Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 388/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 125 § 1 pkt 1, art. 133 § 1, art. 174 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędziowie Joanna Kabat-Rembelska (spr.) NSA Cezary Pryca Protokolant Magdalena Rosik po rozpoznaniu w dniu 17 października 2008 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Z. W.-C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 25 czerwca 2007 r. sygn. akt V SA/Wa 1128/07 w sprawie ze skargi Z. W.-C. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 25 czerwca 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 1128/07 oddalił skargę Z. W. - Ch. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2007 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy.

W uzasadnieniu Sąd podał, że Z. W. - Ch. pismem z dnia [...] października 2005 r. zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, motywując wniosek trudną sytuację finansową, która uniemożliwia jej spłatę w ratach należności głównej wraz z odsetkami.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z [...] października 2005 r. odmówił umorzenia odsetek za zwłokę z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, podnosząc, iż w obowiązującym stanie prawnym brak jest podstaw do umorzenia w całości lub w części samych odsetek za zwłokę. Zdaniem organu, z art. 28 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.; powoływanej dalej jako "u.s.u.s.") wynika, że jedynie umorzenie składek powoduje umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty.

Prezes ZUS, rozpatrując ponownie sprawę decyzją z [...] grudnia 2005 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] października 2005 r., podzielając w pełni wyrażone w nim stanowisko.

Na powyższą decyzję Prezesa ZUS skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W..

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z 30 czerwca 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 596/06 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Zdaniem Sądu, z art. 28 ust. 4 u.s.u.s. nie wynika zakaz umarzania samych odsetek. Powołany przepis stanowi, że umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty. Pod pojęciem "składek" należy rozumieć, zgodnie z definicją ustawową zawartą w art. 4 pkt 3 u.s.u.s, składki na ubezpieczenia społeczne osób fizycznych podlegających chociaż jednemu z ubezpieczeń społecznych, o których mowa w art. 1 ustawy, tj. ubezpieczeniu emerytalnemu, ubezpieczeniu rentowemu, ubezpieczeniu w razie choroby i macierzyństwa, ubezpieczeniu z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. W przypadku zatem umorzenia powyższych składek z mocy prawa następuje również umorzenie należnych od nich odsetek za zwłokę. W ocenie Sądu, art. 28 ust. 4 u.s.u.s. nie jest przeszkodą w umarzaniu samych odsetek. Wspomniany przepis w istocie nie reguluje bowiem zakresu przedmiotowego instytucji umorzenia, przewidzianej na gruncie przepisów u.s.u.s., lecz określa skutki, jakie wywołuje umorzenie składek, rozumianych jak wyżej (art. 4 pkt 3 ww. ustawy). Z kolei to, jakie należności mogą być umarzane i na jakich warunkach wynika z art. 28 ust. 1 - ust. 3b, art. 30 i art. 32 u.s.u.s.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważył, że zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład. Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, o czym stanowi art. 28 ust. 2 u.s.u.s.. Natomiast w art. 24 ust. 2 u.s.u.s. wskazano, iż pojęciem "należności z tytułu składek" objęte są "składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata". W takim stanie rzeczy stanowisko o istnieniu braku podstaw prawnych do umarzania samych odsetek za zwłokę Sąd uznał za sprzeczne z normatywnym znaczeniem pojęcia "należności z tytułu składek", które zostało użyte w powołanych wyżej przepisach. Podstawa prawna do umarzania w całości lub w części samych odsetek za zwłokę od składek, w rozumieniu art. 4 pkt 3 u.s.u.s., znajduje się więc w art. 28 ust. 1 i ust. 2 oraz, w przypadku składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, w art. 28 ust. 3a tej ustawy.

W związku z tym Sąd stwierdził, iż art. 28 u.s.u.s. pozwala na umarzanie samych odsetek za zwłokę od wskazanych w nim składek, jak i od składek wskazanych w art. 32 tej ustawy. Organy orzekające w sprawie błędnie interpretując art. 28 u.s.u.s. nie dokonały zatem właściwych (pełnych) ustaleń faktycznych i rozważenia sprawy, tj. oceny czy w przypadku skarżącej wystąpiły przesłanki do umorzenia samych odsetek. Sprawą, którą należało rozstrzygnąć, była sprawa umorzenia tylko i wyłącznie samych odsetek, a w konsekwencji tak ustalenia faktyczne, jak i ocenę prawną należało wiązać i odnosić wyłącznie do tych odsetek.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z [...] listopada 2006 r., odmówił umorzenia odsetek za zwłokę z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, podnosząc, że na podstawie art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, zaś w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła żadna, z wymienionych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., przesłanek dających podstawę do takiego stwierdzenia. Zdaniem organu, brak było także podstaw do umorzenia odsetek od nieopłaconych składek na podstawie art. 28 ust. 3a w związku z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365).

Z. W. - Ch. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy, przedstawiając dokumenty (wynik badania USG z 25 lutego 2006 r., wynik badania w centrum Medycyny Sportowej, kartę informacyjną leczenia szpitalnego matki, kartę informacyjną leczenia szpitalnego wnuka, zaświadczenie lekarskie z 7 listopada 2006 r.), które w jej ocenie, potwierdzają niemożność wykonywania pracy zarobkowej oraz konieczność sprawowania opieki nad obłożnie chorym domownikiem.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z [...] stycznia 2007 r. utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] listopada 2006 r. W uzasadnieniu podzielił stanowisko Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o braku podstaw do umorzenia odsetek od powstałego zadłużenia na podstawie art. 28 ust. 2 i ust. 3 lub 28 ust. 3a u.s.u.s.. Dodatkowo organ zauważył, iż ani strona ani żaden z członków jej rodziny nie legitymuje się orzeczeniem o niezdolności do pracy lub niepełnosprawności. Złożone dokumenty nie świadczą jednoznacznie o aktualnym stanie zdrowia zainteresowanej oraz jej najbliższych. Wprawdzie strona sprawuje faktyczną opiekę nad wnukiem, w związku z pobytem córki w Instytucie Psychiatrii i Neurologii w W., jednakże sytuacja ta ma charakter tymczasowy, więc nie można jej uznać za okoliczność, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r.. Organ podkreślił, że przepis ten odnosi się tylko do niemożliwości wykonywania pracy zarobkowej z powodu choroby osoby zobowiązanej, potwierdzonej orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy lub niepełnosprawności co najmniej w stopniu umiarkowanym, lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny.

Z. W. - Ch. wniosła skargę na powyższą decyzję. Następnie w dniu 21 czerwca 2007 r. złożyła pismo procesowe wraz z załączonymi do niego kserokopiami wniosków o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności dla zainteresowanej oraz jej matki. Na rozprawie w dniu 25 czerwca 2007 r. skarżąca podała, że na 2 lipca 2007 r. ma wyznaczony termin badania przez Komisję ds. Inwalidztwa i Zatrudnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.

W uzasadnieniu wyroku Sąd zauważył, że zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. W art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca wskazał siedem przypadków, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Wyliczenie zawarte w tym przepisie stanowi zamknięty katalog. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje możliwość umorzenia tych należności. Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, że w rozpoznawanej sprawie nie zaistniał żaden z przypadków uznania całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Zdaniem Sądu, Prezes ZUS trafnie uznał, że skoro postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. nie zostało dotychczas zakończone to nie było podstaw do przyjęcia, że zachodzi całkowita nieściągalność.

W ocenie WSA, Prezes ZUS zasadnie uznał, że wniosku skarżącej nie można było także uwzględnić na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s.. W powołanym przepisie ustawodawca dopuścił, w uzasadnionych przypadkach, umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli wykazane zostaną okoliczności związane ze stanem majątkowy i sytuację rodzinną zobowiązanego, z powodu których nie jest on w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Sąd pierwszej instancji zauważył, że skarżąca w tym zakresie powołała się na przesłanki wymienione w § 3 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 rozporządzenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że Prezes ZUS prawidłowo uznał, że wskazane przez skarżącą podstawy umorzenia należności nie wystąpiły. Wniosek taki organ wysnuł na podstawie całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, wszelkich dokumentów złożonych przez zobowiązaną i zebranych z urzędu oraz wszelkich okoliczności podniesionych przez skarżącą. Sąd pierwszej instancji za trafne uznał ustalenie, że w wypadku skarżącej nie zachodzi przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. Jak wynika z oświadczeń skarżącej pozostaje ona we wspólnym gospodarstwie domowym z matką, potrzebującą stałej opieki (ale nie posiadającą orzeczenia o niepełnosprawności) i uzyskującą emeryturę w kwocie 700 zł, małoletnią córką, mężem, który nie łoży na utrzymanie rodziny oraz dorosłą córką i jej dzieckiem. Skarżąca nie ubiegała się o alimenty na rzecz małoletniej córki i nie korzystała z pomocy społecznej, utrzymuje się z pożyczek udzielanych jej przez siostrę. Sąd podzielił stanowisko Prezesa ZUS, że sytuacja finansowa strony jest trudna, jednakże nie wykazała ona w sposób nie budzący wątpliwości, że opłacenie odsetek za zwłokę od powstałego wobec ZUS zadłużenia pozbawiłoby ją oraz jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

W ocenie Sądu, zgromadzony materiał dowodowy, nie dawał również podstaw do przyjęcia, że zachodzi przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, że dla wystąpienia tej przesłanki niezbędne jest nie tylko istnienie przewlekłej choroby zobowiązanego (czy też konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny), ale także skutek tej choroby (i sprawowania tej opieki) w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskiwania dochodu. Sąd pierwszej instancji podzielił ocenę organu, że wprawdzie aktualnie skarżąca w związku z hospitalizacją córki sprawuje opiekę nad wnukiem, jednakże sytuacja ta ma charakter tymczasowy, a wobec tego brak jest podstaw do stwierdzenia, iż zainteresowana wypełnia przesłankę, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r.. Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważył, że konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny winna być odpowiednio udokumentowana zaświadczeniem potwierdzającym występowanie u członka rodziny choroby o charakterze przewlekłym i konieczności sprawowania stałej opieki przez inne osoby. Skarżąca, ani żaden z członków jej rodziny nie legitymują się orzeczeniem o niezdolności do pracy lub niepełnosprawności. Złożona dokumentacja medyczna nie wskazuje jednoznacznie, że osoby, której ona dotyczy wymagają stałej opieki lub że choroba uniemożliwia im wykonywanie pracy. Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko Prezesa ZUS, że złożone przez skarżącą dokumenty nie obrazują aktualnego stanu zdrowia i jego wpływu na zdolność do pracy, sprawność fizyczną i psychiczną oraz zdolność do samodzielnej egzystencji tak strony, jak i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym.

Ponadto WSA wyjaśnił, iż nowe okoliczności powołane przez skarżącą w piśmie procesowym z dnia 21 czerwca 2007 r. oraz nowe dowody dołączone do tego pisma załączone w postaci kserokopii wniosków o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności dla zainteresowanej i jej matki, nie mogły mieć wpływu na ocenę zaskarżonego orzeczenia. Sąd dokonuje bowiem oceny zaskarżonej decyzji mając na względzie stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie jej wydania. Z tego też powodu nie mogło mieć znaczenia w sprawie oświadczenie skarżącej złożone do protokołu rozprawy w dniu 25 czerwca 2007 r., iż na dzień 2 lipca 2007 r. ma ona wyznaczony termin badania przez Komisję ds. Inwalidztwa i Zatrudnienia. Sąd pierwszej instancji zauważył, że wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany przez stronę i każdorazowo będzie on podlegał ocenie właściwego organu. W przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskaniu nowych dowodów skarżąca może wystąpić do Zakładu z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia odsetek od zaległych należności z tytułu składek będzie rozstrzygana przez organ.

Z. W..- Ch. wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku zaskarżając go w całości i domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.. Strona skarżąca, powołując art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej p.p.s.a.), zarzuciła obrazę przepisów postępowania - art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez nie zawieszenie z urzędu postępowania sądowoadministracyjnego w związku z wszczęciem postępowania o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności skarżącej i jej matki A. W. oraz toczącym się postępowaniem egzekucyjnym.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że zaskarżony wyrok został wydany przedwcześnie bez oceny całokształtu okoliczności w sprawie, w szczególności bez uwzględnienia wyników postępowań o orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Zdaniem autora skargi kasacyjnej celowość zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. powinna być analizowana z punktu widzenia wystąpienia w przyszłości przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego, zakończonego zaskarżoną decyzją, jak i przesłanek do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego na skutek rozstrzygnięcia wydanego w innym toczącym się już postępowaniu. Względy ekonomii procesowej przemawiają za tym, aby w takich wypadkach, gdy zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, zawiesić dokonywanie kontroli jej zgodności z prawem, jeśli toczy się już postępowanie dotyczące tej innej decyzji lub orzeczenia sądu.

Autor skargi kasacyjnej wyraził także pogląd, że przed zakończeniem postępowania egzekucyjnego nie było możliwe ustalenie, czy wystąpiła przesłanka umorzenia określona w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. Również z tej przyczyny postępowanie sądowoadministracyjne powinno zostać z urzędu zawieszone do czasu zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej. Zasada ta, wynikająca z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), oznacza, iż to podstawy skargi kasacyjnej, czyli zawarte w niej przyczyny zaskarżenia rozstrzygnięcia determinują zakres jego kontroli.

Naczelny Sąd Administracyjny, poza wypadkami nieważności postępowania, która w tej sprawie nie występuje, nie może z urzędu kontrolować orzeczenia w celu ustalenia innych - poza przedstawionymi w skardze kasacyjnej - wad zaskarżonego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Zgodnie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania stanowi usprawiedliwioną podstawę kasacyjną, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie prawa procesowego, o którym mowa w tym przepisie może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, a więc może polegać na błędnej wykładni przepisu postępowania lub na niewłaściwym jego zastosowaniu.

Skarga kasacyjna oparta na tej podstawie może być uwzględniona jedynie wtedy, gdy uchybienie wojewódzkiego sądu administracyjnego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Użycie w omawianym przepisie słowa "wpływ" oznacza, że należy wykazać, iż pomiędzy uchybieniem procesowym a wydanym w sprawie orzeczeniem zachodzi potencjalny związek przyczynowy.

W ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucono naruszenie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Powołany przepis stanowi, że "Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu: 1) jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym; (...)". Rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego postępowania, jeśli orzeczenie, które zapadnie w tym drugim postępowaniu, będzie stanowić podstawę rozstrzygnięcia w zawieszonym postępowaniu sądowoadministracyjnym. W takim przypadku w sprawie sądowoadministracyjnej występuje zagadnienie wstępne, czyli sytuacja, w której uprzednie rozstrzygnięcie określonego zagadnienia, które występuje w sprawie, może wpływać na wynik postępowania, a tym samym uzasadnia celowość wstrzymania czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym do czasu rozstrzygnięcia tej istotnej kwestii. Przez pojęcie zagadnienia wstępnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym należy rozumieć przeszkodę powstającą lub ujawniającą się w toku postępowania sądowego, której usunięcie jest istotne z punktu widzenia możliwości realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego i ma bezpośredni wpływ na wynik tego postępowania. Jest to zagadnienie odrębne od sprawy sądowoadministracyjnej, na tle której wystąpiło.

Dla wojewódzkiego sądu administracyjnego kwestią wstępną będzie wyłącznie takie zagadnienie, którego rozstrzygnięcie jest niezbędne do sformułowania wypowiedzi o tym, czy zakwestionowany w skardze akt jest zgodny z prawem materialnym, albo czy przy wydaniu aktu nie doszło do takich uchybień formalnych, które mogły mieć wpływ na jego treść.

Według skarżącej naruszenie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. polegało na pominięciu przez Sąd pierwszej instancji istnienia podstawy do zawieszenia postępowania w postaci toczących się postępowań w sprawie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności skarżącej i jej matki oraz postępowania egzekucyjnego prowadzonego w celu ściągnięcia należności z tytułu składek. Zdaniem skarżącej wynik tych postępowań pozwoliłby na pełną ocenę zaskarżonej decyzji pod kątem istnienia przesłanek do umorzenia odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek.

W tym miejscu należy wskazać, że art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zawiera jedną z czterech przesłanek umożliwiających sądowi administracyjnemu zawieszenie postępowania z urzędu. Powołany przepis nie nakłada jednak na sąd obowiązku takiego zawieszenia. Należy zgodzić się z autorem skargi kasacyjnej, który powołał stanowisko wyrażone w piśmiennictwie, że "celowość zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie pkt 1 § 1 art. 125 p.p.s.a. powinna być analizowana z punktu widzenia wystąpienia w przyszłości przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego, zakończonego zaskarżoną decyzją lub innym aktem (...), jak i przesłanek do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego (...)" (M. Niezgódka - Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, Kraków 2006, s. 285).

W niniejszej sprawie okoliczności wskazane wyżej, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie wystąpiły. Należy podkreślić, że postępowania o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności zostały wszczęte wnioskami skarżącej i jej matki Anny W. złożonymi w dniu 18 czerwca 2007 r., a więc po wydaniu zaskarżonej decyzji. Z art. 133 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy. Oznacza to, że sąd rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zmiana stanu faktycznego lub prawnego, która nastąpiła po wydaniu zaskarżonego aktu zasadniczo nie podlega uwzględnieniu. W związku z tym zauważyć należy, że treść orzeczenia o stopniu niepełnosprawności nie mogła mieć wpływu na ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. W szczególności brak było podstaw do przyjęcia, że w toku postępowania administracyjnego doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, co uzasadniałoby uwzględnienie skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Ten ostatnio powołany przepis pozwala na wznowienie postępowania administracyjnego jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Jak już wspomniano orzeczenia o stopniu niepełnosprawności skarżącej i jej matki nie istniały w dniu wydania decyzji, zatem ich późniejsze podjęcie nie mogło mieć żadnego wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji.

Słusznie zatem WSA nie skorzystał z możliwości zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., gdyż orzeczenie o stopniu niepełnosprawności nie miało charakteru prejudycjalnego.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, takiego charakteru nie miał także wynik postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O.. Jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji postępowanie to jest w toku i dotychczas nie stwierdzono braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, a co za tym idzie nie zachodzi całkowita nieściągalność, o której mowa w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. W związku z tym wynik tego postępowania pozostaje bez wpływu na ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji.

Podkreślenia wymaga, na co słusznie zwrócił uwagę WSA, że wniosek o umorzenie odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek może być przez skarżącą ponowiony, jeżeli zaistnieją nowe okoliczności uzasadniające jego złożenie.

Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.

Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznał wniosku, ustanowionego dla skarżącej pełnomocnika z urzędu, o przyznania wynagrodzenia z tytułu udzielonej pomocy prawnej, gdyż o przyznaniu lub odmowie przyznania pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia orzeka w drodze odrębnego postanowienia, wydanego na posiedzeniu niejawnym, referendarz sądowy (art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.) albo sąd w składzie jednego sędziego (art. 16 § 2 p.p.s.a). Na postanowienie wydane w przedmiocie wynagrodzenia pełnomocnika ustanowionego z urzędu przysługuje odpowiednio sprzeciw (art. 259 § 1 i § 2 p.p.s.a.) lub zażalenie (art. 227 p.p.s.a.). W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny uprawniony jest do orzekania w przedmiocie wynagrodzenia dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu, w sprawach należących do właściwości wojewódzkich sądów administracyjnych, w ramach kontroli instancyjnej postanowień rozstrzygających wspomnianą kwestię.