Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 913/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-06-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 33 § 1 pkt 2, art. 34 § 1 i 2, art. 59 § 1 pkt 2 i 7
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: § 13 pkt 2
journal: Dz.U. 2001 nr 137 poz 1541
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Stukan - Pytlowany Sędzia NSA Andrzej Skoczylas (spr.) Sędzia del. WSA Inga Gołowska Protokolant asystent sędziego Anna Fyda-Kawula po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. z dnia 14 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Łd 1088/14 w sprawie ze skargi J.P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od J.P. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 14 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Łd 1088/14 (dalej wyrok z 14 stycznia 2015 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (dalej WSA albo sąd I instancji) oddalił skargę J. P. (dalej zobowiązany albo skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. (dalej DIS) z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] (dalej postanowienie z [...] lipca 2014 r.) zapadłe w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Powyższy wyrok z 14 stycznia 2015 r. zapadł w następującym stanie sprawy:

Poczta Polska S.A. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej wystawił na zobowiązanego tytuły wykonawcze o numerach od [...] do [...] oraz [...] i [...], obejmujące należności z tytułu opłat abonamentowych RTV za okres od stycznia 2009 r. do maja 2013 r. Tytuły wykonawcze zostały przekazane do Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. (dalej NUS), celem realizacji w trybie egzekucji administracyjnej. W dniu 14 października 2013 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego dłużnika w BRE Bank S.A. Przedmiotowe zawiadomienie bank i dłużnik, wraz z odpisami tytułów wykonawczych, odebrali w dniu 17 października 2013 r.

Skarżący w dniu 8 listopada 2013 r. wniósł o zwolnienie rachunku bankowego spod zajęcia egzekucyjnego oraz o cofnięcie zakazu wypłaty dotyczącej ww. rachunku (wniosek datowano na dzień 5 listopada 2013 r.) . Zarzucił, że Poczta Polska S.A. naruszyła przepisy art. 15 § 1 i art. 27 § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. 2012 r., poz. 1015 ze zm., dalej u.p.e.a.) oraz § 13 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. 2001, nr 137, poz. 1541 ze zm., dalej rozporządzenie), natomiast organ egzekucyjny naruszył art. 33 pkt 7 u.p.e.a. Pismem z dnia 14 listopada 2013 r. NUS przekazał do DIS ww. pismo dłużnika, jako skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu rachunku bankowego w BRE Bank S.A. DIS wezwał pełnomocnika zobowiązanego do wyjaśnienia, czy wystąpienie z dnia 5 listopada 2013 r. stanowi skargę na czynność egzekucyjną dokonaną zawiadomieniem z dnia 14 października 2013 r., wniosek o zwolnienie z egzekucji rachunku bankowego, zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, czy też wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W odpowiedzi na powyższe wezwanie w piśmie z dnia 16 listopada 2013 r. pełnomocnik strony, powołując art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. poinformował, że wnosi o umorzenie postępowania z uwagi na niedoręczenie dłużnikowi pisemnego upomnienia, zawierającego wezwanie do dobrowolnego wykonania ciążącego na nim obowiązku. Jednocześnie zaznaczył, że konsekwencją zgłoszonych w skardze z dnia 5 listopada 2013 r. uchybień było niezgodne z prawem wszczęcie postępowania egzekucyjnego w administracji, a następnie zajęcie rachunku bankowego w BRE Bank S.A.

Pismem z dnia 13 stycznia 2014 r. DIS przekazał do NUS pismo pełnomocnika zobowiązanego z dnia 5 listopada 2013 r. zatytułowane "SKARGA DŁUŻNIKA na czynności Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł....", sprecyzowane pismem z dnia 16 grudnia 2013 r., jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 24 czerwca 2013 r. o numerach od [...] do[...].

Po rozpatrzeniu ww. wniosku, postanowieniem z dnia 13 maja 2014 r. NUS odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego względem zobowiązanego na podstawie ww. tytułów wykonawczych. Na to rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego pełnomocnik zobowiązanego złożył zażalenie, zarzucając naruszenie art. 124 § 1 i 2, art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 6 w zw. z art. 8 i art. 11 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej k.p.a.).

DIS postanowieniem z 25 lipca 2014 r., działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 17 §1, art. 18 i art. 59 §1 pkt 7 u.p.e.a. utrzymał w mocy postanowienie NUS z 13 maja 2014 r. o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego względem zobowiązanego na podstawie tytułów wykonawczych z 24 czerwca 2013 r., wystawionych przez Pocztę Polską S.A.

DIS zwrócił uwagę, że zgodnie z §13 rozporządzenia, postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia, m.in. w przypadku, gdy zobowiązany ma ustawowy obowiązek obliczenia lub uiszczenia należności pieniężnej bez wezwania. Dalej wskazał na treść przepisów art. 2 ust. 1-3 i art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz.U. 2005 r., nr 85, poz. 728 ze zm., dalej ustawa z 2005 r.) stwierdzając, że Kierownik Centrum Obsługi Finansowej, dążąc do wyegzekwowania zaległego abonamentu, nie musi (w przeciwieństwie do egzekwowania opłaty karnej) wysyłać upomnienia, ponieważ zgodnie z § 13 pkt 2 rozporządzenia, postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez jego uprzedniego doręczania, gdy zobowiązany ma ustawowy obowiązek obliczenia lub uiszczenia należności pieniężnej bez wezwania. Dlatego też po bezskutecznym upływie ustawowego terminu uiszczenia abonamentu (wynikającego z art. 3 ust. 4 ustawy z 2005 r.) kierownik Centrum Obsługi Finansowej wystawia tytuł wykonawczy, który winien zostać niezwłocznie skierowany do właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego.

Organ odwoławczy podkreślił, że pomimo braku obowiązku doręczenia zobowiązanemu upomnienia, z pisma Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej z dnia 8 kwietnia 2014 r., tj. przed wystawieniem tytułów wykonawczych, w dniach 29 grudnia 2006 r., 18 maja 2009 r. i 1 kwietnia 2010 r. do zobowiązanego wysłano zawiadomienia o braku opłat z tytułu abonamentu rtv. Z uwagi na brak realizacji ww. zobowiązania w dniu 11 lutego 2013 r. wystosowano upomnienie nr UP [...], wzywające do zapłaty należności z tytułu abonamentu rtv za okres od stycznia 2009 r. do stycznia 2013 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami upomnienia. Powyższe zawiadomienia o zaległościach w opłatach abonamentowych były wysyłane przesyłką zwykłą, z uwagi na fakt, że miały wyłącznie charakter informacyjny. Natomiast upomnienie z dnia 11 lutego 2013 r. zostało doręczone zobowiązanemu w dniu 15 lutego 2013 r. w trybie art. 43 k.p.a. Jak wynika z kserokopii zwrotnego potwierdzenia jego odbioru, przekazanej przy piśmie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej z dnia 10.07.2014 r., przesyłka zawierająca upomnienie została wysłana na adres: [...]i doręczona pełnoletniemu domownikowi adresata - teściowej M. M..

W skardze złożonej do WSA pełnomocnik zobowiązanego wniósł o uchylenie ww. postanowienia z dnia 25 lipca 2014 r., wraz z poprzedzającym je postanowieniem NUS z dnia 13 maja 2014 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi administracyjnemu I instancji. Ponadto wniesiono o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 124 §2 k.p.a., art. 7 w zw. z art. 77 §1 k.p.a., art. 6 w zw. z art. 8 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 59 §1 pkt 2 i 7 u.p.e.a., §13 pkt 2 rozporządzenia, art. 138 §1 pkt 1 k.p.a., art. 138 §1 pkt 2 k.p.a. oraz § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiotelefonicznych i telewizyjnych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

W uzasadnieniu wskazanego na wstępie wyroku z 14 stycznia 2015 r. WSA uznał wniesioną skargę za niezasadną.

Sąd I instancji zauważył, że opłaty abonamentowe są należnościami wynikającymi wprost z przepisów prawa. Wysokość należności z tytułu niezapłaconego abonamentu została określona w art. 3 ust. 1 ustawy z 2005 r. Obowiązek zapłaty tego rodzaju opłat nie jest poprzedzany wezwaniem ani orzeczeniem organu administracji rządowej. W tym przypadku znajduje zatem zastosowanie § 13 pkt 2 rozporządzenia. Z tego powodu organ egzekucyjny nie miał podstaw do umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. i przedstawiania dowodów potwierdzających doręczenie dłużnikowi upomnienia nr [...] i pisemnych informacji o braku opłat z tytułu abonamentu RTV, skoro prawidłowo wskazano w administracyjnych tytułach wykonawczych (poz. 80), że do dochodzenia tych należności pieniężnych nie jest wymagane wcześniejsze doręczenie upomnienia.

Oceniając zasadność odmowy umorzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego, w ramach którego dochodzono od skarżącego zaległych opłat abonamentowych rtv, sąd I instancji wskazał, że podmiot zobowiązany może zgłosić zarzut nieistnienia obowiązku jako podstawę zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 33 u.p.e.a.), bądź jako przesłankę umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 u.p.e.a.). Wobec upływu terminu do złożenia zarzutów na postępowanie egzekucyjne, organ prawidłowo rozpoznał wniosek, jako podanie o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W związku z tym wniosek należało rozpoznać na podstawie art. 59 u.p.e.a., który określa przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego, a jedną z okoliczności uzasadniających to umorzenie jest nieistnienie obowiązku.

Skarżący nie wykazał, że w latach od stycznia 2009 do maja 2013 r. nie ciążył na nim obowiązek opłat abonamentowych rtv, nie przedstawił żadnych dowodów na okoliczność podnoszonych okoliczności. W związku z powyższym organ egzekucyjny nie miał podstaw z własnej inicjatywy do zbierania materiału dowodowego w tym zakresie i w konsekwencji umorzenia postępowania egzekucyjnego, skoro wierzyciel wnosił o wyegzekwowanie przedmiotowych należności pieniężnych, podtrzymując cały czas, że są one wymagalne.

Wobec powyższego nie można zarzucić DIS, a wcześniej NUS, że w wydanych postanowieniach naruszyli wskazane w skardze przepisy postępowania administracyjnego, u.p.e.a., czy też rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiotelefonicznych i telewizyjnych.

W skardze kasacyjnej z 24 lutego 2015 r. zobowiązany reprezentowany przez adwokata zaskarżył wyrok z 14 stycznia 2015 r. w całości zarzucając:

1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2012, poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) w zw. z art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez oddalenie skargi, mimo że istniały podstawy do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonego postanowienia z uwagi na naruszenie w toku postępowania administracyjnego przepisów postępowania wskazanych powyżej, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie nie podjęcie z urzędu działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a to w konsekwencji braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy, z jednoczesnym pominięciem okoliczności istotnych z punktu widzenia jej rozstrzygnięcia, w konsekwencji niewyjaśnienie czy i kiedy nastąpiła rejestracja odbiornika, przez kogo i na jaki dokładnie adres, nadto nie wyjaśnienie czy skarżącemu rzeczywiście nadano nowy numer identyfikacyjny i skutecznie powiadomiono go o tym fakcie oraz kiedy to nastąpiło, jak również nie wyjaśnienie, z jakiego powodu nie doręczono dłużnikowi pisemnego upomnienia zawierającego wezwanie do dobrowolnego uiszczenia zaległości, co doprowadziło do nie wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz rozpoznania sprawy z naruszeniem słusznego interesu skarżącego, jak również dokonanie oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego w sposób niejasny i nieuwzględniający faktu nie wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy,

2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 59 § 1 pkt 2 i 7 u.p.e.a. przez oddalenie skargi, mimo iż istniały podstawy do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonego postanowienia z uwagi na naruszenie w toku postępowania administracyjnego przepisów postępowania wskazanych powyżej, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie poprzez błędne ich niezastosowanie w sprawie, w sytuacji, gdy zachodziła nie jedna, a dwie przesłanki umorzenia postępowania, bowiem obowiązek zapłaty opłaty abonamentowej w ogóle nie powstał, a w razie gdyby uznano, że jednak powstał, to należało uznać, iż to zobowiązanemu nie doręczono wymaganego upomnienia, które było niezbędne, skoro obowiązek zapłaty opłaty abonamentowej nie wynika wprost z przepisów prawa;

3) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w z w. z § 13 pkt 2 rozporządzenia przez oddalenie skargi mimo istnienia podstaw do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonego postanowienia, z uwagi na naruszenie w toku postępowania administracyjnego przepisu prawa materialnego wskazanego powyżej, bowiem Sąd dokonał błędnej wykładni powołanego przepisu rozporządzenia, czego konsekwencją było uznanie, iż tytuł wykonawczy może zostać wystawiony, a postępowanie egzekucyjne w sprawie egzekucji należności abonamentowej RTV, może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia, bowiem na zobowiązanym ciąży ustawowy obowiązek obliczenia lub uiszczenia należności pieniężnej bez wezwania, podczas gdy z żadnego przepisu, w tym również z art. 2 ustawy o opłatach abonamentowych, nie wynika wprost obowiązek samodzielnego obliczenia i uiszczenia opłaty za abonament rtv;

4) naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z § 5 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiotelefonicznych i telewizyjnych poprzez oddalenie skargi mimo istnienia podstaw do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonego postanowienia, z uwagi na naruszenie w toku postępowania administracyjnego przepisu prawa materialnego wskazanego powyżej, co skutkowało bezzasadnym nie zastosowaniem powołanego przepisu i przyjęciem, że w realiach przedmiotowej sprawy zostało wykazane, iż skarżący został skutecznie powiadomiony o nadaniu mu numeru identyfikacyjnego operatora publicznego w miejsce dotychczasowej książeczki abonamentowej, a tym samym nie nastąpiła utrata ważności wcześniej zarejestrowanego odbiornika rtv, w sytuacji, gdy z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie wynikało, iż zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownika odbiorników rtv rzeczywiście zostało wysłane i odebrane przez skarżącego przed dniem 31 października 2008 r., co jest o tyle wątpliwe, że zawiadomienie z dnia 10.09.2008 r. zostało wystawione na adres ul. [...], pod którym skarżący nie mieszka od 2005 r., a zatem nawet wówczas gdyby przyjąć, że informacja została rzeczywiście wysłana do skarżącego, nie mógł on zostać skutecznie powiadomiony o nadaniu mu indywidualnego numeru, bowiem nie mógł odebrać w/w zawiadomienia, co skutkowało brakiem podstaw do naliczenia opłat abonamentowych za okres od stycznia 2009 - maja 2013 r.

Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA, ewentualnie o zmianę zaskarżonego orzeczenia w całości i orzeczenie co do meritum sprawy, a ponadto o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną z 25 marca 2015 r., nr OP/53-5/15/K, DIS wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione i dlatego skarga nie może być uwzględniona.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać należy, że w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na naruszeniu prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) wnoszący skargę kasacyjną musi mieć na uwadze, że dla ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej niezbędne jest wykazanie wpływu naruszenia na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez sąd I instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa.

Uwzględniając istotę sporu prawnego rozpatrywanej sprawy, komplementarny charakter zarzutów kasacyjnych uzasadnia, aby rozpatrzeć je łącznie. W skardze kasacyjnej sformułowano zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego, które sprowadzają się do błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 59 § 1 pkt 2 i 7 u.p.e.a., art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz § 13 pkt 2 rozporządzenia i § 5 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiotelefonicznych i telewizyjnych. Podstawowym zagadnieniem prawnym, które znalazło się u podstaw wszystkich zarzutów kasacyjnych z zakresu prawa materialnego i procesowego, było kwestionowanie prawidłowości przyjęcia, że w niniejszej sprawie dopuszczalne było wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego w administracji.

Odnosząc się do zarzutu braku podstaw do wszczęcia postępowania egzekucyjnego z uwagi na niedoręczenie zobowiązanemu upomnienia należy zauważyć, że Sąd I instancji, a wcześniej organy administracyjne prawidłowo przyjęły, że w przypadku należności takich, jak zaległe opłaty abonamentowe nie ma zastosowania wymaganie skierowania do dłużnika pisemnego upomnienia zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku, z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Przepisy art. 15 § 1 i 5 u.p.e.a. dopuszczają wyjątek od przewidzianej w § 1 tego artykułu zasady kierowania takiego upomnienia i wydane na podstawie upoważnienia zawartego w art. 15 § 5 u.p.e.a. rozporządzenie z 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w § 13 pkt 2 stanowi, że postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadkach, gdy zobowiązany ma ustawowy obowiązek obliczenia i uiszczenia należności pieniężnej bez wezwania. Z kolei z ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych wynika, że opłata abonamentowa za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych jest opłatą, o której mowa w § 13 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów. Według art. 2 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej powstaje z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego.

Obowiązek uiszczenia takiej opłaty powstaje więc z mocy samej ustawy, bez wezwania i jest realizowany w terminach i w wysokości określonej tą ustawą (art. 3 ust. 1 i 4 u.p.e.a. – zob. wyrok NSA z 10 października 2015 r., sygn. akt II GSK 1818/14, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Nie jest zasadny także zarzut naruszenia § 5 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiotelefonicznych i telewizyjnych. Zgodnie z tym przepisem dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia (ust. 1). Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2).

Z powyższej regulacji wynika, że dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia. Prawodawca nakazał bowiem operatorowi przesłanie, a nie doręczenie stronie powiadomienia. Podsumowując odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne dla celów pobierania abonamentu podlegają (z pewnymi wyjątkami) zarejestrowaniu w placówkach operatora wyznaczonego, którym jest Poczta Polska, co wynika z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej. Szczegóły procesu rejestracji odbiorników normuje obecnie rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1676). Obowiązek uiszczania opłat abonamentowych wynika wprost z przepisu prawa tj. z art. 2 ust. 1 i 3 ustawy abonamentowej; powstaje on od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego i trwa do czasu ich wyrejestrowania lub dopełnienia w placówce pocztowej Poczty Polskiej S.A. formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych. Z ustawy abonamentowej wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Stwierdzenie zatem, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu, pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek podatkowych (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 10 października 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 518/14, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jak trafnie zauważył Sad I instancji, skoro skarżący nie wykazał, iż w latach od stycznia 2009 do maja 2013 r. nie ciążył na nim obowiązek opłat abonamentowych RTV i nie przedstawił żadnych dowodów na okoliczność podnoszonych okoliczności, to organ egzekucyjny nie miał podstaw do zbierania materiału dowodowego w tym zakresie i w konsekwencji umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Zasadne jest zatem stanowisko WSA, że w sytuacji, gdy wierzyciel wnosił o wyegzekwowanie przedmiotowych należności pieniężnych, podtrzymując cały czas, że są one wymagalne, to w świetle art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny nie miał podstaw do wyjaśnienia w uzasadnieniu postanowienia (wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego) "kiedy nastąpiła rejestracja odbiornika, jaki odbiornik został zarejestrowany, przez kogo, na jaki okres, czy skarżącemu nadano nowy numer identyfikacyjny i powiadomiono go o tym fakcie, oraz kiedy to nastąpiło", ponieważ organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

Na marginesie należy w tym miejscu zaznaczyć, że gdyby zobowiązany złożył zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w trybie art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. kwestie te musiałyby zostać wyjaśnione w stanowisku wierzyciela w sprawie zarzutu, o którym mowa w art. 34 § 1 u.p.e.a. Mimo, iż takie stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące (art. 34 § 1 u.p.e.a.), to jednak podlega ono kontroli sądowej, ponieważ na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela przysługuje zażalenie (w tym przypadku wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy), a następnie skarga do sądu administracyjnego (art. 34 § 2 u.p.e.a.). Jakże jak wynika z akt sprawy zobowiązany nie skorzystał jednak w terminie z tego środka zaskarżenia.

W tym kontekście nietrafne okazały się także zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., gdyż nie zostały naruszone w sprawie przez organ egzekucyjny i organ odwoławczy zasady praworządności i zaufania, a także nie były one zobowiązane do zebrania i rozpatrzenia innego materiału dowodowego, aniżeli ten, którym dysponowały i prawidłowo oceniły.

Z powyższego wynika, że nie jest usprawiedliwiony również zarzut naruszenia art. 59 § 1 pkt 2 i 7 u.p.e.a., ponieważ organ, a zanim Sąd I instancji zasadnie uznały, iż nie było podstaw umorzenia postępowania egzekucyjnego w tej sprawie.

Mając to wszystko na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.