Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 711/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-07-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 2a, ust. 2b
journal: Dz.U. 2004 nr 4 poz 27
law: Ustawa z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych - tekst jednolity.
article: art. 77 § 1 i art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Borowicz (spr.) Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia del. WSA Małgorzata Rysz Protokolant Katarzyna Krawczyk po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ministra Finansów od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 17 lutego 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 1931/09 w sprawie ze skargi R. G. S. Spółki z o.o. w G. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie rozstrzygnięcia o charakterze gier na automatach 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Ministra Finansów na rzecz R. G. S. Spółki z o.o. w G. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem objętym skargą kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., po rozpoznaniu sprawy ze skargi R. G. S. Spółki z o.o. w G. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] września 2009 r., w przedmiocie uznania gier za gry na automatach, uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2009 r., stwierdził, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu oraz zasądził od Ministra Finansów na rzecz skarżącej Spółki zwrot kosztów postępowania.

Relacjonując przebieg sprawy Sąd I instancji podał, że w związku z pismem Urzędu Celnego w S. z dnia [...] kwietnia 2009 r. o rozstrzygnięcie w trybie art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 27 ze zm.) co do charakteru gier na automatach: "R." nr [...], "J." nr [...] w barze K. w Ł., "P." nr [...], "S." nr [...], "J." nr [...] w T. w Ł. oraz "P." nr [...] i "S." nr [...] w barze P. w L., Minister Finansów wszczął postępowanie administracyjne we wskazanym przedmiocie.

Minister Finansów decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. rozstrzygnął, iż wymienione gry są grami na automatach w rozumieniu ustawy o grach i zakładach wzajemnych. Organ powołał się na przeprowadzony i opisany w protokołach nr [...] i [...] eksperyment procesowy, podczas którego ustalono przebieg gry na ww. automatach. Po zakredytowaniu automatów monetami o odpowiednich nominałach grający otrzymywał punkty kredytowe, za które mógł prowadzić grę. Po upływie wykupionego czasu gry automaty wyłączały się, a po wrzuceniu kolejnych monet możliwa była dalsza gra z wykorzystaniem wcześniej wykupionych punktów kredytowych. Po zgraniu posiadanych punktów automaty wyłączały się przed upływem wykupionego czasu gry. Na podstawie wyników eksperymentu, protokołu przesłuchania J. M., w którym stwierdził on, iż "zgromadzone na automatach w czasie gry punkty umożliwiają jedynie kontynuację gry" oraz opinii Stowarzyszenia Rzeczoznawców Technicznych Urządzeń Rozrywkowych z dnia [...] kwietnia 2008 r. dotyczącej automatu tego samego typu, organ uznał, iż wymienione automaty umożliwiają uzyskanie wygranej w postaci punktów kredytowych, które można wykorzystać w nowej grze. Eksperyment procesowy stanowił według organu dowód, że grający miał możliwość przedłużania gry bez ponoszenia dodatkowych kosztów i bez znaczenia jest, czy taką wygraną można skonsumować, rozpoczynając nową grę, czy grając dalej w tę samą grę – przechodząc na jej dalsze etapy. Organ zauważył, że przez wniesienie opłaty gracz dostaje możliwość rozpoczęcia gry, a jej czas będzie uzależniony od przypadku. Celem i wygraną jest kontynuowanie gry, choć nie dłużej, niż pozwala na to ogranicznik czasu i jak stwierdził organ, fakt ograniczenia maksymalnego czasu gry w żadnym razie nie powoduje, że gra taka traci cechy wygranej w rozumieniu ustawy o grach i zakładach wzajemnych. Minister Finansów podkreślił, iż w przypadku wygranej grający uzyskuje dodatkowe punkty kredytowe, które są zapisywane na liczniku automatu. Ponowne wrzucenie monety powoduje, że gracz ma do dyspozycji nowe kredyty oraz te niewykorzystane w poprzedniej grze. W wyniku wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Finansów decyzją z dnia [...] września 2009 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu, odnosząc się do wnioskowanej opinii Ś. Zespołu Rzeczoznawców i Ekspertów Sądowych w S., stwierdził, że stan faktyczny sprawy został całkowicie wyjaśniony, a żądanie strony dotyczy okoliczności potwierdzonej już innymi dowodami. Nadto według organu w sprawie nie było niezbędne dokonanie oględzin automatów, a złożona przez skarżącą opinia biegłego M. J. nie wniosła do sprawy żadnych nowych, istotnych wiadomości.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. wniosła R. G. S. Sp. z o.o.

Sąd I instancji uzasadniając uwzględnienie skargi podał, że w sprawie organ uznał, iż gry, których dotyczyło postępowanie, są grami na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 2a ustawy o grach i zakładach wzajemnych, przy czym są to gry o wygrane rzeczowe. Jak wywiódł Sąd, w przedmiotowej sprawie gra niezależnie od wyniku kończy się najdalej wraz z upływem wykupionego czasu i powstaje kwestionowana przez skarżącą możliwość wykorzystania zdobytych punktów w następnej bądź dalszej grze. W zaskarżonej decyzji okoliczność ta nie została, w ocenie Sądu, dostatecznie rozpoznana i wyjaśniona, ponieważ nie jest wiadome, czy zdobyte w trakcie opłaconej gry punkty, bez - jak twierdzi organ - dodatkowych opłat, pozwalają rzeczywiście na uruchomienie kolejnej gry lub kontynuowanie gry dotychczasowej. W ocenie Sądu, organ, po pierwsze, nie wyjaśnił czytelnie na czym polega korzyść ze zdobytych punktów kredytowych, a po drugie, nie ustalił, jaka jest wymierna wartość osiągniętej wygranej punktowej, tak jak nie ustalił wymiernej wartości wygranej w postaci przejścia zdobytych punktów na kolejną grę. Organ kilkakrotnie powtarza, że z jednej strony zdobyte punkty kredytowe umożliwiają dalszą grę bez ponoszenia dodatkowych opłat, a z drugiej strony twierdzi, iż nawet w przypadku zdobycia punktów kredytowych ich wykorzystanie w następnej grze jest możliwe po dokonaniu opłaty. Z powyższego WSA wywiódł braki i sprzeczności w decyzji, uniemożliwiające pozostawienie jej w obrocie prawnym.

Wątpliwości Sądu budziło również przeprowadzone przez organ postępowanie w zakresie odnoszącym się do oceny zgromadzonych w sprawie dowodów. Organ dokonane przez siebie ustalenia faktyczne co do rodzaju gry na przedmiotowych automatach oparł na protokołach z eksperymentu procesowego przeprowadzonego przez Urząd Celny w S., protokołach przesłuchania Prezesa skarżącej spółki J. M. i na opinii Stowarzyszenia Rzeczoznawców Technicznych Urządzeń Rozrywkowych dotyczącej automatu tego samego typu co automaty poddane rozstrzygnięciu Ministra Finansów. Wnioski wyprowadzone na podstawie tych dowodów nie zostały jednak przez Sąd I instancji uznane za przekonujące, wobec pobieżnej oceny dowodu z opinii M. J. oraz nieuwzględnienia wniosków dowodowych skarżącej dotyczących zwrócenia się o opinię do biegłego w przedmiocie budowy urządzeń, zasad ich działania i posiadanych cech konstrukcyjnych wraz z odpowiedzią na pytanie czy urządzenia te umożliwiają grającemu jakąkolwiek wygraną, a także wobec faktu, że opinia, na której oparł się organ, nie dotyczy żadnego z automatów objętych zaskarżoną decyzją oraz iż jest ona sprzeczna z opinią M. J. uznaną przez organ "za niewnoszącą nic nowego do sprawy". Takie działanie organu WSA uznał za niezgodne z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Kluczowe w sprawie bowiem jest ustalenie, czy sporne automaty generują wygrane rzeczowe, a jeśli tak, to jaką one mogą mieć wartość. W sytuacji, gdy w aktach sprawy znajdują się sprzeczne opinie co do tej zasadniczej kwestii, organ powinien zarówno dopuszczonym przez siebie środkiem dowodowym, jak i rozważając złożone przez skarżącą wnioski dowodowe, przesądzić czy przedmiotowe automaty są automatami w rozumieniu przepisu art. 2 ust. 2a o grach i zakładach wzajemnych czy automatami, o których mowa w art. 2 ust.2b tej ustawy. W tej sytuacji, organ naruszył również art. 2 ust. 2a o grach i zakładach wzajemnych, decydując o zastosowaniu tego przepisu w nieustalonym do końca stanie faktycznym. Wobec powyższego Sąd orzekł powołując w podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2005 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Minister Finansów, zaskarżając to orzeczenie w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy WSA w W. do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Wyrokowi zarzucono naruszenie:

