Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 3898/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6292 Przymusowy zarząd państwowy
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz zaskarżone postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 73 § 1 i 2, art. 80
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 141 § 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędziowie: Sędzia NSA Zygmunt Zgierski Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 marca 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1746/17 w sprawie ze skargi J.P. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy sporządzenia kserokopii akt sprawy uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 marca 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1746/17 oddalił skargę J.P. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy sporządzenia kserokopii akt sprawy.

Do wydania wyroku doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] o odmowie sporządzenia kserokopii akt sprawy zakończonej decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2009 r. Z ustaleń organu wynika, że pismem z dnia [...] grudnia 2016 r. J.P. wystąpił o sporządzenie kserokopii całości akt sprawy. Wniosek uzasadnił koniecznością przygotowania skargi do Ministra Sprawiedliwości – Prokuratora Generalnego na postępowanie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Organ przytoczył następnie treść art. 73 § 1 i § 2 K.p.a. i stwierdził, że żądanie wydania kserokopii akt sprawy nie mieści się w powołanych regulacjach prawnych, tym samym nie ma podstaw, aby wydać stronie uwierzytelnione odpisy całości akt administracyjnych.

W skardze na ww. postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, sprecyzowanej pismem z dnia [...] września 2017 r., J.P. podał, że młyn po rodzicach J.P. został oddany spadkobiercom, a Ministerstwo ponownie go zabrało.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę jako nieuzasadnioną wskazał, iż prawo strony postępowania administracyjnego dostępu do akt tej sprawy uregulowane jest w art. 73 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów (§ 1) oraz może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony (§ 2). W ocenie Sądu I instancji z przytoczonego przepisu wynika, że poza czynnościami, które wykonuje sama strona, to od organu może tylko żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy, które sporządziła we własnym zakresie bądź też żądać wydania z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów wskazanych dokumentów. W przepisie tym nie przewidziano natomiast prawa strony do żądania od organu doręczenia kserokopii całości akt postępowania, a z takim żądaniem wystąpił skarżący, który we wniosku z dnia [...] grudnia 2016 r. wniósł o sporządzenie kserokopii całości akt sprawy tj. "(...) ponumerowanych kolejnych stron tych akt, od pierwszej strony do ostatniej, łącznie z dowodami nadania pism do wszystkich stron postępowania i otrzymanych potwierdzeń ich doręczenia opatrzonych datownikami urzędu pocztowego (...)". Sąd uznał, że przepisy K.p.a. nie przewidują po stronie organu takiego obowiązku, a zatem prawidłowo organ w zaskarżonym postanowieniu odmówił uwzględnienia wniosku. Jednocześnie w uzasadnieniu postanowienia organ wyjaśnił skarżącemu w jaki sposób może on – osobiście lub przez pełnomocnika – dokonać czynności o jakich mowa w art. 73 § 1 i 2 K.p.a. Z powyższych względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie wywiódł J.P. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając:

naruszenie prawa materialnego, tj. art. 73 § 1 K.p.a. przez jego błędną wykładnię polegającą na zawężającym określeniu zakresu uprawnień strony postępowania administracyjnego i pominięciu, iż przewidziany przez ustawodawcę obowiązek współdziałania organu przy wykonywaniu przez stronę uprawnień przewidzianych w art. 73 § 1 K.p.a. oznaczać może w konkretnej sprawie powinność wykonania kserokopii żądanych przez stronę dokumentów, za zwrotem związanych z tym kosztów, a konstytucyjne prawo strony dostępu do akt sprawy należy rozumieć szeroko, nie tylko jako prawo wglądu w akta, prawo sporządzania notatek, odpisów i kopii, ale także jako prawo żądania kserokopii dokumentów z akt sprawy;

naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 50 § 1 i w związku z art. 124 § 1 K.p.a. przez nieuwzględnienie skargi, pomimo iż organ nie wyjaśnił dokładnej treści żądania skarżącego i podstawy prawnej jego wniosku oraz ograniczył się do zestawienia literalnej treści wniosku skarżącego, który nie jest podmiotem fachowym, z brzmieniem art. 73 § 1 i 2 K.p.a., stwierdzając brak normy prawnej odpowiadającej treściowo brzmieniu zgłoszonego żądania, co podzielił Sąd I instancji, jak również przez niepowołanie w zaskarżonym postanowieniu materialnej podstawy prawnej rozstrzygnięcia, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy przed wojewódzkim sądem administracyjnym;

naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 80 K.p.a. przez nieuwzględnienie skargi, pomimo iż organ dokonał błędnej oceny i uznał, że wniosek skarżącego nie jest motywowany ważnym interesem strony, a tym samym nie ma podstaw, aby wydać stronie uwierzytelnione odpisy z akt sprawy, w sytuacji gdy strona wskazała, iż dokumenty te są jej niezbędne do zainicjowania odrębnego postępowania dotyczącego działania Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmawiającego przyznania skarżącemu i J.K. odszkodowania za szkodę poniesioną przez spadkodawców skarżącego w związku z niezgodnymi z prawem działaniami organów państwa w latach 1956 i 1963 dotyczącymi ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem "[...] " oraz stwierdzenia przejścia z mocy prawa ww. przedsiębiorstwa na własność Skarbu Państwa, które to kwestie zostały pominięte przy wyrokowaniu, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 7 i art. 8 § 1 K.p.a. przez nieuwzględnienie skargi, pomimo iż organ wydając zaskarżone postanowienie pominął odległość miejsca zamieszkania skarżącego od siedziby organu (ok. 405 km, szacunkowy czas dojazdu pociągiem ok. 5 godz. 40 minut) oraz podeszły wiek skarżącego i zły stan zdrowia, uniemożliwiające mu osobiste stawiennictwo w siedzibie organu celem samodzielnej realizacji prawa dostępu do akt postępowania, jak również nie wykorzystał możliwości uwzględnienia wniosku przy dokonaniu prawidłowej oceny występowania ważnego interesu skarżącego jako strony, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 151 w związku z art. 134 § 1 P.p.s.a. przez oddalenie skargi, w sytuacji gdy działanie organu dotknięte było wadami uzasadniającymi uchylenie zaskarżonego postanowienia, a Sąd I instancji nie dokonał kontroli zaskarżonego postanowienia w jego całokształcie, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 141 § 1 P.p.s.a. przez lakoniczne i ogólnikowe uzasadnienie wydanego wyroku, niewyjaśnienie motywów rozstrzygnięcia oraz pominięcie dokonania oceny ziszczenia się w sprawie przesłanek z art. 73 § 2 K.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu obejmującej sporządzenie skargi kasacyjnej oraz postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powyższe zarzuty szerzej umotywowano.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna okazała się zasadna.

Na wstępie należy zauważyć, iż sprawę niniejszą rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 1842 ze zm.), który pozwala przewodniczącemu zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.

Postępowanie kasacyjne oparte jest na zasadzie związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej i podstawami zaskarżenia wskazanymi w tej skardze. Zakres sądowej kontroli instancyjnej jest zatem określony i ograniczony wskazanymi w skardze kasacyjnej przyczynami wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku sądu I instancji. Jedynie w przypadku, gdyby zachodziły przesłanki, powodujące nieważność postępowania sądowoadministracyjnego, określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny mógłby podjąć działania z urzędu, niezależnie od zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej. W niniejszej sprawie nie stwierdzono takich przesłanek.

Ocenę zarzutów skargi kasacyjnej należy rozpocząć od wskazania, iż nie budzi zastrzeżeń poprawność odczytania przez organ treści żądania strony zawartego w podaniu z dnia [...] grudnia 2016 r. Wynika z niego, iż strona domagała się sporządzenia przez organ i doręczenia kserokopii całości akt określonego postępowania. Nie ulega wątpliwości, iż na gruncie art. 63 ust. § 2 K.p.a. na organie administracji spoczywa obowiązek wezwania strony do sprecyzowania żądania podania ale obowiązek ten nie może być rozciągany na pisma, które są w swej treści jasne i zrozumiałe. Okoliczność, iż wnioskodawca składając ów wniosek nie był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika nie ma istotnego znaczenia dla zakresu powyższego obowiązku organu. Jeśli z pisma wprost wynika wola strony, organ nie ma obowiązku żądać jego sprecyzowania (vide: wyrok NSA z dnia 9 sierpnia 2006 r. sygn. akt I OSK 1134/05, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jeśli zatem podaniu z dnia [...] grudnia 2016 r. nie można przypisać cech niedbałego lub niezręcznego zredagowania, nieczytelności lub wewnętrznej sprzeczności, to trafnie przez organ i Sąd I instancji odczytana została jego treść, a w konsekwencji uznano, że jest to podanie o sporządzenie i przesłanie stronie kserokopii akt postępowania administracyjnego. Z tego punktu widzenia nie budzi zastrzeżeń prawidłowość kwalifikacji tegoż podania na gruncie art. 73 § 1 K.p.a. Jednocześnie wypada dostrzec, iż strona w toku postępowania nie domagała się od organu wydania z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, a zatem kwestia istnienia ważnego interesu strony, o którym mowa w art. 73 § 2 K.p.a., uzasadniającego wydanie uwierzytelnionych odpisów akt sprawy, trafnie nie miała decydującego znaczenia dla rozstrzygnięcia podania strony. W konsekwencji nie można zgodzić się z zarzutami kasacyjnymi naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 50 § 1, art. 80 i w związku z art. 124 § 1 K.p.a., tak w zakresie niewyjaśnienia dokładnej treści żądania strony, jak i wadliwej oceny, iż wniosek strony nie jest motywowany jej ważnym interesem.

Potwierdzając tym samym poprawność ustaleń stanowiących podstawę faktyczną rozstrzygnięcia sprawy wypada odnieść się do zarzutu naruszenia prawa materialnego, tj. art. 73 § 1 K.p.a. Przepis ten przyznaje stronie postępowania administracyjnego prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów, również po zakończeniu postępowania. W stosowaniu powyższej regulacji, na tle zakresu prawa strony do wglądu w akta sprawy i sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów, dochodziło do rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych. W konsekwencji Rzecznik Praw Obywatelskich wnioskiem z dnia [...] marca 2018 r. wystąpił o podjęcie przez skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego uchwały mającej na celu wyjaśnienie, czy w ramach udostępniania akt stronie, na podstawie art. 73 § 1 K.p.a. mieści się sporządzenie przez organ, w sposób wynikający z posiadanych możliwości technicznych i organizacyjnych, na wniosek strony, kopii dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy. Rozpoznając ów wniosek skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego podjął uchwałę wskazującą, iż w ramach udostępnienia akt stronie na podstawie art. 73 § 1 K.p.a. mieści się sporządzenie przez organ, w sposób wynikający z jego możliwości technicznych i organizacyjnych, na wniosek strony, kopii dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy (vide: uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 8 października 2018 r. sygn. akt I OPS 1/18, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższa uchwała jest wiążąca dla składów sądu administracyjnego, a Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni ją podziela (art. 269 § 1 P.p.s.a.).

Odnosząc się do kwestii zakresu prawa dostępu strony do akt sprawy, trafnie w ww. uchwale dostrzeżono, iż nie każda ze stron ma możliwość samodzielnego zapisania zawartości akt za pomocą najnowocześniejszych urządzeń technicznych, czy to ze względu na to, że ich nie posiada, czy to z uwagi na nieumiejętność posługiwania się nimi. W takiej sytuacji, odmowa wykonania kopii za pomocą dostępnych w biurze organu urządzeń prowadziłaby w istocie do nierówności pomiędzy stronami ze względu na dostępność nowych technologii. Powszechna dostępność np. kserokopiarek w urzędach i łatwość z jaką można w ten sposób uzyskać kserokopię żądanego materiału z akt, nakazuje rozwiązać tę sytuację w zgodzie z gwarancjami z art. 51 ust. 3 i art. 2 Konstytucji RP. Prowadzi to w konsekwencji do takiego zdekodowania normy art. 73 § 1 K.p.a., która dopuszcza sporządzenie na wniosek strony kopii z akt, przy użyciu dostępnych w organie urządzeń, tak aby w dobie postępu technicznego możliwość utrwalenia treści akt przez stronę nie ograniczała się do notatek odręcznych, z istoty swej niegwarantujących w stosunkowo krótkim czasie takiego odwzorowania treści, jak np. kserokopia, czy fotokopia. W konsekwencji przepis art. 73 § 1 K.p.a. powinien być odczytywany w sposób, który odpowiadał będzie postępowi technologicznemu i realizował będzie ideę nowoczesnego państwa (vide: uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 8 października 2018 r. sygn. akt I OPS 1/18, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wykładnia art. 73 § 1 K.p.a. winna także mieć na względzie, że odmowa udostępnienia stronom urządzeń pozostających na wyposażeniu organu stawia w gorszym położeniu osoby o niższym statusie materialnym, których na takie urządzenia nie stać bądź też osoby, które z racji wieku lub ułomności np. fizycznych, nie mogą samodzielnie z nich skorzystać. Z tego też powodu rekonstruując wzór zachowania organu administracji w przedmiocie udostępniania akt należy wyjść poza literalne brzmienie art. 73 § 1 K.p.a. i zgodnie z celowościowymi i systemowymi regułami wykładni rozszerzyć zakres uprawnień strony, tak aby w razie uzasadnionej potrzeby mogła żądać od organu sporządzenia kopii dokumentów z akt sprawy. Trzeba bowiem mieć na uwadze, że możliwość rzetelnego zapoznania się z materiałem zebranym w aktach sprawy jest istotnym uprawnieniem procesowym gwarantującym stronie czynny udział w postępowaniu (art. 10 § 1 K.p.a.), co ma istotne znaczenie w dochodzeniu do prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.) Interpretacja powyższego przepisu powinna uwzględniać także wymogi zasady pogłębiania zaufania obywatela do władzy publicznej (art. 8 K.p.a.) oraz zasady szybkości i prostoty postępowania (art. 12 K.p.a.). Z powyższego punktu widzenia trudno znaleźć przekonujące argumenty za wyłącznie literalną wykładnią art. 73 § 1 K.p.a., wskazującą formalistycznie, że czynność sporządzenia kserokopii (odpisów) musi być w każdym przypadku wykonywana samodzielnie przez stronę, przy użyciu własnych urządzeń przydatnych do utrwalenia i powielania materiałów zgromadzonych w aktach sprawy (vide: uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 8 października 2018 r. sygn. akt I OPS 1/18, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przy wykładni przepisu art. 73 § 1 k.p.a. nie można również pominąć aspektu systemowego i porównań do unormowań, jakie przyjęto w ramach innych procedur prawnych, obowiązujących na obszarze państwa polskiego w zakresie urzeczywistnienia prawa dostępu do akt, gwarantowanego w art. 51 ust. 3 Konstytucji RP. Unormowania proceduralne przed organami podatkowymi oraz obowiązujące w postępowaniu sądowoadministracyjnym, cywilnym i karnym gwarantują stronom, na ich wniosek, prawo uzyskania kopii z akt sprawy. Utrzymywanie nieuzasadnionych rozbieżności pomiędzy procedurami w zakresie gwarantowanego konstytucyjnie prawa do udostępniania akt prowadzi do naruszenia konstytucyjnej zasady równości (art. 32 Konstytucji RP). Równość w prawie wymaga, aby przepisy prawa ujmowały prawa i obowiązki w sposób wolny od dyskryminacji i przywilejów. Naruszenie tej zasady mogłoby znaleźć uzasadnienie wyłącznie w przypadku przekonujących (uzasadnionych) argumentów takiego zróżnicowania, którego w analizowanym przypadku brak (vide: uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 8 października 2018 r. sygn. akt I OPS 1/18, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jakkolwiek kwestia techniki sporządzania kserokopii wymaga organizacyjnego rozwiązania przez organ, to jednak odmowa uwzględnienia wniosku strony o sporządzenie kserokopii z akt mogłaby nastąpić jedynie, gdyby organ wykazał konkretne utrudnienia wynikające z braku potrzebnego sprzętu lub dużej liczby dokumentów przewidzianych do kopiowania. Zatem tylko w sytuacjach wymagających większego organizacyjnego zaangażowania ze strony organu dopuszczalne pozostaje wyznaczenie stronie określonych warunków realizacji wniosku o sporządzenie kserokopii dokumentów. Odmowa wydania kopii z akt sprawy może być też usprawiedliwiona oczywistym i świadomym nadużywaniem prawa wynikającego z art. 73 § 1 K.p.a. Powyższe nie oznacza bezwzględnego związania organu żądaniem strony o wydanie kserokopii dokumentów z akt sprawy, lecz wprowadza ograniczenia mające wykluczyć nieuzasadnioną odmowę załatwienia wniosku w tym przedmiocie. Z kolei kwestia kosztów sporządzenia przez organ kserokopii znajduje rozwiązanie na gruncie art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a., który stanowi podstawę do obciążenia strony kosztami sporządzenia kopii dokumentacji, gdyż mieszczą się one w kosztach postępowania administracyjnego poniesionych na jej żądanie. Koszty te nie pozostają bowiem w bezpośrednim związku z rozstrzygnięciem sprawy, a tylko przez ten pryzmat odczytywać należy ustawowe obowiązki organu, o których mowa w tym przepisie, co w konsekwencji wyklucza obciążenie nimi organu (vide: postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2010 r. sygn. akt II OSK 2043/09; uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 8 października 2018 r. sygn. akt I OPS 1/18, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W świetle powyższych uwag za trafnie postawiony uznać należy zarzut naruszenia art. 73 § 1 K.p.a. wskutek jego błędnej wykładni, dokonanej wyłącznie w oparciu o reguły językowe, a zatem istotnie zawężającej uprawnienia strony korzystającej z prawa dostępu do akt sprawy.

