Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1429/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz decyzje Wojewody Małopolskiego
Powołane przepisy: article: Art. 145 par. 1 pkt 5, art. 147, art. 149 par. 1 i 2 , art. 150 par. 1, 151 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: Art. 2 ust. 1 pkt 2  lit. f, art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a
journal: Dz.U. 2015 poz 149
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - tekst jednolity
article: Art. 145 par. 1  pkt 1 a i 1c w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak Sędziowie WSA Renata Czeluśniak (spr.) WSA Halina Jakubiec Protokolant Małgorzata Krasowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2016 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej D. J. sprawy ze skargi A. I. na decyzję Wojewody z dnia 1 września 2015 r. nr [...] w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zarządza zwrot z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz skarżącej A. I. 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2015 r. Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy z upoważnienia Starosty, działając na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit.a i ust. 2, art. 2 ust. 2 pkt 2, art. 33 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2015 r. poz. 149, dalej: ustawa o promocji zatrudnienia) oraz art. 145 § 1 pkt 5 i art. 151 § 1 pkt 2 kpa, po wznowieniu postępowania w dniu 10 czerwca 2015 r., uchylił decyzję ostateczną z dnia [...] 2010 r. orzekającą o utracie przez A. I. statusu osoby bezrobotnej z dniem 21 października 2010 r. z powodu przyznania jednorazowych środków na podjęcie działalności gospodarczej oraz orzekł o utracie przez A. I. statusu osoby bezrobotnej z dniem 24 maja 2010 r. z powodu podlegania, na podstawie odrębnych przepisów, obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, w tym rozpoczęcia szkolenia lub stażu organizowanego przez inny podmiot niż urząd pracy. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Decyzję organ uzasadnił tym, iż A. I. zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku od 2 lutego 2005 r. Została wówczas pouczona o prawach i obowiązkach bezrobotnego, co poświadczyła własnoręcznym podpisem. W dniu 21 października 2010 r., A. I. złożyła wniosek o wyłączenie z ewidencji osób bezrobotnych z dniem poprzedzającym z powodu przyznania jednorazowych środków na podjęcie działalności gospodarczej, co spowodowało wydanie decyzji z dnia [...] 2010 r. o utracie tego statusu na podstawie ww. ustawy. W dniu 14 maja 2015 r. do Powiatowego Urzędu Pracy wpłynęło pismo z ZUS, informujące, że A. I. w okresie od 5 października 2009 r. do 20 października 2010 r. figurowała jako osoba bezrobotna, niepobierająca zasiłku dla bezrobotnych, zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego, a jednocześnie w okresie od 24 maja 2010 r. do 25 czerwca 2010 r. posiadała inny tytuł, z którego podlegała ubezpieczeniu społecznemu i ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Organ podał, że w wyniku pojawienia się nowych okoliczności nieznanych organowi w chwili wydania decyzji, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 kpa, w dniu 10 czerwca 2015 r. wznowił postępowanie. Wezwana do złożenia wyjaśnień A. I. oświadczyła, iż od 24 maja 2010 r. do 25 czerwca 2010 r. brała udział w szkoleniu organizowanym przez Instytut [...]".

Wobec powyższego organ uznał, powołując się na definicję bezrobotnego określoną w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia w brzmieniu obowiązującym na dzień 24 maja 2010 r., że A. I. na ten dzień nie spełniała warunków określonych w art. 2 ust. 1 pkt 2 do posiadania statusu osoby bezrobotnej.

Od ww. decyzji A. I. wniosła odwołanie do Wojewody, wnosząc o uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania na podstawie art. 105 kpa.

