Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1153/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2014-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Czystość i porządek
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 6m ust. 1 , art. 2 ust. 1 pkt 4, ust. 3, art. 6 ust 1, art. 6h, art. 6c, art. 6l, art. 5 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1399
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - tekst jednolity.
article: art. 27, art. 4
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1116
law: Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych - tekst jednolity
article: art. 18
journal: Dz.U. 2000 nr 80 poz 903
law: Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Małgorzata Wolska Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk /spr./ WSA Paweł Zaborniak Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie wysokości opłat za gospodarowanie odpadami -skargę oddala-


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi Spółdzielni Mieszkaniowej w [...] jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego , zwane dalej SKO lub Kolegium, z dnia [...] sierpnia 2013r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] lipca 2013r., nr [...] w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości położonej w J. przy ul. [...], w kwocie 229,50 zł miesięcznie, począwszy od dnia 1 lipca 2013r.

W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji organ powołał art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 21 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2012r., poz. 749 ze zm.), zwanej dalej "ordynacją podatkową" a także z art. 6 o ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu porządku i czystości w gminach (tj. Dz. U z 2012r., poz. 391 ze zm.), zwanej dalej "ustawą".

Wydanie decyzji przez organ I instancji poprzedziło ustalenie na podstawie informacji zawartej w rejestrze gruntów z dnia [...] lipca 2013r. dla jednostki rejestrowej [...], że zabudowana budynkiem wielorodzinnym działka nr 1727/2 o pow.0,0427 ha pozostaje we wspólności ustawowej 10 osób oraz Spółdzielni Mieszkaniowej w [...] (34690/711130 i 3080/71130 części). Natomiast na podstawie informacji zawartych w Centralnej Bazie Danych Ksiąg Wieczystych dla KW nr [...] ustalono, iż przedmiotowa nieruchomość pozostaje we własności/użytkowaniu wieczystym strony.

Organ wskazał, że na terenie Miasta [...] obowiązuje uchwała Rady Miejskiej w [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2012r. w sprawie wyboru metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalania wysokości stawki tej opłaty (Dz. Urz. Woj. [...] z 2012r., poz.[...]) a także uchwała nr [...] z dnia 28 grudnia 2012r., w sprawie wzoru deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz terminu i miejsca składania deklaracji przez właścicieli nieruchomości położonych na terenie Gminy Miejskiej [...] (Dz. Urz. Woj. [...]z 2013r. poz.[...]).

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia powołano się na treść przepisów ustawy oraz stwierdzony fakt nieprzedłożenia przez Spółdzielnię Mieszkaniową w [.....] – będącej w rozumieniu ustawy "właścicielem" spornej nieruchomości deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

W odwołaniu od decyzji Spółdzielnia Mieszkaniowa w [...] reprezentowana przez pełnomocnika radcę prawnego H.S. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, ewentualnie podjęcie rozstrzygnięcia kasacyjnego, zarzucając:

- rażącą obrazę przepisów prawa materialnego tj.: art. 2 ust. 1 pkt. 4 w zw. z art. 2 ust. 3; art. 6m ust. 1 ustawy przez błędną ich wykładnię i przyjęcie, że Spółdzielnia Mieszkaniowa jest podmiotem zobowiązanym do złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi,

- art. 6o i art. 6q ustawy w zw. z art. 3 pkt. 3 lit. c w zw. z art. 7 § 1 w zw. z art. 120 w zw. z art. 121 §1 w zw. z art.133 § 2 ordynacji podatkowej poprzez błędne przyjęcie, iż Spółdzielnia Mieszkaniowa jest stroną postępowania podatkowego w sprawie ustalenia w drodze decyzji wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi,

- art. 6q ustawy w zw. z art. 122 w zw. z art.186 § 1ordynacji podatkowej poprzez błędne oparcie decyzji Burmistrza Miasta [...] na informacji Spółdzielni Mieszkaniowej w [...] dotyczącej aktualnej liczby mieszkańców zamieszkujących nieruchomość w sytuacji, gdy strona skarżąca informowała organ, iż nie jest w stanie zweryfikować aktualnej i przede wszystkim rzeczywistej liczby mieszkańców.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ podał, że w myśl art. 6c ustawy, gminy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. Stosownie do treści art. 6h ustawy, właściciele nieruchomości, o których mowa w art. 6c, są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Powyższe, stosownie do treści art. 6m ust. 1 ustawy, obliguje właściciela nieruchomości do złożenia do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych.

