Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 426/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6340 Potwierdzenie represji
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Prezes Instytutu Pamięci Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 134 § 1, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 4, art. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 690
law: Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych - tekst  jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie sędzia WSA Joanna Borkowska (spr.), asesor WSA Paweł Dańczak, Protokolant st. sekr. sąd. Anna Tomaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2018 Prezes Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu (dalej organ) utrzymał w mocy decyzję własną nr [...] z dnia [...] października 2018 r. o odmowie potwierdzenia, że J. C. (dalej skarżący) spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych.

Stan sprawy był następujący:

Wnioskiem z dnia 5 czerwca 2018 r. J. C. zwrócił się do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej o wydanie decyzji administracyjnej w sprawie spełnienia warunków, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych.

Decyzją nr [...] z dnia [...] października 2018 r. Prezes Instytutu Pamięci Narodowej odmówił potwierdzenia, że skarżący spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji.

Wnioskiem z dnia 27 listopada 2018 r. skarżący zwrócił się o ponowne rozpatrzenie sprawy, opisał sposób wykonywania obowiązków zawodowych, spotkania z oficerem prowadzącym SB i zarzucił, że część prezentowanych mu dokumentów odnalezionych w zasobach Instytutu Pamięci Narodowej została sfałszowana, ponieważ podpisane były pseudonimem [...], czego sam nigdy nie robił.

Prezes Instytutu Pamięci Narodowej po rozpatrzeniu wniosku ustalił, że w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej odnaleziono dokumenty dotyczące J. C., w tym m.in.:

1) "Teczkę personalną figuranta kwestionariusza ewidencyjnego kryptonim Łącznościowiec/tajnego współpracownika pseudonim [...] dot. C. K., imię ojca: P., ur. [...] stycznia 1945 r.", sygn. [...] z której wynika, że ww. był tajnym współpracownikiem organów bezpieczeństwa państwa o ps. "[...]". Z części III ww. akt pt. "[...]" wynika, że w dniu [...] października (nie podano roku) w pokoju służbowym nr [...] w Elektrowni "[...]" J. C. został pozyskany do współpracy w charakterze tajnego współpracownika. Z ww. dokumentu wynika, że w trakcie rozmowy pozyskaniowej J. C. wyraził zgodę na współpracę i napisał oświadczenie o zachowaniu tajemnicy oraz obrał pseudonim "[...]". W ww. aktach znajduje się odręcznie napisane i podpisane przez J. C. zobowiązanie do współpracy (oświadczenie) z dnia [...] października 1973 r. o treści: "Ja J. C. niniejszym oświadczam. Ze zobowiązuję się do udzielania pomocy Służbie Bezpieczeństwa. Jeżeli zachodzić będzie potrzeba opracowania informacji na piśmie podpisywał je będę [...], Jednocześnie zobowiązuję się fakt utrzymywania kontaktów z pracownikiem Służby Bezpieczeństwa i prowadzonych rozmów zachować w tajemnicy i nie ujawnić osobom postronnym oraz najbliższej rodzinie";

2) "Teczkę pracy tajnego współpracownika [...]", sygn. [...] t. 2 z której wynika, że C. K. s. P. ur. [...] stycznia 1945 r. był tajnym współpracownikiem o ps. "[...]". Z "Arkusza przebiegu współpracy" znajdującego się w ww. aktach wynika, że TW ps. "[...]" nr ewid. [...] pozyskany został do współpracy w dniu [...] października 1973 r. Celem pozyskania było zabezpieczenie dopływu informacji o ujemnych zjawiskach w dziale łączności Elektrowni "[...]". Z ww. dokumentu wynika także, że za okres współpracy ww. przekazał 2 informacje pisemne nie przedstawiające większej wartości operacyjnej"'. Z karty dotyczącej dat, miejsc i wyników spotkań z TW "[...]" wynika, że w okresie od [...] października 1973 r. do [...] października 1975 r. z ww. odbyto [...] spotkań podczas których przekazał informacje SB. W ww. teczce znajdują się dwie informacje napisane odręcznie przez TW ps. "[...]" tj. "Informacja z dnia [...] października 1973 r." i "Informacja z dnia [...] lutego 1974 r.'\ W ww. aktach znajduje się również "Notatka służbowa ze spotkania odbytego z TW [...] z dnia [...] lutego 1974 r." datowana na [...] lutego 1974 r., "Notatka służbowa ze spotkania z TW [...]" z dnia [...] kwietnia 1974 r. i "Notatka służbowa ze spotkania z TW ps. [...] z dnia [...] lutego 1975 r."

Poza ww. dokumentami odnaleziono również zapisy ewidencyjne dotyczące J. C. w tym. m.in.:

1) kartę [...] z kartoteki ogólnoinformacyjnej MSW w [...] z której wynika, że J. C. s. P. ur. [...] stycznia 1945 r. w dniu [...] października 1973 r. został zarejestrowany przez Wydział [...] KWMO [...] jako tajny współpracownik (TW) do numeru [...]; w dniu [...] września 1976 r. wyeliminowany z powodu nieszczerości. Materiały złożono do archiwum Wydziału "[...]" KWMO [...] do numeru [...],

2) kartę [...] z kartoteki ogólnoinformacyjnej WUSW [...] z której wynika, że J.C. s. Piotra ur. [...] stycznia 1945 r. w dniu [...] października 1973 r. został pozyskany przez Wydział [...] KWMO [...] jako tajny współpracownik (TW) ps. "[...]" do numeru [...] na "drodze przymusu", wykorzystywany do zabezpieczenia gospodarki narodowej; wyeliminowany dnia [...] września 1976 r. z powodu nieszczerości. Materiały złożono w archiwum Wydziału "[...]" KWMO [...] do numeru [...],

3) kartę z dziennika archiwalnego działu I po b. WUSW w [...] z której wynika, że dokumenty dotyczące J. C. s. P. ur. [...] stycznia 1945 r. TW ps. "[...]" rejestrowanego przez Wydział [...] do numeru [...] w dniu [...] października 1976 r. zostały przekazane do archiwum . W rubryce: "Ilość tomów" widnieje zapis: "[...]"; w rubryce "okres prowadzenia sprawy" widnieje zapis: "[...] października 1973 r. -[...] września 1976 r.".

W ocenie organu wymienione wyżej dokumenty spełniły kryteria dokumentów opisanych w art. 4 ust. 2 ustawy o działaczach opozycji. Zobowiązanie do współpracy z dnia z dnia [...] października 1973 r., "Informacja z dnia [...] października 1973 r.", "Informacja z dnia [...] lutego 1974 r." zostały wytworzone przez wnioskodawcę w ramach czynności wykonywanych w charakterze tajnego informatora organów bezpieczeństwa państwa o ps. "[...]". Notatka służbowa ze spotkania odbytego z TW [...] z dnia [...] lutego 1974 r." datowana na [...] lutego 1974 r., "Notatka służbowa ze spotkania z [...]" z dnia [...] kwietnia 1974 r. i "Notatka służbowa ze spotkania z TW ps. [...] z dnia [...] lutego 1975 r." zostały wytworzone przy udziale wnioskodawcy w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora organów bezpieczeństwa państwa o ps. [...]".

W wyniku analizy akt sprawy organ uznał, że współpraca wnioskodawcy nie była pozorna. "Informacja z dnia [...] października 1973 r. "Informacja z dnia [...] lutego 1974 r", "Notatka służbowa ze spotkania odbytego z TW [...] z dnia [...] lutego 1974 r." datowana na [...] lutego 1974 r" "Notatka służbowa ze spotkania z TW [...]" z dnia [...] kwietnia 1974 r. oraz "Notatka służbowa ze spotkania z TW ps. [...] z dnia [...] lutego 1975 r." świadczyły o tym, że TW "[...]" stawiał się na tajne spotkania ze służbą bezpieczeństwa i przekazywał informacje.

Organ wyjaśnił także, że decyzja wydawana przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej na podstawie art. 5 ust. 1 i art. 4 ustawy o działaczach ma charakter decyzji deklaratoryjnej, potwierdzającej istniejące prawa i obowiązki jego adresata(ów). Istotą prowadzonego postępowania było ustalenie, czy w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej znajdują się dokumenty dotyczące skarżącego, spełniające kryteria, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji. Tym samym organ zobowiązany był jedynie do badania, czy treść odnalezionych dokumentów potwierdza, że zostały one wytworzone przez wnioskodawcę lub przy jego udziale w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Organ nie powinien natomiast badać innych kwestii, takich jak okoliczności rozpoczęcia i zakończenia współpracy, działalności opozycyjnej danej osoby, czy też okoliczności i rodzaju represji stosowanych przez ówczesne władze wobec wnioskodawcy. Analiza akt sprawy dała organowi podstawy do stwierdzenia, że w odniesieniu do skarżącego zachowały się dokumenty, o których mowa w art. 4 pkt. 2 ustawy o działaczach opozycji i w konsekwencji zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2018r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] października 2018r. o odmowie potwierdzenia, że skarżący spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych.

Z takim stanowiskiem nie zgodził się J. C. wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję z dnia [...] października 2018r..

Wskazał, że jedyne informacje jakie przekazywał funkcjonariuszowi SB były związane z zabezpieczeniem zakładu pracy i dotyczyły wyłącznie urządzeń technicznych. Wyjaśnił także, że nigdy nie przekazywał informacji dotyczących osób fizycznych i podkreślił, że urządzenia, za które był odpowiedzialny umożliwiały wyłącznie Elektrowni [...] w przeciągu kilkunastu sekund, a ponowne uruchomienie elektrowni trwałoby kilka dni. Wydawało mi się oczywiste podczas rozmów z funkcjonariuszem SB, że wszelkie rozmowy w tej materii są poufne.

Wezwany przez Sąd, pismem z dnia 13 kwietnia 2019r. skarżący wyjaśnił, że jego wolą było złożenie skargi na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu nr [...] z dnia [...] grudnia 2018r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie wskazując, że J. C. wniósł skargę na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej nr [...] z dnia [...] października 2018 r., zamiast zaskarżyć decyzję nr [...] z dnia [...] grudnia 2018 r., wydaną w wyniku ponownego rozpoznania.

Odnosząc się do zarzutów skargi organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. 1066 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 270 ze zm.), dalej w skrócie "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Odnosząc się do wniosku organu o odrzucenie skargi, Sąd miał na uwadze, że pismem z dnia 13 kwietnia 2019r. skarżący wyjaśnił, że jego wolą było złożenie skargi na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu nr [...] z dnia [...] grudnia 2018r., tj. decyzję wydaną po ponownym rozpatrzeniu sprawy. Stosownie do treści art. 52 § 1 i § 2 ppsa skargę do sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, co miało miejsce w kontrolowanej sprawie. W konsekwencji wniosek organu o odrzucenie skargi należało uznać za bezzasadny.

Odnosząc się do zarzutów skargi, Sąd uznał, że nie zasługują na uwzględnienie.

W myśl art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 690) status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie:

1) która nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 31 lipca 1990 r. bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce,

2) co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.

Status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po Stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4.

W wyniku przeprowadzonej kwerendy w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej odnaleziono dokumenty dotyczące J. C., w tym m.in.:

1) "Teczkę personalną figuranta kwestionariusza ewidencyjnego kryptonim Łącznościowiec/tajnego współpracownika pseudonim [...] dot. C. J. , imię ojca: P., ur. [...] stycznia 1945 r.", sygn. [...] z której wynika, że ww. był tajnym współpracownikiem organów bezpieczeństwa państwa o ps. "[...]". Z części III ww. akt pt. "[...]" wynika, że w dniu [...] października (nie podano roku) w pokoju służbowym nr 17 w Elektrowni "[...]" J. C. został pozyskany do współpracy w charakterze tajnego współpracownika. Z ww. dokumentu wynika, że w trakcie rozmowy pozyskaniowej J. C. wyraził zgodę na współpracę i napisał oświadczenie o zachowaniu tajemnicy oraz obrał pseudonim "[...]". W ww. aktach znajduje się odręcznie napisane i podpisane przez J. C. zobowiązanie do współpracy (oświadczenie) z dnia [...] października 1973 r. o treści: "Ja J. C. niniejszym oświadczam. Ze zobowiązuję się do udzielania pomocy Służbie Bezpieczeństwa. Jeżeli zachodzić będzie potrzeba opracowania informacji na piśmie podpisywał je będę [...], Jednocześnie zobowiązuję się fakt utrzymywania kontaktów z pracownikiem Służby Bezpieczeństwa i prowadzonych rozmów zachować w tajemnicy i nie ujawnić osobom postronnym oraz najbliższej rodzinie";

2) "Teczkę pracy tajnego współpracownika [...]", sygn. [...] t. 2 z której wynika, że C. J. s. P. ur. [...] stycznia 1945 r. był tajnym współpracownikiem o ps. "[...]". Z "Arkusza przebiegu współpracy" znajdującego się w ww. aktach wynika, że TW ps. "[...]" nr ewid. [...] pozyskany został do współpracy w dniu [...] października 1973 r. Celem pozyskania było zabezpieczenie dopływu informacji o ujemnych zjawiskach w dziale łączności Elektrowni "[...]". Z ww. dokumentu wynika także, że za okres współpracy ww. przekazał 2 informacje pisemne nie przedstawiające większej wartości operacyjnej"'. Z karty dotyczącej dat, miejsc i wyników spotkań z TW "[...]" wynika, że w okresie od [...] października 1973 r. do [...] października 1975 r. z ww. odbyto [...] spotkań podczas których przekazał informacje SB. W ww. teczce znajdują się dwie informacje napisane odręcznie przez TW ps. "[...]" tj. "Informacja z dnia [...] października 1973 r." i "Informacja z dnia [...] lutego 1974 r.'\ W ww. aktach znajduje się również "Notatka służbowa ze spotkania odbytego z TW [...] z dnia [...] lutego 1974 r." datowana na [...] lutego 1974 r., "Notatka służbowa ze spotkania z TW [...]" z dnia [...] kwietnia 1974 r. i "Notatka służbowa ze spotkania z TW ps. [...] z dnia [...] lutego 1975 r."

Poza ww. dokumentami odnaleziono również zapisy ewidencyjne dotyczące J. C. w tym. m.in.:

1) kartę [...] z kartoteki ogólnoinformacyjnej MSW w [...] z której wynika, że J. C. s. P. ur. [...] stycznia 1945 r. w dniu [...] października 1973 r. został zarejestrowany przez Wydział [...] KWMO [...] jako tajny współpracownik (TW) do numeru [...]; w dniu [...] września 1976 r. wyeliminowany z powodu nieszczerości. Materiały złożono do archiwum Wydziału "[...]" KWMO [...]do numeru [...],

2) kartę [...] z kartoteki ogólnoinformacyjnej WUSW [...] z której wynika, że J. C. s. P. ur. [...] stycznia 1945 r. w dniu [...] października 1973 r. został pozyskany przez Wydział [...] KWMO [...] jako tajny współpracownik (TW) ps. "[...]" do numeru 86 na "drodze przymusu", wykorzystywany do zabezpieczenia gospodarki narodowej; wyeliminowany dnia [...] września 1976 r. z powodu nieszczerości. Materiały złożono w archiwum Wydziału "[...]" KWMO [...] do numeru [...],

3) kartę z dziennika archiwalnego działu I po b. WUSW w [...] z której wynika, że dokumenty dotyczące J. C. s. P. ur. [...] stycznia 1945 r. TW ps. "[...]" rejestrowanego przez Wydział [...] do numeru [...] w dniu [...] października 1976 r. zostały przekazane do archiwum . W rubryce: "Ilość tomów" widnieje zapis: "[...]"; w rubryce "okres prowadzenia sprawy" widnieje zapis: "[...] października 1973 r. - [...] września 1976 r."

Sąd podziela ocenę organu, że opisane zobowiązanie spełnia kryteria dokumentów wymienionych w art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji. Słusznie zauważył organ, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 5 ust. 1 i art. 4 ustawy o działaczach opozycji nie prowadzi się postępowania dowodowego w celu ustalenia faktów opisanych w dotyczących wnioskodawcy dokumentach. Prezes Instytutu Pamięci Narodowej ma ustalić w toku postępowania administracyjnego w pierwszej kolejności - okoliczności wskazane w art. 4 pkt 1 ustawy o działaczach opozycji, po drugie zaś - czy w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej znajdują się dokumenty o cechach określonych w art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji – co uczynił w kontrolowanej sprawie.

Art. 4 pkt. 2 omawianej ustawy stanowi, że status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie, co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika. W kontrolowanej sprawie zachowały się wyżej opisane dokumenty, wytworzone przez skarżącego lub przy jego udziale, zatem bezdyskusyjne jest, że nie zaistniała przesłanka do stwierdzenia, że skarżący spełnia wymogi o których mowa w art. 4 pkt. 2 omawianej ustawy.

W tego typu postępowaniu rola organu ogranicza się jedynie do przeszukania archiwum Instytutu Pamięci Narodowej pod kątem odnalezienia dokumentów wytworzonych przez stronę lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.

Odnosząc się do argumentacji skargi Sąd wskazuje, że kwestia działalności skarżącego jako działacza opozycji, jego własna ocena słuszności podejmowanych działań nie może mieć w świetle art. 4 pkt 2 powoływanej ustawy znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Z tych przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku.