Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2485/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-05-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Minister Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 119, art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Kowalska Sędziowie: WSA Wojciech Sawczuk WSA Artur Kuś (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 maja 2019 r. sprawy ze skargi K. M. na postanowienie Ministra Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów oddala skargę


UZASADNIENIE

1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2018 r., znak: [...] Minister Zdrowia na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm. dalej: ,,k.p.a.’’), oraz art. 18 w zw. z art. 34 § 4 i 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r. poz. 599 z późn. zm.; dalej: ,,u.p.e.a.’’), po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez K. M. - utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2018 r., znak: [...], dotyczące oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

W uzasadnieniu postanowienia Minister Zdrowia wskazał, że postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r., Wojewoda [...] nałożył na K. M. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 520 zł z powodu uchylania się od poddania małoletniego syna – J. M. - urodzonego [...] kwietnia 2017 r., obowiązkowym szczepieniom ochronnym, zgodnie z tytułem wykonawczym z dnia [...] lutego 2018 r., numer: [...], wystawionym przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. (dalej: "PPIS") i wezwał do jej uiszczenia w terminie do 31 października 2018 r. Jednocześnie Wojewoda w swoim postanowieniu wezwał zobowiązaną do wykonania obowiązku wskazanego w ww. tytule wykonawczym również w terminie do 31 października 2018 r. Dodatkowo ww. organ obciążył skarżącą opłatą w wysokości 52 zł za czynności egzekucyjne. Postanowienie to zostało doręczone skarżącej 19 kwietnia 2018 r.

2. Zażaleniem z dnia 25 kwietnia 2018 r., zobowiązana zaskarżyła do Ministra Zdrowia ww. postanowienie.

Skarżąca pismem z dnia 25 kwietnia 2018 r. złożyła również zarzuty do postępowania egzekucyjnego, które postanowieniem z dnia 18 maja 2018 r., zostały rozpoznane przez wierzyciela PPIS jako nieuzasadnione. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2018 r. Wojewoda oddalił wszystkie zarzuty w przedmiocie prowadzenia postępowania administracyjnego.

Zażaleniem z dnia [...] czerwca 2018 r., skarżąca zaskarżyła do Ministra Zdrowia ww. postanowienie. W zażaleniu zarzuciła naruszenie:

art. 34 § 1 u.p.e.a., w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez nierozpoznanie wszystkich zarzutów;

art. 5 ust. 1 pkt. 1a w zw. z art. 19 ust.9 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, poprzez uznanie, że obowiązek szczepień ochronnych u małoletniego dziecka jest wymagalny, w sytuacji gdy w aktach sprawy brak jest dokumentów potwierdzających zakwalifikowanie małoletniego J. M. przez lekarza do szczepień oraz dokumentów potwierdzających wykluczenie przez lekarza przeciwskazań do zaszczepienia;

art. 33 § 1 pkt. 2 u.p.e.a., w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych;

art. 29 § 1 u.p.e.a., poprzez niezbadanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej tytułu wykonawczego wystawionego przez PPIS pomimo, że małoletni J. M. był w trakcie diagnostyki lekarskiej mającej na celu ustalić dopuszczalność szczepienia;

art. 27 § 1 u.p.e.a., i tym samym naruszenie art. 29 § 2 w zw. z art. 29 § 1 u.p.e.a., poprzez niewydanie postanowienia o nieprzystąpieniu do egzekucji, mimo, że tytuł wykonawczy nie podlegał egzekucji administracyjnej;

art. 119 § 1 u.p.e.a., polegającej na prowadzeniu postępowania egzekucyjnego pomimo nieistnienia obowiązku w dniu wydania postanowienia;

art. 156 § 5 k.p.a., nieważność postępowania, polegająca na prowadzeniu postępowania egzekucyjnego w sytuacji niewykonalności obowiązku w rozumieniu powyższego artykułu;

art. 124 § 2 k.p.a., poprzez brak uzasadnienia - jakiegokolwiek odniesienia się do konsultacji mających na celu właściwą kwalifikację dziecka w zakresie szczepienia;

art. 10 § 1 oraz 81 k.p.a., poprzez brak zawiadomienia o możliwości zajęcia stanowiska w sprawie i złożenia dowodów;

zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności;

art. 47 Konstytucji.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz umorzenie postępowania ze względu na niedopuszczalność prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

3. Minister Zdrowia, po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2018 r., znak: [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2018 r., znak: [...], dotyczące oddalenia zarzutów w postepowaniu egzekucyjnym.