Stosownie do treści art. 2 ust.1 pkt 4 ustawy, przez właściciela nieruchomości należy rozumieć także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością. Jeżeli nieruchomość jest zabudowana budynkami wielolokalowymi, w których ustanowiono odrębną własność lokali, obowiązki właściciela nieruchomości obciążają osoby sprawujące zarząd nieruchomością wspólną, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz.U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 oraz z 2004 r. Nr 141, poz. 1492), lub właścicieli lokali, jeżeli zarząd nie został wybrany (art. 2 ust. 3 ustawy).

Spółdzielnia Mieszkaniowa w [...] nie złożyła pierwszej deklaracji w sprawie wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie do dnia 31 marca 2013r., określonym uchwałą Rady Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2012r., ani też w dodatkowym, wyznaczonym przez organ terminie. W razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę uzasadnione szacunki, w tym średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze (art. 6o). Taka sytuacja zaistniała w weryfikowanym przypadku.

SKO nie podzieliło argumentacji odwołującej w zakresie zakwestionowania jej statusu jako strony niniejszego postępowania, bowiem stosownie do art. 2 ust. 1 pkt 4 tej ustawy Spółdzielnia Mieszkaniowa w [...] przejęła obowiązki właściciela nieruchomości, w tym konieczność składana deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz uiszczanie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi wytwarzanymi przez mieszkańców nieruchomości. Tym samym Spółdzielnię Mieszkaniową w [....] należy uznać za właściciela nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym, położonej w J. przy ul. [...]. Organ podkreślił, że Spółdzielnia uprzednio obowiązującym stanie prawnym wywiązywała się z obowiązków właściciela nieruchomości podpisując umowę na odbieranie odpadów komunalnych nie kwestionując dotąd ani swojego statusu właściciela nieruchomości w rozumieniu ww. ustawy, ani sposobu naliczania wysokości opłaty od osób zamieszkałych w danym budynku. Obowiązek posiadania umowy na pozbywanie się odpadów komunalnych wytwarzanych na nieruchomości, zawartej z podmiotem uprawnionym do odbierania odpadów komunalnych, został zastąpiony obowiązkiem złożenia deklaracji i uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Nie zmienił się natomiast podmiot obowiązany do wypełnienia tego obowiązku. W myśl art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, jeżeli nieruchomość jest zabudowana budynkiem wielolokalowym, w którym ustanowiono odrębną własność lokali, wówczas obowiązki właściciela nieruchomości obciążają osoby sprawujące zarząd nieruchomością wspólną, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 24 czerwca 1994r. o własności lokali (Dz. U. z 2000r. Nr 80, poz. 903 ze zm.) lub właścicieli lokali, jeżeli zarząd nie został wybrany. Również ustawa z dnia 15 grudnia 2000r., o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2003r. Nr 119, poz. 1116 ze zm.) kwestie dotyczące zarządu nieruchomością wspólną, odwołuje do ustawy o własności lokali. W przypadku spółdzielczego lokatorskiego lub spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu to spółdzielnia jest samodzielnym właścicielem budynku i lokali. Wystarczy jednak, aby w budynku spółdzielczym ustanowiono odrębną własność lokali, zastosowanie znajdą przepisy ustawy o własności lokali. Na podstawie art. 27ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych zarząd nieruchomościami wspólnymi, stanowiącymi współwłasność spółdzielni jest wykonywany przez spółdzielnię jak zarząd powierzony, choćby właściciele nie byli członkami spółdzielni. Wobec tego to Spółdzielnia Mieszkaniowa w [...] pełni rolę osoby sprawującej zarząd nieruchomością wspólną, więc na Spółdzielni Mieszkaniowej w [...] ciąży obowiązek złożenia jednej deklaracji dla odrębnej nieruchomości (a nie dla poszczególnych lokali) i uiszczenia jednej opłaty dla poszczególnych nieruchomości.

