Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1245/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2009-06-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, 28, 29, 77, 103 k.p.a.
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Bogucka Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.) Protokolant Barbara Urban po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej w R. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w O. z dnia [...] r. nr [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Komendant Placówki Straży Granicznej w O. nałożył na [...] s.c. karę pienięzną w kwocie 3.000,00 zł za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty drogowej za przejazd po drogach krajowych. Decyzja wskazała jako swą podstawę prawną art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. 2007, Nr 125, poz. 874 z późn. zm. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż w dniu [...] r. na drodze krajowej nr [...] na [...] km, zatrzymano do kontroli drogowej samochód marki [...] o nr rej. [...] wraz z przyczepą o nr rej. [...] i dopuszczalnej masie całkowitej zespołu pojazdów powyżej [...] t. prowadzony przez kierowcę w osobie S. S. będącego współwłaścicielem pojazdu. Ww. środkiem transportu był wykonywany przewóz w postaci dostawy własnego ładunku do odbiorcy. W trakcie kontroli kierujący okazał: prawo jazdy, dowód rejestracyjny, ubezpieczenie OC. Na wezwanie funkcjonariusza Straży Granicznej kierowca nie okazał jednak ważnej karty opłaty drogowej wymaganej przy przejazdach po drogach krajowych, pomimo, iż poruszał się zespołem pojazdów o łącznej [...] d.m.c.

W dniu [...] r. Komendant Placówki Straży Granicznej w O. wszczął z urzędu, wobec przedsiębiorcy [...] s.c postępowanie administracyjne w związku z naruszeniem stwierdzonym w trakcie kontroli drogowej W dniu [...] r. S. S. odpowiedział pismem, które wpłynęło do siedziby Placówki Straży Granicznej w O. W piśmie tym strona stwierdziła, iż nie prowadzi na co dzień transportu drogowego a karta opłaty drogowej omyłkowo pozostała w innym pojeździe, a nie pojeździe będącym przedmiotem kontroli. Przedstawiono również odpis notarialny o repertorium [...] nr [...] 2 str. odcinka karty opłaty drogowej - dobowej o nr [...] nie wypełnioną i przedziurkowaną na dzień [...] tj. inną datę niż data kontroli. Nie przedstawiono zaś jej drugiej części samoprzylepnej oraz potwierdzenia jej zakupu. W konsekwencji, jak stwierdził organ I instancji, uznać należy, że strona wykonywała przewóz drogowy bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych. Zgodnie bowiem z art. 42 ust. 1 ustawy transporcie drogowym podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy zobowiązane są do uiszczenia opłaty za przejazdy pojazdu samochodowego po drogach krajowych. Jednocześnie mając na uwadze § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazdy po drogach krajowych (Dz. U. 06. 151. 1089 ze zm. zawartymi w Dz. U.07.195.1412) uiszczenie opłaty następuje poprzez nabycie, przez podmiot wykonujący na terenie Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy, karty opłaty w jednostce upoważnionej do poboru opłat, zwaną dalej "jednostką". Zgodnie z § 3 ust 2 w/w rozporządzenia karta opłaty składa się z dwóch części: 1) winiety samoprzylepnej umieszczanej w sposób trwały wewnątrz pojazdu samochodowego, w prawym dolnym rogu przedniej szyby pojazdu i 2) odcinka kontrolnego przechowywanego w pojeździe samochodowym i okazywanego na żądanie osób uprawnionych do kontroli karty opłaty. Paragraf 3 ust. 3 ww. rozporządzenia stwierdza, iż dowód uiszczenia opłaty stanowią obie części karty opłaty łącznie. Nadto, jak podkreślił organ I instancji, to przedsiębiorca jest profesjonalistą, od którego powinno się wymagać należytej staranności przy wykonywaniu przez niego działalności gospodarczej, w tym znajomości podstawowych przepisów dotyczących jego działalności w zakresie transportu drogowego. Konsekwencją naruszenia wymienionych zasad jest sankcja przewidziana w art.92 ust 1 ustawy o transporcie drogowym, która wskazuje, iż kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów wspólnotowych dotyczących przewozów drogowych podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 15 000 zł. Konkretyzacją tej normy jest pozycja l.p. nr 4.1 załącznika do ww. ustawy, która karą w wysokości 3000 zł sankcjonuje wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczania wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych.

Od otrzymanej decyzji S. S. wniósł odwołanie wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu zarzucił nieprawidłowo przeprowadzoną kontrolę (w tym nie okazanie dokumentów upoważniających do kontroli), brak należytej informacji oraz fakt, iż z enuncjacji prasowych wynikało, że winiety zostały zlikwidowane.

W wyniku rozpoznania odwołania od decyzji pierwszoinstancyjnej Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej w R. decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy podając, iż czyni to po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez [...] s.c. W uzasadnieniu, oprócz ponownego opisania okoliczności faktycznych sprawy i przytoczenia stosownych norm organ odniósł się do zawartych w odwołaniu zarzutów wskazując, że uprawnienia do prowadzenia kontroli transportu drogowego przez funkcjonariusza Straży Granicznej wynikają z zapisów art. 89 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. W przypadku kontroli przewozu drogowego zastosowanie mają zapisy § 3 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2008 r. w sprawie kontroli w zakresie przewozu drogowego (Dz. U. z 2008 r. Nr 76 poz. 454), zgodnie z którymi funkcjonariusze Straży Granicznej dokonują kontroli w sposób i na warunkach określonych w przepisach o kontroli ruchu drogowego, z uwzględnieniem przepisów ww. rozporządzenia. Zgodnie z § 4 w związku z § 12 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 lipca 2008 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz. U. z 2008 r. Nr 132 poz. 841) funkcjonariusz Straży Granicznej po zatrzymaniu pojazdu, podaje kierującemu stopień, imię i nazwisko oraz przyczynę zatrzymania, a umundurowany funkcjonariusz okazuje legitymację służbową na żądanie kontrolowanego uczestnika ruchu. Nadto § 4 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2008 r. stanowiący, iż: "Rozpoczęcie kontroli przez kontrolującego, o którym mowa w § 3 ust. 5, poprzedza się okazaniem kontrolowanemu dokumentu uprawniającego do dokonywania czynności kontrolnych, w szczególności legitymacji służbowej oraz upoważnienia do wykonywania kontroli ruchu drogowego", dotyczy pracowników organu wydającego zezwolenia na przewozy regularne lub przewozy regularne specjalne, a nie dotyczy funkcjonariuszy Straży Granicznej. Odnosząc się z kolei do zarzutu, iż "winieta winna dotyczyć stanu prawdziwego" - w rozumieniu masy rzeczywistej pojazdu, a nie dopuszczalnej masy całkowitej organ wyjaśnił, że obowiązek posiadania karty opłaty drogowej wynikał z tego, iż kontrolowany zespół pojazdów przekraczał 3,5 tony dopuszczalnej masy całkowitej. Przy określaniu dopuszczalnej masy całkowitej pojazdów należy zsumować masę zespołu pojazdów, w tym przypadku pojazdu samochodowego i ciągniętej przez niego przyczepy. W świetle art. 2 pkt 50 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.) przyczepa jest również pojazdem, tyle że bez silnika, przystosowanym do łączenia go z innym pojazdem. Z tych względów na potrzeby art. 3 ustawy o transporcie drogowym przyczepa stanowi element zespołu pojazdów. Tym samym wykonywany przez stronę przewóz podlegał ocenie przepisów ustawy o transporcie drogowym, co nakładało obowiązek spełnienia wymogów, o których mowa w powołanych wyżej przepisach. Natomiast wysokość kar jest w sposób wiążący organ ustalona w załączniku do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym.

Pismem z dnia [...] r. S.S., wspólnik [...] s.c. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję organu II instancji, wnosząc o uchylenie jej w całości, jak również wstrzymanie jej wykonania (ten ostatni wniosek został oddalony postanowieniem Sądu z dnia 25 lutego 2009 r.). W uzasadnieniu podał, że organ administracyjny wydając zaskarżoną decyzję nie wziął pod uwagę okoliczności, iż przedmiotowy przewóz miał charakter niezarobkowy, co zgodnie z art. 3 ust 4 wyłącza stosowanie przepisów tejże ustawy. Skarżący, działając na prośbę klienta, z którym pozostaje w stałej współpracy, dokonywał bowiem przewozu urządzenia grzewczego będącego jego własnością. Za powyższą usługę skarżący nie żądał wynagrodzenia, co potwierdza okoliczność, iż z tego tytułu nie została wystawiona faktura VAT. O grzecznościowym charakterze przewozu świadczy również fakt, iż stroną umowy najmu przyczepy samochodowej, którą dokonano przewozu jest S.S., a nie spółka [...], natomiast jako adres najemcy został wskazany adres zamieszkania S.S., a nie adres siedziby spółki. Istotnym jest również, iż w myśl art. 92 i 92 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym karę można nałożyć na podmiot, który wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne. Skarżący dokonując przewozu urządzenia nie będącego jego własnością nie spełnia dyspozycji ww. artykułów i nie może ponosić odpowiedzialności za naruszenia na podstawie których zostały nałożone kary. Nadto skarżący podniósł, że zaskarżona decyzja została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie albowiem przewozu dokonywał S.S. - wspólnik spółki, a decyzja została skierowana do [...] s.c. z siedzibą w C. przy ul. [...]. Skarżący ponadto wskazał, iż w treści decyzji nie podano rodzaju winiety jaka winna znajdować się przy kontrolującym pojeździe. Jak podniósł skarżący winiety mogą mieć różne Euro poczynając od "O" do wielokrotności Należy również podnieść, iż funkcjonariusze Straży Granicznej nie okazali podczas kontroli wymaganych dokumentów potwierdzających ich legitymację do przeprowadzenia czynności kontrolnych.

Skarga została wniesiona w terminie.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, ponawiając argumenty, które zawarł był w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo zaakcentował, iż w prowadzonym postępowaniu administracyjnym skarżący nie podnosił na żadnym jego etapie, iż nie jest stroną postępowania. Ustalenia dokonane u dniu kontroli i zawarte w protokole kontroli nr [...] z dnia [...], podpisane przez skarżącego osobiście, pozwalają na uzasadnione stwierdzenie, że kwestionowany przewóz drogowy wykonywany był w imieniu podmiotu "[...] " s.c. Przedstawiony przez skarżącego w prowadzonym postępowaniu dowód, w postaci potwierdzonego notarialnie duplikatu zaświadczenia o zmianie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej stwierdza bowiem w pkt. 1, iż oznaczenie przedsiębiorcy to cyt. Firma "[...] " [...]. Organ wskazał nadto, że skarżący w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania administracyjnego został prawidłowo pouczony o przedstawieniu wszechstronnych i popartych dowodami wyjaśnień w zakresie kwestionowanego w dniu kontroli przewozu i nie przedstawił dowodów na to, że w prowadzonej działalności występują inni wspólnicy. W zaskarżonej decyzji jak również w decyzji organu I instancji podano niepełną nazwę strony w postaci braku wyrazów S. S. Jednak w ocenie organu uchybienia te nie naruszają prawa materialnego a jedynie uchybiają przepisom proceduralnym. Jednakże wymienione uchybienia nie mogą prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji, gdyż strona, pomimo wadliwego jej oznaczenia w skierowanym do niej zawiadomieniu, podjęła czynności procesowe w celu obrony swoich praw nie mając żadnych wątpliwości, co do tego, że postępowanie administracyjne toczy się wobec niej.

W trakcie rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym S. S. na pytanie Sądu wyjaśnił, że działalność gospodarczą prowadzi w formie spółki cywilnej. Nadto skarżący wskazał, iż opłata za przejazd była uiszczona a jedynie nie znajdowała się w chwili kontroli w pojeździe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Nadto w myśl art. 152 cytowanej ustawy w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego ją rozstrzygnięcia organu I instancji wykazało, że są one dotknięte uchybieniami uzasadniającymi ich wzruszenie. Zdaniem tut. Sądu stanowiąca przedmiot zaskarżenia decyzja, a także poprzedzające je rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne naruszają bowiem art. 107 § 1 i 3 k.p.a. oraz art. 7 i 77 k.p.a.. W pierwszej kolejności należy w tym miejscu wskazać, iż w trakcie prowadzenia postępowania administracyjnego organy administracji winny były jednoznacznie ustalić, a następnie prawidłowo oznaczyć w decyzjach strony postępowania. Zgodnie bowiem z treścią art. 107 § 1 k.p.a. koniecznym składnikiem każdej prawidłowo wydanej decyzji administracyjnej winno być oznaczenie jej adresata, a więc strony lub stron postępowania, do których praw bądź obowiązków odnosi się podjęte rozstrzygnięcie. Wskazać w tym miejscu należy, iż po myśli art. 28 k.p.a. stroną postępowania administracyjnego jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Podkreślenia wymaga nadto, iż w myśl art. 29 k.p.a. stronami postępowania administracyjnego mogą być osoby fizyczne i osoby prawne, a gdy chodzi o państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne i organizacje społeczne - również jednostki nie posiadające osobowości prawnej. Wskazać w tym miejscu należy, iż w przypadku osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą firma, pod nazwą której prowadzona jest działalność gospodarcza, nie jest podmiotem praw i obowiązków, a decyzję należy kierować do osoby fizycznej podając jej nazwisko i imiona. Podobnie zaadresowanie decyzji do spółki cywilnej, miast do wspólników, sprzeczne jest zatem z art. 29 k.p.a. a nadto, w razie zaniechania działalności, powodowałoby niewykonalność nałożonego obowiązku. Uwagi te odnieść należy w całej rozciągłości do postępowania administracyjnego stanowiącego konsekwencję naruszenia warunków określonych w ustawie o transporcie drogowym. Jak bowiem wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 lipca 2007 r. sygn. akt I OSK 1137/06, LEX nr 382687 postępowanie administracyjne, którego przedmiotem jest nałożenie kary pieniężnej na podstawie art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym na jednego ze wspólników spółki cywilnej, a więc kary ściśle związanej z prowadzoną wspólnie przez przedsiębiorców działalnością gospodarczą, powinno się toczyć z udziałem wszystkich przedsiębiorców - wspólników. Stronami postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym są bowiem w myśl art. 28 k.p.a. wszyscy wspólnicy, którzy w dacie naruszenia przepisów byli stronami umowy spółki zawartej na podstawie art. 860 i następnych Kodeksu cywilnego. Skład orzekający stwierdza w tym miejscu, że Komendant Placówki Straży Granicznej w O. wymierzył karę za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty przedsiębiorcy określonemu jako "[...] s.c". Wymierzenie kary nie zostało poprzedzone jednoznacznym ustaleniem czy przewóz dokonywany był przez S. S. w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, a jeśli tak to w jakiej formie organizacyjnej działalność ta jest prowadzona. Kwestia ta należy do kluczowych w sprawie albowiem jednoznacznej odpowiedzi na tak postawione pytanie nie daje dołączone do akt sprawy, myląco zredagowane, zaświadczenie o zmianie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, określające przedsiębiorcę jako "[...] S.C. [...]". W konsekwencji wydana przez organ I instancji decyzja opiewa na spółkę cywilną podczas gdy ani nie ustalono liczby i danych osobowych wspólników, ani też pozostały wspólnik (wspólnicy) nie był stroną postępowania administracyjnego. Notabene taka identyfikacja podmiotu odpowiedzialnego za naruszenia prawa dokonała się już na etapie postępowania kontrolnego i konsekwentnie została przez organ administracji pierwszej instancji podtrzymana. Zauważyć też należy, w kontekście złożonego w trakcie rozprawy przed tut. Sądem oświadczenia skarżącego, (notabene sprzecznego z zawartymi w aktach sprawy notatkami urzędowymi funkcjonariusza Straży Granicznej), że przedmiotowa opłata uiszczona została przed kontrolą, a jedynie dowód jej uiszczenia znajdował się w innym pojeździe, iż w trakcie prowadzonego postępowania organ I instancji nie ustalił czy i kiedy przedmiotowa opłata została w istocie uiszczona.

W konsekwencji powyższych uwag za naruszające prawo uznać należy nie ustalenie stron postępowania i zaadresowanie przez organ I instancji decyzji do spółki cywilnej, a także brak udziału w postępowaniu innych wspólników niż S. S. oraz nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. W konsekwencji, w myśl powyższych uwag, decyzję organu I instancji uznać należy za naruszającą przepisy postępowania administracyjnego, a wady te powodowały, iż organ drugoinstancyjny zobligowany był do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. W postępowaniu drugoinstancyjnym Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej w R. nie dostrzegł jednak wskazanych wyżej uchybień i z naruszeniem przepisów proceduralnych utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Sprawia to w konsekwencji, iż naruszeniem prawa dotknięta jest także stanowiąca przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie decyzja drugoinstancyjna. Obie decyzje uznać bowiem należy za wydane bez prawidłowego ustalenia stron postępowania i adresata bądź adresatów wymierzanej kary i bez wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy.

W świetle przedstawionych wyżej wywodów należało uwzględnić skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzec jak w sentencji. Nadto w myśl art. 152 cytowanej ustawy określono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. O kosztach postępowania nie orzekano z uwagi na brak stosownego wniosku.