Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 230/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: § 2 ust. 4
journal: Dz.U. 2016 poz 2022
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego  wyposażenia - tekst jedn.
article: art. 2 , art. 61 ust. 10, art. 64, art. 64ea, art. 140aa, art. 140ab ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2022 poz 988
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca) Protokolant po rozpoznaniu w dniu 27 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. R. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 24 marca 2022 r. nr 0601-IGC.48.47.2022.SS w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 24 marca 2022 r., nr 0601-IGC.48.47.2022.SS Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej z dnia 24 stycznia 2022 r., nr 308000-COC-1.5066.149.2021.7.KL, nakładającą na R. R. karę pieniężną w wysokości 5000 zł za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii II.

Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia.

W dniu 10 lipca 2021 r. w Oddziale Celnym w K. podczas przekraczania granicy Rzeczypospolitej Polskiej został poddany kontroli pojazd członowy składający się z dwuosiowego pojazdu silnikowego marki D. o numerze rejestracyjnym [...] oraz trzyosiowej naczepy marki S. o numerze rejestracyjnym [...] Pojazdem przewożony był ładunek niepodzielny w postaci elementów linii technologicznej. Niepodzielność determinowała wysokość ładunku. Podmiotem wykonującym kontrolowany przejazd w ramach międzynarodowego transportu drogowego był skarżący R. R..

W wyniku kontroli parametrów zewnętrznych pojazdu stwierdzono przekroczenie wysokości pojazdu oraz wysokości pojazdu z ładunkiem o 0,07 m, co stanowi przekroczenie o 1,75% dopuszczalnej wysokości wynoszącej 4 m. Wynik pomiaru został opisany w protokole nr [...] Kierowca odmówił podpisania protokołu bez podania przyczyn.

Pomiaru wysokości dokonano przymiarem sztywnym teleskopowym typ N. (nr seryjny [...]), posiadającym świadectwo wzorcowania [...] dnia 7 marca 2018 r.

W trakcie kontroli ustalono, że przejazd kontrolowanego pojazdu wykonywany był z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 988 z późn. zm., dalej powoływanej także jako "p.r.d." lub "ustawa"), polegającym na przejeździe pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia kategorii II, wydanego w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ.

Kierowca pojazdu nie posiadał przy sobie i nie okazał na żądanie upoważnionego do kontroli funkcjonariusza wymaganego zezwolenia kategorii II na przejazd pojazdu nienormatywnego, wydanego dla wykonującego przejazd. Natomiast kierowca okazał zezwolenie kategorii VI nr [...] z dnia 12 stycznia 2021r., wydane na okres 6 miesięcy w terminie od 24 stycznia 2021 r. do 24 lipca 2021 r.

Decyzją z dnia 24 stycznia 2022 r. Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 2 p.r.d. wymierzył skarżącemu R. R. karę pieniężną w wysokości 5000 zł za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym o numerach rejestracyjnych [...] bez zezwolenia kategorii II.

Po rozpatrzeniu sprawy na skutek odwołania skarżącego, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że wymogi dotyczące dopuszczalnych wymiarów, masy i nacisków osi pojazdu uregulowane zostały w ustawie Prawo o ruchu drogowym oraz rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r. poz. 2022 z późn. zm., dalej jako "rozporządzenie w sprawie warunków technicznych").

Stosownie do art. 61 ust. 10 p.r.d. wysokość pojazdu nie może przekraczać 4,00 m. Także w § 2 ust. 4 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych określono, że wysokość pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 12, nie może przekraczać 4,00 m. Zgodnie z § 2 ust. 17 rozporządzenia, w przypadku pojazdu uczestniczącego w ruchu drogowym podstawą sprawdzenia wymagań, o których mowa w ust. 1-16 są wartości rzeczywiste wymienionych wymiarów, z uwzględnieniem art. 61 ust. 6, 7 i 10 ustawy. Dodatkowo organ zaznaczył, że stosownie do § 2 ust. 5 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, wykaz urządzeń i wyposażenia, które nie muszą być uwzględniane przy określaniu wymiarów zewnętrznych pojazdów, określa dodatek 1 do załącznika I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 1230/2012 z dnia 12 grudnia 2012 r. w sprawie wykonywania rozporządzenia (WE) nr 661/2009 Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do wymagań w zakresie homologacji typu dotyczących mas i wymiarów pojazdów silnikowych oraz zmieniającego dyrektywę 2007/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz. Urz. UE L 353 z 21.12.2012, str. 31). Stosownie do art. 2 pkt 24 wymienionego rozporządzenia "wysokość" oznacza wymiar określony w pkt 6.3 normy ISO 612:1978. Zgodnie z Tabelą III-Wysokość pojazdu, zawartą w dodatku 1 do załącznika I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 1230/2012, przy określaniu wysokości pojazdu przystosowanego do przewozu ładunków nie jest brana pod uwagę antena radiowa lub radiowo-nawigacyjna. Dokonując pomiaru rzeczywistej wysokości zespołu pojazdów kontrolujący nie uwzględnili elementów wskazanych w Tabeli III – Wysokość pojazdu do dodatku 1 do załącznika I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 1230/2012.

Wysokość zespołu pojazdów oraz wysokość pojazdu z ładunkiem została zmierzona zgodnie z Polską Normą PN-ISO 612 "Pojazdy drogowe. Wymiary pojazdów samochodowych i pojazdów ciągniętych. Terminy i definicje", a użyty do pomiaru przyrząd spełniał wymogi zawarte w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 21 grudnia 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać przymiary, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz.U. z 2008 r., Nr 2, poz. 3) i nie wykazywał jakichkolwiek usterek lub wad.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że kontrola pojazdu odbyła się na terenie Oddziału Celnego w K. . Natomiast zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1693 z późn. zm.), drogi dojazdowe do ogólnodostępnych przejść granicznych obsługujących ruch osobowy i towarowy bez ograniczeń ciężaru całkowitego pojazdów (zespołu pojazdów) lub wyłącznie ruch towarowy bez ograniczeń ciężaru całkowitego pojazdów (zespołu pojazdów) – zalicza się do dróg krajowych, które są drogami publicznymi w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 1 tej ustawy.

Organ podniósł, że pojazd lub zespół pojazdów, którego wymiary wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, jest stosownie do art. 2 pkt 35a p.r.d. pojazdem nienormatywnym, którego ruch jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia odpowiedniej kategorii (art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d.).

Organ wskazał, że w niniejszej sprawie niekwestionowane przez stronę wyniki pomiarów zewnętrznych wykazały, iż zmierzona wysokość kontrolowanego pojazdu o numerach rejestracyjnych [...] oraz wysokość tego pojazdu z tabunkiem, wyniosła 4,07 m, a więc została przekroczona o 0,07 m (1,75%), w stosunku do normy wskazanej w art. 61 ust. 10 p.r.d. w związku z § 2 ust. 4 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych.

W związku z tym organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że wobec stwierdzonej w protokole kontroli nienormatywności pojazdu na przejazd przedmiotowego pojazdu wymagane było zezwolenie kategorii II, określonej w załączniku nr 1 do p.r.d.

Natomiast w ocenie organu okazane przez kierowcę zezwolenie kategorii VI z dnia 12 stycznia 2021 r., które w świetle art. 12 ustawy z dnia 18 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r., poz. 54) było ważne w dniu przeprowadzenia kontroli, nie uprawniało jednak do przejazdu kontrolowanego pojazdu nienormatywnego.

Organ wyjaśnił, że okazane zezwolenie kategorii VI nr [...] z dnia 12 stycznia 2021 r. uprawnia do przejazdu po drogach publicznych (wykaz dróg krajowych, po których przejazd pojazdu nienormatywnego może być wykonywany został dołączony do zezwolenia) pojazdu nienormatywnego, który spełnia wymagania w zakresie wymiarów, masy oraz nacisków osi określonych w pozycji 6 tabeli "Kategorie zezwoleń na przejazd pojazdu nienormatywnego" załącznika do ustawy Prawo o ruchu drogowym, to jest: a) o szerokości nieprzekraczającej:- 3,4 m dla drogi jednojezdniowej, - 4 m dla drogi dwujezdniowej klasy A, S i GP, b) o długości nieprzekraczającej: -15 m dla pojedynczego pojazdu, - 23 m dla zespołu pojazdów, - 30 m dla zespołu pojazdów o skrętnych osiach, c) o wysokości nieprzekraczającej 4,3 m, d) o rzeczywistej masie całkowitej nieprzekraczającej 60 t, e) o naciskach osi nieprzekraczających wielkości przewidzianych dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej.

