Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 187/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2013-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6273 Świadczenia udzielane cudzoziemcom
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 91
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński,, sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi K. E. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy mającej na celu wspieranie procesu integracji 1. oddala skargę; 2. przyznaje radcy prawnemu M. W. – Z. od Skarbu Państwa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącej K. E. wykonane na zasadzie prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] odmawiającą przyznania pomocy mającej na celu wspieranie procesu integracji małoletniej K. E. z tytułu ochrony uzupełniającej.

U podstaw podjętego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia.

W dniu 17 grudnia 2012 r. E. S. - przedstawiciel małoletniej córki K. .E. - złożył w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Ł. wniosek o udzielenie pomocy w ramach programu integracyjnego dla osoby, która uzyskała ochronę uzupełniającą. Do wniosku dołączył decyzję Szefa Urzędu Do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] października 2012 r. o udzieleniu małoletniej K. E. urodzonej 25 września 2012 r. ochrony uzupełniającej.

Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. decyzją z dnia

[...] grudnia 2012 r. odmówił skarżącemu przyznania pomocy mającej na celu wspieranie procesu integracji jego małoletniej córki K. E. z tytułu ochrony uzupełniającej. W trakcie postępowania wyjaśniającego ustalono, że wnioskodawca wraz z rodziną objęci byli już programem integracyjnym dla cudzoziemców. Program ten został zakończony w terminie, a ostatnie świadczenie wypłacono w maju 2010 r. Zgodnie zaś z przepisami ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm., dalej powoływana jako: "ustawa o pomocy społecznej"), w szczególności art. 91, żądana przez skarżącego forma pomocy ma charakter pomocy jednorazowej, a jej zakres obejmuje wyłącznie osoby stanowiące rodzinę cudzoziemca w dacie złożenia wniosku. Tym samym za nie dopuszczalne uznać należy zdaniem organu złożenie kolejnego wniosku na dziecko cudzoziemca urodzonego już po zakończeniu programu integracyjnego, którym cudzoziemiec został objęty.

E. S. nie zgodził się z ww. decyzją i wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. Napisał w nim, że nie znajduje powodów, dla których jego małoletnia córka K. E. miałaby nie otrzymać pomocy. Wnosi o udzielenie pomocy od miesiąca złożenia wniosku w niniejszej sprawie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podzieliło zarzutów odwołania

i decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. orzekło o utrzymaniu w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy zaakcentował, iż zgodnie z art. 91 ustawy o pomocy społecznej, żądana przez skarżącego forma pomocy ma charakter pomocy jednorazowej. Zdaniem organu, skoro warunkiem udzielenia cudzoziemcowi pomocy mającej na celu wspieranie procesu jego integracji

w społeczeństwie państwa, w którym się znajduje jest złożenie wniosku o udzielenie tej pomocy w zakreślonym terminie, który nie jest przywracalny oraz wniosek ten

z urzędu obejmuje małoletnie dzieci cudzoziemca oraz jego małżonka, jeśli uzyskali status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą, to brak jest podstaw do udzielenia tej formy pomocy na każde urodzone w Polsce kolejne dziecko cudzoziemca, któremu została już wcześniej udzielona tego typu pomoc.

Jak wynika zaś z przeprowadzonego wywiadu o danych członkach rodziny przebywających i zamieszkujących na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej rodzina E. S. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. W Polsce mieszkają od 2007 r. W okresie od 1 czerwca 2009 r. do 31 maja 2010 r. rodzina wraz z dwójką starszych dzieci była objęta pomocą integracyjną z tytułu otrzymania ochrony uzupełniającej. Małoletnia K. otrzymała ochronę uzupełniającą już po zakończeniu programu integracyjnego, którym objęto rodzinę skarżącego i dlatego brak jest podstaw do udzielenia wnioskowanej pomocy.

Organ nie podzielił stanowiska skarżącego, że przepis art. 91 ustawy

o pomocy społecznej pozwala na przyznanie pomocy małoletniemu cudzoziemcowi, gdyż nie określa on wieku osoby uprawnionej do złożenia wniosku. Przede wszystkim zdaniem organu nie ma wątpliwości, że przepis ten dotyczy wyłącznie cudzoziemców pełnoletnich. Po pierwsze dlatego, że w art. 91 ust. 4 ustawodawca dopuszcza objęcie wnioskiem małoletnie dzieci cudzoziemca oraz jego małżonka, jeżeli uzyskali w Rzeczpospolitej Polskiej status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą, zatem wnioskodawca musi być pełnoletni. Po drugie w art. 91 ust. 11 ustawodawca wskazuje, że "pomoc dla cudzoziemca nie przysługuje cudzoziemcowi będącemu małżonkiem obywatela polskiego", co jest kolejnym dowodem że przepis art. 91 ww. ustawy dotyczy cudzoziemców pełnoletnich.

Końcowo podkreślono, iż zgodnie z prawem polskim w imieniu małoletnich dzieci działają rodzice, co wynika, np. z art. 30 § 2 kpa, który brzmi "osoby fizyczne nie posiadające zdolności do czynności prawnych działają przez swych ustawowych przedstawicieli". Zasada ta nie ma jednak zastosowania do ubiegania się o pomoc dla cudzoziemca na podstawie art. 91 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Małoletnie dzieci cudzoziemca, które uzyskały w Rzeczpospolitej Polskiej status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą zostają objęte tą pomocą na podstawie wniosku złożonego przez jednego z rodziców będących cudzoziemcem, co wynika z art. 91 ust. 4 ww. ustawy. K. E. reprezentowana przez ojca S. E. nie może być wnioskodawcą i otrzymać dla siebie "pomocy dla cudzoziemca" na podstawie

art. 91 ust. 1, (gdyż małoletnie dzieci cudzoziemca objęte są wnioskiem złożonym przez cudzoziemca w terminie 60 dni od dnia uzyskania przez niego

w Rzeczpospolitej Polskiej statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej). W art. 91 a ust. 1 ww. ustawy ustawodawca stwierdził, że " pomoc małoletniemu cudzoziemcowi przebywającemu na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej bez przedstawiciela ustawowego, który uzyskał w Rzeczpospolitej Polskiej status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą, zapewnia starosta właściwy ze względu na miejsce pobytu małoletniego". Niemniej przepis ten nie ma zastosowania w przypadku K. E., która przebywa na terytorium RP wraz z przedstawicielami ustawowymi

tj. matką i ojcem S. E.

Nie godząc się z rozstrzygnięciem organu odwoławczego S.E. złożył skargę do tut. Sądu, wnosząc o uchylenie tej decyzji i przyznanie pomocy mającej na celu wspieranie procesu integracji jego córki.

Wskazał, że w związku z uzyskaniem w Polsce ochrony uzupełniającej wraz

z rodziną był objęty programem integracyjnym. Jego zdaniem, nie ma podstaw do tego, by każde kolejne dziecko mogło korzystać z praw na podstawie art. 91 ustawy o pomocy społecznej. Jednak na gruncie art. 25 ust. 1 ustawy z 13 czerwca 2003 r.

o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP wnioskodawca może złożyć wniosek o przyznanie statusu uchodźcy w imieniu towarzyszących mu małżonka pozostającego na jego utrzymaniu i małoletnich dzieci małżonka niepozostających

w związku małżeńskim, za zgodą małżonka wyrażoną na piśmie. W związku z tym przepisem należy rozpatrywać zasadność treści art. 91 ust. 4 omawianej ustawy.

Skarżący podniósł, że rodzina cudzoziemca objęta jest jednym wnioskiem

o nadanie statusu uchodźcy. Jego zdaniem zasadnym było sformułowanie przepisów o udzielaniu pomocy integracyjnej w taki sposób, aby jednym programem objęta mogła zostać cała rodzina, wraz z kolejnymi dziećmi urodzonymi w trakcie procedury o nadanie statusu uchodźcy. Zdaniem skarżącego, na gruncie ustawy o pomocy społecznej jego małoletnia córka jest indywidualnym podmiotem, który uzyskał

w Polsce ochronę uzupełniającą i dlatego powinien jej zostać przyznany indywidualny program pomocy. Małoletni urodzeni w Polsce już po otrzymaniu przez ich rodziców ochrony są samodzielnymi podmiotami (wnioskodawcami), którzy działają przez swoich prawnych opiekunów.

Skarżący podkreślił, że jego córka była wnioskodawcą w postępowaniu

o nadanie statusu uchodźcy, a tym samym w postępowaniu o przyznanie pomocy integracyjnej również jest indywidualnym i samodzielnym wnioskodawcą i powinna jej zostać udzielona pomoc integracyjna. Tym bardziej, że ustawa o pomocy społecznej takiej pomocy nie wyklucza wprost. Skarżący wskazał, że tego rodzaju pomoc jest przyznawana w innych województwach, a w bieżącym roku była przyznawana także w województwie podlaskim.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga jest niezasadna.

Stan faktyczny sprawy jest bezsporny. Nie budzi wątpliwości, że skarżący wraz z rodziną był już objęty ochroną uzupełniającą i przewidzianym dla tych osób indywidualnym programem integracji. Program został zrealizowany w okresie od

1 czerwca 2009 r. do 31 maja 2010 r. Małoletnia K. urodziła się 25 września 2012 r. i otrzymała ochronę uzupełniającą na mocy decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] października 2012 r. po zakończeniu programu integracyjnego, którym objęto rodzinę skarżącego.

Przedmiotem sporu jest kwestia, czy pomoc dla cudzoziemca, przewidziana przepisem art. 91 ustawy o pomocy społeczne, przysługuje również w sytuacji, gdy osoba objęta ochroną uzupełniającą, która już wcześniej korzystała z takiej pomocy, urodziła kolejne dziecko, które uzyskało ochronę uzupełniającą. Zdaniem skarżącego, jego córka jest już samodzielnym wnioskodawcą i powinna jej być przyznana taka pomoc.

Z przepisu art. 91 ust. 1, 3 i 4 ww. ustawy wynika, że cudzoziemcowi, który uzyskał w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą udziela się pomocy mającej na celu wspieranie procesu integracji, zwanej pomocą dla cudzoziemca. Pomocy dla cudzoziemca udziela się na wniosek cudzoziemca złożony do starosty, za pośrednictwem powiatowego centrum pomocy rodzinie,

w terminie 60 dni od dnia uzyskania przez niego w Rzeczypospolitej Polskiej statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej. Wniosek obejmuje małoletnie dzieci cudzoziemca oraz jego małżonka, jeżeli uzyskali w RP status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą. Z przepisu art. 92 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. wynika zaś, że pomocy dla cudzoziemca udziela się w okresie nie dłuższym niż 12 miesięcy.

Zdaniem Sądu, analiza treści przepisu art. 91 ustawy. prowadzi do wniosku, że pomoc cudzoziemcowi ma charakter pomocy jednorazowej. Jej celem jest bowiem wspieranie procesu integracji osób, które uzyskały status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą. Chodzi o to, aby w początkowym okresie pobytu w Polsce ułatwić takim cudzoziemcom przetrwanie od strony materialnej, zapewnić pomoc

w nauczeniu się języka oraz w podjęciu pracy. Pomoc ta nie przysługuje jednak

w każdym czasie, gdyż w przepisach ograniczono termin, w jakim można złożyć wniosek o przyznanie takiej pomocy (60 dni od dnia uzyskania statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej) a także 12 - miesięczny okres, w którym udziela się pomocy dla cudzoziemca. Sąd podziela pogląd wyrażony m.in. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 10 marca 2011r., że termin określony w art. 91 ust. 3 ustawy jest terminem prawa materialnego (III SA/Lu 435/10). Niewątpliwie bowiem określa on czas, w jakim cudzoziemiec może dochodzić swoich uprawnień, wynikających z przepisów prawa materialnego.

Należy zauważyć, że wprawdzie ustalając wysokość pomocy uwzględnia się liczbę członków rodziny, jednak nie może budzić wątpliwości, że potrzeba i ciężar integracji koncentruje się przede wszystkim wokół osób, które właśnie przybyły na terytorium RP, nie zaś osób, które narodziły się w rodzinie, dla której okres pomocy na integrację zakończył się.

W przepisach przewidziano, że wniosek składa cudzoziemiec, lecz obejmuje on również jego małoletnie dzieci i jego małżonka. Mając jednak na uwadze powyższe rozważania, w szczególności zaś ograniczony termin, w jakim cudzoziemiec może złożyć wniosek a także ograniczony okres, w jakim przysługuje pomoc dla cudzoziemca, należy przyjąć, że ustawodawca traktuje pomoc, o jakiej mowa w art. 92 ust. 1 ustawy jako pomoc jednorazową. Brak jest podstaw by przyjąć, że prawo do takiej pomocy może z określonych przyczyn powstać na nowo – np.

w związku z urodzeniem kolejnego dziecka. Należy zatem podzielić pogląd wyrażony w wyroku WSA w Lublinie z 10 lutego 2011r., II SA/Lu 11/11, że skoro warunkiem udzielenia cudzoziemcowi pomocy mającej na celu wspieranie procesu jego integracji w społeczeństwie państwa, w którym się znajduje, jest złożenie wniosku

o udzielenie tej pomocy w zakreślonym terminie, który jest terminem nieprzywracalnym oraz skoro wniosek ten z urzędu obejmuje małoletnie dzieci cudzoziemca oraz jego małżonka, jeśli uzyskali status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą, to brak jest podstaw do udzielenia tej formy pomocy na każde urodzone w Polsce kolejne dziecko cudzoziemca, któremu została już wcześniej (przed narodzinami tego dziecka) udzielona tego typu pomoc.

W kontekście powyższych rozważań Sąd nie podzielił twierdzenia skarżącego zawartego w skardze, że jego małoletnia córka, która uzyskała w Polsce ochronę uzupełniającą, powinna też otrzymać indywidualny program pomocy.

Sąd nie może odnieść się do zarzutu, że w analogicznych sytuacjach w innych województwach jest przyznawana pomoc, bowiem Sąd orzeka w sprawie indywidualnej. Z akt sprawy administracyjnej ani sądowej nie wynika zaś, że w takich samych okolicznościach organy orzekają odmiennie.

W tym stanie rzeczy uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. O wysokości wynagrodzenia ustanowionemu z urzędu radcy prawnemu, Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 250 ww. ustawy oraz przepisów § 2 ust. 3, § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).