Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2347/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-06-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 78h ust. 1, ust. 9 i ust. 12
journal: Dz.U. 2018 poz 1184
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wegner Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Sałek Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Protokolant ref. staż. Robert Mirończyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi P. K. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia Nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu adwokackiego, który został przeprowadzony w dniach [...]-[...] marca 2018r. z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego oddala skargę


UZASADNIENIE

P. K. (dalej "Zdający", "Skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę z dnia [...] października 2018 r. nr [...] Komisji Egzaminacyjnej II stopnia nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu adwokackiego przeprowadzonego w dniach 20-23 marca 2018 r (dalej: "Komisja II stopnia", "Komisja"), utrzymującą w mocy uchwałę nr [...] z [...] kwietnia 2018 r., Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego z siedzibą w W., w sprawie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego.

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 78h ust. 1, ust. 9 i ust. 12 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2018 r. poz. 1184, z póżn. zm., dalej: "P.a.") w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257. z późn. zm., dalej: "K.p.a."),

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym:

Uchwałą nr [...] z [...] kwietnia 2018 r., Komisja Egzaminacyjna do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego z siedzibą w W. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego stwierdziła, że P. K. uzyskał wynik negatywny z egzaminu adwokackiego. Wskazał na wymóg przewidziany w art. 78f ust. 1 P.a., który stanowi, że pozytywny wynik z egzaminu adwokackiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu otrzymał ocenę pozytywną. Tymczasem z zadania z zakresu prawa karnego Zdający otrzymał ocenę dostateczną, z zadania z zakresu prawa cywilnego ocenę dostateczną, z zadania z zakresu prawa gospodarczego ocenę niedostateczną, z zadania z zakresu prawa administracyjnego ocenę dostateczną, zaś z zadania z zakresu zasad wykonywania zawodu lub zasad etyki ocenę dobrą.

Powyższą uchwałę I instancji Zdający zaskarżył odwołaniem, w którym zakwestionował ocenę negatywną z części egzaminu z zakresu prawa gospodarczego.

Komisja II stopnia rozpoznając odwołanie Zdającego uznała zasadność oceny egzaminatorów w zakresie rozwiązania z zakresu prawa gospodarczego na ocenę niedostateczną.

Komisja Odwoławcza wskazała, że zasadniczym błędem pracy, wytkniętym przez egzaminatorów jest wadliwa reprezentacja kupującego, jednoosobowej spółki z o.o. w organizacji. Skarżący bowiem w umowie jako osobę reprezentująca spółkę wskazał N. G. członka zarządu, a jednocześnie jedynego wspólnika spółki z o.o. w organizacji. Oboje egzaminatorzy uznali, iż umowa jest nieważna i nie może zostać konwalidowana z uwagi na zapis art. 162 k.s.h.

Komisja II stopnia podzieliła pogląd egzaminatorów o bezwzględnej nieważności czynności prawnej dokonanej przez jedynego wspólnika w imieniu spółki w organizacji (art. 58 k.c.). Oceniła, że przyjęcie przez Zdającego, że spółkę z o.o. może reprezentować jej jedyny wspólnik świadczy o nieznajomości przez zdającego regulacji zawartej w art. 162 k.s.h. Sporządzenie umowy nieważnej w zasadzie dyskwalifikuje pracę egzaminacyjną, bowiem wystawienie oceny pozytywnej w takiej sytuacji byłoby możliwe jedynie wyjątkowo, przy prawidłowym, pozbawionym błędów rozwiązaniu pozostałej części zadania egzaminacyjnego. Błąd popełniony przez skarżącego w zakresie reprezentacji spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji jest błędem zasadniczym, wywołującym niekorzystne skutki dla strony, na której zlecenie miała być sporządzona umowa.

Polecenie nr 3 dla zdających wymagało, aby terminowe spełnienie świadczenia pieniężnego było zabezpieczone odsetkami umownymi. Skarżący w § 5 ust. 4 umowy wprowadził zapis, iż kupujący zapłaci sprzedawcy odsetki w wysokości 1,5 procent odsetek ustawowych, stosownie do art. 359 § 2 1 k.c., ale zastrzegł zapłatę odsetek umownych na wypadek zwłoki a nie opóźnienia kupującego.

Komisja wskazała, że Zdający nie zawarł zapisu, że strony mogą dochodzić odszkodowania przewyższającego wysokość kary umownej.

Zgodnie z pkt. 4 założeń, dla zdających egzamin umowa powinna zawierać rozszerzenie odpowiedzialności sprzedawcy z tytułu rękojmi za wady fizyczne. Zdający nie wykonał polecenia. Nie rozszerzył odpowiedzialności sprzedawcy w stosunku do regulacji kodeksowej rękojmi, a zawarł w umowie postanowienia dotyczące gwarancji.

W zakresie prawa odkupu - zdający zastrzegł to prawo na rzecz sprzedawcy, ale nie zindywidualizował go w zakresie poszczególnych samochodów.

Zdający nie wskazał, że nieważne są zmiany umowy dokonywane bez zachowania formy pisemnej.

Komisja II Stopnia uznała, że zasadniczy błąd w sporządzonej umowie dotyczy wadliwej reprezentacji kupującego, w interesie którego, zgodnie z kazusem, Zdający miał działać jako pełnomocnik, a dodatkowo praca zawiera wiele błędów i mankamentów. Umowa nie zawiera w zasadzie dodatkowych postanowień ją wzbogacających, poza tymi, które nakazano zawrzeć w poleceniu dla zdających. W takiej sytuacji pozytywne elementy umowy nie równoważą wagi i liczby popełnionych w pracy egzaminacyjnej błędów.

Na powyższe rozstrzygnięcie Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1. art. 24 § 3 k.p.a. w zw. z art. 78h ust. 12 P.a poprzez fakt, że od udziału w postępowaniu w sprawie nie został wyłączony SSR J. I., mimo że uprawdopodobnione jest istnienie okoliczności, które mogą wywołać uzasadnioną wątpliwości co do jego bezstronności, jako członka organu kolegialnego powołanego do rozpoznania mojego odwołania.

2. art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 78h ust. 12 P.a przez brak szczegółowego uzasadnienia stanowiska organu, zwłaszcza brak odniesienia się do treści pracy egzaminacyjnej i brak jednoznacznego wyjaśnienia, dlaczego stanowisko skarżącego zawarte w odwołaniu jest nietrafne oraz dlaczego praca skarżącego z zakresu prawa gospodarczego nie mogła zostać zakwalifikowana w przedziale ocen pozytywnych, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ z uchwały organu uczyniono rozstrzygnięcie, któremu nie można przypisać cech prawidłowo wydanej decyzji uznaniowej.

3. art 78e ust. 2 w zw. z art. 78d ust. 1 P.a poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na niepełnym sprawdzeniu przygotowania skarżącego do samodzielnego i należnego wykonywania zawodu adwokata, co swój wyraz znalazło w braku wszechstronnej i wyczerpującej analizie wszystkich kryteriów ustawowych określonych w art. 78e ust. 2 prawa o adwokaturze tj. kryteriów "właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji" oraz "poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje" przy ocenie części trzeciej egzaminu adwokackiego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ skutkowało ustaleniem oceny niedostatecznej z tej części i w związku z tym ustaleniem negatywnego wyniku egzaminu adwokackiego

Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazał, że członek Komisji II Stopnia sędzia Sądu Rejonowego dla [...] J. I. orzekał w sprawie prowadzonej pod sygnaturą akt: [...], w której był podsądnym. Ponadto, wskutek jego zawiadomienia, wobec sędziego J. I. toczyło się prowadzone przez zastępcę rzecznika dyscyplinarnego przy Sądzie Okręgowym w W. postępowania wyjaśniające. Zdaniem Skarżącego, mógł w tej sytuacji wystąpić silny konflikt, którego elementem mogłaby być chęć szukania rewanżu, poprzez wydanie wobec Skarżącego niekorzystnej decyzji.

Skarżący podniósł, że w uzasadnieniu skarżonej decyzji zabrakło szczegółowego ustosunkowania się do jego stanowiska zawartego w odwołaniu, a także zabrakło wyczerpującego uzasadnienia rozstrzygnięcia. Komisja II stopnia w ogóle nie odniosła się do podniesionych w odwołaniu zarzutów co do możliwości konwalidacji umowy oraz przytoczonej na poparcie stanowiska skarżącego doktryny oraz orzecznictwa.

Zdaniem Skarżącego, wskazanie przez niego jako reprezentanta jednoosobowej spółki z o.o. w organizacji jedynego wspólnika spółki - członka zarządu nie powinno skutkować przyznaniem oceny negatywnej. Każda umowa lub też czynność, której treść zostanie sporządzona, nawet jeśli zostaje zawarta w warunkach bezwzględnej nieważności, może zostać we właściwym trybie po raz kolejny, tym razem skutecznie zawarta. Wskazanie niewłaściwej strony reprezentującej spółkę w umowie nie może negatywnie rzutować na ocenę treści tej umowy. Uczynienie głównego zarzutu z faktu, że w projekcie umowy nie wskazano zarządu, jako reprezentanta spółki nie jest trafne i pozostaje w sprzeczności z istotą zadania egzaminacyjnego. Zdający jest odpowiedzialny za treść umowy, a skoro w tej nie dostrzeżono żadnych istotnych błędów, ocena dostateczna winna być tutaj rozstrzygnięciem zasadnym przy ocenie pracy. Wskazanie niewłaściwej reprezentacji spółki nie może być błędem dyskwalifikującym pracę.

Skarżący podniósł, że analiza przepisów części ogólnej kodeksu cywilnego nakazuje przyjąć, że w praktyce nie ma istotnej różnicy między pojęciem zwłoki, a pojęciem opóźnienia, zwłaszcza z punktu widzenia projektu umowy, jaka jest sporządzona w zadaniu. Podobnie w praktyce, dla korzystającego z rękojmi pozytywne skutki prawne są bardzo zbliżone do skutków wypływających z gwarancji, które w pracy zawarł. W zakresie braku zindywidualizowania prawa odkupu Skarżący wskazał, że skoro przedmiotem umowy były określone pojazdy mechaniczne, to należy uznać, że i prawo odkupu wszystkich ich dotyczy i jakiekolwiek dodatkowe wskazania, że prawo odkupu miałoby dotyczyć tych, a nie innych samochodów byłoby w projekcie umowy dodatkiem zbędnym i niepotrzebnym. W zakresie zmiany umowy, zdaniem Skarżącego wystarczające jest użycie stwierdzenia, że wszelkich zmian umowy można dokonywać tylko i wyłącznie w formie pisemnej. Właściwa wykładnia tej normy umownej nakazuje a contrario przyjąć, że jakakolwiek zmiana umowy w formie innej niż forma pisemna, jest zmianą nieważną.

W odpowiedzi na skargę Komisja II stopnia wniosła o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie znajduje uzasadnionych podstaw.

Zdaniem Sądu, ma ona wyłącznie charakter polemiczny, a Sąd nie dopatrzył się, także z urzędu, żadnych podstaw zarówno procesowych ani materialnych, których naruszenie miałoby wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie, należy wskazać, że nie znajduje postaw zarzut naruszenia art. 24 § 3 k.p.a. w zw. z art. 78h ust. 12 P.a.

W przedmiotowej sprawie Skarżący podnosił zarzut, że w wydaniu zaskarżonej uchwały brał udział członek Komisji II stopnia - sędzia Sądu Rejonowego dla [...] J. I., który pozostawał wobec niego w stosunku osobistym, który mógłby wywoływać wątpliwości co do jego bezstronności.

Zgodnie z art. 78h ust. 7 P.a., członek komisji odwoławczej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie z przyczyn wskazanych w art. 75 g ust. 1 P.a. Wśród wymienionych enumeratywnie w art. 75 g ust. 1 P.a przypadków - pkt 4 stanowi, że z prac komisji kwalifikacyjnej na czas przeprowadzenia egzaminu wstępnego podlega wyłączeniu członek komisji kwalifikacyjnej, jeżeli kandydat zakwalifikowany do egzaminu wstępnego jest osobą pozostającą wobec niego w stosunku osobistym innego rodzaju, który mógłby wywoływać wątpliwości co do bezstronności członka komisji kwalifikacyjnej.

Bezsporne jest, że Skarżący był "podsądnym" członka Komisji II Stopnia – sędziego J. I. w sprawie o sygn. [...] Sądu Rejonowego dla [...], w której wydany został wyrok nakazowy skazujący Skarżącego na karę łączną 2 lat ograniczenia wolności. Okoliczność ta może uzasadniać wyłączenie członka Komisji II stopnia kreując innego rodzaju stosunek osobisty, mogący wywoływać wątpliwości co do bezstronności członka komisji kwalifikacyjnej.

Akta administracyjne niniejszej sprawy, jak i dołączony na wniosek Skarżącego pełny protokół komisji egzaminacyjnej wskazuje, że członek Komisji Egzaminacyjnej, sędzia J. I. został wyłączony z obrad Komisji II stopnia w części rozpatrującej odwołanie Skarżącego, co wynika z treści zarówno protokołu posiedzenia tej Komisji, jak i z podjętej uchwały z [...] października 2018 roku. W protokole posiedzenia zaznaczono, że sędzia J. I. złożył wniosek o jego wyłączenie, po czym został wyłączony i nie brał udziału w głosowaniu. Zaskarżona uchwała z [...] października 2018 r. nr [...] nie zawiera podpisu sędziego J. I.. Co oczywiste, parafa na nadesłanym, pełnym protokole posiedzenia Komisji Odwoławczej w dniu [...] października 2018r. odnosi się do przebiegu posiedzenia względem rozpatrywania odwołań kilkudziesięciu osób tego dnia.

Sąd nie uwzględnił wniosku Skarżącego o kolejne odroczenie rozprawy z uwagi na brak podstaw wynikających z art. 109 i 110 p.p.s.a. Nie jest taką podstawą zarzut "uzasadnionego podejrzenia", że protokół nie odpowiada rzeczywistemu przebiegowi czynności posiedzenia Komisji. W ocenie Sądu, przedstawione dowody działania Komisji, w tym zapisy w protokole posiedzenia, wynikające zarówno w jego wyciągu oraz zapisy pełnego protokołu - świadczą o tym, że wyłączony członek Komisji Odwoławczej nie brał udziału w wydaniu zaskarżonej uchwały.

Mając na uwadze powyższe uznać należy, że okazał się bezzasadny zarzut braku wyłączenia członka Komisji, który mógł pozostawać wobec Zdającego, z racji orzekania w jego sprawie, w stosunku osobistym, mogącym wywoływać wątpliwości co do bezstronności. Wbrew zarzutom Skarżącego i jego wnioskom o odroczenie, zmierzającym w istocie do przewlekania sprawy – wymieniony wyżej sędzia, będący członkiem Komisji Odwoławczej, został skutecznie wyłączony od rozpatrzenia odwołania Zdającego. Podniesiony zarzut braku dowodu, że nie brał udziału w dyskusji nad odwołaniem o czym stanowić miał dowód ze wskazanych do protokołu akt sprawy wykroczeniowej na okoliczność pozorności wyłączenia tego egzaminatora i wystąpienia przesłanki nieważności postępowania – z braku podstaw faktycznych i prawnych nie został uwzględniony przez Sąd.

Zgodnie z art. 78f ust. 1 P.a., pozytywny wynik z egzaminu adwokackiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu adwokackiego otrzymał ocenę pozytywną. Tymczasem w niniejszej sprawie Skarżący uzyskał wynik negatywny z egzaminu adwokackiego, ponieważ z zadania z zakresu prawa gospodarczego otrzymał ocenę niedostateczną.

W ocenie Sądu, brak jest podstaw do przyznania racji zarzutom skargi kwestionującym uchwałę, którą Komisja II stopnia utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę Komisji Egzaminacyjnej uwzględniającą ocenę niedostateczną z prawa gospodarczego wystawioną przez obu egzaminatorów Komisji Egzaminacyjnej.

Odnosząc się do zarzutów skargi, należy przypomnieć podstawę prawną takiego rozstrzygnięcia.

Jak wynika z art. 78e ust. 2 P.a., oceny rozwiązania każdego z zadań z części od pierwszej do czwartej egzaminu adwokackiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Naczelną Radę Adwokacką. Artykuł ten w ust. 3 stanowi, że każdy z egzaminatorów sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową i sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny cząstkowej i przekazuje je niezwłocznie przewodniczącemu komisji egzaminacyjnej, który załącza wszystkie uzasadnienia ocen cząstkowych dotyczące prac zdającego do protokołu z przebiegu egzaminu adwokackiego. Z ust. 4, omawianego artykułu wynika, że ostateczną ocenę z pracy pisemnej dotyczącej danego zadania z części egzaminu adwokackiego stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego z egzaminatorów.

