Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 677/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-04-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Barbara Adamiak Sędziowie NSA Andrzej Jurkiewicz del. WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz (spr.) Protokolant Anna Krakowiecka po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 stycznia 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 1414/07 w sprawie ze skargi Z. S. i S. S. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania za nieruchomość oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 stycznia 2008r. sygn. akt I SA/Wa 1414/07 oddalił skargę Z. S. i S.

S. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] czerwca 2007 r.

wydaną w sprawie odmowy ustalenia odszkodowania za nieruchomość.

Przedstawiając w uzasadnieniu stan faktyczny sprawy Sąd pierwszej instancji

wskazał, że Z. S. i S. S. w dniu [...] grudnia 2005 r.

wystąpili o ustalenie i wypłatę odszkodowania za grunt oznaczony jako część

działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...] w obrębie B. w Gminie

S., oznaczony uprzednio jako działka nr [...] o powierzchni [...] m2.

Podali przy tym, że w sprawie pierwszy wniosek złożyli już [...] stycznia 1995r.

Starosta Warszawski Zachodni decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. odmówił

ustalenia odszkodowania za wymienioną wyżej nieruchomość. Wskazał, że

została ona wywłaszczona na podstawie orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w

m.st. Warszawie z dnia [...] lutego 1955 r. w trybie przepisów dekretu z dnia

26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych

dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. nr 4, poz.

31). Wywłaszczenie nastąpiło na rzecz Huty Warszawa w budowie pod linię

kolejową. Orzeczeniem z dnia [...] czerwca 1955 r. Prezydium Rady Narodowej w

m.st. Warszawie orzekło o odszkodowaniu za wywłaszczoną nieruchomość na

rzecz jej dotychczasowego właściciela – J. S. w kwocie [...] zł.

Wobec niestawienia się wierzyciela w ustawowym terminie po odbiór

przyznanego odszkodowania, zostało ono na wniosek Huty Warszawa z dnia [...]

marca 1957 r. wpłacone do depozytu sądowego Sądu Powiatowego dla m.st.

Warszawy.

Organ wskazał na fakt wywłaszczenia i ustalenia odszkodowania za

wywłaszczoną nieruchomość, a także na przepis art. 37a ust. 1 ustawy z dnia

8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji

przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. nr 84, poz.

948). Wskazany przepis stanowi podstawę uwłaszczenia PKP z mocy prawa, za

odszkodowaniem, z dniem 1 czerwca 2003 r., gruntami wchodzącymi w skład linii

kolejowych, pozostających w dniu 28 lutego 2003 r. we władaniu PKP S.A.,

które nie stanowią własności Skarbu Państwa lub jednostek samorządu

terytorialnego. Sporny grunt będący obecnie częścią działki ew. nr [...] w

obrębie B. stanowi własność Skarbu Państwa na podstawie

orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia [...] lutego 1955r. i postanowienia Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy z dnia [...] stycznia

1996 r. sygn. akt [...].

W tym stanie rzeczy żądanie wnioskodawców nie znajduje podstaw prawnych.

Z. S. i S. S. wnieśli odwołanie, w którym podkreślili,

że decyzja Starosty jest dla nich krzywdząca, ponieważ wysokość

odszkodowania ustalonego w 1955 r. nie stanowiła godziwego i słusznego

odszkodowania.

Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. utrzymał w mocy decyzję organu niższej instancji. Organ odwoławczy

zaznaczył, że ustalone odszkodowanie, wobec nieodebrania go przez

wywłaszczonego, zostało złożone do depozytu sądowego, co - stosownie do art.

470 Kodeksu cywilnego - ma takie same skutki prawne jak spełnienie

świadczenia. Spełnienie świadczenia zaś powoduje, że żądanie ponownego

ustalenia odszkodowania jest bezpodstawne. Wojewoda uznał, że w ramach tego

postępowania brak jest podstaw do ustosunkowywania się do zarzutów

dotyczących wysokości odszkodowania ustalonego w 1955 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Z.

S. i S. S. wnieśli o ponowne rozpoznanie sprawy, wydanie

postanowienia nakazującego organowi wypłatę należnego i słusznego

odszkodowania. Wnieśli również o powołanie biegłego celem dokonania oceny,

czy odszkodowanie zostało właściwie obliczone.

Przechodząc do rozważań Sąd pierwszej instancji wskazał, że w związku z

wywłaszczeniem nieruchomości przyznane zostało właścicielowi odszkodowanie w

kwocie [...] zł, do wypłaty którego zobowiązana została Huta Warszawa w

budowie. Odszkodowanie to wobec niezgłoszenia się po jego odbiór wierzyciela

zostało złożone, na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego dla m.st.

Warszawy, do depozytu sądowego. Świadczenie odszkodowawcze zostało zatem

zrealizowane zgodnie z art. 470 k.c. Skoro więc o odszkodowaniu za

nieruchomość organ administracji już ostatecznie orzekł i odszkodowanie to

zostało wypłacone, to nie można orzec ponownie o odszkodowaniu za tę samą

nieruchomość. Jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest

określona w art. 16 k.p.a. zasada trwałości ostatecznej decyzji

administracyjnej, która stanowi, że dopóki decyzja ostateczna nie zostanie

usunięta z obrotu prawnego, w jednym z przewidzianych przez prawo procesowe

trybów nadzwyczajnych, dopóty stosunek prawny powstały na jej podstawie

wiąże strony postępowania oraz organ. Decyzja wydana w tej samej sprawie

byłaby dotknięta wadą nieważności na mocy art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji w sprawie powinna zostać wydana decyzja o umorzeniu postępowania, a nie decyzja merytoryczna o odmowie ustalenia

odszkodowania. Uznać jednak trzeba, że uchybienie to nie miało wpływu na

wynik sprawy, ponieważ zarówno umorzenie postępowania, jak i odmowa

ustalenia odszkodowania sprowadzają się w istocie do tego, że wniosek

skarżących o ustalenie odszkodowania nie mógł odnieść oczekiwanego skutku.

Jako podstawę prawną wyroku Sąd powołał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia

2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr

153, poz. 1270 ze zm.) - w skrócie p.p.s.a.

Stefan Skowroński, reprezentowany przez radcę prawnego H.

G., zaskarżył opisany wyrok do Naczelnego Sądu

Administracyjnego. W skardze kasacyjnej domagał się uchylenie wyroku oraz

decyzji organów administracji publicznej wydanych w pierwszej i drugiej

instancji. Ponadto wniósł o rozstrzygnięcie w zakresie kosztów sądowych.

Skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie prawa procesowego, tj. art. 145 § 1

pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 9 i art. 104 § 2 k.p.a.

Wskazał, że organ odwoławczy nie ustosunkował się do kwestii ustalenia wysokości odszkodowania przyznanego w 1955 r. Tym samym decyzja Wojewody nie rozstrzygała sprawy co do jej istoty.

Błędów popełnionych w toku postępowania administracyjnego nie usunął Sąd

pierwszej instancji i tym samym naruszył art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

W ocenie skarżącego powyższe uchybienia miały istotny wpływ na

rozstrzygnięcie sprawy.

Odpowiedź na skargę kasacyjną sformułowała [...] Spółka z o. o. wnosząc o jej oddalenie. Zdaniem Spółki Sąd pierwsze instancji prawidłowo

ocenił decyzje organów administracyjnych. Zwróciła uwagę, że przedmiotem

postępowania nie było sprawdzenie prawidłowości kwoty odszkodowania, a

przyznanie kolejnego odszkodowania za tę samą nieruchomość.

Agencja [...] S.A. z siedzibą w Warszawie w piśmie z dnia [...] kwietnia 2009 r. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej, przyłączając się do stanowiska przedstawionego przez Spółkę [...].

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionej podstawy.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeśli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej i wyłącznie w granicach wyżej określonych może rozpatrywać wniesioną skargę kasacyjną.

Skarga kasacyjna wniesiona w rozpoznawanej sprawie została oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, zarzucając w ramach tej podstawy kasacyjnej naruszenie art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 9 i art. 104 § 2 k.p.a.

Przepis art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Stwierdzenie wydania decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, o którym mowa w cytowanym wyżej przepisie, jest samoistnym rozstrzygnięciem. Uwzględnienie skargi przez stwierdzenie wydania decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa może nastąpić w sytuacji, w której istnieją podstawy do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu, jednakże jego wzruszenie w takim trybie nie może nastąpić ze względu na upływ czasu (art. 146§ 1 i art. 156 § 2 k.p.a.), bądź z uwagi na powstanie w wyniku decyzji nieodwracalnych skutków prawnych (art. 156 § 2 zdanie ostatnie k.p.a.).

W rozpoznawanej sprawie omawiany przepis nie mógł stanowić podstawy rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji. Kontroli Sądu poddana została decyzja odmawiająca ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, gdyż ustalenie tego odszkodowania zostało dokonane ostateczną decyzją z dnia [...] czerwca 1955 r. Autor skargi kasacyjnej nie wskazuje, aby istniały podstawy do wznowienia postępowania zakończonego decyzją Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] czerwca 2007 r., bądź stwierdzenia nieważności tej decyzji. Skarga kasacyjna dotyczy zwykłego naruszenia, w ocenie strony skarżącej, art. 7, art. 9 i art. 104 § 2 k.p.a. Takie naruszenie przepisów postępowania przez organy w toku postępowania administracyjnego oceniane może być wyłącznie w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., jednakże naruszenia tego przepisu skarżący kasacyjnie nie zarzucił.

Zatem orzekając w granicach skargi kasacyjnej należało sformułowany w niej zarzut uznać za niezasadny.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.