W uzasadnieniu podał, że w przedmiotowej sprawie postępowanie egzekucyjne mające na celu przymuszenie do wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, tj. polegające na zaszczepieniu małoletniego dziecka, prowadzone było w sposób prawidłowy. Minister nie podzielił żadnego z zarzutów skarżącej.

Wskazał, że postępowanie w sprawie ww. obowiązku prowadzone było przez PPIS w K. i zakończyło się wydaniem przez ten podmiot w dniu [...] lutego 2018 r., tytułu wykonawczego. Ww. podmiot upomnieniem z dnia 18 stycznia 2018 r., wezwał skarżącą do wykonania szczepień u dziecka oraz zapłaty kosztów upomnienia, a także pouczył ją o możliwości wszczęcia postępowania egzekucyjnego w administracji. Upomnienie doręczono skarżącej [...] stycznia 2018 r. Następnie pismem z dnia 8 lutego 2018 r., PPIS w K. wniósł do Wojewody [...] o wszczęcie wobec skarżącej postępowania egzekucyjnego, przesyłając jednocześnie tytuł wykonawczy.

Wojewoda [...] pismem z dnia 1 marca 2018 r., zawiadomił skarżącą o wszczęciu wobec niej postępowania egzekucyjnego. Dodatkowo poinformował o przysługującym prawie do wypowiedzenia się, co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów w terminie 7 dni od otrzymania zawiadomienia. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r. Wojewoda [...] nałożył na skarżącą grzywnę w wysokości 520 zł i opłatę za czynności egzekucyjne w wysokości 52 zł.

Minister odnosząc się do zarzutu braku wymagalności obowiązku określonego w tytule wykonawczym wskazał, że wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych i grupy osób obowiązanych do poddania się tym szczepieniom zostały określone w art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r., w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Zgodnie z § 5 powołanego rozporządzenia, obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone z uwzględnieniem Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez GIS w formie komunikatu w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, corocznie. Szczepienia obowiązkowe są realizowane przez osoby upoważnione, będące realizatorami obowiązkowych szczepień ochronnych w terminach i zgodnie ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek i zgodnie z aktualną wiedzą medyczną. Terminy realizacji obowiązku wykonania poszczególnych szczepień są uwarunkowane zaleceniami, jakie definiuje Program w zależności od kalendarzowego wieku dziecka. Wskazał również, że obowiązek ten staje się egzekwowalny w chwili wejścia osoby objętej obowiązkiem w granice wiekowe zakreślone przez ustawę - w tym bowiem okresie obowiązkowe szczepienia ochronne powinny zostać wykonane.

Podstawą prawną do nałożenia obowiązku szczepień przeciw wybranym chorobom zakaźnym jest art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, który zobowiązuje osoby przebywające na terytorium RP do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym na zasadach określonych w ustawie, przy czym zgodnie z art. 5 ust. 2 ww. ustawy w odniesieniu do osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych (m.in. dziecko) odpowiedzialność za wypełnienie tego obowiązku ponosi osoba sprawująca nad tą osobą prawną pieczę, albo jej opiekun faktyczny (zwykle są to rodzice).

W zażaleniu skarżąca podniosła, że na dzień wystawienia tytułu wykonawczego, jak również na dzień wydania zaskarżonego postanowienia, dziecko - J. M. nie miał wykonanego badania kwalifikacyjnego do szczepień. Brak takiego zaświadczenia w aktach sprawy wiąże się z niemożliwością stwierdzenia, że obowiązek wykonania szczepienia jest wykonalny. Organ odwoławczy podkreślił, to na skarżącej, jako rodzicu małoletniego dziecka i w związku z tym jego opiekunie prawnym, na którym spoczywają określone obowiązki rodzicielskie - spoczywał obowiązek zgłoszenia się z dzieckiem do lekarza sprawującego nad nim opiekę profilaktyczną w celu przeprowadzenia badań kwalifikacyjnych w celu potwierdzenia bądź wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego.