Uwzględniając zaprezentowane powyżej wyniki wykładni art. 73 § 1 K.p.a. należy także potwierdzić zasadność zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z koniecznością rozważenia słusznego interesu skarżącego (art. 7 K.p.a.) i pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej (art. 8 § 1 K.p.a.). W tym kontekście trafnie zarzucono pominięcie wśród okoliczności sprawy m.in.: odległości miejsca zamieszkania strony od siedziby organu (ok. 405 km), szacunkowego czasu dojazdu strony do siedziby organu (pociągiem ok. 5 godz. 40 minut), podeszłego wieku strony i złego stanu zdrowia. Zasadnie podkreślono w skardze kasacyjnej, iż okoliczności te mogą uniemożliwiać stronie osobiste stawiennictwo w siedzibie organu celem samodzielnej realizacji prawa dostępu do akt postępowania, mają zatem znaczenie z punktu widzenia prawidłowo zdekodowanej treści art. 73 § 1 K.p.a.

Nie jest natomiast zasadny zarzut naruszenia art. 151 w związku z art. 134 § 1 P.p.s.a. Mając na uwadze, iż przepis art. 151 P.p.s.a. ma charakter wynikowy, to jego naruszenie może stanowić konsekwencję naruszenia innych przepisów prawa stosowanych przez sąd I instancji (vide: wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2012 r. sygn. akt II OSK 2077/10, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Autor kasacji w tym zakresie wskazał art. 134 § 1 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie granicami skargi oznacza, że sąd ma prawo, a jednocześnie i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy w skardze dany zarzut nie został podniesiony. Nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami, a także zgłoszonymi wnioskami, zarzutami i żądaniami (vide: wyrok NSA z dnia 27 lipca 2004 r. sygn. akt OSK 628/04, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Dla skuteczności zarzutu skargi kasacyjnej opartego na tym przepisie należy wykazać, że sąd I instancji rozpoznając skargę dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy (w znaczeniu przedmiotowym i podmiotowym) lub z przekroczeniem granic danej sprawy, gdy sąd ten powinien był wyjść poza granice zakreślone zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, a tego nie uczynił, i że owo zaniechanie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2014 r. sygn. akt II GSK 1560/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ), ale również wtedy, gdy strona w postępowaniu sądowym wskazywała na istotne dla sprawy uchybienia popełnione na etapie postępowania administracyjnego bądź powołała w postępowaniu sądowym dowody, które zostały przez sąd pominięte, względnie, gdy w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne, a przy tym oczywiste, iż bez względu na treść zarzutów sąd nie powinien był przechodzić nad nimi do porządku (vide: wyrok NSA z dnia 11 września 2012 r. sygn. akt I OSK 1234/12; wyrok NSA z dnia 28 lutego 2012 r. sygn. akt II OSK 2395/10, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Na żadną z tych okoliczności nie powołano się stawiając zarzut naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. Nie można zatem potwierdzić zasadności zarzutu kasacyjnego naruszenia art. 151 w związku z art. 134 § 1 P.p.s.a.

Nie jest także skutecznie podniesiony zarzut naruszenia art. 141 § 1 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, iż uzasadnienie wyroku sporządza się z urzędu w terminie czternastu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo podpisania sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym. Przepis ten nie odnosi się zatem do treści uzasadnienia wyroku, której poprawność jest kwestionowana w ramach powyższego zarzutu. Zarzut ów został zatem błędnie skonstruowany, co uniemożliwia na jego podstawie kontrolę kasacyjną zaskarżonego wyroku. Należy bowiem zauważyć, iż to do autora skargi kasacyjnej, który jest profesjonalistą, należy podanie konkretnych przepisów prawa, które w jego ocenie naruszył sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało ich naruszenie, natomiast Naczelny Sąd Administracyjny, ze względu na ograniczenia wynikające chociażby z art. 183 § 1 P.p.s.a., nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich bądź w inny sposób korygować.

Konkludując trzeba zauważyć, iż naruszenie przez Sąd I instancji art. 73 § 1 K.p.a. wskutek jego wadliwej wykładni, a także akceptacja rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej bez rozważenia słusznego interesu skarżącego (art. 7 K.p.a.) i z naruszeniem zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej (art. 8 § 1 K.p.a.), prowadziło do wadliwego wyrokowania na podstawie art. 151 P.p.s.a., a co w konsekwencji uzasadnia uchylenie zaskarżonego wyroku. Jednocześnie konstatując, iż istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę uchylając zarówno zaskarżone, jak i poprzedzające je postanowienie (art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) i art. 193 P.p.s.a.).

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni wyrażoną powyżej ocenę prawną (art. 153 w związku z art. 193 P.p.s.a.).

Wniosek o przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi skarżącego z tytułu pomocy prawnej udzielanej z urzędu podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (art. 258 – 261 P.p.s.a.).