Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 418/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 3, art. 134, art. 135, art. 145
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: Art. 2, art. 5
journal: Dz.U. 2016 poz 195
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner Sędziowie WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.) WSA Maria Zawadzka Protokolant Małgorzata Krasowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2017 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej G. P. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 27 stycznia 2017 r., znak [...], po rozpatrzeniu odwołania skarżącej A. Z. (poprzednio noszone nazwisko R.), od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] 2016 r., nr [...], odmawiającej przyznania skarżącej świadczenia wychowawczego na dziecko – N. R., działając na podstawie art. 2 pkt 16, art. 4, art. 5, art. 13 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r. poz. 195) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej powoływanej jako "k.p.a.") utrzymało w mocy decyzję organu l instancji.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym: wyżej opisaną decyzją organ l instancji, po rozpatrzeniu wniosku skarżącej, odmówił przyznania skarżącej świadczenia wychowawczego na dziecko – N. R. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ l instancji wskazał, że skarżąca złożyła w dniu 20 kwietnia 2016 r. wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na dziecko – N. R. W aktach znajduje się wyrok Sądu Okręgowego, orzekający rozwód małżeństwa skarżącej z M. R., z którego wynika, iż wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnim dzieckiem stron – N. R., ur. [...] 2011 r., pozostawia się obojgu rodzicom – A. R. i M. R. Sąd nie określił sposobu utrzymywania kontaktów skarżącej i M. R. z dzieckiem. W wyroku (pkt IV) Sąd kosztami utrzymania i wychowania małoletniej N. R. obciążył oboje rodziców, zobowiązując ich do pokrywania tych kosztów poprzez świadczenia w naturze oraz osobiste starania w utrzymaniu i wychowaniu małoletniej, przy czym tytułem wyrównania udziału powódki w tych kosztach zasądził od skarżącej na rzecz małoletniej N. R. kwotę po sto złotych miesięcznie wraz z ustawowymi odsetkami na wypadek opóźnienia, płatną do rąk pozwanego M. R.

Ponadto na podstawie zebranego materiału dowodowego organ l instancji ustalił, że rodzice dziecka N. R. zawarli porozumienie, mające na celu ustalenie kontaktów matki z dzieckiem wraz z kosztami utrzymania dziecka, w którym ustalono m.in. kontakty z dzieckiem oraz miejsce zamieszkania po rozwiązaniu małżeństwa. Zgodnie z treścią porozumienia, "każdorazowym miejscem pobytu małoletniej N. R. będzie każdoczesne miejsce pobytu jej ojca M. R.". Organ podkreślił, że porozumienie niniejsze nie jest dokumentem zatwierdzonym przez sąd - wobec powyższego, zdaniem organu l instancji, w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania tryb przewidziany w art. 5 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Równocześnie organ wyjaśnił, iż aby można zastosować art. 5 ust. 2 ww. ustawy koniecznym byłoby orzeczenie Sądu o opiece naprzemiennej. Opiekę naprzemienną można orzec zarówno w wyroku rozwodowym, jak i późniejszym, w ramach osobnego postępowania. Orzeczenie opieki naprzemiennej jest możliwe za zgodą obojga rodziców. Aby sąd orzekł opiekę naprzemienną konieczne jest stworzenie szczegółowego planu wychowawczego. Jednakże w przedmiotowej sprawie porozumienie zawarte pomiędzy rodzicami N. R. nie jest dokumentem zatwierdzonym przez Sąd.

Organ l instancji stanął na stanowisku, że nie może rozpatrzyć niniejszej sprawy w oderwaniu od prawomocnego wyroku sądu, który brzmieniem punktu IV sprowadza się do stwierdzenia, iż N. R. przebywa z ojcem M. R. Wynika to z zasądzenia od skarżącej tytułem wyrównania jej udziału w kosztach utrzymania i wychowania kwotę po 100 zł miesięcznie wraz z ustawowymi odsetkami na wypadek opóźnienia, płatną do rąk pozwanego M. R. Organ podkreślił, że w momencie przyznania świadczenia wychowawczego stan faktyczny sprawy - to znaczy ustalenie sytuacji, w jakiej znajduje się strona - musi być jednoznaczny i niebudzący wątpliwości.

Wobec tego organ l instancji zwrócił się do Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania zarówno skarżącej, jak i ojca dziecka. Z dokonanych ustaleń wynika, że opieka nad dzieckiem sprawowana jest przez obojga rodziców i fakt ten nie budzi wątpliwości. Jednakże mając na uwadze wyrok sądowy oraz fakt zamieszkiwania dziecka N. wraz z ojcem M. R., przy jednoczesnym braku orzeczenia opieki naprzemiennej, stanowi - zdaniem organu l instancji - negatywną przesłankę i dlatego skarżąca nie może skutecznie ubiegać się o przyznanie świadczenia wychowawczego na dziecko N. R.

Od przedmiotowej decyzji odwołanie wniosła skarżąca, wnosząc o jej uchylenie, jako rażąco niesprawiedliwej i naruszającej podstawową zasadę społeczną, a mianowicie zasadę równości wobec prawa, wyrażoną w art. 32 Konstytucji RP. Podniosła, że warunki porozumienia co do opieki nad córką są przestrzegane, co potwierdził pracownik socjalny przeprowadzający wywiad w miejscu zamieszkania skarżącej. Pomimo, iż ustalono, że "każdorazowym miejscem zamieszkania dziecka jest miejsce zamieszkania ojca", to stan faktyczny w sprawie jest inny, gdyż zarówno matka, jak i ojciec mają kontakt z dzieckiem w stopniu równym - matka od poniedziałku do środy, ojciec od środy do piątku, a weekendy na przemian, co drugi. Dlatego też, zdaniem skarżącej, należy jej się świadczenie z programu 500 + w wysokości odpowiadającej jej udziałowi w opiece nad córką.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania wskazało, że z akt sprawy wynika, iż małżeństwo skarżącej i M. R. zostało na mocy wyroku Sądu Okręgowego Wydział XI Cywilny-Rodzinny z dnia 26 listopada 2015 r. rozwiązane przez rozwód. W wyroku tym został określony sposób sprawowania władzy rodzicielskiej. Wynika z niego, że sąd powierzył wykonywanie władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom, nie ustalając miejsca zamieszkania małoletniej N. R. Nie orzeczono o utrzymywaniu przez rodziców kontaktów z małoletnią N. R. Sąd zobowiązał także obie strony do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania małoletniej N. R., przy czym tytułem wyrównania udziału powódki w tych kosztach zasądził od skarżącej na rzecz małoletniej N. R. kwotę po 100 zł miesięcznie, płatną z góry do 10-go każdego po sobie następującego miesiąca, z ustawowymi odsetkami na wypadek opóźnienia w płatności którejkolwiek z rat w terminie do rąk pozwanego M. R.

Z akt sprawy wynika, iż wnioskiem z dnia 20 kwietnia 2016 r. skarżąca zwróciła się o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko N. R. Organ l instancji przeprowadził postępowanie mające na celu wykazanie, które z rodziców faktycznie opiekuje się dzieckiem N. R. W wyniku przeprowadzonych wywiadów środowiskowych ustalono, że oboje rodzice sprawują nad nią opiekę. Z akt wynika, iż matka opiekuje się córką od poniedziałku do środy, ojciec od środy do piątku, a weekendy na przemian, co drugi. Zgodnie z ww. wywiadami środowiskowymi oboje rodzice dobrze wywiązują się ze swoich obowiązków.

Analizując akta sprawy Kolegium stanęło na stanowisku, że w niniejszej sprawie matce należało odmówić przyznania prawa do świadczenia wychowawczego. Zgodnie z prawomocnym wyrokiem sądu N. R. przebywa z ojcem M. R. Wynika to z zasądzenia od skarżącej tytułem wyrównania jej udziału w kosztach utrzymania i wychowania kwoty po 100 zł miesięcznie wraz z ustawowymi odsetkami na wypadek opóźnienia, płatną do rąk pozwanego M. R. W tej sytuacji, zdaniem Kolegium, fakt zamieszkiwania dziecka N. wraz z ojcem M. R. przy jednoczesnym braku orzeczenia przez sąd opieki naprzemiennej, stanowi negatywną przesłankę uniemożliwiającą skarżącej skuteczne ubieganie się o przyznanie świadczenia wychowawczego na dziecko N. R. W ocenie Kolegium przyznanie skarżącej świadczenia wychowawczego w praktyce doprowadziłoby do sytuacji, w której w istocie otrzymałaby zwrot wypłacanej do rąk ojca dziecka kwoty 100 zł miesięcznie, zasądzonej w wyroku rozwodowym tytułem wyrównania udziału skarżącej w kosztach utrzymania i wychowania małoletniej N. R.

W odpowiedzi na zarzuty podniesione w odwołaniu Kolegium wskazało, że odmowa przyznania świadczenia wychowawczego, w trybie przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, wynika z faktu zaistnienia w przedmiotowej sprawie przesłanki negatywnej do nabycia przez skarżącą prawa do świadczenia wychowawczego, albowiem sąd w wyroku rozwodowym nie orzekł o opiece naprzemiennej obojga rodziców rozwiedzionych, co oznacza, że nie można dziecka N. R. zaliczyć jednocześnie do rodzin obydwojga rodziców. Natomiast o niekonstytucyjności ustanowionych przepisów prawa orzeka Trybunał Konstytucyjny, a nie organy administracji publicznej, które stosują jedynie obowiązujące prawo. W przedmiotowej sprawie ma zastosowanie ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, która określa warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia.

Na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę skarżąca A. Z.

W ocenie skarżącej organy rozpatrując sprawę całkowicie pominęły stan faktyczny, opierając się jedynie na samym wyroku Sądu Okręgowego, nie biorąc pod uwagę spisanego przed nim (warunek jaki postawiła sędzia orzekająca przed wydaniem wyroku rozwodowego, w którym nie wskazała kto ma wykonywać władzę rodzicielską ani opiekę nad dzieckiem) zawartego między rodzicami "planu wychowawczego". Skarżąca podniosła, że w wyroku określono miejsce pobytu mojego dziecka przy ojcu, a jednym z głównych powodów tego był fakt, iż w tamtej, jak i obecnej chwili skarżąca nie posiadała stałego ani czasowego zameldowania. Taki zapis w wyroku zaniepokoił skarżącą, lecz usłyszała od sędzi, że nie będzie to miało żadnego wpływu na stan faktyczny, który obrazuje bezpośrednio plan wychowawczy. Wynika z niego bowiem, iż opiekę sprawuje skarżąca wspólnie z ojcem dziecka (pół na pół), i w związku z tym ponosi koszty utrzymania dziecka.

Skarżąca podkreśliła, że zajmuje się swoją córką przez połowę czasu, co sprawia iż koszty związane z jej utrzymaniem wynoszą 50 %. Stan prawny wymagał, aby zapisać zamieszkanie dziecka przy jednym rodzicu.

Skarżąca wniosła o uchylenie wadliwych decyzji i przyznanie jej środków z programu 500+, które - w jej ocenie - jej się należą.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, gdyż przeprowadzona kontrola wydanych w tej sprawie decyzji, według wyżej wskazanych kryteriów, doprowadziła Sąd do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie odpowiadają prawu.

Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195, zwanej dalej ustawą o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci).

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy, w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie.

W niniejszej sprawie rodzice N. R. są rozwiedzeni wyrokiem Sądu Okręgowego z którego wynika, iż wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnim dzieckiem stron – N. R., ur. [...] 2011 r., pozostawia się obojgu rodzicom – A. R. i M. R. Sąd nie określił sposobu utrzymywania kontaktów skarżącej A. R. (obecnie Z.) i M. R. z dzieckiem. W wyroku (pkt IV) Sąd kosztami utrzymania i wychowania małoletniej N. R. obciążył oboje rodziców, zobowiązując ich do pokrywania tych kosztów poprzez świadczenia w naturze oraz osobiste starania w utrzymaniu i wychowaniu małoletniej, przy czym tytułem wyrównania udziału powódki w tych kosztach zasądził od skarżącej na rzecz małoletniej N. R. kwotę po sto złotych miesięcznie wraz z ustawowymi odsetkami na wypadek opóźnienia, płatną do rąk pozwanego M. R. Nadto organy ustaliły, że rodzice dziecka N. R. zawarli porozumienie, mające na celu ustalenie kontaktów matki z dzieckiem wraz z kosztami utrzymania dziecka, w którym ustalono m.in. kontakty z dzieckiem oraz miejsce zamieszkania po rozwiązaniu małżeństwa. Zgodnie z treścią porozumienia, "każdorazowym miejscem pobytu małoletniej N. R. będzie każdoczesne miejsce pobytu jej ojca M. R.". Zdaniem organów orzekających w niniejszej sprawie takie porozumienie, nie będąc dokumentem zatwierdzonym przez sąd, nie wywołuje skutku w postaci zastosowania trybu przewidzianego w art. 5 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Równocześnie organ wyjaśnił, iż aby można zastosować art. 5 ust. 2 ww. ustawy konieczne jest orzeczenie Sądu o opiece naprzemiennej.

Nie jest sporne, że strony w istocie sprawują opiekę naprzemienną i że zawarły w tym przedmiocie stosowne porozumienie, które znajduje się w aktach sprawy. Zgodnie z porozumieniem z 26 listopada 2015 r. matka dziecka będzie sprawowała opiekę nad córką od poniedziałku, kiedy to odbierze ją z przedszkola/szkoły do środy, kiedy odprowadzi ją do przedszkola/szkoły, zaś ojciec dziecka będzie sprawował opiekę od środy, kiedy to odbierze dziecko z przedszkola/szkoły do piątku rano, kiedy odprowadzi dziecko do przedszkola/szkoły. Porozumienie reguluje także sprawowanie opieki w weekendy, wakacje letnie, ferie zimowe oraz przerwy od nauki w roku szkolnym. Reguluje także sytuacje, gdy jeden z rodziców nie ma możliwości zapewnienia opieki nad dzieckiem.

W ocenie organów sprawowanie opieki nad dzieckiem przez oboje rodziców nie budzi wątpliwości.

W tym stanie rzeczy zasadnicza kwestia sporna w niniejszej sprawie, wpływająca na ocenę legalności zaskarżonych decyzji, dotyczy ustalenia, na jakiej podstawie organy winny weryfikować tezę strony o sprawowaniu opieki naprzemiennej.

Punkt wyjścia do rozważań stanowi unormowanie art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci i zawarta w nim definicja rodziny. Przepis ten stanowi, że gdy w ustawie mowa jest o rodzinie, oznacza to odpowiednio małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25-go roku życia (...); w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców. W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, gdy rodzice dziecka są rozwiedzeni.

Należy zwrócić uwagę, że pojęcie naprzemiennej opieki nad dzieckiem w związku ze sformułowaniem zawartym w art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci pojawiło się dopiero w przepisach ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, która weszła w życie w 2016 r. po krótkim (dwumiesięcznym) okresie vacatio legis. Ustawa nie zawiera definicji legalnej tego pojęcia, brak go również w unormowaniach kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (k.r.i.o.) czy innych ustaw. Z kolei w związku z odwołaniem się ustawodawcy w powyższym przepisie do orzeczenia sądu należy zwrócić uwagę, że np. z treści art. 58 § 1 k.r.i.o. wynika, że w wyroku orzekającym rozwód sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga małżonków i kontaktach rodziców z dzieckiem oraz orzeka, w jakiej wysokości każdy z małżonków jest obowiązany do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka. Sąd uwzględnia pisemne porozumienie małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie, jeżeli jest ono zgodne z dobrem dziecka. Istotne jest, że z woli ustawodawcy dopiero "w braku porozumienia, o którym mowa w § 1, sąd, uwzględniając prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców, rozstrzyga o sposobie wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie" (art. 58 § 1a k.r.i.o.). Inne przepisy ustaw, które regulują kwestie związane z ustaleniem relacji pomiędzy rodzicami w zakresie opieki nad dzieckiem, także co do zasady stanowią, że sąd rodzinny winien wkroczyć w te relacje dopiero, gdy sami rodzice nie potrafią dojść do porozumienia co do istotnych kwestii związanych ze sprawowaniem opieki. Przepis art. 582 k.p.c. stanowi np., że rozstrzygnięcie o istotnych sprawach dziecka, co do których brak porozumienia pomiędzy rodzicami, może nastąpić dopiero po umożliwieniu rodzicom złożenia oświadczeń, chyba że wysłuchanie ich byłoby połączone z nadmiernymi trudnościami.

Reasumując, powyższe regulacje prawne wskazują, że gdy nie ma takiej potrzeby, sąd nie wkracza w sferę dokładnego uregulowania relacji pomiędzy rodzicami w kwestiach dotyczących opieki nad dzieckiem. O sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywania kontaktów z dzieckiem, którego rodzice nie żyją wspólnie w małżeństwie, w pierwszej kolejności powinni decydować sami rodzice w drodze porozumienia. Wprowadzony w art. 58 § 1 k.r.i.o. wymóg pisemnej formy porozumienia rodziców dotyczy sytuacji, gdy rodzice się rozwodzą.

Już choćby z tego względu nie sposób wymagać, aby osoby ubiegające się w 2016 roku o świadczenie wychowawcze legitymowały się takim orzeczeniem sądu, skoro brak było jakichkolwiek podstaw do orzekania o opiece naprzemiennej.

Czynienie automatycznego założenia, że z opieką naprzemienną mamy do czynienia tylko wówczas, gdy wprost takie orzeczenie znajdzie się w wyroku sądu, jest nieracjonalne i niesprawiedliwe wobec rodziców, którzy sami ustalili taką opiekę bez ingerencji sądu. Przyjęcie takiej wykładni art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w zakresie opieki naprzemiennej byłoby swoistym premiowaniem rodziców, którzy nie potrafią się porozumieć co do opieki nad dziećmi, w stosunku do tych rodziców, którzy są w stanie to uczynić bez ingerencji sądu (tak WSA w Łodzi w sprawie II SA/Łd 766/16, LEX 2187913). Takie zaś postępowanie jest niedopuszczalne, a wręcz godzi w podstawową zasadę równości wobec prawa. Nadto zaprezentowana przez organy orzekające w sprawie wykładnia pojęcia opieki naprzemiennej, o której mowa w ostatnim członie art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci skutkowałaby koniecznością, w każdym przypadku realizowania pieczy nad dziećmi przez oboje rodziców żyjących w rozłączeniu, wystąpienia do sądu powszechnego o wydanie orzeczenia, w którym sąd ten musiałby wprost orzec o opiece naprzemiennej i w taki też sposób ją określić, a przecież kodeks rodzinny i opiekuńczy tego pojęcia nie zawiera.

Mając na uwadze cel ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz regulacje związane z możliwością szybkiego otrzymania wskazanej pomocy, zaprezentowana przez organy wykładnia wskazanego pojęcia, nie znajduje oparcia w racjonalnym odkodowaniu normy wskazanego przepisu. To organy orzekające w sprawie winny same dokonać oceny, czy sprawowana opieka nad dziećmi przez rodziców żyjących w rozłączeniu, stanowi wystarczającą podstawę do rozważenia zaistnienia opieki naprzemiennej, poprzez ustalenie faktycznego zakresu tej opieki wykonywanej przez rodziców w czasie przebywania dzieci u każdego z rodziców (tak WSA w Olsztynie w sprawach II SA/Ol 1323/16, LEX 2189479, II SA/Ol 1304/16, LEX 2189534, podobnie WSA w Gdańsku w sprawie III SA/Gd 1003/16, WSA w Łodzi w sprawie II SA/Łd 766/16 i WSA w Krakowie w sprawie III SA/Kr 1793/16). Uprawnienie, czy wręcz obowiązek organu w tym zakresie wynika z art. 15 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

Ponadto zastosowanie z uwagi na krótki, bo dwumiesięczny okres vacatio legis ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci odmienna wykładnia analizowanych przepisów prowadziłaby do niezmierzonego raczej przez ustawodawcę wykluczenia z kręgu osób uprawnionych do świadczenia znaczącej liczby rodzin, które do tej pory nie poddawały ocenie sądu rodzinnego sposobu pieczy nad dziećmi, gdyż kwestie te regulowały we własnym zakresie, stosownymi porozumieniami. Z tej przyczyny za sprzeczne z regułami poprawnej legislacji uznać należy powiązanie prawa do świadczenia wychowawczego z obowiązkiem legitymowania się orzeczeniem sądu, regulującym władzę rodzicielską za okres, w których na rodzicach obowiązek uzyskania takich regulacji nie ciążył.

Reasumując, brak orzeczenia sądu o opiece naprzemiennej nie wyklucza wniosku o sprawowaniu przez rodziców opieki naprzemiennej. Opieka naprzemienna w dużym uproszczeniu polega nie tylko i wyłącznie na tym, że dziecko określony czas zamieszkuje u matki, a określony u ojca. Istotne jest równie ustalenie intensywności opieki sprawowanej przez każdego z rodziców, jej wymiar czasowy i jakościowy. Jeśli opieka sprawowana jest w porównywalnych zakresach można mówić o opiece naprzemiennej.

Powyższe kwestie powinny stać się przedmiotem rozważań organów w ponownie prowadzonym postępowaniu. Organy winny odnieść się do wskazanych przez skarżącą okoliczności sprawowania przez nią i przez ojca dziecka N. R. opieki naprzemiennej i dokonać ustaleń dotyczących tej kwestii, z uwzględnieniem znajdującego się już w aktach sprawy materiału dowodowego.

Należy też podnieść, że zasądzenie przez sąd alimentów na rzecz dziecka od jednego z rodziców nie dowodzi sprawowania opieki nad dzieckiem przez drugiego rodzica, nie obciążonego tymże obowiązkiem alimentacyjnym w orzeczeniu sądu. Obowiązek alimentacyjny rodziców wobec dziecka stanowi uszczegółowienie ogólnego obowiązku "troszczenia się o fizyczny i duchowy rozwój dziecka" (tak SN w wyroku z 14.11.1997 r., III CKN 217/97, LEX nr 33667).

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że decyzje wydane w niniejszej sprawie przez organy obu instancji są nieprawidłowe, wskutek naruszenia zarówno przepisów postępowania, jak i przepisów prawa materialnego, w stopniu skutkującym konicznością ich uchylenia.

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a.