Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1353/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-04-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 59
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk AWSA Karina Gniewek - Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi J. B. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego - skargę oddala –


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi J.B., dalej "skarżący", jest postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, dalej "WINB", z [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Decyzją z [...] lutego 2014 r. nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta [....], dalej "PINB", nakazał J.B. oraz J.O. wykonać rozbiórkę budynku zlokalizowanego na działkach nr 1047 i 1049/2 obr. [....] położonych przy ul. [...] w [...] oraz uporządkować teren po rozbiórce.

Decyzją z [...] kwietnia 2014 r. nr [...], WINB uchylił decyzję PINB z [...] lutego 2014 r. i jednocześnie nakazał J.B. wykonać rozbiórkę części budynku zlokalizowanej na działce nr 1047, a J.O. rozbiórkę części budynku zlokalizowanej na działce nr 1049/2, uporządkować teren po rozbiórce. Roboty rozbiórkowe należy rozpocząć po 31 lipca 2014 r. i zakończyć do 31 grudnia 2014 r.

Decyzją z [...] listopada 2015 r. nr [...], Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, dalej "GINB", odmówił stwierdzenia nieważności decyzji WINB z [...] kwietnia 2014 r., a decyzją z [...] stycznia 2016 r. nr [...], [...] utrzymał w mocy własną decyzję z [...] listopada 2015 r.

Wyrokiem z 3 lutego 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 599/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J.B. na decyzję GINB z [...] stycznia 2016 r., a wyrokiem z 11 czerwca 2019 r. sygn. akt II OSK 1880/17 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną J.B. od powyższego wyroku.

Wobec niewykonania nałożonego obowiązku PINB, działając jako wierzyciel i organ egzekucyjny, zgodnie z art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm., dalej "u.p.e.a ") przesłał J.B. upomnienie z [...] lipca 2015r. nr [...], którym wezwał zobowiązanego do wykonania obowiązku polegającego na rozbiórce części budynku, zlokalizowanej na działce nr 1047 i uporządkowaniu terenu po rozbiórce - w terminie 7 dni od daty jego doręczenia wraz z pouczeniem o wszczęciu postępowania egzekucyjnego, w przypadku niewykonania obowiązku. Wobec niezastosowania się przez zobowiązanego do treści upomnienia, w dniu [...] października 2015 r. PINB wystawił tytuł wykonawczy kierując go do egzekucji. Tytuł wykonawczy został doręczony zobowiązanemu w dniu [...] października 2015 r. zgodnie z datą na zwrotnym potwierdzeniu odbioru.

Postanowieniem z [...] października 2015 r. nr [...], PINB nałożył na zobowiązanego grzywnę w celu przymuszenia do wykonania obowiązku, w wysokości 27.941,55 zł + koszty egzekucyjne w wysokości 68,00 zł. J.B. wniósł zażalenie na postanowienie o nałożeniu grzywny.

Postanowieniem z [...] listopada 2015 r. nr [...], PINB uznał za bezzasadne zarzuty J.B. w sprawie prowadzenia egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego z [...] października 2015 r. nr [...].

Postanowieniem z [...] października 2019 r. nr [...], WINB utrzymał w mocy postanowienie PINB z [...] listopada 2015 r. nr [...], uznające za bezzasadne zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego z [...] października 2015 r. nr [...].

Wyrokiem z dnia 4 marca 2020 r. sygn. akt II SA/Rz 1479/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę J.B. na postanowienie WINB z [...] października 2019 r. Powyższy wyrok stał się prawomocny od dnia 26 czerwca 2020 r.

Postanowieniem z [...] sierpnia 2020 r. nr [...], rozpatrując sprawę w trybie zażaleniowym po prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 4 marca 2020 r. sygn. akt II SA/Rz 117/20, WINB utrzymał w mocy postanowienie PINB z [...] października 2015 r. w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia.

Wnioskiem z [...] sierpnia 2020 r. J.B. zwrócił się do PINB do umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Postanowieniem z [...] sierpnia 2020 r. nr [...], działając na podstawie art. 59 u.p.e.a., PINB odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] października 2015 r.

W uzasadnieniu wyjaśnił, że wnioskodawca nie wskazał żadnej z wymienionych w art. 59 § 1 u.p.e.a. przesłanek uzasadniających umorzenie postępowania egzekucyjnego. Nie stanowi jej w szczególności okoliczność usunięcia pozostałych fragmentów podmurówki będących przedmiotem rozbiórki.

W zażaleniu na postanowienie J.B. wyjaśnił, że do sprawy mają zastosowanie przepisy sprzed zmiany dokonanej ustawą o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw z dnia 11 września 2019r. (Dz.U. z 2019 r. poz. 2070), o czym stanowi intertemporalna norma prawna zawarta w art. 13 ust. 1 ustawy zmieniającej. Podniósł, że egzekucja zmierza do wykonania rozbiórki części obiektu oraz uporządkowania terenu po rozbiórce. Są to dwa różne obowiązki, o czym stanowi art. 67 ust. 1 Prawa budowlanego. Zaznaczył, że w rozstrzygnięciu wspomnianej decyzji obowiązki te zostały redakcyjnie wyodrębnione w kolejnych punktach, przy czym orzeczenie to wskazuje wyłącznie termin wykonania "robót rozbiórkowych". Podkreślił, że odnośnie obowiązku rozbiórki zgodnie z art. 59 § 1 pkt. 2 u.p.e.a w brzmieniu mającym zastosowanie do sprawy, postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Dokonując subsumpcji tego przepisu do stanu faktycznego sprawy, obowiązek wykonania rozbiórki wygasł wskutek tego, że nie ma już czego rozbierać, albowiem część obiektu rozpadła się sama wskutek działania czasu i warunków atmosferycznych. Pozostała po tym "sterta desek i gruz" w żadnym kontekście nie jest wymieniana jako obiekt budowlany w ustawie Prawo budowlane. Okoliczności te są znane organowi i zostały stwierdzone protokolarnie. W tej sytuacji brak jest obiektu do rozbiórki. To samo dotyczy utrzymania grzywny w kwocie 27 941, 55 zł nałożonej na niego w celu przymuszenia do wykonania rozbiórki obiektu, który obecnie nie istnieje. Odnośnie obowiązku uporządkowania terenu po rozbiórce zaznaczył, że decyzja WINB nie wskazuje terminu wykonania tego obowiązku. Obowiązek staje się wymagalny z upływem terminu przewidzianego do jego wykonania. Skoro terminu takiego nie określono, to obowiązek taki jest trwale niewymagalny. Podniósł, że zgodnie z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny. Przepis ten pozostaje w związku z art. 15 § 1 u.p.e.a., w świetle którego egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie. Czyli a contrario, egzekucja nie może być wszczęta, skoro w upomnieniu nie można powołać się na termin, którego upływ uprawniałby organ do jej podjęcia. Zarzucił, że egzekucja tego obowiązku od początku była niedopuszczalna, ponieważ nie można skutecznie upominać kogokolwiek, aby spełnił obowiązek którego termin wykonania nie nastąpił. Zarzucił, że w związku z tym prowadzenie egzekucji w tym zakresie w stosunku do jego osoby cały czas przekraczało uprawnienia organu nadzoru budowlanego, działającego jako organ egzekucyjny. Skarżący podtrzymał zarzut braku uprawnienia PINB dla Miasta [....] do wystawienia tytułu wykonawczego, ponieważ decyzja nakładająca obowiązki została wydana przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego i jego zdaniem jedynie ten organ w świetle prawa był upoważniony do wystawienia tytułu i wszczęcia na tej podstawie egzekucji obowiązku o charakterze niepieniężnym (art. 20 § 1 pkt 3 u.p.e.a.).

Zaskarżonym postanowieniem WINB działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej "k.p.a."), utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Wyjaśnił, że ustawa z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019r. poz. 2070), wprowadziła art. 1 pkt. 31 lit. a zmieniający brzmienie art. 59 § 1 u.p.e.a. Jednakże art. 13 ust. 1 ww. ustawy z dnia 11 września 2019r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw stanowi, że do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Biorąc pod uwagę, że postępowanie egzekucyjne w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte w [...] października 2015r. (zgodnie z art. 26 § 5 pkt. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego), do przedmiotowej sprawy zastosowanie znajdą przepisy dotychczasowe w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020r.

Zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek me jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest sersie związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela; 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

We wniosku z [...] sierpnia 2020 r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego, J.B. wskazał na nieistnienie obiektu podlegającego rozbiórce. Wniósł do organu I instancji o dokonanie oględzin, w celu stwierdzenia tego faktu.

Biorąc powyższe pod uwagę WINB uznał stanowisko organu I instancji za prawidłowe z powodu braku ustawowych przesłanek do uwzględnienia wniosku skarżącego w tym przedmiocie. Umorzenie postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 § 1 ustawy nie ma przy tym charakteru uznaniowego, dlatego wskazanie J.B., że obiekt podlegający rozbiórce już nie istnieje, nie ma wpływu na podjęte rozstrzygnięcie. Rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonym postanowieniu z [...] sierpnia 2020 r. odpowiada przepisom prawa i nie zachodzą przesłanki do jego uchylenia.

Wykonanie obowiązku może dawać podstawę do umorzenia grzywny w celu przymuszenia, w trybie art. 125 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym "w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu". Wykonanie obowiązku nie stanowi jednak przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego z art. 59 § 1 u.p.e.a.

Na obecnym etapie organ odwoławczy nie ocenia prawidłowości nałożonego obowiązku. Ocena działania organu egzekucyjnego, nie może obejmować badania zasadności i wymagalności nałożonego obowiązku. Pojęcie "obowiązku" w rozumieniu art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. należy odnosić do tego obowiązku, który legł u podstaw wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego niewykonanie przez zobowiązanego doprowadziło do uruchomienia postępowania zmierzającego do jego wyegzekwowania na drodze przymusu administracyjnego. W rozpatrywanym przypadku jest to obowiązek rozbiórki części obiektu budowlanego i uporządkowania terenu po rozbiórce - jako całości. Przedmiotowa egzekucja administracyjna jest prowadzona przez właściwy organ, zarówno miejscowo, jak i rzeczowo. PINB jest wierzycielem obowiązku rozbiórki, jako organ administracji publicznej, który w odniesieniu do obowiązków wynikających z decyzji lub postanowień organów administracji rządowej - stosownie do przepisu art. 5 § 1 pkt 1 u.p.e.a. jest właściwy do orzekania jako organ I instancji, "z zastrzeżeniem pkt 4 i 4c". Równocześnie organ ten jest organem egzekucyjnym egzekwowanego obowiązku o charakterze niepieniężnym, co wynika z art. 20 § 1 pkt 4 ww. ustawy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na wskazane wyżej postanowienie J.B. zarzucił:

- bezzasadną odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie rozbiórki i w efekcie jego kontynuowanie w sytuacji, gdy obiekt który miał być rozebrany przestał istnieć,

- bezzasadną odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie uporządkowania terenu po rozbiórce, mimo że prowadzenie egzekucji w tym zakresie od samego początku było nielegalne wskutek braku wymagalności tego obowiązku,

- naruszenie przepisów o w właściwości rzeczowej, w efekcie czego egzekucję wszczął i prowadzi organ do tego nieuprawniony.

Mając powyższe na uwadze wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego

postanowienia i zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.

Obiekt budowlany, który miał rozebrać skarżący, obecnie nie istnieje w związku z tym bezprzedmiotowa stała się egzekucja przymuszająca do wykonania obowiązku. Dlatego jeżeli organ nie dostrzegł w art. 59 § 1 u.p.e.a. żadne, przesłanki, który nakazywałby w okolicznościach niniejszej sprawy umorzyć postępowanie, to ostatecznie powinien zastosować art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z odesłaniem z art. 18 u.p.e.a. i postępowanie egzekucyjne umorzyć jako bezprzedmiotowe. Nie sposób bowiem przyjąć, że racjonalny ustawodawca zezwalałby na prowadzenie egzekucji obowiązku, którego obiektywnie nikt nie może wykonać. Nikt nie może przecież zburzyć czegoś czego nie ma. Skoro przepisy u.p.e.a nie stanowią w tym względzie inaczej, to obowiązkiem organu było umorzenie egzekucji na wskazanej podstawie ogólnej z art. 105 § k.p.a., albowiem prowadzenie postępowania w warunkach uchybiających temu przepisowi co do zasady jest niedopuszczalne.

Myli się organ łącząc obowiązek uporządkowania terenu po rozbiórce z obowiązkiem samej rozbiórki. To dwa różne obowiązki, czemu ustawodawca dał wyraz nakazując wyznaczenie dla każdego z nich odrębnego terminu wykonania. Uporządkowanie terenu nie mieści się w pojęciu robót rozbiórkowych, bo to by oznaczało konieczność zgłaszania odpowiednim organom prac porządkowych lub nawet występowania o zgodę na ich przeprowadzenie, z obowiązkiem ustanowienia kierownika robót porządkowych. Póki co tego rodzaju wymogów ogólnie obowiązujące przepisy prawa me przewidują. Jednocześnie jest bezsporne, że decyzja rozbiórkowa na które, podstawie jest prowadzona egzekucja, wbrew wymogowi z art 67 ust 1 Prawa budowlanego nie określa Indywidualnego terminu wykonania tych prac. W części rozstrzygającej decyzji obowiązki te zostały redakcyjnie wyodrębnione w kolejnych punktach, a wskazany tam termin wyraźnie dotyczy do robo, rozbiórkowych '. Obowiązek bez wskazania terminu jego wykonania nie może być przedmiotem egzekucji, ponieważ nie można stwierdzić jego wymagalności w tytule wykonawczym, od którego wystawienia zależy legalność wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Stanowi o tym art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a czyniąc "stwierdzenie, że obowiązek jest, wymagalny" obligatoryjnym elementem tego tytułu, go me z art. art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny. Zatem egzekucja prowadzona przez organ nadzoru wlanego w zakresie obowiązku uporządkowania terenu po rozbiórce od początku była prowadzona nielegalnie. Obowiązkiem organu, który stwierdzi, w jakimkolwiek momencie tego rodzaju naruszenie prawa jest natychmiastowe przerwanie egzekucji w całości lub części, ponieważ organy administracji działają na podstawie przepisów prawa a nie contra legem.

Końcowe skarżący podtrzymał zarzut braku uprawnienia do wystawienia tytułu wykonawczego w mniejsze, sprawie przez PINB. W jego ocenie skoro decyzja nakładająca na mego wspomniane obowiązki została wydana przez WINB to jedynie ten organ w świetle prawa by, upoważniony do wystawienia tytułu i wszczęcia na tej podstawie egzekucji obowiązku o charakterze niepieniężnym (art. 20 § 1 pkt 3 u.p.e.a.). organ uważa ten zarzut za bezzasadny, aczkolwiek w ogóle nie odniósł się do jego istoty. Przepis jest, jednoznacznie sformułowany i jego treść nie budzi żadnych wątpliwości. Organ nie może sobie wybierać spraw lub cedować Ich prowadzenia na inne skoro jego właściwość rzeczowa została wyraźnie określona. Naruszenie przepisów o właściwości ma zawsze charakter rażący, ponieważ orzeczenia wydane w jakich warunkach me stanowią aktów administracyjnych z zakresu władzy publicznej, czyli, są tzw. nieaktami. Przepis art. 20 § 1 pkt 3 u.p.e.a. na terenie województwa [.....] jest martwy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz.2167 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 zwana dalej "P.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

Dokonując kontroli w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdza brak podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Przedmiotem kontroli jest postanowienie wydane w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Podniesione w zażaleniu na postanowienie o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego przez organ I instancji jak i w skardze zarzuty okazały się bezzasadne.

Sąd podziela w całości stanowisko WINB, iż ustawa z dnia 11 września 2019r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019r. poz. 2070), wprowadziła art. 1 pkt. 31 lit. a zmieniający brzmienie art. 59 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( wejście w życie 30 lipca 2020r.)

Jednakże art. 13 ust. 1 ww. ustawy z dnia 11 września 2019r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw stanowi, że do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.

Biorąc pod uwagę, że postępowanie egzekucyjne w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte w [...] października 2015r. (zgodnie z art. 26 § 5 pkt. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego), do przedmiotowej sprawy zastosowanie znajdą przepisy dotychczasowe w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020r.

Zgodnie z art, 59 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2019r. poz. 1438 z późn. zm.) postępowanie egzekucyjne umarza się:

1. jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2. jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3. jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4. gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5. jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6. w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7. jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8. jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9. na żądanie wierzyciela;

10. w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Z akt sprawy wynika, że we wniosku z dnia [...] sierpnia 2020r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego, Pan J.B. wskazał na nieistnienie obiektu podlegającego rozbiórce. Wniósł do organu I instancji o dokonanie oględzin, w celu stwierdzenia tego faktu.

Biorąc powyższe pod uwagę stwierdzić należy, że stanowisko Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta [...] odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego, zmierzającego do przymuszenia do wykonania obowiązku w przedmiocie nakazu rozbiórki części budynku, zlokalizowanej na działce nr 1047 obr. [....] położonej przy ul. [...] w [...] i uporządkowania terenu po rozbiórce, jest prawidłowe z powodu braku ustawowych przesłanek do uwzględnienia wniosku skarżącego w tym przedmiocie.

Postępowanie egzekucyjne umarza się, gdy wystąpi chociaż jedna z przesłanek enumeratywnie wskazanych w przytoczonym powyżej art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Umorzenie postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 § 1 ww. ustawy nie ma przy tym charakteru uznaniowego, dlatego wskazanie Pana J.B., że obiekt podlegający rozbiórce już nie istnieje, nie ma wpływu na podjęte rozstrzygnięcie.

Prawidłowo WINB przyjął, że wykonanie obowiązku może dawać podstawę do umorzenia grzywny w celu przymuszenia, w trybie art. 125 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym "w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu". Wykonanie obowiązku nie stanowi jednak przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego z art. 59 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Skarżący formułując wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 § 1 u.p.e.a. twierdził, że wykonanie obowiązku z tytułu wykonawczego winno skutkować umorzeniem egzekucji.

W pierwszej kolejności należy rozważyć, czy istniały przesłanki do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania w sprawie z wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na zakończenie postępowania egzekucyjnego - na podstawie art. 105 § 1 w związku z art. 126 K.p.a. i art. 18 u.p.e.a.

Zgodnie z art. 105 § 1 K.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 105, art. 107 § 2-5 oraz art. 109-113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie, oraz do postanowień określonych w art. 134 - również art. 145-152 oraz art. 156-159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 i art. 158 § 1, wydaje się postanowienie (art. 126 K.p.a.). Z kolei w myśl art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał.

Dla rozstrzygnięcia sprawy, czy zakończenie egzekucji i wyegzekwowanie obowiązku objętego tytułem wykonawczym rodzi równoczesny skutek w postaci zakończenia postępowania egzekucyjnego, istotne będzie określenie wzajemnych relacji pomiędzy postępowaniem egzekucyjnym, a egzekucją administracyjną. Egzekucja jest czynnością o charakterze faktycznym, dokonywaną w postępowaniu egzekucyjnym. Jako taka odróżnia się od postępowania egzekucyjnego będącego procedurą administracyjną. Egzekucja jest składnikiem tej procedury. Należy zwrócić uwagę na to, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego następuje wcześniej niż sama egzekucja, a zakończenie nie musi nastąpić wraz z zakończeniem egzekucji. Postępowanie egzekucyjne jest zatem pojęciem szerszym niż sama egzekucja. Egzekucja administracyjna, jako element postępowania egzekucyjnego, stanowi jego najważniejszą, istotną i zasadniczą część, ale nie jedyną. Niepodważalnie nie są to pojęcia tożsame. Tak jak wszczęcie postępowania egzekucyjnego następuje wcześniej niż sama egzekucja, tak i jego zakończenie nie musi nastąpić wraz z zakończeniem egzekucji. Nie można zatem stwierdzić, że zakończenie egzekucji, jako czynności faktycznej i części składowej postępowania egzekucyjnego skutkuje automatycznie jego zakończeniem (por. wyroki WSA: w Olsztynie z 22 maja 2014 r., I SA/Ol 353/14 oraz we Wrocławiu z 17 kwietnia 2015 r., III SA/Wr 828/14, a także wyrok NSA z 15 września 2018 r., II FSK 2513/14; dostępne, podobnie jak inne wskazane w uzasadnieniu orzeczenia, w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Na odrębność tych dwóch pojęć wskazywał również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z 5 czerwca 2008 r., I SA/Po 1453/07, który zauważył, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji rozróżnia postępowanie egzekucyjne oraz egzekucję administracyjną. Administracyjne postępowanie egzekucyjne obejmuje, oprócz stosowania środków egzekucyjnych, także inne czynności procesowe, podejmowane przez podmioty inne niż organ egzekucyjny, np. przez wierzyciela. Egzekucja administracyjna oznacza zaś stosowanie przez powołane do tego organy egzekucyjne konkretnych środków przymusu służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych obowiązków o charakterze pieniężnym bądź niepieniężnym".

Pogląd ten Sąd w pełni podziela.

Jednocześnie wymaga podkreślenia, że problem związku pomiędzy egzekucją a postępowaniem egzekucyjnym był analizowany w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 marca 2009 r., sygn. akt II FSK 1462/08. W wyroku tym Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym można wyróżnić trzy stadia: stadium poprzedzające wszczęcie egzekucji administracyjnej, stadium stosowania egzekucji oraz stadium następujące po przeprowadzeniu egzekucji, przy czym nie zawsze postępowanie egzekucyjne przebiega przez wszystkie wymienione stadia. Może ono bowiem zakończyć się na etapie poprzedzającym wszczęcie egzekucji albo też może przebiegać tylko przez dwa pierwsze stadia i zakończyć się wraz z zakończeniem egzekucji administracyjnej. Związek pomiędzy egzekucją i postępowaniem egzekucyjnym wyraża się w tym, że egzekucja odbywa się w ramach tego postępowania i nie może się odbyć inaczej niż w tym postępowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny definiując postępowanie egzekucyjne wskazał, iż jest to zorganizowany ciąg czynności procesowych podejmowanych przez organy egzekucyjne oraz inne podmioty w celu przymusowego wykonania obowiązków objętych egzekucją administracyjną. Egzekucja administracyjna i egzekucyjne postępowanie administracyjne to dwa odrębne terminy.

Zaznaczyć także wypada, że dla rozstrzyganej sprawy istotne znaczenia ma przepis art. 18 u.p.e.a., stanowiący, że jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Organ nadzoru przyznał, że wniosek skarżącej o umorzenie postępowania egzekucyjnego wpłynął w trakcie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez organ egzekucyjny. Z pisma pracodawcy zobowiązanej powziął wiadomość, że zaspokojenie należności nastąpi w kwietniu 2018 r. Nie ulega przy tym wątpliwości, że pracodawca przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu. Pomimo zatem wpływu wniosku przed datą zaspokojenia należności uznał jednak, że w dacie orzekania wniosek stał się bezprzedmiotowy w związku z zaspokojeniem dochodzonych należności.

Tym samym należy stwierdzić, że istotny błąd dokonany zarówno przez organ egzekucyjny, jak i organ nadzoru mający wpływ na rozstrzygnięcie polegał na przyjęciu, że zrealizowanie środka egzekucyjnego powoduje automatycznie zakończenie postępowania egzekucyjnego. Tymczasem zakończenie egzekucji administracyjnej (w niniejszej sprawie z momentem wyegzekwowania dochodzonej należności) nie zawsze oznacza zakończenie postępowania egzekucyjnego. Z taką sytuacją będziemy mieli do czynienia, gdy pomimo zrealizowania środka egzekucyjnego organ egzekucyjny będzie musiał podjąć jeszcze inne czynności procesowe związane z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym, a zatem jak w niniejszej sprawie, z koniecznością rozpoznanie wniosku zobowiązanej o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, złożonego jeszcze przed wyegzekwowaniem w całości dochodzonej należności.

Sąd w pełni podziela stanowisko zaprezentowane w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 27 marca 2008 r., I SA/Go 781/07 oraz aprobującym to rozstrzygnięcie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 grudnia 2009 r., II FSK 1213/08 wraz ze wskazanymi tam poglądami doktryny, zgodnie z którym "umorzenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić w każdym jego stadium, zarówno przed wszczęciem egzekucji administracyjnej, jak i po jej zakończeniu, bowiem art. 59 u.p.e.a. nie ustanawia terminu do wnoszenia żądania wydania postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Żądanie takie zobowiązany może wnieść na każdym etapie postępowania egzekucyjnego". Organy w sposób prawidłowy w zaistniałym stanie faktycznym zastosowały regulację art. 18 u.p.e.a., bowiem odpowiednie stosowanie przepisów K.p.a. w postępowaniu egzekucyjnym oznacza, że jego przepisy mogą być stosowane tylko w takim zakresie i w taki sposób, aby uzupełniać, a nie modyfikować ustawę egzekucyjną. Wynika stąd konieczność selektywnego stosowania przepisów K.p.a. oraz niedopuszczalność stosowania przepisów tej ustawy w takich sprawach, które zostały uregulowane w sposób wyczerpujący w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym.

W konsekwencji wskazać należy, że złożony przez zobowiązanego wniosek prawidłowo został rozpoznany w trybie regulacji z art. 59 u.p.e.a. Organ egzekucyjny zbadał, czy w tej sprawie zaszły przesłanki z art. 59 tej ustawy i wydał stosowne postanowienie, a nie poszukiwał podstawy prawnej do umorzenia postępowania poza regulacjami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Należy podkreślić, że jeżeli zobowiązany wykonał obowiązek w całości albo w części po wszczęciu postępowania egzekucyjnego, nie stanowi to podstawy umorzenia postępowania egzekucyjnego – odpowiednio – w całości albo w części, ponieważ obowiązek jeszcze istniał w chwili jego wszczęcia, natomiast wykonanie obowiązku przez zobowiązanego może być uznane za wynik wszczętej przeciwko niemu egzekucji.

W każdym przypadku wykonania obowiązku zobowiązany może zmusić organ egzekucyjny i egzekutora do odstąpienia od czynności egzekucyjnych, okazując dowód wykonania obowiązku (art. 45 § 1 u.p.e.a.).

Wykonanie obowiązku w części nie stanowi podstawy do umorzenia stosownej części postępowania (wyrok NSA z 27.07.2010 r., II FSK 1478/09, LEX nr 694836).

Zarzut skargi, iż oględziny z [...].09.2020 r. odbyły się już po wydaniu postanowienia przez organ I instancji jest nieskuteczny.

Odnosząc się do zarzutów prawidłowości nałożonego obowiązku, jego wykonalności, treści, właściwości organu, wykonalności Sąd stwierdza, że ich niezasadność została wyjaśniona i przesądzona prawomocnymi wyrokami; NSA z dnia 11 czerwca 2019 r., sygn. II OSK 1880/17 oraz tutejszego Sądu z dnia 4 marca 2020 r., sygn. II SA/Rz 1479/19 i z dnia 4 marca 2020 r., sygn. II SA/Rz 117/20 (art. 153 P.p.s.a.).

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił jako bezzasadną.