Zgodnie z uchwałą Rady Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2012r., w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości miesięczną opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi od właścicieli nieruchomości zamieszkałych ustala się jako iloczyn sumy mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość oraz stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Stawka opłaty na podstawie § 2 ust. 2 powyższej uchwały w przypadku zbierania odpadów komunalnych w sposób selektywny wynosi 13,50 zł miesięcznie od osoby. Organ prawidłowo ustalił liczbę osób zamieszkujących nieruchomość oraz podał sposób wyliczenia opłaty. Spółdzielnia Mieszkaniowa w [...], reprezentowana przez adwokata H.S. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2013 r., Nr [...], zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie w całości oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm prawem przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1. rażącą obrazę przepisów prawa materialnego - tj. art. 2 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 2 ust 3 i art. 6m ust. 1 ustawy w zw. z art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych oraz art. 1 ust. 3 i 5 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że Spółdzielnia Mieszkaniowa jest właścicielem nieruchomości wielolokalowej w rozumieniu ustawy, a co za tym idzie, że na Spółdzielni Mieszkaniowej spoczywają obowiązki wynikające z tej ustawy (w tym m.in. obowiązek złożenia deklaracji i obowiązek uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi), bowiem sprawuje zarząd nieruchomością wspólną przy ul. [...] w J. w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali, w sytuacji, w której

- zarząd sprawowany przez Spółdzielnię Mieszkaniową w odniesieniu do nieruchomości przy ul. [...] w J. nie jest zarządem powierzonym sprawowanym w oparciu o przepisy ustawy o własności lokali, lecz ma charakter odrębny i wykonywany jest na podstawie przepisów ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych;

- w przedmiotowej nieruchomości ustanowiona została odrębna własność niektórych lokali, co do których Spółdzielnia nie posiada żadnego tytułu prawnego, a tym samym nie może wchodzić w miejsce właścicieli tych lokali, bowiem nie zawarła z nimi żadnej umowy w tym zakresie, a nadto będąc jedynie zarządcą części wspólnych nieruchomości stanowiących własność członków Spółdzielni nie może wykonywać co do tych części odrębnie obowiązków właściciela w rozumieniu ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, bowiem niedopuszczalnym jest odrębne potraktowanie zarządzania tą częścią nieruchomości wspólnej, która stanowi własność członków, od tej, która stanowi własność osób. które nie są członkami, gdyż części te w żaden sposób nie są wydzielone w przestrzeni i wydzielić ich nie można;

- w odniesieniu do lokali objętych prawami spółdzielczymi, pojęcie właściciela w rozumieniu ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach obejmuje zarówno Spółdzielnię Mieszkaniową, jak i podmioty władające lokalem (lokatorów), natomiast w/w ustawa nie rozstrzyga, na którym z podmiotów w pierwszej kolejności spoczywają obowiązki złożenia deklaracji i uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, a w Regulaminie utrzymania czystości i porządku na terenie miasta [...] i wzorach deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi problem ten również nie został rozstrzygnięty;

2. rażącą obrazę przepisów postępowania - art. 60 i art. 6q ustawy w zw. z art. 3 pkt 3 lit. c w zw. z art. 7 § 1 w zw. z art. 120 w zw. z art. 121 § 1 w zw. z art. 133 § 2 ordynacji podatkowej, poprzez błędne przyjęcie, iż Spółdzielnia Mieszkaniowa jest stroną postępowania podatkowego w sprawie ustalenia w drodze decyzji wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na nieruchomości położonej przy ul. [...] w J., w sytuacji w której Spółdzielnia Mieszkaniowa nie posiada w niniejszej sprawie statusu podatnika, gdyż nie podlega obowiązkowi złożenia deklaracji i uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w stosunku do tej nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;

Stosownie do art. 133 § 1 i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270) sąd administracyjny dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem rozstrzyga na podstawie akt administracyjnych, w graniach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.

Ustalenia stanu faktycznego nie budzą wątpliwości i sprawa nadaje się do wyrokowania.

Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia czy w przypadku budynku wielolokalowego deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami, o której mowa w art. 6 m ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach ma złożyć zarząd spółdzielni mieszkaniowej czy poszczególni właściciele wyodrębnionych lokali.

Materialno prawną podstawę rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 13 września 1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1399). Ustawodawca znowelizował ustawę, ustawą z dnia 1.07.2011 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 153 poz. 897).

Nowa ustawa zrewolucjonizowała system gospodarowania odpadami. Od chwili wprowadzenia w życie nowych rozwiązań właściciel nieruchomości nie będzie zobowiązany do zawierania z firmą umowy na odbieranie odpadów komunalnych.

Pomimo zmian ustawodawca nie dokonał zmiany pojęć kluczowych dla funkcjonowania systemu.

Poza tym ustawodawca nowelizując ustawę o utrzymaniu czystości i porządku w gminach pozostawił bez ingerencji część rozwiązań, które funkcjonowały w poprzednim stanie prawnym.

Jednym z takich elementów jest definicja "właściciela nieruchomości".

W art. 6 m ust. 1 cyt. ustawy, ustawodawca określił, że "właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do wójta (burmistrza lub prezydenta) deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi".

Zgodnie zaś z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy przez "właściciela nieruchomości rozumie się także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością". Ustawodawca nie zmieniając zakresu pojęciowego pojęcia "właściciela nieruchomości" uznał, że w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminie rozumienie tego, kto jest właścicielem nieruchomości jest znane i zakorzenione w świadomości społecznej pomimo, że obecnie opłata ta ma charakter opłaty publicznoprawnej.

Ustawa ta zarówno przed nowelizacją jak i obecnie posługuje się pojęciem "właściciel nieruchomości" bez rozróżnienia na obowiązki, które są związane z władaniem rzeczą wspólną, czy też dotyczą własności poszczególnych lokali.

Jednym z podstawowych obowiązków jaki nakładała ustawa przed nowelizacją na właścicieli nieruchomości było posiadanie umowy z przedsiębiorcą na odbieranie odpadów komunalnych (art. 6 ust. 1). Takie zobowiązanie było nałożone na każdego właściciela nieruchomości, a brak umowy skutkował wydaniem przez wójta (burmistrza, prezydenta) decyzji nakazującej właścicielowi udostępnienie pojemników oraz określenie wysokości opłaty.

W obecnym stanie prawnym można wskazać na następujące obowiązki właścicieli, a to z art. 6 h wynika, że właściciele nieruchomości na których zamieszkują mieszkańcy są zobowiązani ponosić na rzecz gminy na terenie której położone są ich nieruchomości opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi, oraz właściciel nieruchomości jest zobowiązany złożyć do wójta (burmistrza, prezydenta) deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami.

Oprócz obowiązków związanych ze złożeniem deklaracji, zgodnie z art. 5 ust 1 pkt 1 ustawy, właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez wyposażenie nieruchomości w pojemniki służące do zbierania odpadów oraz utrzymanie tych pojemników w odpowiednim stanie sanitarnym.

Ten obowiązek zgodnie z senackim projektem nowelizacji ustawy – druk sejmowy nr 1000 z 12.12.2012 r. - będzie mogła przejąć gmina art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Zgodnie z treścią art. 2 ust. 3 ustawy "jeżeli nieruchomość jest zabudowana budynkami wielolokalowymi, w których ustanowiono odrębną własność lokali, obowiązki właściciela nieruchomości przejmują osoby sprawujące zarząd nieruchomością wspólną w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (t.j. z 2000 r. nr 80 poz. 903) lub właściciele lokali jeżeli zarząd nie został wybrany".