W uzasadnieniu odwołania podniosła, że była uznana za osobę bezrobotną do dnia 4 października 2014 r., w którym podpisała umowę o przyznanie jednorazowo środków na prowadzenie działalności gospodarczej, dlatego, według niej prawo nie może działać wstecz. Wskazała, że kurs, który w rzeczywistości odbyła służył poszerzeniu jej kompetencji a okres od 24 maja 2010 r. do 25 czerwca 2010 r., w którym posiadała inny tytuł do ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego jest okresem parodniowym, wynikającym z jej niewiedzy, która wynikła z tego, że nie została pouczona o prawach i obowiązkach bezrobotnego. Takie pouczenie skarżąca otrzymała dopiero w dniu 26 marca 2014 r. Podniosła też, że jest osobą schorowaną, w tym momencie nie pracuje, a środki przeznaczone na rozpoczęcie działalności gospodarczej zostały zużyte i dobrze rozliczone. Jako polubowne zakończenie sporu, A. I. zaproponowała zwrot składek z ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego od 24 maja 2010 r. do 25 czerwca 2010 r.

W opinii skarżącej, z powodu jej zachowania posiadającego znikomą szkodliwość społeczną i błędu co do okoliczności, postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Ponadto, zdaniem skarżącej, działanie Powiatowego Urzędu Pracy łamało zasadę współżycia społecznego i powołała art. 5 kc.

W dniu 1 września 2015 r. Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu podniósł, iż w dniu 2 lutego 2005 r. A. I. została zarejestrowana jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku i w dniu rejestracji została pouczona o prawach i obowiązkach osoby bezrobotnej. Dodatkowo skarżąca została poinformowana w dniu 5 grudnia 2005 r. o prawach i obowiązkach bezrobotnego, co poświadczyła własnoręcznym podpisem. W dniu 20 października 2010 r., skarżąca otrzymała środki na podjęcie działalności gospodarczej i zwróciła się o wyłączenie z ewidencji osób bezrobotnych, co skutkowało wydaniem decyzji Starosty z dnia [...] 2010 r., orzekającej o pozbawieniu statusu osoby bezrobotnej od 21 października 2010 r., z powodu przyznania jednorazowych środków na podjęcie działalności gospodarczej. 14 maja 2015 r. do PUP wpłynęła informacja o zbiegu tytułów ubezpieczeń, zgodnie z którą A. I. w okresie od 24 maja 2010 r. do 25 czerwca 2010 r. posiadała inny tytuł, z którego podlegała zgłoszeniu do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego. W związku z tym organ I instancji postanowieniem z dnia 10 czerwca 2015 r., wznowił postępowanie w sprawie dotyczącej pozbawienia A. I. statusu osoby bezrobotnej od 21 października 2010 r. z powodu przyznania jednorazowych środków na podjęcie działalności gospodarczej. Dalej organ podał, że po wezwaniu do stawiennictwa w PUP, celem złożenia wyjaśnień w sprawie zbiegu tytułów ubezpieczeniowych w okresie od 24 maja 2010 r. do 25 czerwca 2010 r., A. I. w dniu 29 czerwca 2015 r. przedstawiła zaświadczenie o ukończeniu kursu komputerowego i złożyła pisemne wyjaśnienie, iż szkolenie podjęła w celu uzyskania kwalifikacji potrzebnych do prowadzenia działalności gospodarczej i nie była świadoma, że zostanie ono potraktowane jako forma zatrudnienia.

Organ powołał się na definicję z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit.f ustawy o promocji zatrudnienia, z której wynika, że osobą bezrobotną jest osoba (...) niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej (...), jeżeli: (...) nie podlega, na podstawie odrębnych przepisów, obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników (...), oraz na art. 33 ust. 4 pkt 1 ww. ustawy: "Starosta (...) pozbawia statusu bezrobotnego, który nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ". Organ uznał, że A. I. w ww. okresie podlegała ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnemu, a to wyklucza możliwość posiadania statusu osoby bezrobotnej. Biorąc to pod uwagę, uznał decyzję organu I instancji za prawidłową.

W skardze od ww. decyzji do WSA w Krakowie A. I. zarzuciła, iż decyzja została wydana z obrazą prawa materialnego przez błędną jego wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie art. 8 i art. 9 k.p.a oraz art. 5 k.c. Wniosła o uchylenie decyzji Wojewody z dnia 1 września 2015 r., umorzenie postępowania oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z jej przesłuchania na okoliczność nieotrzymania oraz niepoinformowania o przysługujących obowiązkach i uprawnieniach osoby bezrobotnej.

Skarżąca podniosła, iż w dniu przyznania jednorazowo środków na podjęcie działalności gospodarczej przez bezrobotnego, tj. 4 października 2014 r. spełniała warunki do posiadania statusu osoby bezrobotnej. W jej opinii Starosta nie powinien uchylać decyzji z dnia [...] 2010 r. orzekającej o pozbawieniu jej statutu osoby bezrobotnej od 21 października 2010 r. z powodu przyznania jednorazowych środków na podjęcie działalności gospodarczej. Ponadto, stan od 24 maja 2010 r. do 25 czerwca 2010 r., w którym skarżąca posiadała inny tytuł, z którego podlegała ubezpieczeniu społecznemu i zdrowotnemu wynikał z niewiedzy, kiedy to odbywała kurs komputerowy służący poszerzaniu kompetencji. Niewiedza wynikała z tego, iż skarżąca nie została pouczona o prawach i obowiązkach bezrobotnego. Taką informację otrzymała dopiero 26 marca 2014 r.

Zdaniem skarżącej, art. 8 kpa, zgodnie z którym organ powinien prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, został naruszony, z powodu braku pouczenia o prawach i obowiązkach bezrobotnego, a data 5 grudnia 2005 r. była datą odległą. Skutkiem takich działań było naruszenie art. 9 kpa. Natomiast, zgodnie z art. 105 § 1 kpa, z powodu zachowania posiadającego znikomą szkodliwość społeczną i błędu co do okoliczności tego zachowania, postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Ponadto, jej zdaniem, działanie Powiatowego Urzędu Pracy oraz Wojewody łamało zasadę współżycia społecznego i nie powinno korzystać z ochrony i być uważane za wykonywanie prawa bo postawiło ją w pozycji pokrzywdzonego.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718), zwanej dalej "ppsa". Orzekanie - w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej.

Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 ppsa.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Dokonując kontroli zaskarżonego aktu prawnego, zgodnie z powołanymi wyżej przepisami stwierdzić należy, że skarga jest zasadna aczkolwiek nie z powodu wszystkich uchybień niż w niej podniesionych. Przede wszystkim niezasadny jest zarzut wydania decyzji niezgodnie z zasadą wyrażoną w art. 5 kc ponieważ przepisy kodeksu cywilnego nie mają zastosowania do postępowania administracyjnego, czy sądowoadministracyjnego. Podobnie, w postępowaniach tych nie ocenia się także stopnia "społecznej szkodliwości popełnionego działania". Naruszenie natomiast przez organy I i II instancji przepisów postępowania administracyjnego, w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, opisane poniżej, skutkować musiało uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że ww. decyzje zapadły nie w trybie postępowania zwykłego, ale po wznowieniu w dniu 10 czerwca 2015 r. postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] 2010 r. Jako podstawę prawną wznowienia wskazano m.in. art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

Nową okolicznością nieznaną organowi, który wydał decyzję dnia [...] 2010 r., tj. taką która z badanego materiału dowodowego nie wynikała mimo, że istniała w dniu wydania decyzji, a dopiero po jej wydaniu "wyszła na jaw", wskazaną przez ten organ było posiadanie przez skarżącą w okresie od 27 maja do 25 czerwca 2010 r., wg informacji z ZUS, innego tytułu, z którego podlegała ubezpieczeniu społecznemu i zdrowotnemu. Organ przyjął, że o tej nowej okoliczności powziął wiadomość dopiero po jej wydaniu. Wbrew jednak obowiązkom wynikającym z art. 7, 77 § 1 i 80 kpa nie ustalił, czy kwestia odbycia kursu komputerowego związanego z planowanym rozpoczęciem działalności gospodarczej i wnioskiem o przyznanie na ten cel jednorazowych środków na podjęcie działalności gospodarczej nie była znana organowi rozpoznającemu ten wniosek. Z § 8 ust. 2 pkt d umowy nr [...] (k. 5-9 akt sądowych) wynika, że do wniosku o przyznanie ww. środków załączone były też oświadczenia, stanowiące załączniki nr 1 do wniosku. Nie wykazano zatem w sposób niewątpliwy, że zaistniała nowa okoliczność nieznana organowi, która uzasadniałaby wznowienie postępowania. Oceniając natomiast przesłanki wznowienia postępowania należy bezwzględnie pamiętać, że wznowienie postępowania jest instytucją szczególną, stanowiącą wyjątek od podstawowej zasady postępowania administracyjnego - zasady trwałości decyzji administracyjnej (art. 16 § 1 k.p.a.). Wyjątkowy charakter omawianej instytucji wyklucza możliwość rozszerzającej interpretacji przepisów określających warunki jej zastosowania, zwłaszcza gdy dotyczy sytuacji, w której wznowienie postępowania ma nastąpić z urzędu, w dodatku na niekorzyść strony. Wykładnia rozszerzająca nie dałaby się pogodzić w tym wypadku z zasadą praworządności oraz z zasadą słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.). Przyjęcie przez organ za podstawę wznowienia znanych mu w chwili wydawania pierwotnej decyzji okoliczności i dowodów stanowił rażące naruszenie prawa ze wszystkimi konsekwencjami stąd płynącymi (por. Pułło Mikołaj artykuł: Nowe okoliczności i nowe dowody jako podstawa wznowienia postępowania administracyjnego. Państwo i Prawo 2004/8/48 nr publikacji: 44177 oraz wyrok NSA z dnia 21 lutego 2013 r., sygn. akt I OSK 1590/12 dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Dlatego przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ w sposób niewątpliwy wyjaśni, czy odbycie przez skarżącą szkolenia zorganizowanego przez inny podmiot niż urząd pracy w ww. okresie nie było znane organowi, który również rozpoznał wniosek skarżącej o przyznanie jej jednorazowych środków na podjęcie działalności gospodarczej. Wskazać należy, że kwestii tej nie wyjaśnił również organ odwoławczy i to pomimo twierdzeń zawartych w odwołaniu, a wskazujących, że umowa nr [...] o przyznanie środków na podjęcie działalności gospodarczej przez bezrobotnego została zawarta w dniu 4 października 2014 r. i w tym czasie była uznana za osobą bezrobotną. Gdyby urząd pracy wiedział o odbytym szkoleniu oznaczałoby to, że powinien wiedzieć (po ewentualnym sprawdzeniu), czy w związku z nim skarżąca podlegała ubezpieczeniu społecznemu. Pamiętać przy tym należy, że przez pojęcie "wyjdą na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody" (art. 145 § 1 pkt 5 kpa) należy rozumieć okoliczności faktyczne lub dowody nowo odkryte w sprawie, jak również po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. Okoliczności faktyczne lub dowody nowo odkryte w sprawie to nieznane zarówno organowi orzekającemu w I i II instancji, jak i stronie, a wyrazy "wyjdą na jaw", oznaczają, że istotny jest moment ujawnienia danego dowodu lub okoliczności, czyli udostępnienia ich organowi, a nie moment faktycznego zapoznania się z nimi przez pracownika organu (wyrok NSA z 26 kwietnia 2000 r. III SA 1454/99 ONSA 2001/3/123 ). Obowiązek zawiadomienia urzędu pracy o wszelkich zmianach, nie oznacza zwolnienia organu od wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Dlatego rzeczą organu będzie ustalenie, czy w stanie faktycznym sprawy zaistniały przesłanki do wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną Powiatowego Urzędu Pracy z dnia [...] 2010 r.

