Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 413/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2016-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1 i 3 , art. 21
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Strumiłło (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Renata Kantecka,, sędzia WSA Przemysław Krzykowski, Protokolant specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 5 października 2016r. sprawy ze skargi C. L. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa kwotę 463 (czterysta sześćdziesiąt trzy) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

C. L. (dalej powoływany jako "skarżący", "strona", "wnioskodawca", "producent") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej powoływana jako "ARiMR") z dnia "[...]" r., utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia "[...]"r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika następujący stan faktyczny:

W dniu "[...]"r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał skarżącemu płatność rolnośrodowiskową za rok 2012 w łącznej wysokości 51.652,60 zł wskazując, iż terminem rozpoczęcia 5-cio letniego okresu zobowiązania jest dzień "[...]"r. Płatność ustalona powyższą decyzją została zrealizowana na wskazany przez wnioskodawcę rachunek bankowy 4 lutego 2013 r.

Następnie, w dniu "[...]". Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał skarżącemu płatność rolnośrodowiskową za rok 2013 w łącznej wysokości 49.308,30 zł. Płatność ustalona powyższą decyzją została zrealizowana na wskazany przez wnioskodawcę rachunek bankowy 29 stycznia 2014 r.

W dniu "[...]". skarżący dokonał dobrowolnego zwrotu na konto ARiMR kwoty 936,00 zł tj. za powierzchnię 0,39 ha za lata 2012 i 2013.

W dniu 27.11.2014 r. wpłynął do Biura Powiatowego ARiMR wyrok Sądu Okręgowego Wydział Cywilny z dnia "[...]"r., sygn. akt. "[...]". Przedmiotowy wyrok zapadł w sprawie z powództwa S. i D. K. przeciwko C. i A. L. Sąd Okręgowy nakazał Państwu C. i A.L. złożenie oświadczenia woli, że przenoszą na Państwo S. i D. K. własność nieruchomości składającej się z działek gruntu rolnego i leśnego oznaczone nr "[...]" o powierzchni 12,2032 ha, położone w obrębie S.gmina P., Powiat P..

W dniu 30.12.2014 r. wpłynęło do Biura Powiatowego ARiMR oświadczenie S. K. zam. S., w odpowiedzi na wezwanie z dnia "[...]"r. S.K.oświadczył, iż nie prowadzi działalności rolniczej, w związku z czym nie przejmie zobowiązań obciążających grunty.

W dniu "[...]"r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wystosował do strony wezwanie do złożenia wyjaśnień w kwestii realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w zakresie pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne i pakietu 4 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000.

Producent rolny nie złożył wyjaśnień w związku ze skierowanym do niego ww. wezwaniem.

W dniu "[...]"r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał skarżącemu płatność rolnośrodowiskową za rok 2014 w pomniejszonej wysokości 6.584,60 zł z tytułu realizacji:

- Pakietu 2 - Rolnictwo Ekologiczne, wariantu 2.1 Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności), za powierzchnię uwzględnioną do płatności 11.30 ha, kwotę w wysokości 6067,20 zł;

- Pakietu 2 - Rolnictwo Ekologiczne, wariantu 2.3 Trwale użytki zielone (z certyfikatem zgodności), za powierzchnię uwzględnioną do płatności 1,99 ha, kwotę w wysokości 517,40 zł;

oraz odmówił przyznania płatności rolnośrodowiskowej dla Pakietu 4 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, wariantu 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków. Organ I instancji ustalił jednocześnie, że powierzchnia użytkowana rolniczo wyniosła 26,08 ha.

Płatność ustalona powyższą decyzją została zrealizowana na wskazany przez producenta we wniosku o wpis do ewidencji producentów rachunek bankowy w dniu 30.06.2015 r.

Strona nie wniosła odwołania od przedmiotowej decyzji.

Uzasadniając swoje stanowisko w przedmiotowej sprawie, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR odwołał się do brzmienia art. 28 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (j.t.: Dz. U. z 2013 r., poz. 173) i art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jedn. Dz. U. z 2014, poz. 1438). Zaznaczył, że przyznanie płatności rolnośrodowiskowej uzależnione jest od spełnienia warunków określonych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U nr 33, poz. 262, ze zm.), przytaczając jednocześnie treść §2 ust.1 i §4 ust. 1 powołanego rozporządzenia.

Wskazano również, że na mocy § 58 Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z dnia 15 marca 2013 r.) – dalej powoływane jako "rozporządzenie rolnośrodowiskowe", przestało obowiązywać rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U Nr 33, poz. 262, ze zm.). Wobec powyższego w przedmiotowej sprawie będą miały zastosowanie przepisy rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

Organ II instancji wskazał, że skarżący podjął zobowiązanie rolnośrodowiskowe w roku 2012, terminem rozpoczęcia 5-cio letniego okresu zobowiązania jest dzień 15 marca 2012 r. Składając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012, w dniu 15.05.2012 r. potwierdził własnoręcznym podpisem, iż znane mu są zasady związane z płatnościami rolno środowiskowymi, jak również zobowiązania wynikające z realizacji 5-cio letniego okresu zobowiązania rolnośrodowiskowego.

W związku z zaniechaniem realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w zakresie pakietu 2 i 4, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR pismem z dnia 25 sierpnia 2015 r. zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności przyznanych stronie za realizację programu rolnośrodowiskowego za lata 2012 i 2013. Przedmiotowe zawiadomienie zostało skutecznie doręczone stronie, o czym świadczy zwrotne potwierdzenie odbioru. Strona przed wydaniem decyzji, w toku wszczętego postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności nie wniosła żadnych wyjaśnień w przedmiocie niniejszej sprawy.

Wskazano również, że rozstrzygając kwestię niedochowania 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego, w 3-cim roku trwania pięcioletniego zobowiązania rolnośrodowiskowego zmniejszono powierzchnię objęta zobowiązaniem rolnośrodowiskowym do powierzchni 13,29 ha w pakiecie 2 i do powierzchni 26,08 ha w pakiecie 4.

Powołując treść § 39 ust.1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania" Program Rolnośrodowiskowy " objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm.) organ wskazał, że jeżeli rolnik zmniejszy powierzchnię zobowiązania to na podstawie § 39 ust. 2 pkt. 2 rozporządzenia PRŚ 2013, jest zobowiązany do zwrotu przyznanych płatności z tytułu zaniechania realizacji części zobowiązania rolnośrodowiskowego. W przedmiotowym postępowaniu organ był zobowiązany do ustalenia, czy skarżący pobrał nienależne płatności rolnośrodowiskowe za rok 2012 i 2013. Na podstawie całej dokumentacji zgromadzonej w niniejszej sprawie organ stwierdził niedotrzymanie zobowiązania rolnośrodowiskowego i konieczność zwrotu nienależnie pobranych płatności za rok 2012 i 2013 zgodnie z poniższym wskazaniem.

Kwota nienależnie pobranej płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego, ustalona skarżącemu wynosi 15.404,10 zł wraz z odsetkami liczonymi od dnia następującego po upływie terminu 60 dni od daty doręczenia decyzji do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności.

Organ II instancji wyjaśnił, iż stwierdzone nieprawidłowości w roku 2014 tj. w związku z utratą posiadania działki objętej zobowiązaniem rolnośrodowiskowym o numerze ewidencyjnym "[...]" zaskutkowały przyznaniem płatności za rok 2014 w pomniejszonej wysokości i dalej koniecznością ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. W przedmiotowym postępowaniu organ był zobowiązany do ustalenia, czy skarżący pobrał nienależne płatności rolnośrodowiskowe w okresie trwania 5-cio letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego.

Wskazano, że skarżący składając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014 i w latach poprzednich, potwierdził własnoręcznym podpisem, iż znane mu są zasady związane z płatnościami rolnośrodowiskowymi, jak również zobowiązania wynikające z realizacji 5-cio letniego okresu zobowiązania rolnośrodowiskowego. Podkreślono, że rok 2014 nie był pierwszym rokiem, w którym strona ubiegała się o płatność rolnośrodowiskową. Strona wnioskowała już po raz trzeci o przedmiotowe płatności, wobec czego winna dokładnie zaznajomić się z zasadami przyznawania płatności rolnośrodowiskowych.

Dyrektor OR ARiMR podniósł, że wyjaśnienia skarżącego, w których m.in. wskazał, że pomimo przekazania zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego sygnatura akt "[...]", działek obciążonych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym dokonywane były na nich czynności, do których był zobowiązany, nie zasługiwały na uwzględnienie. Strona na etapie rozpatrywania sprawy z wniosku o przyznanie płatności za rok 2014, nie informowała Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o fakcie użytkowania rolniczego przedmiotowych działek. Strona pomimo przysługującego jej prawa odwołania się od decyzji o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości za rok 2014, nie skorzystała z niego. Na tamtym etapie postępowania administracyjnego strona miała możliwość podnoszenia argumentów związanych z użytkowaniem spornych gruntów w 2014 r. Organ odwoławczy zauważył, że płatność za rok 2014 ustalona została stronie z uwzględnieniem wyroku sygn. akt "[...]", złożonym przez S. K. w dniu "[...]"r. oraz oświadczenia S. K. o nieprzejęciu zobowiązania rolnośrodowiskowego, które to dokumenty są kluczowe dla kwestii ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

Zarzuty strony dotyczące użytkowania spornych gruntów organ odwoławczy uznał za spóźnione i wykraczające poza zakres postępowania prowadzonego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności. Podkreślono, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wezwał stronę do złożenia wyjaśnień dotyczących realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego :

1) w pakiecie - Rolnictwo ekologiczne, w wariancie 2.1 - Uprawy rolnicze dla których zakończono okres przestawiania, na działce oznaczonej identyfikatorem N, o powierzchni 1,81 ha usytuowanej na działce ewidencyjnej nr "[...]"

2) w pakiecie - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, w wariancie 4.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków, na działce oznaczonej identyfikatorem 0, o powierzchni 5,50 ha usytuowanej na działce ewidencyjnej nr "[...]".

W przedmiotowym wezwaniu strona została pouczona, iż niezłożenie wyjaśnień w terminie wskazanym w niniejszym wezwaniu będzie skutkowało rozpatrzeniem sprawy w oparciu o posiadane dokumenty i informacje. Przedmiotowe wezwanie zostało odebrane przez skarżącego w dniu 26.05.2015 r. , a strona nie złożyła żadnych wyjaśnień w tej kwestii. Organ na podstawie całej zgromadzonej dokumentacji w sprawie dotyczącej płatności rolnośrodowiskowych za lata 2012-2014 oparł swoje ustalenia w kwestii niedotrzymania zobowiązania rolnośrodowiskowego i konieczności zwrotu kwoty nienależnie pobranej na podstawie ostatecznych decyzji dotyczących przyznania płatności za lata 2012-2014.

Ponadto Dyrektor OR ARiMR wskazał, że w myśl art. 21 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U z 2013 r., poz. 173), do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Przepis art. 21 ust. 2 pkt 4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich dokonuje ograniczenia stosowania wyrażonej w art. 10 k.p.a zasady do obowiązku zapewnienia stronom - ale na ich żądanie - czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz, na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwienia im wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Jednocześnie wyłączono stosowanie art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Obowiązek dowodzenia spoczywający na stronie postępowania wynika wprost z dyspozycji art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 173), stanowiącego, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2 /tj. dotyczącym przyznania pomocy/ są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia (aktu spoczywa na osobie. która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

W ocenie organu II instancji, organ I instancji zebrał w sposób wyczerpujący materiał dowodowy, umożliwił skarżącemu złożenie wyjaśnień w sprawie realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego. Strona z własnej woli nie uczestniczyła w prowadzonym postępowaniu administracyjnym.

Organ II instancji wskazał, iż zgromadzony przed organem pierwszej instancji materiał dowodowy był wystarczający i odpowiedni do rozpatrzenia go w oparciu o istniejący w dniu orzekania stan prawny. Zgromadzone dowody zostały w poprawny sposób ocenione, a stan sprawy wyjaśniony oraz rozważony. Organ I instancji rozpatrzył zgromadzony materiał zgodnie z ww. zasadami kodeksu postępowania administracyjnego i obowiązującymi przepisami prawa.

Organ odwoławczy uznał, że w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania art. 7 w zw. z art. 77§ 1 k.p.a, art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a.

Dyrektor OR ARiMR wyjaśnił, iż przepisy prawa dopuszczają okoliczności, gdy obowiązek zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności PRŚ (PROW 2007-2013) nie powstaje, jednak takie okoliczności nie zostały przez producenta rolnego zgłoszone organowi I instancji.

Organ II instancji nie znalazł podstaw do odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w oparciu o art. 28a ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich,(Dz. U. z 2013 r., poz. 173) tj. art. 5a rozporządzenia Komisji Europejskiej (WE) nr 885/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w zakresie akredytacji agencji płatniczych i innych jednostek, jak również rozliczenia rachunków EFRG i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171 z 23 czerwca 2006 r., str. 90 ze zm.) obejmującym sytuacje, w których kwota podlegająca zwrotowi nie przekracza równowartości 100 EUR.

Powołując treść art. 54 ust.3 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. oraz art. 5 ust.1,2 i 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE nr L 25, str. 8 z 28.01.2011 z późno zm.), wskazano, że w niniejszej sprawie płatności rolnośrodowiskowe za rok 2012 przekazane na rachunek bankowy skarżącego w dniu 4 lutego 2013 r. nie wynikały z pomyłki ARiMR i zostały przyznane na mocy decyzji z dnia 7 stycznia 2013 r., wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego. Płatności rolnośrodowiskowe za rok 2013 przekazane na rachunek bankowy producenta rolnego w dniu 29 stycznia 2014 r. również nie wynikały z pomyłki ARiMR i zostały przyznane na mocy decyzji z dnia "[...]"r., wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego.

Dyrektor OR ARiMR wskazał, że w rozpatrywanej sprawie przyjęto, że skarżący dopuścił się nieprawidłowości za którą uznano zaprzestanie realizacji zobowiązania, o której organ jak i strona dowiedziała się ostatecznie z wyroku Sądu Okręgowego Wydział Cywilny sygn. akt: "[...]"z dnia "[...]"r. nakazującemu złożenie oświadczenie woli C. i A.L. o przeniesieniu własności nieruchomości składającej się z działek gruntu rolnego i leśnego oznaczonych nr "[...]"na S. i D. K W związku z tym, w powyższej sprawie termin na wydanie decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności przedawniłby się w dniu 13.10.2018 r.

W skardze na powyższe rozstrzygnięcie strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Skarżący zarzucił rażące naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

- § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, poprzez ich błędne zastosowanie i ustalenie nienależnie pobranych płatności w latach 2012-2013, w sytuacji, gdy w/w przepisy nie obowiązywały w chwili przyznania tychże płatności, co stanowi naruszenie konstytucyjnej zasady zakazu działania prawa wstecz;

2. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, mianowicie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 107 § 3 kpa, poprzez:

- dowolne pominięcie, że skarżący w latach 2012 i 2013, pomimo przekazania własności niektórych działek, prowadził działalność rolno środowiskową na wszystkich zgłoszonych działkach, co stanowi naruszenie art. 7 kpa poprzez pominięcie przy wydawaniu decyzji interesu społecznego i słusznego interesu skarżącego;

3. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, mianowicie art. 8 w zw. z art. 107 § 3 kpa, poprzez:

- brak odniesienia się przez organ rozstrzygający sprawę do podnoszonych przez stronę wszystkich zarzutów związanych z posiadaniem i uprawianiem ziemi przez skarżącego, co stanowi naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej;

W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in., że skarżący pomimo przekazania, zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego, sygn. akt "[...]"działek obciążonych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym dokonywane były na nich czynności, do których był zobowiązany. Skarżący wykonywał na nich wszelkie prace działając jako posiadacz, wskazanych w decyzji ziem. Strona podkreśliła, że pomimo wyroku zajmowała się samodzielnie ziemią oraz ponosiła koszty z tym związane. Skarżący powołał się również na wyrok NSA o sygn. akt II GSK 678/10, w którym stwierdzono, że gospodarstwo rolne może znajdować się jednocześnie w posiadaniu samoistnym i zależnym, a każdy z tych rodzajów posiadania może stanowić podstawę do otrzymania płatności rolnośrodowiskowej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań sądu stwierdzić należy, że stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych(t. j. Dz. U. z 2016r.poz. 1066) oraz art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jed. Dz.U. z 14.03.2016r.,poz.718,cyt. dalej jako p.p.s.a. ), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 134 §1p.p.s.a.sąd rozstrzyga w granicach sprawy,nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Ponadto na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonywana jest zarówno co do prawidłowości stosowania przepisów postępowania, jak i zgodności z przepisami prawa materialnego. Tylko prawidłowo poczynione ustalenia faktyczne dają podstawę do prawidłowej subsumcji stanu faktycznego do przepisów materialnoprawnych i oceny decyzji co do zastosowania i wykładni prawa materialnego. Zauważenia wymaga przy tym, że zadaniem sądu nie jest dokonywanie ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zastosowania prawa materialnego. Rolą sądu jest bowiem kontrola prawidłowości działania organu administracji, który wydał zaskarżoną decyzję.

Mając na względzie powyższe ogólne stwierdzenia, w pierwszej kolejności oceny wymaga kwestia czy przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do istotnego naruszenia przepisów postępowania.

Skarżący formułuje zarzuty naruszenia przepisów art. 7, 77, 80 i 107 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych w sprawie, niezebranie pełnego materiału dowodowego i nierozpatrzenie zebranych dowodów w sposób wyczerpujący.

Odnosząc się do tych zarzutów stwierdzić należy, że celem postępowania w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego jest ustalenie czy spełnione zostały materialnoprawne przesłanki określenia czy pomoc została pobrana nienależnie oraz czy i w jakiej wysokości podlega zwrotowi.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2013r. poz.173) do postępowania w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Dalsze przepisy art. 21 cyt. ustawy zawierają postanowienia modyfikujące przewidziane w kpa zasady postępowania. W szczególności w ust. 3 art.21 ustawy stanowi się, że strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Ponadto w art.21ust. 2 pkt 4 ustawy wprost wyłączone zostało stosowanie art. 81 kpa.

Nie oznacza to jednak, że organy orzekające w sprawach przyznania płatności rolniczych zwolnione są z obowiązków przeprowadzenia postępowania zgodnie z zasadami dowodzenia, logiki i swobodnej oceny dowodów.

W art.21 ust.2 pkt 1wyraźnie stwierdzono bowiem, że organ "stoi na straży praworządności (co jest modyfikacją zasady z art. 7 kpa ) oraz "jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy" (co stanowi modyfikację obowiązku z art.77 §1 kpa, pominięto obowiązek zebrania materiału dowodowego).Zastosowanie mają pozostałe reguły postępowania dowodowego z kpa , w tym w szczególności art. 80 , który organ obliguje do oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Nadto, zgodnie z art. 77 § 4 kpa , fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu Jeżeli więc organowi znane są z urzędu określone fakty , to ma obowiązek , niezależnie od inicjatywy strony, uwzględnić je w dokonywanej ocenie, wyczerpująco rozpatrując cały materiał dowodowy.

Na tle rozpoznawanej sprawy wskazać także należy , że wymienione wyżej modyfikacje reguł postępowania administracyjnego mają swe podstawy w specyfice postępowań o przyznanie płatności, które inicjowane są wnioskiem ubiegającego się o dopłatę rolnika, pozostawiając jego woli, czy i w jakim zakresie chce skorzystać z pomocy. W art. 21 ust.2 wyraźnie mowa o " postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy" .

Rozpoznawana sprawa dotyczy natomiast określenia kwoty pomocy nienależnie pobranej , która została już wcześniej przyznana ostatecznymi decyzjami . Nie rozstrzygając wątpliwości, czy w pojęciu "sprawa dotycząca przyznania" mieszczą się również sprawy dotyczące orzekania o zwrocie przyznanych płatności , zwrócić należy uwagę na istotną różnicę między tymi sprawami. Postępowanie w przedmiocie zwrotu nienależnej płatności organ ma bowiem obowiązek wszcząć z urzędu. Ta okoliczność nie może pozostawać bez wpływu na ocenę zakresu sposobu wykonania obowiązków organu w postępowaniu dowodowym. W tym postępowaniu organ nie może w całości przenieść ciężaru dowodu wyjaśnienia sprawy na stronę. To organ jest bowiem gospodarzem postępowania, decydującym o zasadniczym kierunku postępowania oraz zgromadzeniu materiału dowodowego.

W cenie sądu zaskarżona decyzja, wydana została z naruszeniem cytowanych wyżej przepisów postępowania. Poczynione ustalenia faktyczne nie uwzględniają całości materiału dowodowego i wszystkich wynikających z niego okoliczności.

Ocena wyników postępowania dowodowego dokonanego przez organ oparta została na materiale dowodowym nie w pełni rozpatrzonym. Organ nie dokonał pełnej, a przez to wnikliwej i wszechstronnej oceny materiału dowodowego w sprawie, a szczególności istniejących w sprawie dowodów – wyroku Sądu Okręgowego z "[...]"i oświadczenia S. K. z "[...]". Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ odwoławczy dokonując oceny powyższych dowodów stwierdził jedynie, że nastąpiło przeniesienie własności wskazanych w wyroku Sądu cywilnego działek. Organ nie rozważył przy tym jakie były okoliczności faktyczne. Chociażby czy doszło do przeniesienia posiadania opisanych gruntów pomiędzy skarżącym, a nowymi właścicielami S K. i D. K.. Ustalenia takie wydają się konieczne w kontekście oświadczenia S. K. z "[...]", iż "nie prowadzi on działalności rolniczej i nie przejmie zobowiązań obciążających grunty" tym bardziej, że skarżący cały czas wskazuje na okoliczności iż to on prowadzi gospodarstwo i wywiązuje się ze swoich zobowiązań także tych związanych z realizacją programu rolnośrodowiskowego.

Żadnych okoliczności wskazanych w zaskarżonej decyzji nie wynika by skarżący zaprzestał realizacji programu rolnośrodowiskowego, nie wynika też by przestał być posiadaczem spornych gruntów. Podkreślić należy, że istota zagadnienia sprowadza się do tego, że płatność rolnośrodowiskowa może być przyznana tylko temu podmiotowi, który faktycznie prowadzi działalność rolniczą w tym gospodarstwie. Organ nie dokonał oceny statusu posiadania skarżącego mimo, że cały czas twierdził on, że wywiązuje się ze zobowiązania rolnośrodowiskowego i mimo przekazania gruntów nadal je uprawia. Nie ustalił czy skarżący w ogóle jest posiadaczem spornych działek, a jeżeli tak to jaki charakter ma to posiadanie. Okoliczności te są niezbędne dla rozstrzygnięcia czy w sprawie została spełniona przesłanka przeniesienia gospodarstwa rolnego, a co za tym idzie czy istnieją podstawy do .ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności przez skarżącego.

Takiej analizy materiału dowodowego ze strony organu odwoławczego zabrakło w tej sprawie. Zatem rozpoznając sprawę ponownie organ uwzględni poczynione powyżej wywody i oceny prawne w zakresie interpretacji i stosowania wskazanych przepisów prawa, dokona ponownej analizy okoliczności sprawy i wyda rozstrzygnięcie dokonując odpowiednich ustaleń faktycznych i prawnych aktualizujących stan sprawy. W konsekwencji przyjąć należało, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a w związku z tym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. należało orzec jak w wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w myśl przepisów art. 200 p.p.s.a.