Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2814/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6250 Rozpowszechnianie programów telewizyjnych i radiowych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 190, art. 145 par. 1 lit. b, art. 141 par. 4, art. 151, art. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 40 ust. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 253 poz 2531
law: Ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji - tekst jedn.
article: art. 145a, art. 146
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 92 ust. 1, art. 217
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.) Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi P. S.A. z siedzibą w W. – obecnie T. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie koncesji na rozpowszechnianie programu telewizyjnego o charakterze uniwersalnym oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

[...] S.A. z siedzibą w [...] (obecnie: [...] sp. z o.o. w [...]) uzyskała w dniu [...] stycznia 2009 r. koncesję nr [...] na kolejny okres, na rozpowszechnianie programu telewizyjnego o charakterze uniwersalnym pod nazwą " [...] ". Zgodnie z pkt IV przedmiotowej decyzji koncesyjnej, opłata za jej udzielenie wyniosła [...] zł i została ustalona na podstawie § 4 w zw. z § 1 ust. 1 i § 3 rozporządzenia Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia 4 lutego 2000 r. w sprawie opłat za udzielenie koncesji na rozpowszechnianie programów radiowych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 12, poz. 153 ze zm.; dalej: rozporządzenie w sprawie opłat).

Przewodniczący KRRiT, działając na podstawie przepisów art. 33 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2004 r. Nr 253, poz. 2531 ze zm.; dalej: ustawa o radiofonii i telewizji lub u.r.t.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu wniosku spółki o ponowne rozpoznanie sprawy oraz w wykonaniu uchwały KRRiT nr [...] z dnia [...] marca 2009 r., zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] stycznia 2009 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że obowiązujący stan prawny zawiera podstawę do ustalania wysokości opłaty za udzielenie koncesji. Jednocześnie stwierdził, że powołane we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 czerwca 2002 r., sygn. akt K 33/01, nie może zostać przez organ analogicznie zastosowane w rozpoznawanej sprawie. Przewodniczący KRRiT wskazał ponadto, że okoliczność wystąpienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie do Trybunału Konstytucyjnego z zapytaniem o zgodność z Konstytucją RP przepisu art. 40 ust. 2 ustawy o radiofonii i telewizji i przepisów rozporządzenia w sprawie opłat, nie powoduje obowiązku zawieszenia przez organ postępowania.

W wyniku rozpatrzenia skargi wniesionej przez [...] S.A., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 13 grudnia 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 1664/11, uchylił zarówno zaskarżoną decyzję, jak również poprzedzającą ją decyzję Przewodniczącego KRRiT w pkt IV (a więc w części dotyczącej opłaty ustalonej z tytułu udzielenia koncesji telewizyjnej), eliminując również z obrotu prawnego stosowne uchwały Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia [...] marca 2009 r. oraz z [...] listopada 2008 r. (także – w części dotyczącej opłaty koncesyjnej).

W uzasadnieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że na podstawie upoważnienia z art. 40 ust. 2 ustawy o radiofonii i telewizji, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych, w drodze rozporządzenia z dnia [...] lutego 2000 r. w sprawie opłat za udzielenie koncesji na rozpowszechnianie programów radiowych i telewizyjnych, KRRiT ustaliła wysokość opłat za udzielenie koncesji.

Jednocześnie WSA podniósł, że wyrokiem z dnia 19 lipca 2011 r., sygn. akt P 9/09, Trybunał Konstytucyjny uznał przepis art. 40 ust. 2 ustawy o radiofonii i telewizji za niezgodny z art. 217 i art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, a wydane na jego podstawie ww. rozporządzenie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia 4 lutego 2000 r., stanowiące podstawę obliczenia opłaty koncesyjnej, za niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, odraczając utratę mocy obowiązującej tych przepisów na okres dwunastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.

Sąd I instancji, powołując się na uzasadnienie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, stwierdził, że przepis art. 40 ust. 2 u.r.t. był niezgodny z Konstytucją od chwili wejścia w życie, natomiast cytowane rozporządzenie KRRiT było niekonstytucyjne od chwili wydania. W konsekwencji, Sąd uznał, że odroczenie na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji RP wejścia w życie orzeczenia TK nie oznacza, że dopiero od tej daty przepisy te stały się niezgodne z Konstytucją. Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił jednocześnie, że odroczenie utraty mocy obowiązującej przepisów nie ogranicza uprawnienia sądu administracyjnego do odmowy zastosowania niekonstytucyjnego przepisu aktu podustawowego. W tej sytuacji Sąd przyjął, iż uznanie przepisu za niekonstytucyjny w dacie jego zastosowania przez organ administracji publicznej nakazuje stwierdzenie wydania kontrolowanego aktu z naruszeniem prawa prowadzącym do uchylenia zaskarżonej decyzji.

W wyniku rozpatrzenia skargi kasacyjnej wniesionej przez Przewodniczącego KRRiT, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 sierpnia 2013 r., sygn. akt II GSK 692/12, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

W uzasadnieniu NSA zgodził się z zarzutem organu – nie w pełni podzielając jego uzasadnienie, iż odroczenie utraty mocy niekonstytucyjnych przepisów przez Trybunał Konstytucyjny oznacza, że przepisy te powinny być stosowane do czasu utraty ich mocy obowiązującej, co w konsekwencji oznacza, iż Sąd I instancji bezpodstawnie odmawiając ich zastosowania, wadliwie uchylił zarówno obie skarżone decyzje Przewodniczącego KRRiT, jak i obie uchwały KRRiT stanowiące ich podstawę.

NSA zarzucił, że Sąd I instancji w ogóle nie podjął analizy znaczenia i skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego w zakresie mocy obowiązującej niekonstytucyjnych przepisów, ograniczając się do odmowy ich zastosowania z powodu stwierdzenia ich niekonstytucyjności. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż nie jest trafny pogląd WSA, że odroczenie przez TK niekonstytucyjnych przepisów ma na celu jedynie umożliwienie prawodawcy dokonanie zmiany tych przepisów tak, aby były one zgodne z Konstytucją RP lub innym aktem nadrzędnym. Jednocześnie NSA stwierdził, że również nie jest trafne stanowisko organu, że nie jest dopuszczalna odmowa zastosowania przez sąd przepisów uznanych przez TK za niekonstytucyjne w okresie odroczenia utraty ich mocy obowiązującej, ponieważ są one w tym okresie częścią obowiązującego porządku prawnego. NSA wskazał ponadto, że istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy mają motywy wyroku Trybunału Konstytucyjnego, które Sąd I instancji całkowicie pominął.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że zarówno w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, jak i NSA zostało już wypracowane stanowisko co do tego, że odroczenie utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji oznacza, że sądy w każdym przypadku mają obowiązek dokonać analizy, czy w rozpoznawanej sprawie przepis ten powinien, czy nie powinien być stosowany, biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności, w tym zwłaszcza okoliczności wskazane w powołanym wyroku TK z dnia 27 października 2001 r., sygn. SK 1/04 oraz wyroku NSA z dnia 26 luty 2006 r., sygn. akt II OSK 1403/05, na które powołał się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że celem tej analizy winno być wyważenie racji przemawiających za zastosowaniem lub odmową zastosowania w konkretnej sprawie niekonstytucyjnego przepisu.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 14 stycznia 2014 r. pełnomocnik skarżącej stwierdził, iż spółka nie kwestionuje zasady odpłatności za udzieloną koncesję.

Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 stycznia 2014r. sygn. akt VI SA/Wa 2980/13 uchylił zaskarżoną decyzję Przewodniczącego KRRiT i uchwałę KRRiT nr [...] z dnia [...] marca 2009 r., uchylił decyzję Przewodniczącego KRRiT z dnia [...] stycznia 2009 r., nr [...] w części dotyczącej punktu IV określającego wysokość opłaty za udzielenie koncesji i uchwałę KRRiT nr [...] z dnia [...] listopada 2008 r. w punkcie III dotyczącym opłaty za udzielenie koncesji, stwierdził, że decyzje i uchwały nie podlegają wykonaniu w uchylonej części oraz orzekł o kosztach postępowania sądowego.

W uzasadnieniu wyroku WSA w pierwszej kolejności stwierdził, że ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jej wydania. Następnie wskazał, że zgodnie z przepisem art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.), wojewódzki sąd administracyjny, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. To oznacza, że wykładnia prawa wyrażona w orzeczeniu NSA jest wiążąca w sprawie dla sądu I instancji zarówno wówczas, gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego, a wojewódzki sąd administracyjny jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do wykładni prawa zawartej w uzasadnieniu wyroku NSA, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych podobnych sprawach.

Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważył, że Trybunał w wyroku z dnia 19 lipca 2011 r., sygn. akt P 9/09 uzasadniając odroczenie utraty mocy obowiązującej spornych przepisów, zarówno ustawy o radiofonii i telewizji, jak i rozporządzenia w sprawie opłat, stwierdził jedynie, że "uznał za zasadny wniosek wszystkich uczestników postępowania o odroczenie terminu utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnych przepisów w celu umożliwienia ustawodawcy dostosowania treści przepisów ustawy o radiofonii i telewizji do sytuacji wynikającej z orzeczenia Trybunału. Jak słusznie wskazał Prokurator Generalny, wraz z utratą mocy obowiązującej art. 40 ust. 2 u.r.t., nie mogłaby funkcjonować niekwestionowana – co do zasady – procedura odpłatnego koncesjonowania rozpowszechniania programów radiowych i telewizyjnych przez nadawców niepublicznych".

Przechodząc do zaleconej przez NSA analizy, WSA uznał za konieczne rozważenie, czy dopuszczalne jest udzielenie koncesji bez pobierania opłaty, ale również – co istotne w rozpatrywanej sprawie – czy przyczyny niekonstytucyjności przepisów dotyczących wysokości opłaty za udzielenie koncesji i odroczenie utraty mocy obowiązującej tych przepisów przemawiają za stosowaniem tych przepisów mimo ich niekonstytucyjności. Odpowiadając na pierwszą z powyższych wątpliwości, Sąd I instancji wskazał, że w świetle jednoznacznej normy prawnej wyrażonej w przepisie art. 40 ust. 1 ustawy o radiofonii i telewizji, nie jest dopuszczalne udzielenie zarówno skarżącej spółce, jak i pozostałym nadawcom radiowym i telewizyjnym, koncesji na rozpowszechnianie programu bez pobierania stosownej opłaty.

Z kolei, jeśli chodzi o drugą z wyżej wskazanych wątpliwości, WSA stwierdził, że zarówno znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych powyższymi przepisami (art. 40 ust. 2 u.r.t. oraz przepisy rozporządzenia w sprawie opłat), jak również powody, dla których TK w wyroku z dnia 19 lipca 2011 r. odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnych przepisów, a także okoliczności sprawy, jak i konsekwencje stosowania lub odmowy zastosowania niekonstytucyjnych unormowań cytowanych aktów normatywnych, nie pozwalają przyjąć, że organ koncesyjny miał prawo stosować owe przepisy, mimo ich niekonstytucyjności.

Dalej WSA wskazał, że Trybunał w pkt. II wyroku z dnia 19 lipca 2011 r. ustalił utratę mocy obowiązującej art. 40 ust. 2 ustawy o radiofonii i telewizji oraz rozporządzenia w spawie opłat z upływem 12 miesięcy od jego ogłoszenia, które nastąpiło 3 sierpnia 2011 r. w Dzienniku Ustaw Nr 160 pod pozycją 963, a więc – co istotne w niniejszej sprawie – w chwili ponownego orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny termin ten niewątpliwie upłynął. Z kolei rozstrzygnięcia organu koncesyjnego, będące przedmiotem sporu sądowego w niniejszej sprawie, a więc zarówno decyzja Przewodniczącego KRRiT z dnia [...] stycznia 2009 r. i uchwała KRRiT z dnia [...] listopada 2008 r., jak i uchwała KRRiT z dnia [...] marca 2009 r. oraz decyzja Przewodniczącego KRRiT z dnia [...] kwietnia 2009 r., zostały wydane i podjęte przed wydaniem wyroku przez Trybunał Konstytucyjny w sprawie o sygn. akt P 9/09, jak i przed ogłoszeniem wyroku Sądu I instancji – ponownie rozpoznającego sprawę.

Skarżąca spółka wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zaskarżyła decyzję Przewodniczącego KRRiT z dnia [...] stycznia 2009 r. w zakresie orzeczenia o opłacie za zmianę koncesji, nie kwestionując koncesji zmieniającej, co do jej rozstrzygnięcia merytorycznego. Strona podnosząc niekonstytucyjność przepisu art. 40 ust. 2 u.r.t. i, w konsekwencji, niekonstytucyjność rozporządzenia wydanego na podstawie delegacji zawartej w tym przepisie, nie była zadowolona z decyzji w zakresie jej rozstrzygnięcia zawartego w pkt. IV, a więc obliczenia opłaty koncesyjnej na podstawie przepisów niezgodnych z Konstytucją RP. Skarżąc następnie do Sądu wydaną w II instancji decyzję Przewodniczącego KRRiT z dnia [...] kwietnia 2009 r., strona wnosiła o jej uchylenie i o uchylenie decyzji Przewodniczącego KRRiT z dnia [...] stycznia 2009 r., ale jedynie w części dotyczącej opłaty koncesyjnej. Skarżąca nie kwestionowała zatem, co do zasady, obowiązku uiszczenia opłaty za zmianę koncesji, lecz ustalenie jej wysokości na podstawie przepisów niezgodnych z Konstytucją RP.

Zdaniem Sądu I instancji, pozostaje poza wszelkimi wątpliwościami, że zarówno w świetle przepisów sprzed nowelizacji, jak i obecnie obowiązujących, koncesja na rozpowszechnianie programów radiowych i telewizyjnych podlega opłacie. Również sama skarżąca reguły tej nie kwestionowała, ani we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ani w skardze, a także podczas rozprawy sądowej w dniu [...] stycznia 2014 r., podnosząc jedynie niekonstytucyjność przepisów uprzednio obowiązujących odnoszących się do naliczania tej opłaty.

Następnie WSA przypomniał, że z upływem terminu wskazanego w pkt II wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 lipca 2011 r., przepis art. 40 ust. 2 u.r.t. oraz wydane na jego podstawie rozporządzenie w sprawie opłat utraciły moc obowiązującą. W miejsce przepisu art. 40 ustawy, na podstawie art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 10 października 2012 r. zmieniającej ustawę o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1209; dalej: ustawa zmieniająca u.r.t.) z dniem 20 października 2012 r., wprowadzono nowy przepis art. 40 ustanawiający m. in. nowe opłaty za udzielenie/zmianę koncesji.

W świetle art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 lipca 2011 r. wydany w sprawie P 9/09, stwierdzający niezgodność z Konstytucją RP art. 40 ust. 2 ustawy o radiofonii i telewizji oraz rozporządzenia z dnia 4 lutego 2000 r., wyznacza konieczność ponownego rozpoznania sprawy przez organ administracji publicznej w zakresie określenia wysokości opłaty za zmianę koncesji z pominięciem już zakwestionowanych przez Trybunał przepisów.

Zdaniem Sądu I instancji, należało w związku z powyższym uznać, w świetle zasady demokratycznego państwa prawa wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP i wynikających z tej regulacji konstytucyjnej innych zasad, w tym m.in. zasady sprawiedliwości społecznej, ale i również w kontekście podstawowych zasad (reguł) prawa intertemporalnego, niezasadność zobowiązania skarżącej ([...] sp. z o.o. – obecnego nadawcy programu [...]) na podstawie aktualnie obowiązujących regulacji ustawowych określających sposób ustalania wysokość opłat koncesyjnych – do zapłaty większej kwoty z tytułu opłaty za przedmiotową koncesję, tylko dlatego, że ustawodawca nie przewidział stosownych przepisów przejściowych w ustawie z dnia 10 października 2012 r. o zmianie ustawy o radiofonii i telewizji.

Końcowo WSA podkreślił, że nie jest w żadnym razie rolą sądu administracyjnego udzielanie na tym etapie wiążących wskazówek dotyczących szczegółowego sposobu ustalenia przez organ koncesyjny wysokości opłaty za udzieloną skarżącej koncesję na rozpowszechnianie programu telewizyjnego.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji.

Skargę kasacyjną na ww. wyrok WSA z dnia 14 stycznia 2014 r. wniósł Przewodniczący Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, zarzucając zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej w zw. z art. 40 ustawy o radiofonii i telewizji oraz § 2 rozporządzenia w sprawie opłat poprzez uznanie, iż w przedmiotowej sprawie obecnie obowiązujące regulacje prawne dają podstawę organowi do ustalenia wysokości opłaty za udzielenie koncesji z uwzględnieniem jej wysokości ustalonej w poprzednim stanie prawnym, tzn. obowiązującym przed wejściem w życie wyroku TK z dnia 19 lipca 2011 r., sygn. akt P 9/09;

2. przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy tj. :

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez ustalenie przez Sąd podstaw do wznowienia postępowania z pominięciem analizy negatywnych przesłanek wznowienia, co uniemożliwia skuteczną kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku,

- art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 153 p.p.s.a. poprzez ustalenie niemożliwych do realizacji przez organ wskazań co do dalszego trybu postępowania polegających na określeniu z jednej strony obowiązku stosowania aktualnie obowiązujących przepisów, regulujących wysokość opłaty za udzielenie koncesji z jednoczesnym wskazaniem na obowiązek ustalania tej opłaty do określonej wysokości (wynikającej z nieobowiązujących przepisów), które to ograniczenie nie ma podstawy prawnej, z jednoczesnym brakiem wskazań dla organu podstaw i zasad dokonywania obliczenia tej opłaty w sposób odpowiadający wskazaniom Sądu.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną [...] S.A. wniosła o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej swoim wyrokiem z dnia 21 lipca 2015 r. sygn. akt II GSK 1489/14 uchylił zaskarżony wyrok WSA z dnia 14 stycznia 2014 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

W uzasadnieniu swojego wyroku NSA wskazał, że zasadny jest zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia prawa procesowego – art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. poprzez ustalenie niemożliwych do realizacji wskazań co do dalszego trybu postępowania – wobec określenia z jednej strony aktualnych przepisów, jako mających zastosowanie do ustalenia opłaty za udzielenie koncesji, zaś z drugiej strony z limitowaniem tych opłat – do wysokości regulowanej poprzednio obowiązującymi przepisami, z jednoczesnym brakiem wskazań dla organu podstaw i zasad dokonywania obliczenia opłaty w sposób odpowiadający wskazaniom Sądu.

NSA podkreślił, że art. 141 § 4 p.p.s.a. nakłada na Sąd I instancji obowiązek sporządzenia uzasadnienia wyroku w sposób prawem przewidziany. Jeśli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Oznacza to, że sąd administracyjny ma nie tylko obowiązek wskazania swojego rozstrzygnięcia (wypowiedzenia się w przedmiocie zgodności z prawem skarżonego aktu administracyjnego), ale i umotywowania swojego stanowiska w tym zakresie, tj. przedstawienia toku rozumowania, który doprowadził do podjęcia rozstrzygnięcia, w tym wskazania przyczyn zajęcia danego stanowiska, jak i powodów, dla których zarzuty i argumenty podnoszone przez stronę są, lub nie są zasadne. Wymóg zawarcia w uzasadnieniu wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia należy rozumieć w ten sposób, że uzasadnienie musi pozwalać na skontrolowanie przez strony i sąd wyższej instancji, czy sąd orzekający nie popełnił w swoim rozumowaniu błędów, tj. winna zostać w nim uwidoczniona operacja logiczna, którą przeprowadził sąd, stosując określone normy prawne w rozstrzyganej sprawie (por. np. wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2006 r., sygn. akt I FSK 372/05 oraz T. Woś (w:) T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 2004, s. 302). Motywy wyroku muszą być zatem jasne i przekonujące, stanowić konsekwentną i logiczną całość (por. wyroki NSA z dnia: 9 marca 2006 r., sygn. akt II OSK 632/05, 4 lutego 2015 r., sygn. akt II GSK 2304/13, dostępne pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Uzasadnienie wyroku powinno być więc tak sporządzone, aby wynikało z niego, dlaczego sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne, albo niezgodne z prawem, a zarzut uchybienia temu wymogowi jest uzasadniony w sytuacji, gdy Sąd I instancji nie wyjaśni w sposób adekwatny do celu, jaki wynika z przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a., dlaczego nie stwierdził (lub stwierdził) w rozpatrywanej sprawie naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, ani przepisów procedury w stopniu, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Powinno więc stwarzać możliwość jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia (por. wyroki NSA z dnia: 21 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 2324/12, Lex nr 1475200; 4 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 1985/09; 21 listopada 2012 r., sygn. akt II FSK 1067/11; publ. jak wyżej). Uzasadnienie wyroku stanowi zatem odzwierciedlenie toku badania danej sprawy przez sąd administracyjny. Argumentacja uzasadnienia musi umożliwiać stronie zrozumienie racji, jakimi kierował się sąd pierwszej instancji badając legalność zaskarżonego działania/zaniechania organu, a w przypadku, gdy strona z wyrokiem się nie zgadza, uzasadnienie wyroku musi umożliwić jej merytoryczną polemikę z argumentacją sądu (por. wyrok NSA z dnia 15 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 1931/11; publ. jak wyżej).

NSA wskazał także, że wytyczne (wskazania) co do dalszego toku postępowania są niezbędnym elementem uzasadnienia, jeżeli w wyniku uchylenia decyzji sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, ich brak stanowi uchybienie mające istotny wpływ na wynik sprawy.

Podobnie, uchybieniem treści art. 141 § 4 p.p.s.a. może być zamieszczenie w wyroku zaleceń niezrozumiałych, pozostających w sprzeczności z oceną prawną, niemożliwych do wykonania (np. wyrok NSA z 24 stycznia 2013 r., sygn. akt II FSK 1103/11, Lex 1269895).

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełniało, określonych przepisami prawa, warunków uznania go za prawidłowe.

NSA podniósł, że WSA z jednej strony stanowczo stwierdził, że w świetle jednoznacznej normy prawnej wyrażonej w przepisie art. 40 ust. 1 ustawy o radiofonii i telewizji, nie jest dopuszczalne udzielenie zarówno skarżącej spółce, jak i pozostałym nadawcom radiowym telewizyjnym, koncesji na rozpowszechnianie programu bez pobierania stosownej opłaty, z drugiej strony powołując się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 listopada 2006 r. w sprawie o sygn. akt II PK 42/06 podkreślił, że uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją przepis prawa nie może być stosowany przez sądy i inne organy w odniesieniu do stanów faktycznych sprzed ogłoszenia orzeczenia Trybunału.

Zauważył również, że upłynął już termin wskazany w pkt II wyroku Trybunału, wobec czego zarówno przepis art. 40 ust. 2, jak i wydane na jego postawie rozporządzenie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia 4 lutego 2000 r., zakwestionowane przez Trybunał, utraciły moc obowiązującą, a w miejsce przepisu art. 40 ustawy, na podstawie art. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej u.r.t. z dniem 20 października 2012 r., wprowadzono nowy przepis art. 40 ustanawiający m. in. nowe opłaty za udzielenie/zmianę koncesji. Wreszcie WSA powołał się na treść art. 190 ust. 4 Konstytucji RP i podkreślił, że w świetle tego przepisu wyrok TK z dnia 19 lipca 2011 r., sygn. akt P 9/09 stwierdzający niezgodność z Konstytucją RP art. 40 ust. 2 ustawy o radiofonii oraz rozporządzenia z dnia 4 lutego 2000r. wyznacza konieczność ponownego rozpoznania sprawy przez organ administracji publicznej w zakresie określenia wysokości opłaty za zamianę koncesji z pominięciem zakwestionowanych przez Trybunał przepisów. Zauważył, że gdyby skarżąca na podstawie nowych przepisów zobowiązana była zapłacić teraz większa kwotę z tytułu opłaty koncesyjnej za rozpowszechnianie programu telewizyjnego, byłoby to sprzeczne nie tylko z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą demokratycznego państwa prawa, ale również i z zasadą sprawiedliwości społecznej oraz podstawowymi zasadami prawa intertemporalnego. Ostatecznie jednak, nie zawarł w wyroku uchylającym wszystkie wydane w sprawie akty administracyjne w zakresie regulującym sprawę opłat koncesyjnych, wytycznych w przedmiocie tego, jak organ powinien te opłaty określić.

Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że wskazówki co do dalszego toku postępowania, w wypadku, jeśli sprawa ma być rozstrzygana ponownie przez organ administracyjny muszą być jasne i precyzyjne, tak, aby możliwe było dostosowanie się do nich przez organ, jak również aby mogły spełniać swą rolę, o której mowa w art. 153 p.p.s.a.

NSA podał, że to właśnie Sąd powinien – w związku z dokonaną i wyrażoną oceną prawną – wskazać organowi sposób dalszego postępowania. Tymczasem Sąd ograniczył się do ogólnego wymienienia zasad konstytucyjnych, w zasadzie bez odniesienia ich do realiów niniejszej sprawy.

NSA wskazał na zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., także w powiązaniu z art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez ustalenie przez Sąd I instancji podstaw do wznowienia z pominięciem analizy negatywnych przesłanek wznowienia, co według autora skargi kasacyjnej uniemożliwia skuteczną kontrolę kasacyjną wyroku.

WSA, jako podstawę swojego orzeczenia wskazał art. 145 §1 lit. b) p.p.s.a., zgodnie z którym sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Ponadto Sąd I instancji powołał się na treść art. 190 ust. 4 Konstytucji RP i podkreślił, że w świetle tego przepisu wyrok TK z dnia 19 lipca 2011 r., sygn. akt P 9/09 stwierdzający niezgodność z Konstytucją RP art. 40 ust. 2 ustawy o radiofonii oraz rozporządzenia z dnia 4 lutego 2000 r. wyznacza konieczność ponownego rozpoznania sprawy przez organ administracji publicznej w zakresie określenia wysokości opłaty za zmianę koncesji z pominięciem zakwestionowanych przez Trybunał przepisów. WSA nie powołał wprawdzie podstawy wznowienia postępowania, jednak na podstawie tych wywodów jest jasne, że chodzi o podstawę wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145a k.p.a., i co do której nie miał wątpliwości również skarżący kasacyjnie. Jednak, jego zdaniem, Sąd powinien zanalizować sprawę również pod kątem negatywnych przesłanek wznowienia postępowania.

Biorąc pod uwagę wskazane uchybienia Naczelny Sąd Administracyjny uznając za zasadny zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu wyroku WSA z dnia 14 stycznia 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 2980/13 i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Sąd I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozstrzygając sprawę ponownie, będąc związany bezwzględnie dyspozycją przepisu art. 190 p.p.s.a., a więc kierując się zarówno wykładnią prawa, jak i wytycznymi sformułowanymi przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 lipca 2015 r., sygn. akt II GSK 1489/14 - uznał, że z uwagi na fakt, iż Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 19 lipca 2011 r., sygn. akt P 9/09, zastosował przepis art. 190 ust. 3 Konstytucji, należy wziąć pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnym przepisem, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych takim przepisem, powody, dla których TK odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu, a także okoliczności sprawy, jak i konsekwencje stosowania lub odmowy zastosowania niekonstytucyjnego przepisu.

Sąd rozpoznając sprawę ponownie doszedł do przekonania, że skarga na decyzję Przewodniczący KRRiT z dnia [...] kwietnia 2009 r. w przedmiocie koncesji na rozpowszechnianie programu telewizyjnego, w zakresie dotyczącym opłaty koncesyjnej nie zasługuje na uwzględnienie.

Dokonując analizy stanu prawnego sprawy - w związku z zapadłym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia z dnia 19 lipca 2011 r. w sprawie P9/09, którym Trybunał Konstytucyjny uznał art. 40 ust. 2 u.r.t. za niezgodny z art. 217 i 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, a wydane na jego podstawie rozporządzenie KRRiT z dnia 4 lutego 2000 r., stanowiące podstawę obliczenia opłaty koncesyjnej, za niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji, jednocześnie odraczając utratę mocy obowiązującej tych przepisów na okres dwunastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej – Sąd uznał, że odroczenie utraty mocy niekonstytucyjnych przepisów przez Trybunał Konstytucyjny oznacza, że przepisy te mogły być stosowane do czasu utraty ich mocy obowiązującej, co w konsekwencji oznacza, iż nie można postawić organowi administracji zarzutu bezprawnego ich zastosowania w dacie wydania zaskarżonej decyzji.

W sprawie niniejszej należy podkreślić, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji tj. [...] kwietnia 2009r. nie istniało jeszcze w obrocie prawnym orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stwierdzające niekonstytucyjność przepisów dotyczących opłaty koncesyjnej. Wyrokiem z dnia 19 lipca 2011 r., sygn. akt P 9/09, Trybunał Konstytucyjny uznał przepis art. 40 ust. 2 ustawy o radiofonii i telewizji za niezgodny z art. 217 i art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, a wydane na jego podstawie ww. rozporządzenie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia 4 lutego 2000 r., stanowiące podstawę obliczenia opłaty koncesyjnej, za niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, odraczając utratę mocy obowiązującej tych przepisów na okres dwunastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.

Z powyższego zestawienia dat wynika, że nie można organowi administracji postawić zarzutu, że w dniu wydania ostatecznej decyzji w sprawie, którą określono także opłatę koncesyjną organ działał niezgodnie z prawem.

W tym miejscu należy zauważyć, że możliwe jest żądanie wznowienia postępowania w wypadku określonym w art. 145a k.p.a. Przepis ten wskazuje, że w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja można domagać się wznowienia postępowania. W sytuacji określonej w § 1 skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. W sprawie niniejszej 5 letni termin określony w art. 146 k.p.a., w którym możliwe byłoby uchylenie przedmiotowej decyzji w oparciu o art. 145a k.p.a. już upłynął zatem trudno uznać, że w sprawie niniejszej zachodzi przesłanka określona w art. 145 § 1 lit. b - p.p.s.a. obligująca Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji z uwagi na istnienie przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego.

W sprawie niniejszej wymagała również analizy Sądu kwestia, czy ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji nie doprowadziłoby do pogorszenia sytuacji strony skarżącej.

W przypadku rozpoznawanej sprawy, kluczowe merytoryczne zagadnienie prawne, które wymagało oceny Sądu dotyczyło ustalenia, jakie przepisy prawne (tzn. w brzmieniu na jaki dzień obowiązywania) mogłyby zostać zastosowane przez organ w związku z ewentualnym wydaniem nowej decyzji na skutek uchylenia zaskarżonej decyzji przez Sąd.

Rozpatrując powyższą kwestię na wstępie należy zauważyć, iż istotą ponownego postępowania po uchyleniu dotychczasowej decyzji ostatecznej jest powrót danej sprawy do odpowiedniego stadium postępowania instancyjnego.

Stanowisko to znajduje potwierdzenie zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale dnia 10 kwietnia 2006 r. wydanej w sprawie o sygn. akt: I OPS 1/06 stwierdził, że "w przypadku decyzji konstytutywnych, kształtujących stosunek administracyjnoprawny w chwili ich wydania, należy stosować przepisy obowiązujące w tej właśnie chwili (przepisy nowe), a w przypadku decyzji deklaratoryjnych, stwierdzających ukształtowanie się stosunku administracyjnoprawnego z mocy samego prawa we wcześniejszym okresie, stosować należy przepisy obowiązujące w chwili konkretyzacji tego stosunku, na mocy których doszło do powstania stosunku prawnego (przepisy poprzednie). (...) Wobec tego organ administracji państwowej, wydający nową decyzję, stosuje te przepisy prawa materialnego, które obowiązują w dniu orzekania."

Gdyby zatem organ administracji miał rozpoznawać sprawę opłaty koncesyjnej obecnie musiałby zastosować obecnie obowiązujące przepisy ustawy o radiofonii i telewizji, które są zdecydowanie mniej korzystne dla strony (ze względów finansowych) niż te, które zostały zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny.

Nastąpiłoby zatem faktyczne pogorszenie sytuacji strony skarżącej.

W zaistniałym stanie faktycznym i prawnym Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie może być uwzględniona, bowiem nie można dopatrzyć się przesłanek uzasadniających uchylenie zaskarżonej decyzji. Zaskarżonej decyzji nie można bowiem postawić wprost zarzutu naruszenia prawa materialnego, bądź procedury administracyjnej.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) - skargę oddalił.