Zaznaczył również, że materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, iż skarżąca nie zgłosiła się z dzieckiem na badanie kwalifikacyjne. W aktach sprawy brak jest również zaświadczenia lekarskiego o istnieniu przeciwwskazań zdrowotnych do wykonania szczepień ochronnych.

Organ powołał się na wyrok WSA w Białymstoku z dnia 16 kwietnia 2014 r. (sygn. II SA/Bk 18/13) zapadłym na kanwie zbliżonego stanu faktycznego sprawy, w myśl którego "(...) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym zachodzi jedynie wtedy, gdy istnieją niezależne od zobowiązanego i trwałe przyczyny braku możliwości wykonania obowiązku. Przesłanką uznania obowiązku za niewykonalny nie mogą być natomiast trudności w jego wyegzekwowaniu wiążące się z takim działaniami adresatów obowiązku, które skutkują utrzymaniem dotychczasowego stanu rzeczy. Badanie kwalifikacyjne, którego brak według twierdzeń skarżącej - stanowi przeszkodę w uznaniu obowiązku szczepienia za wykonalny jest koniecznym elementem realizacji obowiązku szczepień. Szczepieniu może bowiem zostać poddane takie dziecko, którego stan zdrowia pozwala na przeprowadzenie szczepienia. Natomiast z art. 17 ust. 3 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi wprost wynika, że obowiązkowego szczepienia ochronnego nie można przeprowadzić, jeżeli między lekarskim badaniem kwalifikacyjnym przeprowadzonym w celu wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia a tym szczepieniem upłynęły 24 godziny, liczone od daty i godziny wskazanej w zaświadczeniu wystawionym przez lekarza. Zatem egzekwowanie obowiązku szczepień oznacza równoczesne egzekwowanie nierozerwalnie związanego ze szczepieniem obowiązku poddania dziecka badaniu kwalifikacyjnemu. Nie można więc faktem nieprzeprowadzenia badania dziecka, którego matka odmówiła, uzasadniać niewykonalności szczepienia".

Zarzut odnośnie do niewykonalności obowiązku zaszczepienia dziecka z uwagi na niewykonanie badania kwalifikacyjnego do szczepień w ocenie Ministra Zdrowia stanowi wyłącznie polemikę w tym zakresie i nie może być uznany za zasadny.

Podstawy wnoszenia zarzutów zostały wyliczone enumeratywnie w art. 33 § 1 u.p.e.a. Katalog zarzutów określonych w art. 33 § 1 u.p.e.a. ma charakter zamknięty. Powołane zarzuty w zażaleniu z dnia [...] czerwca 2018 r., nie mieszczą się w przedmiotowym katalogu, a tym samym nie spełniają dyspozycji z art. 33 § 1 pkt 1-10 u.p.e.a. Skarżąca sformułowała zarzuty wychodzące poza zamknięty katalog zarzutów możliwych do sformułowania. Zatem brak jest podstaw do rozpatrywania powyższych zarzutów.

Podkreślił również, że decyzja co do wyboru środka egzekucyjnego należy do organu egzekucyjnego i wybór ten nie wymaga uzasadnienia. Katalog środków egzekucyjnych określony jest w art. 1a pkt. 12 lit. b u.p.e.a. Obejmuje: grzywnę w celu przymuszenia, wykonanie zastępcze, odebranie rzeczy ruchomej, odebranie nieruchomości, opróżnienie lokali i innych pomieszczeń oraz przymus bezpośredni. Spośród w/w środków egzekucyjnych grzywna w celu przymuszenia jest najmniej uciążliwym ze środków. W przypadku postępowania egzekucyjnego dotyczącego obowiązków o charakterze niepieniężnym, zgodnie z art. 28 u.p.e.a., we wniosku o wszczęcie egzekucji administracyjnej, to wierzyciel wskazuje organowi egzekucyjnemu środek egzekucyjny jego zdaniem skutecznie prowadzący do wykonania przez zobowiązanego tego obowiązku.

