Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1021/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-09-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Akta stanu cywilnego
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 35, art. 28 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1397
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Łuczaj (spr.), Sędziowie asesor WSA Paweł Dańczak, sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska, Protokolant referent Magdalena Domagała, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2020 r. sprawy ze skargi J.W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją dnia z [...] lutego 2020 r., nr [...], wydaną po rozpatrzeniu odwołania J. W. od decyzji Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] października 2019 r., nr [...], orzekającej o odmowie wymeldowania A. S. z pobytu stałego w budynku położonym przy ul. [...] w [...] – Wojewoda [...] utrzymał w mocy wskazaną decyzję Burmistrza.

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie sprawy:

Na wniosek J. W. Burmistrz Miasta [...] wszczął postępowanie w sprawie wymeldowania A. S. z pobytu stałego w opisanym wyżej budynku i po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego decyzją z [...] października 2019 r., nr [...], orzekł o odmowie jej wymeldowania spod powyższego adresu. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ ten wskazał, że nie został spełniony warunek konieczny do wymeldowania, określony w art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, bowiem A. S. nie opuściła miejsca stałego zameldowania dobrowolnie.

Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się J. W., wnosząc odwołanie, a rozpatrując sprawę na jego skutek, organ II instancji ustalił, że właścicielem budynku położonego przy ul. [...] w [...] jest J. W.. Składając wyjaśnienia w niniejszej sprawie wskazał on, że w 2015 r. razem z żoną A. S. zamieszkał w przedmiotowym budynku. Po pewnym czasie zaczęły dochodzić do niego sygnały, że jego żona spotyka się z innym mężczyzną. A. S. opuściła miejsce stałego zameldowania w dniu 9 marca 2019 r. Wyprowadziła się dobrowolnie i do chwili obecnej nie zamieszkuje w tym budynku. W dniu 14 kwietnia 2019 r. w obecności świadków zabrała rzeczy osobiste i inne przedmioty stanowiące jej własność (protokół odbioru w aktach sprawy). Po tej dacie J. W. zmienił zamki w drzwiach wejściowych do domu. Załączył również kopię pozwu rozwodowego i wskazał, że obecnie A. S. razem z dziećmi zamieszkuje u swoich rodziców przy ul. [...] w [...]. On sam spłaca kredyt i ponosi wszystkie koszty utrzymania mieszkania. Dołączył do akt sprawy pendrive m.in. z nagraniami przedstawiającymi A. S. wynoszącą rzeczy z budynku położonego przy ul. [...] w [...] o różnych porach dnia, jak również moment zabierania rzeczy przez nią w dniu 14 kwietnia 2019 r.

A. S. wskazała, że na początku relacje pomiędzy nią, a J. W. układały się poprawnie. Jednak z czasem mąż stał się coraz bardziej zazdrosny. Zaczęły się wyzwiska, szarpanie, a w dniu 9 marca 2019 r. doszło do jej pobicia przez niego. Obecnie toczy się postępowanie w prokuraturze. Po tym incydencie dla własnego bezpieczeństwa razem z dziećmi udała się do mieszkania rodziców przy ul. [...] w [...], gdzie przebywa do chwili obecnej. Podała, że podejmowała próby wejścia do budynku położonego przy ul. [...] w [...]. Chciała wziąć swoje i dzieci rzeczy, jednak wielokrotnie drzwi do mieszkania były zamknięte. Następnie zauważyła, że zniknęły jej rzeczy ze studia fotograficznego. Powyższy fakt zgłosiła na policji. Dnia 14 kwietnia 2019 r. zostały jej wydane przedmioty do sesji fotograficznych oraz rzeczy osobiste (nie wszystkie). Wskazała, że w obecności innych świadków podpisała protokół ich otrzymania. Po kilku dniach ponownie udała się do budynku położonego przy ul. [...] w [...] (chciała odzyskać pozostawione rzeczy), jednak zauważyła, że został wymieniony zamek w drzwiach. Powyższy fakt zgłosiła policji. Po tym czasie wielokrotnie próbowała się dostać do miejsca stałego zameldowania, jednak mąż jej nie wpuszczał (celowo nie odbierał od niej telefonów). Obecnie toczy się postępowanie rozwodowe. A. S. wyjaśniła również, że chciałaby powrócić do budynku położonego przy ul. [...] w [...]. Załączyła do akt sprawy pendrive z nagraniami przedstawiającymi moment zabierania przez nią rzeczy z miejsca stałego zameldowania, jak również sytuację kiedy nie mogła wejść do tego budynku.

