Postanowienie WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 83/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2018-04-13 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2,  art. 258 par. 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. O. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 20 grudnia 2017 r. Nr [...] w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług za lipiec 2012 r. kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres oraz kwoty podatku do zapłaty, postanawia odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi S. O. (dalej jako skarżący) jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 20 grudnia 2017 r. Nr [...] w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług za lipiec 2012 r. kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres oraz kwoty podatku do zapłaty.

Wartość przedmiotu sporu opiewa na kwotę 3.138 zł. W związku z tym skarżący na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązany jest - zgodnie z postanowieniami § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 126 zł. Na dalsze koszty w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Wnioskiem sporządzonym na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369) - zwanej dalej p.p.s.a., skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości.

Z treści wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący sam pozostaje w gospodarstwie domowym, posiada majątek w postaci pojazdu mechanicznego ([...]), uzyskuje miesięczny dochód ze stosunku pracy w wysokości 487 zł netto, ponosi miesięczne koszty związane z obsługą karty kredytowej w kwocie 750 zł, opłatą czynszową w kwocie 500 zł oraz obowiązkiem alimentacyjnym w kwocie 450 zł.

Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył , co następuje:

Generalną zasadą postępowania sądowego, wyrażoną w art. 199 p.p.s.a., jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy.

W art. 245 p.p.s.a. ustawodawca określił zakres prawa pomocy, zaś w art. 246 § 1 p.p.s.a. przesłanki dające podstawę do zastosowania tej instytucji.

Zgodnie z art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków.

Zatem wniosek skarżącego dotyczący zwolnienia od kosztów sądowych należy rozpatrywać w kontekście przesłanki zawartej w art. 246 § 1, pkt 2 p.p.s.a.

Stosownie do postanowień tego przepisu przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom charakteryzującym się ubóstwem w takim stopniu, iż zapłata kosztów sądowych w określonej wysokości mogłaby spowodować utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencji tych osób oraz ich rodzin.

Tym samym zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się jedynie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się również, iż prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów przez strony i z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. (zob. postanowienie z 15 kwietnia 2008 r., II FZ 106/08, lex nr 471131; postanowienie z 22 maja 2013 r., II OZ 383/13, lex nr 1319081).

Jednocześnie należy podkreślić, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania (por. postanowienie NSA z 30 lipca 2009 r., I FZ 171/09, LEX nr 552205). Rozstrzygniecie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia kosztów procesu. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592).

Dlatego też jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 p.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona obowiązana jest, na mocy art. 255 p.p.s.a., złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

Analizując informacje przedstawione przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy uznał, iż były one niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej jego gospodarstwa domowego. W związku z czym, działając na podstawie art. 255 ustawy, pismem z 9 marca 2018 r. wezwano skarżącego do przekazania:

- pisemnej informacji na temat kosztów ponoszonych w skali miesiąca na bieżące utrzymanie przez niego (z wyodrębnieniem na poszczególne pozycje, w tym pozycje dotyczące kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania, zakupem wyżywienia, ubrania, środków czystości, higieny i innymi niezbędnymi dla utrzymania z podaniem ich wysokości w skali miesiąca) wraz z dowodami potwierdzającymi te koszty,

- pisemnej informacji odnośnie innych wydatków niż bieżące koszty utrzymania również z odpowiednimi dowodami potwierdzającymi taki stan (w przypadku kredytów i pożyczek zażądano przedłożenia kopii odpowiednich umów łącznie z harmonogramem spłaty i dowodami spłaty rat kredytu)

- szczegółowej pisemnej informacji odnośnie źródeł finansowych umożliwiających mu pokrycie ponoszonych koszów (pouczono, że w przypadku gdy nie jest w stanie sam pokryć wykazanych wydatków z własnych źródeł winien szczegółowo opisać rodzaj i wysokość pomocy udzielanej przez instytucje publiczne i osoby trzecie, np. rodzinę pozostającą poza wspólnym gospodarstwem domowym bądź osoby z sąsiedztwa) wraz z odpowiednimi dowodami potwierdzającymi prawdziwość informacji w tym zakresie,

- dokumentów potwierdzających wykazane w formularzu PPF dochody ze stosunku pracy,

- kserokopii zeznania o wysokości dochodów osiąganych w 2017 r. (PIT),

- kserokopii wyciągów i odpisów z kont i lokat bankowych za ostatnie trzy miesiące.

