Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 3132/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 140aa ust. 1 pkt 1 i ust. 4 pkt 1, art. 140ab ust. 1 pkt 3.
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia del. WSA Stefan Kowalczyk Protokolant Elżbieta Jabłońska-Gorzelak po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej F. T.-H. "R.-M." M., R. B. Sp. j. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 marca 2017 r. sygn. akt VI SA/Wa 2314/16 w sprawie ze skargi F. T.-H. "R.-M." M., R. B. Sp. j. w K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od F. T.-H. "R.-M." M., R. B. Sp. j. w K. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 675 (sześćset siedemdziesiąt pięć) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 28 marca 2017 r. oddalił skargę F. T.-H. "R. M." M., R. B. Sp.j. w K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2016 r., w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

wskutek przeprowadzonej w dniu 8 marca 2013 r. na drodze krajowa nr 1, kontroli pojazd członowy składający się z ciągnika samochodowego oraz naczepy ciężarowej, którym wykonywany był przewóz drogowy blachy stalowej w arkuszach w imieniu i na rzecz firmy skarżących stwierdzono, przekroczenie nacisku na pojedynczej osi napędowej pojazdu o 1.35 t (nacisk wynosił 12,85 t, co stanowiło przekroczenie o 11,73%) oraz brak zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Ustalenia te stały się podstawą decyzji Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2013 r. oraz Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2013 r. mocą których nałożono na stronę karę w wysokości 2.000 złotych. W wyniku wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 maja 2014 r., uchylającego decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego organ ten uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji z dnia [...] maja 2013 r.

Po ponownym przeprowadzeniu postępowania decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego ponownie nałożył na spółkę karę w wysokości 2.000 złotych.

Objętą skargą decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W motywach organ odwoławczy wskazał, że w sprawie zastosowanie miał art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst. jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm., dalej: p.r.d.), zgodnie z którym po drogach publicznych dopuszcza się ruch pojazdów o dopuszczalnym nacisku osi napędowej do 11,5 t. Wskazując na przekroczenia nacisku osi pojazdu organ stwierdził, że na stronę zasadnie organ I instancji nałożył karę za brak zezwolenia kategorii VII wobec tego, że nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczały dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%.

Sąd I instancji oddalając skargę na tą decyzję stwierdził, na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy, że kontrola drogowa, w toku której dokonano pomiaru nacisków osi pojazdu, została przeprowadzona w sposób prawidłowy, miejsce ważenia legitymowało się dokumentem zatwierdzającym stanowisko do kontroli pojazdów, a wagi, którymi dokonano pomiarów miały ważne świadectwa legalizacji ponownej.

Nie ulegało wątpliwości Sądu I instancji, że strona dokonując przewozu pojazdem nienormatywnym nie miał stosownego zezwolenia. Oznaczało to, że skarżąca dopuściła do powstania naruszenia przepisów dotyczących dopuszczalnych parametrów pojazdu mogącego poruszać się po drodze publicznej, wobec czego organ prawidłowo wymierzył karę w wysokości 2.000 zł jak za brak zezwolenia kategorii VII.

Sąd uznał, że nie miały znaczenia rozważania odnośnie użytych wag do wyznaczenia masy całkowitej pojazdu, gdyż przekroczenia takiego parametru w trakcie kontroli nie stwierdzono.

Odnosząc się do naruszenia art. 140 aa ust. 4 p.r.d., Sąd stwierdził, że to na skarżącej spoczywał obowiązek dowodowy co do okoliczności wyłączenia jej odpowiedzialności. Wskazał również, że przesłuchanie kierowcy nie wykazało, aby można było uznać, że skarżąca nie ponosiła odpowiedzialności za powstałe naruszenie.

W podstawie prawnej wyroku Sąd I instancji podał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.).

F. T.-H. "R. M." M., R. B. Sp.j. w Koszalinie, skargą kasacyjną zaskarżyła w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania oraz prawa materialnego, które mogło mieć istotny wpływ treść zaskarżonego wyroku, poprzez naruszenie przepisów:

- art. 140ab ust. 1 pkt 3 p.r.d. w zw. z art. 140aa ust. 1 p.r.d. poprzez jego zastosowanie wskutek błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy;

- art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. poprzez jego niezastosowanie;

- art. 145 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę zebranego materiału dowodowego w sprawie oraz wadliwą jego ocenę poprzez nieuwzględnienie okoliczności wskazujących na zachowanie przez przewoźnika należytej staranności i braku możliwości wpłynięcia na powstanie przeważenia.

Podnosząc te zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o zmianę wyroku poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji i stwierdzenie, że nie podlega ona wykonaniu ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Strona wniosła również o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zaważył, co następuje:

Skarga kasacyjna podlega oddaleniu, albowiem podniesione w niej zarzuty nie znajdują usprawiedliwionych podstaw.

Mając na uwadze treść postawionych w petitum skargi kasacyjnej zarzutów, w pierwszej kolejności rozpoznane zostaną zarzuty pomieszczone w tiret drugim i trzecim, albowiem wyartykułowane w nich naruszenia, zarówno prawa materialnego jak i przepisów postępowania, zmierzają do oceny kluczowej kwestii prawidłowości stwierdzenia braku podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego z uwagi na wystąpienie w odniesieniu do skarżącego przesłanek ekskulpacyjnych.

W ramach wymienionych zarzutów skargi kasacyjnej, jej autor zmierza do wytknięcia Sądowi I instancji zaaprobowania, a w konsekwencji nie uchylenia objętej skargą decyzji, stanowiska organu opartego o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, zgodnie z którym brak było w sprawie podstaw do zastosowania regulacji z art. 140aa ust. 1 pkt 1 ustawy prawo o ruchy drogowym, wyłączającej odpowiedzialność przedsiębiorcy – przewoźnika za stwierdzone naruszenia, skutkiem której jest nie wszczynanie postępowania lub umorzenie już wszczętego postępowania administracyjnego.

Powołanym przepis stanowi, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się jeżeli okoliczności sprawy dowody wskazując, że podmiot ten dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem (lit. a); nie miał wpływu na powstanie naruszenia (lit. b).

Na kanwie tego przepisu, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się pogląd, że aby przewoźnik mógł uchylić się od odpowiedzialności musi zostać wykazane, że działał on z należytą starannością, zaś do naruszenia doszło z przyczyn, na których wystąpienie nie miał wpływu. Wobec braku definicji należytej staranności w Prawie o ruchu drogowym, trzeba posłużyć się regulacją zawartą w art. 355 § 2 k.c., wiążącą należytą staranność wymaganą od podmiotów gospodarczych z zawodowym charakterem prowadzonej działalności. Podmiot wykonujący przewóz jest więc zobligowany do staranności wymaganej od przewoźnika, czyli staranności profesjonalisty. To podmiot odpowiedzialny za naruszenie - przewoźnik powinien wskazać okoliczności i dowody potwierdzające, że dochował należytej staranności i nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Podmiot wykonujący przewóz powinien wykazać, co uczynił dla zapewnienia wykonywania przewozu zgodnie z prawem oraz, że nic więcej zrobić nie mógł, zaś to co zrobił, pozwalało mu pozostać w uzasadnionym przekonaniu, iż nie naruszy prawa (por. m.in. wyrok NSA z dnia 27 września 2017 r., sygn. akt II GSK 2559/16).

Zauważyć należy, że sama strona skarżąca nie kwestionuje, a wręcz potwierdza spoczywanie na stronie powołującej się na zastosowanie omawianego przepisu obowiązku wykazania okoliczności warunkujących zastosowanie przewidzianej w nim regulacji.

W okolicznościach przedmiotowej sprawy, mając na uwadze zgromadzony materiał dowodowy podzielić należy stanowisko organu, które zaaprobował Sąd I instancji, iż w sprawie brak było podstaw do zastosowanie art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d..

Strona skarżąca nie wykazała, bowiem aby do stwierdzonego naruszenia doszło pomimo dochowania przez nią należytej staranności w zakresie wykonywanej działalności przejazdów lub aby nie miała wpływu na powstanie naruszenia. Oceny tej nie zmieniają podnoszone przez skarżącą, w motywach skargi kasacyjnej, argumenty, w tym przede wszystkim wynikające z treści zeznań świadka - kierowcy poddanego kontroli pojazdu.

Rację ma organ wskazując, że podnoszona okoliczność odbycia przez kierowcę szkoleń w ramach wykonywania przewozów była niewystarczająca dla uznania dochowania przez stronę należytej staranności związanej z wykonywaną działalnością, albowiem okoliczność ta nie zapobiegła powstaniu naruszenia. Strona nie przedstawiła dowodu mogącego wskazywać, iż podjęła niezbędne działania w zakresie zaplanowania trasy przejazdu i konieczności uwzględnienia wartości wagowych pojazdu wraz z przewożonym ładunkiem celem zachowania jego normatywności w trakcie przejazdu. Nie jest przy tym wystarczające twierdzenie strony, iż przy załadunku towaru przez inny podmiot nie miała ona, jej kierowca wykonujący przejazd, możliwości zweryfikowania parametrów wagowych pojazdu po umieszczeni w nim ładunku. Jak bowiem wynika z zeznań kierowcy, po załadunku arkuszy blachy stalowej dokonano jedynie weryfikacji masy całkowitej pojazdu, która jak wykazała kontrola spełniała dopuszczalne normy. Brak jest natomiast jakiegokolwiek dowodu, iż kierujący domagał się od załadowcy zweryfikowania parametrów nacisków na osie pojazdu lub załadowca nie dysponowała odpowiednimi urządzeniami pozwalającymi na przeprowadzenie tego typu pomiaru, wobec czego kierujący nie miał możliwości ustalenia tych wartości pojazdu. W tym zakresie za nie mające znaczenia uznać należy twierdzenie autora skargi kasacyjnej, zawarte w jej motywach, że załadowca nie dysponował specjalistycznym sprzętem do tego typu pomiarów, gdyż strona dokonując przewozu towaru mogła wcześniej uzgodnić lub ustalić z załadowcą możliwość sprawdzenia wszystkich wymaganych przepisami prawa parametrów wagowych załadowanego pojazdu.

Strona nie przedstawiała również jakiegokolwiek dowodu mogącego wskazywać, że w toku procesu załadunku lub już po nim, w trakcie przejazdu zaistniały tego typu obiektywne i niezależne, okoliczności które spowodowały powstanie naruszenia, a na wystąpienie których, tak kierującego pojazdem jak i sama skarżąca nie mieli wpływu i nie mogli przewidzieć zaistnienia takich okoliczności.

Nie jest również zasadny wywód kasatora, że organ nie przeprowadził postępowania dowodowego, celem którego byłoby ustalenie, iż doszło do błędnego rozmieszczenia ładunku, pomimo że strona wskazywała, iż załadowca rozkładając (ładując) towar zawsze dokonuje załadunku w ten sam sposób i nie dochodziło dotychczas do żadnych przekroczeń. Jakkolwiek organ w ramach prowadzonego postępowania zobowiązany jest do respektowania reguł procesowych w tym dotyczących gromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 k.p.a.) to wymaganie prowadzenia postępowania dowodowego na okoliczności, z których strona wywodzi dla siebie korzystne skutki faktyczne i prawne, jest próbą przerzucenia całości ciężaru dowodowego na organ, w szczególności, gdy zgromadzony już w sprawie materiał dowodowy przemawia na niekorzyść strony, zaś do korzystnych dla niej dowodów strona ma ułatwiony lub bezpośredni dostęp.

Reasumując, za niezasadne uznać należy omówione zarzuty, albowiem w sprawie nie doszło do naruszenia przez organ przepisów postępowania w związku ze zgromadzonym materiałem dowodowym, który stał się podstawą rozstrzygnięcia nakładającego na stronę karę, wobec czego brak było podstaw po stronie Sądu I instancji do zastosowania art. 145 § 1 p.p.s.a. i uchylenia objętej skargą decyzji.

Brak było, wobec powyższego, również podstaw do stwierdzenia, że w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia art. 140aa ust. 4 pkt 1) ustawy prawo o ruchu drogowym, poprzez jego niezastosowanie, gdyż w istocie brak było podstaw do zastosowania regulacji tam zawartej wobec nie stwierdzenia zaistnienia którejkolwiek z wymienionych w nim przesłanek warunkujących zastosowanie tego przepisu.

Brak jest także podstaw do uznania za zasadny zarzut pomieszczony w tiret pierwszym petitum skargi kasacyjnej, w ramach którego strona zarzuca zastosowanie art. 140 ab ust. 1 pkt 3 p.r.d.

Przepis ten określa wysokość kar za stwierdzone naruszenia i w przypadku braku zezwolenia w kategorii VII kara, gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%, ustalona została na kwotę 2.000 zł.

Mając na uwadze treść skargi kasacyjnej w zakresie tego zarzutu, stwierdzić należy, iż strona nie zawarła w motywach skargi kasacyjnej uzasadnienia tego zarzutu. Brak jest jakiejkolwiek argumentacji wskazujące na sposób, w jaki zdaniem strony doszło do naruszenia tego przepisu oraz wskazania które konkretnie ustalenia stanu faktycznego nacechowane były błędem skutkującym wadliwością zastosowania tego przepisu. Z tych przyczyn zarzut ten usuwa się spod możliwości jego rozpoznania, albowiem wobec braku argumentacji podważającej podstawy nałożenia na stronę kary za naruszenie określone tym przepisem, nie jest możliwym dokonanie oceny orzeczenia Sądu I instancji w aspekcie bliżej niesprecyzowanego naruszenia powołanego przepisu.

Wyłącznym zarzutem mogącym w jakikolwiek sposób korespondować z zarzutem naruszenia art. 140 ab ust. 1 pkt 3 p.r.d., był podniesiony niejako dodatkowo przez autora skargi kasacyjnej, zarzut nieustosunkowania przez Sąd I instancji do podnoszonej przez stronę w toku postępowania procedury ważenia (str. 10 skargi kasacyjnej).

Zauważyć przy tym należy, że wywód kasatora, w swojej istocie zmierza do podważenia prawidłowości zastosowania wag w zakresie braku podstawy prawnej do dokonywania określonego rodzaju ważenia na stanowisku i w warunkach nie gwarantujących prawidłowości wykonywanego ważenia.

Wbrew temu twierdzeniu, Sąd I instancji odniósł się do kwestii zastosowanych wag i miejsca przeprowadzonego pomiaru, aprobując stan faktyczny i wywody zawarte w tej mierze w zaskarżonej decyzji. Analiza materiału dowodowego sprawy zawartego w aktach administracyjnych, przede wszystkim zaś Instrukcja Obsługi Wag SAW 10/C, protokołu kontroli oraz świadectw legalizacji ponownej wag, nie dają podstaw do stwierdzenia aby do ważenia poddanego kontroli pojazdu doszło w warunkach niespełniających wymogów stawianych przez producenta i zatwierdzonych do użycia mocą wymienionych świadectw homologacji.

Brak jest również podstaw do stwierdzenia aby nie było możliwym przeprowadzenie ważenia pojazdu o większej liczbie osi składowych niż cztery. W tej materii, odpowiedz producenta spornych wag, na pismo Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 15 stycznia 2015 r., wskazuje, iż możliwym jest przeprowadzanie ważenia pojazdów z większą ilością osi niż wymieniona w instrukcji wag.

Nie jest przy tym zrozumiały wywód dotyczący podstaw prawnej określający sposób przeprowadzania czynności ważenia pojazdów, gdzie kasator stwierdza, że: "Brak jest możliwości powołania się na prawidłowość procedury ważenia jeśli taka procedura nie istnieje, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie".

Sposób użycia urządzenia do przeprowadzenia pomiaru wagi danego obiektu, określa instrukcja pochodząca od producenta takiego urządzenia (wagi). Jego użycie przez organy administracji publicznej nie jest określone przez wskazanie konkretnego modelu urządzenia, ale poprzez określenie parametrów jakie urządzenie to musi spełniać aby możliwym było przeprowadzenie za jego pomocą ważenia określonych obiektów lub grup obiektów albo przedmiotów.

W przedmiotowej sprawie, w przypadku użycia wag do ważenia pojazdów, musiały one spełniać wymagania stawiane rozporządzeniem Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz.U. Nr 26, poz. 152).

Jak wynika ze treści świadectw legalizacji ponownej wag użytych podczas kontroli, w dniu jej przeprowadzenia spełniały one wymogi warunkujące ich użycie do prowadzenia pomiarów. Brak jest tym samym podstaw do stwierdzenia, że wagi, którymi posłużono się podczas kontroli użyte zostały nielegalnie i bez podstawy prawnej umożliwiającej ich użycie.

Konkludując, Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do stwierdzenia, iż Sąd I instancji objętym skargą kasacyjną wyrokiem dopuścił się naruszenia przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego w sposób określony przez stronę w zarzutach.

Wobec powyższego, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.

O kosztach, jak w punkcie 2 sentencji, postanowiono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) i § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).