Organ I instancji przesłuchał także świadków.

C. F. wskazał, że nie jest spokrewniony z żadną ze stron postępowania. Zeznał, że w dniu 14 kwietnia 2019 r. był świadkiem odbioru rzeczy osobistych przez A. S. z budynku położonego przy ul. [...] w [...]. Wszystkie rzeczy były zgromadzone w garażu i następnie zapakowane do samochodu. Z tego zdarzenia został sporządzony protokół, podpisany przez obecne osoby. Świadek wskazał, że A. S. chciała wówczas wejść do domu, jednak mieszkanie było zamknięte i nikt z rodziny [...] nie posiadał kluczy do niego.

Również M. P. była świadkiem odbioru rzeczy osobistych przez A. S. z budynku położonego przy ul. [...] w [...]. Świadek widziała zaparkowany przed bramą samochód dostawczy. Wszystkie rzeczy ułożone były w garażu. A. S. dokonywała weryfikacji każdego pudełka i rzeczy, po czym były one wnoszone do samochodu. Trwało to około dwóch godzin. Po zakończeniu pakowania osoby obecne podpisały protokół.

Świadek K. W. (ojciec J. W.) zeznał, że do pewnego momentu małżeństwo jego syna z A. S. układało się pomyślnie. Potem rozpoczął się konflikt (syn przyłapał żonę na zdradzie). W dniu 7 marca 2019 r. razem ze swoją żoną świadek udał się do budynku położonego przy ul. [...] w [...]. Na miejscu oprócz synowej była jej matka. A. S. oskarżyła wówczas J. W. o pobicie. Widząc, że syn jest niewinny chciał wezwać policję, jednak wymienione się nie zgodziły. W dniu 8 marca 2019 r. świadek udał się na urodziny wnuczki do przedmiotowego budynku. Wówczas przyjechała policja, która jak się okazało została wezwana w związku z pobiciem. A. S. pokazała zadrapania i siniaki na rękach. Stwierdziła, że dzień wcześniej została pobita przez J. W.. Między 9 a 15 marca 2019 r. syn zainstalował kamery na ww. nieruchomości. Dnia 21 marca 2019 r. K. W. widział, jak jego synowa razem z matką i innymi osobami wynosi rzeczy z budynku położonego przy ul. [...] w [...]. Po otrzymaniu pisma od adwokata synowej – świadek wspólnie z żoną oraz z synem spakowali rzeczy należące do synowej i złożyli je w garażu.

H. S. (matka A. S.) zeznała, że w dniu 6 marca 2019 r. odebrała telefon od córki, która ją poinformowała, że została pobita przez J. W.. Na miejscu zastała córkę i płaczące dzieci. Wówczas świadek została z nimi na noc. Następnego dnia udały się z córką do szpitala w [...], gdzie córka leżała około dwóch tygodni. Po wyjściu ze szpitala A. S. kilkakrotnie była w budynku położonym przy ul. [...] w [...]. Niestety, za którymś razem nie mogła dostać się do mieszkania. H. S. była również świadkiem odbioru rzeczy przez córkę z miejsca stałego zameldowania. A. S. chciała dostać się do mieszkania, ale nikt nie chciał jej wpuścić.

Świadek A. P. zeznała, że w maju 2019 r. została poproszona przez A. S. o podwiezienie jej do budynku przy ul. [...] w [...] w celu zabrania rzeczy. Weszły wtedy do przedmiotowego mieszkania (na drzwiach była kartka, że nikt nie może tam wchodzić bez zgody J. W.) i zauważyły porozrzucane rzeczy wykorzystywane do sesji fotograficznych. Wówczas A. S. spisywała poniszczone rzeczy, wzięła dwa pudełka z ubraniami dzieci i wyszły. Następnie świadek zawiozła ją do domu rodziców, a potem na policję.