I. Prawa materialnego przez niewłaściwą wykładnię (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) poprzez naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a., poprzez ocenę przez WSA, iż Minister Finansów w swoim rozstrzygnięciu naruszył art. 2 ust. 2a ustawy o grach i zakładach wzajemnych – poprzez zastosowanie tego przepisu w nieustalonym stanie faktycznym.

II. Przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) poprzez naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a., poprzez ocenę przez WSA, iż Minister Finansów w swoim rozstrzygnięciu naruszył art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., poprzez niezebranie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz niedokonanie oceny czy dana okoliczność została udowodniona na postawie całokształtu materiału dowodowego – wydanie decyzji z naruszeniem rygorów procedury administracyjnej mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Uzasadniając zarzuty skargi kasacyjnej organ podniósł, że w ramach prowadzonego postępowania podjął wszelkie niezbędne kroki zmierzające do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozpatrzenia sprawy. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono precyzyjnie przesłanki rozstrzygnięcia, które zostało podjęte w oparciu o całość zebranego w sprawie materiału dowodowego. Minister Finansów wskazał, że w decyzji, w odniesieniu do opinii biegłego M. J., podał, iż "W treści przedmiotowej opinii biegły wskazał jedynie, że wygrane punkty kredytowe uzyskane w trakcie gry dopisywane są do punktów jakie uzyskuje się poprzez wrzucenie kolejnej monety. Powyższe stwierdzenie biegłego potwierdza zasadniczo powzięte przez organ ustalenie, że ponowne wrzucenie monety powodowało, że gracz miał do dyspozycji nowe kredyty oraz te niewykorzystane w poprzedniej grze. Tak więc przeniesione z poprzedniej gry wygrane punkty kredytowe dawały szansę pełnego wykorzystania opłaconego czasu następnej gry, a tym samym dłuższej gry". Tak więc organ, w jego ocenie, odniósł się do treści ww. opinii, wskazując przy tym dlaczego jej treść nie wnosi żadnych nowych istotnych wiadomości w sprawie. W treści obydwu decyzji organu będących przedmiotem skargi strony, Minister Finansów wskazał również przyczyny, dla których w sprawie nie zachodzi potrzeba przeprowadzania dodatkowego środka dowodowego w postaci kolejnej opinii technicznej. Nadto, co podkreślił kasator, opinia biegłego M. J. potwierdza zasadniczo powzięte przez organ ustalenie.

Sądowi zarzucono również, że ograniczył się jedynie do podniesienia kwestii wysokości wygranych, pomijając całkowicie fakt, iż w definicji gier na automatach o niskich wygranych zawarte jest zarówno ograniczenie wartości jednorazowej wygranej, jak i wartości maksymalnej stawki za jedną grę, określoną w ustawie o grach i zakładach wzajemnych obowiązującej w dniu wydawania przedmiotowego rozstrzygnięcia Ministra Finansów w wysokości 0,07 euro, którego równowartość ustala się według kursu kupna ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski, z ostatniego dnia poprzedniego roku kalendarzowego. Z materiałów zgromadzonych w przedmiotowym postępowaniu wynika, że w grach na przedmiotowych automatach przekroczona była wartość stawki, zatem rozważanie, czy gry na przedmiotowych automatach są grami na automatach o niskich wygranych było niezasadne. Skoro materiał dowodowy zebrany w sprawie ewidentnie wskazywał, że te gry są grami na automatach, Minister Finansów w tym zakresie orzekł.

Minister Finansów podniósł również, że wykazał, iż wygraną jest możliwość kontynuowania uprzednio rozpoczętej gry przy zwiększonym poziomie trudności, wymagającym większych umiejętności bez konieczności dokonywania nowej opłaty bądź rozpoczęcie nowej gry ze zwiększoną pulą punktów kredytowych, które pozostały zapisane na automacie z poprzedniej gry. Wygrana w tych grach ma wartość pieniężną odpowiadającą wysokości ewentualnej nowej opłaty, tj. 1 zł za możliwość gry przez maksymalnie 4 minuty. Tak więc w pierwszym okresie gry wygraną jest możliwość pełnego wykorzystania opłaconego czasu gry, zaś w drugim okresie, po wrzuceniu ponownie monety, gracz ma do dyspozycji nowe kredyty oraz te niewykorzystane w poprzedniej grze. Z przedstawionego stanu faktycznego organ wywiódł, iż ponad wszelką wątpliwość wykazał występowanie wymiernej wygranej w grach na przedmiotowych automatach.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną R. G. S. Sp. z o.o. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Powyższa zasada oznacza związanie tego sądu podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej, które decydują o tym w jakim zakresie orzeczenie Sądu I instancji będzie podlegało kontroli. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skargę kasacyjną wniesioną w rozpoznawanej sprawie oparto na obydwu podstawach kasacyjnych. Podnosząc naruszenie przepisów postępowania, skarżący organ na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w związku z art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniósł, iż wbrew twierdzeniu Sądu I instancji przeprowadzona została szczegółowa analiza przebiegu gry na każdym automacie, objętym zaskarżoną decyzją. Przeprowadzona analiza przebiegu gry oparta została na przeprowadzonym w dniu [...] kwietnia 2009 r. eksperymencie procesowym, protokołach przesłuchań Prezesa R. G. S. Spółki z o.o. i na opinii Stowarzyszenia Rzeczoznawców Technicznych Urządzeń Rozrywkowych. Organ wskazał, że grający na tych automatach uzyskują wygraną w postaci uzyskania dodatkowych punktów kredytowych, w sytuacji gdy po upływie określonego czasu gracz posiada większą od zera liczbę punktów, automat blokuje dalszy proces gry, pozostawiając na liczniku liczbę zdobytych punktów. Ponowne wrzucenie monety powoduje, że gracz ma do dyspozycji nowe kredyty oraz te niewykorzystane w poprzedniej grze. Przeniesione z poprzedniej gry wygrane punkty kredytowe dają szansę pełnego wykorzystania opłacanego czasu następnej gry.

W ocenie organu, w świetle definicji gry na automatach określonej w ustawie z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych, nie ma znaczenia ustalenie sposobu pozyskiwania punktów kredytowych, przenoszenia ich pomiędzy bębnami, elementów losowych i zręcznościowych. Niezrozumiałe jest również stanowisko Sądu, dlaczego organ uznał przedmiotowe gry za gry na automatach, a nie za gry na automatach o niskich wygranych, gdy z materiału dowodowego sprawy wynika, że w grach na przedmiotowych automatach przekroczona była wartość stawki (0,07 euro wg kursu kupna ogłaszanego przez NBP, z ostatniego dnia poprzedniego roku kalendarzowego). Kasator podniósł, że WSA błędnie uznał, iż organ nie wykazał, że w grach na przedmiotowych automatach występują wygrane rzeczowe o wymiernej korzyści materialnej, nie rozważając przy tym, czy kolejne opłacane okresy są jedną grą, czy też przedmiotem kolejno zawieranych umów o korzystanie z automatów. W ocenie organu, nie ma znaczenia różnica miedzy kontynuacją tej samej gry czy rozpoczęciem nowej, w sytuacji gdy celem i wygraną jest w każdym przypadku kontynuowanie (przedłużenie) gry. Z tego punktu widzenia, nie ma istotnego znaczenia fakt, czy tak rozumianą wygraną można skonsumować rozpoczynając nową grę, czy też grając dalej w tę samą grę. Minister Finansów wykazał, odwołując się do orzecznictwa w zakresie pojęcia "wygrana rzeczowa", że wygraną jest możliwość kontynuowania uprzednio rozpoczętej gry przy zwiększonym poziomie trudności, wymagającym większych umiejętności bez konieczności dokonywania nowej opłaty bądź rozpoczęcie nowej gry ze zwiększoną pulą punktów kredytowych, które pozostały zapisane na automacie z poprzedniej gry. W takiej sytuacji, w ocenie skarżącego organu, niezasadne jest stanowisko Sądu, że nie wykazano uzyskania wymiernej korzyści materialnej. Wygrana w tych grach ma wartość pieniężną odpowiadającą wysokości ewentualnej nowej opłaty, tj. 1 zł za możliwość gry przez maksymalnie 4 minuty. W pierwszym okresie gry wygraną jest możliwość pełnego wykorzystania opłaconego czasu gry, natomiast w drugim okresie, po wrzuceniu ponownie monety gracz ma do dyspozycji nowe kredyty oraz te niewykorzystane w poprzedniej grze.

Kasator wywodził, że organ oparł swoje rozstrzygnięcie na analizie i ocenie całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym również opinii biegłego powołanego w sprawie karnej – M. J., dlatego też Sąd uchylając zaskarżone decyzje niesłusznie zarzucił mu uchybienia proceduralne.

Ustosunkowując się do tak sformułowanego zarzutu proceduralnego, należy w pierwszej kolejności zauważyć, że zgodnie z definicjami zawartymi w art. 2 ust. 2a i ust. 2b ustawy o grach i zakładach wzajemnych, zarówno gry na automatach, jaki i na automatach o niskich wygranych, to gry o wygrane pieniężne lub rzeczowe na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych i elektronicznych. Cechą wyróżniającą gry na automatach o niskich wygranych jest określona przez ustawodawcę górna granica wartości wygranej (wartość jednorazowej wygranej nie może być wyższa niż równowartość 15 euro) i wysokości jednorazowej stawki za udział w grze (wartość maksymalnej stawki za udział w jednej grze nie może być wyższa niż 0,07 euro).

W rozpoznawanej sprawie, gra na spornych automatach nie jest grą o wygrane pieniężne. Przedmiot sporu koncentruje się na kwestii wygranych rzeczowych. Zgodnie z utrwalonymi poglądami orzecznictwa i doktryny, wygraną rzeczową może być również możliwość kontynuacji gry na automacie odpowiadająca nabyciu uprawnienia do korzystania z automatu stanowiącego przedmiot stosunku obligacyjnego pomiędzy graczem a podmiotem prowadzącym działalność w zakresie gier na automatach. Przyjęcie takiego stanowiska jest usprawiedliwione do oceny charakteru gry, w której wygraną rzeczową jest możliwość kontynuowania gry, bez konieczności, wymaganej w sytuacji braku wygranej, uiszczenia opłaty za kontynuację gry (korzystanie z automatu). W rozpoznawanej sprawie stan faktyczny nie pokrywa się z tym schematem, ponieważ niezależnie od tego, czy gra, za której prowadzenie uiszczona została opłata, toczy się z powodzeniem czy też nie, kończy się najdalej z upływem czasu określonego nominałem wrzuconej monety. Możliwość wykorzystania zdobytych punktów kredytowych w następnym okresie korzystania z automatu zależna jest od uiszczenia następnej stawki. Za korzystanie z jednego okresu używania automatu uiszczana jest ta sama kwota niezależnie od tego, czy w opłaconym przedziale czasowym gra trwa przez pełny okres, czy krótszy. Przy czym istotnym elementem, od którego wystąpienia zależne jest uznanie, że w grze na automatach lub automatach o niskich wygranych występuje wygrana rzeczowa, jest możliwość przypisania wygranej korzyści materialnej (por. wyroki NSA: z 3 kwietnia 2003 r., II SA 2509/01, LEX nr 194496; z 26 września 2006 r., II GSK 119/06, LEX nr 272205). Wygraną rzeczową mogą stanowić również punkty, tzw. kredyty uzyskane w trakcie gry na automacie, pod warunkiem, że pozyskanie ich przez grającego wiąże się z uzyskaniem przez niego wymiernej korzyści materialnej, choćby korzyść ta była niższa od uiszczonej stawki za grę (uchwała SN z dnia 15 czerwca 2007 r., I KZP 14/07, OSNKW 2007/7-8/54). Przypisanie wygranej rzeczowej wymiernej wartości pozwala na odróżnienie, czy konkretna gra jest grą na automatach, czy też grą na automatach o niskich wygranych, definiowaną przez ustawodawcę przy użyciu przesłanki górnej granicy wartości wygranych (por. wyroki NSA: z dnia 6 stycznia 2010 r. sygn. akt II GSK 256/09, z dnia 19 stycznia 2010 r. sygn. akt: II GSK 343/09, II GSK 345/09, II GSK 346/09).

Odnosząc powyższe uwagi do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, trafnie stwierdził WSA w W., że Minister Finansów kwalifikując grę jako grę na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 2a ustawy o grach i zakładach wzajemnych nie dokonał przekonywujących ustaleń w tym zakresie, tzn. nie wskazał jaką konkretnie korzyść materialną uzyskuje gracz. Brak ustaleń co do wymiernej wartości wygranej rzeczowej jest niezbędną przesłanką do uznania badanej gry za gry na automatach lub gry na automatach o niskich wygranych. W ocenie Sądu kasacyjnego, poprzestanie na ogólnym stwierdzeniu, że wygraną jest możliwość kontynuowania uprzednio rozpoczętej gry przy zwiększonym poziomie trudności bez konieczności dokonywania nowej opłaty lub rozpoczęcie nowej gry ze zwiększoną pulą punktów kredytowych pozostałych z poprzedniej gry, nie jest wystarczające do ustalenia wartości wygranej rzeczowej.

Nie została bowiem ustalona konkretna korzyść w sytuacji powodzenia w grze. Nie wyjaśniono, czy kolejno opłacane okresy są jedną grą, czy też przedmiotem kolejno zawieranych umów o korzystanie z automatu. Pozostała nierozważona kwestia uzyskania wygranej rzeczowej, gdy gracz nie wykorzystał w pierwszej grze zdobytych punktów kredytowych, a nie zdecydował się na opłacenie kolejnej gry. W takiej sytuacji należy wskazać, czy osiągnął wygraną rzeczową i na czym ona polega, w przypadku nieuiszczenia opłaty umożliwiającej korzystanie z automatu przez następny okres. Precyzyjne odtworzenie na czym konkretnie polega wygrana rzeczowa, wymaga odniesienia się przez Ministra Finansów do opinii biegłego powołanego w sprawie karnej, zwłaszcza iż z tej opinii wynika, że czas gry może być przedłużony jedynie poprzez wrzucanie kolejnych monet, nie ma możliwości przeniesienia wygranych punktów na kolejną grę, jeśli upłynął limit czasowy, który zależy wyłącznie od ilości wrzuconych monet.

Jeszcze raz należy podkreślić, że za korzystanie z jednego okresu używania automatu uiszczana jest ta sama kwota niezależnie od tego, czy w opłaconym przedziale czasowym gra trwa przez pełny okres, czy też krócej. W związku z tym, nie wyjaśniono jaki charakter mają punkty kredytowe zapisywane na liczniku automatu, które grający może zdobyć w czasie gry. Jak trafnie zauważył Sąd I instancji, dokładniejszy opis przebiegu gry, w szczególności co do sposobu pozyskiwania punktów kredytowych, przenoszenia pomiędzy bębnami elementów losowych i zręcznościowych pomógłby przesądzić czy rzeczywiście wspomniane punkty kredytowe stanowią wygraną, przy równoczesnym założeniu, że po upływie określonego czasu automat blokuje dalszy proces gry i pozwala na rozpoczęcie kolejnej gry dopiero po ponownym wrzuceniu monety. Takie ustalenia doprowadzą do oceny jakie ewentualnie korzyści i w jakich momentach uzyskuje gracz po wrzuceniu pierwszej i kolejnej monety. Bez wyjaśnienia powyższych kwestii niejasne jest przyjęte przez organ stanowisko, iż przeniesione z poprzedniej gry wygrane punkty kredytowe dawały szansę pełnego wykorzystania opłaconego czasu następnej gry, w sytuacji gdy dopiero ponowne wrzucenie monety powodowało, że gracz miał do dyspozycji nowe kredyty oraz te niewykorzystane w poprzedniej grze.

Powyższe oznacza przede wszystkim, że przedstawione w uzasadnieniu skargi kasacyjnej stanowisko, iż w świetle definicji gry na automatach, określonej w ustawie z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych, nie ma znaczenia ustalenie sposobu pozyskiwania punktów kredytowych, przenoszenia ich pomiędzy bębnami elementów losowych i zręcznościowych, a także, iż bez znaczenia jest różnica pomiędzy kontynuacją tej samej gry czy rozpoczęciem nowej, nie jest trafne. Zawarcie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej tego rodzaju twierdzeń, które nie korespondują bezpośrednio z zarzutem zawartym w punkcie I petitum skargi kasacyjnej, wskazuje, że jej autor w ten sposób sformułował zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię. Naruszenie prawa materialnego będące następstwem błędnej jego wykładni można określić jako nadanie innego znaczenia treści zastosowanego przepisu, czyli polega na mylnym zrozumieniu poszczególnego zwrotu lub treści i tym samym znaczenia przepisu lub też tylko terminu występującego w jego treści. Jednakże, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, zarzut ten nie jest trafny. Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku przedstawił bowiem rozumienie zwrotu "wygranej rzeczowej" zawartego w art. 2 ust. 2a ustawy o grach i zakładach wzajemnych, zgodnie z poglądem wyrażonym m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 stycznia 2010 r. sygn. akt II GSK 256/09, który to pogląd Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w całości podziela.

W świetle powyższego, kluczowe znaczenie dla sprawy będzie miało rozstrzygnięcie zagadnienia tzw. konkretnych, wymiernych korzyści materialnych "wygranej rzeczowej", jakie uzyskuje gracz w trakcie gry na przedmiotowych automatach. Przedstawiony bowiem ogólnie przebieg gry, pozbawiony stosownych ustaleń co do wystąpienia po stronie gracza konkretnych korzyści materialnych sprawia, że niejasne są przyczyny zakwalifikowania niniejszej gry jako gry na automatach, a nie jako gry na automatach o niskich wygranych, o której mowa w art. 2 ust. 2b ustawy o grach losowych i zakładach wzajemnych.

W tym stanie rzeczy niezasadny jest zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisów procesowych wymienionych w punkcie II petitum skargi kasacyjnej. Trafny jest bowiem pogląd Sądu I instancji, że organ nie wyjaśnił stanu faktycznego sprawy w sposób pozwalający na prawidłowe zastosowanie prawa materialnego, ponieważ ocena korzyści materialnej musi być dokonywana w odniesieniu do zasad prowadzenia danej gry. Sąd I instancji stwierdzając naruszenie zasad zawartych w art. 77 § 1 i 80 k.p.a., wbrew zarzutom organu trafnie uznał, iż ocena dowodu z opinii biegłego M. J. była pobieżna. Argumentacja zawarta w uzasadnieniu skargi kasacyjnej na poparcie odmiennego stanowiska stanowi w istocie rzeczy polemikę z trafnym w tym zakresie poglądem Sądu I instancji. Słusznie także uznał Sąd, że w przedmiotowej sprawie stan faktyczny jest skomplikowany z uwagi na przedstawione w motywach zaskarżonego wyroku okoliczności. W konsekwencji za prawidłowe należy uznać stanowisko Sądu, że wnioski wyprowadzone przez organ na podstawie dotychczas zgromadzonych w sprawie dokumentów budziły zastrzeżenia, w szczególności gdy organ nie uwzględnił wniosków dowodowych skarżącego, które sprowadzały się do dopuszczenia dowodu z opinii biegłego w zakresie szczegółowo określonym przez Sąd, przy uwzględnieniu tej istotnej okoliczności, iż opinia, na której oprał się organ nie dotyczyła żadnego z automatów objętych zaskarżoną decyzją i jest sprzeczna z opinią M. J.

Wobec zarzutu naruszenia przepisów postępowania należy zauważyć, że proceduralnym warunkiem prawidłowości oceny wyników postępowania dowodowego jest zgromadzenie i przeprowadzenie dowodów zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w spełni rozpatrzone. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonywującej treści (art. 7 k.p.a.) (por. wyrok SN z dnia 23 listopada 1994 r., sygn. akt III ARN 55/94, opubl. OSNP 1995/7/83). Sąd I instancji dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, uwzględniając powyższe reguły procesowe, w ramach sformułowanych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zarzutów pod adresem organu, trafnie uznał, że naruszone zostały zasady zawarte w art. 77 § 1 i 80 k.p.a., co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a.

Z przyczyn wyżej wskazanych za bezzasadny należało uznać zarzut sformułowany w punkcie II petitum skargi kasacyjnej.

W oparciu o art. 174 pkt 1 p.p.s.a. kasator w punkcie I petitum skargi kasacyjnej sformułował zarzut naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwą wykładnię poprzez naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a., poprzez ocenę przez WSA w W., że Minister Finansów w swoim rozstrzygnięciu naruszył art. 2 ust. 2a ustawy o grach i zakładach wzajemnych – poprzez zastosowanie tego przepisu w nieustalonym stanie faktycznym.

Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu należy zauważyć, że art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje oparcie skargi kasacyjnej na podstawie naruszenia prawa materialnego, określając postacie w jakich to naruszenie może nastąpić, a mianowicie przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Na wstępie powyższych rozważań Naczelny Sąd Administracyjny przedstawił już stanowisko co do rozumienia pojęcia "błędnej wykładni" w rozumieniu art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Jednocześnie stwierdził, że przedstawione w tym zakresie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej stanowisko nie jest zasadne.

Oceniany obecnie zarzut został sformułowany jako: "naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwą wykładnię". Jednakże jego treść oraz uzasadnienie wskazuje, iż dotyczy on niewłaściwego zastosowania art. 2 ust. 2a ustawy o grach i zakładach wzajemnych. Tego rodzaju postać naruszenia prawa materialnego sprowadza się do wadliwego wyboru przez sąd orzekający normy prawnej lub mylnej subsumcji. Aby jednak można było rozstrzygnąć, czy dany przepis prawa materialnego został w sposób prawidłowo lub nieprawidłowo zastosowany, to stan faktyczny sprawy musi być ustalony w sposób niebudzący żadnych wątpliwości. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie miała miejsca. Sąd I instancji zarzucił organowi naruszenie art. 77 § 1 i 80 k.p.a., które to uchybienie doprowadziło do tego, że istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. z punktu widzenia prawidłowego ewentualnego zastosowania art. 2 ust. 2a ustawy o grach i zakładach wzajemnych, okoliczności nie zostały dotychczas wyjaśnione. Oznacza to, że w sprawie nie został ustalony niewątpliwy stan faktyczny. Dlatego trafnie uznał Sąd I instancji, że organ naruszył powyższy przepis prawa materialnego, decydując o jego zastosowaniu w nieustalonym w sposób ostateczny stanie faktycznym. Nieustalone okoliczności stanu faktycznego wskazane przez Sąd I instancji mają zaś istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Z tych przyczyn zarzut naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego w sposób wskazany w punkcie I petitum skargi kasacyjnej należało uznać za nieusprawiedliwiony.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, stosownie do art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.