Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1949/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-09-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184, art. 204 pkt 1, art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 84 § 2
journal: Dz.U. 2000 nr 94 poz 1037
law: Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych.
article: art. 28, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 42 § 1 i 2, art. 331 § 1, art. 922 § 1, art. 1027
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: art. 1145 § 1, art. 1148, art. 11038 § 1, art. 1102 § 1, art. 10991
journal: Dz.U. 1964 nr 43 poz 296
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Chróścielewski (spr.) Sędziowie sędzia NSA Anna Lech sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant asystent sędziego Andrzej Nędzarek po rozpoznaniu w dniu 8 września 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. T. K. i J. E. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 czerwca 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 413/10 w sprawie ze skargi J. T. K. i J. E. S. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczeń 1. oddala skargę kasacyjną 2. zasądza od J. T. K. i J. E. S. na rzecz Ministra Gospodarki kwotę 200 zł (dwieście) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 czerwca 2010 r., IV SA/Wa 413/10 oddalił skargę J. T. K. i J. E. S. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczeń.

Wyrok wydano w następujących okolicznościach sprawy:

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. Minister Gospodarki utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2009 r., odmawiającą wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności: 1) orzeczenia nr 24 Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lutego 1948 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa w części dotyczącej przejętej wraz z przedsiębiorstwem Fabryka Wyrobów [...] w Krakowie, ul. [...] (zwanego dalej "spółką") - nieruchomości stanowiącej parcelę katastralną [...], objętą Lwh 501/Kw 123613/, Kraków – G. , (zwanej dalej "nieruchomością"), 2) orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] marca 1950 r. wydanego w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego o zatwierdzeniu protokołu zdawczo - odbiorczego Fabryki Wyrobów [...] w Krakowie, ul. [...].

Na powyższą decyzję Ministra z dnia [...] grudnia 2009 r. skarżący wnieśli skargę.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę zaskarżonym wyrokiem wskazał, że słusznie organ odmówił wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczeń na wniosek skarżących, albowiem skarżący nie posiadają interesu prawnego w sprawie. Zgodnie z art.28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Trafnie uznał Minister, że źródłem interesu prawnego skarżących nie może być jedynie to, że są oni spadkobiercami wspólników spółki oraz że są spadkobiercami współwłaścicieli nieruchomości znacjonalizowanej wraz z majątkiem spółki.

Prawidłowość takiego stanowiska wynika - w odniesieniu do oceny skutków prawnych wynikających z faktu, że skarżący są spadkobiercami wspólników spółki -z nie budzącego zastrzeżeń założenia, że w sytuacji, w której spółka jawna istnieje to wyłącznie ona, reprezentowana przez wspólników ma legitymację do żądania wszczęcia postępowania mającego na celu wzruszenie orzeczeń administracyjnych, dotyczących majątku tej spółki. Interes spadkobierców wspólników można uznać w tej sytuacji za realnie istniejący, niemniej ma on wymiar wyłącznie faktyczny.

Skuteczne wywiedzenie, że źródłem interesu prawnego w postępowaniu o stwierdzenie nieważności orzeczeń dotyczących majątku spółki jawnej może być następstwo prawne (spadkobranie) po wspólnikach spółki możliwe byłoby wyłącznie pod warunkiem wykazania, że spółka w sposób trwały nie może być stroną tego postępowania z uwagi na ustanie jej bytu prawnego. Brak podstaw do uznania, że przesłanki te ziściły się w niniejszej sprawie. Ze znajdującego się w aktach sprawy wyciągu pełnego z Rejestru Handlowego II RHA VII 228 wynika, że spółka jawna Fabryka Wyrobów [...] Kraków [...], nie została z tego rejestru wykreślona. Mając na uwadze, że wpis o wykreśleniu spółki jawnej z rejestru handlowego miał charakter konstytutywny przyjąć należy, że z formalnego punktu widzenia spółka ta w dalszym ciągu istnieje w obrocie prawnym. Argumentacja skarżących, że byt prawny spółki ustał nie zasługuje na uwzględnienie. Po drugie, Sąd wskazał, że w świetle przepisów kodeksu nawet skuteczne rozwiązanie spółki jawnej nie prowadziło w sposób automatyczny do ustania jej bytu prawnego. Bez wątpienia skarżący nie wykazali, że w niniejszej sprawie doszło do wykreślania spółki z rejestru. Skarżący nie wykazali również, że skutecznie wstąpili w prawa wspólników spółki.

Zdaniem Sądu, w świetle przepisów kodeksu handlowego ewentualność wstąpienia spadkobiercy wspólnika w prawa wspólnika spółki była uzależniona od uwzględnienia takiej ewentualności w umowie spółki. Argumentacja, którą skarżący przedłożyli na rzecz tezy, że umowa spółki zawierała klauzulę wstąpienia spadkobiercy wspólnika w prawa wspólnika spółki jest z konieczności - wobec niezachowania się egzemplarza umowy - oparta o domniemania. Następstwo prawne jednego podmiotu po drugim nie może jednakże pozostawać w sferze domniemań, czy poszlak, musi bowiem zostać wykazane w sposób nie budzący wątpliwości w oparciu o wiarygodne i jednoznaczne podstawy. Standard ten musi być dochowany zwłaszcza w tych postępowaniach administracyjnych, w których - jak to ma miejsce w sprawie niniejszej - ich przedmiot przedstawia znaczną wartość materialną. Skarżący winni w te sytuacji rozważyć ewentualność podjęcia działań mających na celu uporządkowanie statusu prawnego spółki. Skarżący muszą zatem wykazać w sposób jednoznaczny, że są wspólnikami spółki lub że spółka utraciła byt prawny, w związku z czym mogą wywodzić swój interes prawny z samego faktu bycia spadkobiercami wspólników. W tej sytuacji nie ma zasadniczego znaczenia podniesiona w skardze kwestia badania ważności wpisu do rejestru handlowego osoby uprawnionej do reprezentowania spółki (J. M. B. ). Nawet bowiem, gdyby okazało się, że osoba ta nie ma prawa do reprezentowania spółki, to w niczym nie polepsza to sytuacji procesowej skarżących, albowiem nie oznacza to automatycznie, że reprezentantami spółki są spadkobiercy, lub też że można uznać, że z uwagi na brak reprezentacji spółki legitymacja przechodzi na spadkobierców wspólników.

Jeżeli chodzi o ewentualność wywiedzenia interesu prawnego skarżących z faktu spadkobrania po współwłaścicielach nieruchomości znacjonalizowanej wraz majątkiem spółki, Sąd w pełni podzielił stanowisko Ministra, że interesu tego nie da się wywieść w sytuacji, w której skarżący nie przeprowadzili przed polskim sądem postępowania spadkowego w odniesieniu do nieruchomości położonych w Polsce. Skarżący nie wystąpili o stwierdzenie nabycia spadku, a jedynie prognozują, że wszczęcie procedury nie doprowadzi do korzystnego rezultatu. Prognozę tę opierają na poglądzie wyrażonym w uzasadnieniu postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 9 sierpnia 2000 r., sygn. akt 804/2000, zgodnie, z którym jurysdykcji sądów polskich nie uzasadnia ekspektatywa odzyskania nieruchomości położonej w Polsce przez osobę nie mającą obywatelstwa polskiego. W ocenie Sądu formułowanie takich obaw jest przedwczesne, w sytuacji, gdy skarżący nie podjęli próby przeprowadzenia stosownej procedury. Dopiero ewentualne formalne potwierdzenie jej niedopuszczalności może być przesłanką do rozważenia innych źródeł interesu prawnego skarżących. W tym kontekście podniesiona w skardze kwestia dokonania przez Ministra wadliwej oceny prawidłowości formy dokumentów składanych przez skarżących w postępowaniu sądowym nie ma wpływu na wynik sprawy. Skarga nie ma zatem usprawiedliwionych podstaw.

Z powyższych względów Sąd na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm. – dalej - p.p.s.a.) oddalił skargę.

Od powyższego wyroku J. T. K. i J. E. S. wnieśli skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości, domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oraz zasądzenia na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.

Jako podstawy kasacyjne wskazano naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

1. Art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi, podczas gdy decyzja organu administracji wydana została w sprawie z naruszeniem następujących przepisów postępowania i prawa materialnego:

a) art. 28 k.p.a., w zw. art. 922 § 1 k.c. i art. 1027 k.c, a także w zw. z art. 1145 § 1 i art. 1148 k.p.c.(obu w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2009 r.) poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji przyjęcie, że skarżący nie wykazali interesu prawnego, uprawniającego ich do żądania podjęcia czynności przez organ administracji, a zatem nie przysługuje im przymiot strony w postępowaniu, mimo iż z powołanych przepisów prawa materialnego i postępowania wynika, że taki interes prawny mają jako spadkobiercy współwłaścicieli nieruchomości znacjonalizowanej wraz z majątkiem spółki,

b) art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., poprzez uznanie, że istotne w sprawie okoliczności można udowodnić wyłącznie określonymi środkami dowodowymi oraz w konsekwencji bezzasadne nierozpatrzenie przedłożonych przez Skarżących dowodów w postaci wniosku o wpis do rejestru handlowego z dnia 12 maja 1939 r. oraz odpisu pełnego z Rejestru Handlowego II RHA VII 228, skutkujące przyjęciem, że skarżący nie wykazali istnienia w umowie spółki jawnej Fabryka Wyrobów [...] zapisu, zgodnie z którym spadkobiercy wspólników wstępują w ich prawa i obowiązki, bez rozpatrzenia przedłożonych przez Skarżących dowodów.

2. Art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez pominięcie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazania podstaw prawnych i przesłanek, jakimi kierował się Sąd, nieuwzględniając zarzuty skarżących, dotyczące naruszenia prawa przez organ administracji - Ministra Gospodarki, wynikającego z przyjęcia, iż jedynym dokumentem mogącym wykazać następstwo prawne po współwłaścicielu znacjonalizowanej nieruchomości jest postanowienie o stwierdzeniu nabycia praw do spadku, wydane przez polski sąd powszechny;

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że w ocenie skarżących, wyrażony przez Sąd I instancji pogląd, zgodnie z którym, w celu wywiedzenia ich interesu prawnego (wynikającego z faktu następstwa prawnego po współwłaścicielach nieruchomości znacjonalizowanej wraz z majątkiem spółki) konieczne jest przeprowadzenie przez nich postępowania spadkowego po współwłaścicielach nieruchomości, co do nieruchomości położonych w Polsce (przed polskim sądem powszechnym), czy też podjęcie próby skutecznego przeprowadzenia takiego postępowania, jest błędny i wynika z niezastosowania następujących przepisów postępowania i prawa materialnego: art. 922 § 1 k.c., art. 1027 k.c, art. 1145 § 1, art. 1148 k.p.c. (obu w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2009 r.) i art. 1138 k.p.c.

Stan faktyczny sprawy obejmuje ustalenie przyjęte również przez Sąd I instancji, że skarżący przedstawili uchwałę spadkową Sądu Grodzkiego w Krakowie z dnia 29 listopada 1938 r. stwierdzająca nabycie spadku po B. S. oraz postanowienie Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 23 lutego 2009 r. (sygn. akt: [...]) o uznaniu na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej, wymienionych w nim orzeczeń sądów państw obcych, stwierdzających, nabycie praw do spadku po W. S. , E. K. , S. R. S. i O. S. potwierdzających, że skarżący są następcami prawnymi pod tytułem ogólnym osób (B. S. i W. S. ), które były współwłaścicielami nieruchomości znacjonalizowanej wraz z majątkiem spółki. Uznanie tych orzeczeń nastąpiło z zastrzeżeniem, że nie dotyczy nieruchomości położonej w Polsce. Z tak ustalonego stanu faktycznego, zgodnie z powołanymi wyżej normami prawa materialnego i procesowego, wynika, że Skarżący legitymują się skutecznymi w Polsce orzeczeniami spadkowymi stwierdzającymi, że nabyli w drodze dziedziczenia ogół praw i obowiązków majątkowych swych poprzedników, za wyjątkiem praw do nieruchomości położonych w Polsce (tj. praw rzeczowych do takich nieruchomości i ich posiadania - art. 1107 k.p.c.).

W ocenie skarżących, ich interes prawny wywodzony z dziedziczenia w żądaniu zbadania legalności decyzji administracyjnej dotyczącej znacjonalizowanego majątku poprzedników prawnych nie stanowi realizacji ich prawa rzeczowego, w tym własności, ani posiadania -bez względu na przedmiot i skutki skarżonej decyzji administracyjnej. Rozstrzygnięcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej nigdy nie powoduje bowiem przyznania prawa własności, czy innego prawa rzeczowego lub posiadania, a jedynie może, w przypadku stwierdzenia nieważności decyzji, przywrócić stan prawny istniejący przez wydaniem nieważnej decyzji na podstawie innych zdarzeń prawnych. Skoro zatem żądanie zbadania legalności decyzji administracyjnej, nie stanowi realizacji prawa do nieruchomości, a Skarżący wykazali nabycie w drodze dziedziczenia wszelkich innych praw majątkowych ich poprzedników prawnych; ustalenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że Skarżący nie wykazali interesu prawnego, narusza art. 28 k.p.a., z powodu niezastosowania przepisów prawa materialnego i procesowych wskazanych w tym zarzucie kasacyjnym, stanowiących materialnoprawną podstawę interesu prawnego Skarżących. Powołanie przez Skarżących poglądu Sądu Najwyższego, wyrażonego w postanowieniu z dnia 9 sierpnia 2000 r., (sygn. akt [...]), a wskazanego w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, służyło jedynie potwierdzeniu, że prezentowany w skardze kasacyjnej pogląd, że roszczenie dotyczące nieruchomości, czy też ekspektatywa jej odzyskania nie są tożsame z prawem do nieruchomości (uzasadniającym istnienie jurysdykcji krajowej), został podzielony w cytowanym orzeczeniu Sądu Najwyższego.

Skarżący kwestionują stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zgodnie, z którym nie wykazali oni, że skutecznie wstąpili w prawa i obowiązki wspólników spółki Fabryka Wyrobów [...] z siedzibą w Krakowie. Przepis art. 75 § 1 k.p.a., stanowi, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny". Jest przy tym rzeczą oczywistą, że kwestia istnienia stosownego zapisu w umowie spółki powinna być w pierwszej kolejności dowodzona przy pomocy tej właśnie umowy, jednak w sytuacji, gdy odszukanie tego dokumentu okazało się niemożliwe (jak informowali skarżący w toku postępowania - nie zachował się on wśród dokumentacji przechowywanej w sądzie rejestrowym - Sądzie Rejonowym dla Krakowa -Śródmieścia w Krakowie, Wydział XI Gospodarczy KRS), brak jest powodów, dla których nie należy uznać za dowody innych przedkładanych przez skarżących dokumentów. Stanowisko przeciwne jest przejawem zastosowania przez organ administracji formalnej teorii dowodów, co niesłusznie zaakceptował Wojewódzki Sąd Administracyjny, a w konsekwencji nie rozpatrzył tych dowodów (wniosku o wpis do rejestru handlowego z dnia 12 maja 1939 r. oraz odpisu pełnego z Rejestru Handlowego II RHA VII 228), co stanowi także naruszenie art. 77 § 1 k.p.a.

Równocześnie, skarżący kwestionują tezę Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że wartość nieruchomości, wskazanej we wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczeń, ma wpływ na standardy dotyczące postępowania dowodowego w toku postępowania administracyjnego. Kwestia ta jest dla ww. postępowania całkowicie irrelewantna, tak z uwagi na przepisy prawa (które nie wymuszają konieczności stosowania innych - bardziej rygorystycznych standardów, w uzależnieniu od wartości nieruchomości), jak i sam cel postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności orzeczeń.

Skarżący zarzucają także, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny nie odniósł się do przedstawionej przez nich argumentacji na rzecz tezy, że niedopuszczalne jest działanie organu administracji, polegające na przyjęciu, iż jedynym dokumentem mogącym wykazać następstwo prawne po współwłaścicielu znacjonalizowanej nieruchomości jest postanowienie spadkowe, wydane przez polski sąd powszechny (w sytuacji, gdy skarżący przedłożyli w toku postępowania zarówno zagraniczne orzeczenia spadkowe, jak i orzeczenie sądu polskiego uznające ww. orzeczenia za skuteczne na terenie Rzeczpospolitej). Stanowisko takie jest błędne z powodów wywiedzionych wyżej w skardze kasacyjnej.

W złożonej odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Gospodarki wniósł o jej oddalenie. Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył także uczestnik postępowania – Krakowskie Zakłady Wyrobów [...] Sp. z o.o. wnosząc o jej oddalenie. W uzasadnieniu tej odpowiedzi na skargę kasacyjną podniesiono m.in.:, iż następstwo prawne nie może pozostawać w sferze domniemań, a musi być wykazane w oparciu o wiarygodne i jednoznaczne podstawy.. Spółka jawna [...] nie utraciła swej podmiotowości prawnej, a skarżący nie wykazali, iż są jej wspólnikami. Powołano się też na przepis art. 10991 k.p.c., zgodnie z którym: "Jeżeli brak podstaw uzasadniających jurysdykcję krajową w sprawie, a przeprowadzenie postępowania przed sądem lub innym organem państwa obcego nie jest możliwe albo nie można wymagać jego przeprowadzenia, sprawa należy do jurysdykcji krajowej, gdy wykazuje wystarczający związek z polskim porządkiem prawnym".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wniesiona w rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do przepisu art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie lub kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Przepis ten określa podmioty posiadające legitymację procesową w postępowaniu administracyjnym. Legitymacja procesowa oznacza uprawnienie do wzięcia udziału w danym postępowaniu w charakterze strony. Omawiany przepis wiąże pojęcie strony z interesem prawnym lub prawnym obowiązkiem. Jest się stroną, jeżeli posiada się w danym postępowaniu interes prawny lub obowiązek prawny albo jeśli żąda się postępowania ze względu na posiadany interes prawny lub obowiązek. W orzecznictwie NSA dominuje pogląd, zgodnie, z którym interes prawny można wyprowadzić tylko z przepisów prawa materialnego (por. np. wyrok NSA z 10 marca 1989 r., IV SA 1254/88, powołany za: Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym z orzecznictwem NSA i SN, red. R. Hauser, Warszawa 1998, s. 98; wyrok NSA z 29 stycznia 1991 r., IV SA 972/90, ONSA 1991, nr 3–4, poz. 52; wyrok NSA z 30 listopada 1993 r., II SA 1783/93, powołany za: Kodeks postępowania administracyjnego..., red. R. Hauser, s. 112). Inaczej mówiąc, podmiot, dla którego z przepisów prawa materialnego nie wynikają żadne uprawnienia ani obowiązki, nie ma przymiotu strony w świetle art. 28 k.p.a., nie jest więc legitymowany do żądania wszczęcia postępowania czy też kwestionowania zapadłych w tym postępowaniu rozstrzygnięć.

W rozpoznawanej sprawie nie może być najmniejszych wątpliwości, iż z formalnoprawnego punktu widzenia Fabryka Wyrobów [...] własność [...] w Krakowie nadal istnieje. Tylko ta Spółka posiada interes prawny w rozumieniu powołanego art. 28 k.p.a. w kwestionowaniu w trybie stwierdzenia nieważności orzeczenia nr 24 Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lutego 1948 r. o przejęciu przedsiębiorstwa na własność Państwa w części dotyczącej nieruchomości stanowiącej parcelę katastralną [...] objętej Lwh 501/Kw 123613/Kraków – G. oraz orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] marca 1950 r. wydanego w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego o zatwierdzeniu protokołu zdawczo - odbiorczego Fabryki Wyrobów [...] w Krakowie, ul. [...]. Podzielić należy w tej mierze rozważania zawarte w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji, iż nawet, gdy ziściła się przesłanka rozwiązania Spółki określona w art. 112 pkt 4 k.h. (śmierć wspólnika lub ogłoszenie jego upadłości) winna nastąpić likwidacja Spółki - art. 122 § 1 k.h., której końcowym elementem jest wykreślenie Spółki z rejestru handlowego, co mogło nastąpić także na wniosek wspólników (art. 139 § 1 k.h.).

Skoro więc Spółka nadal istnieje w świetle przepisów ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. nr 94, poz. 1037 z późn. zm.), gdyż art. 84 § 2 tej ustawy stanowi, iż rozwiązanie spółki następuje z chwilą jej wykreślenia z rejestru handlowego, to podzielić należy stanowisko Sądu I instancji, co do racjonalności rozważenia przez skarżących podjęcia kroków zmierzających do ustanowienia dla niej kuratora - art. 42 § 1 i 2 w zw. z art. 331 § 1 k.c. Tylko taki kurator w chwili obecnej posiadałby interes prawny w złożeniu wniosku o stwierdzenie nieważności "decyzji nacjonalizacyjnych" odnoszących się do majątku Spółki, w ty także należącej do niej nieruchomości.

Zauważyć można, iż skarżący domagający się stwierdzenia nieważności owych "decyzji nacjonalizacyjnych" w części dotyczącej przejętej na rzecz państwa nieruchomości" legitymują się postanowieniem Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 23 listopada 2009 r., sygn. akt [...], o uznaniu na obszarze RP wskazanych w nim orzeczeń państw obcych stwierdzających nabycie spadku po W. S. , E. K. , S. R. S. i O. S. i potwierdzających, że są oni następcami prawnymi B. S. i W. S. Podkreślić należy mocno, iż uznanie tych orzeczeń nastąpiło z zastrzeżeniem, iż nie dotyczy ono nieruchomości położonej w Polsce. Już tylko z tego tytułu uznać trzeba, iż nie posiadają oni interesu prawnego, a wyłącznie interes faktyczny, w żądaniu stwierdzenia nieważności "decyzji nacjonalizacyjnych" w części dotyczącej nieruchomości. Do wystąpienia z takim żądaniem nie posiadają żadnego interesu prawnego.

Reasumując, żądanie stwierdzenia nieważności tych decyzji w części odnoszącej się do przejętej przez Państwo nieruchomości mogło by być skutecznie złożone, (w znaczeniu obligującym organ administracji do wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności), gdyby skarżącym udało się wykazać, że w wyniku dziedziczenia są wspólnikami Spółki, co na obecnym etapie postępowania jest niemożliwe z uwagi na brak umowy Spółki, albo gdyby skarżący doprowadzili do likwidacji Spółki. Wtedy, na ogólnych zasadach jako spadkobiercy jej wspólników, o ile uzyskają stwierdzenie nabycia spadku skuteczne na terenie Rzeczypospolitej, także w odniesieniu do nieruchomości, będą posiadali tytuł prawny do żądania stwierdzenia nieważności "decyzji nacjonalizacyjnych"

Z przedstawionych wyżej względów zarzut naruszenia art. 28 k.p.a. w zw. z art. 922 § 1 i 1027 k.c. oraz art. 1145 § 1 i art. 1148 k.p.c. jest nietrafny.

Całkowicie chybiony jest też zarzut naruszenia art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Treści umowy Spółki nie można domniemywać, okoliczność, iż przed II Wojną Światową doszło do zmian w składzie Spółki, bez konfrontacji jej z treścią umowy Spółki nie przesądza o tym, że bezwarunkowo w miejsce zmarłego wspólnika wchodzili w skład spółki jego następcy prawni.

Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. jest całkowicie niezrozumiały. Skoro postanowienie Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 23 listopada 2009 r., sygn. akt [...], o uznaniu na obszarze RP wskazanych w nim orzeczeń państw obcych stwierdzających nabycie spadku po W. S. , E. K. , S. R. S. i O. S. i potwierdzających, że skarżący są następcami prawnymi B. S. i W. S. nie dotyczy ono nieruchomości położonej w Polsce, to wydaje się oczywistym konkluzja, iż skarżący nie posiadają tytułu prawnego do domagania się stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej przejęcia na rzecz Państwa należącej do Spółki nieruchomości, skoro nie posiadają w tym zakresie tytułu prawnego.

Stosownie do art. 11038 § 1 k.p.c. do wyłącznej jurysdykcji krajowej należą sprawy o prawa rzeczowe na nieruchomości i o posiadanie nieruchomości położonej w RP, jak również sprawy ze stosunku najmu, dzierżawy i innych stosunków dotyczących używania takiej nieruchomości. Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 6 marca 1970 r., I CR 3/70. LEX nr 6687 wydanym na tle ówcześnie obowiązującego art. 1102 § 1 k.p.c. stwierdził, że postępowanie spadkowe po cudzoziemcu, a także obywatelu polskim, w zakresie wchodzących w skład spadku praw rzeczowych do nieruchomości na terenie Polski podlega wyłącznej jurysdykcji sądów polskich.

W postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 9 sierpnia 2000 r., I CKN 804/00, LEX nr 51836, stwierdzono, iż "roszczenie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej odmawiającej poprzedniej właścicielce ... przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w Warszawie" nie stanowi podstawy do zastosowania art. 1102 § 1 k.p.c. Jeżeli ten pogląd prawny miałby być nadal aktualny na tle obecnie obowiązującego art. 11038 § 1 k.p.c., to należy zauważyć, iż trafnie w tym zakresie podniesiono w odpowiedzi na skargę kasacyjną Krakowskich Zakładów Wyrobów [...] Sp. z o.o. w Krakowie, iż skarżący mogą złożyć w polskim sądzie wniosek w trybie art. 10991 k.p.c. o stwierdzenie nabycia spadku. Przepis ten stanowi, że Jeżeli brak podstaw uzasadniających jurysdykcje krajowa w sprawie, a przeprowadzenie postępowania przed sądem lub innym organem państwa obcego nie jest możliwe lub nie można wymagać jego przeprowadzenia, sprawa należy do jurysdykcji krajowej, jeżeli wykazuje wystarczający związek z polskim porządkiem prawnym". Przepis ten wprowadził do polskiego porządku prawnego instytucję jurysdykcji koniecznej, służącą unikaniu negatywnych konfliktów jurysdykcyjnych i zapewnieniu możliwości regulacji prawa do sądu – M. P. Wójcik [w:] J. Bodio, T. Demendecki, A. Jakubecki, O. Marcewicz, P. Telenga, M.P. Wójcik, Komentarz aktualizowany do art. 1099(1) Kodeksu postępowania cywilnego, Lex/el 2011.

Uzyskane orzeczenie sądowe w tym zakresie pozwali spadkobiercy wylegitymować się swym statusem przed innymi osobami i organami – art. 1027 k.c.

Mając na uwadze podniesione wyżej względy na podstawia art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.