Postanowienie WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 200/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2016-04-21 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Przyznano prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od opłat sądowych ponad kwotę
Odmówiono przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych p o s t a n a w i a 1. przyznać J. J. prawo pomocy poprzez zwolnienie go od każdej opłaty sądowej ponad kwotę 100 (sto) złotych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.


UZASADNIENIE

Skarżący w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł, złożył formularz PPF wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie jego skargi na wskazaną w sentencji decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

Ze złożonego formularza wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną, trójką dzieci w wieku 21, 24 i 32 lat oraz 7-letnim wnukiem. Rodzina utrzymuje się z renty skarżącego (850 zł netto), uzyskiwanego przez niego wynagrodzenia za pracę (1340 zł netto) oraz dochodu z gospodarstwa rolnego o pow. 4,54 ha fiz. Cała rodzina zamieszkuje w domu o pow. 120 m2, wartości [...] zł.

Z posiadanych środków skarżący spłaca kredyt - [...] zł rata miesięczna, pożyczkę - [...] zł rata miesięczna oraz uiszcza opłaty związane z utrzymaniem domu: gaz - [...] zł, energia elektryczna - [...] zł, internet, telewizja, telefon - [...] zł, żywność - [...] zł oraz ponosi koszty leczeniem - [...] zł.

Referendarz sądowy zważył, co następuje:

Rozpoznanie wniosku strony o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i jednocześnie ustanowienie adwokata sprowadza się do ustalenia czy w niniejszej sprawie spełniona jest przesłanka określona w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. Zgodnie bowiem z treścią powołanego przepisu przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym - obejmującym zwolnienie od opłat sądowych i ustanowienie adwokata - może być przyznane osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek - nawet najmniejszych - kosztów postepowania. Dlatego też prawo pomocy w zakresie całkowym przyznawane powinno być jedynie osobom rzeczywiście ubogim, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są lub mają ograniczone środki do życia (por. postanowienie NSA z dnia 18 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 162/11 - Lex nr 786724). Dlatego też prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym może być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Tylko bowiem w takim przypadku istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, Lex nr 393645). Zgodnie również z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku, tj. w sytuacji ubóstwa. Strona będąca osobą fizyczną powinna natomiast partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę.

Dokonana w sprawie analiza sytuacji finansowej strony skarżącej nie daje podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku w całości. Zdaniem oceniającego skarżący spełnia bowiem wyłącznie wymóg warunkujący przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia go z obowiązku uiszczenia każdej opłaty sądowej ponad kwotę 100 złotych.

Zważenia bowiem wymaga, iż w rozpoznawanej sprawie, ze względu na jej przedmiot, wysokość wpisu od skargi wynosi 500 zł. Natomiast w razie niekorzystnego dla strony rozstrzygnięcia i zamiaru jego zaskarżenia może zaistnieć konieczność uiszczenia przez stronę opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł, za doręczenie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem oraz wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 250 zł.

Uwzględniając zatem wskazaną wysokość wpisu od skargi w zestawieniu z sytuacją finansową strony oraz fakt, że uiszczenie tej opłaty jest warunkiem niezbędnym rozpoznania skargi strony przez Sąd zasadnym jest pokrycie kosztów postępowania w części przekraczającej kwotę 100 zł z budżetu państwa. Innymi słowy zestawienie kosztów postępowania, częściowo ewentualnych i odroczonych w czasie z możliwościami finansowymi strony skarżącej prowadzi do wniosku, iż zbyt dużym obciążeniem dla niej byłoby wyłącznie uiszczenie wpisu od skargi w pełnej wysokości, tj. 500 zł. Przedstawiona przez stronę sytuacja dochodowa nie pozwala jednak na zwolnienia jej z kosztów w większym zakresie. Sytuacja ta nie jest bowiem na tyle zła, aby istniała konieczność zniesienia obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w szerszym lub pełnym zakresie.

Jak bowiem wynika z treści oświadczeń strona prowadzi gospodarstwo domowe z żoną, trójką pełnoletnich dzieci oraz wnukiem. Rodzina utrzymuje się z renty oraz wynagrodzenia za pracę skarżącego oraz uprawy gospodarstwa rolnego o pow. 4,54 ha fiz.

Dodania przy tym wymaga, że nie ma znaczenia, iż część dochodu rodziny przeznaczona jest na spłatę kredytów i pożyczek. Zobowiązania cywilnoprawne nie mogą bowiem korzystać z pierwszeństwa przed należnościami publicznoprawnymi, w tym opłatami sądowymi (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 września 2014 r., sygn. akt I FZ 344/14). Oznacza to, że koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania. Co więcej, strona wstępująca na drogę sądową powinna liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych i powinna w związku z tym znaleźć pokrycie w swych dochodach przez ograniczenie innych wydatków, niebędących niezbędnymi dla jej utrzymania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 lipca 2009 r., I OZ 753/09, niepubl.). Dopiero gdyby oszczędności poczynione w ten sposób okazały się niewystarczające, może zwrócić się o pomoc państwa (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., sygn. akt OZ 862/04, niepubl.).

Uwzględniając zatem fakt, że strona osiąga stały dochód z tytułu renty, wynagrodzenia na pracę oraz uprawy gospodarstwa domowego i ma zapewnione warunki mieszkaniowe uznano, że ma ona możliwość zgromadzić środki finansowe na poniesienie części kosztów sądowych.

Z tych samych względów oddaleniu podlega wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 625/08, ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę. Ponadto sąd poucza strony działające w sprawie bez zawodowego pełnomocnika o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń sądowych. Na etapie postępowania sądowoadministracyjnego przed wydaniem wyroku nie obowiązuje przymus posiadania zawodowego pełnomocnika. Skarżący może skutecznie dokonać wszystkich czynności osobiście. Należy przy tym podkreślić, że skarżący w sposób zrozumiały formułuje swoje żądania i zgodnie z obowiązującymi przepisami podejmuje kroki procesowe, co nie wskazuje na brak rozeznania w obowiązujących przepisach.

Konkludując, zwolnienie strony skarżącej od każdej opłaty sądowej ponad kwotę 100 złotych stanowi dla niej aktualnie wystarczającą formę wsparcia w prowadzeniu sprawy oraz zabezpieczeniu jej praw.

Z tych względów referendarz sądowy, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.