Ponadto zauważyć należy, że nie ustalono, jaki podmiot, kiedy i na podstawie jakich odrębnych przepisów prawnych odprowadził składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne skarżącej w okresie od 24 maja do 25 czerwca 2010 r. W postanowieniu o wznowieniu postępowania organ powołał się na pismo ZUS, które wpłynęło do niego w dniu 14 maja 2015 r. Z pisma tego (k. 105 a.a.) nie wynikają jednak powyższe dane. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji powołał się również na ww. pismo oraz na kserokopię zaświadczenia o ukończeniu kursu oraz zaświadczenie z ZUS o przebiegu ubezpieczeń społecznych. W aktach sprawy na k. 95 znajduje się kserokopia zaświadczenia o ukończeniu kursu komputerowego z dnia 25 czerwca 2010 r. wydanego przez Instytut [...] w O, natomiast na k. 91 znajduje się skierowane do skarżącej zaświadczenie ZUS z dnia 1 lipca 2015 r. o przebiegu ubezpieczeń społecznych. Stwierdzono w nim, że skarżąca w okresie od 24 maja do 25 czerwca 2010 r. "podlegała u płatnika S" ubezpieczeniu emerytalnemu, ubezpieczeniom rentowym i ubezpieczeniu wypadkowemu jako "absolwent pobierający stypendium w okresie skierowania przez powiatowy urząd pracy na szkolenie lub odbycie stażu". Ponieważ na rozprawie skarżąca przedłożyła umowę o uczestnictwo w projekcie finansowanym ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego zawartą dnia 19 kwietnia 2010 r. zawartą ze Społeczną Szkołą [...] w O przypuszczać należy, że użyty w piśmie ZUS skrót płatnika "S" oznacza właśnie ww. Szkołę [...]. Tego organy jednak nie wyjaśniły, podobnie zresztą, jak stwierdzenia ZUS, że skarżąca została ubezpieczona jako "absolwent pobierający stypendium w okresie skierowania przez powiatowy urząd pracy na szkolenie lub odbycie stażu". Dlatego przy badaniu podstawy wznowienia, jak również, ewentualnie, podstawy wydania nowej decyzji wyżej wymienione kwestie muszą zostać wyjaśnione.

W wyroku z dnia 16 marca 2010 r. II SA/OL 75/10 WSA w Olsztynie stwierdził też, że z art. 6 ust. 9 i 9a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych wynika, że bezrobotny może być pozbawiony statusu bezrobotnego dopiero z chwilą uznania za osobę pobierającą stypendium zgodnie z ww. przepisem, przy czym samo zgłoszenie bezrobotnego do organu emerytalno – rentowego nie pozbawia automatycznie bezrobotnego jego prawa, gdyż ustawodawca wyraźnie powiązał w art. 6 ust. 1 pkt 9a ww. ustawy i art. 2 ust. 1 pkt 2 lit.f ustawy o promocji zatrudnienia ten fakt z podleganiem obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, nie zaś z faktem zgłoszenia do takiego ubezpieczenia. Ponieważ zgodnie z art. 6 ust. 9 i 9a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze RP są:

9) osobami pobierającymi zasiłek dla bezrobotnych, świadczenie integracyjne lub stypendium w okresie odbywania szkolenia, stażu lub przygotowania zawodowego dorosłych, na które zostały skierowane przez powiatowy urząd pracy, zwanymi dalej "bezrobotnymi";

9a) osobami pobierającymi stypendium w okresie odbywania szkolenia, stażu lub przygotowania zawodowego dorosłych, na które zostały skierowane przez inne niż powiatowy urząd pracy podmioty kierujące na szkolenie, staż lub przygotowanie zawodowe dorosłych, zwanymi dalej "osobami pobierającymi stypendium",

to WSA w Olsztynie stwierdził, że z powyższej regulacji wynika, że bezrobotni pobierający stypendium w okresie odbywania szkolenia, na które zgłosili się samodzielnie (a w każdym razie nie zostały na nie skierowane przez powiatowy urząd pracy), zostają pozbawieni statusu bezrobotnego, jeżeli podlegają obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników. Przy czym obowiązkowym ubezpieczeniem emerytalnym i rentowym objęte są osoby pobierające stypendium w okresie odbywania szkolenia, stażu lub przygotowania zawodowego dorosłych, na które zostały skierowane przez inne niż powiatowy urząd pracy podmioty kierujące na szkolenie, staż lub przygotowanie zawodowe dorosłych. Ustawa określa te osoby już nie jako bezrobotne, ale jako osoby pobierające stypendium i wyraźnie wiąże podleganie obowiązkowym ubezpieczeniem emerytalnym i rentowym z czynnością pobierania przez nie stypendium oraz skierowania przez inne podmioty.

Podzielając ww. stanowisko stwierdzić należy, że organy obydwu instancji nie przeprowadziły w przedmiotowej sprawie postępowania wyjaśniającego w celu jednoznacznego ustalenia, czy skarżąca z tytułu uczestnictwa w szkoleniu podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu mimo, że kwestia ta jest najważniejsza dla rozstrzygnięcia, czy można przyjąć, że z tego powodu utraciła status osoby bezrobotnej.

Odnośnie pouczeń skarżącej o prawach i obowiązkach bezrobotnej to przyznać należy, że takie pouczenia z dnia rejestracji i z dnia 5 grudnia 2005 r. znajdują się w aktach administracyjnych sprawy. Problem w tym, że z jednej strony wszystkie ww. pouczenia są sformułowane ogólnie (np. pkt III.1 w związku z pkt II, czy pkt IV.6 informacji z dnia 5 grudnia 2005 r.), a ponadto, co istotne, w umowie o uczestnictwo w projekcie finansowanym ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego z dnia 19 kwietnia 2010 r. nie ma informacji o odprowadzeniu składek na ubezpieczenie społeczne. Nie wiadomo też, czy skarżąca została powiadomiona przez organizatora szkolenia o powstaniu obowiązku ubezpieczenia społecznego, czy też później o wpłacie składek na to ubezpieczenie przez ZUS. Nie wiedząc bowiem o odprowadzeniu składek na ubezpieczenie społeczne nie mogła wypełnić obowiązku poinformowania powiatowego urzędu pracy o zmianach podanych w karcie rejestracyjnej, tym bardziej, że ocena, czy udział z własnej inicjatywy (bez skierowania powiatowego urzędu pracy) w szkoleniu realizowanym w ramach projektu finansowanego ze środków unijnych podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu nie była okolicznością oczywistą, jak wynika np. z ww. orzeczenia WSA w Olsztynie z dnia 16 marca 2010 r. II SA/OL 75/10.

Organy nie wykazały też, aby skarżąca została pouczona, że udział w jakimkolwiek szkoleniu organizowanym nie przez powiatowy urząd pracy powoduje powstanie obowiązku ubezpieczenia społecznego, a w konsekwencji utratę statusu osoby bezrobotnej. Jak wspomniano wyżej pouczenie organu o skutkach podlegania, na podstawie przepisów odrębnych, ubezpieczeniu społecznemu dla zachowania statusu osoby bezrobotnej udzielone w dniu rejestracji było bardzo ogólne (bez podania przesłanek, które powodują pozbawienie tego statusu, czy przykładu), a jednocześnie np. w pkt II pkt 4 informacji z dnia 5 grudnia 2005 r. stwierdzono, że status bezrobotnego ma osoba, która nie uczy się w szkole z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych (...). Dlatego Sąd podzielając stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 19 września 2013 r. II SA/Sz 668/13, że warunkiem zastosowania sankcji w postaci pozbawienia statusu osoby bezrobotnej za podleganie przez bezrobotnego obowiązkowi ubezpieczenia społecznego z tytułu udziału w szkoleniu zorganizowanym przez inny podmiot niż urząd pracy jest wcześniejsze pouczenie bezrobotnego o przesłankach warunkujących utratę tego statusu, uznał, że przesłanki tej w niniejszej sprawie organy nie wykazały, a brak stosownych ustaleń (z wyjątkiem pouczeń z 2005 r.) i ocen organów co do okoliczności należytego informowania strony o przesłankach warunkujących zachowanie statusu osoby bezrobotnej oraz o fakcie objęcia ubezpieczeniem społecznym w ramach udziału w szkoleniu finansowanym ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego, stanowi o naruszeniu art. 6, 7, 8 i 9 k.p.a. w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji organów I i II instancji. Jak słusznie podniesiono w ww. wyroku WSA w Szczecinie stosownie do zasad z art. 6 i 7 k.p.a "organ rozpoznając sprawę zobowiązany jest kierować się przepisem prawa ale także i słusznym interesem strony, o ile nie pozostaje on w kolizji z prawem. W doktrynie wyrażono stanowisko, że z reguły uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli wynikają dyrektywy interpretacyjne nie tylko prawa procesowego, ale również do prawa materialnego, o czym świadczy sformułowanie "do załatwienia sprawy" (por. B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Warszawa 2012 r., s. 61)". Dlatego przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu I instancji będzie zbadanie, czy skarżąca została w sposób właściwy poinformowana o objęciu jej ubezpieczeniem społecznym i konsekwencjach z tym związanych.

Z powyższych względów Sąd uznał, że nawet jeżeli istniała podstawa do wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie (powiatowy urząd pracy nie został poinformowany przez skarżącą przed wydaniem decyzji w dniu [...] 2010 r. o odbyciu szkolenia i podleganiu z tego tytułu ubezpieczeniu społecznemu, a dowiedział się o tej okoliczności po jej wydaniu), to organ administracji publicznej, po wznowieniu postępowania, winien rozważyć, z uwagi na słuszny interes strony w postępowaniu, uwzględniając okoliczności niniejszej sprawy, czy uchylając decyzję dotychczasową i wydając nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy nie powinien orzec o utracie przez A. I. statusu osoby bezrobotnej z powodu podlegania, na podstawie odrębnych przepisów, obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, w tym rozpoczęcia szkolenia lub stażu organizowanego przez inny podmiot niż urząd pracy jedynie w okresie od 24 maja do 25 czerwca 2010 r. Wprawdzie przepis art. 33 ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia stanowi, że rejestracja bezrobotnych następuje po przedstawieniu przez te osoby dokumentów niezbędnych do ustalenia ich statusu i uprawnień, a przepis art. 33 ust. 4c ustawy o promocji zatrudnienia stanowi, że w przypadku pozbawienia statusu bezrobotnego na wskazany okres ponowne nabycie tego statusu może nastąpić w wyniku ponownej rejestracji, po upływie tego okresu, przy spełnieniu warunków do zawartych w ustawie do ich nabycia to zauważyć należy, że możliwość ponownej rejestracji dotyczy w rzeczywistości sytuacji, gdy ktoś traci status bezrobotnego, a następnie aby go ponownie uzyskać musi dokonać ponownej rejestracji w powiatowym urzędzie pracy. W przypadku wznowienia postępowania i w jego wyniku uchylenia dotychczasowej decyzji i orzeczenia o utracie statusu bezrobotnego z datą prawie 5 lat wstecz (jak w nin. sprawie) taka procedura nie jest możliwa. Pozbawienie zatem statusu bezrobotnego ze wsteczną datą pozbawia go nie tylko możliwości ponownej rejestracji również z datą wsteczną (będzie mógł dokonać takiej rejestracji na nowo ale na przyszłość) ale także zabezpieczenia społecznego, a w konsekwencji naraża na dalsze ujemne konsekwencji prawne łącznie z obowiązkiem zwrotu przyznanych jednorazowych środków na podjęcie działalności gospodarczej wraz z odsetkami ustawowymi. Sytuacja taka stoi w sprzeczności z generalną zasadą sprawiedliwości społecznej wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP i słusznego interesu strony. Nie jest też zgodna z celem ustawy o promocji zatrudnienia, jakim jest łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych.

Dlatego, zdaniem Sądu rozpoznającego przedmiotową sprawę, pomimo tego, że przepis art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia, na podstawie którego wydano zaskarżoną decyzję, ma charakter bezwzględnie obowiązujący, nie zabrania orzeczenia o pozbawieniu statusu bezrobotnego jedynie za okres, w którym nie spełniał on warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Wg ustaleń organów tylko w okresie od dnia 24 maja do dnia 25 czerwca 2010 r. (okres ubezpieczenia) skarżąca nie spełniała ww. warunków, natomiast organy nie zakwestionowały, że warunki te spełniała później, tj. od 26 czerwca do 20 października 2010 r. Przepis art. art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia stanowi, że starosta pozbawia statusu bezrobotnego tego, który "nie spełnia warunków...", przez co należy rozumieć, że albo w ogóle nie spełniał wymaganych prawem warunków, jak również przestał je spełniać. W przedmiotowej sprawie skarżąca nie przestała spełniać definitywnie ww. warunków w dniu 24 maja 2010 r. skoro po 25 czerwca 2010 r. nadal nie podjęła zatrudnienia i starała się o przyznanie jednorazowych środków na podjęcie działalności gospodarczej, które jej przyznano (a zatem oceniono, że spełnia wszystkie wymagane prawem przesłanki). Sprzeczne zatem z ustaleniem organów o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu w okresie od dnia 24 maja do dnia 25 czerwca 2010 r. jest stwierdzenie zawarte w odpowiedzi na skargę, że "od 24 maja 2010 r. Skarżąca podlegała ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnemu...". Jak oświadczyła na rozprawie skarżąca nie była świadoma tego, że uczestnictwo w kursie obliguje jego organizatora do odprowadzania składek. Gdyby wiedziała o odprowadzaniu składek, to odczekałaby stosowny okres konieczny do ponownego uzyskania tego statusu. Po odbyciu kursu nadal nie pracowała i spełniała warunki do uzyskania statusu bezrobotnego (protokół rozprawy k. 55 akt sądowych).

Skoro pozbawienie statusu bezrobotnego na określony czas nie jest ustawowo wykluczone, przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien wyjaśnić, czy po 25 czerwca 2010 r. skarżąca spełniała warunki ustawowe do przyznania jej statusu bezrobotnego oraz uwzględnić tą okoliczność przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

W tym zakresie Sąd także podziela stanowisko wyrażone w orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie 19 września 2013 r. II SA/Sz 668/13, że "ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie zawiera przepisu, który regulowałby w jaki sposób określać termin utraty statusu osoby bezrobotnej w sytuacji niespełnienia przesłanki z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. 1 ustawy. Brak jest zatem uregulowania, które wskazywałoby na możliwość pozbawienia osoby objętej ubezpieczeniem społecznym statusu bezrobotnego, tylko za dany okres, w którym osoba ta podlegała ubezpieczeniu, ale brak jest również przepisu, z którego wynikałoby, aby jedynym możliwym sposobem określenia terminu zastosowania takiej sankcji stanowiła tylko i wyłącznie data powstania zdarzenia prawnego". Również w wyroku z dnia 20 czerwca 2013 r. III SA/Gd 405/13 (wszystkie powołane orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl) WSA w Gdańsku zwrócił uwagę, że ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. przewiduje dwie formy pozbawienia bezrobotnego statusu osoby bezrobotnej.

Ze względu na naruszenie przepisów postępowania administracyjnego art. 7, 77 § 1, 80 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 i 147 k.p.a w zw. z art. 33 ust. 4 pkt 1 i art. 2 ust. 1 pkt 2 lit.f ustawy o promocji zatrudnienia orzeczono jak w I sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a i 1c ppsa.

Ponownie rozpoznając sprawę rzeczą organu będzie wyjaśnienie wyżej opisanych kwestii i uwzględnienie powyższych rozważań Sądu przy wydaniu rozstrzygnięcia.