Organ podkreślił, że w myśl art. 64c ust. 5 p.r.d., zezwolenie kategorii III uprawnia do poruszania się pojazdami i drogami określonymi dla zezwolenia kategorii II. Poza przytoczonym art. 64c ust. 5 p.r.d. przepisy prawa nie wskazują na możliwość poruszania się pojazdu nienormatywnego, pojazdami i drogami, na podstawie zezwolenia wyższej kategorii, w sytuacji, gdy wystarczające (właściwe) jest zezwolenie niższej kategorii. Zgodnie zaś z art. 64ea p.r.d., w przypadku wykonywania przejazdu pojazdem nienormatywnym na podstawie zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, kategorii innej niż wymagana albo na podstawie zezwolenia kategorii V z przekroczonymi parametrami technicznymi pojazdu lub zespołu pojazdów wskazanymi w tym zezwoleniu, przejazd pojazdu nienormatywnego uznaje się za wykonywany bez zezwolenia. Zezwolenie na przejazd pojazdu nienormatywnego kategorii IV (zezwolenie kategorii VI przed zmianą przepisów wynikającą z ustawy z dnia 18 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw) oprócz zwiększonych limitów w zakresie parametrów zewnętrznych pojazdu, umożliwia przejazd pojazdu nienormatywnego o rzeczywistej masie całkowitej nieprzekraczającej 60 t. W sytuacji, gdy w wyniku kontroli nie zostanie stwierdzone przekroczenie przewidzianych przepisami prawa limitów w zakresie masy całkowitej pojazdu, a jedynie przekroczenie parametrów zewnętrznych (wartości parametrów wskazują, że wystarczające byłoby zezwolenie niższej kategorii niż IV), wówczas przejazd pojazdu nienormatywnego uznawany jest za wykonywany bez zezwolenia. Jednocześnie organ zauważył, że stosownie do art. 64c ust. 6 p.r.d. w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania okazanego zezwolenia kategorii VI nr [...], zezwolenie kategorii VI uprawniało do poruszania się pojazdami i drogami określonymi dla zezwolenia kategorii V.

Organ wskazał jednocześnie, że na podstawie art. 140aa ust. 1 p.r.d. za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia, nakłada się karę pieniężną, której wysokość określa art. 140ab p.r.d. Na mocy art. 140ab ust. 1 pkt 2 p.r.d. za brak zezwolenia kategorii II ustala się karę pieniężną w wysokości 5000 zł. Taka sytuacja ma miejsce w rozpatrywanej sprawie. Z treści art. 140aa ust. 3 p.r.d. wynika, że kara za przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia lub z naruszeniem jego warunków jest zawsze nakładana na podmiot wykonujący przejazd, a w ściśle określonych sytuacjach może być także nałożona na inne podmioty.

W ocenie organu odwoławczego skarżący nie udowodnił zaistnienia okoliczności, które w świetle art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. stanowiłyby podstawę umorzenia postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie wykazano, że strona dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem. Przewoźnik miał świadomość wykonywania przewozu pojazdem nienormatywnym, wyposażył kierowcę w zezwolenie kategorii VI z dnia 12 stycznia 2021 r. Jednakże zezwolenie to nie pozwalało na poruszanie się pojazdem o stwierdzonych parametrach. Podmiot wykonujący przejazd powinien wyposażyć kierowcę w odpowiednie dla konkretnego przewozu zezwolenie określone w przepisach ustawy.

Organ wskazał, że w rozpoznawanej sprawie nie znajdował zastosowania art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d., gdyż przewóz nie dotyczył ładunku, o którym mowa w powołanym przepisie.

W ocenie organu odwoławczego organ pierwszej instancji podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy i poddał analizie cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżący R. R. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie:

I. przepisów proceduralnych, tj. art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 k.p.a., poprzez pozbawioną obiektywizmu i niewyczerpującą analizę zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz stanu prawnego sprawy, która doprowadziła organy obydwu instancji do błędnego wniosku, iż posiadane przez stronę i okazane przez kierowcę zezwolenie na przejazd pojazdem nienormatywnym kategorii VI nie uprawniało do wykonywania przejazdu jednostką transportową poddaną kontroli w dniu 10 lipca 2021 r.;

II. przepisu materialnego zapisanego w szóstym wersie załącznika nr 1 do ustawy Prawo o ruchu drogowym, w brzmieniu z dnia 12 stycznia 2021 r., poprzez jego błędną wykładnię, prowadzącą do niewłaściwego zastosowania, na gruncie niniejszej sprawy przejawiającą się uznaniem, że przejazd pojazdu o wysokości 4,07 m nie mógł być realizowany na podstawie zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym kategorii VI;

III. przepisów materialnych, tj. art. 2 oraz art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez wydanie decyzji opartej o założenie, zgodnie z którym wykonywanie przewozu jednostką transportową o parametrach odpowiednich zarówno dla zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym kategorii III, jak i VI, na podstawie drugiego z tych dokumentów, jest stanem faktycznym wymagającym penalnej reakcji organów państwa, pomimo braku w systemie prawnym jakichkolwiek zakazów mogących przenosić do sfery nielegalnych przejazd wykonywany w takiej sytuacji na podstawie zezwolenia wyższej kategorii.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że parametry skontrolowanego pojazdu były adekwatne zarówno dla zezwolenia kategorii III, jak i VI, przed nowelizacją ustawy Prawo o ruchu drogowym dokonaną ustawą z dnia 18 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw. Skarżący podkreślił, że przed nowelizacją ustawy, to jest przed dniem 13 marca 2021 r. nie było żadnej wyraźniej normy, która zakazywałaby wykonywania przejazdu pojazdem nienormatywnym na podstawie zezwolenia kategorii VI, jeśli dana jednostka transportowa miała jednocześnie parametry odpowiednie dla kategorii III. Dlatego w przypadku równoczesnego wypełniania przez daną jednostkę pojazdową parametrów adekwatnych dla obydwu analizowanych kategorii zezwoleń, realizowany przejazd zyskuje przymiot legalności bez względu na to, czy przewoźnik uzyskał pierwsze, czy też drugie z wymienionych zezwoleń. W związku z tym przejazd z dnia kontroli był legalny, a kierowca nie musiał zostać wyposażony w zezwolenie kategorii III (lub II po zmianie stanu prawnego). Posiadane przez kierowcę zezwolenie kategorii VI powodowało brak możliwości nałożenia sankcji za delikt, którego popełnienie zarzucono skarżącemu.

Powołując się na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa.

Przedmiot kontroli Sądu w niniejszej sprawie stanowiła decyzja wydana na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, nakładająca na skarżącego karę pieniężną w wysokości 5000 zł za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii II.

Na mocy art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d. ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ. Wymiary, masa, naciski osi pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I-V oraz drogi, po których pojazdy te mogą się poruszać, są określone w tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do ustawy (art. 64 ust. 3 p.r.d.).

Zgodnie z treścią tego załącznika zezwolenie kategorii II dotyczy pojazdów nienormatywnych: o naciskach osi i rzeczywistej masie całkowitej nie większych od dopuszczalnych, o szerokości nieprzekraczającej 3,2 m, o długości nieprzekraczającej: - 15 m dla pojedynczego pojazdu, - 23 m dla zespołu pojazdów, o wysokości nieprzekraczającej 4,3 m.

Przepis art. 64 ust. 4 p.r.d. nakłada na kierującego pojazdem nienormatywnym obowiązek posiadania przy sobie i okazywania uprawnionym osobom zezwolenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 powołanego artykułu. Jednocześnie zgodnie z art. 64 ust. 2 p.r.d., zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I.

Na mocy art. 140aa ust. 1 p.r.d. za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej.

Karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący przejazd (art. 140aa ust. 3 pkt 1 p.r.d.). W sytuacjach określonych w pkt 2 i 3 ust. 3 art. 140aa p.r.d. kara pieniężna może być także nałożona na podmiot wykonujący czynności ładunkowe lub podmiot wykonujący inne niż wymienione w pkt 2 czynności związane z przejazdem pojazdu nienormatywnego, w szczególności na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę lub spedytora. Wymaga przy tym podkreślenia, że w świetle treści art. 140 aa ust. 1 i 3 p.r.d. kara pieniężna może być nakładana zarówno na podmiot wykonujący przejazd, jak również na podmioty wymienione w pkt 2 i 3 ust. 3 art. 140aa p.r.d. Odpowiedzialność podmiotu wykonującego przejazd jest niezależna od odpowiedzialności ostatnio wymienionych podmiotów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2021 r., II GSK 993/19).

Przepis art. 140ab w ust. 1 pkt 2 p.r.d. za brak zezwolenia kategorii II-IV przewiduje karę pieniężną w wysokości 5000 zł.

Zgodnie z definicją pojazdu nienormatywnego wyrażoną w art. 2 pkt 35a p.r.d., pojazdem nienormatywnym jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku, wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.

Według art. 61 ust. 10 p.r.d. wysokość pojazdu z ładunkiem nie może przekraczać 4 m. Także w treści § 2 ust. 4 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych przewidziano, że wysokość pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 12, nie może przekraczać 4,00 m.

W rozpoznawanej sprawie w wyniku kontroli pojazdu członowego składającego się z dwuosiowego pojazdu silnikowego oraz trzyosiowej naczepy, stwierdzono przekroczenie rzeczywistej wysokości pojazdu i wysokości pojazdu z ładunkiem, gdyż wysokość ta wynosiła 4,07 m, a zatem przekraczała wysokość dopuszczalną o 1,75 %. Czynności pomiaru parametrów pojazdu, w tym jego wysokości, zostały udokumentowane w protokole kontroli. Jak wynika z protokołu kontroli, pomiaru wysokości w okolicznościach sprawy dokonano przymiarem sztywnym teleskopowym typ firmy N. o długości nominalnej 5 m, działka elementarna 1 mm (nr seryjny [...]), posiadającym świadectwo wzorcowania nr [...] z dnia 7 marca 2018 r., wydane przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w Poznaniu.

Przy określaniu wysokości pojazdu nie wliczono urządzeń i wyposażenia wskazanych w Tabeli III – Wysokość pojazdu, dodatku 1 do załącznika I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 1230/2012 z dnia 12 grudnia 2012 r. w sprawie wykonania rozporządzenia (WE) nr 661/2009 Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do wymagań w zakresie homologacji typu dotyczących mas i wymiarów pojazdów silnikowych oraz zmieniające dyrektywę 2007/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz.U.UE.L.2012.353.31 z dnia 2012.12.21).

Wprawdzie kierujący pojazdem bez podania przyczyny nie podpisał protokołu kontroli, jednakże sposób przeprowadzenia pomiarów oraz ich wyniki nie są w niniejszej sprawie kwestionowane przez skarżącego, który był podmiotem wykonującym przejazd. W świetle wskazanych wyżej dowodów zgromadzonych w sprawie brak także jakichkolwiek podstaw do podważania ustaleń organów w tym zakresie.

Natomiast kwestionując zaskarżoną decyzję skarżący powołuje się na okoliczność posiadania przez kierowcę i okazania w czasie kontroli zezwolenia kategorii VI nr [...], wydanego w dniu 12 stycznia 2021 r. na okres od 24 stycznia 2021 r. do 24 lipca 2021 r. Zgodnie z treścią okazanego dokumentu obejmował on zezwolenie na przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego, który spełnia wymagania w zakresie wymiarów, masy oraz nacisków osi, określone w pozycji 6 tabeli "Kategorie zezwoleń na przejazd pojazdu nienormatywnego" załącznika do ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym. Wraz z zezwoleniem wydano wykaz dróg krajowych, po których przejazd pojazdu nienormatywnego może być wykonywany.

W związku z tym wyjaśnić należy, że ustawą z dnia 18 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 54), która weszła w życie z dniem 13 marca 2021 r., dokonano nowelizacji ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zmiany dotyczyły między innymi kategorii zezwoleń na przejazd pojazdów nienormatywnych oraz wysokości kar administracyjnych za przejazd takich pojazdów bez odpowiedniego zezwolenia. W rozpoznawanej sprawie kontrola miała miejsce w dniu 10 lipca 2021 r., a więc już po nowelizacji ustawy Prawo o ruchu drogowym, w związku z czym sprawę należało rozpatrywać w oparciu o nowe brzmienie przepisów tej ustawy. Zgodnie jednak z przepisem art. 12 ustawy zmieniającej, zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego, o których mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 zmienianej ustawy Prawo o ruchu drogowym, obejmujące zezwolenie na przejazd pojazdu o wymiarach lub masie całkowitej przekraczających dopuszczalne wielkości, wydane przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, zachowują ważność przez okres, na jaki zostały wydane.

Zatem okazane przez kierowcę do kontroli zezwolenie kategorii VI sprzed nowelizacji ustawy Prawo o ruchu drogowym było ważne w dniu kontroli. Okoliczność ta nie była kwestionowana przez organy rozstrzygające w niniejszej sprawie. Jednakże w ocenie organów obu instancji okazane zezwolenie nie było odpowiednie, gdyż w okolicznościach sprawy wymagane było zezwolenie kategorii II – według numeracji przewidzianej w załączniku nr 1 do ustawy Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu od dnia 13 marca 2021 r.

W myśl zaś art. 64ea p.r.d. w przypadku wykonywania przejazdu pojazdem nienormatywnym na podstawie zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, kategorii innej niż wymagana albo na podstawie zezwolenia kategorii V z przekroczonymi parametrami technicznymi pojazdu lub zespołu pojazdów wskazanymi w tym zezwoleniu, przejazd pojazdu nienormatywnego uznaje się za wykonywany bez zezwolenia.

Wskazując na powyższy przepis organy uznały, że zachodzą podstawy do nałożenia na skarżącego kary za wykonywanie przejazdu pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia kategorii II, gdyż skarżący wykonywał przejazd pojazdem nienormatywnym na podstawie zezwolenia kategorii VI (według numeracji kategorii sprzed 13 marca 2021 r.), to jest kategorii innej niż wymagana kategoria II po nowelizacji ustawy.

Wbrew zarzutom podniesionym w skardze uznać należy, że stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji pozostaje w zgodzie z przepisami prawa.

W pierwszym rzędzie wskazać należy, że właśnie przywołany wyżej przepis art. 64ea p.r.d. stanowi wyraźny zakaz posługiwania się podczas wykonywania przejazdu pojazdem nienormatywnym zezwoleniem kategorii innej niż wymagana. Zasada wyrażona w tym przepisie obowiązywała już przez zmianą ustawy – Prawo o ruchu drogowym dokonaną z dniem 13 marca 2021 r. i obowiązuje nadal.

Obowiązywanie wskazanej zasady wzmacnia przytoczony także w zaskarżonej decyzji przepis art. 64c ust. 5 p.r.d. W obecnym brzmieniu przepis ten przewiduje, że zezwolenie kategorii III uprawnia do poruszania się pojazdami i drogami, określonymi dla zezwolenia kategorii II.

Przed dniem 13 marca 2021 r. przepis art. 64c ust. 5 p.r.d. stanowił, że zezwolenie kategorii IV uprawnia do poruszania się pojazdami i drogami, określonymi dla zezwolenia kategorii III. Jednocześnie przed dniem 13 marca 2021 r. obowiązywał ust. 6 art. 64c p.r.d., który stanowił, że zezwolenie kategorii VI uprawnia do poruszania się pojazdami i drogami, określonymi dla zezwolenia kategorii V.

Zmiana z dniem 13 marca 2021 r. brzmienia ust. 5 art. 64c p.r.d. oraz uchylenie ust. 6 tego artykułu wynikały z przewidzianej nowelizacją zmiany w zakresie liczby, numeracji i opisu kategorii zezwoleń, w tym w istocie połączenia dotychczasowych kategorii V i VI w jedną kategorię IV. Nowelizacja miała związek ze zniesieniem obowiązku uzyskiwania zezwoleń na przejazd pojazdu o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t.

Jednakże treść art. 64c ust. 5 p.r.d. przed zmianą i po zmianie ustawy, a także obowiązujący przez zmianą ust. 6 art. 64c p.r.d. to jedyne wyjątki, w których ustawa dopuszczała lub aktualnie dopuszcza możliwość poruszania się pojazdu nienormatywnego, pojazdami i drogami, na podstawie zezwolenia kategorii innej niż wymagana, a mianowicie określonej kategorii wyższej, w ramach obowiązującej numeracji, w sytuacji, gdy wystarczające jest zezwolenie określonej kategorii niższej.

Wskazane wyjątki potwierdzają zatem ogólną regułę wynikającą z art. 64ea p.r.d. Jednocześnie w sprawie nie budzi wątpliwości, że wyjątki te nie odnoszą się do okoliczności sprawy, w której skarżący posiadał wydane przed nowelizacją ustawy zezwolenie kategorii VI (po nowelizacji mieszczącej się w kategorii IV), które w świetle przytoczonych przepisów art. 64c p.r.d. nie mogło zastąpić zezwolenia obecnej kategorii II (odpowiadającej kategorii III przed nowelizacją).

Zwrócić także należy uwagę na podstawowy przepis art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d., wedle którego ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii. Już z tego przepisu wynika zatem, że kategoria zezwolenia musi być odpowiednia.

O rodzaju odpowiedniej kategorii zezwolenia decydują wymiary, masa i naciski osi pojazdów nienormatywnych, co wynika z treści art. 64 ust. 3 p.r.d. oraz treści tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do ustawy, a także formularza wniosku o wydanie zezwolenia stanowiącego załącznik do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2021 r. w sprawie zezwoleń na przejazd pojazdów nienormatywnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 212) i formularza wniosku o wydanie zezwolenia stanowiącego załącznik do obowiązującego wcześniej rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 22 czerwca 2012 r. w sprawie zezwoleń na przejazd pojazdów nienormatywnych (Dz. U. z 2012 r., poz. 764). W tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do ustawy określone są także drogi, po których pojazdy posiadające stosowne zezwolenie mogą się poruszać.

W świetle zapisów w tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do ustawy Prawo o ruchu drogowym nieuprawnione jest stanowisko skarżącego, że pojazd członowy poddany kontroli w dniu 10 lipca 2021 r. miał parametry właściwe dla obu kategorii zezwoleń, to jest zezwolenia kategorii VI przed nowelizacją ustawy oraz zezwolenia kategorii II po nowelizacji (kategorii III przed nowelizacją).

Zgodnie z załącznikiem nr 1 do p.r.d. w brzmieniu sprzed nowelizacji zezwolenie kategorii VI uprawniało do przejazdu pojazdu nienormatywnego: a) o szerokości nieprzekraczającej 3,4 m dla drogi jednojezdniowej, 4 m dla drogi dwujezdniowej klasy A, S i GP, b) o długości nieprzekraczającej 15 m dla pojedynczego pojazdu, 23 m dla zespołu pojazdów, 30 m dla zespołu pojazdów o skrętnych osiach, c) o wysokości nieprzekraczającej 4,3 m, d) o rzeczywistej masie całkowitej nieprzekraczającej 60 t, e) o naciskach osi nieprzekraczających wielkości przewidzianych dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t. Zezwolenie kategorii VI uprawniało do przejazdu pojazdu nienormatywnego po drogach krajowych (zgodnie z wykazem dróg, o którym mowa w art. 64c ust. 8).

Natomiast zgodnie z załącznikiem nr 1 do p.r.d. w brzmieniu po nowelizacji zezwolenie kategorii II uprawnia do przejazdu pojazdu nienormatywnego: o naciskach osi i rzeczywistej masie całkowitej nie większych od dopuszczalnych, o szerokości nieprzekraczającej 3,2 m, o długości nieprzekraczającej: - 15 m dla pojedynczego pojazdu, - 23 m dla zespołu pojazdów, o wysokości nieprzekraczającej 4,3 m. Zezwolenie kategorii II uprawnia do przejazdu pojazdu nienormatywnego po drogach publicznych. Analogiczne zapisy zawierał załącznik nr 1 do ustawy przed nowelizacją w odniesieniu do zezwolenia kategorii IIII.

Wprawdzie więc w przypadku kategorii VI przed nowelizacją oraz kategorii II po nowelizacji (kategorii III przed nowelizacją) zezwolenie przewiduje tożsame zwiększenie limitu wysokości pojazdu – do wysokości nieprzekraczającej 4,3 m, jednakże zezwolenie dawnej kategorii VI przewidziane jest dla pojazdu o rzeczywistej masie całkowitej wyższej niż normatywna i zarazem nieprzekraczającej 60 t. W sprawie nie budzi natomiast wątpliwości, że przeprowadzona kontrola nie wykazała nienormatywności w zakresie rzeczywistej masy całkowitej skontrolowanego pojazdu, a jedynie w zakresie jego wysokości. Trafnie zwrócono na to uwagę w zaskarżonej decyzji.

W konsekwencji zaś uprawnione było uznanie, że wydane skarżącemu przed nowelizacją zezwolenie kategorii VI, którym dysponował kierujący pojazdem, nie było zezwoleniem odpowiednim w rozumieniu art. 64ust. 1 pkt 1 p.r.d. Jak wyjaśniono zaś już wyżej, poza wyjątkiem przewidzianym w art. 64c ust. 5 p.r.d., posiadanie zezwolenia innej kategorii, także wyższej niż wymagana, oznacza, że podmiot nie legitymuje się zezwoleniem, bowiem art. 64ea p.r.d. wyraźnie wskazuje, że taki przejazd uznaje się za wykonywany bez zezwolenia.

W świetle powyższych rozważań bezpodstawne są sformułowane w skardze zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego. Wydając zaskarżoną decyzją organ dokonał bowiem prawidłowej wykładni przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym, w tym zapisów zawartych pod lp. 6 załącznika nr 1 do tej ustawy w brzmieniu przed nowelizacją. W oparciu o właściwą wykładnię przepisów prawa organ wyprowadził trafny wniosek, iż w okolicznościach sprawy przejazd skontrolowanego pojazdu o wysokości 4,07 m, a zarazem normatywnej masie całkowitej, nie mógł być realizowany na podstawie wydanego przed dniem 13 marca 2021 r. zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym kategorii VI. Posiadane przez stronę i okazane przez kierowcę zezwolenie kategorii VI nie uprawniało do wykonywania przejazdu jednostką transportową poddaną kontroli w niniejszej sprawie.

Przejazd pojazdem nienormatywnym na podstawie zezwolenia kategorii innej niż wymagana musiał być zatem, zgodnie z art. 64ea p.r.d., uznany za przejazd wykonywany bez zezwolenia. W okolicznościach sprawy brak było wymaganego zezwolenia kategorii II.

Natomiast przejazd wykonywany bez zezwolenia jest penalizowany przez ustawodawcę stosownie do art. 140ab p.r.d., który w ust. 1 pkt 2 przewiduje za brak zezwolenia kategorii II karę pieniężną w wysokości 5000 zł. Taka też kara została nałożona na skarżącego.

W konsekwencji nieuprawniony był zarzut naruszenia art. 2 Konstytucji RP i wyrażonej w tym przepisie zasady demokratycznego państwa prawnego, gdyż kara została nałożona na skarżącego w oparciu o prawidłowo zastosowane przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym. Analogicznie należy ocenić zarzut naruszenia art. 7 Konstytucji RP, bowiem w myśl tego przepisu organy administracji publicznej mają obowiązek działać na podstawie i w granicach prawa, które to warunki zostały w sprawie spełnione.

Trafnie również stwierdzono w zaskarżonej decyzji, że skarżący w toku postępowania nie wykazał okoliczności, które uzasadniałyby umorzenie postępowania administracyjnego na podstawie 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. Zgodnie z art. 140aa ust. 4 p.r.d. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot, wykonujący przejazd:

a) dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem,

b) nie miał wpływu na powstanie naruszenia, lub

2) rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu w przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna.

Bez wątpienia art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d. nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie.

Natomiast art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d., jako stanowiący wyjątek od generalnej zasady odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz, musi być interpretowany ściśle. Dochowanie należytej staranności oznacza, że podmiot wykonujący przejazd uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać przy organizacji przewozu, a jedynie wskutek niezależnych od niego okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń, na które nie miał wpływu, doszło do naruszenia prawa. Skarżący, będąc przedsiębiorcą zajmującym się profesjonalnie przewozem ładunków po drogach publicznych, powinien znać przepisy normujące ruch pojazdów nienormatywnych i zasady przewozu ładunków. Mimo to, skarżący nie zastosował się do przepisów wyznaczających określone kategorie zezwoleń na przejazd pojazdem nienormatywnym. Skarżący ani w skardze, ani w trakcie postępowania administracyjnego nie powoływał żadnych okoliczności, które mogłyby go zwolnić z odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie. Samo przekonanie strony o wyposażeniu kierowcy w zezwolenie odpowiedniej kategorii w żadnym razie nie jest wystarczające do uwolnienia się skarżącego od odpowiedzialności na podstawie omawianego przepisu.

Z przyczyn omówionych już wyżej na uwzględnienie nie zasługiwały również podniesione w skardze zarzuty naruszenia w kontrolowanym postępowaniu przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Wydając zaskarżoną decyzję organ wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności sprawy i zgromadził pełny materiał dowodowy, który poddał wszechstronnej i logicznej ocenie. Tym samym nie znajduje również podstaw zarzut obrazy wyrażonej w art. 8 k.p.a. zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.

W ocenie Sądu organ ustalił stan faktyczny prawidłowo, uwzględniając wszystkie przeprowadzone w sprawie dowody, wyjaśnił procedurę dokonania pomiaru wysokości pojazdu, opisał także cechy przyrządu użytego do pomiaru. W uzasadnieniu decyzji organ zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. wskazał dowody, na których się oparł. Uzasadnienie prawne decyzji zawiera szczegółowe wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. Nie zachodziły zatem podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. W związku z tym i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.) Sąd oddalił skargę.

Sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt niniejszej sprawy, wniosek taki został złożony przez organ w odpowiedzi na skargę, a skarżący nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.