Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 22/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2019-04-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.2 pkt 7 lit.c
journal: Dz.U. 2018 poz 554
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska Protokolant Aleksandra Markiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi I. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie uznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane i podlegające zwrotowi I. oddala skargę w całości; II. przyznaje adwokatowi P. T. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 295,20 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym 23 % podatku VAT, tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. po rozpatrzeniu odwołania I. S. (dalej: skarżąca) od decyzji z dnia [...] września 2018 r. [...] działającego z upoważnienia Wójta Gminy R., Zastępcy Dyrektora Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. w sprawie:

1. Ustalenia, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone za okres od 1 maja 2015 r. do 30 września 2015 r. w wysokości 5.500,00 zł dla M. S., W. S., W. S. i K. S. zostały nienależnie pobrane.

2. Zwrotu nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego za okres od 1 maja 2015 r. do 30 września 2015 r. w łącznej wysokości 5.500,00 zł. decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium Odwoławcze przytoczyło następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.

W wyniku wznowionego z urzędu postępowania, decyzją z dnia [...] maja 2018 r.nr [...] działający z upoważnienia Wójta Gminy R., Zastępca Dyrektora Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R., orzekł w sprawie:

1. Uchylenia w całości decyzji z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w sprawie świadczeń z funduszu alimentacyjnego przyznanych na okres od 1 października 2014 r. do 30 września 2015 r. dla M. S., K. S., W. S. i W. S.

2. Odmowy przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 października 2014 r. do 30 września 2015 r. dla M. S., K. S., W. S. i W. S.

Na skutek odwołania od powyższej decyzji Kolegium Odwoławcze, powołując się na art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., wydało w dniu [...] czerwca 2018 r. decyzję nr [...], w której orzekło:

1. Uchylić w całości zaskarżoną decyzję.

2. Uchylić w całości decyzję z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] działającego z upoważnienia Wójta Gminy R., Zastępcy Dyrektora Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 października 2014 r. do 30 września 2015 r. dla M. S., K. S., W. S. i W. S.

3. Przyznać świadczenia z funduszu alimentacyjnego:

a) dla M. S.:

– od 1 października 2014 r. do 31 października 2014 r. w wysokości 200,00 zł,

– od 1 listopada 2014 r. do 30 listopada 2014 r. w wysokości 68,44 zł,

– od 1 grudnia 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. w wysokości 74,69 zł,

– od 1 stycznia 2015 r. do 30 kwietnia 2015 r. w wysokości 200,00 zł miesięcznie,

b) dla K. S.:

– od 1 października 2014 r. do 31 października 2014 r. w wysokości 300,00 zł,

– od 1 listopada 2014 r. do 30 listopada 2014 r. w wysokości 102,65 zł,

– od 1 grudnia 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. w wysokości 112,04 zł,

– od 1 stycznia 2015 r. do 30 kwietnia 2015 r. w wysokości 300,00 zł miesięcznie,

c) dla W. S.:

– od 1 października 2014 r. do 31 października 2014 r. w wysokości 300,00 zł,

– od 1 listopada 2014 r. do 30 listopada 2014 r. w wysokości 102,65 zł,

– od 1 grudnia 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. w wysokości 112,04 zł,

– od 1 stycznia 2015 r. do 30 kwietnia 2015 r. w wysokości 300,00 zł miesięcznie,

d) dla W. S.:

– od 1 października 2014 r. do 31 października 2014 r. w wysokości 300,00 zł,

– od 1 listopada 2014 r. do 30 listopada 2014 r. w wysokości 102,65 zł,

– od 1 grudnia 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. w wysokości 112,04 zł,

– od 1 stycznia 2015 r. do 30 kwietnia 2015 r. w wysokości 300,00 zł miesięcznie,

4. Odmówić przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 maja 2015 r. do 30 września 2015 r. dla M. S., K. S., W. S. i W. S.

W związku z niewniesieniem przez stronę skargi na powyższą decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu jest ona prawomocna.

Pismem z dnia 29 sierpnia 2018 r. skarżąca została zawiadomiona o wszczęciu

z urzędu postępowania w sprawie ustalenia i zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od1 maja 2015 r. do 30 września 2015 r. dla M., K., W. i W. S. W toku tego postępowania strona złożyła oświadczenie, w którym stwierdziła, że nie składała skargi na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. nr [...] i nr [...].

Postępowanie zakończyło się wydaniem przez działającego z upoważnienia Wójta Gminy R., Zastępcę Dyrektora Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej

w R. decyzji z dnia [...] września 2018 r. nr [...], w sprawie:

Ustalenia, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone za okres od 1 maja 2015 r. do 30 września 2015 r. w wysokości 5.500,00 zł dla M., W., W.

i K. S. zostały nienależnie pobrane.

Zwrotu nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego za okres od

1 maja 2015 r. do 30 września 2015 r. w łącznej wysokości 5.500,00 zł.

W podstawie prawnej decyzji organ I instancji przywołał przepisy art. 2 pkt 7 lit. c, art. 23 ust. 1, 5, 6, art. 25 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 554, z późn. zm.) oraz art. 104 k.p.a.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] Zastępca Dyrektora Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R., przyznał I. S. prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla M. S. na okres od 1 października 2014 r. do 31 października 2014 r. w wysokości 200,00 zł, od 1 listopada 2014 r. do 30 listopada 2014 r. w wysokości 68.44 zł, od 1 grudnia 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. w wysokości 74,69 zł, od 1 stycznia 2015 r. do 30 września 2015 r. w wysokości 200,00 zł miesięcznie oraz dla K. S., W. S. i W. S. na okres od 1 października 2014 r. do 31 października 2014 r. w wysokości 300,00 zł na osobę, od 1 listopada 2014 r. do 30 listopada 2014 r. w wysokości 102,65 zł na osobę, od 1 grudnia 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. w wysokości 112,04 zł na osobę, od 1 stycznia 2015 r. do 30 września 2015 r. w wysokości 300,00 zł miesięcznie na osobę. Organ stwierdził, że decyzja przyznająca świadczenia z funduszu alimentacyjnego została zrealizowana w całości. Następnie organ wskazał na powołane wyżej rozstrzygnięcia organów obu instancji zapadłe we wznowionym postępowaniu, w którym wskazana decyzja przyznająca świadczenia z funduszu alimentacyjnego została uchylona i orzeczono co do istoty sprawy. Jednocześnie wskazał, że podstawą odmowy przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla ww. dzieci był brak zasądzonych na ich rzecz alimentów od ojca B. S. w okresie od 1 maja 2015 r. do 30 września 2015 r.

Organ stwierdził, że podstawą uznania, iż wypłacone świadczenia z funduszu alimentacyjnego za okres od 1 maja 2015 r. do 30 września 2015 r. dla M., K., W. i W. S. zostały nienależnie pobrane jest art. 2 pkt 7 lit. c ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, stanowiący, iż nienależnie pobrane świadczenia oznacza to świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, jeżeli stwierdzono nieważność decyzji przyznającej świadczenie albo w wyniku wznowienia postępowania uchylono decyzję przyznającą świadczenie i odmówiono prawa do świadczenia. Organ wskazał, że w wyniku wznowienia postępowania uchylono decyzję przyznającą świadczenia z funduszu alimentacyjnego i odmówiono prawa do ww. świadczeń na okres od 1 maja 2015 r. do 30 września 2015 r. Zatem sytuacja, w której uchylono decyzję przyznającą świadczenie i odmówiono prawa do świadczenia w okresie od 1 maja 2015 r. do 30 września 2015 r. zobowiązuje organ do podjęcia decyzji uznającej wypłacone świadczenia z funduszu alimentacyjnego za okres od 1 maja 2015 r. do 30 września 2015 r. za nienależnie pobrane i zobowiązującej do zwrotu tych świadczeń. Organ wskazał, że od nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, ustalonych na podstawie art. 2 pkt 7 lit. c ustawy, nie są naliczane odsetki ustawowe. Stwierdził, że nienależnie pobrane świadczenia z funduszu alimentacyjnego należy wpłacić na konto Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R., w terminie 14 dni od dnia kiedy zapadnie w sprawie decyzja ostateczna.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca powołała się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 stycznia 2018 r. uchylający w całości zaskarżoną decyzję odnośnie niesłusznie pobranych w/w świadczeń. Stwierdziła, że sprawa powinna już się zakończyć z uprawomocnieniem wyroku, co w uzasadnieniu dokładnie zostało przez Sąd opisane. Podniosła, że nie wie dlaczego jest nadal obwiniana za niedoinformowanie. Ponadto stwierdziła, że nie jest w stanie zwrócić nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od 1 maja 2015 r. do 30 września 2015 r. w kwocie 5.500 zł. Zwróciła się o umorzenie tych świadczeń i podniosła argumenty dotyczące sytuacji rodzinnej i dochodowej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po przeanalizowaniu zgromadzonego materiału dowodowego stwierdza, co następuje:

Podstawą materialnoprawną do podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 554, z późn. zm.) - zwanej dalej ustawą.

Zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy osoba, która pobrała nienależnie świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu. Według art. 23 ust. 1a od kwot nienależnie pobranego świadczenia, o którym mowa w art. 2 pkt 7 lit. a, b, d, f i g, naliczane są odsetki ustawowe za opóźnienie. W myśl art. 2 pkt 7 lit. c ustawy nienależnie pobranym świadczeniem z funduszu alimentacyjnego jest świadczenie z funduszu alimentacyjnego wypłacone bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, jeżeli stwierdzono nieważność decyzji przyznającej świadczenie albo w wyniku wznowienia postępowania uchylono decyzję przyznającą świadczenie i odmówiono prawa do świadczenia.

Należy wskazać, iż ustawodawca w taki sam sposób jak w art. 2 pkt 7 lit. c ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów uregulował kwestię nienależnie pobranego świadczenia w ustawie o świadczeniach rodzinnych - art. 30 ust. 2 pkt 4, jak też w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - art. 25 ust. 2 pkt 4.

Na tle tych przepisów zapadło szereg orzeczeń sądów administracyjnych, i tak Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 30 stycznia 2013 r., sygn. akt IV SA/Wr 446/12 (LEX nr 1330459) stwierdził, że osoba otrzymująca świadczenie z funduszu alimentacyjnego nie może pobierać tych świadczeń, gdy w wyniku wznowienia postępowania uchylono decyzję przyznającą świadczenie i odmówiono prawa do świadczenia, a zaistnienie takiej sytuacji powoduje, że środki finansowe otrzymane z funduszu stają się świadczeniem nienależnie pobranym. Zatem sytuacja, w której prawomocnie uchylono decyzję przyznającą świadczenia, obliguje organ do podjęcia decyzji uznającej za nienależnie pobrane świadczenie i zobowiązującej do ich zwrotu. Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1773/12 (LEX nr 1336323) zajął stanowisko, że przepis art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest jednoznaczny, przewiduje oczywisty skutek w razie wystąpienia opisanej w nim przesłanki, a decyzja zapadła w okolicznościach w nim opisanych ma niejako charakter związany. Oznacza to, że każde świadczenie wypłacone w warunkach w nim opisanych należy traktować jako świadczenie pobrane nienależnie.

Podobnie orzekały Wojewódzkie Sądy Administracyjne, np.: w Poznaniu w wyroku z dnia 27 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SA/Po 63/14 (LEX nr 1507911), w Gdańsku w wyroku z dnia 7 sierpnia 2014 r., sygn. akt III SA/Gd 500/14 (LEX nr 1503981), w Szczecinie w wyroku z dnia 3 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Sz 1506/13 (LEX nr 1488301).

W ostatnim z powołanych wyroków Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zajął stanowisko, iż dla zaistnienia podstawy prawnej przewidzianej w art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, decydujące znaczenia ma wyłącznie ustalenie, czy w sprawie wydano rozstrzygnięcie stwierdzające, w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., nieważność decyzji przyznającej świadczenie, albo decyzję, którą po wznowieniu postępowania z przyczyn określonych w art. 145 § 1 k.p.a., uchylono dotychczasową decyzję o przyznaniu świadczenia i orzeczono o odmowie jego udzielenia. Regulacja ta, jako stanowiąca samodzielną podstawę do wydania stosownego rozstrzygnięcia w sprawie, nie wymaga ani ponownej oceny przesłanek przyznania świadczenia ani istnienia po stronie świadczeniobiorcy określonego stanu świadomości o tym, czy uprawnienie do otrzymywania świadczenia przysługuje. Podobnie wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 9 kwietnia 2018 r., sygn. akt IV SA/Gl 504/17 (LEX nr 2502545).

Organ odwoławczy podziela powyżej prezentowane poglądy judykatury, z których wynika, że jedyną przesłanką do wydania na podstawie art. 2 pkt 7 lit. c ustawy decyzji w sprawienie nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego i jego zwrotu jest pozostawanie w obrocie prawnym którejś z ostatecznych decyzji wymienionych w tym przepisie, wydanych w trybach nadzwyczajnych, rozstrzygających kwestię prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że w związku z wydaniem przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w trybie wznowienia postępowania ostatecznej decyzji z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...], odmawiającej przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od 1 maja 2015 r. do 30 września 2015 r. dla M., K., W. i W. S. w przedmiotowej sprawie została spełniona przesłanka do uznania, że strona za ten okres pobrała nienależne świadczenia z funduszu alimentacyjnego.

Świadczenia te zostały przyznane i wypłacone na mocy uchylonej we wznowionym postępowaniu decyzji ostatecznej z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] Zastępcy Dyrektora Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. na okres od 1 maja 2015 r. do 30 września 2015 r. w następującej wysokości:

– dla M. S. w wysokości 200,00 zł miesięcznie, tj. łącznie za ww. okres w kwocie 1.000 zł,

– dla K. S. w wysokości 300,00 zł miesięcznie, tj. łącznie za ww. okres w kwocie 1.500 zł,

– dla W. S. w wysokości 300,00 zł miesięcznie, tj. łącznie za ww. okres w kwocie 1.500 zł,

– dla W. S. w wysokości 300,00 zł miesięcznie, tj. łącznie za ww. okres w kwocie 1.500 zł.

Łącznie została wypłacona kwota 5.500 zł, która jest nienależnie pobranym świadczeniem z funduszu alimentacyjnego.

W związku z argumentacją odwołania dotyczącą umorzenia nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 23 ust. 8 ustawy organ właściwy wierzyciela, który wydał decyzję w spranie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Strona może zatem złożyć w organie I instancji stosowny wniosek, który podlega rozpatrzeniu w odrębnym postępowaniu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca zwróciła się o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od 1 maja 2015 r. do 30 września 2015 r. w kwocie 5.500 zł. Stwierdziła, że nie jest w stanie ich oddać. Podniosła, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 9 stycznia 2018 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości odnośnie niesłusznie pobranych w/w świadczeń. Podkreśliła, że nie była informowana na żadnej z rozpraw odnośnie alimentów, że w razie wycofania sprawy o separację traci alimenty, bo gdyby wiedziała, że traci alimenty to złożyłaby nowy wniosek. Zdaniem skarżącej sprawa powinna już się zakończyć z uprawomocnieniem wyroku i nie wie dlaczego jest nadal obwiniana za niedoinformowanie. Wskazała, że z akt wynika, iż jej sprawa ciągnie się bardzo długo i jest w nich przedstawiona sytuacja jej rodziny, wyrok sądu ze stycznia 2018 r. oraz fakt, że są nowe okoliczności, iż jej [...]-letnia córka K. urodziła córeczkę, która do chwili obecnej nie ma uregulowanej sprawy ojcostwa i alimentów. Podniosła, że utrzymują się z zasiłków z GOPS oraz jej zasiłku chorobowego. Z tych pieniędzy utrzymuje dom, opłaca wszelkie potrzeby córek i wnuczki. Nie posiada oszczędności. Kwota którą jest zobowiązana zwrócić jest dla niej nieosiągalna. Jej mąż jest jej dłużnikiem za alimenty, ale nie ma szans, żeby te pieniądze odzyskać. Jest zmuszona prosić Sąd o umorzenie w/w należności to znaczy "podtrzymanie pierwszego wyroku ze stycznia 2018 r.", który w całości uchyla decyzje wydane przez GOPS i Kolegium Odwoławcze. Skarżąca podniosła, że nawet w przypadku rozłożenia należności na raty, to mogłaby płacić po 100 zł miesięcznie. To zajęłoby długi czas spłaty i nie uszczupliłoby budżetu skarżącej. Skarżąca stwierdziła, że w tych okolicznościach musi prosić o umorzenie płatności w w/w sprawie, bądź podjęcie decyzji, która "nie doprowadzi do skrajności mojej rodziny oraz doprowadzi sprawę do końca."

Po rozważeniu zarzutów zawartych w skardze Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie znalazło uzasadnienia do uwzględnienia skargi i wniosło o jej oddalenie.

W ocenie Kolegium Odwoławczego podnoszone w skardze argumenty, dotyczące wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyroku z dnia 9 stycznia 2018 r. sygn. akt IV SA/Wr 631/17 w sprawie nienależnego pobrania przez skarżącą świadczenia z funduszu alimentacyjnego, nie mają wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonej decyzji, bowiem nie można mówić o tożsamości spraw, z uwagi na oparcie na różnych podstawach prawnych decyzji będącej przedmiotem oceny Sądu we wskazanym wyroku i decyzji zaskarżonej przedmiotową skargą.

Mianowicie powołany wyrok Sądu, który jest prawomocny, został wydany na skutek skargi I. S. na decyzję tut. Kolegium z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...], orzekającą o nienależnym pobraniu przez skarżącą świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od 1 października 2014 r. do 30 września 2015 r. (obejmujący zatem okres od 1 maja 2015 r. do 30 września 2015 r. określony w zaskarżonej decyzji z dnia [..] listopada 2018 r. nr [...]), na podstawie art. 2 pkt 7 lit. b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zgodnie z którym nienależnie pobrane świadczenie, to świadczenia z funduszu alimentacyjnego przyznane lub wypłacone w przypadku świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia.

Natomiast w przedmiotowej sprawie podstawą do ustalenia w zaskarżonej decyzji z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od 1 maja 2015 r. do 30 września 2015 r. był art. 2 pkt 7 lit. c ustawy, który stanowi, że nienależnie pobranym świadczeniem z funduszu alimentacyjnego jest świadczenie z funduszu alimentacyjnego wypłacone bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, jeżeli stwierdzono nieważność decyzji przyznającej świadczenie albo w wyniku wznowienia postępowania uchylono decyzję przyznającą świadczenie i odmówiono prawa do świadczenia.

W ocenie Kolegium Odwoławczego argumenty skargi dotyczących braku świadomości skarżącej, w zakresie nie posiadania prawa do alimentów w okresie, za który orzeczono o nienależnym pobraniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie są trafne, bowiem z poglądów judykatury, które tut. organ podzielił w zaskarżonej decyzji wynika, że jedyną przesłanką do wydania na podstawie art. 2 pkt 7 lit. c ustawy decyzji w sprawie nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego i jego zwrotu jest pozostawanie w obrocie prawnym którejś z ostatecznych decyzji wymienionych w tym przepisie, wydanych w trybach nadzwyczajnych, rozstrzygających kwestię prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego. W związku z wydaniem przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. w trybie wznowienia postępowania ostatecznej decyzji z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...], odmawiającej przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od 1 maja 2015 r. do 30 września 2015 r. dla M., K., W. i W. S. w przedmiotowej sprawie została spełniona przesłanka do uznania, że strona za ten okres pobrała nienależne świadczenia z funduszu alimentacyjnego.

Odnosząc się do podniesionych w skardze, podobnie jak w odwołaniu, argumentów dotyczących trudnej sytuacji materialnej skarżącej, należy wskazać, że w zaskarżonej decyzji znajduje się informacja, iż zgodnie z art. 23 ust. 8 ustawy organ właściwy wierzyciela, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Jednocześnie organ odwoławczy wyjaśnił skarżącej, że może złożyć w organie I instancji stosowny wniosek, który podlega rozpatrzeniu w odrębnym postępowaniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. Nr 2017, poz. 2188 z późn. zm.) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Akt administracyjny jest zgodny z prawem, jeżeli jest zgodny z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie aktu administracyjnego, względnie stwierdzenie jego nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Stosownie też do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w tak zakreślonym zakresie nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z uchybieniami, które powodowałyby konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 554 ze zm.) dalej: ustawa.

Stosownie do art. 23 ust. 1 ustawy osoba, która pobrała nienależnie świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu. W myśl art. 23 ust. 1a od kwot nienależnie pobranego świadczenia, o którym mowa w art. 2 pkt 7 lit. a, b, d, f, g naliczane są odsetki ustawowe za opóźnienie. Według art. 2 pkt 7 lit. c ustawy nienależnie pobranym świadczeniem z funduszu alimentacyjnego jest świadczenie z funduszu alimentacyjnego wypłacane bez podstawy prawnej lub rażącym naruszeniem prawa, jeżeli stwierdzono nieważność decyzji przyznającej świadczenie albo w wyniku wznowienia postępowania uchylono decyzję przyznającą świadczenie i odmówiono prawa do świadczenia.

Zważyć należy, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 2 pkt 7 lit. c ustawy nie jest rozważana kwestia przesłanek nienależnego pobrania świadczeń. Kwestia ta jest przedmiotem rozstrzygania w postępowaniu wznowieniowym.

Powołany przepis art. 2 pkt 7 lit. c ustawy stanowi samodzielną podstawę do uznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane w sytuacji, gdy w sprawie wydano już decyzję uchylającą wydaną decyzję o przyznaniu świadczenia i orzeczono o odmowie jego udzielenia.

W kontrolowanej sprawie bezspornym jest, że w wyniku wznowionego z urzędu postępowania decyzją z dnia [...] maja 2018 r. [...] działający z upoważnienia Wójta Gminy R., Zastępca Dyrektora Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. orzekł w sprawie:

1. Uchylenia w całości decyzji z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w sprawie świadczeń z funduszu alimentacyjnego przyznanych na okres od 1 października 2014 r. do 30 września 2015 r. dla M. S., K. S., W. S. i W. S.

2. Odmowy przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 października 2014 r. do 30 września 2015 r. dla M. S., K. S., W. S. i W. S.

Na skutek odwołania od powyższej decyzji Kolegium Odwoławcze, wydało w dniu [...] czerwca 2018 r. decyzję nr [...] w której orzekło:

1. Uchylić w całości zaskarżoną decyzję.

2. Uchylić w całości decyzję z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w sprawie świadczeń z funduszu alimentacyjnego przyznanych na okres od 1 października 2014 r. do 30 września 2015 r. dla M., K., W. i W. S.

3. Przyznać świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla M., K., W. i W. S. od 1 października 2014 r. do 30 kwietnia 2015 r.

4. Odmówić przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 maja 2015 r. do 30 września 2015 r. dla wyżej wymienionych W. i W. S.

Powyższa decyzja Kolegium Odwoławczego jest prawomocna. Zaistniała sytuacja obligowała organ do podjęcia decyzji uznającej za nienależnie pobrane świadczenie i zobowiązującej do ich zwrotu.

W tym stanie rzeczy skargę jako pozbawioną uzasadnionych podstaw należało oddalić, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Na marginesie niniejszej sprawy należało wskazać, że sąd administracyjny absolutnie nie ma uprawnień do umorzenia nienależnie pobranych świadczeń, czego oczekuje skarżąca. Ustrojowa rola sądu ogranicza się bowiem do "kontroli" a nie działania "za organy administracyjne".

O kosztach orzeczono na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 21 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2017 r., poz. 1714 ze zm.).