Przed odniesieniem się do argumentacji skarżącej w kwestii stosowania przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, należy podzielić stanowisko, że ustawa w brzmieniu nadanym przepisami ustawy z dnia 1 lipca 2011 roku o zmianie ustawy (...) obowiązującym od dnia 1 stycznia 2012 r. wywoływała wątpliwości w zakresie zgodności z normami Konstytucji niektórych jej uregulowań.

Dodatkowo, nowe jej uregulowania spowodowały trudności w wykonywaniu nałożonych nimi obowiązków, z powodu zróżnicowanych interpretacji podstawowych pojęć zawartych w ustawie.

Wątpliwości te znalazły swój wyraz w wystąpieniu Rady Gminy Świdnik oraz dwóch grup posłów na sejm do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności szeregu przepisów tej ustawy z wskazanymi normami Konstytucji RP. W jednym z pytań podniesiona została kwestia braku uściślenia pojęcia "właściciela zobowiązanego" co do budynków wielolokalowych pozostających w zarządzie spółdzielni mieszkaniowych.

Wyrokiem z dnia 28 listopada 2013 r. sygn. K 17/12 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że "art. 6 h i art. 6 m ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach są zgodne z art. 2 Konstytucji RP". W uzasadnieniu stwierdzono, że "stopień określoności konkretnych regulacji podlega każdorazowej relatywizacji w odniesieniu do okoliczności faktycznych i prawnych, jakie towarzyszą podejmowaniu regulacji. Relatywizacja ta stanowi naturalną konsekwencję nieostrości języka, w którym redagowane są teksty prawne oraz różnorodność materii podlegającej normowaniu" (wyrok TK z 18 marca 2010 r., sygn. K 8.08). Z uwagi na zasadę stosowania wykładni zgodnej z Konstytucją stwierdzenie niekonstytucyjności z powołaniem się na zasadę określoności przepisu możliwe jest, gdy nie sposób usunąć wątpliwości przez zastosowanie reguł wykładni (patrz wyrok TK 28.06.2005 r. SK 56/04).

Brak stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny naruszenia wynikającej z art. 2 Konstytucji zasady zaufania do stanowionego prawa, przez nałożenie na podmioty określone w art. 2 ust. 1 pkt 4 oraz art. 2 ust. 3 ustawy obowiązków wskazanych w art. 6 m ust. 1 i art. 6 h pozwala na dokonanie oceny prawidłowości decyzji na podstawie przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach odpowiadających standardowi Konstytucyjnemu w zakresie, który stanowi podstawę treści zarzutów skargi. Wg art. 6 h ustawy, właściciele nieruchomości, o których mowa w art. 6 c (a więc nieruchomości, w stosunku do których gminy organizują odbieranie odpadów od ich właścicieli z mocy ustawy (ust. 1) i na podstawie uchwały (ust. 2)) są zobowiązani do ponoszenia na rzecz gminy na terenie której położone są nieruchomości opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Wg art. 6 m właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do właściwego organu gminy deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14-tu dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości, pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych oraz składania nowych deklaracji w razie zaistnienia zmian. Zadeklarowana w deklaracji opłata jest uiszczana w trybie i na zasadach określonych w uchwale rady gminy, o której mowa w art. 6 l.

Art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy stanowi, że ilekroć w ustawie mowa jest o właścicielach nieruchomości rozumie się także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu a także inne podmioty władające nieruchomością.

W cytowanym przepisie określono szeroki krąg podmiotów, które są (mogą być) adresatami obowiązków nałożonych przepisami ustawy. Zdaniem Sądu tak szerokie rozumienie podyktowane jest potrzebą zapewnienia prawidłowej i powszechnej realizacji celów i funkcji ustawy wskazanych już w nazwie tej ustawy. Utrzymywanie czystości i porządku wymaga dokonywania czynności faktycznych i prawnych przez gminy i ich związki oraz wszystkie podmioty władające nieruchomościami.

