Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1446/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 107 ust 1 i 6
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Janina Antosiewicz, Sędzia NSA Anna Lech, Sędzia del. NSA Roman Ciąglewicz (spr.), Protokolant asystent sędziego Piotr Baryga, po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. U. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 28 kwietnia 2011 r. sygn. akt II SA/Sz 1111/10 w sprawie ze skargi B. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Sz 1111/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę B. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie, z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...], w przedmiocie zasiłku celowego.

Wyrok ten został wydany w następujących okolicznościach sprawy.

Wnioskiem z dnia [...] lipca 2010 r. B. U. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Ś. o przyznanie świadczenia celowego na dofinansowanie do wymiany kranu i malowania ścian w łazience, zakupu płynów bogatych w witaminy oraz dofinansowanie do zakupu środków czystości i higieny osobistej i do opłat za gaz.

Kierownik Ośrodka Pomocy Rodzinie w Ś., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta Ś., decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r., Nr [...], na podstawie art. 3 ust.1, 2, 3 i 4, art. 8 ust.1, art. 39 ust.1 i 2, art.106 ust.1, art.110 ust. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) i § 1 pkt 1 lit a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U Nr 127, poz.1055) odmówił przyznania B. U. pomocy finansowej w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na dofinansowanie do wymiany kranu i malowania ścian w łazience, dofinansowanie do zakupu płynów bogatych w witaminy, dofinansowanie do zakupu środków czystości i higieny osobistej oraz dofinansowanie do opłat za gaz. Organ ustalił, że B. U. zamieszkuje wspólnie z matką G. U., lecz z jego oświadczenia wynika, iż prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Dochód wnioskodawcy wynosi 477,00 zł i nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego, ustalonego na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej tj. kwoty 477, 00 zł. Organ podał, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza wskazanej kwoty 477,00 zł, przy jednoczesnym wystąpieniu jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, między innymi niepełnosprawności. Wyznacznikiem ustalenia wysokości zasiłku celowego jest sytuacja materialna i osobista wnioskodawcy cel, na który zasiłek jest przyznany oraz możliwości finansowe organów pomocy społecznej i liczba osób ubiegającej się o pomoc ze środków pomocy społecznej. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Ś. powołał się na ustalenia pracownika socjalnego, który stwierdził w trakcie wywiadu środowiskowego, że na ścianach łazienki znajdującej się w mieszkaniu zajmowanym m.in. przez stronę, widoczne są zacieki, jednak bez śladów zagrzybienia. Kran w łazience wymaga nie wymiany, jak to sugerował B. U., lecz wymiany uszczelki. Ponadto pracownik socjalny uzgodnił z najemcą mieszkania G. U., iż naprawa kranu zostanie wykonana we własnym zakresie, przy pomocy znajomego. Organ podniósł również, że najemcą mieszkania jest G. U. i to na niej ciąży obowiązek remontowy mieszkania, które zajmuje wraz z synem. Odnosząc się do wniosku o dofinansowanie do zakupu płynów bogatych w witaminy organ wskazał, że decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. została przyznana wnioskodawcy pomoc w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłków w okresie od lipca do grudnia 2010 r. w wysokości po 150 zł miesięcznie. Ustalając wysokość tego świadczenia wzięto pod uwagę zalecenia personelu Specjalistycznego Szpitala w S. i uwzględniono konieczność stosowania diety bogatej w witaminy. Organ wskazał, iż 150 zł jest maksymalną kwotą jaką Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Ś. przyznaje osobom które znajdują się w podobnej sytuacji osobistej i materialnej. Na brak możliwości zwiększenia pomocy na zakup posiłku, mają przede wszystkim wpływ możliwości finansowe ośrodka i liczba osób korzystających z tej pomocy. Wydatki ogółem na tę formę pomocy na dzień wydania decyzji wynoszą 72%, zatem na zabezpieczenie potrzeb podopiecznych MOPR w Ś. w okresie od 18 sierpnia do końca 2010 r. zostało 28% środków, tj. 238 770 zł. Uzasadniając odmowę przyznania pomocy finansowej na zakup środków czystości i higieny osobistej organ podał, że decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. przyznał wnioskodawcy na ten cel pomoc finansową po 40 zł w miesiącu wrześniu i grudniu 2010 r. Organ nie znalazł możliwości zwiększenia pomocy na ten cel z uwagi na niedostatek środków finansowych. Wziął również pod uwagę i to, że środki czystości nie są artykułami, które kupuje się codziennie i wystarczają one na dłuższy okres czasu. Odmowę dofinansowania do opłat za gaz organ uzasadnił tym, iż decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. przyznano B. U. dofinansowanie na ten cel w wysokości po 40 zł w lipcu i w listopadzie 2010 r., płatne bezpośrednio na konto dostawcy. Udział wnioskodawcy w rachunku za gaz w lipcu stanowi 58, 50 zł, zatem z własnych środków wnioskodawca powinien wyłożyć 18, 50 zł. Na rachunek za gaz w listopadzie też jest przyznana pomoc. Zasiłki celowe są przyznawane na konkretny cel, zatem udzielenie świadczenia dodatkowego nie jest w tym przypadku uzasadnione, gdyż znaczna część tej potrzeby (68%) jest już zabezpieczona ze środków MOPR. Organ dodał, że pomoc społeczna ma charakter pomocniczy i wspierający. Nie polega na wyręczaniu osób w przezwyciężaniu trudności życia codziennego i finansowaniu wszelkich żądań w całości. Kierownik wskazał, że B. U. średnio miesięcznie z MOPR w Ś. otrzymuje w ramach zasiłków celowych pomoc w wysokości ok. 550 zł miesięcznie. Szczegółowo dochód wnioskodawcy w roku 2010 r., pochodzący z zasiłków z pomocy społecznej, tj. zasiłku stałego oraz zasiłków celowych, kształtował się następująco: styczeń 732,09 zł, luty 842,09 zł, marzec 932,09 zł, kwiecień 812,09 zł, maj 932,09 zł, czerwiec 972,09 zł, lipiec 792,09 zł, sierpień 982,09 zł. Ponadto, miesięcznie, z uwagi na niepełnosprawność, B. U. otrzymuje zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153,00 zł. Dochód jaki wnioskodawca ma do dyspozycji z przeznaczeniem na zaspokojenie własnych potrzeb wynosi miesięcznie od 880,00 zł do 1135,00 zł. W końcowej części uzasadnienia organ I instancji podał, że MOPR w Ś. do dnia [...] sierpnia 2010 r. przeznaczył na realizację zasiłków celowych 61 % środków zaplanowanych w budżecie Ośrodka na ten cel, na cały rok. Pozostałe 39 % środków, tj. 392 666 zł przeznaczone zostanie na realizację zasiłków w nadchodzącym sezonie jesienno-zimowym. Wydatki na zasiłki celowe w tym okresie są zwiększone z uwagi na konieczność zaopatrzenia potrzebujących w środki finansowe na zakup opału i odzieży zimowej, a także najbiedniejsze rodziny i ich dzieci w środki finansowe na zakup podręczników i materiałów do nauki w szkole. Ponadto organ wskazał, że wielkość środków przeznaczonych na pomoc społeczną w budżecie gminy nie pozwala na zaspokojenie wszystkich zgłaszanych żądań w całości.

W odwołaniu B. U. stwierdził, iż decyzja wydana została "z rażącym naruszeniem prawa budowlanego i hydraulicznego". Odwołujący się podważał ustalenia pracownika socjalnego i podtrzymał swoje stanowisko odnośnie konieczności przyznania wnioskowanej pomocy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie, decyzją z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu. Kolegium powołało się na ustalenia dokonane przez organ pierwszej instancji w toku przeprowadzonego postępowania oraz wywiadu środowiskowego.

Organ odwoławczy podał, że dochód B. U. nie przekracza kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej 477,00 zł, więc wnioskodawca kwalifikuje się do uzyskania pomocy finansowej na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Jednakże stosownie do art. 39 ust. 1 i ust. 2 organ pomocy społecznej może przyznać świadczenie, lecz nie jest do tego zobowiązany, gdyż decyzje o odmowie lub przyznaniu zasiłku celowego mają charakter uznaniowym W ocenie Kolegium, zaskarżona decyzja nie przekracza granic uznania administracyjnego i została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie B. U. ponownie opisał swoją sytuację zdrowotną i finansową. Zarzucił organom, że rozpoznając sprawę dopuściły się naruszenia interesu prawnego skarżącego, bowiem pozbawiony on został możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, mimo że wymaga pomocy z uwagi na inwalidztwo i niemożność zarobkowania.

W piśmie będącym uzupełnieniem skargi, pełnomocnik skarżącego wskazał, że Kolegium naruszając art. 10 § 2 K.p.a. uniemożliwiło stronie czynny udział w postępowaniu, gdyż nie wezwano wnioskodawcy przed wydaniem decyzji do zapoznania się i wypowiedzenia się co do materiału dowodowego w sprawie. Ponadto zarzucił naruszenie art. 107 § 1 i 3 K.p.a. oraz art. 77 § 1 K.p.a. Pełnomocnik skarżącego podniósł, że organ nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w sprawie, gdyż nie uwzględnił oświadczenia strony o niezrealizowaniu recepty z dnia [...] lipca 2010 r., z powodu braku środków finansowych. Zarzucił również niewskazanie w uzasadnieniu decyzji argumentów, co do braku środków pieniężnych na zakup koniecznych leków jako faktu udowodnionego bądź nieudowodnionego przez stronę oraz informacji dlaczego temu dowodowi odmówiono wiarygodności.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie, w odpowiedzi na skargę wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie nawiązując do art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115 poz. 728 ze zm.), wskazał, iż w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Określone w cytowanym przepisie świadczenie pomocy społecznej nie ma charakteru obligatoryjnego i jego przyznanie następuje w ramach uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ jest uprawniony do przyznania tej pomocy oraz, że decyduje o jej wielkości, co należy interpretować w ten sposób, że przepisy ustawy o pomocy społecznej nie obligują organów do zaspokojenia wszystkich, nawet uzasadnionych potrzeb swoich podopiecznych. Sąd pierwszej instancji odnotował, że w myśl art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, zaś według art. 3 ust. 1, pomoc ta ma wspierać osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Ponadto, przyznanie pomocy społecznej uwarunkowane jest również sytuacją życiową zainteresowanej strony, m.in. ubóstwem, sieroctwem, bezdomnością, bezrobociem, niepełnosprawnością, długotrwałą lub ciężką chorobą (art. 7 ustawy o pomocy społecznej), jak również możliwościami ośrodka pomocy społecznej. Zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

Sąd wskazał, ze kryteriami ustalenia zasadności i wysokości przyznania zasiłku celowego w ramach uznania administracyjnego są: sytuacja materialna osoby , której ma być przyznany zasiłek, cel, na jaki ma on być przyznany oraz możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Wywodził, że uznanie administracyjne obejmuje ocenę warunków uzasadniających przyznanie pomocy, jak również decyzję co do jej wysokości. Jeśli organ pomocy społecznej, ocenił z jednej strony sytuację materialną oraz potrzeby strony, a z drugiej własne możliwości finansowe i uznał, że nie istnieje możliwość przyznania stronie zasiłku celowego, to decyzji takiej nie można zarzucić naruszenia prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny ocenił, że organ prawidłowo wskazał, najemcę mieszkania jako osobę odpowiedzialną za remont.

Odmowa przyznania stronie dofinansowania do zakupu płynów bogatych w witaminy, do zakupu środków czystości i higieny osobistej oraz dofinansowania do opłat za gaz została obszernie uzasadniona w decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Rodzinie w Ś. Bardzo szczegółowo poddano analizie potrzeby skarżącego, jego sytuację materialną oraz możliwości finansowe gminy. Sąd podkreślił, że skarżący nie został pozbawiony pomocy całkowicie, gdyż na mocy odrębnych decyzji MOPR w Ś. przyznał skarżącemu w 2010 r. zasiłek celowy na zakup posiłków, zasiłek celowy na zakup środków czystości, zasiłek celowy na dofinansowanie do opłat za gaz. W rozpoznawanej sprawie organy w sposób wnikliwy i pełny oceniły sytuację skarżącego, o czym świadczy fakt przyznania zasiłków celowych na różne jego potrzeby bytowe i zdrowotne. Sąd stwierdził, że pomocą społeczną na terenie działania Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś. objętych jest szereg osób i środowisk znajdujących się w równie trudnej jak i bardziej skomplikowanej sytuacji bytowej i zdrowotnej. Stąd też skarżący nie może oczekiwać od organów pomocy społecznej, iż przejmą na siebie całkowity ciężar utrzymania skarżącego i będą rozwiązywać wszelkie jego problemy finansowe, gdyż pomoc społeczna może być udzielona przez Ośrodek tylko na podstawowe i niezbędne potrzeby oraz w ramach posiadanych możliwości finansowych.

Zdaniem Sądu, nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut skarżącego, naruszenia art. 10 § 2 K.p.a. B. U. miał możliwość przedstawienia swojej sytuacji materialnej i rodzinnej zarówno w trakcie przeprowadzania wywiadu środowiskowego jak również w złożonym odwołaniu. Nie został wiec pozbawiony prawa do czynnego udziału w każdym stadium postępowania, które to prawo wynika z art. 10 § 1 K.p.a. Zdaniem Sądu, w świetle prawidłowo ustalonego przez organy stanu faktycznego i prawnego oraz motywów wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie doszło do naruszenia granic uznania administracyjnego i przepisów prawa, które mogłyby skutkować uwzględnieniem skargi.

W skardze kasacyjnej B. U. zaskarżył wyrok w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez błędne przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, iż strona postępowania miała możliwość czynnego udziału w każdym stadium tego postępowania, a przed wydaniem decyzji miała możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przywołał przepis art. 10 § 1 K.p.a., wskazując, iż przepis ten ma w sprawie zastosowanie z mocy odesłania zawartego w art. 14 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz.1362 ze zm.). Nie zgodził się z twierdzeniem Sądu pierwszej instancji, według którego, skoro strona miała możliwość przedstawienia swojej sytuacji materialnej i rodzinnej w trakcie wywiadu środowiskowego i w odwołaniu, to jej prawo do czynnego udziału w każdym stadium postępowania nie zostało naruszone. Podniósł, że wywiad środowiskowy nie jest jedynym dowodem i materiałem zebranym w postępowaniu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Przepis art. 183 § 1 P.p.s.a. stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zarzutów wyartykułowanych w podstawie skargi kasacyjnej.

Podstawa skargi kasacyjnej została skonstruowana wadliwie. W myśl art. 176 P.p.s.a., skarga kasacyjna powinna zawierać m.in. przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Podstawy kasacji, zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., wyznaczają granice rozpoznania skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny (patrz: Bogusław Gruszczyński [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", LEX 2011, teza 5 do art. 183). Jeśli więc strona przytacza proceduralną podstawę kasacji, nie może ograniczyć się do powtórzenia treści art. 174 pkt 2 P.p.s.a. Ma obowiązek wskazania w podstawie kasacji konkretnego naruszonego przepisu prawa procesowego (por. uchwała pełnego składu NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, ONSA i wsa 2010/1/1; wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2004 r., sygn. akt OSK 421/04, niepublikowany, treść [w:] System Informacji Prawnej LEX nr 146732).

Skarżący nie wskazał w podstawie kasacji przepisu, który jego zdaniem został naruszony zaskarżonym wyrokiem. W okolicznościach niniejszej sprawy nie jest to jednak wadliwość skutkująca odrzuceniem skargi kasacyjnej. Nie budzi wątpliwości, że naruszonym, zdaniem skarżącego, przez Sąd pierwszej instancji przepisem, jest art. 10 § 1 K.p.a. Przepis ten został powołany w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, a uzasadnienie skargi kasacyjnej stanowi analizę przesłanek normy zawartej w tym przepisie. W powiązaniu z podstawą kasacji można zatem odczytać zarzut jako naruszenie prawa procesowego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 10 § 1 K.p.a. (por. w/w uchwała NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09).

Zarzut ten nie jest zasadny. Skarżący nie tylko miał możliwość, ale także wypowiedział się co do zebranych dowodów i materiałów w postępowaniu przed organem pierwszej instancji. Nie wykazał, aby Samorządowe Kolegium Odwoławcze uniemożliwiło mu wypowiedzenie się w postępowaniu odwoławczym. Trafne było podkreślenie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że skarżący miał możliwość wypowiedzenia się w trakcie przeprowadzania wywiadu środowiskowego, a w związku z tym bezpodstawny jest zarzut naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. Rodzinny wywiad środowiskowy nie jest to w postępowaniu w sprawie świadczeń z pomocy społecznej dowodem jedynym, ale jest do dowód szczególny. W myśl art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz.1362 ze zm.), według stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji, to właśnie rodzinny wywiad środowiskowy jest dowodem przeprowadzanym w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin. Szczególna waga tego dowodu wynika także z unormowań rozporządzenia wydanego z upoważnienia zawartego w art. 107 ust.6 ustawy o pomocy społecznej. W dacie rozstrzygania w niniejszej sprawie obowiązywało rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. Nr 77, poz.672). Przepisy § 7 ust.1 pkt 1-20 i ust.1a tego rozporządzenia wymieniają dokumenty, na podstawie których, w trakcie wywiadu środowiskowego, ustala się sytuację osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową osoby. Regulacja ta określa rzeczywisty zakres postępowania dowodowego wynikający z przeprowadzenia dowodu z rodzinnego wywiadu środowiskowego. Możliwość wzięcia aktywnego udziału w przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego oznacza zatem możliwość ustosunkowania się do szeregu dowodów, w tym także możliwość złożenia własnego oświadczenia o stanie majątkowym.

W związku z tym należy jeszcze zauważyć, że w myśl art. 174 pkt 2 P.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania tylko wtedy skutkuje uwzględnieniem skargi kasacyjnej, gdy uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący nie podjął próby wykazania, że podnoszone przezeń uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Nie wskazał, w jakim zakresie postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone bez jego udziału.

Niezależnie od tego można skonstatować, że materiał dowodowy został w postępowaniu administracyjnym zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący, a następnie oceniony w zgodzie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Nie doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego, a stanowisko organów zostało w pełni przedstawione w uzasadnieniach decyzji obu instancji. Sąd pierwszej instancji nie miał więc podstaw do uwzględnienia skargi. Na uwagę zasługuje odniesienie się Sądu, w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, nie tylko do istoty stanu faktycznego i prawnego sprawy, ale także do zarzutów podniesionych przez skarżącego.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.

-----------------------

6