Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1098/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-11-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1098/04 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 listopada 2006r, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Maria Zawadzka, Sędziowie: WSA Anna Znamiec, Asesor WSA Beata Cieloch (spr), Protokolant: Iwona Sadowska-Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 listopada 2006r, sprawy ze skargi W.G., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 25 czerwca 2004r nr [...], w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2004r, I.Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. II. Zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 100zł ( sto złotych ).


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 roku Nr 24112004 Wójt ustalił W.G. wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego za 2004 rok w kwocie 183,40 zł, w tym podatek rolny w wysokości 114,40 zł oraz podatek od nieruchomości w wysokości 69,00 zł. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podniósł, iż W. G. posiada gospodarstwo rolne w skład którego wchodzą użytki rolne o powierzchni 2,14 ha , budynek mieszkalny o powierzchni 80,00 m2 , inny grunt opodatkowany o powierzchni 300m2 oraz grunty zadrzewione o powierzchni 0,006ha. W odniesieniu do budynku mieszkaniowego zastosowano stawkę podatku w wysokości 0,30 zł /m2 i podatek wyniósł 24 zł. Inny grunt opodatkowano według stawki 0,15 zł/m2 i podatek wyniósł 45 zł. Grunty zadrzewione zostały zwolnione z opodatkowania. Ponadto organ podniósł, iż wymiaru podatku dokonano zgodnie z ewidencją gruntów i budynków.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł W. G.twierdząc, iż zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji" wyrażenie inny grunt opodatkowany" jest wyrażeniem wadliwym bowiem takiego wyrażenia nie ma w wypisie z ewidencji gruntów. Zdaniem odwołującego organ podatkowy nie może stosować zmian pojęć zawartych w rejestrze ewidencji gruntów. Stąd też odwołujący nie kwestionując naliczonych kwot podatku wniósł o zmianę nakazu płatniczego w ten sposób aby zwrot "inny grunt opodatkowany" zastąpić zwrotem" droga dojazdowa"- dr- 0,03 ha.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 25 czerwca 2004 roku , sygn. akt: [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy. W uzasadnieniu organ II instancji podniósł , iż stosownie do treści art.21 ust.1 ustawy z dnia 17 maja 1989 roku prawo geodezyjne i kartograficzne ( Dz. U. z 2000r Nr 100 poz.1086) -.. podstawę wymiaru podatków i świadczeń stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków . Z analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego ,a w szczególności z wypisu z rejestru gruntów z dnia [...] grudnia 2003 roku wynikało ,iż W. G. jest dzierżawcą na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników , gruntów o łącznej powierzchni 2,2300 ha. W skład tych gruntów wchodzą między innymi grunty określone w rejestrze gruntów jako drogi "dr" o łącznej powierzchni 0,03 ha. Organ I instancji opodatkował powyższe grunty oznaczone " dr " stosując stawkę przewidzianą dla " gruntów pozostałych" wynikającą z Uchwały Rady Gminy w Zakliczynie z dnia 26 listopada 2003 roku Nr X/75/03 w wysokości 0,15 zł za 1 m 2 gruntu. Ponadto organ II instancji podniósł, iż stosownie do treści & 68 ust.3 pkt.7 lit. a Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 roku w sprawie ewidencji gruntów i budynków ( Dz.U. z 2001 r. Nr 38, poz.454) wynika ,iż grunty zabudowane i zurbanizowane dzielą się na tereny komunikacyjne w tym drogi oznaczone symbolem - " dr". Zaliczenie gruntów do poszczególnych użytków gruntowych określa załącznik nr 6 do w/w rozporządzenia. Z treści zaś powołanego załącznika wynika ,że do użytku gruntowego o nazwie " drogi" zalicza się grunty w granicach pasów drogowych dróg publicznych i dróg wewnętrznych w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych ( Dz.U. z 2000r Nr 71,poz. 838 i Nr 86 poz.985).

W szczególności do dróg zalicza się grunty zajęte m.in. – drogi dojazdowe do gospodarstw rolnych i leśnych. W związku z powyższym organ II instancji uznał, iż prawidłowo organ I instancji zastosował stawkę podatku przewidzianego dla "gruntów pozostałych". Zdaniem organu II instancji pojęcie " innych gruntów opodatkowanych " bez wątpienia mieści się pojęcie " droga dojazdowa". Analogicznie , grunt oznaczony w wypisie jako droga opodatkowany jest przy zastosowaniu stawki podatku przewidzianej dla " gruntów pozostałych" nie zaś np. według stawki przewidzianej dla dróg dojazdowych. Określenie zaś opodatkowanej w zaskarżonej decyzji drogi jako " innych gruntów opodatkowanych" nie mogło stanowić podstawy do uchylenia decyzji skoro sposób opodatkowania jest prawidłowy i nie jest kwestionowany przez podatnika.

Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożył W. G. i wniósł o jej uchylenie. W treści skargi podatnik podniósł, iż rejestr gruntów na podstawie którego dokonano wymiaru podatku nie ma aktualizacji wymaganej do zasadności decyzji podatkowej. Nadto zdaniem skarżącego w przedmiotowej sprawie naruszono art. 2 Konstytucji RP, ponieważ nakaz płatniczy cyt. " nie wyraża oznaczeń przepisów prawa z ustawy i uchwały Rady Gminy".

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż w gospodarstwach rolnych nie ma klasoużytków gruntu oznaczonego symbolem dr - droga. Według podatnika droga nie jest gruntem rolnym wobec czego właściwy organ władzy publicznej ma obowiązek dokonania z urzędu odpowiedniej aktualizacji ewidencji gruntów. Zdaniem skarżącego dla poprawnego opodatkowania gruntu Wójt Gminy Z. winien dokonać aktualizacji rejestru gruntów w ten sposób, iż grunt o pow. 0,03 ha usunie z rejestru, ponieważ wspomniany grunt jest drogą w ciągu drogi gminnej, pod zarządem osoby prawnej , o której mowa w art. 7 ust 1 ustawy o drogach publicznych. Ponadto skarżący podniósł , iż powołana w rozstrzygnięciu Samorządowego Kolegium Odwoławczego ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników nie mówi o drogach, ale o gruntach rolnych w gospodarstwach rolnych osób fizycznych. Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie decyzji i zobowiązanie właściwego organu do dokonania aktualizacji rejestru gruntów gospodarstwa rolnego określonego w decyzji podatkowej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało uzasadnienie przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 z 2002r.poz.1269 z poźn. zm.- oznaczana dalej jako p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada ,czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi ( art. 134 p.p.s.a.).

Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zostały naruszone przepisy prawa materialnego jak i przepisy postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy.

Zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie doszło do naruszenia wynikającej z art.122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacji podatkowej( Dz.U. Nr 137 poz.926 z poźn. zm.) zasady prawdy obiektywnej , zgodnie z którą w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym . Realizacji tej zasady służy przepis art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej nakładający na organy podatkowe obowiązek zgromadzenia i wyczerpującego rozważenia całokształtu materiału dowodowego sprawy.

W niniejszej sprawie istota skargi sprowadzała się zakwestionowania przez skarżącego W. G. obowiązku uiszczenia podatku od gruntów sklasyfikowanych w rejestrze gruntów jako " dr " – drogi, o powierzchni 0,003ha, za którą to powierzchnię organy podatkowe ustaliły podatek w wysokości 45 zł wskazując jako jego podstawę ustawę z dnia 12.01.1999r. o podatkach i opłatach lokalnych ( Dz.U. Nr 9 z 2002 r.poz.84 z poźn.zm.) oraz uchwałę Nr X/75/03 Rady Gminy w Zakliczynie z dnia 26 listopada 2003 roku. Skarżący w uzasadnieniu skargi zakwestionował, iż nie jest właściwym podmiotem do uiszczenia powyższego podatku od nieruchomości. Będąc bowiem dzierżawcą na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników winien on uiszczać jedynie podatek za grunty rolne .

W związku z powyższym należy w tym miejscu odnieść się do zakresu podmiotowego jak i przedmiotowego ustawy o podatku o opłatach lokalnych i ustawy o podatku rolnym. Zgodnie z treścią art.3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i podatkach lokalnych w brzmieniu obowiązującym w dacie ustalenia podatku Art. 3. 1 stanowił , iż " podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące:

1) właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3,

2) posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych,

3) użytkownikami wieczystymi gruntów,

4) posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie:

a) wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości,

b) jest bez tytułu prawnego, z zastrzeżeniem ust. 2.

2. Obowiązek podatkowy dotyczący przedmiotów opodatkowania wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa lub będących w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe - ciąży odpowiednio na jednostkach organizacyjnych Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa i jednostkach organizacyjnych Lasów Państwowych, faktycznie władających nieruchomościami lub obiektami budowlanymi.

3. Jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym.

4. Jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach, z zastrzeżeniem ust. 5.

5. Jeżeli wyodrębniono własność lokali, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości od gruntu oraz części budynku stanowiących współwłasność ciąży na właścicielach lokali w zakresie odpowiadającym częściom ułamkowym wynikającym ze stosunku powierzchni użytkowej lokalu do powierzchni użytkowej całego budynku."

Przepis ten określał krąg podmiotów , na których ciążył obowiązek uiszczenia podatku od nieruchomości. Jego szczegółowa analiza sprowadza się do stwierdzenia , iż dzierżawca z wyjątkiem określonym tylko do sytuacji przewidzianej w ust.4 cytowanego przepisu ( współposiadanie dwóch lub więcej osób ) nie był podatnikiem podatku od nieruchomości . Skoro ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie definiuje pojęcia "dzierżawcy" to poszukując znaczenia tego pojęcia jak i innych pojęć użytych w treści cytowanego przepisu ( posiadacz samoistny, użytkownik wieczysty, współwłaściciel itd..) trzeba sięgnąć do definicji określonych w kodeksie cywilnym. I tak zgodnie z treścią art. 366 kc posiadaczem rzeczy jest zarówno ten ,kto nią faktycznie włada jak właściciel ( posiadacz samoistny ) jak i ten ,kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą ( posiadacz zależny). Co do podmiotowego zakresu zastosowania cytowanej ustawy o podatku od nieruchomości organ I instancji nie poczynił żadnych ustaleń ani nie wskazał podstaw prawnych do zastosowania tych przepisów. Decyzja skierowana do skarżącego W. G. nie zawierała określenia ( właściciel, dzierżawca, posiadacz samoistny) przy ustaleniu łącznego zobowiązania podatkowego jak i nie wskazywała wypisu z rejestru gruntów , będącego podstawą wymiaru powyższego zobowiązania (brak jego powołania w treści decyzji –k.5 i 6 akt ). Zdaniem Sądu organ I instancji naruszył tym dyspozycję art.210 Ordynacji podatkowej. Organ zaś II instancji w powyższym w uzasadnieniu decyzji stwierdził iż " z analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego , a w szczególności z wypisu z rejestru gruntów z dnia 11 grudnia 2003 roku wynika , iż odwołujący się jest dzierżawcą na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników , gruntów o łącznej powierzchni 2,2300ha. W skład wspomnianych gruntów należących do podatnika wchodzą między innymi grunty określone w wypisie z ewidencji gruntów jako drogi i oznaczone symbolem "dr " o łącznej powierzchni 0,03 ha." ( decyzja str.2 uzasadnienia k. 15 akt). Z treści wypisu z rejestru gruntów wbrew twierdzeniu organu II instancji nie można wyczytać , iż W. G. jest "dzierżawcą na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników." Należy się jedynie domyśleć ,iż organ II instancji oparł się w tym zakresie z domniemania wynikającego z art. 38 pkt.1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników ( Dz.U. z 1998r Nr 7 poz.25 ). W aktach sprawy brak jest bowiem innych dowodów wskazujących na tę okoliczność Przyjmując pomimo niewyjaśnionych podstaw , iż skarżący był dzierżawcą na podstawie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników ,kolejną wątpliwość budzi stwierdzenie ,iż " w skład wspomnianych gruntów należących do podatnika wchodzą miedzy innymi grunty określone w wypisie z ewidencji jako drogi i oznaczone symbolem "dr". Nie wiadomo czy sformułowanie "należących " dotyczy gruntów będących w dzierżawie , czy innych gruntów będących we władaniu skarżącego i na jakiej podstawie . Ustalenie tej okoliczności ma zasadnicze znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Zakładając ,iż organ II instancji zaliczył te grunty do dzierżawionych gruntów na podstawie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników należy wskazać ,iż organ II instancji naruszył przepisy ustawy z dnia 15 listopada 1984 roku o podatku rolnym( Dz.U. Nr 93 z 94 r., poz.431 z poźn.zm.). W tym miejscu należy odnieść się do szczegółowych jej zapisów. Zgodnie z treścią art. 3 ust.1pkt.3 podatnikiem podatku rolnego jest dzierżawca jeżeli grunty gospodarstwa rolnego zostały w całości lub w części wydzierżawione na podstawie umowy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zgodnie natomiast z treścią art. 1 opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza. Stosownie zaś do art. 2. 1. Za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów, o których mowa w art. 1, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki, nieposiadającej osobowości prawnej.

Biorąc pod uwagę treść powyższych przepisów jak i treść & 68 i &67 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 roku w sprawie ewidencji gruntów i budynków ( Dz.U. z 2001 r. Nr 38, poz.454) należy stwierdzić , iż grunty oznaczone symbolem "dr" – drogi nie wchodzą w skład gospodarstwa rolnego. Tak więc nie mogły być przedmiotem dzierżawy na podstawie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Drogi zgodnie z klasyfikacją &67 pkt.3 i &68 należą do grupy gruntów zabudowanych i zurbanizowanych tzw. terenów komunikacyjnych. Organ II instancji opierając się zaś o wypis z rejestru gruntów zaliczył grunty oznaczone symbolem "dr"- drogi do "pozostałych gruntów" i uznał ,iż nie są to drogi dojazdowe nie podając żadnej podstawy prawnej ani zastosowanej wykładni. Powyższe sprzeczności w ustaleniach faktycznych uniemożliwiły zdaniem Sądu dokonanie subsumpcji powyższego stanu faktycznego pod odpowiednie przepisy prawa podatkowego. Konkludując podatek od nieruchomości obejmujący drogi –"dr" 0,003 ha( oznaczenie w ewidencji) został wymierzony dzierżawcy . Ponadto należy podkreślić , iż stosownie do treści art.2 ust.3pkt.4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w brzmieniu wówczas obowiązującym drogi nie podlegały opodatkowaniu ( cyt."opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają również:.. pasy drogowe wraz z drogami oraz obiektami budowlanymi związanymi z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu.)

Definicję zaś co należy rozumieć przez "drogę " określają przepisy ustawy o drogach publicznych z dnia 21.03.1985 r. i obowiązkiem organów było dokonanie ustalenia, czy grunty oznaczone w wypisie z rejestru gruntów jako "–dr " - drogi , korzystają z powyższego zwolnienia podatkowego ,czy też skoro organ II instancji nie uznał je za "drogę" w rozumieniu powyższych przepisów to winien poczynić ustalenia na jakiej podstawie w ewidencji gruntów i budynków oznaczono je jako drogi - " dr" i na jakiej podstawie stwierdził , iż pojecie " droga dojazdowa" wchodzi niewątpliwe pod pojęcie " pozostałe grunty". Należy bowiem podkreślić, iż Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 roku w sprawie ewidencji gruntów i budynków ( Dz.U. z 2001 r. Nr 38, poz.454) nie zna pojęcia "grunty pozostałe " stanowiące osobną kategorię użytków gruntowych( & 67). Przepisy powyższe bardzo precyzyjnie określają jakie grunty zalicza się do poszczególnych użytków gruntowych ( załącznik nr 6 do w/w rozporządzenia) , a organy podatkowe dokonują wymiaru podatku na podstawie art.21 ust 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne ( Dz. U. z 2000r. Nr 100, poz. 1086) - właśnie w oparciu o dane z ewidencji gruntów.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy podatkowe winny dokonać prawidłowych ustaleń faktycznych i ich oceny prawnej z zastosowaniem odpowiednich przepisów prawa materialnego.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał , iż w niniejszej sprawie zostały naruszone przepisy prawa materialnego jak i przepisy postępowania ,które miały wpływ na wynik sprawy i orzekł jak w sentencji na zas.art.145 pkt.1 lit. a i c p.p.s.a.

O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art.200 w zw. z art.205 p.p.s.a.