Zastosowanie środka egzekucyjnego, którego użycie ma doprowadzić do realizacji obowiązku poprzez zagrożenie wyrządzenia zobowiązanemu dolegliwości finansowej jest istotne w sprawie, gdyż nałożona na zobowiązanych grzywna nie stanowi kary za niewykonanie obowiązku. Jest ona nałożona w związku z uchylaniem się zobowiązanych od wykonania obowiązku szczepienia u dziecka.

Nadto podkreślił, że wymierzona grzywna ustalona została zgodnie z zasadą celowości oraz zasadą stosowania najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego.

W konsekwencji Minister Zdrowia postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2018 r. utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. dotyczące oddalenia zarzutów w postepowaniu egzekucyjnym.

3. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie Ministra Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2018 r., wniosła K. M.. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie przepisów, mających istotny wpływ na wynik postępowania, tj.:

a) art. 34 § 4 u.p.e.a., poprzez nieumorzenie postępowania egzekucyjnego;

b) art. 5 ust. 1 pkt 1a ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez uznanie, iż obowiązek szczepień ochronnych u małoletniego J. M. jest wymagalny, mimo iż w aktach sprawy brak jest dokumentów potwierdzających zakwalifikowanie małoletniego przez lekarza do szczepień, dokumentów potwierdzających wykluczenie przez lekarza przeciwwskazań do zaszczepienia,

c) art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a., w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych; organ stwierdził, że szczepienia ochronne wymienione w tytule wykonawczym są wymagalne, a termin ich wymagalności wynika z treści Komunikatu GIS, podczas gdy ten akt nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego, zaś programy zapobiegania i zwalczania określonych zakażeń lub chorób zakaźnych zgodnie z art. 4 w zw. z art. 2 pkt 26 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi może określać wyłącznie Rada Ministrów w drodze rozporządzenia, a nie GIS; wynika z tego, że skarżąca może zaszczepić syna w terminie przewidzianym w treści rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r., tj. do ukończenia przez dziecko 6 roku życia, 15 roku życia, 19 roku życia;

d) art. 29 § 1 u.p.e.a., poprzez niezbadanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej tytułu wykonawczego wystawionego przez PPIS, mimo iż dziecko skarżącej było w trakcie diagnostyki lekarskiej mającej na celu ustalić dopuszczalność szczepienia i tym samym naruszenie art. 29 § 2 w zw. z art. 29 § 1 ustawy, poprzez niewydanie postanowienia o nieprzystąpieniu do egzekucji, mimo że tytuł wykonawczy nie podlegał egzekucji administracyjnej;

e) art. 119 §1 u.p.e.a., polegające na prowadzeniu postępowania egzekucyjnego pomimo nieistnienia obowiązku w dniu wydania postanowienia;

f) nieważność polegająca na prowadzeniu postępowania egzekucyjnego w sytuacji niewykonalności obowiązku w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.,

g) naruszenie art. 124 § 2 k.p.a., poprzez brak uzasadnienia - jakiegokolwiek odniesienia się do konsultacji, mających na celu właściwą kwalifikację dziecka w zakresie szczepienia, jak i zarzutów wskazujących na naruszenie Konstytucji;

h) art. 10 § 1 k.p.a. oraz art. 81 k.p.a., poprzez brak zawiadomienia o możliwości zajęcia stanowiska w sprawie, złożenia dowodów;

i) art. 27 § 1 pkt 6 ustawy, poprzez brak wskazania podstawy prawnej prowadzonej egzekucji;

j) art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, pkt 3 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, poprzez przyjęcie, że powyższy przepis stanowi podstawę do prowadzenia egzekucji w sytuacji, gdy nie konkretyzuje on obowiązku co do czasu i rodzaju szczepienia;

k) art. 17 ust. 2 i 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób u ludzi w zw. z art. 87 oraz 92 Konstytucji;

l) art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności;

ł) art. 47 Konstytucji.

Biorąc powyższe zarzuty pod uwagę, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i utrzymującego go w mocy postanowienia organu I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

4. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wcześniej prezentowane.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone orzeczenie odpowiada przepisom prawa, zaś wszelkie zarzuty zawarte w skardze są bezzasadne.

1. Rzeczą Sądu, w niniejszym postępowaniu, było stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188), dokonanie kontroli zaskarżonego i poprzedzającego go aktu pod względem zgodności z prawem - prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni.

