Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 397/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2016-08-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67 a
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi E. F.- prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą C. na decyzję Zarządu Województwa z dnia 12 stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie rozłożenia na raty oraz odmowy umorzenia należności głównej wraz odsetkami z tytułu środków otrzymanych w ramach umowy o dofinansowanie na realizację projektu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zarząd Województwa [...] decyzją z dnia [...] r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] r. orzekającą o rozłożeniu E. F.-C., prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą C. G. i L. O., na [...] miesięcznych rat spłaty należności wraz z odsetkami z tytułu zwrotu środków otrzymanych w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata 2007-2013 oraz o odmowie umorzenia należności głównej wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że strona zawarła z IZ RPO WZ

w dniu [...] r. umowę o dofinansowanie na realizację projektu pod nazwą "Zwiększenie konkurencyjności "C.G. i L. O." poprzez zakup specjalistycznych urządzeń, oprogramowania oraz lokalu, niezbędnych do rozszerzenia zakresu świadczonych usług" Oś Priorytetowa1 "Gospodarka-Innowacje-Technologie", Działanie 1.1 "Wzrost konkurencyjności przedsiębiorstw poprzez innowacyjne inwestycje", Poddziałanie 1.1.1 "Inwestycje w mikroprzedsiębiorstwa", do której to umowy w późniejszych terminach zawarto aneksy.

W dniach [...] r., z uwagi na zakończenie realizacji projektu oraz złożenie przez beneficjentkę wniosku o płatność końcową, organ przeprowadził kontrolę planową na miejscu realizacji projektu. W toku czynności kontrolnych stwierdzono naruszenie przez beneficjentkę § 4 ust. 4 oraz § 11 umowy o dofinansowanie, w związku z czym organ uznał poszczególne wydatki za wydatki niekwalifikowalne.

W piśmie z dnia 31 lipca 2013 r. organ wezwał beneficjentkę do zwrotu przekazanego dofinansowania w wysokości [...] zł wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych. Ponadto, beneficjentka została poinformowana, że w wyniku uznania za niekwalifikowalne wydatków poniesionych na podstawie faktur VAT

nr [...] oraz nr [...] (na łączną kwotę [...] zł), kwota zatwierdzona

we wniosku o płatność zostanie pomniejszona o [...]zł.

Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, w dniu [...] r. organ wydał decyzję nr [...], orzekając o zwrocie

od beneficjentki środków otrzymanych w ramach ww. projektu, na podstawie umowy

o dofinansowanie na realizację ww. projektu w łącznej kwocie [...] zł wraz z odsetkami, jak dla zaległości podatkowych, z zastrzeżeniem, że po bezskutecznym upływie terminu wskazanego w decyzji zwrot części środków nastąpi przez pomniejszenie kolejnej płatności przysługującej beneficjentce o środki należne do zwrotu wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych. Z uwagi na fakt,

że zatwierdzona kwota do wypłaty we wniosku o płatność końcową nie była wystarczająca na pokrycie kwoty należnej do zwrotu wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych, organ pomniejszył płatność końcową - do zwrotu pozostała należność główna w łącznej kwocie [...] zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych.

W piśmie z dnia 13 grudnia 2013 r. beneficjentka zwróciła się z wnioskiem

o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań z tytułu zwrotu środków otrzymanych

na podstawie ww. umowy o dofinansowanie. Uzasadniając swój wniosek wskazała,

że ze względu na wiek oraz stan zdrowia i znaczne obciążenie kredytowe, powstałe

w związku z realizowaną inwestycją, nie była w stanie zagwarantować natychmiastowej spłaty żądanej do zwrotu kwoty wraz z odsetkami, w związku z czym wniosła o zwolnienie z tego obowiązku. Ponadto, dodała, że projekt był realizowany z pożytkiem nie tylko dla mieszkańców miasta Szczecina, ale także dla całego województwa.

Odpowiadając na wezwanie organu z dnia 27 stycznia 2014 r., beneficjentka,

w piśmie z dnia 10 lutego 2014 r., wniosła o udzielenie ulgi w postaci umorzenia należności w kwocie [...] zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych oraz przedstawiła żądane przez organ dokumenty. Jednocześnie, wyjaśniła, że zaległość powstała z przyczyn niezależnych od niej, gdyż nie wiedziała,

że doradca zewnętrzny obsługujący realizację projektu poprzez kompletowanie niezbędnych dokumentów do otrzymania dofinansowania oraz rozliczania projektu, w sposób nierzetelny wykonywał obowiązki wynikające z zawartej umowy. Ponadto wskazała, że sytuacja ta wymusiła zaciągnięcie przez nią kredytów oraz pożyczek. Dodała również, że ma problemy ze zdrowiem, które sprawiają, że nie jest w stanie zwiększyć ilości przyjmowanych pacjentów i wywiązać się z ciążących na niej zobowiązań. Ponadto, beneficjentka dodała, że wszystkie środki finansowe w pierwszej kolejności są przekazywane na wynagrodzenia dla dotychczasowych pracowników, spłatę rat kredytowych, składek na ubezpieczenia oraz na podatki. Spłata całej wymaganej kwoty byłaby tak dużym obciążeniem, że zachodziłaby obawa czy wnioskodawczyni nie musiałaby ograniczyć zatrudnienia do minimum, co byłoby jednoznaczne z likwidacją siedmiu stanowisk pracy. Wskazała również, że nie posiadała żadnych oszczędności ani majątku, który mógłby zostać spieniężony i przeznaczony na spłatę zobowiązania. Z przedłożonych dokumentów finansowych wynikało, że począwszy od 2012 r. prowadzona przez nią działalność przynosiła dochód, lecz był on zbyt mały, aby pokryć wszelkie zobowiązania, w tym spłatę rat kredytowych. Zdaniem strony, za udzieleniem ulgi przemawia ważny interes wnioskodawczyni w postaci utrzymania dotychczasowej ilości pracowników, a nadto zatrudnienia dodatkowego lekarza, co pozwoliłoby na przyjęcie większej ilości pacjentów, a tym samym wyższy przychód, który pozwoliłby uregulować zaległe raty kredytowe oraz pozwoliłby na wystąpienie do banku z prośbą o obniżenie oprocentowania kredytu i zmniejszenia wysokości miesięcznej raty, a także pozwoliłby nadal świadczyć usługi na rzecz pacjentów ze S. oraz całego województwa. Udzielenie ulgi pozwoliłoby uchronić przedsiębiorstwo przed likwidacją, do której dojdzie w wyniku wszczęcia egzekucji i zajęcia firmowych rachunków bankowych. Beneficjentka podała również, że pozytywne ustosunkowanie się do jej wniosku leży także w interesie publicznym, przejawiającym się w potrzebie ochrony miejsc pracy. Uzupełniając pismo, beneficjentka przedłożyła dokumentację medyczną oraz zaświadczenie o niezaleganiu w podatkach wobec urzędu skarbowego.

W piśmie z dnia 3 marca 2014 r. beneficjentka przedstawiła szczegółową informację o swoim stanie zdrowia. Ponadto wskazała, że stworzone przez nią Centrum jest jedynym tego rodzaju ośrodkiem w województwie, wyposażonym

w najnowocześniejszy sprzęt diagnostyczny i działającym według standardów polskiego i europejskiego Towarzystwa Badań nad O. Zdaniem beneficjentki,

z punktu widzenia ekonomicznego, firma aktualnie funkcjonuje dobrze, a ilość przyjmowanych pacjentów objętych leczeniem wzrasta. Jednakże, podczas pierwszych lat funkcjonowania placówki powstało duże zadłużenie kredytowe, które dodatkowo zbiegło się z kryzysem ekonomicznym w Polsce, co z kolei spowodowało wówczas zmniejszenie ilości pacjentów oraz pogorszenie sytuacji finansowej przedsiębiorstwa. Pomimo tych trudności udało się utrzymać zaplanowane wcześniej etaty. Dodała, że świadczenie emerytalne wnioskodawczyni pomniejszane będzie co miesiąc (do roku 2019) o kwotę [...] zł tytułem zaległych składek do ZUS. W podsumowaniu swoich wywodów, wskazała, że nie jest w stanie płacić jakichkolwiek dodatkowych miesięcznych rat, w związku z czym wnosi o umorzenie spłaty zobowiązania.

Odpowiadając na wezwanie organu z dnia 24 kwietnia 2014 r., beneficjentka wskazała, że składa wniosek o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań w postaci umorzenia w całości lub w części zaległości i odsetek. Jednocześnie zadeklarowała,

że pozostałą nieumorzoną część należności będzie spłacać dobrowolnie ze świadczenia emerytalnego w miesięcznych ratach. W piśmie z dnia 24 maja 2014 r.,

w uzupełnieniu wniosku z dnia 10 lutego 2014 r., beneficjentka doprecyzowała,

że wnosi o rozłożenie spłaty zaległości i odsetek na raty na okres 10 lat. Nadto, wskazała, że raty zobowiązuje się dobrowolnie spłacać miesięcznie ze świadczenia emerytalnego.

Organ, decyzją z dnia [...] r., nr [...], orzekł

o rozłożeniu beneficjentce na 16 miesięcznych rat spłaty należności wraz z odsetkami, z tytułu zwrotu środków otrzymanych w ramach ww. regionalnego programu operacyjnego.

W piśmie z dnia 1 września 2014 r. strona wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Następnie, uzupełniając wniosek z dnia 1 września 2014 r., przedłożyła dodatkową dokumentację finansową, szczegółowo opisaną w uzasadnieniu decyzji.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia [...] r., organ utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] r. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, powołał się na brzmienie art. 64 ust. 1 w zw. z art. 55 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 885 ze zm., dalej, w skrócie: "u.f.p."), art. 60 pkt 6, art. 67 u.f.p., art. 67a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm. - zwanej dalej: "O.p.") i w wyczerpujący sposób wyjaśnił znaczenie zwrotów "ważny interes podatnika" i "interes publiczny", o których mowa w art. 67a § 1 O.p. Mając na uwadze przytoczone przepisy, organ wskazał, że dokładnie zbadał sytuację ekonomiczną wnioskodawczyni. Następnie, po przeanalizowaniu przedstawionej przez nią w sprawie dokumentacji oraz złożonych wyjaśnień, organ w obszerny sposób przedstawił swoje ustalenia w zakresie sytuacji ekonomicznej, zdrowotnej i rodzinnej wnioskodawczyni.

W dalszej części uzasadnienia organ, powołując się na treść art. 64 ust. 2 u.f.p., wskazał, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki negatywne, o których mowa w ww. przepisie, dotyczące udzielania, określonych w art. 55 u.f.p., ulg

w spłacie zobowiązań z tytułu należności.

Odnosząc się do przesłanek ważnego interesu zobowiązanego, organ ustalił, że sytuacja nadzwyczajna uzasadniająca umorzenie należności wymaganych do zwrotu wraz z odsetkami nie zaistniała. W ocenie organu, beneficjentka dysponuje środkami finansowymi lub jest w stanie pozyskać środki, które mogłaby przeznaczyć na spłatę zobowiązania w ratach. Odnosząc się do kwestii nieuczciwego doradcy zewnętrznego obsługującego realizację projektu, który nie wykonał w sposób rzetelny podpisanej z beneficjentką umowy, powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych i wskazał, że każdy przedsiębiorca ponosi ryzyko związane z działalnością prowadzoną na własny rachunek, a zatem o ile to tylko możliwe, winien poszukiwać sposobów rozwiązania swojej sytuacji finansowej i płatniczej bez wsparcia publicznego. Wywiązanie się w sposób nienależyty przez doradcę zewnętrznego z umowy zawartej z beneficjentem - jako element ryzyka gospodarczego - nie może być uznane za wystąpienie sytuacji nadzwyczajnej, która uzasadniałaby udzielenie ulgi w postaci umorzenia spłaty zobowiązania. Podobnie element ryzyka gospodarczego stanowią przejściowe trudności związane ze spłatą zaciągniętych zobowiązań kredytowych i pożyczek. Trudności te nie są równoznaczne z niemożnością zapłaty zobowiązań wobec innych podmiotów, w tym IZ RPO WZ i nie stanowią podstawy do udzielenia ulgi w postaci ich umorzenia.

Organ podkreślił, że beneficjentka posiada majątek, który może wykorzystać

w sposób przynoszący jej korzyści finansowe, np. poprzez uzyskanie dochodu z najmu mienia czy jego częściowej sprzedaży. Ponadto, organ zauważył, że dochód uzyskiwany w przedsiębiorstwie charakteryzuje tendencja wzrostowa (od straty wykazanej w 2011 r. w wysokości [...] zł, poprzez dochód w wysokości

[...] zł w 2012 r. i [...] zł w 2013 r., po dochód w wysokości [...] zł w 2014 r.).

W ocenie organu, mając na uwadze powyższe, można założyć, że w latach kolejnych sytuacja strony może się na tyle poprawić, że nie będzie ona zmuszona do wyboru, które z ciążących na niej zobowiązań spłacić w pierwszej kolejności. Organ zauważył, że na zapłacenie bieżących zaliczek na podatek dochodowy stronie nie wystarcza środków, gdyż w pierwszej kolejności spłaca zaległe raty kredytowe wraz z odsetkami. Organ podkreślił, że fakt, że na wnioskodawczyni ciąży spłata obciążeń kredytowych nie stanowi okoliczności pozwalającej na zastosowanie ulgi w postaci umorzenia należności. Organ zauważył, że pomimo problemów zdrowotnych E. F.-C. nadal pozostaje aktywna zawodowo i uczestniczy w wypracowywaniu dodatniego wyniku przedsiębiorstwa. Ponadto, beneficjentka dysponuje całym zespołem zatrudnionych przez siebie specjalistów, których praca także wydatnie przyczynia się do zwiększania dochodu przedsiębiorstwa.

W ocenie organu, beneficjentka nie wykazała, aby miała miejsce jakakolwiek sytuacja nadzwyczajna czy też zdarzenie losowe uniemożliwiające uregulowanie zaległości - za takowe nie można uznać nienależytego wywiązania się z umowy

z beneficjentką przez doradcę zewnętrznego. Wysokość uzyskiwanych przez przedsiębiorcę dochodów, jak i konieczność ponoszenia wydatków również została przez organ uwzględniona, tym niemniej nie były to nadzwyczajne okoliczności (lecz normalne okoliczności związane z prowadzeniem każdej działalności gospodarczej), które uzasadniałyby umorzenie należności. Przyznanie tego rodzaju ulgi w zaistniałej sytuacji byłoby również sprzeczne z ważnym interesem publicznym, gdyż ciężar spłaty należności obciążyłyby wówczas budżet województwa.

Jednakże, zdaniem organu, sytuacja w jakiej znalazła się beneficjentka pozwalała na przychylenie się do jej wniosku w części dotyczącej spłaty zobowiązania w miesięcznych ratach. W pierwszej kolejności organ wskazał, że beneficjentka wykazała, iż wystąpiła przesłanka interesu publicznego, która może uzasadniać udzielenia ulgi w postaci rozłożenia na raty. Organ uznał, że w interesie publicznym leży uniknięcie likwidacji przedsiębiorstwa prowadzonego przez beneficjentki, a co z tym związane utrzymanie miejsc pracy. Brak obowiązku natychmiastowego zwrotu całości środków w związku rozłożeniem ich spłaty na raty umożliwi beneficjentce dalsze prowadzenie dotychczasowej działalności, a jednocześnie pozwoli na nienaruszenie środków budżetu województwa, do którego musiałoby dojść w przypadku gdyby organ zrezygnował z należnych jej od beneficjentki świadczeń.

Organ zauważył, że pomimo istniejącego już obciążenia kredytowego beneficjentka korzystała z dalszych oprocentowanych i długoterminowych form wsparcia finansowego, co pozwoliło na wyciągnięcie wniosku, że posiadała ona możliwości spłaty zaciągniętych zobowiązań. W tej sytuacji zaś trudno uznać,

iż ulga w postaci umorzenia zobowiązania, zamiast jego rozłożenia na raty, będzie pozostawała w interesie publicznym. Przejściowe trudności płatnicze, przy uwzględnieniu możliwości jakimi dysponuje beneficjentka aby uregulować swoje zobowiązania przy rozłożeniu ich spłaty w czasie, pozwoliło, w opinii organu, na rozłożenie spłaty zobowiązania na miesięczne raty. Organ dodał, że poza dochodami

z przedsiębiorstwa E. F. – C. ma jeszcze źródło stałego dochodu w postaci wypłacanego przez ZUS świadczenia emerytalnego.

Wobec powyższego organ utrzymał w całości w mocy decyzję administracyjną Zarządu Województwa [...] nr [...] z dnia

[...] r. orzekającą o rozłożeniu na 16 miesięcznych rat spłaty należności wraz z odsetkami, z tytułu zwrotu środków otrzymanych w ramach ww. programu.

We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skardze E. F.-C. zażądała uchylenia zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi wskazała m.in., że wszystkie podawane przez nią w trakcie realizowania projektu informacje (w składanych dokumentach) nie stanowiły dla organu przeszkody w podpisaniu projektu w dniu [...] r. Nie były również przez organ kwestionowane kolejne aneksy do umowy. Gdy strona skarżąca złożyła pierwszy wniosek o płatność pośrednią, otrzymała pozytywną weryfikację formalną oraz merytoryczno-finansową urzędu marszałkowskiego i zatwierdzono również kwotę do wypłaty w wysokości [...] zł, którą otrzymała. W ocenie skarżącej, cały projekt został w pełni zrealizowany zgodnie z harmonogramem i funkcjonuje, realizując wszystkie założenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie u z n a ł, co następuje:

Skarga, jako bezzasadna, podlegała oddaleniu.

Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012, poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej: "p.p.s.a." - sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, w celu wyeliminowania z obrotu prawnego aktu wydanego przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ustalenie, że akt taki dotknięty jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.).

W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji skargę należało oddalić, Sąd nie znalazł bowiem podstaw do stwierdzenia, że rozstrzygnięcie to wydane zostało z naruszeniem przepisów prawa materialnego lub procesowego, uzasadniającym uchylenie decyzji.

Na wstępie wskazać należy, że na podstawie art. 64 ust. 1 u.f.p. właściwy organ, na wniosek zobowiązanego, może udzielać określonych w art. 55 ulg w spłacie zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60.

Zgodnie z art. 55 u.f.p. należności pieniężne mające charakter cywilnoprawny, przypadające organom administracji rządowej, państwowym jednostkom budżetowym i państwowym funduszom celowym, mogą być umarzane w całości albo w części lub ich spłata może być odraczana lub rozkładana na raty.

Stosownie do postanowień art. 60 pkt 6 u.f.p. środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym są w szczególności następujące dochody budżetu państwa albo budżetu jednostki samorządu terytorialnego: należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środków i od tych należności.

Zgodnie z art. 67 u.f.p. do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) i odpowiednio przepisy działu III ustawy - Ordynacja podatkowa.

Z kolei, w art. 67a O.p. (rozdział 7a, dział III o.p.) ustawodawca uregulował ulgi

w spłacie zobowiązań podatkowych. Stosownie do postanowień art. 67a § 1 pkt 2 i 3 O.p. organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek; umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Użyte w analizowanym przepisie sformułowanie "może" wskazuje jednoznacznie, że instytucja umorzenia zaległości podatkowej oparta jest na uznaniu administracyjnym, z istoty którego wynika pozostawienie organowi swobody wyboru konsekwencji prawnych. Przedmiotem uznania jest tutaj określenie skutku prawnego w postaci umorzenia bądź też odmowy umorzenia zaległości podatkowej. Takie pojęcie uznania jest akceptowane w orzecznictwie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 października 2010 r., II FSK 1017/09, dostępne na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Tożsame poglądy wyrażane są w literaturze (Dowgier R., Etel L., Kosikowski C., Pietrasz P., Popławski M., Presnarowicz S., komentarz do art. 48 Ordynacji podatkowej, LEX 2011).

Przepis art. 67a § 1 pkt 3 O.p. zawiera oprócz uznania administracyjnego dwa pojęcia niedookreślone, jakimi są "ważny interes podatnika" oraz "interes publiczny". Pojęcia te ograniczają zakres stosowanego uznania. Wskazują one bowiem sytuację faktyczną, w której można dokonać umorzenia zaległości podatkowej. Inaczej mówiąc pojęcia ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego stanowią warunki skorzystania przez organ podatkowy z uznania. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 26 sierpnia 2010 r., sygn. akt II FSK 689/09 (www.orzeczenia.nsa.gov.pl), organ podatkowy dysponuje pewnym marginesem swobody zarówno w odniesieniu do wykładni tych pojęć, jak i oceny sytuacji faktycznej sprawy. Tej swobody nie można jednak utożsamiać z uznaniem administracyjnym. Weryfikacja istnienia przesłanek udzielenia ulgi, o jakiej mowa w art. 67a § 1 pkt 3 O.p., poddana jest bowiem rygorom postępowania podatkowego. Posłużenie się przez ustawodawcę pojęciami niedookreślonymi wymaga mianowicie od organu wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych po to, aby na tej podstawie stwierdzić, czy dana sytuacja faktyczna mieści się w zakresie przesłanki ważnego interesu podatnika tudzież interesu publicznego, czy też nie. Natomiast z samym uznaniem będziemy mieli do czynienia dopiero wówczas, gdy organ podatkowy stwierdzi istnienie jednej z tych przesłanek lub obu łącznie. Jeżeli jednak nie stwierdzi wystąpienia sytuacji odpowiadających użytym pojęciom ważnego interesu podatnika tudzież interesu publicznego, wówczas w ogóle nie będzie wchodziło w grę zastosowanie przez ten organ uznania administracyjnego. Oznacza to, że w takim przypadku organ nie będzie dysponował wyborem, tylko decyzja będzie miała charakter związany (por. M. Jaśkowska, glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 września 2002 r., III SA 659/01, OSP 2003, nr 9, s. 481).

Tak też konstrukcja uznania administracyjnego rozumiana jest w orzecznictwie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 grudnia 2009 r., sygn. akt II FSK 1117/08, www. orzeczenia.nsa.gov.pl) oraz w literaturze (por. B. Dauter w: S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa, Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2010, s. 378 i n.). Podkreśla się mianowicie, że w świetle przyjętej w przepisach Ordynacji podatkowej koncepcji uznania administracyjnego, organ jest skrępowany w zakresie oceny przesłanek zastosowania ulgi, ale pozostaje nieskrępowany w zakresie tego, jak postąpić w przypadku ich stwierdzenia. Uznanie nie wyraża się zatem w swobodzie oceny w danym stanie faktycznym sprawy okoliczności odpowiadających użytym pojęciom ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, ale w możliwości negatywnego dla podatnika rozstrzygnięcia nawet przy ich ustaleniu (zob. R. Dowgier w: System prawa finansowego, pod red. L. Etela, tom III, Prawo daninowe, 2010 r., s. 569 i przywołany tam wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego).

Tym samym, nawet wystąpienie powyższych przesłanek nie zobowiązuje organu podatkowego do udzielenia ulgi. Przepis ten nie wyznacza bowiem decyzji organu podatkowego, lecz pozostawia mu wybór co do jej podjęcia. Taka konstrukcja wywiera daleko idące skutki w zakresie kontroli instancyjnej i sądowoadministracyjnej. Sąd nie rozstrzyga bowiem o tym, czy umorzyć zaległość, lecz bada, czy organ podatkowy wydał decyzję z zachowaniem przepisów postępowania. Kontroli Sądu nie podlega zatem uznanie samo w sobie, ale poprawność postępowania dowodowego i wyciągniętych zeń wniosków co do tego, czy dany stan faktyczny wypełnia użyte w art. 67a § 1 pkt 3 O.p. pojęcia niedookreślone ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Kontrola sądowa nie powinna więc odnosić się do kryteriów celowościowych czy słusznościowych.

Mając na względzie powyższe, w ocenie Sądu, argumenty skarżącej, de facto, zmierzają do przerzucenia ciężaru związanego z koniecznością uregulowania należności z tytułu zwrotu przekazanego dofinansowania na budżet województwa. Przepisy prawa w żaden sposób nie kreują takiej sytuacji, by Sąd miał kompetencję nałożyć na organ obowiązek umorzenia zaległości podatkowej.

Sąd przyjął, iż ustalono, że skarżąca prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą pod nazwą C. G. i L. O. Na dzień 10 lutego 2014 r. zatrudniała [...] pracowników, którym wypłacała na bieżąco wynagrodzenia.

Nie posiadała dodatkowych środków na podwyżki wynagrodzeń dla zatrudnianych pracowników. Z zaświadczenia wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. wynikało, że według stanu na dzień 27 stycznia 2014 r. nie ujawniono zaległości podatkowej skarżącej. Z kolei, decyzją z dnia [...] r. oraz z dnia

[...] r. ZUS Oddział w S. odmówił skarżącej wydania zaświadczenia o niezaleganiu w opłacaniu składek z uwagi na widniejące na koncie płatnika zadłużenie. Organ ustalił również, że comiesięczne świadczenie emerytalne pobierane przez skarżącą od dnia 1 marca 2013 r. w wysokości [...] zł, jest pomniejszane o kwotę [...] zł z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne. Organ ustalił również, że E.-F. C. była w związku małżeńskim z R. C., z którym zawarła w dniu [...] r. umowę o ustanowienie rozdzielności majątkowej.

Na podstawie oświadczenia załączonego do pisma z dnia 10 lutego 2014 r. ustalono, że skarżąca posiadała zobowiązania wobec pięciu banków w postaci czterech kredytów bankowych (w tym m.in. kredytu [...] i [...]) oraz linii kredytowej przy rachunku bankowym, a także karty kredytowej. Miesięczne zobowiązania opiewały na kwotę [...] zł, z tym, że w dniu [...] r. miała zakończyć się spłata kredytu bankowego, którego rata wynosiła około [...]zł. Skarżąca oświadczyła również, że posiadała zobowiązanie w postaci umowy T. L. w kwocie [...] zł pozostającej do spłaty na dzień [...] r., w wysokości miesięcznej raty [...] zł - spłata rat winna się zakończyć w dniu 30 października 2014 r. Z kolei, z zestawienia zobowiązań stanowiącego załącznik do pisma z dnia 3 listopada 2014 r. wynikało, że skarżąca posiadała zadłużenie w [...] bankach z tytułu kredytu - łączna rata miesięczna w kwocie [...] zł (zaległość na dzień 20 października 2014 r. – [...] zł) oraz w jednym z tytułu pożyczki - miesięczna rata [...] zł (zaległość na dzień 20 października 2014 r. – [...] zł), a także zadłużenie w związku z otwartą linią kredytową oraz kartami kredytowymi. Skarżąca posiadała zobowiązania wynikające z umowy G. L. w kwocie [...] zł pozostającej do spłaty na dzień 20 października 2014 r. w wysokości miesięcznej raty [...] (termin spłaty do dnia 30 października 2014 r.), a nadto zobowiązanie z tytułu spłaty umowy pożyczki zawartej w dniu 6 grudnia 2011 r. z osobą prywatną (termin zwrotu do dnia 7 marca 2012 r.; odsetki zaległe na dzień 1 stycznia 2014 r. w kwocie [...] zł).

Organ, na podstawie przedstawionej przez skarżącą dokumentacji finansowej, w toku postępowania ustalił, że przedsiębiorstwo skarżącej w 2011 r. odnotowało stratę w wysokości [...] zł. Jednakże już w roku 2012 uzyskało dochód w wysokości [...] zł, zaś w roku 2013 w wysokości [...] zł. Podobnie w roku 2014 skarżąca wykazała dochód w kwocie [...] zł. Ponadto, organ zauważył, że wartość wyposażenia przedsiębiorstwa w 2011 r. opiewała na kwotę [...] zł, natomiast w 2012 r. i 2013 r. na kwotę [...] zł. Na podstawie zestawienia dotyczącego ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych za lata 2011-2013, organ ustalił, że na koniec 2013 roku wartość środków trwałych w przedsiębiorstwie wyniosła [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji organ odniósł się także do informacji zawartych

w formularzu informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis z dnia 10 lutego 2014 r., w którym skarżąca oświadczyła, że nie odnotowuje rosnących strat, jednakże jej obroty maleją, zmniejsza się przepływ środków finansowych oraz zwiększa się suma zadłużenia wraz ze wzrostem odsetek od zobowiązań. Zaznaczył, że istnieją inne okoliczności, wskazujące na trudności w zakresie płynności finansowej, tj. spłata wysoko oprocentowanego kredytu inwestycyjnego innych dodatkowych kredytów, którymi beneficjentka regulowała częściowe zaległości w ZUS oraz inne zobowiązania. Skarżącej w dniu 6 listopada 2013 r. udzielona została pomoc o wartości [..] zł brutto stanowiąca równowartość [...] euro. Zaś zgodnie z zaświadczeniem wystawionym przez Powiatowy Urząd Pracy z dnia 2 lipca 2010 r. skorzystała z pomocy de minimis o wartości [...] zł brutto stanowiącej równowartość [...] euro.

Mając na uwadze powyższe, odnosząc się do kwestii ważnego interesu zobowiązanej, organ zasadnie ustalił, że sytuacja nadzwyczajna uzasadniająca umorzenie należności wymaganych do zwrotu wraz z odsetkami nie zaistniała. Skarżąca dysponuje bowiem środkami finansowymi lub jest w stanie pozyskać środki, które mogłaby przeznaczyć na spłatę zobowiązania w ratach.

Odnosząc się do argumentów skarżącej dotyczących kłopotów wynikłych

z działania nieuczciwego doradcy zasadnie organ wskazał także, że każdy przedsiębiorca ponosi ryzyko związane z działalnością prowadzoną na własny rachunek, a zatem o ile to tylko możliwe, winien poszukiwać sposobów rozwiązania swojej sytuacji finansowej i płatniczej bez wsparcia publicznego. Wywiązanie się

w sposób nienależyty przez doradcę zewnętrznego z umowy zawartej z beneficjentem - jako element ryzyka gospodarczego - nie może być uznane za wystąpienie sytuacji nadzwyczajnej, która uzasadniałaby udzielenie ulgi w postaci umorzenia spłaty zobowiązania. Podobnie element ryzyka gospodarczego stanowią w ocenie organu - przejściowe trudności związane ze spłatą zaciągniętych zobowiązań kredytowych i pożyczek. Trudności te nie są równoznaczne z niemożnością zapłaty zobowiązań wobec innych podmiotów i nie stanowią podstawy do udzielenia ulgi w postaci ich umorzenia.

Wskazać należy, że analizując sytuację materialną strony, organ zasadnie wskazał, że posiada ona majątek, który może wykorzystać w sposób przynoszący jej korzyści finansowe, np. poprzez uzyskanie dochodu z najmu mienia czy jego częściowej sprzedaży, a dochód uzyskiwany w przedsiębiorstwie charakteryzuje tendencja wzrostowa (od straty wykazanej w 2011 r. w wysokości [...] zł, poprzez dochód w wysokości [...] zł w 2012 r., [...] zł w 2013 r. i [...] zł w 2014 r.).

Niewątpliwie, przejściowa utraty płynności finansowej przedsiębiorstwa nie może zostać uznana za przesłankę uzasadniającą umorzenie zobowiązania w sytuacji gdy skarżąca posiada majątek, którym może swobodnie dysponować (majątek podlegający egzekucji), jak i ma potencjał kadrowy, który generuje dodatni wynik przedsiębiorstwa. Tym bardziej, że skarżąca nie wykazała, aby miała miejsce jakakolwiek sytuacja nadzwyczajna czy też zdarzenie losowe uniemożliwiające uregulowanie zaległości – okolicznością taką z pewnością nie może być nienależyte wywiązanie się z umowy z beneficjentem przez doradcę zewnętrznego. Wysokość uzyskiwanych przez przedsiębiorcę dochodów, jak i konieczność ponoszenia wydatków również została uwzględniona przez organ, jednakże zasadnie nie uznano, że są to nadzwyczajne okoliczności, które uzasadniałyby umorzenie należności. Podzielić także należy stanowisko, że przyznanie tego rodzaju ulgi w zaistniałej sytuacji byłoby również sprzeczne z ważnym interesem publicznym, gdyż ciężar spłaty należności obciążyłby wówczas budżet województwa.

W ocenie Sądu, zaaprobować także należy stanowisko organu, że w interesie publicznym leży jednak uniknięcie likwidacji przedsiębiorstwa prowadzonego przez skarżącą, a co się z tym wiąże utrzymanie miejsc pracy mając na uwadze znaczenie jakie ma dla regionu stworzone C. G. i L. O. będące jedynym tego rodzaju ośrodkiem w Województwie [...]. Brak obowiązku natychmiastowego zwrotu całości środków w związku z rozłożeniem ich spłaty na raty umożliwi skarżącej dalsze prowadzenie dotychczasowej działalności, a jednocześnie pozwoli na nienaruszenie środków budżetu województwa, do którego musiałoby dojść w przypadku gdyby organ zrezygnował z należnych mu świadczeń.

Zasadnie organ stwierdził również, że pomimo istniejącego już obciążenia kredytowego skarżąca korzystała z dalszych oprocentowanych i długoterminowych form wsparcia finansowego, wobec czego posiada ona możliwości spłaty zaciągniętych zobowiązań. W tej sytuacji organ słusznie stwierdził, że ulga w postaci rozłożenia na raty zamiast umorzenia zobowiązania, będzie pozostawała w interesie publicznym. Skoro skarżąca wywiązuje się ze spłaty swych zobowiązań wobec banków, nawet jeśli czyni to nieregularnie, a przy tym nadal pozostaje aktywna zawodowo, dysponuje wykwalifikowanym personelem, który również pracuje na wynik przedsiębiorstwa, przedsiębiorstwo odnotowuje rosnące zyski, posiada majątek który może być wykorzystywany do osiągnięcia dalszych korzyści (np. poprzez wynajem czy dzierżawę części jego składników) bądź częściowo spieniężony, niezasadnym byłoby rezygnowanie przez organ z należnych świadczeń. Przejściowe trudności płatnicze, przy uwzględnieniu możliwości jakimi dysponuje skarżąca, aby uregulować swoje zobowiązania przy rozłożeniu ich spłaty w czasie, pozwoliłoby na rozłożenie spłaty zobowiązania na miesięczne raty, uwzględniając, że skarżąca posiada także dodatkowe źródło dochodów, tj. wypłacane przez ZUS świadczenie emerytalne.

W ocenie Sądu, organ w swojej decyzji wyjaśnił również dlaczego pomimo wniosku skarżącej o rozłożenie zobowiązania wraz z odsetkami na raty płatne co miesiąc przez okres 10 lat, uwzględnił wniosek jedynie w części, tj. rozkładając spłatę należności wraz z odsetkami na miesięczne raty do końca 2015 r. Sąd w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie przekonuje do takiego rozstrzygnięcia argumentacja organu, że zasoby funduszy uwolnione w związku z odzyskiwaniem przez instytucje zarządzające środków pobranych nienależnie, wykorzystanych

z naruszeniem procedur, a także niezgodnie z przeznaczeniem, mogą być ponownie wykorzystane przez państwo członkowskie na dany program operacyjny jedynie do

31 grudnia 2015 r., co uzasadniało ograniczenie okresu dotyczącego spłaty zobowiązań do 16 rat.

Podsumowując, stwierdzić należy, iż Sąd nie znalazł podstaw do podważenia oceny zawartej w zaskarżonej decyzji, bowiem nie wystąpiła w sprawie przesłanka ważnego interesu podatnika a jedynie interesu publicznego, przemawiająca

za rozłożeniem na raty spłaty należności. Organ wyważył także oba te interesy, czemu dał wyraz w swojej decyzji. W ocenie Sądu, organ podjął niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, a wydając swoje rozstrzygnięcie wziął pod uwagę wszystkie dokumenty przedłożone przez stronę, jak i te, które załączył w poczet materiału dowodowego z własnej inicjatywy. Co więcej, w uzasadnieniu decyzji odniósł się do tych dowodów, wskazując przy tym dlaczego podniesionych przez stronę okoliczności nie uznał za uzasadniających przyznanie ulgi w postaci umorzenia zaległości. Ponadto, organ w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, wzywał stronę do złożenia oświadczenia o jej sytuacji rodzinnej i materialnej oraz do przedłożenia stosownych dokumentów na ww. okoliczność (np. pismo z dnia 27 stycznia 2014 r.).

W ocenie Sądu, organ zebrał zatem niezbędny materiał dowodowy, pozwalający na podjęcie prawidłowego rozstrzygnięcia, ponadto w sposób wyczerpujący rozpatrzył zgromadzone dowody i odniósł się do nich w uzasadnieniu decyzji. Ponadto, zaskarżona decyzja została uzasadniona w sposób przekonujący i jasny, zarówno co do stanu faktycznego i jak prawnego sprawy.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.