Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 886/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 3, art. 134, art. 135, art. 145, art. 153, art. 200
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie: Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.) Sędzia WSA Barbara Pasternak po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. T. na postanowienie Rektora Uniwersytetu [...] w K. z dnia 2 czerwca 2017 r. znak [...] w przedmiocie wydania zaświadczenia żądanej treści I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dziekana Wydziału [...] z dnia 15 maja 2017r., sygn. [...]; II. zasądza od Rektora Uniwersytetu [...] w K. na rzecz skarżącego M. T. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Rektor Uniwersytetu [...] w K. postanowieniem z dnia 2 czerwca 2017 r., znak [...], wydanym na podstawie art. 219 w związku z art. 141 § 1 i 2 oraz 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. póz. 23 ze zm.; zwanej dalej "k.p.a.") po rozpatrzeniu zażalenia skarżącego M. T. w sprawie wydania zaświadczenia o posiadaniu wykształcenia wyższego [...] utrzymał w mocy postanowienie Dziekana Wydziału [...] z dnia 15 maja 2017r. (sygn. [...]).

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym: w dniu 31 maja 2017 roku do Rektora Uniwersytetu [...] w K. wpłynęło zażalenie skarżącego na wydane w dniu 15 maja 2017 r. postanowienie Dziekana Wydziału [...] w K. o odmowie wydania zaświadczenia potwierdzającego posiadanie wykształcenia wyższego [...] w myśl § 2 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 stycznia 2012 r. w sprawie kwalifikacji rolniczych posiadanych przez osoby wykonujące działalność rolniczą (Dz. U. z 2012 r. póz. 109).

W postanowieniu Dziekana Wydziału [...] wskazano, iż zaświadczenie, o którym mowa w art. 217 i n. k.p.a., jest urzędowym potwierdzeniem określonych faktów lub stanu prawnego, wydanym przez właściwy organ administracji na żądanie osoby ubiegającej się o nie, jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa (art. 217 § 2 pkt 1 k.p.a.) lub osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego (art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a.). Zaświadczenie jest wydawane w toku odrębnego postępowania, które uregulowane zostało w kodeksie postępowania administracyjnego. Służy ono potwierdzeniu, w formie urzędowej, określonych okoliczności faktycznych lub prawnych.

Organ wskazał, iż skarżący jest absolwentem Wydziału [...] ówczesnej Akademii [...] kierunku [...] specjalności [...]. Jednolite magisterskie studia rozpoczął w dniu 1 października 2000 roku i ukończył w dniu 29 czerwca 2006 roku, uzyskując tytuł magistra inżyniera. Zgodnie z Załącznikiem do Rozporządzeniem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 8 sierpnia 2011 r. w sprawie obszarów wiedzy, dziedzin nauki i sztuki oraz dyscyplin naukowych i artystycznych (Dz. U. nr 179 póz. 1065) kierunek [...] zakwalifikowany jest do dyscypliny [...], dziedziny nauk [...]obszaru nauk rolniczych [...].

Zdaniem organu obowiązujący w latach 2000/2001-2005/2006 program studiów na w/w kierunku nie pozwala na zastosowanie przywołanego powyżej § 2 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 stycznia 2012 r. w sprawie kwalifikacji rolniczych posiadanych przez osoby wykonujące działalność rolniczą: "W przypadku ukończenia studiów na kierunku innym niż wymienione w ust, za posiadanie wykształcenia wyższego [...] uznaje się ukończenie kierunków studiów, dla których program kształcenia lub zakres kształcenia obejmują treści związane z działalnością wytwórczą w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej, nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej w wymiarze łącznym co najmniej 120 godzin".

Na wyżej opisane postanowienie zażalenie w ustawowym terminie złożył skarżący. Skarżący wskazał, iż zgodnie z przywołaną klasyfikacją ukończone przez niego studia (Kierunek [...], specjalność [...]) znajdują się w tym samym obszarze nauk (rolnicze, leśne i weterynaryjne), co kierunki studiów, których ukończenie, zgodnie z wyżej powołanym rozporządzeniem uznaje się za posiadanie wykształcenia wyższego [...], to jest: 1) rolnictwo; 2) ogrodnictwo; 3) weterynaria; 4) technika rolnicza i leśna; 5) zootechnika; 6) architektura krajobrazu; 7) rybactwo. Wskazał na wspólną genezę nauk i podstawy programowe, które w przypadku wielu programowych przedmiotów są jednakowe i się pokrywają, różnicując się w miarę specjalizacji kierunku kształcenia. Daje to, jego zdaniem, podstawę do skorzystania z zapisów § 2. 2 powołanego rozporządzenia.

W ocenie skarżącego zakwalifikowanie kierunku [...] do odrębnej dziedziny nauk, to jest dziedziny nauk [...] nie jest argumentem uzasadniającym odmowę wydania zaświadczenia. Do odrębnej dziedziny nauk została zakwalifikowana też Weterynaria (dziedzina nauk weterynaryjnych), która pomimo tego bezpośrednio figuruje w powołanym rozporządzeniu w wykazie kierunków, których ukończenie uznaje się za posiadanie wykształcenia wyższego [...].

W uzupełnieniu skarżący wskazał wykładane w trakcie ukończonych studiów przedmioty, które w różnych zakresach pokrywają się z przedmiotami wykładanymi na kierunkach uznanych za dające kwalifikacje rolnicze: 1. Maszynoznawstwo leśne (w zakresie budowy i eksploatacji maszyn uniwersalnych, np. ciągników i maszyn uprawowych);

2. Gleboznawstwo leśne - w zakresie geologii, procesów glebotwórczych, budowy i

chemii gleb;

3. Szkółkarstwo leśne z zakresie procesu produkcji, zabiegów uprawowych,

ochronne hodowlanych - program z dużym stopniu zbieżny z szkółkarstwem w

branży ogrodniczej;

4. Łowiectwo - w zakresie biologii i hodowli zwierząt łownych;

5. Hodowla lasu - w zakresie: zabiegów uprawowych, zakładania plantacyjnych

upraw drzew szybko-rosnących;

Przykłady możliwości praktycznego wykorzystania zdobytej na nich wiedzy w działalności wytwórczej w rolnictwie:

1. Fermowa hodowla jeleniowatych, kuraków (w wolierach);

2. Prowadzenie produkcji szkółkarskiej drzew i krzewów ozdobnych, produkcji dla

potrzeb zadrzewieniowych;

3. Plantacje choinkowe, plantacje gat. Szybko-rosnących, energetycznych (np.

wierzby, topole);

4. Produkcja sadownicza.

Skarżący dodał, iż zgodnie z obecnie obowiązująca literą prawa (Ustawa z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego; tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., póz. 2052) posiadanie wykształcenia [...] w rozumieniu Rozporządzenia jest jednym z warunków, którego spełnienie daje możliwość zakupu gruntów rolnych i rozpoczęcie działalności w rolnictwie przy wykorzystaniu różnych form wsparcia przewidzianego dla rolnictwa.

Zastosowanie przez Dziekana Wydziału [...] wykładni, w której nie ma podstaw do uznania kwalifikacji skarżącego za wystarczające do poświadczenia posiadania kwalifikacji rolniczych wskazywałoby, że są one niższe w danej dziedzinie od wykształcenia zawodowego np. w zawodzie "mechanik maszyn rolniczych", który to bardziej może znać się na budowie, naprawie i eksploatacji maszyn, niż na zabiegach uprawowych, uprawie roślin, hodowli i biologii zwierząt (działalności produkcyjnej w rolnictwie), a którego posiadanie zgodnie z powołanym rozporządzeniem uznaje się za wykształcenie rolnicze z pełnią praw z tego wynikających.

Organ odwoławczy odnosząc się do zarzutów zażalenia wskazał, że nie ma przesłanek, które wskazywałyby, że można uznać uzyskane przez skarżącego wykształcenie jako wykształcenie w zakresie rolnictwa, gdyż zgodnie z Załącznikiem do Rozporządzeniem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 8 sierpnia 2011 r. w sprawie obszarów wiedzy, dziedzin nauki i sztuki oraz dyscyplin naukowych i artystycznych (Dz. U. nr 179 póz. 1065) kierunek [...] zakwalifikowany jest do dyscypliny [...], która jest jedną z dziedzin nauk [...] - obszaru nauk rolniczych [...].

Dodatkowo § 2 ust. 1 pkt 1-7 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 stycznia 2012 r. w sprawie kwalifikacji rolniczych posiadanych przez osoby wykonujące działalność rolniczą wyraźnie wskazują, iż ustawodawca wymienił kierunki studiów pierwszego i drugiego stopnia oraz jednolitych studiów magisterskich, których ukończenie uznaje się za posiadanie wykształcenia wyższego [...] i nie jest w tym miejscu wymieniony kierunek studiów [...] o, jednocześnie idąc dalej, ustawodawca nie wskazuje również zawodu [...] jako tego, który uprawniałby do uznania wykształcenia [...].

Organ podkreślił, że wskazany § 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 stycznia 2012 r. w sprawie kwalifikacji rolniczych posiadanych przez osoby wykonujące działalność rolniczą, który mówi, iż w przypadku ukończenia studiów na kierunku innym niż wymienione w ust. 1, za posiadanie wykształcenia wyższego [...] uznaje się ukończenie kierunków studiów, dla których program kształcenia lub zakres kształcenia obejmują treści związane z działalnością wytwórczą w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej, nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej w wymiarze łącznym co najmniej 120 godzin, również w tym zakresie w przypadku skarżącego nie może być podstawą do uznania wykształcenia wyższego [...], gdyż obowiązujący program oraz przedmioty, które skarżący wskazał, nie mieszczą się w zakresie kształcenia, o którym mówi ustawodawca.

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na powyższe postanowienie wniósł skarżący, domagając się jego uchylenia jako naruszającego prawo wraz z poprzedzającym go postanowieniem Dziekana Wydziału [...].

Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił, że zostało wydane z naruszeniem :

- § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 stycznia 2012 r. w sprawie kwalifikacji rolniczych posiadanych przez osoby wykonujące działalność rolniczą poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż sklasyfikowanie - zgodnie z załącznikiem do Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 8 sierpnia 2011 r. w sprawie obszarów wiedzy, dziedzin nauki i sztuki oraz dyscyplin naukowych i artystycznych (Dz. U. nr 179 póz. 1065) - dyscypliny leśnictwo do odrębnej dziedziny (nauk leśnych) w obszarze nauk rolniczych, leśnych i weterynaryjnych niż dyscypliny rolnicze w dziedzinie nauk rolniczych, nie daje przesłanek do uznania uzyskanego wykształcenia jako wykształcenie w zakresie rolnictwa;

- § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 stycznia 2012 r. w sprawie kwalifikacji rolniczych posiadanych przez osoby wykonujące działalność rolniczą poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż zakres kształcenia zdefiniowany w rozporządzeniu jako "treści związane z działalnością wytwórczą w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej, nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej" nie obejmuje obowiązującego podczas odbytych studiów [...] programu oraz przedmiotów wykładanych w ich trakcie.

Skarżący podniósł, iż przedmiotem sporu w tej sprawie jest to, czy zdobyte w trakcie studiów wykształcenie daje podstawę do uznania go za wykształcenie rolnicze w rozumieniu przepisów Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 stycznia 2012 r. w sprawie kwalifikacji rolniczych posiadanych przez osoby wykonujące działalność rolniczą (Dz. U. z 2012 r. póz. 109; zwanego dalej "Rozporządzeniem"), czyli czy przekazywane w ich trakcie treści można uznać za wystarczające do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie.

Zgodnie z załącznikiem do Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 8 sierpnia 2011 r w sprawie obszarów wiedzy, dziedzin nauki i sztuki oraz dyscyplin naukowych i artystycznych (Dz. U. nr 179, póz. 1065) - kierunek [...] zakwalifikowany jest do dyscypliny leśnictwo, dziedziny nauk leśnych obszaru nauk rolniczych, leśnych i weterynaryjnych.

Przywołana klasyfikacja potwierdza, że ukończone przez skarżącego studia (Kierunek [...], specjalność [...]) znajdują się w tym samym obszarze nauk (rolnicze, leśne i weterynaryjne) co kierunki studiów, których ukończenie, zgodnie z "Rozporządzeniem" uznaje się za posiadanie wykształcenia wyższego [...], tj.: ogrodnictwo, zootechnika i rybactwo. Wyodrębnienie jej do odrębnej dziedziny nauk leśnych nie jest jednoznacznym kryterium dającym podstawę do stwierdzenia, że nie obejmuje ona treści o których mowa w § 2 pkt 2 "Rozporządzenia". Do odrębnej dziedziny nauk została zakwalifikowana też Weterynaria (dziedzina nauk weterynaryjnych), która pomimo tego bezpośrednio figuruje w "Rozporządzeniu" w wykazie kierunków, których ukończenie uznaje się za posiadanie wykształcenia wyższego [...]. Ponadto w wykazie kierunków studiów zawartym w "Rozporządzeniu" znajdują się kierunki, które w ogóle nie zostały sklasyfikowane jako dyscypliny należące do dziedziny nauk rolniczych, a nawet obszaru nauk rolniczych, leśnych i weterynaryjnych, to jest Technika rolnicza i leśna oraz Architektura krajobrazu. Również sam kierunek [...] (pierwszy na liście z Rozporządzenia), nie został ujęty w powyższej klasyfikacji, choć w stosunku do niego należy domniemywać, że figuruje on w nim pod nazwą dyscypliny określonej jako Agronomia, co jednak wymagałoby urzędowego poświadczenia.

Ponieważ ukończony przez skarżącego kierunek studiów, to jest leśnictwo, nie figuruje, zgodnie z § 2 ust. 1 "Rozporządzenia" w wykazie kierunków studiów, których ukończenie uznaje się za posiadanie wykształcenia wyższego [...], wystąpił on o wydanie zaświadczenia na podstawie § 2 ust. 2. "Rozporządzenia".

Przywołana wcześniej klasyfikacja dyscyplin, dziedzin nauk oraz obszarów nauk potwierdza, że ukończone przez skarżącego studia (Kierunek [...], specjalność [...]) znajdują się w tym samym obszarze nauk (rolnicze, leśne i weterynaryjne), co kierunki studiów, których ukończenie, zgodnie z "Rozporządzeniem", uznaje się za posiadanie wykształcenia wyższego [...].

Skarżący podkreślił, iż wskazuje to na wspólną genezę nauk i podstawy programowe, które w przypadku wielu programowych przedmiotów są jednakowe i się pokrywają, różnicując się w miarę specjalizacji kierunku kształcenia. Potwierdzeniem tego może być również fakt, że w klasyfikacji OECD [...] nie jest odróżniane od szerzej rozumianych nauk leśnych i wchodzi w skład szeroko ujmowanych nauk rolniczych z naukami rolniczymi w wąskim znaczeniu i rybactwem. Skarżący przywołał klasyfikację nauk rolniczych wg. OECD: 4 Nauki rolnicze

4.1 Rolnictwo, leśnictwo i rybołówstwo

4.1.a Rolnictwo 4.1.b Leśnictwo

4.1.c Rybołówstwo

4.1.d Gleboznawstwo

4.1.e Ogrodnictwo, nauka o uprawie winorośli i produkcji wina

4.1.f Agronomia, hodowla i ochrona roślin (biotechnologia rolnicza należy do 4.4)

4.2 Nauka o zwierzętach i mleczarstwie

4.2.a Nauka o zwierzętach i mleczarstwie (biotechnologia zwierząt należy do 4.4)

4.2.b Hodowla zwierząt

4.2.c Hodowla zwierząt domowych

3. Nauki weterynaryjne

4. Biotechnologia rolnicza

4.4.a Biotechnologia rolnicza i biotechnologia żywności

4.4.b Technologia modyfikacji genetycznych (rośliny i żywy inwentarz), klonowanie

żywego inwentarza, selekcja z użyciem markerów, diagnostyka (mikromacierze DNA

i czujniki biologiczne dla potrzeb wczesnego/precyzyjnego wykrywania chorób)

4.4.c Technologie produkcji paliwa z biomasy, biorolnictwo

4.4.d Etyka dotycząca biotechnologii rolniczej

4.5 Inne nauki rolnicze

Zdaniem skarżącego powyższe daje podstawę do skorzystania z zapisów § 2. ust. 2. "Rozporządzenia. W ocenie skarżącego kluczowym do rozstrzygnięcia istoty sporu wydaje się być użycie przez Ministra w § 2. ust. 2. "Rozporządzenia" sformułowania "obejmują treści związane z działalnością wytwórczą w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej", gdyż daje to podstawę do uznania, że jest tu mowa nie o przedmiotach oraz ich programie, a o przekazywanych w trakcie jego realizacji treściach, które podczas studiowania leśnictwa są zbieżne z treściami zawartymi w przedmiotach wykładanych na kierunkach "bardziej rolniczych".

Dodatkowym argumentem za taką interpretacją jest powszechny pogląd, że [...] jest jedną z nauk interdyscyplinarnych, czyli skupiających wiedzę z innych nauk w pewnym właściwym sobie zakresie, której poznanie jest niezbędne do właściwego poznania dyscypliny leśnictwo.

O tym, że studiowanie [...] wiąże się z poznawaniem treści, o których mowa w § 2 ust. 2. "Rozporządzenia", świadczyć może fakt, że działalność [...] jest niczym innym, jak działalnością wytwórczą w produkcji roślinnej, która w swej istocie różni się od produkcji roślinnej w rolnictwie głównie długookresowością. Istnieją jednak wyjątki, np. w szkółkarstwie leśnym, gdzie cykl produkcyjny zamyka się coraz częściej w ciągu jednego roku (tak jak w rolnictwie), a maksymalnie może trwać kilka lat, przy produkcji sadzonek wieloletnich, co nie jest niczym wyjątkowym i występuje w rolnictwie/ogrodnictwie/sadownictwie np. uprawa truskawek, porzeczek, upraw sadowniczych.

Jako dowód na to, że w trakcie studiowania kierunku [...] wykładane były podczas zajęć treści związane z działalnością wytwórczą w rolnictwie skarżący przytoczył wykładane przedmioty, które w różnych zakresach pokrywają się z przedmiotami wykładanymi na kierunkach uznanych za dające kwalifikacje rolnicze.

W ocenie skarżącego program odbytych studiów na kierunku [...], zapewnia spełnienie minimum kształcenia w wymiarze 120 godzin w zakresie treści związanych z działalnością wytwórczą w rolnictwie.

Zgodnie z obecnie obowiązująca literą prawa posiadanie wykształcenia [...] w rozumieniu "Rozporządzenia" jest jednym z warunków, którego spełnienie jest wymagane w przypadku starania o zakup gruntów rolnych, bez którego praktycznie niemożliwe jest rozpoczęcie działalności w rolnictwie.

Skarżący podniósł, że osoby posiadające wykształcenie rolnicze mogą prowadzić produkcję w rolnictwie, którą można określić jako "rodzaje produkcji" wchodzące niejako w zakres działalności leśnej. Będą to np.: produkcja choinek, uprawy/plantacje wieloletnie gatunków szybko-rosnących, energetycznych, hodowla zagrodowa zwierząt jeleniowatych (daniele, jelenie) itp. Według obowiązujących przepisów mają też możliwość zakładania upraw leśnych, m.in. w ramach programu PROW i prowadzenia gospodarki leśnej pod nadzorem Starosty, co też jest argumentem na zbieżność podstaw wiedzy z zakresu rolnictwa i leśnictwa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., póz. 1066) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania.

Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., póz. 1369 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy).

Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Kontrola zaskarżonego postanowienia doprowadziła do wniosku, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Rektora Uniwersytetu [...] w K. z dnia 2 czerwca 2017 r. znak [...] utrzymujące w mocy postanowienie Dziekana Wydziału [...] z dnia 15 maja 2017r. (sygn. [...]).

Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowiły przepisy art. 217-220 Działu VII ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. ż 2017 r., póz. 1257; dalej powoływanej jako "k.p.a."), zatytułowanego "Wydawanie zaświadczeń".

Stosownie do treści art. 217 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Zaświadczenie wydaje się, jeżeli: 1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa; 2) osoba ubiega się o zaświadczenie że względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego (art. 217 § 2 k.p.a.). Zgodnie z art. 218 § 1 k.p.a. w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2, organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające (art. 218 § 2 k.p.a.).

Odmowa wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie (art. 219 k.p.a.).

Z treści powyżej powołanych przepisów wynika, że zaświadczenie jako forma działania (wypowiedzi) organu administracji publicznej stanowi urzędowe potwierdzenie pewnego stanu rzeczy - faktów albo stanu prawnego, którego istnienie jest niewątpliwe oraz niesporne, według oceny organu wydającego to zaświadczenie. Przy czym, co istotne, organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie (w warunkach określonych dyspozycją przepisu art. 217 § 2 k.p.a.), gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikającego z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Organ może także przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające, które spełnia jednak jedynie pomocniczą rolę przy ustaleniu treści zaświadczenia, gdyż główną rolę pełnią posiadane przez organ dane. Podkreślenia również wymaga, że skoro zaświadczenie stanowi urzędowe potwierdzenie pewnego stanu rzeczy, to należy uznać, że jeżeli problematyka, której dotyczy żądanie strony jest sporna, wydanie zaświadczenia o zgodności z żądaniem nie jest możliwe (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 czerwca 2006 r., VI SA/Wa 292/06, LEX nr 214079; podobnie wyrok NSA z dnia 27 listopada 1998 r., III SA 1282/97, LEX nr 37646). Druga istotna zasada dotycząca wydawania zaświadczeń stanowi, że obowiązek wydania zaświadczenia urzędowo potwierdzającego określone fakty lub stan prawny nie dotyczy okoliczności, których ustalenie i ocena następują w postępowaniu jurysdykcyjnym w sprawie rozstrzyganej w drodze decyzji administracyjnej lub postanowienia (por. wyrok NSA z dnia 16 września 2005 r. II OSK 36/05, ONSAiWSA 2006/2/64, LEX 180339). Jak stwierdza Sąd w uzasadnieniu powołanego wyżej wyroku, nie jest dopuszczalne, aby organ właściwy w sprawie indywidualnej rozstrzyganej w drodze decyzji administracyjnej potwierdzał poszczególne ustalenia na podstawie przeprowadzonych dowodów w formie zaświadczenia. Zaświadczenia nie są aktami administracyjnymi, lecz czynnościami faktycznymi, ponieważ nie są oświadczeniami woli, lecz oświadczeniami wiedzy organu. Wydanie zaświadczenia nie może zatem służyć rozstrzyganiu sporu między stronami i organem oraz prowadzić do rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej.

Przy tak określonych elementach konstrukcyjnych zaświadczenia, Sąd rozpatrując niniejszą sprawę doszedł do przekonania, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające go postanowienie Dziekana Wydziału [...] winny zostać SA/Kr 886/17

uchylone.

Zgodnie z § 2 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 stycznia 2012 r. w sprawie kwalifikacji rolniczych posiadanych przez osoby wykonujące działalność rolniczą (Dz.U. z 2012 r., póz. 109) kierunkami studiów pierwszego i drugiego stopnia oraz jednolitych studiów magisterskich, których ukończenie uznaje się za posiadanie wykształcenia wyższego rolniczego, są:

1) rolnictwo;

2) ogrodnictwo;

3) weterynaria;

4) technika rolnicza i leśna;

5) zootechnika;

6) architektura krajobrazu;

7) rybactwo.

Ustęp 2 powyższego przepisu stanowi, iż w przypadku ukończenia studiów na kierunku innym niż wymienione w ust. 1 za posiadanie wykształcenia wyższego rolniczego uznaje się ukończenie kierunku studiów, dla którego program kształcenia lub zakres kształcenia obejmują treści związane z działalnością wytwórczą w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej, nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej, w wymiarze łącznym co najmniej 120 godzin.

Bezsporne w sprawie jest, iż skarżący jest absolwentem Wydziału [...] ówczesnej Akademii [...] kierunku [...] specjalności [...]. Jednolite magisterskie studia rozpoczął w dniu 1 października 2000 roku i ukończył w dniu 29 czerwca 2006 roku, uzyskując tytuł magistra inżyniera.

Bezsporne jest w sprawie także to, że studia ukończone przez skarżącego nie należą do katalogu z § 2 pkt 1. Rozważenia wymagało więc, czy w przypadku skarżącego zastosowanie znajdzie § 2 pkt 2 Rozporządzenia.

Przepis art. 70 ust. 5 Konstytucji RP zapewnia szkołom wyższym autonomię na zasadach określonych w ustawie.

Jak stanowi art. 4 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym z dnia 27 lipca 2005 r. (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., póz. 1842) uczelnia jest autonomiczna we wszystkich obszarach swojego działania na zasadach określonych w ustawie.

Autonomia nie oznacza jednak dowolności w wydawaniu decyzji. Spór w niniejszej sprawie dotyczy niespełnienia przez skarżącego warunków do wydania mu zaświadczenia o posiadaniu wykształcenia wyższego rolniczego.

11

Sygn. akt III SA/Kr 886/17

Zgodnie z art. 107 § 1 pkt 1 k.p.a. decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie oraz o prawie do zrzeczenia się odwołania i skutkach zrzeczenia się odwołania, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego pracownika organu upoważnionego do wydania decyzji, a jeżeli decyzja wydana została w formie dokumentu elektronicznego - kwalifikowany podpis elektroniczny, w przypadku decyzji, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego, sprzeciw od decyzji lub skarga do sądu administracyjnego - pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa, sprzeciwu od decyzji lub skargi oraz wysokości opłaty od powództwa lub wpisu od skargi lub sprzeciwu od decyzji, jeżeli mają one charakter stały, albo podstawie do wyliczenia opłaty lub wpisu o charakterze stosunkowym, a także możliwości ubiegania się przez stronę o zwolnienie od kosztów albo przyznanie prawa pomocy.

Zgodnie z art. 126 k.p.a. do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 105, art. 107 § 2-5 oraz art. 109-113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie, oraz do postanowień określonych w art. 134 - również art. 145-152 oraz art. 156-159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 i art. 158 § 1, wydaje się postanowienie.

Uzasadnienie faktyczne postanowienia powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 3 k.p.a.).

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaskarżone rozstrzygnięcie z powodu braków uzasadnienia nie poddaje się kontroli. Motywy postanowienia ograniczyły się bowiem do przedstawienia przepisów prawa mających zdaniem organów zastosowanie w sprawie i stanowiska skarżącego.

W niniejszej sprawie Dziekan Wydziału [...] poprzestał na stwierdzeniu, iż obowiązujący w latach akademickich 2000/2001 do 2005/2006 program studiów nie pozwala na zastosowanie § 2 pkt 2 Rozporządzenia, tym samym brak jest podstaw do wydania zaświadczenia żądanej treści.

12

Sygn. akt III SA/Kr 886/17

Rektor Uniwersytetu [...] utrzymując w mocy powyższe postanowienie stwierdził, że nie ma przesłanek, które wskazywałyby, że można uznać uzyskane przez skarżącego wykształcenie, jako wykształcenie w zakresie rolnictwa, i przytoczył stosowne przepisy.

Zabrakło zatem wyjaśnienia faktycznego, co pozwoliłoby na ocenę poprawności rozstrzygnięcia. Organ nie ustosunkował się w żaden sposób do zarzutów i twierdzeń skarżącego prezentowanych w toku postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego. Uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, bo postanowienia nie można skontrolować.

W ocenie Sądu organy powinny poddać szczegółowej analizie program studiów skarżącego pod kontem spełniania wymagań w przypadku ukończenia studiów na kierunku innym niż wymienione w § 2 ust. 1 Rozporządzenia.

Zaświadczenie powinno być wydane, jeżeli program kształcenia lub zakres kształcenia obejmują treści związane z działalnością wytwórczą w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej, nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej, w wymiarze łącznym co najmniej 120 godzin.

Aby odmówić wydania takiego zaświadczenia organy powinny przeprowadzić szczegółową analizę programu kształcenia studiów skarżącego pod kontem spełnienia - lub nie - powyższych przesłanek, a nie poprzestawać na gołosłownym stwierdzeniu, iż program studiów ukończonych przez skarżącego powyższych przesłanek nie spełnia, mając na względzie treść art. 2 pkt 14a Prawa o szkolnictwie wyższym, gdzie obszar kształcenia oznacza zasób wiedzy i umiejętności z zakresu jednego ż obszarów wiedzy określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. póz. 882 i 1311); oraz pkt 14b, który zawiera definicję programu kształcenia, który oznacza opis określonych przez uczelnię spójnych efektów kształcenia właściwych dla obszaru lub obszarów kształcenia, zgodny z Krajowymi Ramami Kwalifikacji dla Szkolnictwa Wyższego oraz opis procesu kształcenia prowadzącego do osiągnięcia tych efektów, wraz z przypisanymi do poszczególnych modułów tego procesu punktami ECTS.

W ocenie Sądu w toku kontrolowanego postępowania organy administracyjne naruszyły przepisy regulujące zasady gromadzenia i oceny materiału dowodowego, zawarte w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Ustalając istotne dla sprawy fakty z pominięciem wskazywanych przez skarżącego okoliczności, organy naruszyły

13

Sygn. akt III SA/Kr 886/17

zasadę swobodnej oceny dowodów, obowiązującą w postępowaniu administracyjnym, która zapewnia organom prowadzącym postępowanie możliwości samodzielnego badania stanu faktycznego sprawy i swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Zasada ta nie oznacza jednak, że organ jest uprawniony do oceny dowodów według dowolnych kryteriów. Swoją ocenę w tej mierze obowiązany jest oprzeć na przekonujących podstawach i dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji. Ocena ta musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem określonych reguł tej oceny (por. G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom l, Lex 2010, uwagi do art. 7 i art. 80).

Rozpatrując ponownie sprawę organy obowiązane będą ustalić stan faktyczny sprawy z uwzględnieniem okoliczności wskazywanych przez skarżącego, związanych z programem jego studiów. Organy winny zatem ustalić te elementy stanu faktycznego i dokonać ich oceny zgodnie z art. 80 k.p.a.

Stosownie do art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Dziekana Wydziału [...] z dnia 15 maja 2017 r., zgodnie z regulacją z art. 135 p.p.s.a., stanowiącą iż sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a. Na koszty postępowania składa się kwota uiszczonego wpisu od skargi.

14