Przedmiotem kontroli Sądu było postanowienie Ministra Zdrowia utrzymujące w mocy postanowienie Wojewody [...] oddalające zarzuty w przedmiocie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego szczegółowo opisanego w zaskarżonym akcie, wystawionego w związku z uchylaniem się skarżącej od obowiązku poddania małoletniego syna – J. M. obowiązkowym szczepieniom ochronnym.

Oceniając to orzeczenie, w szczególności wobec treści skargi, Sąd wziął pod uwagę, że stosownie do treści art. 1a pkt 7 u.p.e.a., organem egzekucyjnym jest organ uprawniony do stosowania w całości lub w części określonych w ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub obowiązków o charakterze niepieniężnym oraz zabezpieczania wykonania tych obowiązków. W myśl art. 20 § 1 pkt 1 u.p.e.a. organem mającym ogólną właściwość do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie obowiązków niepieniężnych jest wojewoda. Egzekucji administracyjnej podlegają m. in. obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego (art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a.).

W rozpatrywanej sprawie obowiązkiem tym jest wynikający z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2013 r. poz. 947 ze zm.) obowiązek poddania małoletniego dziecka szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym wymienionym w treści zaskarżonego postanowienia. Obowiązek ten został skonkretyzowany przepisami, wydanego na podstawie art. 17 ust. 10 ustawy, rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 849 ze zm.), w szczególności przepisem § 3 tego rozporządzenia. Jest on także konkretyzowany komunikatami GIS w sprawie programu szczepień ochronnych na dany rok, wydawanymi na podstawie art. 17 ust. 11 ww. ustawy. Wierzycielem w opisanym postępowaniu egzekucyjnym jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym - art. 1a pkt 13 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 5 § 1 pkt 2 tej ustawy uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 tej ustawy jest m. in. dla obowiązków wynikających z orzeczeń sądów lub innych organów albo bezpośrednio z przepisów prawa – organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku a w przypadku braku takiej jednostki lub jej bezczynności – podmiot, na którego rzecz wydane zostało orzeczenie lub którego interesy prawne zostały naruszone w wyniku niewykonania obowiązku.

W rozpatrywanej sprawie podmiotem tym pozostaje PPIS w K., co wynika z treści art. 2, art. 4 ust. 1, art. 5 pkt 3, art. 10 ust. 1 oraz art. 12 ust. 1 ustawy z 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2015 r., poz. 1412 ze zm.). Ten ostatni przepis ustanawia domniemanie kompetencji właściwego miejscowo państwowego powiatowego inspektora sanitarnego w tego rodzaju sprawach. Powiatowy Inspektor Sanitarny uprawniony jest do podejmowania działań, zmierzających do wykonania obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu, w tym wystosowania upomnienia oraz wystawienia tytułu wykonawczego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 września 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 2389/16).

Zobowiązanym w takim postępowaniu egzekucyjnym jest osoba prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej jak też osoba fizyczna, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym (art. 1a pkt 20 u.p.e.a.). W rozpatrywanej sprawie podmiotem zobowiązanym są rodzice dziecka, co do których istnieje ustawowy obowiązek poddania go szczepieniom ochronnym, co wynika z treści art. 5 ust. 2 ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. W myśl tego przepisu w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2016 r. poz. 186).

W myśl art. 26 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje zasadniczo z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

2. W rozpatrywanej sprawie postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w wyniku wystawienia wobec skarżącej przez PPIS w K. tytułu wykonawczego. Tytuł ten wraz z wnioskiem o wszczęcie egzekucji administracyjnej został przesłany do Wojewody [...] jako organu egzekucyjnego i ten organ prowadził postępowanie egzekucyjne.

Zobowiązanej na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a., przysługiwało uprawnienie do złożenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji, z którego to też - z zachowaniem terminu – skorzystała.

Zważyć przy tym należy, że zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a., a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym – także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. W przypadku, o którym mowa w art. 33 § 2, stanowiska wierzyciela nie wymaga się (art. 34 § 1 ww. ustawy). Postanowienie wierzyciela jest w postępowaniu egzekucyjnym zaskarżalne. Zgodnie z art. 34 § 2 u.p.e.a., przysługuje na nie zażalenie. Środek ten w niniejszej sprawie nie został przez skarżącą złożony, a to oznacza, że postanowienie wierzyciela zawierające stanowisko co do zgłoszonych zarzutów, stało się ostateczne.

Stosownie zatem do art. 34 § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny – Wojewoda [...], po otrzymaniu ostatecznego postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela mógł wydać postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, które następnie Minister Zdrowia jako organ II instancji utrzymał w mocy, za skarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem.

3. Zdaniem Sądu, wskazane orzeczenie Ministra Zdrowia odpowiada prawu. Organ ten, działając na skutek zażalenia na postanowienie o oddaleniu wniesionych przez skarżącą zarzutów dotyczących prowadzonego wobec niej postępowania egzekucyjnego, ponownie zarzuty te poddał ocenie biorąc przy tym pod uwagę tryb uregulowany w ww. art. 34 u.p.e.a. W konsekwencji organ ten wydał prawidłowe rozstrzygnięcie.

Rozwijając tę ocenę należy dostrzec, że zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem ochrony zobowiązanego, gdy postępowanie egzekucyjne narusza istotne zasady tego postępowania lub gdy egzekucja jest niedopuszczalna. W postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym przedmiotem rozpoznania jest wyłącznie treść tych zarzutów, przy czym - zobowiązany może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 u.p.e.a. Wskazanie innych przyczyn nie uprawnia organu egzekucyjnego do rozpatrzenia zarzutów. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są więc sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny. Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutów ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego. Co równie istotne, zgodnie z omawianą regulacją zasadą jest, że postanowienie organu egzekucyjnego winno być poprzedzone ostatecznym postanowieniem wierzyciela, które w przypadkach wskazanych w art. 34 § 1 u.p.e.a. ma charakter wiążący dla organu egzekucyjnego.

Minister Zdrowia orzekając w sprawie miał na uwadze powyższe. Dostrzegł, zarzuty zgłoszone przez zobowiązaną, ale też uwzględnił, że wierzyciel uznał wszystkie te zarzuty za nieuzasadnione, a wobec tego w zakresie zarzutu dotyczącego wymagalności obowiązku, stanowisko to było dla organu egzekucyjnego wiążące. Niemniej rozpoznając sprawę organ II instancji odniósł się także i do kwestii go "wiążących", wobec treści podniesionych w rozpatrywanym środku zaskarżenia, co też znalazło wyraz w uzasadnieniu postanowienia tego organu, z konkluzją o braku podstaw do uwzględnienia zgłoszonych przez skarżącą zarzutów. Stąd też nie znalazł podstaw do wzruszenia zaskarżonego postanowienia, podzielając argumentację przedstawioną w tymże orzeczeniu.

Stanowisko skarżącej dotyczące niezbadania dopuszczalności egzekucji administracyjnej, która zdaniem skarżącej była niedopuszczalna ze względu na brak uprawnień PPIS oraz nieistnienie obowiązku, jest całkowicie chybione. Powtórzyć trzeba, że zgodnie z art. 5 pkt 3 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, do jej zadań należy ustalanie zakresów i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowanie nadzoru w tym zakresie. Tym samym przepis ten przyznaje organom PIS pozycję wierzyciela - uprawnionego do żądania wykonania obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu – art. 1a pkt 13 u.p.e.a. Zgodnie bowiem z art. 5 § 1 pkt 2 tej ustawy uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków wynikających bezpośrednio z przepisów prawa jest organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku. Nadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest już pogląd, że obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisu prawa, nie ma zatem podstawy prawnej do jego konkretyzacji w formie decyzji administracyjnej.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do: poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Z kolei art. 17 ust. 1 tej ustawy stanowi, że osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi. W myśl art. 17 ust. 10 pkt 1 i pkt 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, minister właściwy do spraw zdrowia określa, w drodze rozporządzenia: m.in. wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych oraz osoby lub grupy osób obowiązane do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym - uwzględniając dane epidemiologiczne dotyczące zachorowań, aktualną wiedzę medyczną oraz zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia. Przepis ten stanowi podstawę obowiązywania rozporządzenia Ministra Zdrowia z 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, w którym ustalono zakres obowiązkowych szczepień ochronnych, ze wskazaniem, kto i w jakich sytuacjach oraz w jakim okresie życia podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie.

W dalszej kolejności podnieść należy, że w oparciu o art. 17 ust. 11 cyt. ustawy, GIS ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 oraz art. 19 ust. 10. Taki sposób regulacji pozwala przyjąć, że obowiązek poddania szczepieniu ochronnemu istnieje i wynika bezpośrednio z mocy przepisów ustawowych, w szczególności z cyt. wyżej rozporządzenia. Natomiast w ogłaszanym na dany rok przez GIS o Programie Szczepień Ochronnych zawarte są specjalistyczne informacje z zakresu medycyny dotyczące technicznych kwestii wykonania obowiązku szczepienia; nie można z niego więc wywieść dodatkowych norm, niż te wynikające z cyt. wyżej ustawy i rozporządzenia (por. wyroki NSA z 12 czerwca 2014 r., sygn. akt II OSK 1312/13; z 4 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 1509/13, wyrok WSA w Bydgoszczy z 25 listopada 2015 r., sygn. akt II SA/Bd 628/15).

Odnosząc się do wymagalności będącego przedmiotem niniejszego postępowania obowiązku wskazać należy, że zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3 ww. ustawy). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy). Powyższych uregulowań nie można rozumieć inaczej niż, w ten sposób, że obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym oznacza również obowiązek poddania się lekarskim badaniom kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego na podstawie art. 17 ust. 2 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych. Nie można zatem skutecznie podnosić zarzutu braku wymagalności obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom, wskazując na brak badania kwalifikacyjnego wynikający wyłącznie z faktu niestawiennictwa w podmiocie leczniczym. Konieczność wykonania takiego badania bezpośrednio przed wykonaniem szczepienia sprawia, że odmowa wzięcia w nim udziału uniemożliwia wykonanie szczepienia. Jest zatem w istocie odmową poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu.

Sąd zauważa przy tym, że system szczepień ochronnych jest tak skonstruowany, że bez badania kwalifikacyjnego, nie jest możliwe wykonanie szczepienia. Taka konstrukcja ma zabezpieczyć podmiot poddawany procedurze uodpornienia, właśnie przed ewentualnymi niepożądanymi następstwami (których to obawia się skarżąca), jakie mogą wyniknąć z podania szczepionki osobie o niekorzystnym w danej chwili stanie zdrowia. Inaczej mówiąc, badanie kwalifikacyjne ma ograniczyć do minimum możliwość podania szczepionki osobie, która nie powinna jej w tym akurat momencie otrzymać.

Wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych i grupy osób obowiązanych do poddania się tym szczepieniom został określone w art. 17 ust. 1 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych oraz rozporządzeniu Ministra Zdrowia. Zgodnie z § 2 ww. rozporządzenia, szczepienia wskazane w tytule wykonawczym są objęte obowiązkiem szczepień ochronnych. Szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą szczepionki przeciwko ww. chorobom, został określony w ogłoszonym w dzienniku urzędowym Ministra Zdrowia - Komunikacie GIS. Szczepienia obowiązkowe są realizowane przez osoby upoważnione, będące realizatorami obowiązkowych szczepień ochronnych w terminach i zgodnie ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek i z aktualną wiedzą medyczną. Terminy realizacji obowiązku wykonania poszczególnych szczepień są uwarunkowane zaleceniami, jakie definiuje Program - w zależności od kalendarzowego wieku dziecka.

Tym samym wbrew twierdzeniu skarżącej, PPIS w K. uprawniony był do podejmowania działań, zmierzających do wykonania obowiązku poddania dziecka skarżącej szczepieniom ochronnym, w stosunku do których termin szczepienia upłynął. Obowiązek szczepień ochronnych jest bowiem uregulowany prawnie i ma ścisły związek z zapobieganiem szerzenia się chorób zakaźnych u osób przebywających na terytorium RP. Co istotne, profilaktyka przed chorobami epidemicznymi jest konstytucyjnym obowiązkiem władz publicznych (zob. art. 68 ust. 4 Konstytucji). W ramach realizacji tego obowiązku państwo opracowuje Program Szczepień Ochronnych, który rokrocznie jest modyfikowany stosownie do aktualnej sytuacji epidemiologicznej, a do którego to programu odsyła § 5 ww. rozporządzenia. Ustawowy obowiązek szczepień ochronnych oznacza niedopuszczalność korzystania z tzw. klauzuli sumienia, tj. uprawnienia pacjenta do odmowy poddania się świadczeniu zdrowotnemu z powołaniem się na art. 16 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie art. 16 tej ustawy znajduje zastosowanie, jeżeli przepisy odrębnych ustaw nie stanowią inaczej (art. 15). Taką zaś odrębną ustawą jest m. in. ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, która przewiduje obowiązek poddawania się szczepieniom ochronnym. Ustawa ta nie przewiduje prawa pacjenta do odmowy wyrażenia zgody na szczepienie ochronne, wręcz przeciwnie - statuuje ogólny obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym. Jedynie w sytuacji wskazań lekarskich, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy). Oznacza to, że ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. stanowi lex specialis w zakresie możliwości odmowy poddania się szczepieniu ochronnemu w stosunku do ww. ustawy o prawach pacjenta (por. wyroki NSA z 17 kwietnia 2014 r. sygn. akt II OSK 338/13 i z 4 lutego 2015 r. sygn. akt II OSK 1509/13).

W konsekwencji powyższego, Sąd stwierdza, że ustawowy obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym wynikający z przepisów prawa, w stosunku do syna skarżącej stał się wymagalny, a zarzuty wskazujące na prowadzenie postępowania egzekucyjnego przez niewłaściwy organ są w całości chybione. Konieczność wykonania obowiązku poddania osoby małoletniej obowiązkowym szczepieniom ochronnym nie pozostaje w sprzeczności z art. 8 ust. 1, art. 31 ust. 2, art. 47 Konstytucji oraz art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Wprost przeciwnie, z art. 68 ust. 4 Konstytucji wynika obowiązek władz publicznych do zwalczania chorób epidemicznych oraz zapobiegania negatywnym dla zdrowia skutkom degradacji środowiska. Obowiązek ten nie pozostaje w sprzeczności z poszanowaniem życia prywatnego i rodzinnego jednostki, a zatem materia dotycząca szczepień ochronnych nie znajduje się w jakimkolwiek związku ze sferą prywatności jednostki.

W rozpoznawanej sprawie nie bez znaczenia pozostaje także to, że – jak stanowi art. 95 § 3 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2017 r. poz. 682) – władza rodzicielska powinna być wykonywana tak, jak tego wymaga dobro dziecka i interes społeczny. W realiach demokratycznego państwa prawnego tak dobro dziecka, jak i interes społeczny jednoznacznie wymagają, aby rodzice dziecka korzystali z osiągnięć współczesnej medycyny w sposób wolny od ideologicznych uprzedzeń i dobrowolnie poddawali dziecko szczepieniom ochronnym m. in. po to, by uniknąć stosowania przez organy państwa przymusu dla wykonania tego obowiązku, nakazanego art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.

W ocenie Sądu zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 119 u.p.e.a., zmierzają do podważenia zasadności postanowienia o nałożeniu grzywny oraz prawidłowości postępowania prowadzącego do jego wydania. Zarzuty takie winny więc być podniesione w odrębnym postępowaniu, dotyczącym postanowienie organu egzekucyjnego o wymierzeniu grzywny. Tym samym rozstrzygnięcie Sądu w ich przedmiocie wykraczałoby poza przedmiot niniejszej sprawy.

Sąd nie stwierdził również naruszenia art. 34 § 4 u.p.e.a., wobec braku umorzenia postępowania egzekucyjnego. Z akt sprawy wynika, że zarówno wierzyciel, jak i organ egzekucyjny uznał zarzuty skarżącej za niezasadne. Zgodnie zaś z ww. przepisem, organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. W związku z tym, że zgłoszone w sprawie zarzuty nie okazały się uzasadnione, brak było podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego obowiązku o charakterze niepieniężnym prowadzonego wobec skarżącej.

5. Kierując się powyższą argumentacją Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji w trybie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). W ocenie Sądu, wszelkie wnioski i zarzuty zawarte w skardze okazały się bezzasadne. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.