, art. 138 par. 2 w zw. z art. 144
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 72 ust. 3 oraz ust. 4 i 4a
journal: Dz.U. 2008 nr 199 poz 1227
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Mazur /spr./ Sędziowie: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant: starszy inspektor sądowy Marcin Sikorski po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] Sp. z o.o. w Raciborzu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 maja 2015 r. sygn. akt II SA/Gl 1181/14 w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. w Raciborzu na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2014 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska w sprawie realizacji przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz [...] Sp. z o.o. w Raciborzu kwotę 677 (sześćset siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 22 maja 2015 r., sygn. II SA/Gl 1181/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę [...] Sp. z o.o. w R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska w sprawie realizacji przedsięwzięcia.

Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W dniu 1 grudnia 2009 r. Wójt Gminy Pietrowice Wielkie, po rozpatrzeniu wniosku [...] Spółka Jawna z siedzibą w R., wydał decyzję nr [...] o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia pod nazwą: "Budowa dwóch turbin wiatrowych o mocy 1,5 MW każda w miejscowości C." realizowanego na działkach ewid.: [...] km [...] oraz [...]obręb [...].

Wnioskiem z dnia 12 września 2013 r. [...] Sp. z o.o. z siedzibą w R., następca prawny [...] Spółka Jawna, wystąpiła do Wójta Gminy Pietrowice Wielkie o wydanie postanowienia w przedmiocie etapowej realizacji oraz braku zmiany środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia.

Postanowieniem z dnia [...] października 2013 r., znak [...], Wójt Gminy Pietrowice Wielkie, na podstawie art. 72 ust. 3 oraz ust. 4 i 4a ustawy z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227), dalej także jako: uooś, w związku z art. 123 § 1 k.p.a., zajął stanowisko, że realizacja przedsięwzięcia wskazanego w decyzji tego organu z dnia 1 grudnia 2009 r. o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia przebiega etapowo oraz nie zmieniły się warunki realizacji przedsięwzięcia określone w powyższej decyzji. Na mocy tego postanowienia, w trybie art. 72 ust. 4 uooś, przedłużono [...] Sp. z o.o. do 6 lat termin do złożenia wniosku o wydanie decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 uooś.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyli: E. G., I. K., J. K., C. G., B. K. i J. G., w którym sprzeciwili się realizacji przedsięwzięcia obejmującego budowę dwóch turbin wiatrowych wskazując, że znajdują się one w pobliżu ich budynków mieszkalnych. Wnoszący zażalenie wyrazili obawy związane z negatywnym wpływem turbin na zdrowie i życie. Podnieśli, że turbiny emitują hałas przekraczający znacznie poziom 40 decybeli, a także emitują niesłyszalne infradźwięki, które są szkodliwe dla układu nerwowego człowieka, a po wschodzie i zachodzie słońca powodują podrażniające wzrok tzw. migotanie cienia. Wskazali także, że realizacja farmy wiatrowej spowoduje znaczny spadek wartości rynkowej ich budynków mieszkalnych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach postanowieniem z dnia [...] lipca 2014 r., znak [...], działając na podstawie art. 138 § 2 w związku z art. 144 k.p.a., uchyliło w całości postanowienie organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Kolegium stwierdziło, że w postępowaniu w sprawie wydania postanowienia w przedmiocie etapowej realizacji oraz braku zmiany środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia przymiot strony posiadają podmioty mające tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości znajdujących się w zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia, przy czym oddziaływania jakiegokolwiek, a nie tylko takiego, które przekracza określone normy. Kolegium ustaliło, że wnoszący zażalenie – E. G., I. K., J. K., C. G., B. K. i J. G. - mają tytuł prawnorzeczowy (własność, współwłasność) do nieruchomości znajdujących się w zasięgu oddziaływania – w postaci hałasu - przedsięwzięcia, którego dotyczyła decyzja z dnia 1 grudnia 2009 r. o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego oznacza to, że żalący się posiadali interes prawny w postępowaniu zakończonym postanowieniem organu I instancji z dnia [...] października 2013 r. Organ odwoławczy uznał w związku z powyższym, że postępowanie przed organem I instancji zostało przeprowadzone z naruszeniem art. 61 § 4, art. 10 oraz art. 7 i 77 § 1 k.p.a., co uzasadniało uchylenie w całości postanowienia organu I instancji i przekazanie mu sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Skargę na postanowienie z dnia [...] lipca 2014 r. złożyła [...] Sp. z o.o., zarzucając wydanie go z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 28 k.p.a. w zw. z art. 72 ust. 4a uooś, a także z naruszeniem przepisów postępowania: art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a., art. 7, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. Skarżąca spółka w ramach ww. zarzutów zakwestionowała posiadanie przez żalących się przymiotu strony w toczącym się postępowaniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie stwierdził naruszenia prawa przy wydaniu zaskarżonego postanowienia z [...] lipca 2014 r., w konsekwencji czego skargę Spółki na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił.

Sąd zgodził się ze stanowiskiem prezentowanym przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, że w postępowaniu mającym za przedmiot zajęcie stanowiska, iż realizacja przedsięwzięcia przebiega etapowo oraz że nie zmieniły się warunki określone w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia krąg stron postępowania określa się w taki sam sposób, jak w przypadku ustalania stron w postępowaniu zmierzającym do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia. Sąd stwierdził, że osobom wnoszącym zażalenie na postanowienie organu I instancji z [...] października 2013 r. przysługiwał przymiot strony w postępowaniu o zajęcie stanowiska w sprawie przedłużenia ważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. Z ustaleń poczynionych przez organ II instancji wynika bowiem, że osoby, które złożyły zażalenie posiadają prawa rzeczowe do nieruchomości znajdujących się w zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia, którego inwestorem jest [...] Sp. o.o. Powyższe, w ocenie Sądu, sprawia, że osobom tym przysługuje przymiot strony nie tylko w postępowaniu, w którym została wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, ale również w postępowaniu mającym za przedmiot zajęcie stanowiska, iż realizacja przedmiotowego przedsięwzięcia przebiega etapowo oraz że nie zmieniły się warunki określone w decyzji środowiskowej. Sąd zgodził się z Kolegium, że stronami tego postępowania są podmioty mające tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości znajdujących się w zasięgu jakiegokolwiek oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia, a nie tylko oddziaływania przekraczającego określone normy.

Sąd przychylił się do stanowiska organu odwoławczego, że dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy niezbędne jest przeprowadzenie postępowania dowodowego w znacznym zakresie, a ponieważ okoliczności wymagające wyjaśnienia mają kluczowe znaczenie dla jej rozstrzygnięcia, to nie może to nastąpić w uzupełniającym postępowaniu dowodowym prowadzonym przez organ odwoławczy w trybie art. 136 k.p.a. W ocenie Sądu, przedmiotowe postępowanie nie mogło być uzupełnione przez organ odwoławczy bez naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania, gdyż zachodziła konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Organ odwoławczy zobligowany był zatem na mocy art. 138 § 2 k.p.a. wydać decyzję uchylającą rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji i przekazać sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia.

Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego również co do tego, że organ I instancji naruszył art. 61 § 4 k.p.a. Sąd wskazał, że w aktach sprawy brak jest zawiadomienia o wszczęciu postępowania w przedmiotowej sprawie. W sprawie doszło ponadto do naruszenia art. 10 k.p.a. wskutek niepowiadomienia stron o zakończeniu postępowania dowodowego i niepoinformowania stron o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji. Naruszenie ww. obowiązków stanowi naruszenie ogólnej zasady czynnego udziału stron w postępowaniu, co stanowi kwalifikowaną wadę procesową uzasadniającą uchylenie zaskarżonego aktu i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.

W skardze kasacyjnej wniesionej przez [...] Sp. z o.o. z siedzibą w R. skarżąca kasacyjnie spółka wyrok z dnia 22 maja 2015 r. zaskarżyła w całości zarzucając Sądowi I instancji:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 28 k.p.a. w zw. z art. 74 ust. 4 i ust. 4a uooś poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, skutkujące błędnym przyjęciem przez Sąd, iż składającym zażalenie służą prawa strony w postępowaniu w sprawie przedłużenia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, podczas gdy:

- osoby te nie wykazały, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach tego nie ustaliło, że przysługuje im interes prawny rozumiany jako rzeczywiście istniejąca potrzeba zapewnienia ochrony prawnej w związku z planowanym przedsięwzięciem;

- Sąd bezpodstawnie przyjął, że stronami postępowania są podmioty mające tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości znajdujących się w zasięgu jakiegokolwiek oddziaływania przedsięwzięcia, a nie tylko oddziaływania przekraczającego określone normy; przyjęcie stanowiska Sądu I instancji za prawidłowe w praktyce wykluczałoby możliwość definitywnego ustalenia kręgu stron postępowania;

- zarówno Sąd, jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustalili, iż krąg stron postępowania w przedmiocie zajęcia stanowiska w sprawie "przedłużenia" decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach powinien pokrywać się z kręgiem stron postępowania o wydanie tej decyzji, zaś składający zażalenie nie byli stronami w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia;

II. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 136 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez ich błędną wykładnię oraz nieprawidłowe uznanie przez Sąd, że:

- SKO miało uzasadnione podstawy do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. i wydania postanowienia kasacyjnego bez przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego zgodnie z dyspozycją art. 136 k.p.a.,

- SKO w sposób należyty wykazało w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia zasadność jego podjęcia, podczas gdy postanowienie takie powinno być wyczerpująco i szczegółowo uzasadnione, w wyniku czego doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności oraz zasady szybkości postępowania administracyjnego;

b) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku niezgodnie z wymogami prawa, w szczególności poprzez brak odniesienia się do zarzutów podniesionych w skardze inwestora przy wyjaśnianiu podstawy prawnej rozstrzygnięcia.

W oparciu o powołane podstawy kasacyjne i ich szczegółowe uzasadnienie w dalszej części wniesionego środka zaskarżenia, skarżąca Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., a także zasądzenie w oparciu o art. 203 p.p.s.a. zwrot kosztów sądowych według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna posiada usprawiedliwione podstawy.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Zważywszy, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska Sądu I instancji w zakresie, w jakim Sąd ten zaaprobował pogląd organu odwoławczego, iż włącznie się do postępowania administracyjnego osób, które wniosły zażalenie dopiero na etapie postępowania przed organem odwoławczym powinno skutkować wydaniem przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia kasacyjnego (art. 138 § 2 w zw. z art. 144 k.p.a.). Wyjaśniając podstawę prawną rozstrzygnięcia, Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazał, że dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy niezbędne było przeprowadzenie postępowania dowodowego w znacznym zakresie. Wyjaśnienia tego Sąd nie uzupełnił jednak żadnymi dalszymi uwagami, które szczegółowo ujawniałby przyczyny uniemożliwiające wydanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozstrzygnięcia merytorycznego. Sąd I instancji odnosząc się aprobująco do zaskarżonego postanowienia ograniczył się do przytoczenia treści normy art. 138 § 2 k.p.a. nie nadając jednak swojemu stanowisku skonkretyzowanego znaczenia odnoszonego do kontrolowanej sprawy. Mając na uwadze przedmiot sprawy dotyczącej zajęcia stanowiska, o którym mowa w art. 72 ust. 4 uooś, a także zarzuty wnoszących zażalenie Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzega, by w rozpoznawanej sprawie pojawiły się okoliczności wymagające wyjaśnienia, które mają kluczowe znaczenie dla jej rozstrzygnięcia. Naczelny Sąd Administracyjny ma na uwadze konieczność zagwarantowania stronom postępowania tych uprawnień procesowych, które wynikają z zasady dwuinstancyjności postępowania. Powołanie się na tę zasadę nie może mieć jednak charakteru abstrakcyjnego, niezwiązanego z konkretnymi okolicznościami danej sprawy. Z tych względów skierowany przeciwko zaskarżonemu wyrokowi zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 138 § 2 k.p.a. okazał się skuteczny.

Zasadne okazały się bowiem główne zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące wydania zaskarżonego postanowienia z naruszeniem art. 138 § 2 oraz art. 28 k.p.a. w związku z art. 74 ust. 4 i 4a uooś, przejawiającym się niezasadnym przyjęciem przez Sąd I instancji, w ślad za Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Katowicach, że okoliczności sprawy wskazują, iż podmiotom składającym zażalenie na postanowienie Wójta Gminy Pietrowice Wielkie z dnia [...] października 2013 r. (E. G., I. K., J. K., C. G., B. K. i J. G.) służą prawa strony w prowadzonym na podstawie art. 72 ust. 4 uooś postępowaniu w sprawie przedłużenia mocy obowiązującej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Należy przypomnieć, że przedmiotem kontrolowanego przez Sąd I instancji postępowania administracyjnego było wydane na podstawie art. 138 § 2 w związku z art. 144 k.p.a. postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] lipca 2014 r. uchylające w całości postanowienie Wójta Gminy Pietrowice Wielkie z dnia [...] października 2013 r., na mocy którego organ ten, na podstawie art. 72 ust. 3 oraz ust. 4 uooś, zajął stanowisko, że realizacja przedsięwzięcia wskazanego w decyzji tego organu z dnia 1 grudnia 2009 r. o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia przebiega etapowo oraz nie zmieniły się warunki realizacji przedsięwzięcia określone w powyższej decyzji.

Przedmiot sporu koncentruje się wokół ustalenia, czy osoby, które wniosły zażalenie na postanowienie Wójta Gminy Pietrowice Wielkie z dnia [...] października 2013 r. były uprawnione do zainicjowania postępowania zażaleniowego w tej sprawie. Wstępem do rozważenia tej kwestii musi być przypomnienie, że przepis art. 72 ust. 4 uooś, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania kontrolowanych przez Sąd I instancji rozstrzygnięć administracyjnych upoważniał organ, który wydał decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia do przedłużenia mocy obowiązującej tejże decyzji do 6 lat od dnia, w którym decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach stała się ostateczna, o ile strona, która złożyła wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, lub podmiot, na który została przeniesiona ta decyzja, otrzymali, przed upływem terminu, o którym mowa w ust. 3, od organu, który wydał decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, stanowisko, że realizacja planowanego przedsięwzięcia przebiega etapowo oraz nie zmieniły się warunki określone w tej decyzji. Zajęcie stanowiska następuje w drodze postanowienia.

Powyższe wskazuje, że sprawa administracyjna dotycząca przedłużenia mocy obowiązującej decyzji środowiskowej, o której mowa w art. 72 ust. 4 uooś charakteryzuje się szczególną specyfiką. Z jednej strony nie budzi wątpliwości, że ma ona charakter odrębny względem sprawy o ustalenie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia, z drugiej zaś nie podlega wątpliwości jej akcesoryjność względem postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań. Postępowanie w sprawie, o której stanowi art. 72 ust. 4 uooś ogranicza się do kwestii ściśle procesowej - przedłużenia ważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, aczkolwiek rozstrzyganej w oparciu o przesłanki merytoryczne odnoszące się do oceny etapowości lub zmiany warunków realizacji przedsięwzięcia. Przesłanki te nie są jednak rozważane na nowo, albowiem, jak się trafnie wskazuje w piśmiennictwie, zmiana terminu, w jakim można wystąpić z wnioskiem o wydanie zezwolenia stanowiącego podstawę realizacji przedsięwzięcia nie jest zmianą wydanej decyzji środowiskowej. Postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, którego zwieńczeniem jest decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia, służy ocenie, na wstępnym etapie, wszystkich potencjalnych zagrożeń dla środowiska. Intencją ustawodawcy przy wprowadzaniu obowiązku uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach było doprowadzenie do jednorazowego przeprowadzenia oceny oddziaływania konkretnego przedsięwzięcia. Dlatego też w art. 72 ust. 5 ustawy wprowadzono generalną regułę, zgodnie z którą w trakcie obowiązywania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach ocena wpływu na środowisko dokonywana jest, co do zasady, tylko raz (K. Gruszecki. Komentarz do art. 72 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, LEX/el. 2013).

Powyższej nakreślona specyfika sprawy administracyjnej prowadzonej w oparciu o art. 72 ust. 4 uooś jest kluczowa w aspekcie oceny dotyczącej posiadania przez określony podmiot interesu prawnego w tym postępowaniu, które z przyczyn powyżej wskazanych nie ma charakteru autonomicznego, lecz następuje w powiązaniu ze sprawą dotyczącą decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Wzajemne powiązanie obu postępowań przejawia się tym, że w postępowaniu o przedłużenie ważności decyzji środowiskowej uprawnienia strony przysługują tym wszystkim podmiotom, które były legitymowane do udziału w postępowaniu głównym (por. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2017 r., II OSK 1065/15).

W rozpoznawanej sprawie bezsporne pozostaje zaś ustalenie, że wnoszący zażalenie na postanowienie z dnia [...] października 2013 r. w przedmiocie zajęcia stanowiska w sprawie etapowej realizacji przedsięwzięcia nie byli stroną postępowania zakończonego wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia z dnia 1 grudnia 2009 r., co trafnie zauważono w skardze kasacyjnej.

W kontekście tego ustalenia należy dostrzec, że wynikająca z art. 16 § 1 k.p.a. zasada domniemania prawidłowości decyzji administracyjnej, której istotą jest obowiązywanie decyzji w obrocie prawnym dopóki nie zostanie podważona moc prawna decyzji we właściwym trybie (wyrok NSA z dnia 13 listopada 2009 r., II OSK 1230/09), obejmuje zawarte w tej decyzji rozstrzygnięcie, rozważane jednakże w całokształcie ustaleń, które stały się jego podstawą. Wzgląd na przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego każe zatem stwierdzić, że nie można uznać, iż w określonej sprawie administracyjnej określony podmiot legitymuje się interesem prawnym, jeżeli ustalenie takie nie będzie wynikać z treści decyzji, o której mowa w art. 151 k.p.a., a więc decyzji wydanej po przeprowadzeniu określonego w art. 149 § 2 k.p.a. postępowania co do przyczyny wznowienia (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.) oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Oznacza to, że stanowisko strony, iż przysługuje jej interes prawny w danej sprawie administracyjnej musi znajdować potwierdzenie w treści decyzji wydanej w postępowaniu administracyjnym.

Zawężenie zakresu merytorycznego postępowania w sprawie przedłużenia mocy obowiązującej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i wskazywana powyżej akcesoryjność postępowania w tym przedmiocie oznacza, że podważyć należy istnienie interesu prawnego w tym postępowaniu podmiotu, który wskazuje na negatywne oddziaływanie inwestycji na jego nieruchomość w sytuacji, gdy nie brał on udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowanych, a jednocześnie nie występował ze skargą o wznowienie postępowania w sprawie ww. decyzji z powołaniem się na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Jeżeli bowiem z dokonanych w sprawie przedłużenia mocy obowiązującej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach ustaleń wynika, że zakres oddziaływania inwestycji nie poszerzył się, to kwestionowanie zasadności wyrażenia przez organ stanowiska uwzględniającego wniosek inwestora w istocie oznacza podważenie prawidłowości decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, której, jako decyzji ostatecznej przysługuje domniemanie prawidłowości. W takiej sytuacji właściwym instrumentem procesowym służącym weryfikacji stanowiska sprzeciwiającego się realizacji inwestycji w oparciu o twierdzenia dotyczące negatywnego wpływu turbin wiatrowych na zdrowie i życie wskazywanych podmiotów jest wystąpienie przez te osoby w wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach, a nie wniesienie zażalenia na postanowienie, o którym mowa w art. 72 ust. 4 uooś. Odmienne założenie prowadziłoby do podważenia funkcji jakie ustawodawca przypisał przesłance wznowienia postępowania określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., przy jednoczesnym zaaprobowaniu sytuacji, że w równoległych postępowaniach prowadzonych w jednej sprawie administracyjnej w znaczeniu materialnoprawnym określonym osobom przysługiwałby w jednym przypadku interes wyłącznie faktyczny, a w innym interes prawny (art. 28 k.p.a.), pomimo że sytuacja prawna tychże osób z punktu widzenia ich uprawnień i obowiązków wynikających z realizowanego przedsięwzięcia nie uległa zmianie.

Należy w tym miejscu zauważyć, że z akt sprawy nie wynika, by organ odwoławczy w związku z niejednoznaczną treścią pisma z dnia 19 listopada 2013 r., w którym jego autorzy w sposób ogólny wyjaśnili, że sprzeciwiają się inwestycji, albowiem turbina wiatrowa MR4 jest umieszczona zbyt blisko ich budynków mieszkalnych i zagraża ich zdrowiu, mając na uwadze normę art. 7 i art. 9 k.p.a., pouczył ww. osoby, iż inwestycja jest realizowana w oparciu o ostateczną decyzję Wójta Gminy Pietrowice Wielkie z dnia [...] grudnia 2009 r. i jakie to ma dla tych osób konsekwencje prawne. Pouczenie to powinno się łączyć w szczególności ze wskazaniem jakie środki procesowe służą podmiotom, które bez swojej winy nie brały udziału w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną, jeżeli ze złożonego przez te osoby oświadczenia wynika, że uznają decyzję ostateczną za wydaną z naruszeniem prawa. Powyższa wadliwość była o tyle istotna, że niewłaściwe wezwanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze autorów pisma z dnia 19 listopada 2013 r. do wyjaśnienia, czy pismo to należy traktować jako zażalenie na postanowienie z dnia [...] października 2013 r., doprowadziło do zainicjowania postępowania zażaleniowego w sprawie, która nakierowana była na ocenę ściśle zdefiniowanych przesłanek prawnych (ocena etapowości przebiegu realizacji przedsięwzięcia oraz niezmienności jej warunków). Oznaczało to, że z zarzutów podnoszonych przez ww. osoby nie można było uczynić okoliczności relewantnych dla wyniku postępowania, co powodowało, że autorom pisma z dnia 19 listopada 2013 r., pomimo że formalnie zostali oni dopuszczeni do postępowania, nie została przyznana ochrona, której żądali, gdyż organ prowadzący postępowanie w sprawie, o której mowa w art. 72 ust. 4 uooś, nie był upoważniony do podważenia wyznaczonego obszaru oddziaływania przedsięwzięcia, jak też – co było intencją skarżących - uchylenia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jako wydanej z naruszeniem uzasadnionych interesów ww. osób.

Stwierdzona w tych warunkach niewłaściwa ocena kwalifikacji prawnej podania z dnia 19 listopada 2013 r. z przyczyn podmiotowo – przedmiotowych, dokonana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, niezasadnie zaaprobowana przez Sąd I instancji, nakazywała w oparciu o przywołane w rozpoznanej skardze kasacyjnej podstawy skargę tę uwzględnić poprzez uchylenie zarówno zaskarżonego wyroku, jak również - wobec uznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, że okoliczności sprawy wskazują na zaistnienie warunków określonych w art. 188 p.p.s.a. - zaskarżonego postanowienia z dnia [...] lipca 2014 r. jako wydanego bez przeprowadzenia przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego w prawidłowym zakresie.

W toku ponownego rozpoznania sprawy organ odwoławczy powinien zwrócić się do autorów pisma z dnia 19 listopada 2103 r. o wiążące wskazanie, jaką kwalifikację prawną należy nadać ich pismu z 19 listopada 2013 r. w świetle uprawnień wynikających z rozdziału 12. Działu II Kodeksu postępowania administracyjnego. Przez pryzmat treści tego oświadczenia, uwzględniając stanowisko wyrażone przez sąd kasacyjny w niniejszej sprawie, Kolegium oceni następnie dopuszczalność prowadzenia postępowania zażaleniowego w sprawie postanowienia Wójta Gminy Pietrowice Wielkie z dnia [...] października 2013 r.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), uwzględniając skargę kasacyjną, uchylił zaskarżony wyrok oraz zaskarżone postanowienie z dnia [...] lipca 2014 r.

O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym stronie, która wniosła skargę kasacyjną, należy się zwrot poniesionych przez nią niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego od organu, jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej został uchylony wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę. Wskazana w sentencji kwota wynika z wyliczenia opartego na wskazaniach art. 205 § 1 p.p.s.a. i obejmuje. kwotę uiszczonego wpisu sądowego od skargi kasacyjnej (100 zł) .

O zwrocie kosztów postępowania pierwszoinstancyjnego orzeczono na podstawie art. 200 oraz art. 205 p.p.s.a. Obejmują one: wpis od skargi w wysokości 100 zł, opłatę kancelaryjną za wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku (100 zł), opłatę od pełnomocnictwa (17 zł).

Zwrot kosztów zastępstwa prawnego wykonywanego w obu instancjach przez tego samego pełnomocnika procesowego skarżącej Naczelny Sąd Administracyjny zasądził w oparciu o przepisy § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490, z późn. zm.) w związku z § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 poz. 1804), zgodnie z którym do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem 1 stycznia 2016 r. stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji.