Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 65/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 61a § 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 414 ust. 1 pkt 2-4
journal: Dz.U. 2021 poz 624
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędzia WSA Mirella Ławniczak Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 maja 2022 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. w [...] na postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego [...] z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego [...] z dnia [...] września 2021 r. nr [...], II. zasądza od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego [...] na rzecz strony skarżącej [...] Sp. z o.o. w [...] kwotę [...]- zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z 23 listopada 2021 r. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie (dalej: Dyrektor RZGW), po rozpatrzeniu zażalenia spółki [...] sp. z o.o. w M. (dalej: MEW/spółka/skarżąca), na postanowienie Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w G. . (dalej: Dyrektor ZZ) z 30 września 2021 r. o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Dyrektora RZGW z 21 grudnia 2017 r., którą uchylono decyzję Starosty [...] z 2 października 2015 r. w pkt 1, 5 i 6, a w pozostałym utrzymano w mocy, w części obejmującej udzielenie pozwoleń wodnoprawnych na:

"pkt 1.2) piętrzenie wód rzeki P. na [...] o współrzędnych geograficznych /N: [...]"; E: [...] do maksymalnego poziomu piętrzenia (MaxPP) równego normalnemu poziomowi piętrzenia (NPP) w miesiącach X-III – marzec 58,55 m n.p.m., a w miesiącach IV-IX - 58,40 mn.p.m.";

"pkt 1.3) korzystanie z wód rzeki [...] w km 6+400 do celów energetycznych w m. S. gm. M. przy użyciu istniejących obiektów energetyki wodnej pracujących w trybie przepływowym:

- budynek dawnej turbinowni z napędem wodnym generatora elektrycznego – turbina [...] o osi poziomej o przełyku Q=1,06 m3/s, o średnicy wirnika D=900 mm i mocy nominalnej do 28 kW;

- budynek dawnej elektrowni z napędem wodnym generatora elektrycznego – śmigło zamontowane na sztywno (uruchamiane przy wysokiej wodzie), o przełyku Q=0,50 m3/s, mocy nominalnej 12 kW",

utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Dyrektor RZGW wydał ww. postanowienie w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Dyrektor ZZ w G. . po rozpatrzeniu wniosku [...] z 23 sierpnia 2021 r. uzupełnionego 8 września 2021 r. o stwierdzenie wygaśnięcia ww. decyzji Dyrektora RZGW z 21 grudnia 2017 r. na podstawie art. 61a § 1 i 2 oraz art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: K.p.a.) odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia ww. decyzji Dyrektora RZGW w wymienionym na wstępie zakresie.

[...] sp. z o.o. w zażaleniu na powyższe postanowienie zarzuciła naruszenie przepisów postępowania (art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8 i art. 61a § 1 K.p.a.) polegającego na:

- odmowie wszczęcia ww. postępowania z uwagi na brak przymiotu strony dla spółki i spełnienie przesłanek do stwierdzenia wygaśnięcia całości tego pozwolenia, podczas gdy spółka ma przymiot strony w tym postępowaniu;

- wydaniu orzeczenia niezrozumiałego, albowiem spółka mając status strony w postępowaniu o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego ma taki status w postępowaniu o stwierdzenie jego wygaśnięcia;

- wydaniu orzeczenia niezrozumiałego wobec faktu, że organ nie kwestionuje statusu strony spółki w postępowaniu o stwierdzenie wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego na przebudowę urządzenia wodnego – jazu na rzece [...] w m. S.; nie może być tak, że spółka w zakresie stwierdzenia wygaśnięcia części pozwolenia ma status strony, a w pozostałym nie ma;

- niezrozumiałym żonglowaniu pojęciami stwierdzenia wygaśnięcia pozwolenia i stwierdzenia wygaśnięcia decyzji i na takiej podstawie nieprocedowanie wniosku spółki mimo, iż wynika z niego, że brak przebudowy urządzenia wodnego czyni, że wody rzeki [...] nie mogą być piętrzone i przepuszczane według parametrów określonych w pozwoleniu wodnoprawnym i urządzenie wodne E. C. nie ma zdolności przepustowości,

- nieprzeprowadzeniu postępowania administracyjnego i zgromadzenia dowodów na okoliczność, jaki skutek co do możliwości realizacji pozostałych elementów pozwolenia wodnoprawnego poza przebudową jazu, odnosi brak przebudowy jazu,

- niecelowym wprowadzeniu do sprawy pojęcia zrzeczenia się pozwolenia wodnoprawnego w sytuacji, gdy taka okoliczność nigdy nie była przedmiotem wystąpień spółki i nie występuje, a tym samym formułowanie rozstrzygnięcia w oparciu o okoliczności nieistotne, mniemające znaczenia w sprawie.

Nadto spółka zarzuciła organowi I instancji naruszenie art. 61a § 1 K.p.a. polegające na błędnej odmowie wszczęcia postępowania, podczas gdy okoliczność, czy należy stwierdzić wygaśnięcie całości pozwolenia wodnoprawnego udzielonego E. C. wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego i nie powinno ograniczać się do zadania pytania o znaczenie regulacji prawa wodnego autorowi programu prawniczego Wolters Kluwer.

Dyrektor RZGW wydając wskazane na wstępie postanowienie wyjaśnił, że ma wyłącznie kompetencje do dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia i nie może wyjść poza przedmiot zaskarżenia. Z treści art. 61a § 1 k.p.a. wynika zaś, że ustawodawca wprowadził w tej regulacji dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania – wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną oraz zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przez tę drugą przesłankę należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania.

Organ odwoławczy wskazując na przedmiot jego decyzji z 21 grudnia 2017 r. zwrócił uwagę na zakres odmowy wszczęcia postępowania orzeczony przez Dyrektora ZZ zaskarżonym postanowieniem. Jego zdaniem decyzja z 21 grudnia 2017 r. zawiera wyodrębnione samodzielne rozstrzygnięcia, które mogą samodzielnie funkcjonować w obrocie prawnym. Co istotne organ I instancji w zakresie pkt 1.1) decyzji Dyrektora RZGW obejmującego pozwolenie wodnoprawne na "przebudowę urządzenia wodnego – jazu na rzece [...] (...) wszczął postępowanie w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnergo udzielonego na rzecz E. C..

Wskazano na brzmienie art. 414 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 624 ze zm., dalej: P.w.) uznając, że organ I instancji trafnie przyjął, że przepis ten dotyczy wygaśnięcia pozwoleń wodnoprawnych, a nie decyzji administracyjnych. Jeżeli zatem w decyzji administracyjnej zawartych jest kilka pozwoleń wodnoprawnych, bezskuteczny upływ 3 lub 6-letniego terminu stanowiący przesłankę zgodnie z art. 414 ust. 1 pkt 3 i 4 P.w. dotyczyć może wyłącznie tej części decyzji, w której udzielone zostały pozwolenia wodnoprawne na wykonanie urządzeń wodnych. Pozostałych pozwoleń wodnoprawnych udzielonych w decyzji administracyjnej ta przesłanka nie dotyczy i pozwolenia te nie wygasają w oparciu o ten przepis.

Z kolei pozwolenie wodnoprawne na szczególne korzystanie z wód bądź usługę wodną może wygasnąć jedynie na podstawie art. 414 ust. 1 pkt 2 P.w., jeżeli zakład zrzekł się tego pozwolenia, bądź zgodnie z art. 414 ust. 1 pkt 1 P.w., jeżeli upłynął okres, na który pozwolenie wydano. Jakkolwiek spółka [...] posiadała status strony w postępowaniu zakończonym decyzją z 21 grudnia 2017 r., to by skutecznie wnioskować o wygaszenie pozwolenia wodnoprawnego w trybie art. 414 ust. 1 pkt 2 P.w. w związku ze zrzeczeniem się uprawnień wynikających z pozwolenia wodnoprawnego trzeba te uprawnienia posiadać. Trzeba być więc podmiotem, dla którego pozwolenie zostało wydane bądź jego następcą prawnym. Żaden inny podmiot, nawet jeżeli posiada interes prawny i status strony postępowania, nie może skutecznie złożyć oświadczenia o zrzeczeniu się pozwolenia wodnoprawnego w zastępstwie zakładu uprawnionego (z wyjątkiem okoliczności wskazanych w art. 414 ust. 1 pkt 1, 3 i 4 P.w.). Takim zakładem w niniejszej sprawie nie jest spółka [...]. Dlatego zaistniały okoliczności przewidziane w art. 61a § 1 i 2 K.p.a.

Spółka [...] reprezentowana przez pełnomocnika wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższe postanowienie Dyrektora RZGW zarzuciła naruszenie:

1) art. 61a § 1 w zw. z art. 138 i art. 144 K.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy, a polegające na błędnym utrzymaniu w mocy postanowienia organu I instancji:

- z uwagi na niewykonanie przebudowy jazu młyńskiego zgodnie z pkt I decyzji z 21.12.2017 r.,

- albowiem z powodu niewykonania przebudowy jazu winno być wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia wszystkich pozwoleń wodnoprawnych wynikających z ww. decyzji w trybie art. 162 K.p.a., gdyż pkt I. tej decyzji dotyczący przebudowy jazu młyńskiego jest funkcjonalnie powiązany z pozostałymi pozwoleniami wodnoprawnymi wynikającymi z tej decyzji, bez realizacji którego piętrzenie wód rzeki i korzystanie z niej do celów energetycznych, z uwagi na brak odpowiedniej przepustowości nieprzebudowanego jazu, czyni, że pozwolenia te na warunkach określonych instrukcją gospodarowania wodą nie mogą być realizowane i tym samym wygaśnięcie pkt I ww. decyzji automatycznie przekłada się na wygaśnięcie wszystkich uprawnień wynikających z tej decyzji,

- bez przeprowadzenia postępowania dowodowego i poczynienia ustaleń co do tego, jak realizowane są pozwolenia wodnoprawne na piętrzenie wód rzeki [...] i korzystanie z nich do celów energetycznych bez wykonania przebudowy jazu,

2) art. 6-8 w zw. z art. 140 i art. 123 K.p.a. polegające na nieodniesieniu się w zaskarżonym postanowieniu do argumentacji skarżącej zawartej we wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji z 21.12.2017 r. i w zażaleniu, w świetle której powiązanie funkcjonalne między przebudową jazu młyńskiego, a pozostałymi elementami decyzji z 21.12.2017 r. czynią, że bez przebudowy jazu młyńskiego realizacja pozostałych elementów ww. decyzji na warunkach nią określonych oraz według zatwierdzonej instrukcji gospodarowania wodą i operatu wodnoprawnego nie jest możliwa i winna skutkować stwierdzeniem wygaśnięcia całości uprawnień przyznanych tą decyzją.

W związku z tak postawionymi zarzutami spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia organu I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi Dyrektor RZGW wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Pełnomocnik skarżącej pismem z 16 lutego 2022 r. wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Podkreślił też, że decyzją z 21 grudnia 2017 r. udzielono E. C. jednego pozwolenia wodnoprawnego, a nie wielu, jak twierdzą aktualnie organy orzekające.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skargę jako zasadną należało uwzględnić.

Istotnym z punktu widzenia dokonywanej przez Sąd kontroli legalności wydanych w niniejszej sprawie rozstrzygnięć jest okoliczność, że dotyczyły one odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego.

Podstawę wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego stanowi przepis art. 61a § 1 K.p.a. Zgodnie z jego zdaniem pierwszym gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 (uwaga Sądu: żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

W powołanym przepisie zawarto dwie odrębne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Pierwszą z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną. Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie tej przesłanki jest możliwa wówczas, gdy wnioskodawca nie posiada zdolności prawnej lub nie ma interesu prawnego w sprawie (nie jest stroną postępowania w rozumieniu art. 28 K.p.a.) oraz ustalenie tej kwestii jest oczywiste i nie wymaga złożonego procesu wykładni (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 marca 2012 r., sygn. II GSK 321/11, dostępny w internetowej bazie orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W przypadku wątpliwości co do posiadania przez wnioskodawcę przymiotu strony należy wszcząć postępowanie i w jego toku zagadnienie to rozważyć i wyjaśnić.

Drugą przesłanką do wydania postanowienia w trybie art. 61a § 1 k.p.a. jest zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w K.p.a. skonkretyzowane. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, tj. gdy np. w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialno-prawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Skoro bowiem na skutek odmowy wszczęcia postępowania, organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, to należy przyjąć, że w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 K.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się bowiem aktem formalnym, a nie merytorycznym (por. wyrok WSA w Poznaniu z 6 września 2012 r., sygn. IV SA/Po 332/12, wyrok WSA w Olsztynie z 13 grudnia 2011 r. II SA/Ol 983/11, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 stycznia 2022 r., sygn. I OSK 528/19, dostępne j.w.).

W świetle powyższych rozważań Sąd stwierdza, że organy orzekające dopuściły się naruszenia art. 61a § 1 K.p.a., albowiem okoliczności niniejszej sprawie nie wskazywały, by oczywistym było, że spółce [...] nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu przez nią zainicjowanym o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji Dyrektora RZGW z 21 grudnia 2017 r. w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego, jak i by wystąpiły inne uzasadnione a oczywiste przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Dyrektora RZGW z 21 grudnia 2021 r.

Zważyć należy, iż przedmiotowe postępowanie administracyjne zostało zainicjowane wnioskiem spółki [...] z 5 lutego 2021 r., sprecyzowanym w późniejszych pismach z 19 lipca 2021 r. oraz z 23 sierpnia 2021 r. Wynika z nich, że spółka [...] zwróciła się o wygaśnięcie w całości pozwolenia wodnoprawnego określonego decyzją Dyrektora RZGW z 21 grudnia 2021 r.

W pierwotnym wniosku skarżąca opisując stan faktyczny piętrzenia wód na rzece [...] w m. S. (funkcjonowanie hydrowęzła S.) wskazała, że pozwolenie wydane osobie fizycznej w grudniu 2017 r. obliguje do przebudowy jazu młyńskiego z uwagi na brak zdolności przepustowej, lecz przebudowy takiej nie wykonano. Z uwagi na upływ ponad 3 lat od wydania pozwolenia wodnoprawnego – zgodnie z obowiązującym Prawem wodnym - organ (Dyrektor ZZ) powinien wszcząć stosowne postępowanie.

W kolejnym piśmie (z 19.07.2021 r.) spółka wyjaśniła, że E. C. nie wykonała przebudowy jazu, co skutkować powinno wydaniem decyzji w sprawie wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego udzielonego 21 grudnia 2017 r. Dodano, że Prezes Państwowego Gospodarstwa Wodnego w W. w piśmie z 11 czerwca 2021 r. zaakcentował konieczność zastosowania przepisów dotyczących stwierdzenia wygaśnięcia ww. pozwolenia wodnoprawnego. W związku z tym spółka wniosła o zintensyfikowanie działań w sprawie wydania decyzji na podstawie art. 414 ust. 1 pkt 3 P.w. przewidującego wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego w sytuacji braku wykonania przebudowy urządzenia wodnego w terminie trzech lat od jego udzielenia.

Wreszcie w piśmie z 23 sierpnia 2021 r. skarżąca jednoznacznie wskazała, że domaga się stwierdzenia wygaśnięcia całości pozwolenia wodnoprawnego udzielonego E. C. mocą decyzji Dyrektora RZGW z 21 grudnia 2017 r. na podstawie art. 414 ust. 1 pkt 3 P.w. Podała, że jej interes prawny wynika z art. 401 ust. 1 P.w. w zw. z art. 28 K.p.a. wyjaśniając, że sprawa wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego jest sprawą dotyczącą pozwolenia wodnoprawnego, a w związku z tym skoro spółka miała interes prawny w sprawie o wydanie pozwolenia Spółka znajduje się w zasięgu zamierzonego korzystania z wód określonego w pozwoleniu wodnoprawnym z 21 grudnia 2017 r., albowiem przebudowa jazu, o której mowa w tej decyzji, służyć miała temu, aby jaz młyński uzyskał przepustowość do tego, by przez jaz odbywał się przepływ także wód ekstremalnych. Brak zaś przebudowy jazu powoduje, że takowe wody przepuszczane będą nadal przez działkę spółki i jej urządzenie wodne. Brak wykonania przebudowy jazu oddziałuje na nieruchomość i urządzenie wodne spółki. Przebudowa miała prowadzić do tego, aby jaz młyński stał się urządzeniem w pełni przepustowym i aby nie istniała konieczność do posiłkowania się przy realizacji pozwolenia wodnoprawnego innymi nieruchomościami i urządzeniami wodnymi (działka nr [...] i odłówka z upustem dennym).

W ocenie Sądu z treści powołanych wyżej pism skarżącej spółki jednoznacznie wynika, że jej żądanie obejmowało stwierdzenie wygaśnięcia – na podstawie art. 414 ust. 1 pkt 3 P.w. - całości pozwolenia wodnoprawnego określonego w decyzji Dyrektora RZGW z 21 grudnia 2021 r. Również rozstrzygnięcie decyzji Dyrektora RZGW z 21 grudnia 2021 r. jasno określa, że E. C. udzielono jednego, a nie kilku – jak uznały organy orzekające – pozwoleń wodnoprawnych. Dyrektor RZGW decyzją tą, rozpatrując odwołanie spółki [...] od decyzji Starosty M. z [...] października 2015 r. udzielającej E. C. pozwolenia wodnoprawnego na przebudowę urządzenia wodnego, regulację przepływu wody na czas wykonywania robót, korzystanie z wód rzeki [...] do celów energetycznych, piętrzenia rzeki [...],

I. uchylił zaskarżoną decyzję w pkt 1, 5 i 6 i w tym zakresie orzekł co do istoty w ten sposób, że:

w pkt 1. udzielił E. C. pozwolenia wodnoprawnego (uwaga Sądu: a nie pozwoleń wodnoprawnych) na:

1) przebudowę urządzenia wodnego – jazu młyńskiego na rzece [...] w m. Skoi w km 6+400 poprzez obniżenie progu na upuście jałowym:

a) parametry jazu przed przebudową

- rzędna progu 57,32 m n.p.m.

- przepustowość jazu 5,135 m3/s;

b) parametry jazu po przebudowie

- rzędna progu 57,14 m n.p.m.

- przepustowość jazu 6,6197 m3/s;

c) planowane do przeprowadzenia roboty wymagają na okres ich prowadzenia regulacji przepływów (...)

2) piętrzenie wód rzeki [...] na jazie młyńskim o współrzędnych geograficznych (...) do maksymalnego poziomu piętrzenia (MaxPP) równego normalnemu poziomowi piętrzenia (NPP): w miesiącach X-III - 58,55 m n.p.m., IV-IX – 58,40 m n.p.m.;

3) korzystanie z wód rzeki [...] w km 6+400 do celów energetycznych w m. S. przy użyciu istniejących obiektów energetyki wodnej pracujących w trybie przepływowym (...);

w pkt 5. ustalił termin obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego w zakresie piętrzenia wód rzeki [...] oraz korzystania z wód rzeki [...] do celów energetycznych na okres 20 lat tj. do 20.12.2037 r.;

w pkt 6. określił, że pozwolenie wodnoprawne nie rodzi praw do nieruchomości i urządzeń wodnych koniecznych do jego realizacji oraz nie narusza prawa własności i uprawnień osób trzecich przysługujących wobec tych nieruchomości i urządzeń;

II. w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Pomimo, iż ww. wniosek spółki [...] dotyczył stwierdzenia wygaśnięcia ww. pozwolenia wodnoprawnego jako całości, organ I instancji odrębnie potraktował żądanie obejmujące stwierdzenie wygaśnięcie decyzji Dyrektora RZGW z 21 grudnia 2017 r. w zakresie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego na przebudowę urządzenia wodnego – jazu młyńskiego – jazu na rzece [...] w m. S. (...), odrębnie zaś żądanie stwierdzenia wygaśnięcia tej decyzji w zakresie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego na piętrzenie wód rzeki [...] na jazie młyńskim (...) i korzystanie z wód rzeki [...] w km 6+400 do celów energetycznych w m. S. (...). W pierwszym przypadku organ wszczął postępowanie, zawiadamiając o powyższym strony pismem z 30 września 2021 r. W drugim zaś, odnośnie piętrzenia i korzystania z wód do celów energetycznych, na podstawie art. 61a § 1 i 2 K.p.a., odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego.

W ocenie Sądu biorąc pod uwagę, że pozwolenie wodnoprawne, którego wygaśnięcia zażąda spółka obejmowało przebudowę urządzenia wodnego – jazu na rzece [...] w m. S. w km 6+400 poprzez obniżenie progu na upuście jałowym (...) wraz dalszymi zależnymi od powyższego elementami tegoż pozwolenia obejmującymi piętrzenie wód rzeki [...] na jazie młyńskim (...) oraz korzystanie z wód rzeki [...] w km 4+600 do celów energetycznych w m. S. przy użyciu istniejących obiektów energetyki wodnej pracujących w trybie przepływowym (...), niedopuszczalnym na etapie wszczęcia postępowania administracyjnego o stwierdzenie wygaśnięcie decyzji udzielającej pozwolenia wodnoprawnego było rozstrzyganie, czy spółka [...] uprawniona jest do żądania wygaśnięcia przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego w jego części, czy nie.

Jak wskazano wyżej, przepis art. 61a § K.p.a. zezwala organowi administracji publicznej na wydania postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania jedynie wówczas, gdy oczywistym jest, że zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych, ale również oczywistych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Tymczasem organy orzekające, dokonując złożonego procesu wykładni przepisów art. 414 ust. 1 pkt 2-4 P.w. co do wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego (a nie decyzji administracyjnych) w kontekście żądania spółki [...], pomimo, iż przyznały spółce przymiot strony w niniejszym postępowaniu, to jednocześnie odmówiły jej prawa do żądania wygaszenia pozwolenia wodnoprawnego w trybie art. 414 ust. 1 pkt 2 P.w. obejmującego szczególne korzystanie z wód lub usługę wodną.

Rację należy przyznać pełnomocnikowi skarżącej, że bez przeprowadzenia postępowania administracyjnego, w tym postępowania wyjaśniającego i ustalenia, jak realizowane jest pozwolenie wodnoprawne określone decyzją Dyrektora RZGW z 21 grudnia 2017 r. w zakresie piętrzenia wód rzeki [...] i korzystania z wód tej rzeki do celów energetycznych, przy jednoczesnym niewykonaniu objętego tym pozwoleniem przebudowy jazu, nie sposób stwierdzić, że objęta tą decyzją planowana przebudowa jazu nie ma związku z pozostałymi elementami tego pozwolenia wodnoprawnego.

W ocenie Sądu skoro organy obu instancji przyjęły, że spółka [...] uprawniona była jako strona złożyć wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego, to jedynie "inne przyczyny formalne", a nie o charakterze materialnym, uprawniały organy do odmowy wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 K.p.a.

Tymczasem organy orzekające odmowę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego w części dotyczącej piętrzenia wód rzeki [...] i korzystania z wód tej rzeki do celów energetycznych nie oparły na przesłankach formalnych, lecz odwołały się do norm prawa materialnego określonych w art. 414 ust. 1 P.w. Przesądziły nie tylko, że żądanie spółki [...] obejmowało odrębne pozwolenia wodnoprawne na szczególne korzystanie z wód lub usługę wodną, ale również, że skarżąca w świetle art. 414 ust. 1 pkt 2 P.w. nie może skutecznie wnioskować o wygaszenie pozwolenia wodnoprawnego w tym trybie. Może to bowiem uczynić jedynie zakład, który zrzekł się uprawnień wynikających z pozwolenia wodnoprawnego.

W ocenie Sądu stanowisko organów obu instancji jako nie mające charakteru formalnego, lecz rozstrzygającego co do meritum, czy na wniosek skarżącej dopuszczalne jest stwierdzenie wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego, nie mieści się w dyspozycji normy określonej w art. 61a § 1 K.p.a. Na wstępnym i formalnym etapie postępowania administracyjnego organy nie były uprawnione do badania przesłanek określonych w art. 414 ust. 1 P.w., od ziszczenia się których zależy, czy należy stwierdzić wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego.

Ponadto, skoro Dyrektor ZZ - pomimo jednoznacznego wniosku spółki [...] o stwierdzenie wygaśnięcia całości pozwolenia wodnoprawnego określonego w decyzji Dyrektora RZGW z 21 grudnia 2017 r. - uznał, że ma do czynienia z dwoma sprawami administracyjnymi (jedną - dotyczącą stwierdzenia wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego dot. przebudowy jazu, drugą – dotyczącą stwierdzenia wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego na piętrzenie wód rzeki [...] i korzystanie z wód tej rzeki do celów energetycznych), to tym bardziej nieuprawnione było przyjęcie w jednej z nich, że zachodziły inne oczywiste przyczyny stanowiące podstawę do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego. Organy orzekające w postanowieniu, które powinno mieć charakter formalnoprawny, odniosły się do merytorycznych żądań strony, dopuszczając się tym samym naruszenia art. 61a § 1 K.p.a.

W związku z powyższym Sąd, z powodu stwierdzonego naruszenia przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: P.p.s.a.), uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji (pkt I. sentencji wyroku).

Jednocześnie Sąd za przedwczesne uznał zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez Dyrektora RZGW przepisów postępowania - art. 6, art. 7 i art. 8 w zw. z art. 140 i art. 123 K.p.a. polegające na nieodniesieniu się w zaskarżonym postanowieniu do argumentacji skarżącej zawartej we wniosku o wszczęcie postępowania i w zażaleniu, w świetle której powiązanie funkcjonalne między przebudową jazu młyńskiego, a pozostałymi elementami decyzji z 21 grudnia 2017 r. czynią, że bez przebudowy jazu młyńskiego realizacja pozostałych elementów ww. decyzji na warunkach nią określonych oraz według zatwierdzonej instrukcji gospodarowania wodą i operatu wodnoprawnego nie jest możliwa i winna skutkować stwierdzeniem wygaśnięcia całości uprawnień przyznanych tą decyzją. Skoro odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć więc miejsce jedynie w sytuacjach oczywistych, niewymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów, tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak podstaw do prowadzenia postępowania, to nie można uznać, by zasadny był zarzut braku podjęcia na tym etapie postępowania czynności procesowych służących wyjaśnieniu sprawy co do meritum. Takie zaś żądanie sformułowano w powołanym zarzucie skargi. Ocenę funkcjonalnego powiązania między przebudową jazu młyńskiego, a pozostałymi elementami decyzji z 21 grudnia 2017 r. organy Wód Polskich uprawnione będą przeprowadzić w postępowaniu wyjaśniającym prowadzonym po wszczęciu przedmiotowego postępowania.

Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji – kierując się normą określoną w art. 153 P.p.s.a. – uwzględni ocenę prawną zawartą w niniejszym wyroku, w szczególności zaś weźmie pod uwagę, że skarżąca spółka wniosła o stwierdzenie wygaśnięcia w całości pozwolenia wodnoprawnego określonego w decyzji Dyrektora RZGW z 21 grudnia 2017 r., a oceny co do ziszczenia się przesłanek określonych w art. 414 ust. 1 P.w. należy dokonać na etapie merytorycznej oceny wniosku strony.

Sąd w pkt II. sentencji wyroku, na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 październik 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. poz. 265), zasądził od organu na rzecz skarżącej tytułem zwrotu kosztów postępowania kwotę 597 zł jako sumę uiszczonego wpisu od skargi (100 zł), wynagrodzenia pełnomocnika (480 zł) i uiszczonej przezeń opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł).

Z uwagi na wniosek pełnomocnika skarżącej i brak sprzeciwu organu Sąd na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 121 P.p.s.a. rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów.