Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 3342/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą

SENTENCJA

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 stycznia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący : Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie : WSA Barbara Pasternak / spr. / WSA Mariusz Kotulski Protokolant : Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi S. D. na decyzję Kierownika Urzędu d/ s Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] z dnia 3 października 2001 r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję tego samego organu z dnia [...] lipca 2001 r. II. zasądza od Kierownika Urzędu d/ s Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] na rzecz skarżącego S. D. kwotę 10 / dziesięć / złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2001 r. Nr [...] , wydaną na podstawie przepisu art. 25 ust.2 pkt l lit. a w związku z art. 21 ust. 2 l pkt. 4 lit.c Ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz. U. z 1997 r. nr 142 poz. 950 z póżn. zm./ Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił S. D. uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZBOWiD w [...] decyzją z dnia [...] . 02. 1976 r. z tytułu działalności w Ruchu Oporu od [...]. 1944 do [...]. 01. 1945 r., oraz walki zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej w okresie od [...]. 11. 1946 r. do [...]. 06. 1950 r. łącznie 4 lata i 5 miesięcy.

W uzasadnieniu decyzji wskazał, że S. D. w okresie zaliczonym jako działalność kombatancka pełnił służbę w organach Milicji Obywatelskiej i w ramach tej służby brał udział m. in. w walkach z oddziałami organizacji Zrzeszenia "Wolność i Niezawisłość" dowodzonymi przez T. Z. ps. "[...]" i A. M. ps. "[...] " tj. oddziałami polskiego podziemia niepodległościowego.

W związku z tym Kierownik Urzędu stwierdził, że S. D. podczas służby w aparacie bezpieczeństwa poza strukturami Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego wykonywał zadania operacyjne związane ze zwalczaniem organizacji i osób walczących o niepodległość Polski. Powołał się na uchwałę SN z dnia 7. 05. 1992 r. sygn. akt II UZP 7/91 zaliczającą MO do aparatu bezpieczeństwa. Jako podstawę prawną decyzji powołał przepis art. 25 ust. 2 pkt l lit. a w związku z art. 21 ust. 2 pkt. 4 lit c ustawy, wg. których pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które były zatrudnione, pełniły służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa Służby Bezpieczeństwa, lub Informacji Wojskowej, jeżeli podczas i w związku z ta działalnością wykonywały zadania śledcze i operacyjne związane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Osobom tym nie przysługują uprawnienia kombatanckie z żadnych tytułów.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy S. D. powołał się na swoją służbę wojskową w okresie od [...]. 12. 1943 r. do [...]. 06. 1946 r. w I Brygadzie Pancernej I Armii Wojska Polskiego w Sielcach nad Oką , oraz w okresie od. 04. 1944 do 15. 01. 1945 r. w II Brygadzie AL. "[...] ", a także fakt, że do pracy w MO został skierowany . Zarzucił Kierownikowi Urzędu błędne zastosowanie uchwały SN z 7. 05. 1992 r.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia 3 października 2001 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § l pkt l w związku z art. 127 § 3 kpa oraz art. 25 ust. 2 pkt l lit. a w związku z art. 21 ust. 2 pkt. 4 lit. c Ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach i niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. z 1997 r. poz. 950 z póżn. zm./ Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]. 07. 2001 r. Nr [...]. W uzasadnieniu decyzji Kierownik Urzędu stwierdził, że S. D. pełnił służbę w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa i podczas tej służby wykonywał zadania bezpośrednio związane ze zwalczaniem osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Polski, oraz że zasadne jest w takiej sytuacji zastosowanie przepisów art. 25 ust. 2 pkt l lit. a w związku z art. 21 ust. 2 pkt. 4 lit. c ustawy-tj., że S. D. nie przysługują uprawnienia kombatanckie z żadnych tytułów.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego S. D. podniósł okoliczności przytoczone we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniosło ojej oddalenie , powołując się na stanowisko przyjęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w szczególności na uchwałę SN z 7. 05. 1992 r. sygn. IIUZP 7/91, zaliczającą MO do aparatu bezpieczeństwa pozostającego poza strukturami UBP.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Zgodnie z przepisem art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1271/, sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm/.

Właściwym do rozpoznania skargi jest więc Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie.

Skarga jest zasadna.

Stosownie do przepisu art. 25 ust. 2 pkt. l ustawy, pozbawia się uprawnień kombatanckich m. in. osoby wymienione w art. 21 ust. 2 pkt. 4, z zastrzeżeniem art. 21 ust. 3. W myśl przepisu art. 21 ust. 2 pkt. 4 lit. c ustawy uprawnienia nie przysługują osobie, która w latach 1944-1956 była zatrudniona, pełniła służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa , Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, jeżeli podczas i w związku z ta działalnością wykonywała zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej.

Podkreślić należy, że cytowana w uzasadnieniu decyzji oraz w odpowiedzi na skargę uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7. 05. 1992 r. sygn. II UZP 7/91 OSNC 1992/10/174, w której podano, że "określenie "aparat bezpieczeństwa publicznego", o którym mowa w art. 21 ust. 2 pkt. 4 lit a ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz. U. nr 17, póz. 75/, oznacza wszystkie jednostki organizacyjne resortu bezpieczeństwa publicznego, które z formalnoprawnego punktu widzenia były określane jako służby bezpieczeństwa publicznego", zapadła na gruncie innego stanu prawnego. Uchwała ta dotyczyła zakresu podmiotowego działania art. 21 ust. 2 pkt. 4 lit "a" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach i niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego w pierwotnym brzmieniu ustawy.