Nie można dokonywać interpretacji poszczególnych przepisów bez uwzględnienia celu i funkcji ustawy, jak też bez uwzględnienia wykładni systemowej.

Dla prawidłowego odczytania art. 2 ust. 1 pkt 4 cyt. ustawy istotne jest pojęcie nieruchomości.

Zgodnie z art. 46 KC nieruchomościami są części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot własności, jak również budynki trwale z gruntem związane, lub części takich budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności. Z treści art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy wynika wprost, uwzględniając pojęcie nieruchomości - że wg ustawy właścicielem jest każdy podmiot, który włada nieruchomością tj. wyodrębnionym gruntem i związanym z nim trwale budynkiem – na podstawie prawa własności, współwłasności, wieczystego użytkowania, zarządu i użytkowania (tzw. trwały zarząd i użytkowanie to władztwo nad nieruchomością skarbu państwa lub gminy uregulowane ustawą o gospodarce nieruchomościami).

Osoby, które dysponują spółdzielczym lokatorskim prawem do lokalu mieszkalnego lub własnościowym prawem do lokalu mieszkalnego lub użytkowego nie mają tytułu prawnego do władania nieruchomością tj. gruntem i budynkiem trwale związanym z gruntem, w którym to budynku posiadają lokale. Własność danego gruntu i budynku przysługuje wyłącznie spółdzielni.

Zatem w odniesieniu do gruntów zabudowanych budynkami, w których nie nastąpiło wyodrębnienie własności chociażby jednego lokalu, spółdzielnia jest zobowiązana do uiszczenia opłaty za odbieranie odpadów komunalnych z mocy art. 6 h w związku z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminie, gdyż jest ich właścicielem (bądź użytkownikiem wieczystym gruntu i właścicielem budynków).

Z definicji nieruchomości wynika, że część budynku może stanowić odrębną nieruchomość na mocy przepisów szczególnych. Są nimi przepisy ustawy z dnia 24 czerwca 1994 roku o własności lokali (Dz.U. z 2000 r. nr 80 poz. 903). cechą charakterystyczną odrębnej własności lokali jest przymusowa, nie podlegająca podziałowi lub zniesieniu współwłasność w częściach ułamkowych gruntu oraz wszystkich części budynków i innych urządzeń nieprzeznaczonych wyłącznie do użytku właścicieli poszczególnych lokali, przy czym udział w nieruchomości wspólnej stanowi prawo związane z własnością lokalu (art. 3 ustawy).

Ze stanu faktycznego sprawy tj. wykazu nieruchomości przedłożonego przez Spółdzielnię wynika, że znajdują się tam lokale stanowiące odrębną własność. W ocenie spółdzielni nie jest ona podmiotem, o którym mowa w art. 2 ust. 3 cyt. ustawy.

Przepis ten stanowi, że "jeżeli nieruchomość jest zabudowana budynkami wielolokalowymi, w których ustanowiono odrębną własność lokali, obowiązki właściciela nieruchomości obciążają osoby sprawujące zarząd nieruchomością wspólną, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 24.06.1994 r. o własności lokali lub właścicieli lokali, jeżeli zarząd nie został wybrany".

Zarząd nieruchomością wspólną uregulowany został w rozdziale czwartym ustawy o własności lokali (art. 18-33).

W myśl art. 18 zarząd nieruchomością wspólną może być uregulowany umownie. Dopiero w braku umowy stosuje się reżim ustawowy. W przypadkach w umowie nieuregulowanych stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące sposobu zarządu. Reguluje to przepis art. 18 ust. 1 i ust. 3 ustawy o własności lokali.

Właściciele lokali mogą w umowie o ustanowieniu odrębnej własności lokali albo w umowie zawartej później w formie aktu notarialnego określić sposób zarządu nieruchomością wspólną, a w szczególności mogą powierzyć zarząd osobie fizycznej lub prawnej – art. 18 ust. 1 ustawy.