W odpowiedzi skarżący przedłożył pismo (sporządzone 3 kwietnia 2018 r.), w którym podniósł, że miesięcznie ponosi wydatki dotyczące zobowiązania alimentacyjnego w kwocie 450 zł, zobowiązania kredytowego w kwocie około 600 zł, zakupu żywności, ubrań, środków czystości i higieny w łącznej kwocie 800 zł, oraz że środki na pokrycie wymaganej kwoty spłaty karty kredytowej i pozostałych kosztów uzyskuje od rodziny i znajomych, jednocześnie oświadczając, iż nie posiada na tę okoliczność żadnych dowodów. Do pisma skarżący załączył wyciągi z rachunków bankowych, wydruki z listy płac zaświadczenie o wynagrodzeniu za pracę, a także kserokopie: zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2016 (PIT-36L) wraz z informacją o wysokości osiągniętego dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej (PIT/B), zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę, tytułów wykonawczych (wymienione dokumenty znajdują się w aktach sprawy o sygnaturze I SA/Op 82/18).

W ocenie referendarza przekazane przez skarżącego dodatkowe informacje wraz załączonymi dokumentami nie można uznać za wywiązanie się z obowiązku pełnego i rzetelnego wyjaśnienia okoliczności związanych z jego sytuacją majątkową i finansową, nałożonego pismem 9 marca 2018 r.

Przede wszystkim za niepełne, niespójne i zarazem sprzeczne z zasadami logicznego rozumowania należy uznać informacje przekazane przez skarżącego odnośnie źródeł finansowania wykazanych przez niego kosztów utrzymania. Skarżący bowiem wykazał w tym względzie, że ponosi stałe miesięczne koszty w kwocie około 2.350 zł, zaś jedynym wykazanym i udokumentowanym źródłem pozyskiwania stałych środków finansowych w celu ich pokrycia są dochody netto ze stosunku pracy w wysokości 487 zł. Oznacza to, iż różnica między ujawnionymi dochodami w wysokości 487 zł a wykazanymi miesięcznymi kosztami ponoszonymi w gospodarstwie domowym w wysokości ok. 2.350 zł (bez kwoty za obsługę karty kredytowej w wysokości 750 zł) wynosi ok. 1.863 zł.

W wezwaniu tut. Sądu zażądano od skarżącego ujawnienia źródeł pokrycia wykazanych kosztów gospodarstwa domowego wraz dowodami potwierdzającymi te informacje. W przekazanym dodatkowo piśmie skarżący wskazał jedynie, że dodatkowe środki pozyskuje "z pożyczek prywatnych oraz od rodziny", twierdząc zarazem, iż nie posiada na tę okoliczność dowodów. Oznacza to, że kwestia ta, mimo wyraźnego żądania Sądu, nie została przez skarżącego w sposób wiarygodny wyjaśniona.

Powyższe oznaczać może, iż w gospodarstwie domowym skarżącego oprócz wykazanych dochodów ze stosunku pracy w wysokości 487 zł znajdują się inne źródła dochodów. Brak jakichkolwiek udokumentowanych danych w tym względzie nie pozwala na ustalenie rzeczywistych środków finansowych jakimi dysponuje. Wszystko to sprawia, że przedstawione przez skarżącego okoliczności faktyczne co do jego sytuacji finansowej i majątkowej należało uznać za niewiarygodne.

W postanowieniu z 19 sierpnia 2013 r., (sygn. akt II FPP 1/13; lex nr 1361212) NSA wskazał, iż "zwolnienie od kosztów sądowych może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy w sposób niebudzący wątpliwości zostanie wykazane przez stronę, że jej sytuacja życiowa uzasadnia odstąpienie od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Sąd nie może w tym względzie opierać się wyłącznie na twierdzeniach strony skarżącej, nie popartych żadnymi dokumentami źródłowymi".

Opisane powyżej okoliczności wskazują jednocześnie na brak współdziałania skarżącego w zakresie ustalenia prawidłowego stanu faktycznego dotyczącego jego rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej. W postanowieniu z dnia 5 listopada 2010 r. o sygn. akt II GZ 318/10 NSA podkreślił, iż czynności określone w art. 255 p.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy (dostępne na stronie internetowej http:// orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zatem, w sytuacji gdy skarżący nie przekazał informacji i dowodów mogących w pełni obrazować jego sytuację finansową i majątkową, należało uznać, iż nie wykazał, że spełnia przesłankę określoną w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.

Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a., orzeczono o odmowie przyznania prawa pomocy.