Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 790/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2005-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 34 par. 4
journal: Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
article: art. 169, 217,223, 220-223
journal: Dz.U. 1991 nr 118 poz 512
law: Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo  upadłościowe - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska Sędziowie Sędzia NSA Zofia Przegalińska (spr.) Sędzia WSA Alicja Polańska Protokolant Karolina Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2005 r. sprawy ze skargi S. O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie odmowy uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym o d d a l a skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z [...]. Nr [...] wydanym na podstawie art. 19 § 1 oraz 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji / Dz. U. Nr 110, poz. 968 z 2002 r. ze zm./, odmówił uznania zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych od Nr [...].

Z uzasadnienia powyższego postanowienia wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego, występujący jednocześnie w roli wierzyciela i organu egzekucyjnego, wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku S. O., na podstawie tytułów wykonawczych w których jako podstawę prawną należności wskazano decyzje o odpowiedzialności podatkowej podatnika.

Zobowiązany S. O. pismem z dnia 28 czerwca 2004r. wniósł zarzuty w sprawie na postępowanie egzekucyjne, wskazując jako ich podstawę:

- błędne oznaczenie tytułu wykonawczego w nagłówku jak również brak tytułu

ustalonego prawem,

- obrazę prawa materialnego poprzez obrazę orzeczenia Sądu Gospodarczego w sprawie U 5/00 w sprawie wysokości należności i ustalenia listy wierzytelności i istnienia wierzytelności (czyli nie istnienie obowiązku podatkowego)

- wygaśniecie obowiązku podatkowego art.217 prawa upadłościowego

- skierowanie egzekucji do majątku ustawowo wyłączonego z masy upadłościowej art.61 prawa upadłościowego,

- brak podstawy prawnej dochodzenia wierzytelności

- nieważność postępowania

- zbieg egzekucji sądowej i administracyjnej.

Zobowiązany wyjaśnił, że wierzyciel dochodzi roszczeń z okresu upadłości, które zostało zakończone postanowieniem wydanym przez Sąd Rejonowy w Pile na podstawie art. 217 prawa upadłościowego.

Zdaniem zobowiązanego podany przepis kończy postanowienie upadłościowe definitywnie nawet w wypadku nie zaspokojenia wierzycieli, a wierzyciel dochodzoną wierzytelność z okresu upadłości może tylko umorzyć. Zobowiązany podkreśla, że dochodzone przez wierzyciela zaległości podatkowe nie zostały umieszczone na liście wierzytelności.

Wynika dalej z uzasadnienia postanowienia z dnia 10 sierpnia 2004r., Naczelnik Urzędu Skarbowego jako wierzyciel w dniu 6 lipca 2004r. wydał na podstawie art. 34 § 1 i § 1a) ustawy egzekucyjnej postanowienie Nr [...] o niedopuszczalności zgłoszonych zarzutów wskazując w uzasadnieniu na fakt, że zarzuty zobowiązanego był już przedmiotem rozstrzygnięcia w odrębnym postępowaniu, zakończonym ostatecznym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej z dnia [...]. Nr [...].

Wniesione przez S. O. zażalenie na wyżej wywiedzione postanowienie z dnia [...]. Dyrektor Izby Skarbowej uznał za niedopuszczalne o czym rozstrzygnął w postanowieniu nr [...] z dnia [...].

Z uwagi na powyższe organ egzekucyjny działając w oparciu o ostateczne postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonych zarzutów z dnia 6 lipca 2004r. wydał na podstawie art. 34 § 4 ustawy egzekucyjnej postanowienie Nr [...] z dnia [...]. o odmowie uznania zarzutów zgłoszonych przez S. O. w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym.

Zobowiązany pismem z dnia 18 sierpnia 2004r. zaskarżył postanowienie z dnia 6 lipca 2004r. wnosząc o umorzenie postępowania egzekucyjnego powołując się na nieważność postępowania jego bezprzedmiotowość i brak odpowiedzi na wniesione zarzuty oraz na pismo Ministerstwa Finansów z dnia 23 maja 19096r. nr Po 4/MS-722-115/96 podzielając pogląd dyrektora Izby Skarbowej , że nie rozstrzyga ono wątpliwości dotyczących zasad dochodzenia zobowiązań podatkowych po zakończeniu postępowania upadłościowego.

Postanowieniem z dnia [...]. Nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie naczelnika Urzędu Skarbowego z z dnia [...]. Nr [...] stwierdzając w uzasadnieniu swojego postanowienia, że postępowanie egzekucyjne w administracji musi przebiegać zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 czerwca 1996r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. przepis art. 34 § 4 wskazanej ustawy stanowi, że organ egzekucyjny po otrzymaniu ostatecznego postanowienia m.in. o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów. na postanowienie to zobowiązanemu przysługuje zażalenie, które podlega rozpatrzeniu w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi odwoławczemu /art. 34 § 5 ustawy/.

W dalszej części uzasadnienia Dyrektor Izby Skarbowej stwierdza, że w przedmiotowej sprawie postępowanie organu egzekucyjnego zgodne było z dyspozycją powołanych wyżej przepisów. Rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego z dnia 10 sierpnia 2004r. w kwestii zarzutów wydane zostało na podstawie ostatecznego postanowienia z dnia [...]. o niedopuszczalności zgłoszonych zarzutów. Z kolei z art. 34 § 1 w związku z § 1a ustawy egzekucyjnej wynika, że wypowiedź wierzyciela w zakresie zarzutów z art. 33 pkt 1-5 jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Z tych względów zasadne było sierdzenie, że w zakresie zarzutów nieistnienia i wygaśnięcia egzekwowanego obowiązku a także odsetek należało orzec o ich oddaleniu z uwagi na niedopuszczalność.

W kwestii dopuszczalności egzekucji administracyjnej Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że należność objęta tytułem wykonawczym mieści się w katalogu obowiązków podlegających egzekucji administracyjnej, o których mowa w art. 2 § 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej. Podstawą prowadzenia egzekucji jest tytuł wykonawczy wypełniony przez wierzyciela według wzoru wskazanego w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. Nr 137, poz. 1541 ze zm./, co wynika z art. 26 § 1 i § 2 ustawy. Wierzyciel, jak podkreśla Dyrektor Izby Skarbowej ma obowiązek wystawienia tytułu wykonawczego nawet wówczas, gdy należność wynika z orzeczenia sądowego zaopatrzonego klauzulą wykonalności /art. 26 § 3 ustawy egzekucyjnej/. Podstawą prawną do wystawienia tytułów stanowią w niniejszej sprawie decyzje o odpowiedzialności podatkowej płatnika określające wysokość pobranego i nie wpłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych. Z uwagi na powyższe zarzuty zobowiązanego o braku tytułu wykonawczego ustalonego prawem i braku podstawy prawnej dochodzenie wierzytelności oraz nieważności postępowania Dyrektor Izby Skarbowej ocenił jako nieuzasadnione.

Organ odwoławczy dokonując oceny słuszności podniesionego przez zobowiązanego zarzutu o niedopuszczalności egzekucji administracyjnej nie zgodził się ze stanowiskiem zobowiązanego, że nie można prowadzić egzekucji i dochodzić niezaspokojonych roszczeń w sytuacji gdy zakończone zostało postępowanie upadłościowe.

Według organu, skoro art. 169 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934r. – Prawo upadłościowe /Dz.U. z 1991r. Nr 118, poz. 512 ze zm./ - obowiązującego do 1 października 2003r. – przewidywało możliwość dochodzenia po zakończeniu postępowania upadłościowego roszczeń nie uznanych w tym postępowaniu to tym bardziej wierzytelności z tytułu podatków, które stały się wymagalne w toku postępowania upadłościowego /przypadające za ten okres/ i nie zostały zaspokojone z masy upadłości mogą być dochodzone przeciwko upadłemu po ukończeniu lub umorzeniu postępowania upadłościowego. Przedstawione stanowisko zdaniem organu znajduje uzasadnienie w treści art. 223 Prawa upadłościowego, który nakazuje do sytuacji, kiedy nastąpiło prawomocne ukończenie postępowania upadłościowego stosować odpowiednio art. 220-222 tego prawa. Odpowiednio stosując art. 221 § 1 Prawa upadłościowego stwierdzić trzeba, że z dniem prawomocnego postępowania, upadły odzyskuje swobodę rozporządzenia swoim majątkiem. Uzyskane przez S. O. w wyniku wyroku sądu rejonowego kwoty od PZU SA stanowią jego majątek i podlegają egzekucji administracyjnej organ odwoławczy odpowiadając na zarzut błędnego oznaczenia tytułów wykonawczych stwierdził , że znajdujące się w aktach tytuły wykonawcze z dnia [...]. wystawione zostały w sposób prawidłowy i spełniają wszystkie wymogi przewidziane w art. 27 ustawy egzekucyjnej. Prawidłowe też jest oznaczenie wierzyciela, którym jest Naczelnik Urzędu Skarbowego .

Odnosząc się do kwestii naruszenia art. 62 ustawy egzekucyjnej organ odwoławczy wyjaśnił, że organ egzekucyjny wystąpił do Sądu Rejonowego z wnioskiem o wyznaczenie organu do prowadzenia łącznej egzekucji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S. O. zarzucił zaskarżonemu postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej rażące naruszenie przepisów art. 2 § 3, art. 3 § 1, art. 12, art. 13 § 1, art. 26 § 5, art. 27 § 1, art. 29 § 1 i 2, art. 32 , art. 33 pkt 1 ,3, 6 i 10, art. 45 § 1 i 2, art. 56 § 1 pkt 5, art. 59 § 1 pkt 2, 3 i 7, art. 62 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 33 § 1 , art. 61,a art. 131 § 1 pkt 10, art. 169, art. 170, art. 204, art. 217 i art. 220-223 Prawa upadłościowego.

W uzasadnieniu skargi, skarżący zarzuca organom obu instancji wyprowadzenie go w błąd. Kwestionuje zasadność dochodzenia należności podatkowych po zakończeniu postępowania upadłościowego w oparciu o administracyjne tytuły wykonawcze. Skarżący twierdzi, że postępowanie upadłościowe jest postanowieniem szczególnym, zastrzeżonym do właściwości Sądu. Zakończenie postępowania upadłościowego, kończy definitywnie postępowanie upadłościowe, nawet w przypadku niezaspokojenia wierzycieli. Dlatego zdaniem roszczeń do upadłego. Według skarżącego organy błędnie zinterpretowały art. 169 Prawa upadłościowego, twierdząc, że dotyczy ono także możliwości dochodzenia roszczeń po zakończeniu postępowania upadłościowego. Skarżący podnosi w skardze, że organy nie stosują się do pisma Ministra Finansów znak PO 4/MS-722-115/96, z którego wynika, że przyjęto błędną interpretację również przepisów art. 220-223 Prawa upadłościowego.

Skarżący podtrzymuje podniesiony w postępowaniu zarzut naruszenia przez organy art. 29 § 1 w związku z art. 27 § 1 ustawy egzekucyjnej, twierdząc że wierzyciel nie wydał decyzji określającej zobowiązanie podatkowe i odsetki za zwłokę, tym samym brak było podstaw do dochodzenia należności.

Skarżący wskazuje w skardze na naruszenie art. 62 i art. 12 ustawy egzekucyjnej w związku z art. 831 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania cywilnego, podnosząc, iż organ egzekucyjny dokonał czynności egzekucyjnych w zawieszonym z powodu zbiegu egzekucji administracyjnej z sądową postępowaniu egzekucyjnym.

Według skarżącego organy egzekucyjne obu instancji nie zajęły stanowiska w sprawie:

- braku tytułu wykonawczego, którym może być tylko lista wierzytelności z sądową klauzulą wykonalności zgodnie z dyspozycją art. 169 i 170 Prawa upadłościowego,

- braku upomnienia z art. 15 § 1 ustawy egzekucyjnej,

- nie doręczenia odpisu tytułów wykonawczych - art. 32 ustawy egzekucyjnej,

- umorzenia zobowiązania - art. 33 pkt. 1 ustawy egzekucyjnej,

- określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku

wynikającego z orzeczenia Sądu Rejonowego sygn. Akt V U 5/00 (lista

wierzytelności) - art. 33 pkt 3 ustawy egzekucyjnej,

- dowodów o umorzeniu i nieistnieniu zobowiązań, co zdaniem Strony nakładało na organ egzekucyjny obowiązek odstąpienia od czynności egzekucyjnych, zgodnie z art. 45 § 1 i 2 ustawy egzekucyjnej,

- powództwa przeciwegzekucyjnego, złożonego w tej sprawie w sądzie cywilnym - co w opinii skarżącego skutkowało dla organu egzekucyjnego obowiązkiem zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt 6 ustawy egzekucyjnej,

- umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2, 3 i 7 ustawy egzekucyjnej.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wnosi o wstrzymanie zajęcia egzekucyjnego prowadzonego na podstawie zawiadomienia Nr [...] do [...] do czasu rozstrzygnięcia skargi, uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]. Nr [...] i postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...]. Nr [...]. Nadto skarżący wnosi o orzeczenie o niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] od SM [...] oraz o orzeczenie o nieważności postępowania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł , co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Na wstępie stwierdzić należy, na podstawie nie tylko treści skargi, ale również materiałów zgromadzonych w aktach administracyjnych, że zasadniczy powód do którego skarżący zwalcza wszczęte przeciwko niemu postępowanie egzekucyjne, to pogląd skarżącego, że z uwagi na zakończenie postępowania upadłościowe nie jest dopuszczalne prowadzenie egzekucji administracyjnej zaległości podatkowych powstałych w trakcie prowadzonego postępowania upadłościowego z tytułu podatku dochodowego o osób fizycznych.

Skarżący uważa, że egzekucja jest niedopuszczalna również dlatego, że dochodzone przez wierzyciela – którym jest Urząd Skarbowy wierzytelności – nie mogą być egzekwowane ponieważ nie zostały zgłoszone do masy upadłości i nie znalazły się na liście wierzytelności.

Skarżący twierdzi też, że wierzyciel nie wydał decyzji określającej zobowiązanie podatkowe i odsetki za zwłokę.

Z uwagi na powyższe stwierdzić należy, że poglądy skarżącego są nietrafne.

Istotnie wydanie przez Sąd postanowienia na podstawie art. 217 Prawa upadłościowego kończy definitywnie postępowanie upadłościowe. Jednakże jak trafnie wskazał organ odwoławczy z tą chwilą upadły odzyskuje władzę nad swoim majątkiem i można od niego dochodzić nie tylko tych wierzytelności, które znalazły się na liście wierzytelności i nie zostały zaspokojone ale również wszelkich innych wierzytelności.

Materiał zgromadzony w sprawie wskazuje, że to Syndyk nie zapłacił podatku dochodowego od osób fizycznych, który był należny w związku z zatrudnieniem przez niego pracowników w postępowaniu upadłościowym. Syndyk powinien w miarę posiadanych środków w pierwszej kolejności i poza listą wierzytelności podatki te zapłacić.

Jednakże nie zostały one zapłacone i prawo ich wyegzekwowania przysługuje nadal Urzędowi Skarbowemu. Syndyk w okresie prowadzenia postępowania upadłościowego obejmuje Zarząd majątkiem upadłego, nie działa jednak we własnym imieniu lecz w imieniu upadłego.

Wszelkie zarzuty, jeśli takie ma upadły w stosunku do syndyka, nie mogą być podnoszone w postępowaniu toczącym się przed organem egzekucyjnym.

Nie zasługuje na uwzględnienie podnoszony przez skarżącego zarzut, że wszczęcie egzekucji nastąpiło bez uprzedniego wydania decyzji określającej zobowiązanie podatkowe oraz odsetki za zwłokę. Podstawa prawna dochodzonej przez Urząd Skarbowy należności została wskazana tytule wykonawczym a w trakcie toczącego się postępowania w związku z wniesionym zarzutem organy egzekucyjne wyjaśniły, że podstawa prawna żądanej należności to decyzja o odpowiedzialności podatkowej płatnika podatku dochodowego od osób fizycznych.

W zaskarżonym postanowieniu organ egzekucyjny odwoławczy wyjaśnił, że zarzut nieistnienia i wygaśnięcia egzekwowanego obowiązku musiał być oddalony sytuacji kiedy z wypowiedzi wierzyciela wynika, że jest to zarzut niedopuszczalny. Stanowisko przedstawione przez organ w tej kwestii jest prawidłowe, gdyż wypowiedź wierzyciela w kwestii istnienia egzekwowanego obowiązku jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia odniósł się do wszystkich kwestii, które zostały podniesione przez skarżącego, a które mogą być podniesione jako zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym.

Z tych powodów należało uznać, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalić.