Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1550/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-07-28 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi I. C. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

W dniu 27 maja 2015 r. I. C. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, złożonym następnie na urzędowym formularzu w dniu 10 czerwca 2015 r. Wniosek ten złożony został w sprawie zainicjowanej skargą I. C. wniesioną na decyzję udzielającą cudzoziemce zezwolenia na pobyt czasowy, zgodnie z jej żądaniem.

We wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawczyni podała, że obecnie nie pracuje i nie posiada żadnych dochodów. Oświadczyła, że jedynym źródłem utrzymania jest wynagrodzenie jej męża W. C. Wnioskodawczyni podała, że mieszka z mężem u jego rodziców, co wiąże się z uczestniczeniem w kosztach utrzymania w kwocie 300,-zł miesięcznie, jednakże wspólnego gospodarstwa domowego z rodzicami nie prowadzą. Wnioskodawczyni oświadczyła, że na utrzymanie dwuosobowa rodzina przeznacza 1500,-zł miesięcznie.

W dniu 29 czerwca 2015 r. skarżąca nadesłała wyciągi z rachunków bankowych jej i męża wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji oraz dwa zaświadczenia z dnia [...] czerwca 2015 r. wystawione przez [...] S.A. w W., z których wynika, że W. C. jest zatrudniony w wymienionym Towarzystwie od [...] marca 2010 r. na czas nieokreślony na stanowisku doradcy ds. utrzymania klienta o średniej wysokości jego wynagrodzenia za pracę: w kwocie 4.872,66 zł za okres grudzień 2014 r. – maj 2015 r. i w kwocie 4.885,43 zł za okres marzec – maj 2015 r. Z zaświadczeń tych wynika, że pracownik nie znajduje się w okresie wypowiedzenia umowy o pracę, ani zakład pracy nie znajduje się w stanie likwidacji, ani upadłości. Skarżąca nadesłała również kserokopię zeznania podatkowego małżonków PIT-36 wraz z załącznikiem PIT/B za rok 2014, z którego wynika, że jej mąż W. C. w 2014 r. osiągnął dochód w łącznej kwocie 60.597,52 zł po odliczeniu przez niego straty w kwocie 9.006,77 zł poniesionej z tytułu usług świadczonych w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej.

Według nadesłanych wyciągów z rachunku bankowego W. C. za okres od 1 kwietnia 2015 r. do 25 czerwca 2015 r., rachunek był comiesięcznie zasilany przez [...] wpłatami z tytułu wynagrodzenia oraz kwotami po 200 zł (w dniach: 13 kwietnia 2015 r., 11 maja 2015 r. i 8 czerwca 2015 r.) wpłacanymi przez osobę trzecią. W dniu 15 kwietnia 2015 r. Urząd Skarbowy [...] dokonał na ten rachunek zwrotu nadpłaconego podatku za rok 2014 r. w kwocie 555,-zł. Z rachunku bankowego W. C. dokonywane były wypłaty gotówkowe, a także płatności kartą m.in. w stacjach paliw: [...] (na łączną kwotę 847,71 zł) oraz w: [...], [...], a także w Galerii [...] (na łączną kwotę 66,72 zł), czterokrotnie w [...] (26 kwietnia 2015 r. płatność 54,45 zł; 4 maja 2015 r. – 46,95 zł; 21 maja 2015 r. – 72,35 zł i 13 czerwca 2015 r. – 50,85 zł), dwukrotnie w [...] (płatność kartą kwot: 20,-zł i 36,50 zł), w [...] w dniu 19 kwietnia 2015 r. płatność kartą kwoty 152,-zł oraz w [...] (na łączną kwotę 38,-zł). W dniu 15 kwietnia 2015 r. dokonano z rachunku przelewu kwoty 700,00 zł na rzecz [...] "[...]". Suma uznań na rachunku na dzień 25 czerwca 2015 r. wynosiła 10.437,27 zł.

Natomiast z nadesłanych wyciągów z rachunku bankowego I. C. za okres od 14 lutego 2015 r. do 14 czerwca 2015 r. wynika, że rachunek ten został raz zasilony i to przez męża wnioskodawczyni W. C. z jego wyżej omawianego rachunku wpłatą 800,00 zł w dniu 25 lutego 2015 r. tytułem "przelew za tą noc". Innych wpłat na ten rachunek nie stwierdzono, zaś suma sald na rachunku na dzień 14 czerwca 2015 r. wyniosła 13,59 zł.

Powyższy wniosek rozpoznany został postanowieniem referendarza sądowego z dnia 10 lipca 2015 r., którym odmówiono przyznania prawa pomocy.

Nie zgadzając się ze stanowiskiem referendarza sądowego zawartym w powyższym postanowieniu, skarżąca wniosła sprzeciw w dniu 23 lipca 2015 r.

Wskutek wniesienia sprzeciwu postanowienie referendarza sądowego z dnia 10 lipca 2015 r. r. utraciło moc i dlatego sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), zgodnie z którą strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stąd też ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązany jest, stosownie do art. 214 § 1 tej ustawy, do uiszczenia kosztów sądowych, a więc, wnosząc skargę do sądu, winien liczyć się z wydatkami na ten cel.

Z treści przepisu art. 246 § 1 powołanej ustawy wynika, że prawo pomocy może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, o ile wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 wskazanej ustawy następuje, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykładnia systemowa art. 246 § 1 pkt 2 omawianej ustawy prowadzi do wniosku, że sytuacja, w której poniesienie pełnych kosztów postępowania spowoduje uszczerbek utrzymania koniecznego dla strony i jej rodziny jeszcze nie uzasadnia przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe, nawet gdyby miało to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny. Obowiązek partycypacji w kosztach postępowania dotyczy w szczególności osoby fizycznej, która posiada jakiekolwiek dochody (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2006 r., I OZ 452/06, dostępne na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wyraźnego podkreślenia wymaga przy tym, że ukształtowana w orzecznictwie sądowym wykładnia pojęcia "koniecznego utrzymania" nie obejmuje wszystkich normalnie ponoszonych wydatków, lecz wyłącznie zmierzające do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, jak zakup żywności, odzieży, środków czystości, leczenie oraz utrzymanie domu/mieszkania, chociaż także one powinny zostać ograniczone do niezbędnego minimum. Co do zasady jako nie służące zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych nie są do nich zaliczane – a przynajmniej nie w pełnej wysokości – wydatki na usługi telefoniczne i telewizyjne, utrzymanie pojazdów mechanicznych oraz spłatę zobowiązań cywilnoprawnych, takich jak kredytów i pożyczek. W tym tonie wypowiedział się również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w uzasadnieniu postanowienia z dnia 12 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Rz 48/13 (dostępne na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), a wyrażone w nim stanowisko Sąd rozpoznający wniosek w niniejszej sprawie w pełni podziela, bowiem Sąd nie znalazł podstaw, by odstąpić od wyrażonego tam stanowiska, mimo że Sąd w niniejszej sprawie nie jest związany wyrażonym tam poglądem.

W sytuacji skarżącej, mimo że z wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wynika, by wnioskodawczyni i jej mąż posiadali samochód, to jednak z analizy rachunku bankowego W. C. wynika, że w okresie od 1 kwietnia 2015 r. do 25 czerwca 2015 r. dokonywane były płatności kartą w stacjach paliw: [...] na łączną kwotę 847,71 zł (5 kwietnia 2015 r. – 59,61 zł; 13 kwietnia 2015 r. – 50,11 zł; 15 kwietnia 2015 r. – 14,50 zł; 18 kwietnia 2015 r. – 43,37 zł; 21 kwietnia 2015 r. – 90,33 zł; 27 kwietnia 2015 r. – 14,50 zł; 1 maja 2015 r. – 68,27 zł; 6 maja 2015 r. – 14,50 zł; 11 maja 2015 r. – 90,35 zł; 13 maja 2015 r. – 49,43 zł; 16 maja 2015 r. – 55,34 zł; 19 maja 2015 r. – 14,50 zł; 22 maja 2015 r. – 99,38 zł; 27 maja 2015 r. – 40,12 zł; 26 maja 2015 r. – 49,67 zł; dwukrotnie 28 maja 2015 r. – 25,35 zł i 54,38 zł; 23 czerwca 2015 r. – 14,50 zł). Nie kwestionując całkowicie potrzeby utrzymania samochodu, należy jednak stwierdzić, że nie może być mu przyznane bezwzględne pierwszeństwo przed kosztami sądowymi. Konieczność utrzymania samochodu i wydatkowana na ten cel kwota 847, 71 zł, czy korzystanie z rozrywek w restauracjach: [...] i wydatkowanie na ten cel łącznej kwoty 471,10 zł oraz w [...] wydatkowanie łącznej kwoty 66,72 zł, a ponadto dokonanie w dniu 15 kwietnia 2015 r. zakupu papierosów za kwotę 700,-zł, nie stanowią wydatków niezbędnych dla utrzymania koniecznego skarżącej i jej męża, i nie mogą mieć priorytetu przed ponoszeniem kosztów sądowych.

W tym miejscu Sąd również zauważa, po wnikliwej i szczegółowej analizie historii dokonanych operacji na rachunku bankowym męża skarżącej, że historia dokonanych na rachunku operacji wskazuje na spłacanie kredytu lub pożyczki, jednakże wyjaśnić należy, że wydatki ponoszone na spłatę zaciągniętych kredytów i pożyczek nie mają pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowoadministracyjnego [por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 lipca 2008 r., sygn. akt II OZ 761/08, Lex nr 486700; z dnia 15 czerwca 2010 r., sygn. akt I OZ 427/10; z dnia 7 października 2010 r., sygn. akt I OZ 749/10 i z dnia 16 lipca 2010 r., sygn. akt I OZ 535/10 (niepublikowane), dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl]. Jeżeli faktycznie zobowiązanie zostało zaciągnięte, to należy ponadto wskazać, że kwota zaciągniętych zobowiązań (kredytów i pożyczek bankowych) świadczy o tym, że wnioskodawca posiada zweryfikowaną przez profesjonalne instytucje finansowe zdolność kredytową, a więc po uwzględnieniu podstawowych kosztów utrzymania jest w stanie zaoszczędzić część dochodu z przeznaczeniem na inne cele.

Oceniając przedstawioną przez wnioskodawczynię sytuację majątkową stwierdzić należy, że nie daje ona podstaw do uwzględnienia zgłoszonego przez nią wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wobec tego żądania, sytuacja majątkowa i rodzinna strony powinna odpowiadać przesłankom określonym w art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy. W świetle tego przepisu, strona jest obowiązana wykazać, że ze względu na brak majątku, nie posiada jakichkolwiek możliwości współuczestniczenia w kosztach postępowania sądowego (opłaty i wydatki sądowe, wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika). Przyznanie prawa pomocy w granicach najszerszych może nastąpić w przypadkach usprawiedliwionych przeniesieniem kosztów wszczętego procesu na podatników.

Podnieść należy, że instytucja prawa pomocy przewidziana przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ma za zadanie umożliwić dostęp do sądu osobom (zarówno fizycznym, jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym) o znikomych dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionym, których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Skarżąca za osobę taką uznana być nie może. Jej mąż osiąga stałe dochody w kwocie ponad 4.800,-zł brutto miesięcznie, przekraczające średnie wynagrodzenie za pracę [zgodnie z komunikatem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 12 maja 2015 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w pierwszym kwartale 2015 r., przeciętne wynagrodzenie w pierwszym kwartale 2015 r. wyniosło 4054,89 zł (M.P. z 2015 r., poz. 410)]. Łączny dochód rodziny jest więc wyższy niż przeciętne wynagrodzenie.

Prawo pomocy w zakresie całkowitym znajduje uzasadnienie wyłącznie wobec osób bardzo ubogich, a więc takich które w chwili złożenia wniosku żyją poniżej progu interwencji socjalnej. Tak trudnych okoliczności życia nie można stwierdzić u wnoszącej o prawo pomocy. Trzeba zauważyć, że skarżąca oświadczyła, że na niezbędne utrzymanie przeznacza 1.500,-zł. Już tylko z tego powodu, mając na uwadze dochody W. C., nie ma podstaw do uwzględnienia jej wniosku o przyznanie prawa pomocy. Trzeba bowiem podkreślić, co już wyżej uczyniono, że nie wszystkie wydatki ponoszone przez skarżącą i jej męża na utrzymanie rodziny, wymienione w historii rachunków bankowych, należy uznać za niezbędne dla ich koniecznego utrzymania. Przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (a więc np. zwolnienia tylko od kosztów sądowych) jest wykazanie, że uiszczenie kosztów sądowych zachwieje sytuacją materialną i bytową strony w taki sposób, że nie będzie ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Taka sytuacja w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi.

Ponadto przedstawione wydatki nie mogą być okolicznością uzasadniającą zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu, bowiem podejmując decyzję o wniesieniu skargi do Sądu na inkryminowaną decyzję pozytywną dla skarżącej, skarżąca musiała liczyć się z koniecznością ponoszenia opłat sądowych. W ocenie Sądu przedstawione przez wnioskodawczynię powody ewentualnego przyznania prawa pomocy skłaniają do odmiennych wniosków. Porównanie wielkości kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 300,-zł, z informacjami wynikającymi ze złożonych do akt sprawy oświadczeń i dokumentów odzwierciedlających sytuację materialną osoby pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym wnioskującej, wyklucza ustalenie, że skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania ani, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Mąż skarżącej, W. C., uzyskuje systematycznie co miesiąc dochód na poziomie ponad 4.800,-zł, ponadto jego rachunek w okresie od 1 kwietnia 2015 r. do 25 czerwca 2015 r. był comiesięcznie zasilany wpłatami po 200 zł (w dniach: 13 kwietnia 2015 r., 11 maja 2015 r. i 8 czerwca 2015 r.) wpłacanymi przez osobę trzecią. W dniu 15 kwietnia 2015 r. Urząd Skarbowy [...] dokonał na ten rachunek zwrotu nadpłaconego podatku za rok 2014 r. w kwocie 555,-zł. Podkreślenia wymaga, że – jak wynika z rozpoznawanego wniosku – skarżąca i jej mąż nie mają na swoim utrzymaniu innych osób. Posiadanie stałego miesięcznego dochodu w takiej wysokości pozwalać musi na możliwość wygospodarowania i zaoszczędzenia koniecznych kwot na pokrycie kosztów sądowych. Skarżąca ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy winna najpierw poczynić, wraz z mężem, oszczędności we własnych wydatkach w prowadzonym gospodarstwie domowym, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, a dopiero wówczas – gdy tak zgromadzone środki okażą się niewystarczające – może skutecznie złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2014 r., sygn. akt II OZ 1238/14, dostępne na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Uzyskiwane dochody przez męża skarżącej oraz pewne ich miejsce zamieszkania pozwalają na poczynienie oszczędności wystarczających do pokrycia wysokości kosztów postępowania sądowego i ewentualnego zastępstwa procesowego.

Biorąc pod uwagę opisane źródła dochodu męża wnioskodawczyni, z którym prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe, a także rodzaj, cel i wysokość wydatków, nie ma jakichkolwiek podstaw, aby uznać skarżącą za osobę żyjącą w niedostatku, zdolną do zaspokojenia wyłącznie kosztów koniecznego utrzymania.

Wyjaśnić ponadto należy, że oceniając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy, Sąd z jednej strony bierze pod uwagę aktualną sytuację materialną skarżącej i jej rodziny, a z drugiej strony także wysokość kosztów postępowania, jakie jest ona zobowiązana podnieść. W przedmiotowej sprawie, jak już wyżej wskazano, wpis sądowy wynosi 300,-zł, zaś zaskarżona decyzja została wydana przez organ zgodnie z żądaniem skarżącej i jest dla niej pozytywna. Na gruncie wymienionego przepisu art. 246 § 1 powołanej ustawy skarżąca powinna wykazać nie tylko, że nie ma odpowiednich środków na poniesienie kosztów postępowania, ale również że podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem sądowym. W przypadku wnioskowania o prawo pomocy osoba fizyczna nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo podjęcia wszelkich niezbędnych działań, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków sądowych.

Jak wynika z nadesłanego wyciągu z rachunku bankowego, skarżący dokonuje za jego pomocą płatności, z których nie wszystkie stanowią konieczne koszty utrzymania prowadzonego gospodarstwa domowego. Sama struktura ponoszonych wydatków widoczna na wyciągach z rachunków bankowych, wskazuje, że wnioskodawczyni jest osobą zdolną do wygospodarowania dodatkowych środków na poniesienie kosztów postępowania. Należy bowiem podkreślić, że koszty sądowe należy traktować, jako wydatki bieżące w budżecie gospodarstwa domowego, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami, jak żywność, odzież, czy też niezbędne leki. Tymczasem, możliwość ponoszenia przez skarżącą wskazanych wyżej wydatków pozwala stwierdzić, że jest ona osobą zdolną do zaspokojenia koniecznych kosztów utrzymania, a ponadto do wygospodarowania dodatkowych środków pieniężnych.

Ponoszenie kosztów postępowania sądowego zawsze powoduje określony uszczerbek utrzymania skarżącego. Nie uzasadnia to jednak jeszcze przyznania prawa pomocy chyba, że strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania albo, że poniesienie pełnych kosztów postępowania spowoduje uszczerbek w jej koniecznym utrzymaniu. Dokonana w przedmiotowej sprawie ocena stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawczyni nie pozwala stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie zachodzi taka sytuacja.

Konkludując należy zatem stwierdzić, że wnioskodawczyni nie jest osobą ubogą, pozbawioną środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Pokrycie dodatkowo wydatków koniecznych, do których również należy zaliczyć koszty udziału skarżącej w postępowaniu sądowym, zainicjowanym jej skargą, mieści się w możliwościach płatniczych wnioskodawczyni i nie spowoduje uszczerbku utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny.

Należy podkreślić, że w związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty udzielonej pomocy pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach szczególnie uzasadnionych, ograniczonych do sytuacji, gdy strona skarżąca nie ma jakichkolwiek możliwości pokrycia tych kosztów z posiadanych dochodów lub z dochodów możliwych do osiągnięcia. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu tylko tym osobom, których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. I FZ 287/08, LEX nr 494242, dostępne na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podkreślić jednak należy fakt, że rozstrzygnięcie Sądu w zakresie prawa pomocy, zgodnie z treścią omawianego przepisu, ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że nawet, jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, Sąd nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli wedle jego uznania będzie to konieczne dla zapewnienia jednostce dostępu do sądu.

W ocenie Sądu skarżąca nie wykazała, że zasługuje na dofinansowanie jej z budżetu państwa – a prawo pomocy jest w istocie taką formą dotowania. Finansowanie prawa pomocy ze środków publicznych powoduje, że okoliczności jego przyznawania nie mogą budzić jakichkolwiek wątpliwości co do sytuacji majątkowej osoby wnioskującej, a tym bardziej wykazywać wzajemnej sprzeczności, które to kryterium nie zostało przez skarżącą spełnione.

Jak powyżej już wyjaśniono, instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Przy ocenie czy sytuacja materialna strony kwalifikuje go do przyznania prawa pomocy Sąd bierze nie tylko pod uwagę wysokość uzyskiwanych dochodów, ale również stan majątkowy strony.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała, że znajduje się w takiej sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby ją do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych dokumentów źródłowych wynika, że stan majątkowy nie pozwala zaliczyć jej do osób rzeczywiście ubogich, których środki do życia są ograniczone. Wskazać należy, że koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania (zob. powołane wyżej postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2014 r., sygn. akt II OZ 1238/14). W takiej sytuacji należy uznać, że skarżąca nie wskazała okoliczności, które mogłyby świadczyć o jej szczególnie trudnej sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika.

Z tych wszystkich względów, nie można przerzucać wszystkich ciężarów finansowych wszczętego przez skarżącą postępowania sądowego na budżet państwa. Sytuacja majątkowa skarżącej uniemożliwia stwierdzenie, że nie posiada jakichkolwiek środków na dalsze kontynuowanie postępowania sądowego oraz że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 a contrario ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.