Przepis ten miał wówczas brzmienie:

Uprawnienia, o których mowa w ust. l nie przysługują osobie, która :

4) a) była zatrudniona w aparacie bezpieczeństwa publicznego lub informacji

wojskowej,

b/ w latach 1944-1956 była zatrudniona lub pełniła funkcje w jednostkach organizacyjnych lub na stanowiskach związanych ze stosowaniem represji wobec osób podejrzanych lub skazanych za działalność podjętą na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej:

- w organach prokuratury i w prokuraturze wojskowej,

- w sądownictwie powszechnym lub wojskowym,

- w służbie więziennej.

Orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15. 02. 1994 r. K 15/93 (OTK 1994/1/4) stwierdzono, że "nieprzyznanie uprawnień kombatantom i represjonowanym na mocy art. 21 ust. 2 pkt. 4 lit. 8 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr. 17, poz. 75 z póżn. zm.) osobom spoza struktur Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, które nie wykonywały zadań związanych ze zwalczaniem organizacji niepodległościowych i osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej jest niezgodne z zasadą równości wobec prawa wyrażoną w art. 67 ust. 2 przepisów konstytucyjnych utrzymanych w mocy przez art.. 77 Ustawy Konstytucyjnej z dnia 17 października 1992 r. o wzajemnych stosunkach między władzą ustawodawczą i wykonawczą Rzeczypospolitej Polskiej oraz o samorządzie terytorialnym. (Dz. U. nr 84, poz. 426)." Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że pojęcie "aparat bezpieczeństwa publicznego", zgodnie z przyjętą wykładnią wyrażoną w uchwale 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 1992 r. ( II UZP 7/91)-OSNC APU Nr 10/92 p. 174), podzielaną przez Trybunał Konstytucyjny, oznacza wszystkie jednostki organizacyjne kolejno w Resorcie Bezpieczeństwa Publicznego, Ministerstwie Bezpieczeństwa Publicznego i Ministerstwie Spraw Wewnętrznych. Przepis art. 21 ust. 2 pkt. 4 a ustawy w jej brzmieniu pierwotnym obejmował swoim zakresem także te osoby, które były zatrudnione w jednostkach służących dobru społecznemu. Do takich jednostek zaliczyć trzeba służby MO zajmujące się utrzymaniem porządku, zwalczaniem przestępstw, ochroną bezpieczeństwa obywateli. Jednostkami, które mogą być zaliczone do "komunistycznego aparatu represji w Polsce" były struktury Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej. Trybunał Konstytucyjny uznał, że zaliczenie do tej samej grupy , osób zatrudnionych w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej oraz osób spoza tych struktur , które nie wykonywały zadań związanych ze zwalczaniem organizacji niepodległościowych i osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej nie jest zgodne z konstytucyjna zasadą równości. Pozbawienie szczególnych uprawnień kombatanckich osób spoza struktur komunistycznego aparatu represji które nie wykonywały także, działając w innych strukturach aparatu bezpieczeństwa publicznego , zadań związanych z komunistycznym aparatem represji jest niesprawiedliwym traktowaniem w taki sam sposób osób istotnie różniących się z punktu widzenia przyjętego kryterium.

W powyższym zakresie, zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego, omawiany przepis utracił moc z dniem 21 września 1994 r. a z dniem 31 lipca 1997 r. uzyskał nowe brzmienie.

Wobec powyższego, nieuzasadnionym było powoływanie się przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na treść uchwały SN z dnia 7. 05. 1992 r.

Przepis art. 21 ust. 2 pkt. 4 lit c ustawy, będący podstawą wydania zaskarżonej decyzji , tworzący prawną podstawę pozbawienia uprawnień kombatanckich, wbrew stanowisku przyjętemu przez organ administracji , wymaga spełnienia nie jednej, lecz dwóch przesłanek. Nie wystarcza ustalenie, iż weryfikowany kombatant wykonywał poza strukturami UB, SB lub Informacji Wojskowej zadania operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji lub osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości. Art. 21 ust. 2 pkt. 4 lit. c wymaga jednoczesnego spełnienia także drugiej przesłanki , a to wykonywania także zadań śledczych. Cytowany przepis, powołany przez organ administracji jako podstawa rozstrzygnięcia , wymienia osoby działające poza strukturami UB, SB i Informacji Wojskowej , które "wykonywały zadania śledcze i operacyjne" . Ustawodawca użył tu koniunkcji, co oznacza, że zastosowanie tego przepisu wymaga ustalenia obu rodzajów działalności łącznie, /tak Wyrok NSA z dnia 8 maja 2001 r., V SA 2573/00, Lex 48/2005/.

W niniejszej sprawie organ ustalił jedynie, że służba S. D. w MO wiązała się z udziałem w walkach z oddziałami WiN. Nie poczyniono jednakże żadnych ustaleń, dotyczących jednoczesnego wykonywania przez skarżącego czynności śledczych . Tak więc brak jest ustalenia w sprawie przesłanek materialnoprawnych wymaganych w celu negatywnej weryfikacji uprawnień kombatanckich S. D..

Stosownie do treści art. 145 § l pkt a i c ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy albo inne naruszenie przepisów postępowania , jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy.

Wobec powyższego, na podstawie powołanego przepisu, oraz przepisu art. 135 ustawy ppsa orzeczono jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o przepis art. 200 ustawy ppsa.