W art. 2 ust. 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach mowa jest o osobach sprawujących zarząd nieruchomością wspólną w rozumieniu przepisów ustawy o własności lokali, zatem mowa jest nie tylko o osobach pełniących funkcję zarządu wspólnoty mieszkaniowej (wybranych zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy) ale również o każdej osobie fizycznej lub prawnej, której zarząd został powierzony.

Spółdzielnia mieszkaniowa jest osobą prawną sprawującą zarząd nieruchomością wspólną.

Ustanawiając na rzecz swoich członków oraz innych osób odrębną własność lokali na zasadach określonych w przepisach Rozdziału 3 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, odwołujących się w pewnych kwestiach do przepisów ustawy o własności lokali, spółdzielnia sprawuje zarząd nieruchomościami wspólnymi jak zarząd powierzony w rozumieniu przepisów ustawy o własności lokali.

Naczelny Sąd Administracyjny w podjętej uchwale z dnia 13 listopada 2012 r. II OPS 2/2012 wypowiadając się co do charakteru zarządu o którym mowa w art. 27 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych odwołał się do uzasadnienia Uchwały Sądu Najwyższego z 26 listopada 2008 r. III CZP 100/08, który wskazał, że w potencjalnej kolizji mogą występować dwie ustawy określające swoiste reżimy zarządu nieruchomością wspólną: ustawa o własności lokali i ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych.

Ustawodawca w art. 27 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych rozstrzygnął o wyborze spółdzielczego (nie powszechnego) reżimu zarządu nieruchomością wspólną, w którego ramach spółdzielnia sprawuje taki zarząd z mocy ustawy, tak jak zarządza nieruchomościami stanowiącymi jej wyłączną własność. Wprawdzie w art. 27 ust. 1 stanowi "w zakresie nieuregulowanym w ustawie, do prawa odrębnej własności lokalu stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o własności lokali z zastrzeżeniem ust. 2 i 3" co mogłoby ewentualnie wskazywać na poddanie pewnych zagadnień ustawie o własności lokali, lecz zakres stosowania przepisów o zarządzie nieruchomością wspólną określa ust. 2 art. 27.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że podstawowe znacznie w kształtowaniu zarządu nieruchomością wspólną, której współwłaścicielką jest spółdzielnia mieszkaniowa ma art. 27 ust. 2 zdanie pierwsze "Zarząd nieruchomościami wspólnymi stanowiącymi współwłasność spółdzielni wykonywany przez spółdzielnię jak zarząd powierzony, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokali chociaż właściciele lokali nie byli członkami spółdzielni z zastrzeżeniem art. 241 i 26".

Wg NSA ze względu na formułę art. 27 ust. 2 ustawy należy wyraźnie zaakcentować okoliczność, iż realizowanie zarządu "jak zarządu powierzonego" następuje nie na podstawie umowy, lecz wynika z ustawy (zarząd ex lege).

Ustawowe źródło wykonywania zarządu nieruchomością wspólną powoduje, że nie zachodzi potrzeba zawierania umowy w przedmiocie zarządzania nieruchomością. Oznacza to, iż omawiana formuła wyraża generalną zasadę wykonywania zarządu na podstawie ustawy po ustanowieniu odrębnej własności pierwszego lokalu w budynku należącym dotychczas w całości do spółdzielni mieszkaniowej.

Stanowcze brzmienie tej formuły "zarząd (...) jest wykonywany" wskazuje, że wykonywanie zarządu nieruchomością wspólną stanowi obowiązek spółdzielni mieszkaniowej.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w omawianej uchwale istotą systemu zarządu uregulowanego w art. 27 ust. 2 ustawy o spółdzielni mieszkaniowej jest więc sprawowanie ex lege przez spółdzielnię zarządu nieruchomością wspólną jak zarządu powierzonego. Podobne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 19 października 2012 r. w sprawie sygn. akt V CSK 459/1 w którym sformułowano tezę "odpowiednie stosowanie art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokali, o którym mowa w art. 27 ust. 2 ustawy o spółdzielni mieszkaniowej, nie może być rozumiane jak przyznanie właścicielom lokali uprawnienia do pozbawienia spółdzielni wykonywania zarządu nieruchomością wspólną w inny sposób niż wynikający z zastosowania art. 26 u.s.m".

Oznacza jedynie to, że zarząd nieruchomością wspólną jest wykonywany przez spółdzielnię jak zarząd powierzony w rozumieniu art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokali. Jednakże zarząd przysługujący spółdzielni powstaje i jest wykonywany ex lege, podczas gdy zarząd powierzony wg art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokali powstaje i jest wykonywany na podstawie uchwały podjętej przez właścicieli lokali. W szczególności zaś właściciele lokali w okresie wykonywania zarządu przez spółdzielnię nie mogą go powierzyć innej osobie do czasu gdy nie będą do nich stosowane przepisy ustawy o własności lokali na podstawie art. 26 u.s.m.

Zarząd ten w sytuacji wyodrębnienia własności lokali nie jest całkowicie oderwany od reguł o jakich mowa w przepisach ustawy o własności lokali. Można zatem stwierdzić, że spółdzielnie mieszkaniowe sprawują zarząd nieruchomością wspólną w rozumieniu przepisów ustawy o własności lokali (jak zarząd powierzony). Fakt, że nie mają zastosowania inne niż art. 18 ust. 1 oraz art. 29 ust. 1 i ust. 1 a, a zwłaszcza przepisy o wspólnocie mieszkaniowej i zebraniu właścicieli lokali nie wyklucza, że na potrzeby ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach zarząd wykonywany przez spółdzielnie mieszkaniowe należy do kategorii mieszczącej się w pojęciu zarządu wynikającym z ustawy o własności lokali. Dokonując wykładni przepisu art. 2 ust. 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie należy poprzestać na jego wykładni gramatycznej.

Nie jest do zaakceptowania w świetle art. 32 ust. 1 Konstytucji RP przyjęcie takiego rozumienia art. 2 ust. 3 ustawy wg którego przyjmuje się, że osoby sprawujące zarząd nieruchomościami wspólnymi na podstawie umowy lub uchwały współwłaścicieli nieruchomości, bo to jest regułą na gruncie ustawy o własności lokali, podlegają obowiązkom określonym w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, natomiast nie podlegają im spółdzielnie mieszkaniowe, sprawujące zarząd nieruchomościami wspólnymi z mocy przepisów ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych.

Nie zasługuje również na uwzględnienie argumentacja skarżącej dotycząca trudności w wyegzekwowaniu części opłaty, ponieważ koszty związane z odpadami należą do zwykłych kosztów eksploatacyjnych, które podlegają rozliczeniu na zasadach określonych w ustawie o spółdzielniach mieszkaniowych.

Art. 4 tej ustawy przewiduje, że członkowie spółdzielni, którym przysługuje spółdzielcze prawo do lokalu oraz członowi spółdzielni, będący właścicielami lokali są obowiązani uczestniczyć w pokrywaniu kosztów związanych z eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości w częściach przypadających na ich lokale, przez uiszczenie opłat zgodnie z postanowieniami statutu. Zgodnie z art. 4 ust. 4 l u.s.m. zarząd spółdzielni prowadzi odrębnie dla każdej nieruchomości ewidencję i rozliczanie przychodów i kosztów.

Wobec tego kwestia rozliczeń z osobami którym przysługuje spółdzielcze prawo do lokalu jak i z właścicielami odrębnych lokali pozostaje domeną prawa spółdzielczego.

Z faktu, że opłaty za gospodarowanie odpadami wnoszone przez właścicieli lokali nieruchomości na rzecz gmin w świetle obecnych unormowań są daniną publicznoprawną nie wynika, że spółdzielnie mieszkaniowe nie mogą być nią obciążone a następnie rozliczać tej opłaty jako kosztów utrzymania nieruchomości wspólnych.

Z tych względów zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270) Sąd skargę oddalił.