I. G. zeznał, że był świadkiem, kiedy A. S. zabierała rzeczy z garażu w miejscu stałego zameldowania. Wówczas zauważyła, że brakuje kilku rzeczy i chciała wejść do domu, jednak nie została wpuszczona (rodzice J. W. wyjaśnili, że nie mają kluczy). A. S. zadzwoniła po policję. Świadek wskazał również, że jeszcze przed tym zdarzeniem wymieniona chciała wejść do budynku przy ul. [...] w [...], jednak klucze nie pasowały.

Świadek M. P. podała, że po wyprowadzeniu się A. S. bywała z nią w tym budynku. Zabierały wówczas ubranka dla dzieci. Później jeszcze raz była z nią pod ww. adresem, ale nie mogły się dostać się do środka.

W dniu 25 września 2019 r. odbyły się oględziny przedmiotowego budynku. W mieszkaniu tym oprócz kilku zmian pościeli, siedmiu kocyków, sześciu owijaków oraz dwóch dużych kocy, nie stwierdzono rzeczy należących do A. S..

Z pisma Komendy Powiatowej Policji w [...] z dnia 17 sierpnia 2019 r. wynika, że A. S. w marcu 2019 r. wyprowadziła się z budynku położonego przy ul. [...] w [...] i zamieszkała u rodziców. W rodzinie J. W. oraz A. S. od kwietnia do czerwca 2019 r. prowadzona była procedura Niebieskiej Karty, gdzie wymieniony wskazany był jako osoba, wobec której istnieje podejrzenie, że stosuje przemoc w rodzinie. Została ona zakończona po wyprowadzeniu się wymienionej z miejsca stałego zameldowania. Ponadto pod ww. adresem przeprowadzono cztery interwencje policji:

- w dniu 8 marca 2019 r. zgłoszenie H. S. dotyczyło nękania psychicznego, nagrywania i agresywnego zachowania J. W. (on i członkowie rodziny kategorycznie zaprzeczyli zgłoszeniu);

- w dniu 1 kwietnia 2019 r. A. S. zgłosiła, że w pracowni fotograficznej przy ul. [...] w [...], prawdopodobnie jej mąż uszkodził girlandę o wartości 55 zł i tort ozdobny o wartości 60 zł;

- w dniu 5 kwietnia 2019 r. A. S. zgłosiła, że mąż nie chce wpuścić jej do domu; na miejscu patrol policji ustalił, że między małżonkami trwa sprawa rozwodowa; A. S. udzielono informacji prawnych;

- w dniu 14 kwietnia 2019 r. wymieniona zgłosiła, że chce zabrać swoje rzeczy z budynku położonego przy ul. [...] w [...], a domownicy nie chcą jej wpuścić; nie zastano wówczas J. W..

W dniu 3 października 2019 r. do Burmistrza Miasta [...] wpłynął pozew złożony przez A. S. do Sądu Rejonowego w [...] o przywrócenie naruszonego posiadania.

Pismem z dnia 2 grudnia 2019 r. Wojewoda [...] wezwał A. S. do dołączenia do akt sprawy dokumentów potwierdzających, że miejsca stałego zameldowania nie opuściła dobrowolnie. W odpowiedzi wskazała ona m.in., że została spakowana przez męża, a jej rzeczy zostały wyniesione do garażu. Wielokrotnie podejmowała próby wejścia do budynku położonego przy ul. [...] w [...], jednak bezskutecznie (zostały wymienione zamki w drzwiach). A. S. dołączyła również do akt sprawy kopię zawiadomienia z dnia 27 listopada 2019 r. informującego o przesłaniu do Sądu Rejonowego w [...] aktu oskarżenia przeciwko J. W., oskarżonemu o przestępstwo z art. 207 § 1 Kodeksu karnego (dalej: kk) w zbiegu z art. 267 § 3 kk w zbiegu z art. 157 § 2 kk w związku z art. 11 § 2 kk.

Z pisma Prokuratury Rejonowej w [...] z dnia 27 grudnia 2019 r. wynika, że prowadzono m.in. pod sygn. akt [...] dochodzenie przeciwko J. W., podejrzanemu o ww. przestępstwo. Postępowanie zakończyło się skierowaniem w dniu 27 listopada 2019 r. aktu oskarżenia przeciwko wymienionemu do Sądu Rejonowego w [...]. W postępowaniu tym czas popełnienia przestępstwa zarzucanego podejrzanemu został określony jako okres od daty bliżej nieustalonej w miesiącach letnich 2017 r. do 11 maja 2019 r.

Z informacji uzyskanych z Sądu Rejonowego w [...] wynika, że sprawa z powództwa A. S. przeciwko J. W. o przywrócenie naruszonego posiadania jest nadal w toku.

W dniu 21 stycznia 2020 r. A. S. zapoznała się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. W pisemnych wyjaśnieniach wskazała m.in., że mąż J. W. wbrew jej woli doprowadził do tego, że pod przymusem zmuszona była wyprowadzić się z budynku przy ul. [...] w [...]. Wymienił zamki, kłódki, jak również kody w domofonie. Pomimo interwencji policji nie dopuścił jej do dalszego zamieszkiwania w miejscu stałego zameldowania. Nie miała możliwości spakowania swoich rzeczy osobistych, jej ubrania zostały wydane jej w garażu.

Pełnomocnik J. W., zapoznając się w dniu 13 lutego 2020 r. ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym dołączyła do akt sprawy:

- pendrive z nagraniami, na których widać, jak A. S. odbiera swoje rzeczy z budynku przy ul. [...] w [...];

- kopię pisma adwokata M. P. z dnia 8 kwietnia 2019 r., w którym wzywa on J. W. do wydania rzeczy stanowiących majątek A. S.;

- kopię sms-ów z rozmowami A. S. oraz J. W.;

- kopię odpowiedzi J. W. na pozew A. S. w sprawie o przywrócenie naruszonego posiadania;

- kopię notatki urzędowej dzielnicowego D. D. z dnia 23 marca 2019 r.

Ponadto w pisemnych wyjaśnieniach z dnia 17 lutego 2020 r. pełnomocnik J. W. wskazała m.in., że A. S. nie została przez niego wyrzucona z przedmiotowego budynku. W aktach sprawy brak jest dowodu potwierdzającego stosowanie przez niego wobec A. S. przemocy. Sama ona (po ujawnieniu relacji z innym mężczyzną) podjęła samodzielną decyzję o wyprowadzeniu się do swojej matki. W aktach sprawy znajduje się nagranie, na którym widać, jak A. S. swobodnie i w towarzystwie wielu osób zabiera swoje rzeczy z miejsca stałego zameldowania. Było to w okresie marzec-kwiecień 2019 r. Zabranie rzeczy osobistych świadczy o jej woli opuszczenia miejsca stałego zameldowania. J. W. wymienił zamki w drzwiach dopiero po tym, jak A. S. zabrała wszystkie swoje rzeczy. Nie chciał bowiem, aby obce osoby wchodziły do tego budynku.

Organ odwoławczy uznał, że z analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż A. S. opuściła budynek położony przy ul. [...] w [...] w marcu 2019 r. Potwierdziły to wyjaśnienia wnioskodawcy oraz zeznania przesłuchanych w charakterze świadków J. F., M. P., K. W., H. S., A. P., I. G. oraz M. P.. Także A. S. potwierdziła, że obecnie nie zamieszkuje w miejscu stałego zameldowania. Również oględziny budynku położonego przy ul. [...] w [...] wykazały, że w mieszkaniu tym, poza kilkoma przedmiotami nie ma żadnych rzeczy należących do A. S..

W czasie trwania postępowania wymieniona wielokrotnie podnosiła, że miejsca stałego zameldowania nie opuściła dobrowolnie. Zrobiła to w obawie przed swoim mężem J. W.. Dodatkowo wymienił on zamki w drzwiach i nowy komplet kluczy nie został jej wydany. Organ podkreślił, że A. S. skorzystała z przysługującego jej prawa i w dniu 3 października 2019 r. złożyła do Sądu Rejonowego w [...] pozew o przywrócenie naruszonego posiadania. Z informacji uzyskanych z ww. Sądu wynika, że sprawa ta nadal jest w toku. Ponadto wobec nagannego zachowania J. W. złożyła do Prokuratury Rejonowej w [...] zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa. Z wyjaśnień ww. Prokuratury wynika, że sprawa została przekazana do Sądu Rejonowego w [...] z aktem oskarżenia i obecnie jest w toku. Ponadto A. S. zgłaszała na policji interwencje, które dotyczyły m.in. zachowania jej męża, jak również faktu, że nie może wejść do budynku, w którym posiada zameldowanie na pobyt stały.

Mając powyższe na uwadze Wojewoda [...] stwierdził, że nie można uznać, aby wyprowadzka A. S. miała charakter dobrowolny. O braku dobrowolności świadczą bowiem powyżej przytoczone dowody oraz to, że wymieniona podejmuje kroki w celu powrotu do omawianego budynku. Swoim działaniem (zgłoszenia na policji, złożenie pozwu o przywrócenie naruszonego posiadania, sprawa karna) A. S. udowodniła, że została zmuszona do opuszczenia budynku położonego przy ul. [...] w [...].

Wojewoda [...] nie podzielił zarzutów J. W. zawartych w odwołaniu, dotyczących naruszenia przez organ I instancji art. 75, art. 80 oraz art. 107 § 3 kpa. Fakt, że strona odmiennie ocenia dowody zgromadzone w sprawie i w konsekwencji wyciąga z nich odmienne wnioski nie oznacza, że wydane w sprawie rozstrzygnięcie jest wadliwe. Zdaniem Wojewody [...], Burmistrz Miasta [...] przeprowadził czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia sprawy i wydał trafne rozstrzygnięcie, prawidłowo dokonując subsumpcji stanu faktycznego do norm prawa materialnego, mających zastosowanie w sprawie.

Zarówno organ I instancji, jak i Wojewoda [...] nie zanegowały faktu, że obecnie A. S. nie mieszka w budynku położonym przy ul. [...] w [...]. Prawdą jest również, że dopiero po zabraniu rzeczy przez A. S., J. W. wymienił zamki w drzwiach. Jednak podkreślenia wymaga, że A. S. nie pogodziła się z zaistniałą sytuacją. Pomimo zabrania swoich rzeczy i wyprowadzenia się do rodziców wystąpiła ona do Sądu z pozwem o przywrócenie naruszonego posiadania. W ocenie organu odwoławczego, jej postawa wyraża zamiar oraz wolę powrotu do omawianego budynku, co zresztą strona potwierdziła, składając wyjaśnienia w niniejszej sprawie.

Dla oceny dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego niewątpliwie znaczenie ma wytoczenie powództwa o przywrócenie posiadania lokalu, którą to okoliczność, jako element stanu faktycznego, organy orzekające w przedmiocie wymeldowania winny wziąć pod uwagę, oceniając zaistnienie przesłanek z art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Trudno zatem zgodzić się z argumentami pełnomocnika J. W., że skoro A. S. zabrała swoje wszystkie rzeczy z przedmiotowego budynku (podpisując protokół ich odbioru w obecności świadków), to zdecydowała się na wyprowadzenie z miejsca stałego zameldowania. Należy bowiem wskazać, że sam fakt zabrania przez A. S. rzeczy z miejsca stałego zameldowania w kontekście podejmowanych przez nią kroków prawnych nie świadczy o tym, że faktycznie zamierza zerwać związek z tym budynkiem.

Pełnomocnik J. W. podnosiła również, że w aktach sprawy brak jest dowodu potwierdzającego, że jej mocodawca stosował przemoc fizyczną wobec żony. Należy jednak wskazać, że Prokuratura Rejonowa w [...] po przeprowadzeniu postępowania przygotowawczego zdecydowała o skierowaniu aktu oskarżenia przeciwko niemu do Sądu Rejonowego w [...].

Z procesowego punktu widzenia z chwilą wniesienia aktu oskarżenia podejrzany w sprawie staje się oskarżonym. Prokuratura uznała zatem, że wymieniony mógł dopuścić się czynów zabronionych.

Organ odwoławczy podkreślił jednak, że jeśli zarówno sprawa karna przeciwko J. W. zakończy się dla niego korzystanie (nie zostanie on uznany za winnego zarzucanych mu czynów) oraz jeśli Sąd w sprawie cywilnej oddali pozew A. S. o przywrócenie naruszonego posiadania, na nowo otworzy się możliwość wszczęcia postępowania w przedmiocie jej wymeldowania.

Podkreślając, że przedmiotowa decyzja w żaden sposób nie wpływa na kwestię własności budynku położonego przy ul. [...] w [...], a przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że A. S. nie opuściła go trwale i dobrowolnie, organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o odmowie jej wymeldowania z pobytu stałego w tym budynku.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjne w Warszawie na powyższą decyzję J. W. zaskarżył ją w całości, zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci obrazy przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, poprzez brak wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla podjęcia decyzji, w tym:

- oparcie się jedynie na złożonym przez uczestniczkę postępowania pozwie w sprawie o

naruszenie posiadania bez ustalenia okoliczności jego złożenia oraz faktu, że według stanu na dzień wydania decyzji nie odbyła się w tym zakresie żadna rozprawa, a także na toczącym się postępowaniu karnym niezakończonym prawomocnym wyrokiem, jako czynnikami decydującymi o woli zamieszkiwania uczestniczki w spornym lokalu;

- bezkrytyczne obdarzenie uczestniczki walorem wiarygodności w sprawie, które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem nie ustalono czy motywem jej działania był faktyczny zamiar powrotu do domu, czy też chęć odwetu w ramach walki procesowej, poprzez niezbadanie stopnia konfliktu uczestniczki ze skarżącym w kontekście toczącego się postępowania rozwodowego, karnego i wszczynaniem przez nią licznych innych postępowań przeciwko niemu, co doprowadziło do wybiórczej oceny stanu przedmiotowej sprawy, jak i motywów w działaniu uczestniczki, a także sposobu postępowania uczestniczki w kontekście jej faktycznej woli zamieszkiwana na spornej nieruchomości, w oparciu o cały materiał dowodowy;

- nieustalenie w jaki sposób i w jakich to okolicznościach uczestniczka postępowania została wyrzucona lub przymuszona przez skarżącego do opuszczenia domu, bazując jedynie na jej relacjach w sytuacji, gdy żaden ze świadków wyrzucenia jej przez skarżącego z domu czy też przymuszenia do wyprowadzenia się nie widział, jak również nie przedstawiono żadnych innych dowodów pozwalających na przyjęcie takiego stanu;

- pominięcie dowodów z oświadczeń dzielnicowego i funkcjonariuszy niepotwierdzających faktu stosowania przez skarżącego przemocy, w wyniku której uczestniczka zmuszona była opuścić miejsce zamieszkania ze względu na swoje bezpieczeństwo; organ pominął te dowody w swojej ocenie umniejszając tym samym ich wartość i opierając się głównie na nierozpoznanych jeszcze sprawach, które uczestniczka sama zainicjowała.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji z powodu wskazanego naruszenia, które miało istotny wpływ na wynik postępowania oraz o zasądzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: ppsa), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 ppsa. Sąd nie rozstrzyga więc sprawy merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

W ocenie Sądu skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż chybione okazały się zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2019 r. poz. 1397 ze zm.), organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1 tej ustawy (właściwy ze względu na położenie nieruchomości), wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotów wskazanych w jej art. 28 ust. 2 (dysponujących tytułem prawnym do lokalu), decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.

Wskazać należy, że nie każde opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stanowi podstawę do orzeczenia o wymeldowaniu. Dla stwierdzenia, że nastąpiło opuszczenie lokalu w rozumieniu powołanego przepisu konieczne jest ustalenie, że opuszczenie to miało charakter dobrowolny, tj. było wynikiem realizacji uprzednio powziętego zamiaru zmiany miejsca pobytu i przeniesienia centrum swych spraw życiowych w inne miejsce (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2018 r., sygn. akt II OSK 627/17, LEX nr 2622905). Decydujące znaczenie dla wydania decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego ma przesłanka trwałości opuszczenia lokalu, przez którą należy rozumieć przebywanie poza miejscem stałego zameldowania z równoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2019 r., sygn. akt II OSK 802/17, LEX nr 2637477). Opuszczenie miejsca pobytu musi zatem cechować zarówno element faktyczny, polegający na stałym nieprzebywaniu w mieszkaniu, jak i element wolicjonalny, łączony z dobrowolnością zmiany miejsca pobytu.

W przypadku, gdy zamiaru opuszczenia lokalu osoba nie wyraziła w sposób jasny, rolą postępowania administracyjnego jest weryfikacja, czy okoliczności sprawy wskazują na istnienie po jej stronie zamiaru trwałego zerwania więzi z miejscem zameldowania (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2019 r., sygn. akt II OSK 297/17, LEX nr 2621743).

Podkreślenia wymaga, że opuszczenie lokalu, w którym osoba była zameldowana, można uznać za dobrowolne i trwałe, jeżeli wynikało ono z nieskrępowanej woli przeniesienia swoich interesów życiowych w inne miejsce, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 2145/12, LEX nr 1450888). W sytuacji, gdy opuszczenie lokalu nastąpiło na skutek przeszkód stawianych przez jego właściciela lub współwłaściciela, o dobrowolnym opuszczeniu lokalu można mówić wówczas, gdy osoba ta nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych, umożliwiających powrót do lokalu. Ustalenie, że nastąpiło opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu wymaga zbadania zamiaru danej osoby, tj. wykazania dobrowolności opuszczenia tego miejsca oraz stwierdzenia, że nastąpiło zerwanie więzi z dotychczasowym miejscem pobytu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 1713/11, LEX nr 1341590; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 10 stycznia 2013 r., sygn. akt III SA/Łd 958/12, LEX nr 1270575). Należy zatem stwierdzić, że nie można uznać za dobrowolne opuszczenia lokalu w sytuacji, kiedy osoba zainteresowana podjęła prawem przewidziane środki do ochrony swoich praw do przebywania w nim, np. złożyła pozew o przywrócenie naruszonego posiadania. Roszczenie to służy przywróceniu utraconego wbrew prawu stanu posiadania, co może świadczyć o braku dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że żądanie przywrócenia naruszonego posiadania nie jest żądaniem skierowanym do prawa, lecz dotyczy stanu faktycznego. Nie zmierza do pozbawienia naruszyciela prawa posiadania rzeczy, lecz do odzyskania przez dotychczasowego posiadacza faktycznego władztwa nad rzeczą w związku z samowolą uprawnionego w realizowaniu przysługującego mu prawa do rzeczy.

Pamiętać więc trzeba o tym, że aby dana osoba została wymeldowana z dotychczasowego miejsca pobytu, konieczne jest kumulatywne spełnienie dwóch przesłanek: opuszczenie tego miejsca musi być dobrowolne oraz musi ono być trwałe.

Odnosząc to do okoliczności niniejszej sprawy, przede wszystkim zwrócić należy uwagę na krótki okres, jaki upłynął pomiędzy wyprowadzeniem się uczestniczki z przedmiotowego budynku, a wniesieniem przez skarżącego o jej wymeldowanie (około trzy miesiące).

W dalszej zaś kolejności zauważyć trzeba, że skarżący stara się ograniczać pojęcie "dobrowolności" wyprowadzenia się ze wspólnie zamieszkiwanego domu do braku przemocy fizycznej, nie odnosząc go do relacji panujących między nim, a uczestniczką. W ocenie Sądu, przymus (brak dobrowolności) wyprowadzenia się w tym znaczeniu wynika jednak z istniejącego między stronami głębokiego konfliktu małżeńskiego. To on stanowił uzasadnienie wyprowadzki, będąc okolicznością wskazującą na brak dobrowolności wyprowadzenia się przez uczestniczkę.

Istotny jest tu również fakt powrotów uczestniczki do wspólnie zamieszkiwanego domu po jego opuszczeniu. Nie ma przy tym znaczenia, że wracała ona do niego po rzeczy osobiste i swoich dzieci. Wręcz przeciwnie: już to, że nie zabrała ich wszystkich od razu wyprowadzając się, świadczy o braku zamiaru jego trwałego opuszczenia. Z kolei z uwagi na przedłużający się okres pobytu poza miejscem stałego zameldowania nie może dziwić zabranie reszty tych rzeczy, które są przecież niezbędne do normalnego funkcjonowania.

Wreszcie pamiętać należy też o tym, że z zeznań świadków (również nie związanych w żaden sposób z uczestniczką) wynika jednoznacznie, że w końcu przez wymianę zamków w drzwiach i kodów do furtki uniemożliwiono A. S. nawet wejście do przedmiotowego budynku.

Biorąc pod uwagę powyższe rozważania zauważyć należy, że w istocie skarżący zarzuca organom błędną ocenę zebranych w sprawie dowodów.

W świetle bezspornego faktu wniesienia aktu oskarżenia przeciwko skarżącemu, bez praktycznego waloru pozostają oświadczenia dzielnicowego i funkcjonariuszy niepotwierdzających faktu stosowania przez niego przemocy. W ogóle jako nieprzydatne ocenić należy natomiast ustalenia co do motywów działaniu uczestniczki, a także sposobu jej postępowania we wskazywanym w skardze zakresie. Z kolei w kontekście wszystkich okoliczności i dowodów organ nadał właściwą rangę zeznaniom i twierdzeniom uczestniczki oraz wniesionemu przez nią powództwu posesoryjnemu.

Rzeczywiście, organy nie dość wnikliwie dały wyraz ocenie dowodów zaoferowanych przez skarżącego, lecz pozostałe zebrane w sprawie dowody nie pozostawiają wątpliwości, co do słuszności zaskarżonej decyzji.

Organy podjęły wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy niezbędny do wydania prawidłowego rozstrzygnięcia, a dokonana przez nie ocena dowodów nie narusza zasady ich swobodnej oceny i w tym względzie uzasadnienie zaskarżonej decyzji realizuje ustawowe wytyczne.

Na zakończenie należy zauważyć, że w obecnym stanie prawnym ewidencja ludności stanowi tylko zbiór danych o miejscu pobytu i zamieszkania osób znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na których ciąży obowiązek meldunkowy. Zbiór ten służy gromadzeniu informacji wyłącznie o rzeczywistym stanie faktycznym, a nie prawnym. Ewidencja ludności dostarcza organom wiedzy o rzeczywistym miejscu pobytu obywatela i w żaden sposób nie wiąże się ze sferą praw do lokalu bądź zajmowanego pomieszczenia. Fakt posiadania zameldowania nie przesądza o prawie, w ujęciu cywilistycznym, do danego lokalu. Z faktu zameldowania, podobnie jak wymeldowania, nie można zatem wywodzić istnienia bądź utraty jakichkolwiek praw majątkowych do lokalu, w którym osoba posiada zameldowanie. Takie rozumienie charakteru obowiązku meldunkowego dodatkowo wzmocnił Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01 (OTK-A 2002/3/34, Dz. U. z 2002 r. Nr 78, poz. 716). Podkreślić trzeba, że organy meldunkowe, zarówno I, jak i II instancji, nie są władne do rozstrzygania sporów między stronami postępowania administracyjnego. Spory cywilne rozstrzygają sądy powszechne, a postępowanie meldunkowe nie może być traktowane jako środek do załatwiania spornych spraw między stronami.

Z tych względów, oceniając zaskarżoną decyzję w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie Sąd uznał, że brak jest podstaw do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Ponadto Sąd nie dopatrzył się innych naruszeń przepisów postępowania lub prawa materialnego, które uzasadniałyby konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji.

W konsekwencji skarga podlegała oddaleniu, o czym Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ppsa.