Wyrok NSA, sygn. akt II SA 3153/00
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2001-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 633  Zatrudnienie i sprawy bezrobocia
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 1, art. 37j
journal: Dz.U. 2001 nr 6 poz. 56
law: Obwieszczenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 24 stycznia 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.
Teza: O prawie do podwyższonego zasiłku przedemerytalnego /160 procent/ decyduje zamieszkanie na terenie uznanym za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym w dniu uzyskania zasiłku. Późniejsze objęcie terenu wykazem powiatów zagrożonych szczególnie wysokim bezrobociem nie daje prawa żądania podwyższenia zasiłku.

TEZY

O prawie do podwyższonego zasiłku przedemerytalnego /160 procent/ decyduje zamieszkanie na terenie uznanym za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym w dniu uzyskania zasiłku. Późniejsze objęcie terenu wykazem powiatów zagrożonych szczególnie wysokim bezrobociem nie daje prawa żądania podwyższenia zasiłku.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Marianny W. na decyzję Wojewody M. (...) w przedmiocie przyznania zasiłku przedemerytalnego - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewoda M. decyzją z 24 listopada 2000 r., na podstawie art. 6c ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /t.j. Dz.U. 1997 nr 25 poz. 128 ze zm./, po rozpatrzeniu odwołania Marianny W. od decyzji starosty R. z 16 października 2000 r. w sprawie odmowy zmiany decyzji ostatecznej z 21 stycznia 1997 r. w przedmiocie nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego, zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu stwierdzono, że decyzją wydaną z upoważnienia kierownika Rejonowego Urzędu Pracy w R. orzeczono o nabyciu przez Mariannę W. prawa do zasiłku przedemerytalnego od 1 stycznia 1997 r. Jak wynika z akt sprawy, wysokość świadczenia została ustalona na 120 procent kwoty podstawowego zasiłku dla bezrobotnych. W dniu 17 maja bieżącego roku skarżąca złożyła w PUP w R. wniosek o przyznanie zasiłku przedemerytalnego w wysokości 160 procent kwoty podstawowego zasiłku dla bezrobotnych, argumentując, że powiat r. z dniem 1 stycznia 2000 r. został uznany za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym.

Starosta R., działając jako organ właściwy do rozpatrzenia tego rodzaju sprawy, w dniu 16 października 2000 r. orzekł o odmowie zmiany tej decyzji. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał przepisy: art. 155 Kpa oraz 37j ust. 2 i ust. 6 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.

Organ II instancji, po rozpatrzeniu odwołania Marianny W., uznał je za niezasadne.

Podkreślił, że przyczyną prowadzenia niniejszego postępowania jest ostateczne rozstrzygnięcie kwestii wysokości przyznanego stronie zasiłku. Skarżąca uważa, że wysokość świadczenia powinna wynosić 160 procent kwoty podstawowego zasiłku dla bezrobotnych.

Zgodnie z przepisem art. 37j ust. 2 ww. ustawy wysokość zasiłku przedemerytalnego wynosi 120 procent kwoty zasiłku, o którym mowa w art. 24 ust 1, z zastrzeżeniem ust. 3-5. W myśl zaś ust. 3, wysokość zasiłku przedemerytalnego wynosi 160 procent kwoty zasiłku, o którym mowa w art. 24 ust. 1, dla osoby zamieszkałej w dniu nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego oraz w okresie jego pobierania w powiatach /gminach/ uznanych za zagrożone szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym, jeżeli stosunek pracy lub stosunek służbowy został rozwiązany z przyczyn dotyczących zakładu pracy.

Okolicznością bezsporną jest, że skarżąca zamieszkuje w powiecie uznanym za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym, a w dniu 15 listopada 1995 r. stosunek pracy został z nią faktycznie rozwiązany z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Tym samym uznano, że skarżąca spełnia przesłanki z powołanego przepisu art. 37j ust. 3. Niemniej jednak organ odwoławczy stwierdził, że Marianna W. nie spełnia warunku z art. 37j ust. 6, który to wprowadza ograniczenie do przyznania świadczenia w wyższej wysokości. Skoro Marianna W. w okresie 12 miesięcy poprzedzających miesiąc przyznania zasiłku przedemerytalnego, tj. w okresie od 1 stycznia 1996 r. do 31 grudnia 1996 r. nie osiągała wynagrodzenia /ostatni stosunek pracy ustał w dniu 15 listopada 1995 r./, to wysokość zasiłku przedemerytalnego wynosić winna 120 procent kwoty zasiłku podstawowego.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrując skargę na tę decyzję uznał, że jej zarzuty nie zasługują na uwzględnienie.

Zdaniem sądu bezsporne jest, że skarżąca od 1 stycznia 1997 r. uzyskała prawo do zasiłku przedemerytalnego w wysokości 120 procent zasiłku podstawowego /wcześniej, od 21 listopada 1995 r. otrzymała prawo do zasiłku dla bezrobotnych, które utraciła z dniem 1 stycznia 1997 r., nabywając z tymże dniem prawo do zasiłku przedemerytalnego/.

Nie ma istotnego znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczność, iż powiat R. z dniem 1 stycznia 2000 r. został uznany za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym.

Aczkolwiek stosunek pracy ze skarżącą została rozwiązany z przyczyn dotyczących zakładu pracy, skarżąca nie spełniała i nie spełnia wymogów z art. 37j ust. 3 i 5 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Przepis art. 37j stanowił, że zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli:

1/ posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn, lub

2/ posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 25 lat dla kobiet i 30 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze /ust. 1/.

Wysokość zasiłku przedemerytalnego wynosi 120 procent kwoty zasiłku, o którym mowa w art. 24 ust. 1, z zastrzeżeniem ust. 3-6 /ust. 2/. Wysokość zasiłku przedemerytalnego wynosi 160 procent kwoty zasiłku, o którym mowa w art. 24 ust. 1, dla osoby zamieszkałej w dniu nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego oraz w okresie jego pobierania w rejonach administracyjnych /gminach/ uznanych za zagrożone szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym, jeżeli stosunek pracy lub stosunek służbowy został rozwiązany z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Zasiłek ten przysługuje również w przypadku, gdy w okresie pobierania zasiłku przedemerytalnego rejon został wykreślony z wykazów rejonów administracyjnych /gmin/ uznanych za zagrożone szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym /ust. 3/.

W rejonach administracyjnych /gminach/, które utraciły status rejonu zagrożonego szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym, przepis ust. 3 stosuje się do końca roku kalendarzowego następującego po roku, w którym nastąpiła utrata tego statusu /ust. 4/.

Zasiłek przedemerytalny, w wysokości określonej w ust. 3, przysługuje również osobie nie zamieszkałej w rejonie administracyjnym /gminie/ uznanym za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym, jeżeli stosunek pracy lub stosunek służbowy rozwiązany został po dniu 1 lipca 1996 r. z przyczyn dotyczących zakładu pracy w wyniku jednorazowego lub w okresie nie dłuższym niż 3 miesiące zmniejszenia zatrudnienia o co najmniej 100 pracowników.

Wysokość zasiłku przedemerytalnego nie może przekroczyć 90 procent przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia stanowiącego podstawę wymiaru składki na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy, w okresie 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc zgłoszenia wniosku o zasiłek przedemerytalny, i być niższa od 120 procent kwoty zasiłku, o którym mowa w art. 24 ust. 1 /ust. 6/.

Przepis 37j ust. 2 ustala generalną zasadę, że wysokość zasiłku przedemerytalnego wynosi 120 procent kwoty zasiłku, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy, czyli tzw. zasiłku podstawowego.

Wyjątki od tej zasady ustawodawca sprecyzował w ust. 3 i 5 art. 37j cyt. ustawy, przewidując dla tych grup bezrobotnych, które spełniają dodatkowe wymogi określone w tych przepisach, zasiłki przedemerytalne w wysokości 160 procent kwoty zasiłku podstawowego.

Ust. 3 art. 37j uzależniał przyznanie prawa do zasiłku w wysokości 160 procent kwoty zasiłku podstawowego i jego pobieranie od jednoczesnego spełnienia trzech dodatkowych, następujących wymogów:

1/ stosunek pracy lub stosunek służbowy został rozwiązany z przyczyn dotyczących zakładu pracy,

2/ osoby ubiegające się o zasiłek w tej wysokości zamieszkiwały nie tylko w dniu nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego, ale także

3/ w okresie jego pobierania w powiatach /gminach/ uznanych za zagrożone szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym.

Jednocześnie w ust. 4 art. 37j ustawodawca wyraźnie uregulował konsekwencje utraty statusu rejonu zagrożonego szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym /w czasie pobierania zasiłku przedemerytalnego/ - gwarantujące osobom pobierającym zasiłek w wysokości 160 procent kwoty zasiłku podstawowego, dalsze jego pobieranie aż do końca roku kalendarzowego, następującego po roku, w którym nastąpiła utrata tego statusu.

Jest to przepis o charakterze ochronnym, wynikający z zastosowania zasady "praw dobrze i sprawiedliwie nabytych".

Natomiast ustawodawca nie uregulował sytuacji odmiennej, tzn. uznania /w czasie pobierania zasiłku przedemerytalnego/ określonych powiatów /gmin/ za zagrożone szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym.

Z powyższego wynika, że o wysokości zasiłku przedemerytalnego /120 procent lub 160 procent/ decydują wyłącznie przepisy prawa powszechnie obowiązującego w dniu wydania decyzji.

Tak więc nie ma istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy niniejszej, że powiat r. z dniem 1 stycznia 2000 r. zaliczony został do powiatów zagrożonych szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym.

Decyzją z dnia 21 stycznia 1997 r. skarżąca nabyła prawo do zasiłku przedemerytalnego w wysokości 120 procent kwoty zasiłku podstawowego, gdyż nie spełniła 2 dodatkowych wymogów:

a/ nie zamieszkiwała w tym dniu na terenie powiatu /gminy/, który był uznany za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym,

b/ miasto R. /w którym skarżąca zamieszkuje/ nie było zaliczone do rejonów zagrożonych szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym.

Mimo zaliczenia go do tych rejonów z dniem 1 stycznia 2000 r., skarżąca w dniu nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego, tj. 21 stycznia 1997 r. nie spełniała obu przesłanek, od których zależało nabycie prawa do zasiłku w wysokości 160 procent kwoty zasiłku podstawowego /zamieszkiwanie w dniu nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego i w okresie jego pobierania do 31 grudnia 1999 r. w rejonie zagrożonym szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym/.