W niniejszej sprawie egzaminatorzy oceniający pracę Skarżącego z zakresu prawa gospodarczego wystawili oceny cząstkowe niedostateczne.

Z art. 78e ust. 2 P.a., ponadto wynika, że oceny rozwiązania każdego z zadań z części od pierwszej do czwartej egzaminu adwokackiego dokonują dwaj niezależni od siebie egzaminatorzy, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje.

Oznacza to, że art. 78e ust. 2 P.a. stanowi o kryteriach oceny. Jak wynika z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, dopiero spełnienie wszystkich przesłanek wymienionych w przywołanym powyżej przepisie, pozwala na wystawienie oceny pozytywnej z danej części egzaminu adwokackiego. W wyroku z 13 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1929/12 Naczelny Sąd Administracyjny, analizując relację przepisów art. 36⁵ ust. 2 oraz 36⁴ ust. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, stanowiących odpowiednik art. 78e ust. 2 oraz 78d ust. 10 P.a. stwierdził, że: "W zależności od stopnia przygotowania do wykonywania omawianego zawodu przez osobę przystępującą do egzaminu wynik ten powinien być jeden, pozytywny albo negatywny, przy czym tylko spełnienie wszystkich ustawowych kryteriów zaproponowanego rozwiązania uprawnia oceniających do przejścia do skali ocen pozytywnych (od celującej do dostatecznej)".

Biorąc pod uwagę cel jaki przyświeca odbywaniu aplikacji prawniczych oraz przeprowadzaniu egzaminów aplikanckich, czyli m.in. nadzór i zapewnienie aby zawód zaufania publicznego, jakim jest w tym przypadku zawód adwokata, był wykonywany, ze względu na ochronę interesu publicznego, przez osoby do tego należycie przygotowane, Sąd zgadza się z powyższym stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Analizując pracę egzaminacyjną Skarżącego z zakresu prawa gospodarczego oraz uchwałę Komisji II stopnia, Sąd stwierdza, że Komisja II stopnia, oceniając ponownie pracę Skarżącego, miała podstawy do utrzymania w mocy uchwały I instancji. Zaskarżona uchwała zawiera bowiem merytoryczną ocenę pracy egzaminacyjnej przy odniesieniu się do zakresu zadania, wskazaniu prawidłowych elementów pracy Skarżącego, jak również błędów w niej zawartych, których waga i ilość zaważyła o niedostatecznej ocenie z zadania egzaminacyjnego z prawa gospodarczego i negatywnym wyniku egzaminu adwokackiego.

Kluczowym błędem zawartym w pracy Skarżącego, wskazanym zarówno przez egzaminatorów oceniających pracę Skarżącego, jak i przez Komisję II stopnia, jest nienależyta reprezentacja kupującego przy zawarciu umowy sprzedaży, co oznacza, że sporządzona umowa jest bezwzględnie nieważna.

Zgodnie z casusem z zadania egzaminacyjnego, Skarżący miał jako adwokat sporządzić na rzecz "[...]" spółki z o.o. w organizacji, jako kupującego umowę sprzedaży, na podstawie której spółka miała nabyć dwa samochody ciężarowe. Jedynym wspólnikiem "[...]" spółki z o.o. w organizacji, zgodnie z treścią zadania, jest N. G., natomiast zarząd jest dwuosobowy i każdy członek zarządu jest uprawniony do samodzielnej reprezentacji spółki.

W świetle zatem art. 162 K.s.h., reprezentantem spółki, który podpisał umowę zgodnie z rozwiązaniem zadania egzaminacyjnego zaproponowanego przez Skarżącego, nie mógł być jedyny wspólnik spółki – N. G.. Egzaminatorzy oceniający umowę sporządzoną przez Skarżącego uznali, że jest to błąd dyskwalifikujący pracę wystarczający dla negatywnej oceny tej pracy.

Skarżący odnosząc się do tej kwestii stanął na stanowisku, że każda umowa lub też czynność, której treść zostanie sporządzona, nawet jeśli zostaje zawarta w warunkach bezwzględnej nieważności, może zostać we właściwym trybie po raz kolejny, tym razem skutecznie zawarta. Jego zdaniem, sam fakt wskazania niewłaściwej strony reprezentującej spółkę w umowie, nie może zatem negatywnie rzutować na ocenę treści tej umowy.

Odnosząc się do powyższego, nie można podzielić stanowiska Skarżącego. Sąd całkowicie zgadza się ze zdaniem Komisji Odwoławczej, iż zaproponowane przez Skarżącego rozwiązanie zadania egzaminacyjnego wywołuje niekorzystne skutki dla strony, na której zlecenie miała być sporządzona umowa. W konsekwencji, tak skonstruowana umowa nie stanowi rozwiązania zgodnego z założeniami zadania. Skarżący w warunkach egzaminu zawodowego miał sporządzić umowę ważną i skuteczną, wymagającą znajomości zasad ustawowych, wynikających z art. 162 K.s.h., a taką umową nie jest umowa dotknięta sankcją nieważności.

Podkreślić należy, że w orzecznictwie występuje rozbieżność co do skutków prawnych, jakie rodzi naruszenie zakazu reprezentowania spółki jednoosobowej przez jedynego wspólnika, w postaci bezskuteczności zawieszonej bądź bezwzględnej nieważności, jednakże prowadzi to do prostego wniosku, że nie można wykluczyć, iż sprzedawca uzna przedmiotową umowę za bezwzględnie nieważną i nie przystąpi do jej realizacji, pomimo woli potwierdzenia ważności umowy przez kupującego.

Zgodzić się należy ze Skarżącym, że każda umowa może być zawarta po raz kolejny we właściwym trybie, ale nie można wykluczyć, że w praktyce jedna ze stron zmieni zamiar i może nie skorzystać z możliwości jej ponownego, prawidłowego zawarcia.

Sprawdzenie wiedzy Zdającego, którą ma się wykazać realizując prawidłowo zadanie egzaminacyjne, polegało na sporządzeniu ważnej i skutecznej umowy, która mogłaby realnie funkcjonować w obrocie prawnym z korzyścią dla osoby, na której rzecz działa zawodowy pełnomocnik..

W tym miejscu należy dodać, że ocena pracy egzaminacyjnej, nie może opierać się na domysłach intencji osoby zdającej proponującej takie, a nie inne rozwiązanie zadania. W niniejszej sprawie, rozwiązanie zadania egzaminacyjnego wymagało m.in. zastosowania art. 162 K.s.h., którego treść nie budzi interpretacyjnych wątpliwości. Skarżący zaproponował rozwiązanie zadania sprzeczne z treścią tego przepisu, wskazujące na jego nieznajomość i tę okoliczność wzięli pod uwagę zarówno egzaminatorzy przy ocenie jego pracy egzaminacyjnej, jak i Komisja II stopnia rozpatrująca odwołanie. Ich słuszne zastrzeżenia budziło zatem zastosowanie przez Zdającego właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, jak i poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentował.

Podobnie ocena ta dotyczy, wbrew twierdzeniom Skarżącego, pojęcia zwłoki i opóźnienia. Należy je zróżnicować z uwagi na fakt, że zwłoka jest kwalifikowaną postacią opóźnienia, w której dłużnik ponosi odpowiedzialność za to, że nie wykonał danej czynności w terminie (por. art. 476 k.c.). Zastrzeżenie odsetek umownych na wypadek zwłoki, a nie opóźnienia, słusznie komisja Odwoławcza potraktowała jako błąd Zdającego.

Analizując kolejny błąd pod kątem kryteriów oceny, słusznie Komisja II stopnia ponowiła zastrzeżenia co do zastosowania przez Zdającego właściwych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji, jak i poprawności zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentował – w zakresie zawarcia w pracy egzaminacyjnej postanowienia odnoszącego się do gwarancji, a nie rękojmi, której znajomości wymagało zadanie.

Dlatego bez znaczenia jest fakt, że Skarżący w pracy egzaminacyjnej zawarł postanowienia odnoszące się do gwarancji. Istotne jest bowiem, że założeniem zadania egzaminacyjnego było rozszerzenie odpowiedzialności sprzedawcy z tytułu rękojmi za wady fizyczne, a nie gwarancji.

Wskazać należy, że gwarancja i rękojmia to dwie odrębne instytucje prawa cywilnego, których odmienności przejawiają się np. w obowiązkowym charakterze rękojmi, ograniczeniu uprawnień z gwarancji do dokumentu gwarancyjnego, odnowieniu biegu terminu gwarancji po dostarczeniu rzeczy wolnej od wad bądź istotnej naprawy.

Skoro Zdający w sporządzonej umowie w ogóle nie rozszerzył odpowiedzialności sprzedawcy z tytułu rękojmi za wady fizyczne, rację miała Komisja Odwoławcza uznając, że oznacza to nie wykonanie zadania egzaminacyjnego.

W zakresie zarzutu niezindywidualizowania prawa odkupu uznać należy, że Komisja Odwoławcza prawidłowo oceniła, że umowa powinna zawierać precyzyjne oznaczenie samochodów podlegających odkupowi. Brak takiego wskazania słusznie oceniła jako mankament pracy Zdającego.

Zapisy umowy mają zapewnić określone i nie budzące wątpliwości, wynikające z niej gwarancje dla strony, dlatego - wbrew stanowisku Skarżącego, zakres prawa odkupu nie może wynikać z domniemania. Nie można uznać, że skoro przedmiotem umowy były określone pojazdy mechaniczne, to prawo odkupu niejako automatycznie dotyczy wszystkich pojazdów. Nieprecyzyjna umowa nie stanowi wystarczającego zabezpieczenia praw strony.

Nie zasługuje także na aprobatę pogląd Skarżącego, by sformułowanie, że wszelkich zmian umowy można dokonywać tylko i wyłącznie w formie pisemnej oznaczało jednoznacznie nieważność zmian umowy dokonanych bez zawarcia tej formy. Zgodnie bowiem z art. 77 § 1 k.c, uzupełnienie lub zmiana umowy wymaga zachowania takiej formy, jaką ustawa lub strony przewidziały w celu jej zawarcia.

Dlatego przewidziane w dacie zawarcia umowy zastrzeżenia jej nieważności w przypadku braku dochowania jej zasadniczych postanowień, oznacza brak możliwości jej konwalidacji. Umowa zawarta z pominięciem wymaganej formy w sytuacji, gdy strony przewidziały taki skutek w umowie., daje określone gwarancje z niej płynące i zabezpiecza interes strony. Zapis, stanowiący, że: "zmian umowy można dokonywać tylko i wyłącznie w formie pisemnej" nie odnosi takiego skutku gwarancyjnego, jak zastrzeżenie prowadzące wprost do nieważności umowy zawartej z pominięciem formy pisemnej. W myśl art. 74 § 1 k.c., zastrzeżenie formy pisemnej, dokumentowej albo elektronicznej bez rygoru nieważności ma ten skutek, że w razie niezachowania zastrzeżonej formy, nie jest w sporze dopuszczalny dowód z zeznań świadków lub z przesłuchania stron na fakt dokonania czynności. Przepisu tego nie stosuje się, gdy zachowanie formy pisemnej, dokumentowej albo elektronicznej jest zastrzeżone jedynie dla wywołania określonych skutków czynności prawnej. Podkreślić należy, że skuteczne zastrzeżenie formy pisemnej pod rygorem nieważności w zakresie zmian umowy, miało na celu zapewnienie jej celów gwarantujących większą pewność i stabilność obrotu.

W konsekwencji zasadne jest przyjęcie, że ocena niedostateczna z pracy Skarżącego z egzaminu z zakresu prawa gospodarczego nie jest wynikiem jedynie błędu dotyczącego nienależytej reprezentacji spółki "[...]", ale szeregu istotnych uchybień występujących w pracy Skarżącego. Odmienna ocena tych mankamentów pracy egzaminacyjnej ma charakter polemiczny.

W świetle powyższego, niezasadny jest zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 78h ust. 12 P.a, bowiem organ w uzasadnieniu wyjaśnił dostatecznie, dlaczego praca skarżącego z zakresu prawa gospodarczego nie mogła zostać zakwalifikowana w przedziale ocen pozytywnych. Komisja II stopnia zawarła w zaskarżonej uchwale wywód, który w sposób wyczerpujący odnosi się do stanowiska Skarżącego zawartego w odwołaniu od uchwały I instancji i przekonująco uzasadnia stanowisko egzaminatorów oraz Komisji II stopnia o nierozwiązaniu przez Skarżącego w prawidłowy sposób istotnej części zadania egzaminacyjnego.

Uchwale organu, wbrew zarzutom Skarżącego, nie można przypisać cech prawidłowo wydanej decyzji uznaniowej, ponieważ w świetle utrwalonego w orzecznictwie naczelnego Sądu Administracyjnego poglądu, uchwała uchwała w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu zawodowego nie jest uchwałą uznaniową - (por. m.in. wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2013 r. sygn. akt II GSK 321/12).

Mając na uwadze powyższe, za niezasadne należy uznać w ocenie Sądu, zarzuty naruszenia art 78e ust. 2 w zw. z art. 78d ust. 1 P.a Ich subsumpcja na ustalenia faktyczne niniejszej sprawy nie budzi zastrzeżeń, bowiem ww. powyżej błędy zawarte w umowie sprzedaży, sporządzonej w ramach zadania egzaminacyjnego z prawa gospodarczego wskazują, że dokonana przez Komisję ocena pracy Skarżącego znajdowała uzasadnione podstawy w zaproponowanych wadliwych rozwiązaniach wynikających z niewiedzy Zdającego w tym zakresie. W konsekwencji, praca Skarżącego z tej części egzaminu nie spełniała kryteriów określonych w art. 78e ust. 2 P.a., w szczególności, nie zabezpieczała w należyty sposób interesu reprezentowanego przez Zdającego klienta: spółki "[...]".

Dlatego Sad nie podziela stanowiska Skarżącego, by w stopniu co najmniej dostatecznym zachował w umowie elementy każdego z czterech ustawowych kryteriów oceny pracy egzaminacyjnej.

Komisja II stopnia uwzględnili prawidłowe elementy pracy egzaminacyjnej, jak i jej braki, wyczerpująco uzasadniając swoje stanowisko, dlaczego mankamenty pracy nie pozwoliły na uznanie, by Skarżący wykazał się przygotowaniem prawniczym do wykonywania zawodu w sposób należyty i samodzielny. Co do zasady, zgodnie z art. 78d ust. 1 P.a., egzamin adwokacki polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu adwokackiego, do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata. Zasadniczym celem szkolenia przeprowadzonego podczas aplikacji jest przygotowanie profesjonalistów, którzy w przyszłości będą wykonywać zawód zaufania publicznego. Przywołany przepis uzasadnia wysokie wymagania stawiane zdającemu, co koresponduje zarówno z interesem adwokackiej korporacji zawodowej jak i z ochroną interesu publicznego rozumianym jako zapewnienie możliwości wykonywania zawodu zaufania publicznego przez osoby do tego należycie przygotowane.

Precyzyjnie wyraził to Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanym powyżej wyroku z 13 lutego 2014 r., odnoszącym się wprawdzie do egzaminu radcowskiego, aktualnego jednak również odnośnie egzaminu adwokackiego. Stwierdził, że: "Wychodząc z założeń aksjologicznych ustawy o radcach prawnych, normującej ten zawód zaufania publicznego, niewątpliwie znacznie wyższą wartością, która powinna być braną pod uwagę w pierwszej kolejności przez komisję egzaminacyjną, jest wzgląd, aby wynik egzaminu radcowskiego odpowiadał poziomowi przygotowania prawniczego do wykonywania wspomnianego zawodu, nie zaś, co ma drugorzędne znaczenie, interesowi osoby przystępującej do tego egzaminu, zainteresowanej uzyskaniem wyniku pozytywnego. (...) W postępowaniu dotyczącym ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego obowiązkiem organów administracyjnych jest ochrona interesu publicznego, który w tym wypadku należy rozumieć, jako zapewnienie możliwości wykonywania zawodu zaufania publicznego przez osoby do tego należycie przygotowane".

Sąd nie stwierdził zatem naruszenia przez Komisję II stopnia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, jak również przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie uchwały wyjaśnia powody jej podjęcia. Zaskarżona uchwała została wydana w oparciu o całokształt materiału dowodowego, mającego znaczenie w niniejszej sprawie, a organ odniósł się do okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, a które Sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.