Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1067/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6114 Podatek od spadków i darowizn
Hasła tematyczne: Podatek od spadków i darowizn
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. 4 art. 18 ust. 2
journal: Dz.U. 2008 nr 88 poz 539
law: Ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego - tekst jednolity.
article: art. 67a par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Sędziowie Sędzia WSA Bożena Dziełak (sprawozdawca), Sędzia WSA Jerzy Płusa, Protokolant st. sekr. sądowy Iwona Mazek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2011 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu podatku od spadków i darowizn oddala skargę


UZASADNIENIE

W oparciu o akta sprawy Sąd ustalił, że Skarżąca – A. B., 12 sierpnia 2009 r. złożyła wniosek o umorzenie zaległości w podatku od spadków i darowizn w kwocie 13.029 zł z tytułu nabycia spadku po zmarłym ojcu. Powołała się na trudną sytuację finansową, a także na stan zdrowia swój i córki, uniemożliwiające zapłatę podatku. Wyjaśniła, że jej roczny dochód wynosi 7.557,82 zł. Od 1995 r. Skarżąca jest na wcześniejszej emeryturze (bez prawa dodatkowego zarobkowania), przyznanej w drodze wyjątku ze względu na niepełnosprawną córkę, która na skutek porażenia mózgowego w stopniu głębokim wymaga 24-godzinnej opieki. Skarżąca natomiast choruje na cukrzycę typu II z nadciśnieniem tętniczym. Leczenie jest kosztowne. Skarżąca nie ma oszczędności i z wraz z córką prowadzi skromne życie. Jest samotną matką. Utrzymuje się z emerytury w kwocie 591,34 zł, renty socjalnej córki w kwocie 504,04 zł i zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 153,00 zł (łącznie 1.248,38 zł). Skarżąca ponosi miesięczne koszty utrzymania w kwocie około 1.000 zł (wydatki na leczenie, czynsz, podatki, opłaty za gaz także do ogrzewania, wodę, energię elektryczną i telefon). Obecnie nie zalega z płatnościami, jednak zapłata tak wysokiego podatku uniemożliwi jej opłacanie leczenia i bieżących płatności. Na potwierdzenie powyższego Skarżąca przedłożyła szereg stosownych dokumentów.

Postanowieniem z [...] września 2009 r. Prezydent Miasta W. (dalej: "Prezydent Miasta") nie wyraził zgody na umorzenie zaległości. Stwierdził, że przedmiotem spadku są położone w W. niezabudowana działka o pow. 4.525m2 o wartości 619.925 zł oraz ½ zabudowanej nieruchomości o pow. 2.896 m2 o wartości 252.976 zł. Skarżąca nabyła ¼ część tejże masy spadkowej. Wysokość podatku ustalona została decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z [...] lipca 2009 r.

Jego zdaniem w sprawie kluczowe znaczenie ma charakter prawny podatku od spadku, który z istoty swej obciąża otrzymaną masę spadkową (art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn; Dz.U. z 2004 r. Nr 142, poz. 1514 z późn. zm. – dalej: "u.p.s.d",). Natomiast art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, pozwalający na umorzenie zaległości, jest przepisem wyjątkowym, stanowiącym istotne odstępstwo od zasady powszechności i równości opodatkowania. Wyjątkowy charakter muszą mieć także przesłanki skorzystania z tego przepisu.

Prezydent Miasta nie uznał umorzenia zaległości za zasadne. Przyjęcie spadku po ojcu zmarłym 29 grudnia 1994 r. wiązało się z konsekwencjami prawnymi, w tym z koniecznością zapłaty podatku z tego tytułu. Skarżąca mogła to uwzględnić w kalkulacjach finansowych. Zdaniem organu oceniając sytuację materialną należy wziąć pod uwagę nie tylko bieżące dochody, ale także stan majątkowy, który nie wskazuje na brak zdolności do uregulowania zobowiązania. Przedmiotem spadku są udziały w nieruchomości niezabudowanej, na której Skarżąca nie zamieszkuje, a zatem może nimi dysponować po uzyskaniu zgody organu podatkowego. Ponadto Skarżąca nie wskazała, że po nabyciu spadku stan jej finansów uległ istotnemu pogorszeniu w wyniku zaistnienia nagłych nieprzewidzianych przypadków.

Decyzją z [...] października 2009 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. odmówił umorzenia zaległości z tytułu podatku od spadków i darowizn w kwocie 13,029 zł oraz z odsetkami na dzień złożenia wniosku wynoszącymi 21 zł.

Stwierdził, iż rozstrzygnięcie to zgodne jest ze stanowiskiem Prezydenta Miasta zawartym w ww. postanowieniu, którego treść przytoczył. Przedstawił również okoliczności podniesione przez Skarżącą na uzasadnienie wniosku. Podkreślił, że zgodnie z art. 18 ust. 2 ustawy z 13 listopada 2003r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz.U. z 2008 r. Nr 88 poz. 539) – dalej: "u.d.j.s.t." jest zobligowany stanowiskiem Prezydenta Miasta zawartym w powyższym postanowieniu i nie może podjąć sprzecznej z nim decyzji.

W odwołaniu od tej decyzji Skarżąca wniosła o umorzenie podatku w całości wraz z odsetkami.

Podniosła, że w decyzji z [...] lipca 2009 r. błędnie wpisano datę uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku. Jej zdaniem Naczelnik Urzędu Skarbowego błędnie zaliczając ją do I grupy podatkowej na podstawie art. 6 ust. 1 u.p.s.d. pominął istotny art. 4a tej ustawy.

Skarżąca wyjaśniła, że o nabyciu spadku poinformowała organ podatkowy w ciągu miesiąca od powstania obowiązku podatkowego, tj. od uprawomocnienia się postanowienia stwierdzającego nabycie spadku. Jako masę spadkową wskazała dwie działki: budowlaną, posiadającą uregulowany stan prawny (księga wieczysta) i drugą – działkę leśną, której stan prawny nie jest uregulowany (zbiór dokumentów, o nieznanej Skarżącej treści).

Stwierdziła, że takie same decyzje odmawiające umorzenia zaległości otrzymały jej siostry. Nie wzięto jednak pod uwagę, że wskazana jako możliwa do sprzedania działka leśna nie posiada uregulowanego stanu prawnego i sprzedać jej nie można. Ponadto po opłaceniu podatku finanse Skarżącej ulegną znacznemu pogorszeniu, powodując zagrożenie życia. Skarżąca wyliczyła, że aby zapłacić podatek musiałaby przeznaczać na to emeryturę przez dwa lata. Podniosła, że jej siostra J. B. jest chora na stwardnienie rozsiane i uiszczenie tak wysokiego podatku będzie się wiązało z brakiem funduszy na leki i rehabilitację, co spowoduje znacznie szybszy rozwój choroby i w ostateczności może doprowadzić do zgonu.

Skarżąca wniosła o umorzenie podatku swojego i sióstr na podstawie art. 4a, art. 6 ust. 4 u.p.s.d. i "art. 60".

Decyzją z [...] marca 2009 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzję organu pierwszej instancji utrzymał w mocy.

Powołał się na art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Wyjaśnił, że podatek od spadków i darowizn w całości stanowi dochód jednostki samorządu terytorialnego. Z treści art. 18 ust. 2 u.d.j.s.t. wywiódł, że organ podatkowy może realizować przyznane mu kompetencje odnośnie podatków stanowiących w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego wyłącznie po uzyskaniu zgody organu samorządowego. Brak takiej zgody uniemożliwia Naczelnikowi Urzędu Skarbowego zastosowanie ulgi w spłacie należności podatkowych. Sposób konstrukcji ww. przepisu świadczy o związaniu Naczelnika Urzędu Skarbowego stanowiskiem jednostki organu samorządowego. Prezydent Miasta nie wyraził zgody na umorzenie podatku. Z akt sprawy nie wynika przy tym, aby Skarżąca zaskarżyła postanowienie w tym przedmiocie do sądu administracyjnego.

W ocenie organu odwoławczego przesłankami umorzenia zaległości są najczęściej nagłe zdarzenia losowe, niezależne od woli i sposobu postępowania podatnika, obniżające w sposób radykalny jego zdolności płatnicze bądź sytuacja materialna wskazująca, iż pobranie podatku podważy podstawy egzystencji osoby zobowiązanej. Z akt sprawy wynikało, że Skarżąca jest w bardzo trudnej sytuacji materialnej. Powołane przez nią argumenty (trudna sytuacja finansowa i zdrowotna) mogą świadczyć o trudnościach w jednorazowej zapłacie zaległości, jednakże zarówno Naczelnik Urzędu Skarbowego, jak i Dyrektor Izby Skarbowej są związani stanowiskiem organu samorządu terytorialnego. Odmowna decyzja Prezydenta Miasta nie daje możliwości podjęcia przez organ administracji podatkowej decyzji o umorzeniu zaległości podatkowej z tytułu nabycia spadku.

Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej organ podatkowy pierwszej instancji prawidłowo zebrał materiał dowodowy oraz przeprowadził postępowanie.

Wyjaśnił, że w załączonej do akt sprawy kserokopii decyzji wymiarowej z [...] lipca 2009 r. nie wskazano daty uprawomocnienia się orzeczenia sądu, a jedynie datę jego wydania. Odnosząc się do kwestii zastosowania art. 4a u.p.s.d. w decyzji ustalającej podatek, organ odwoławczy stwierdził, że postępowanie w sprawie ulgi uznaniowej jest postępowaniem odrębnym od postępowania wymiarowego i nie może zastępować trybu odwoławczego od decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe, ponieważ naruszyłoby to zasadę dwuinstancyjności postępowania (art. 127 Ordynacji podatkowej).

W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej argumenty dotyczące nieuregulowanego stanu prawnego działki leśnej mogą stanowić podstawę do wystąpienia o zmianę decyzji ustalającej podatek od spadku, ale nie mogą stanowić podstawy do zmiany decyzji odmawiającej umorzenia podatku, ponieważ uregulowanie stanu prawnego działki zależy wyłącznie od działań podejmowanych przez Skarżącą. Natomiast stan zdrowia siostry nie może być uwzględniony, jako że z akt sprawy nie wynika. aby siostra pozostawała na utrzymaniu Skarżącej. Brak było dokumentów potwierdzających, że wydatki na leczenie siostry obciążają dochody Skarżącej.

Skarżąca do akt sprawy dołączyła artykuł dotyczący przedawnienia powstania zobowiązania podatkowego w podatku od spadku. Organ odwoławczy wyjaśnił zatem, że nie nastąpiło przedawnienie powstania zobowiązania podatkowego z uwagi na treść art. 6 § 4 u.p.s.d. (powstanie obowiązku podatkowego w przypadku, gdy nabycie niezgłoszone do opodatkowania stwierdzono następnie pismem) Postanowienie Sądu Rejonowego dla W. wydane zostało 10 lutego 2009 r., uprawomocniło się 4 marca 2009 r., a zatem z tym dniem powstał obowiązek podatkowy. Pięcioletni okres przedawnienia, o którym mowa w art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej należy liczyć od dnia powstania obowiązku podatkowego.

W skardze złożonej na powyższą decyzję Skarżąca wniosła o jej uchylenie. Zarzuciła naruszenie art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej przez błędne zastosowanie polegające na nieuwzględnieniu wniosku o umorzenie zaległości podatkowej. Ponadto, zdaniem Skarżącej, zobowiązanie uległo przedawnieniu.

Skarżąca podniosła, że uznaniowy charakter decyzji dotyczących umorzenia zaległości zgodnie z art. 67a pkt 1 Ordynacji podatkowej nie oznacza, że organ podatkowy może podjąć decyzję w sposób dowolny. Decyzja taka wymaga uzasadnienia odpowiadającego rygorom art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. Skarżąca wskazała przy tym orzecznictwo sądowe.

Podniosła, że zaskarżona decyzja nawiązuje w większości do zasad ogólnych przyznawania ulg, a powinna ustosunkowywać się do okoliczności podanych przez nią jako przesłanki wystąpienia z wnioskiem o umorzenie zaległości. W zaskarżonej decyzji nie ustosunkowano się do wszelkich faktycznych przesłanek wpływających na zaistnienie ważnego interesu podatnika. Przy ich ocenie należało wziąć pod uwagę, czy odmowa umorzenia zaległości podatkowych nie pogłębi ubóstwa podatnika. Skarżąca powołała się przy tym na doktrynę i orzecznictwo. Podniosła, że interes podatnika należy oceniać nie tylko przez pryzmat sytuacji nadzwyczajnych, ale również normalnej sytuacji ekonomicznej, w tym wielkości dochodów i konieczności ponoszenia wydatków. Skarżąca zarzuciła, iż Dyrektor Izby Skarbowej nie ustosunkował się w pełni do jej sytuacji podatkowej i nie wziął pod uwagę okoliczności niezależnych od niej, wpływających na niemożność opłacenia podatku.

Skarżąca ponownie przedstawiła sytuację finansową oraz stan zdrowia jej i córki. Stwierdziła, iż nie ma możliwości zmiany sytuacji finansowej, na którą wpływ mają czynniki niezależne od niej i sposobu jej postępowania. Jakkolwiek aktualnie Skarżąca nie zalega z płatnościami, zapłacenie tak wysokiego podatku zrujnuje całe życie jej i córki.

Odnosząc się do kwestii przedawnienia zobowiązania w podatku od spadków i darowizn Skarżąca wskazała pięcioletni termin liczony od końca roku, w którym powstał obowiązek podatkowy. Stwierdziła, powołując się na orzecznictwo, że jeżeli z powodu przedawnienia nie ma już obowiązku zgłaszania przedmiotu opodatkowania, to nie można mówić o odnowieniu tego obowiązku w związku z art. 6 ust. 4 u.p.s.d.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Zarzuty skargi uznał za niezasadne. Podkreślił, że organy podatkowe nie kwestionowały, iż sytuacja finansowa Skarżącej jest trudna. Jednakże brak zgody Prezydenta Miasta spowodował, że nie mogły one skorzystać z uprawnień wynikających z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej.

Zdaniem organu odwoławczego przedawnienie zobowiązania podatkowego nie nastąpiło, a wskazany przez Skarżącą wyrok w tym zakresie wydany został w innym stanie prawnym.

W piśmie procesowym z 28 stycznia 2011 r., ustanowiony z urzędu pełnomocnik Skarżącej podniósł, że wysokość należnego podatku od spadków i darowizn została zmniejszona decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z [...] stycznia 2011 r. Organ egzekucyjny postanowieniem z [...] grudnia 2010 r. wstrzymał postępowanie egzekucyjne.

Pełnomocnik wyjaśnił, że Skarżąca nie będzie odwoływała się od decyzji wymiarowej. Jego zdaniem wniosek o umorzenie zaległości jest tym bardziej zasadny, ponieważ wobec nieuregulowania stanu prawnego odziedziczonej nieruchomości, jej zbycie w celu uzyskania środków na uiszczenie podatku jest niemożliwe. Jedna z kuzynek Skarżącej rości prawa do tej nieruchomości, co wydłuży procedurę zasiedzenia nieruchomości.

Z załączonej decyzji z [...] stycznia 2011 r. wynikało, że podatek zmniejszony został do kwoty 4.892 zł. Powodem wstrzymania postępowania egzekucyjnego było przewidywane zmniejszenie wysokości zobowiązania podatkowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

I. Kontroli Sądu poddana została decyzja Dyrektora Izby Skarbowej utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego, odmawiającą umorzenia obciążającej Skarżącą zaległości w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia spadku po ojcu zmarłym w 1994 r.

Tak określony przedmiot sprawy – zastosowanie wnioskowanej ulgi w postaci umorzenia zaległości – uniemożliwiał wzięcie pod uwagę przez Sąd zarzutów skargi dotyczących samego ustalenia wysokości obciążającego Skarżącą zobowiązania podatkowego, w tym kwestii wydania decyzji z uchybieniem terminu określonego w art. 68 Ordynacji podatkowej, tj. terminu przewidzianego na wydanie decyzji ustalającej wysokość podatku. Ustalenie wysokości podatku, z czym wiąże się to zagadnienie, jak zasadnie podnosił Dyrektor Izby Skarbowej, jest bowiem sprawą odrębną od niniejszej sprawy, dotyczącej ulgi w zapłacie podatku. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – dalej "p.p.s.a.", sąd związany jest granicami sprawy, w której wniesiono skargę. Granice te zakreśla strona skarżąca wskazując zaskarżony akt administracyjny.

W sprawie, której przedmiotem jest umorzenie zaległości podatkowej znaczenie ma natomiast termin przedawnienia zobowiązania podatkowego, zaległości w którym dotyczy wnioskowana ulga. Zarówno bowiem przedawnienie zobowiązania podatkowego, jak i umorzenie zaległości podatkowej, wywołują ten sam skutek – wygaśnięcie zobowiązania podatkowego. Niedopuszczalne jest zatem merytoryczne orzekanie o umorzeniu zaległości z tytułu zobowiązania podatkowego, które uległo przedawnieniu.

W rozpatrywanej sprawie sytuacja taka nie miała miejsca. W przypadku bowiem zobowiązań powstających z chwilą doręczenia decyzji ustalającej ich wysokość – a do takich należy podatek od spadków i darowizn – pięcioletni termin przedawnienia zobowiązania podatkowego określony w art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, rozpoczyna bieg z końcem roku, w którym upłynął termin płatności podatku. Termin płatności podatku od spadków i darowizn wynosi 14 dni od daty doręczenia decyzji ustalającej jego wysokość (art. 47 § 1 Ordynacji podatkowej). Skarżącej decyzję doręczono w 2009 r.

Nie ulega wątpliwości, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji w obrocie prawnym pozostawała decyzja organu pierwszej instancji ustalająca wysokość obciążającego Skarżąca podatku od spadków i darowizn na kwotę 13.029 zł.

II. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.) Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu (art. 133 § 1 p.p.s.a.).

III. Przepis art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej stanowi, że organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b [bez znaczenia w sprawie – wyj. Sądu], w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Umorzenie zaległości podatkowej powoduje również umorzenie odsetek za zwłokę w całości lub w takiej części, w jakiej została umorzona zaległość podatkowa (§ 2).

Przepisy te mają zastosowanie do podatków i opłat stanowiących dochody jednostek samorządu terytorialnego z mocy art. 18 ust. 1 u.d.j.s.t. Zgodnie zaś z art. 18 ust. 2 tej ustawy, w przypadku pobieranych przez urząd skarbowy podatków i opłat stanowiących w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego, naczelnik tego urzędu może umarzać, odraczać termin zapłaty lub rozkładać na raty należności oraz zwalniać płatnika z obowiązku pobrania bądź ograniczać pobór należności wyłącznie na wniosek lub za zgodą przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego. Wniosek lub zgoda są wydawane w formie postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie (art. 18 ust. 3).

W przypadku podatku od spadków i darowizn, należącego do dochodów gminy (art. 4 ust. 1 pkt 1) lit. a) u.d.j.s.t., podstawowe znaczenie ma zatem zasadnie wskazywane przez organy podatkowe, wynikające z art. 18 ust. 2 u.d.j.s.t. ograniczenie możliwości umorzenia zaległości podatkowych Użyty w tym przepisie zwrot "wyłącznie na wniosek lub za zgodą" jednoznacznie przesądza, że wynikające z art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, uprawnienia do udzielania ulg w spłacie podatków stanowiących dochody jednostek samorządu terytorialnego mogą być realizowane przez organy podatkowe z uwzględnieniem stanowiska organu jednostki samorządu terytorialnego (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 lipca 2002 r. sygn. akt III RN 135/01, OSNP 2003/13/300). Oznacza to, że brak zgody tego organu wyłącza możliwość pozytywnego dla podatnika rozstrzygnięcia wniosku o udzielenie ulgi przez organy podatkowe.

Obowiązek działania na podstawie przepisów prawa nakładał zatem na Naczelnika Urzędu Skarbowego w pierwszej kolejności podjęcie czynności celem uzyskania zgody Prezydenta Miasta na umorzenie zaległości Skarżącej. Organ pierwszej instancji uczynił to przedkładając Prezydentowi Miasta wniosek Skarżącej wraz ze zgromadzonym materiałem dowodowym.

Postanowieniem z [...] września 2009 r. Prezydent Miasta, w sposób nie budzący wątpliwości, nie wyraził zgody na umorzenie zaległości Skarżącej w podatku od spadków i darowizn.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że w stosunku do tej zaległości organy podatkowe mogły jedynie podjąć decyzję o odmowie jej umorzenia, bez względu na własną ocenę zasadności argumentacji podnoszonej przez Skarżącą. W tym zakresie organy podatkowe nie działają w granicach swojego uznania administracyjnego.

Organy podatkowe nie kwestionowały faktu, że sytuacja materialna i rodzinna Skarżącej jest bardzo trudna.

Nie czyni tego również Sąd.

Bez wątpienia szczegółowo opisane we wniosku o umorzenie okoliczności dowodzą, że ograniczone możliwości zarobkowania i konieczność sprawowania stałej opieki nad samotnie wychowywaną, dalece niepełnosprawną córką, znacząco utrudniają Skarżącej właściwe pokierowanie jej sprawami oraz funkcjonowanie w codziennym życiu. Można jedynie przypuszczać, jak wiele wysiłku i samozaparcia wymaga od Skarżącej zachowanie podkreślanego przez nią stanu braku zaległości w bieżących płatnościach, a także zapewnienie córce koniecznej opieki i leczenia.

Tym niemniej zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszały prawa. Jak już Sąd wskazał, ustanowione przepisem ustawy związanie stanowiskiem Prezydenta Miasta, nie pozwalało organom podatkowym na pozytywne rozpatrzenie wniosku Skarżącej.

Dyrektor Izby Skarbowej błędnie podniósł jedynie, że Skarżącej przysługiwało prawo zaskarżenia postanowienia Prezydenta Miasta do sądu administracyjnego.

Zgodnie bowiem z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 marca 2010 r. sygn. akt II FPS 9/09 (ONSAiWSA 2010/3/41), postanowienie przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego w przedmiocie ulgi podatkowej, o którym mowa w art. 18 ust. 3 u.d.j.s.t. nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Sąd administracyjny winien jednak dokonać kontroli jego legalności przy rozpoznawaniu skargi na decyzję dyrektora izby skarbowej, stosownie do art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a.

Oceniając zatem podane przez Prezydenta Miasta uzasadnienie odmowy wyrażenia zgody na umorzenie zaległości podatkowej Skarżącej, Sąd doszedł do przekonania, że w okolicznościach faktycznych rozpatrywanej sprawy, istniejących i znanych temu organowi w dacie wydania postanowienia, jego argumentacja była adekwatna do tych okoliczności .

Istota tej argumentacji sprowadzała się do podkreślenia wyjątkowego charakteru wnioskowanej ulgi oraz porównania kwoty ówczesnej zaległości (13.029 zł) i wartości spadku przypadającego na Skarżącą (218.225 zł, tj. ¼ część działek położonych w W. o łącznej wartości 872.901 zł).

W tej sytuacji stwierdzenie Prezydenta Miasta o konieczności uwzględnienia w ocenie sytuacji materialnej nie tylko bieżących dochodów, ale także stanu majątkowego Skarżącej, który nie wskazywał na brak zdolności do uregulowania zobowiązania, było stwierdzeniem uzasadnionym.

Znana Prezydentowi Miasta, znacznie przekraczająca wysokość podatku, wartość odziedziczonego przez Skarżąca spadku, w skład którego wchodziła także działka niezabudowana, zasadnym czyniła przyjęcie, że możliwe jest uzyskanie przez Skarżącą środków na uiszczenie podatku. Uprawnione było również wnioskowanie, działka ta (o większej wartości) mogła być zbyta bez uszczerbku dla warunków mieszkaniowych Skarżącej i jej córki.

Dopiero w odwołaniu od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego Skarżąca podniosła, że stan prawny tej działki nie jest uregulowany, przy czym wyjaśniła, iż nieruchomość ta nie ma urządzonej księgi wieczystej, a istnieje jedynie zbiór dokumentów. Prezydent Miasta okoliczności tej zatem nie mógł uwzględnić. Nie mógł też wziąć pod uwagę podanego przez Skarżącą w piśmie z 18 listopada 2009 r. faktu, że Sąd Rejonowy odmówił założenia księgi wieczystej ze względu na brak dokumentu potwierdzającego własność działki.

Zważyć przy tym należało, że Skarżąca wnioskowała o zastosowanie ulgi wyjątkowej między innymi przez fakt, iż jest to ulga najdalej idąca – jej zastosowanie oznacza bowiem definitywną rezygnację z dochodzenia należności budżetowych.

Nieuregulowany stan prawny nieruchomości nie jest przeszkodą o charakterze trwałym, aczkolwiek w przypadków sporów osób zainteresowanych z pewnością może być przeszkodą długotrwałą.

W świetle powyższego Sąd uznał, że w okolicznościach faktycznych rozpatrywanej sprawy – istniejących i znanych w dacie decydowania w przedmiocie wyrażenia zgody na umorzenie zaległości podatkowej – postanowienie Prezydenta Miasta odmawiające wyrażenia takiej zgody nie naruszało prawa. Odmowa ta mieściła się w ramach dopuszczalnego uznania administracyjnego.

Skarżąca na poparcie swojego stanowiska i zarzutów skierowanych pod adresem zaskarżonej decyzji przytoczyła poglądy wyrażane w orzecznictwie. Sąd poglądy te podziela. Jednakże w ocenie Sądu wskazane wyżej okoliczności faktyczne i prawne nie pozwalały przypisać organom orzekającym naruszenia prawa, a jak już Sąd wskazał, stwierdzenie naruszenia prawa jest warunkiem wyeliminowania rozstrzygnięcia organu administracji z obrotu prawnego.

W ocenie Sądu nie były również zasadne zarzuty wadliwego uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Dyrektor Izby Skarbowej zgodził się ze Skarżącą co do tego, że jej sytuacja jest trudna. Nie miał zatem powodu, aby polemizować z jej twierdzeniami dotyczącymi tej sytuacji.

Sąd za celowe uznał zwrócenie uwagi na okoliczność, że przepisy prawa nie ograniczają możliwości wielokrotnego składania wniosku o przyznawanie ulg podatkowych. Wniosek taki Skarżąca może ponowić, gdy pojawią się nowe udokumentowane okoliczności, które nie były przedmiotem oceny organów podatkowych, np. dotyczące możliwości spieniężenia udziału spadkowego, a także związane z wysiłkiem i staraniami poniesionymi w związku z częściowym chociażby uregulowaniem należności oraz negatywnymi dla sytuacji Skarżącej i jej córki skutkami, jakie starania te mogły spowodować. Okoliczność, że Skarżąca wnioskowała o umorzenie zaległości nie wyklucza też złożenia wniosku o zastosowanie ulgi innego rodzaju.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił.