Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 458/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2005-10-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
6392 Skargi  na  uchwały rady powiatu  w przedmiocie ...  (art. 87  i  88  ustawy o  samorządzie powiatowym)
Skarżony organ: Rada Powiatu
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonego aktu

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie WSA Marzenna Kosewska (spr.) WSA Beata Sokołowska Protokolant st.sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu w dniu 06 października 2005r. sprawy ze skarg J. M., M. M. i innych na uchwałę Zarządu Powiatu Kępińskiego z dnia 13 kwietnia 2005r. Nr 21/2005 w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały 1. Stwierdza nieważność uchwały Nr 21/2005 zarządu Powiatu Kępińskiego z dnia 13 kwietnia 2005 roku w sprawie ustalenia rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych na terenie Powiatu Kępińskiego w całości. 2. Zasądza od Zarządu Powiatu Kępińskiego na rzecz skarżących kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. 3. Stwierdza że zaskarżona uchwała nie może być wykonana. /-/ M. Kosewska /-/ W. Długaszewska /-/ S. Sokołowska


UZASADNIENIE

Przedmiotem skarg do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jest uchwała nr 21/2005 Zarządu Powiatu Kępińskiego z dnia 13 kwietnia 2005r. w sprawie ustalenia rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych na terenie Powiatu Kępińskiego.

Działając na podstawie art.94 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001r. Prawo farmaceutyczne (t. j. - Dz. U. Nr 53 z 2004r., poz. 533 ze zmian. ) Zarząd Powiatu Kępińskiego ustalił na jego terenie rozkład godzin pracy aptek ogólnodostępnych, wykaz aptek dyżurujących oraz harmonogram dyżurów aptek ogólnodostępnych w porze nocnej, święta i dni wolne od pracy ( § 1 ), powierzając wykonanie uchwały Staroście Kępińskiemu ( § 2 ).

Pismem z dnia 28 kwietnia 2005r. pełnomocnik J. M., M. M., H.. B., H. P., M. M., D. N. oraz Apteka "A" - E. C., W. N. wezwał Zarząd Powiatu Kępińskiego do usunięcia naruszenia prawa, do którego doszło według nich na skutek wydania powyższej uchwały ( k. 18 akt administracyjnych ). Usunięcie naruszenia miało przy tym nastąpić poprzez uchylenie tej uchwały. Wadliwość przedmiotowego aktu prawnego miała polegać na :

- naruszeniu przepisu art. 94 ust. 1 ustawy Prawo farmaceutyczne poprzez nieuwzględnienie przesłanki dostosowania rozkładu godzin pracy aptek do potrzeb ludności oraz wprowadzenie nieprzewidzianych ustawą tygodniowych dyżurów aptek.

- naruszeniu przepisu art. 94 ust. 2 ustawy poprzez podjęcie uchwały bez uzyskania opinii właściwego organu samorządu aptekarskiego.

- naruszeniu przepisu art. 9 ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej ( Dz. U. Nr 173, poz.. 1804 ze zmian. ) poprzez pominięcie uzasadnionych interesów przedsiębiorców prowadzących apteki na terenie Powiatu Kępińskiego oraz naruszeniu postanowień Konstytucji RP dotyczących praw i wolności osobistych, socjalnych i ekonomicznych właścicieli aptek poprzez przekroczenie granic dozwolonego prawem ograniczania tych praw i wolności.

W odpowiedzi na wezwanie Starosta Kępiński w piśmie z dnia 2 maja 2005r. poinformował lakonicznie o tym, że sporna uchwała weszła w życie z dniem jej podjęcia, a "wniesione zastrzeżenia nie wstrzymują jej postanowień " ( k. 19 akt adm. ).

J. M., M. M., H. B., H. P., M. M., D. N. oraz Apteka "A" - E. C., W. N. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargi na uchwałę Zarządu Powiatu Kępińskiego, żądając jej uchylenia na skutek naruszenia przepisów art. 94 ust. 1 i 2 ustawy Prawo farmaceutyczne, art. 2, art. 20, art. 31, art. 47, art. 64 ust. 1 i 3, art. 66 ust. 1 i art. 68 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 9 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.

W uzasadnieniu skarg podniesiono, iż uchwała została podjęta bez przeprowadzenia niezbędnych konsultacji z zainteresowanymi właścicielami aptek, które odbyły się tylko raz - w dniu 9 lutego 2005r. Według skarżących aktualne godziny ich otwarcia zaspokajają w pełni potrzeby ludności w zakresie dostępu do świadczeń aptek ogólnodostępnych, nie istnieje również konieczność wprowadzenia specjalnych dyżurów w porze nocnej, święta oraz inne dni wolne od pracy. Sporna uchwała została podjęta bez uprzedniego uzyskania opinii właściwego organu samorządu aptekarskiego, wymaganej w art. 94 ust. 2 ustawy Prawo farmaceutyczne. Nie uwzględniono ponadto uzasadnionych interesów aptekarzy poprzez m. in. wprowadzenie zbyt uciążliwych organizacyjnie i finansowo tygodniowych "dyżurów" poszczególnych aptek.

W odpowiedzi na skargę Zarząd Powiatu Kępińskiego wniósł o jej oddalenie, albowiem nie przychylił się zarzutów w niej podniesionych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje:

Skargi zasługiwały na uwzględnienie, gdyż przedmiotowa uchwała została w ocenie Sądu podjęta z istotnym naruszeniem prawa.

Zgodnie bowiem z przepisem art. 94 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001r. Prawo farmaceutyczne ( t.j. - Dz. U. Nr 53 z 2004r., poz. 533 ze zmian. ) rozkład godzin pracy aptek ogólnodostępnych na danym terenie ustala zarząd powiatu po zasięgnięciu opinii wójtów ( burmistrzów, prezydentów miast ) gmin z terenu powiatu i samorządu aptekarskiego. Z treści tego przepisu wynika w sposób jednoznaczny nakaz uprzedniego zasięgnięcia opinii właściwych organów jednostek samorządu terytorialnego oraz opinii samorządu aptekarskiego przed podjęciem uchwały w kwestii rozkładu godzin pracy aptek.

Z tego względu należało uznać, iż podjęcie spornej uchwały było uzależnione od zajęcia stanowiska przez właściwy organ samorządu aptekarskiego, czyli Kaliską Okręgową Izbę Aptekarską. Stanowiła ona zatem podmiot, od którego Zarząd Powiatu Kępińskiego zobowiązany był uzyskać opinię w trybie art. 106 § 1 kpa.

Art. 106 k.p.a. dotyczy bowiem sytuacji, w której przepisy prawa nakazują współdziałanie dwóch organów, z których jeden jest władny do rozstrzygnięcia merytorycznego sprawy , drugi zaś jest organem, od którego należy uzyskać stanowisko w tej sprawie. Organ współdziałający uczestniczy zatem w czynnościach postępowania administracyjnego, biorąc udział w załatwieniu danej sprawy przez wyrażenie stanowiska w zakresie swej właściwości ( zob. wyrok NSA z 07.03.2002r., sygn. akt II SA 2938/00, LEX nr 81776 ). Stanowisko to nie jest przy tym wiążące prawnie dla organu załatwiającego daną sprawę. Nie ulega jednak wątpliwości, że opinia taka stanowi formalną przesłankę podjęcia uchwały ( czy też wydania aktu administracyjnego ) w tym sensie, że organ prowadzący postępowanie jest zobowiązany uzyskać takie stanowisko przed podjęciem uchwały ( wydaniem aktu ), zaś organ współdziałający jest obowiązany przed tym dniem przedstawić swoje stanowisko w sprawie ( zob. m. in. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, s. 493, M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Kraków 2005, s. 635 i R. Kędziora, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2005, s. 280). Niezasięgnięcie opinii przed merytorycznym załatwieniem sprawy uznane być zatem musi w takiej sytuacji za istotne naruszenie prawa ( wyrok NSA z 19.11.2002r., sygn. akt II SA/Wr 1597/02, OSS 2003/2/45 ).

W niniejszej sprawie Zarząd Powiatu Kępińskiego podjął w dniu 13 kwietnia 2005r. zaskarżoną uchwałę po wcześniejszym uzyskaniu opinii odpowiednich organów jednostek samorządu terytorialnego ( k. 3 - 9 akt administracyjnych ) jednakże przed uzyskaniem obligatoryjnej opinii Kaliskiej Okręgowej Izby Aptekarskiej. Jak wynika bowiem z akt sprawy, Zarząd Powiatu w Kępnie zwrócił się do Izby o wyrażenie w trybie art. 94 ust. 2 ustawy Prawo farmaceutyczne opinii w sprawie całodobowego funkcjonowania aptek pismem z dnia 28 lutego 2005r. ( k. 13 akt adm. ). W odpowiedzi na to pismo Okręgowa Rada Aptekarska w Kaliszu - jako właściwy rzeczowo organ Kaliskiej Okręgowej Izby Aptekarskiej - zobowiązała się w piśmie z dnia 11 marca 2005r. do przedstawienia przedmiotowej opinii po uprzednim przedłożeniu przez Zarząd Powiatu w Kępnie projektu rozkładu godzin pracy aptek ( k. 14 ). Projekt zaskarżonej uchwały został przesłany przez Starostę Kępińskiego wraz z pismem z dnia 23 marca 2005r. ( k. 15 ).

Prezes Okręgowej Rady Aptekarskiej w Kaliszu w piśmie z dnia 12 kwietnia 2005r. - skierowanym do właścicieli i kierowników aptek na terenie Kępna i powiatu kępińskiego - zwrócił się o sporządzenie i przesłanie informacji niezbędnych do opracowania żądanej opinii ( k. 10 akt sądowych ). Uchwała została podjęta przez Zarząd Powiatu Kępińskiego w dniu następnym, tzn. 13 kwietnia 2005r. ( k. 16 akt administracyjnych ), a zatem przed uzyskaniem wymaganej opinii, która została wyrażona dopiero w piśmie Okręgowej Rady Aptekarskiej w Kaliszu z dnia 20 maja 2005r. ( k. 20 akt administracyjnych ).

Zdaniem Sądu zarzut naruszenia art. 94 ust. 2 ustawy Prawo farmaceutyczne był zatem w pełni zasadny. Bez znaczenia było przy tym przekonanie Zarządu Powiatu Kępińskiego o spodziewanej negatywnej opinii organu samorządu aptekarskiego ( co podniesiono w odpowiedzi na skargi ), gdyż konieczność uzyskania opinii w tym trybie nie jest w jakikolwiek sposób uzależniona od oczekiwań organu dotyczących jej treści. Oznacza to, że opinia taka nie musi być pozytywna, albowiem - jak już wspomniano powyżej - stanowisko w niej zawarte nie jest wiążące prawnie dla organu załatwiającego daną sprawę.

Z tego względu należało uznać, iż przedmiotowa uchwała została podjęta z istotnym naruszeniem prawa, co powinno skutkować stwierdzeniem jej nieważności ( zob. red. T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 464 ).

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały - jak w punkcie 1 wyroku.

O kosztach postępowania postanowiono zgodnie z art. 200 cytowanej ustawy - orzekając jak w punkcie 2 sentencji wyroku, a o wstrzymaniu wykonania uchwały Sąd orzekł w punkcie 3 - na mocy art. 152 cytowanej ustawy.

/-/ M. Kosewska /-/ W. Długaszewska /-/ B. Sokołowska