Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1865/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.5 ust.5
journal: Dz.U. 2012 poz 1228
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka Sędziowie: Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędzia del. WSA Tomasz Świstak (spr.) Protokolant: st. asystent sędziego Małgorzata Ziniewicz po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 2 kwietnia 2014 r. sygn. akt III SA/Łd 1254/13 w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 2 kwietnia 2014 r. o sygn. akt II SA/Łd 1254/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] października 2013 r., nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy.

Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie sprawy:

Ostateczną decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] Prezydent Miasta Łodzi uznał K. S. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

W dniu 24 maja 2013 r. Centrum Świadczeń Socjalnych w Łodzi wystąpiło do Prezydenta Miasta Łodzi o wszczęcie postępowania zmierzającego do zatrzymania K. S. prawa jazdy w trybie art. 5 ust. 3 i ust. 3b ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

Zawiadomieniem z dnia 11 czerwca 2013 r. K. S. został powiadomiony o wszczęciu postępowania. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] Prezydent Miasta Łodzi orzekł o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy kategorii B i zobowiązał go do zwrotu dokumentu do organu wydającego uprawnienia do kierowania pojazdami.

W odwołaniu strona zarzuciła naruszenie art. 6, art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (K.p.a.) w zw. z art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez zastosowanie jako podstawy prawnej decyzji wtórnie niekonstytucyjnego przepisu art. 5 ust. 5, co w kontekście orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 września 2009 r., sygn. akt P 46/07 oraz aktualnego orzecznictwa sądowoadministracyjnego doprowadziło do naruszenia art. 2 i art. 3 ust. 3 Konstytucji RP. Skarżący wskazał także na naruszenie art. 7 i art. 77 K.p.a. poprzez zaniechanie zebrania materiału dowodowego w zakresie sytuacji materialnej i zdrowotnej skarżącego oraz pominięcie faktu, że skarżący zobowiązany jest łożyć także na utrzymanie drugiego syna.

Decyzją z dnia [...] października 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Powołując przepisy art. 5 ust. 3, ust. 3b, ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów Kolegium wskazało, że decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu należy do kategorii decyzji związanych. Powyższe oznacza, że w sytuacji wystąpienia przesłanek określonych w tych przepisach organ administracji jest obowiązany do jej wydania. Kolegium podkreśliło, że organ wydający uprawnienia do kierowania pojazdami wydając decyzję nie dokonuje oceny zachowania się dłużnika alimentacyjnego. Jedyną przesłanką do wydania decyzji jest wniosek organu właściwego dłużnika o zatrzymanie prawa jazdy kierowany do starosty, który poprzedzony jest ostateczną decyzją o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

Organ odwoławczy wskazał nadto, iż sytuacja materialna i zdrowotna strony pozostaje bez wpływu na wynik podjętego rozstrzygnięcia. Natomiast postępowanie poprzedzające wydanie decyzji organu I instancji przeprowadzone zostało z poszanowaniem zasad prawdy obiektywnej i przestrzegania prawa, a zaskarżona decyzja wydana została po wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego.

Odnosząc się do powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 września 2009 r. organ odwoławczy wskazał, że dotyczył on art. 5 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Natomiast zaskarżona decyzja wydana została na podstawie przepisów ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, co do której Trybunał Konstytucyjny się nie wypowiadał. Tym samym ustawa ta obowiązuje i wiąże organy administracji publicznej.

W skardze K. S. ponowił zarzuty i argumentację przedstawioną w odwołaniu od decyzji organu I instancji.

Postanowieniem z dnia 18 grudnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne do czasu rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny wniosku Prokuratora Generalnego o zbadanie zgodności z konstytucją art. 5 ust. 3, ust. 3b, ust. 5 i ust. 6 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

Wyrokiem z dnia 12 lutego 2014 r. sygn. K 23/10 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 5 ust. 3b ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r. poz. 1228 i 1548) w zakresie, w jakim stanowi, że organ właściwy dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, jest zgodny z wywodzoną z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą proporcjonalności. W pozostałej części Trybunał umorzył postępowanie (Dz. U. z 2014 r. poz. 236).

Postanowieniem z dnia 19 lutego 2014 r. Sąd podjął zawieszone postępowanie sądowoadministracyjne.

W uzasadnieniu wyroku z 2 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Łd 1254/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wskazał, iż zgodnie z art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r. poz. 1228 ze zm.), na podstawie wniosku, o którym mowa w ust. 3b, starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. Z kolei przepis art. 5 ust. 3b stanowi, że jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, dołączając odpis tej decyzji, oraz składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553, z późn. zm.).

Dalej Sąd I instancji zauważył, iż Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 22 września 2009 r. o sygn. P 46/07 stwierdził, że art. 5 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej jest niezgodny z art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Po wydaniu orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny zapadło kilka orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, w których sądy odmówiły zastosowania przepisu art. 5 ust. 5 z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów z uwagi na jego oczywistą niezgodność z Konstytucją. Sądy te wskazywały, iż porównanie rozwiązań zawartych w ustawie z 2005 r. i w ustawie z 2007 r. prowadzi do wniosku, że obecna regulacja mieści rozwiązania analogiczne do zawartych w zakwestionowanym przez Trybunał Konstytucyjny art. 5 ustawy z 2005 r., co oznacza, że występuje w tym przypadku tzw. wtórna niekonstytucyjność przepisu, polegającą na powtórzeniu przez parlament rozwiązania prawnego, już uznanego przez Trybunał Konstytucyjny za sprzeczny z aktem prawnym wyższego stopnia.

Dalej Sąd I instancji wyjaśnił, iż w dniu 12 lutego 2014 r. Trybunał Konstytucyjny dokonał oceny konstytucyjności przepisów, na podstawie których została wydana zaskarżona decyzja. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem o sygn. akt K 23/10 orzekł, że art. 5 ust. 3b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w zakresie, w jakim stanowi, że organ właściwy dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, jest zgodny z wywodzoną z art. 2 Konstytucji RP zasadą proporcjonalności. Trybunał umorzył postępowanie w zakresie dotyczącym art. 5 ust. 3, ust. 5 i ust. 6 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W ocenie Sądu I instancji powyższe oznacza, że kwestionowany przepis ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów obowiązuje nadal i powinien być respektowany przez organy administracji publicznej stosujące prawo.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wskazał, że decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu wydawana na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie jest decyzją uznaniową, organ administracji publicznej obowiązany jest więc do jej wydania. Organ nie dokonuje oceny spełnienia przesłanek określonych w art. 5 ust. 3 ustawy. Przesłanką wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy jest wniosek organu właściwego dłużnika o zatrzymanie prawa jazdy kierowany do starosty na podstawie art. 5 ust. 3b, gdy decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna (art. 5 ust. 5). Zatem związany charakter decyzji wydawanej w trybie art. 5 ust. 5 ustawy uniemożliwia organowi badanie zasadności uznania skarżącego za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, jego stanu majątkowego, zdrowotnego czy też częstotliwości spełniania świadczeń alimentacyjnych. Wobec powyższego zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. w związku z art. 5 ust. 3a ustawy nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem organ orzekający w trybie art. 5 ust. 5 ustawy nie jest zobowiązany do ustalania sytuacji strony.

Sąd zwrócił uwagę, iż na związany charakter decyzji wydawanej na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wskazuje także art. 5 ust. 6 tej ustawy. Według unormowania zawartego w tym przepisie, uchylenie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy następuje na wniosek organu właściwego dłużnika skierowanego do starosty. Bez wspomnianego wniosku Starosta nie jest władny uchylić decyzji o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy.

Reasumując, Sąd I instancji nie stwierdził uchybienia przepisów postępowania administracyjnego ani prawa materialnego, które dawałoby podstawę do wyeliminowania zaskarżonych rozstrzygnięć z obrotu prawnego. Wobec istnienia w obrocie prawnym ostatecznej decyzji uznającej skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oraz złożenia przez właściwy organ wniosku o zatrzymanie skarżącemu prawa jazdy, organy orzekające w sprawie – będąc związane wspomnianą decyzją i wnioskiem do Prezydenta Miasta Łodzi – nie mogły odstąpić od dyspozycji zawartej w art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł pełnomocnik K. S. zarzucając naruszenie prawa materialnego, to jest art. 5 ust. 5 w zw. z art. 5 ust. 3b w zw, z art. 5 ust. 3a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji błędne przyjęcie, iż sytuacja materialna i zdrowotna skarżącego oraz okoliczność, iż jest on obowiązany łożyć także na utrzymanie drugiego dziecka nie mają wpływu na wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy.

Strona podniosła, iż zgodnie z art. 5 ust. 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów.

Dalej wskazano, że skarżący pracuje jako taksówkarz i z tego tytułu osiąga dochód w wysokości około 800 zł miesięcznie. Nie posiada innych źródeł utrzymania, ani majątku. Pomimo tego, od 2008 r. regularnie uiszcza na rzecz drugiego syna alimenty w wysokości po 350 zł miesięcznie. Zdaniem strony skarżącej prawidłowe ustalenie, w jakim stopniu dłużnik wywiązuje się z ciążących na nim zobowiązań alimentacyjnych winno zostać dokonane w oparciu o wszystkie obciążające go należności, w szczególności wobec wszystkich wierzycieli alimentacyjnych. Tym samym należy stwierdzić, iż skarżący wywiązuje się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów, rozumianych jako suma alimentów zasądzonych na rzecz dwójki jego dzieci, a zatem zgodnie z art. 5 ust. 3a cytowanej ustawy brak jest podstaw do uznania go za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Ponadto z uwagi na zły stan zdrowia skarżący nie jest w stanie podjąć innego zatrudnienia, ani osiągać wyższych dochodów niż dotychczas.

Według strony, podstawą wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy jest uprzednie uznanie dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Nie można zatem stwierdzić zasadności i prawidłowości procedowania, którego wynikiem było wydanie orzeczenia o zatrzymaniu przedmiotowego dokumentu bez dokonania uprzedniej oceny, czy w istocie dłużnik alimentacyjny spełnia przesłanki do uznania go za uchylającego się od zobowiązań. W innym bowiem przypadku doszłoby do sytuacji, w której dłużnik alimentacyjny ponosi konsekwencje błędnego i bezpodstawnego uznania go za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, a co więcej pozbawiony zostaje możliwości skutecznego kwestionowania decyzji w toku postępowania administracyjnego.

Z uwagi na powyższe, w ocenie strony skarżącej, Sąd I instancji wydając zaskarżone orzeczenie dopuścił się naruszenia prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania.

W niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a.

Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu tej sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej, które są wyznaczone każdorazowo wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 P.p.s.a. - może być: (1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub (2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Prawidłowo sporządzona skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych oraz ich uzasadnienie (art. 176 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Przytoczenie podstaw kasacyjnych to wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w ocenie skarżącego zostały naruszone przez sąd pierwszej instancji, oraz precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało niewłaściwe zastosowanie lub błędna wykładnia prawa materialnego, bądź wykazanie możliwego istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez sąd pierwszej instancji. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować.

Dalej zauważyć należy, iż przepis art. 174 pkt 1 P.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego.

Przechodząc do oceny zarzutu kasacyjnego zauważyć w pierwszym rzędzie należy, iż w sytuacji, gdy nie zostały postawione zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego Naczelny Sąd Administracyjny zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego ocenia w oparciu o ustalony wcześniej w sprawie stan faktyczny. Brak skutecznych zarzutów naruszenia przepisów postępowania powoduje, że zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. dla Naczelnego Sądu Administracyjnego wiążące stają się ustalenia faktyczne przyjęte za podstawę orzekania przez Sąd pierwszej instancji (por. wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2004 r., sygn. akt FSK 181/04, ONSAiWSA 2004, Nr 2, poz. 36).

Inaczej rzecz ujmując gdy strona skarżąca kasacyjnie podważa prawidłowość zaskarżonego wyroku z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym, w odniesieniu do którego zarzuca niewłaściwe zastosowanie określonych przepisów, ocena zasadności tych zarzutów może być dokonywana wyłącznie na podstawie stanu faktycznego, którego ustalenia nie są kwestionowane lub nie zostały skutecznie podważone, nie zaś, na podstawie stanu faktycznego, który sama strona skarżąca kasacyjnie uznaje za prawidłowy.

W realiach niniejszej sprawy powyższe oznacza, że zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego musi być badany przez Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie stanu faktycznego sprawy ustalonego przez Sąd I instancji, to jest przy przyjęciu, że w stosunku do skarżącego kasacyjnie wydana została ostateczna decyzja o uznaniu go za dłużnika alimentacyjnego.

Wskazać w tym miejscu należy, iż procedura zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu uregulowana została w ustawie z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 1228 ze zm., ustawa dalej powoływana jako u.p.o.u.).

Odnosząc się do argumentacji podnoszonej przez skarżącego kasacyjne we wcześniejszych pismach procesowych, w tym w szczególności w odwołaniu i w skardze do sądu administracyjnego zauważyć należy, iż ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów była w okresie swojego obowiązywania wielokrotnie nowelizowana, przy czym na gruncie niniejszej sprawy szczególne znaczenie ma nowelizacja dokonana ustawą z dnia z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 205, poz. 1212; dalej: ustawa zmieniająca z 2011 r.). Na mocy tej ustawy w art. 5 u.p.o.u. nowe brzmienie nadano ust. 3, 5 i 6. Wprowadzono do niego także nowe regulacje przez dodanie ust. 3a i 3b.

W swoim pierwotnym brzmieniu art. 5 u.p.o.u. stanowił w ust. 3, że w przypadku uniemożliwienia przez dłużnika alimentacyjnego przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego, odmowy złożenia oświadczenia majątkowego oraz odmowy podjęcia prac, o których mowa w ust. 2, uchylania się od nich lub odmowy zarejestrowania się jako bezrobotny, odmowy zarejestrowania się jako poszukujący pracy w przypadku braku możliwości zarejestrowania się jako bezrobotny, organ właściwy dłużnika: 1) składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553, z późn. zm.3) oraz 2) kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego. Zgodnie zaś z ust. 5 na podstawie wniosku, o którym mowa w ust. 3 pkt 2, starosta wydawał decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. Regulacje te w pełni odpowiadały przepisom art. 4 ust. 4 oraz 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej i co za tym idzie w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 września 2009 r., sygn. P 46/07 zasadnie mogły być uznane za wtórnie niekonstytucyjne ze względu na niezgodność z art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej polegającą na naruszeniu zasady sprawiedliwej procedury. Tak ukształtowane regulacje powodowały bowiem, iż ewentualna kontrola sądowoadministracyjna decyzji starosty o zatrzymaniu prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego nie obejmowała zasadności merytorycznej wniosku kierowanego do starosty przez organy samorządowe miejsca zamieszkania dłużnika, skoro wobec związania starosty tym wnioskiem sąd administracyjny nie badał też - w podstawowym wymiarze - merytorycznej zasadności decyzji starosty w sprawie zatrzymania prawa jazdy.

Powyższa wadliwość przepisów ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wyeliminowana jednakże została w wyniku wskazanej wyżej nowelizacji przeprowadzonej ustawą zmieniającą z 2011 r., co stanowiło przesłankę umorzenia przez Trybunał Konstytucyjny na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym postępowania w zakresie wniosku Prokuratora Generalnego o zbadanie zgodności: 1) art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w zakresie, w jakim stanowi, że organ właściwy dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, oraz art. 5 ust. 5 i 6 tej ustawy z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Zauważyć w tym miejscu trzeba, że postępowanie względem skarżącego toczyło się już według znowelizowanych przepisów.

Po nowelizacji z 2011 r. zgodnie z art. 4 ust. 1 u.p.o.u., organ właściwy dłużnika, po otrzymaniu od organu właściwego wierzyciela stosownego wniosku, o którym mowa w art. 3 ust. 5 przywołanej regulacji, dokonuje w tym zakresie oceny jego sytuacji materialnej, zdrowotnej, rodzinnej i zawodowej, ustalanej w ramach wywiadu alimentacyjnego oraz złożonego przezeń oświadczenia majątkowego.

W przypadku zaistnienia jednej z przesłanek wskazanych w art. 5 ust. 3 u.p.o.u., gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego, odmawia złożenia oświadczenia majątkowego lub zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy, lub też bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, odmawia przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych - organ obowiązany jest wszcząć postępowanie dotyczące uznania dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

Przed wydaniem takiej decyzji organ zobligowany jest zbadać, czy nie zachodzi przesłanka negatywna określona w art. 5 ust. 3a ustawy. Zgodnie bowiem z tym unormowaniem, decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się, jeżeli przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się on w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Podkreślić należy, iż decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych podlega zarówno kontroli w administracyjnym toku instancji jak i kontroli sądowoadministracyjnej.

Z art. 5 ust. 3b u.p.o.u. wynika jednoznacznie, że dopiero wówczas, gdy decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika kieruje do starosty wniosek o zatrzymanie mu prawa jazdy, dołączając do niego odpis rzeczonej decyzji, a nadto składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 Kodeksu karnego. Zgodnie z art. 5 ust. 5 u.p.o.u., na podstawie takiego wniosku właściwy starosta powiatowy wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy.

Z powyższej regulacji wynika, iż badaniu przez organ w toku postępowania w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy prowadzonym na podstawie art. 5 ust. 5 u.p.o.u. podlega wyłącznie zweryfikowanie czy decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych jest ostateczna, bowiem okoliczność ta stanowi wyłączną przesłankę wydania decyzji o jakiej mowa w tym przepisie. Z regulacji tej wynika jednocześnie, iż w stanie prawnym obowiązującym w dacie wydawania kwestionowanej decyzji i zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu I instancji organ orzekający w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu nie był uprawniony do badania czy dana osobą spełnia kryteria dla uznania ją za dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych w rozumieniu ustawy, albowiem badanie tej okoliczności odbywało się w odrębnym postępowaniu administracyjnym zakończonym ostateczną decyzją w przedmiocie uznania za dłużnika alimentacyjnego. Ponowne badanie tej okoliczności w postępowaniu w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy stanowiłoby zatem naruszenie zasady trwałości decyzji ostatecznych.

Powyższe oznacza, iż za oczywiście bezzasadny uznać należy zarzut naruszenia prawa materialnego podniesiony w skardze kasacyjnej albowiem wskazany w nim przepis art. 5 ust. 3a u.p.o.u. nie znajdował w ogóle zastosowania w postępowaniu w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu i co za tym idzie nie mógł zostać niewłaściwie zastosowany przez orzekający w sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi. Ewentualnego naruszenia art. 5 ust. 3a mógłby się natomiast dopuścić nie starosta, lecz organ właściwy dłużnika procedujący w przedmiocie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, którego decyzja nie stanowiła jednakże przedmiotu kontroli sądu administracyjnego zrealizowanej w zaskarżonym orzeczeniu.

Jednocześnie nie sposób dopatrzyć się naruszenia art. 5 ust. 5 u.p.o.u. w zw. z art. 5 ust. 3b w zaakceptowaniu przez Sąd I instancji zaniechania badania przez orzekające w sprawie organy okoliczności faktycznych nie wskazywanych w tych przepisach jako przesłanki wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu uznanemu za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Jedynie bowiem w postępowaniu w przedmiocie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, względnie w postępowaniach nadzwyczajnych dotyczących decyzji kończącej takowe postępowanie mógłby skarżący kasacyjnie domagać się zweryfikowania prawidłowości stanowiska organu właściwego dłużnika o uznaniu go za osobę uchylającą się od zobowiązań alimentacyjnych.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi kasacyjnej za nieusprawiedliwione i oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 P.p.s.a.