Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 368/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2009-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 2, art. 4, art. 11 ust. 2, art. 108 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 115 poz 728
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Popowska Sędziowie NSA Grażyna Radzicka WSA Izabela Kucznerowicz (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 15 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę /-/I.Kucznerowicz /-/B.Popowska /-/G.Radzicka WSA/wyr.1-sentencja wyroku


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] września 2005 r. K. P. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Poznaniu o przyznanie jej na miesiąc październik 2005 r. zasiłku na wyżywienie w kwocie 330 zł, opłatę za mieszkanie, którego wysokość będzie można ustalić po otrzymaniu decyzji UM o wysokości tzw. dodatku mieszkaniowego, energię elektryczną i gaz w kwocie, którą zobowiązała się podać po otrzymaniu faktury, uzupełnienie domowej apteczki w kwocie ok. 30 zł, biletu miesięcznego na przejazd środkami komunikacji miejskiej (poszukiwanie pracy, dojazd do adwokatów przyznanych przez sąd z urzędu, dojazdy na rozprawy sądowe) oraz kwoty 300 zł na zakup okularów.

Decyzją z dnia [...] października 2005 r. nr [...] Prezydent Miasta Poznania odmówił przyznania wnioskowanej pomocy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] września 2006 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Decyzją z dnia [...] października 2006 r. [...] Prezydent Miasta Poznania ponownie odmówił wnioskodawczyni przyznania wnioskowanej przez nią pomocy.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu uchyliło decyzję z dnia [...] października 2006 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Decyzją z dna [...] listopada 2007 r. [...] Prezydent Miasta Poznania ponownie odmówił przyznania pomocy w formie zasiłku celowego w miesiącu październiku 2005 na: zakup żywności w kwocie 330 zł r., opłatę czynszu po otrzymaniu decyzji o wysokości dodatku mieszkaniowego, zakup okularów w kwocie 300 zł, zakup środków czystości w kwocie 20 zł, uzupełnienie domowej apteczki w kwocie 30 zł.

W uzasadnieniu Prezydent Miasta przedstawił stan faktyczny sprawy podnosząc, iż przy przeprowadzaniu aktualizacji wywiadu środowiskowego z wnioskodawczynią w dniu [...]marca 2007r. została po raz kolejny przedłożona klientce propozycja zawarcia kontraktu socjalnego z pracownikiem socjalnym - porozumienia między stronami w zakresie ustalenia celów, działań i zobowiązań obu stron służących zgodnie z uprawnieniami, możliwościami a także stanem zdrowia, rozwiązaniu trudnej sytuacji życiowej. Organ wskazał również, iż do skarżącej zostało wystosowane kolejne pismo z prośbą o kontakt w ciągu 7 dni od daty otrzymania pisma z tut. Filią MOPR w celu ustalenia terminu spisania kontraktu ( [...] z dnia [...].03.2007r.) oraz że w odpowiedzi na powyższe pismo skarżąca złożyła w dniu [...]kwietnia 2007r. wniosek z prośbą o sprecyzowanie definicji kontraktu socjalnego oraz dostarczenie propozycji w/w dokumentu. Prezydent Miasta wyjaśnił, iż ustosunkowując się do prośby skarżącej Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie przesyłał stosowne wyjaśnienia dotyczące kontraktu oraz jego projekt zobowiązując jednocześnie wnioskodawczynię do kontaktu w ciągu 7 dni od daty otrzymania w/w pisma z pracownikiem socjalnym tut. Filii w celu ustalenia terminu spisania ostatecznych ustaleń i podpisania kontraktu. Organ podniósł, iż wnioskodawczyni w pismach z dnia [...] maja 2007r. i [...] maja 2007r. wyraziła swoje stanowisko w sprawie przesłanej propozycji kontraktu. W dniu [...] maja 2007r. MOPR po raz kolejny wystosowała do skarżącej pismo z wyznaczeniem terminu spotkania w miejscu zamieszkania na dzień [...] czerwca 2007r. oraz zobowiązując do kontaktu z pracownikiem socjalnym w ciągu 3 dni od daty doręczenia w/w wezwania w przypadku niemożności obecności zainteresowanej w wyznaczonym terminie w miejscu zamieszkania w celu omówienia wątpliwości dotyczących zapisów kontraktu. W wyznaczonym terminie pracownik socjalny nie zastał klientki, a ona sama w dniu [...] czerwca 2007r. złożyła oświadczenie do protokołu, iż kategorycznie odmawia podpisania kontraktu socjalnego i ustalenia terminu wejścia pracownika socjalnego w środowisko.

Organ podniósł, iż korzystający z pomocy społecznej - na mocy art. 4 ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2008 r., Nr 115, poz. 728 ze zm.) - mają obowiązek współdziałania z pracownikiem socjalnym, a jego naruszenie -zgodnie z art. 11 ust. 2 tejże ustawy stanowić może podstawę do odmowy udzielenia wnioskowanych świadczeń. Ponadto zgodnie z w/w artykułem odmowa zawarcia kontraktu socjalnego również stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczeń na wnioskowane cele.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła K. P. wnosząc o jej zmianę i przyznanie jej przedmiotowej pomocy, ewentualnie - gdyby organ II instancji w tak istotnej kwestii jak życie nadal nie widział potrzeby lub (albo) możliwości samodzielnej zmiany decyzji - uchylenie przedmiotowej decyzji z przekazaniem do ponownego rozstrzygnięcia, ale przez inny organ I instancji, ponieważ organ wydający zaskarżoną decyzję "wyraźnie i jednoznacznie zabawia się moim życiem i wykonuje na mnie wyrok śmierci zaplanowany przez nieudaczników zawodowych i życiowych, którzy biorą na mnie odwet za to, że nie ulegam panującemu w naszym mieście bezprawiu a jego zwolenników zamierzam w najbliższym czasie poddać i publicznemu, i prokuratorskiemu osądowi oczywiście z pominięciem służalczych lokalnych instytucji".

Ponadto skarżąca podniosła, iż propozycję kontraktu socjalnego sprecyzowano - poprzez doręczenie czegoś co miałoby być jego projektem - dopiero w maju 2007 r., a nie jak to twierdzi organ, jakoby w marcu 2007 r. Skarżąca podała, iż do tego "projektu" ustosunkowała się faktycznie pisemnie, co de facto niczego nie zmieniło, bo organ nadal kazał jej podpisać makulaturę i do tego na miniony już okres, tj. na marzec, kwiecień i maj 2007 r. Zdaniem skarżącej na szczególne podkreślenie zasługuje fakt, iż na miesiąc maj 2007 r. (i w poprzednich latach) przyznawano Jej zasiłek bez żadnego "kontraktu", więc z jakiego powodu miałby być on warunkiem obecnie. Ponadto skarżąca wskazała, iż skoro pisemnie wyraziła zastrzeżenia do kontraktu, to wzywanie jej było całkowicie zbędne, tym bardziej, że "korekta" pisemna zaoferowana przez organ pokazała, iż organ się na tym nie zna.

Skarżąca podniosła, iż współdziałanie nie polega na tym, że organ władzy jakiejkolwiek może żądać czegokolwiek, a zwłaszcza niemożliwego, i do tego w warunkach naruszania ministerialnych rozporządzeń. Nadto - co do "podpierania" się przez MOPR "brakiem współpracy" – skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do uzupełnienia wiedzy w zakresie prawa i przepisów, bo to nie o taki brak współpracy, jak to usiłuje organ ferować, w przepisach chodzi. Ponadto skarżąca wskazała, iż ostatecznie decyzje w całokształcie opierają się na tym, że organ ad absurdum żąda podpisania kontraktu za minione okresy. Odnosząc się do zaproponowanego kontraktu skarżąca wyjaśniła, iż "oferta" MOPR sprowadza się do nałożenia na nią obowiązku w postaci kontaktowania się z Powiatowym Urzędem Pracy, z doradcą zawodowym PUP, z Centrum Aktywizacji Kobiet, z lekarzem rodzinnym oraz uruchomienia procedury związanej z dodatkiem mieszkaniowym (co i tak w miarę możliwości robiłam i robię) i prowadzenia "dzienniczka osoby bezrobotnej", dostarczania jego kserokopii pracownikowi socjalnemu, natomiast MOPR w zamian za to oferuje mi jedynie trzy kartki papieru : druk zaświadczenia lekarskiego, "dzienniczek" i informator osoby bezrobotnej oraz monitorowanie moich działań, czyli wszystko to, co z powodzeniem mogę robić sama i do niczego takiego MOPR nie jest mi potrzebny. Skarżąca wskazała również, iż z definicji kontrakt jest umową określającą uprawnienia i obowiązki obu stron na zasadzie proporcjonalności. W ocenie skarżącej brakiem proporcji jest to, że "projekt" nakłada na nią obowiązki związane z kosztami (bilety MPK na dojazdy, kserokopie dokumentów itp.) i to w sytuacji, gdy od 15-tu miesięcy, z wyłącznej winy MOPR-u, co jest jemu wiadome, przymiera głodem, bo nie mam żadnych środków na niezbędne do życia wyżywienie, podczas gdy "działania" MOPR-u mają polegać jedynie na mglistym i niepewnym ustaleniu zaledwie "planu pomocy", i do tego według tego, co MOPR ma dopiero zamiar rozpoznawać. Skarżąca wskazała, iż projekt kontraktu jest najlepszym dowodem, iż MOPR nie ma nic do zaoferowania. Ponadto skarżąca podniosła, iż ograniczenie się przy rozpoznawaniu przez organ odwoławczy wyłącznie do kontroli formalnej decyzji organu I instancji, a nie zasadności merytorycznej odwołania stanowi naruszenie art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jednolity Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej Kpa).

Decyzją z dnia [...] marca 2008 r., [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję podnosząc, iż zgodnie z art. 11 ust 2 ustawy o pomocy społecznej brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub wykonywania prac społecznie użytecznych, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie leczenia odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia. Za brak współpracy organ uznał odmowę zawarcia przez skarżącą kontraktu socjalnego. SKO w ślad za organem I instancji przedstawiło stan faktyczny sprawy dotyczący działań podejmowanych w celu zawarcie ze skarżącą kontraktu socjalnego.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła K. P. wskazując, iż podtrzymuje stanowisko zawarte w odwołaniach wnosząc o zmianę tych decyzji w ten sposób, że wnioskowaną pomoc otrzyma, ewentualnie o uchylenie decyzji ponieważ ww. sprawie ze strony organów doszło do "zwykłego matactwa".

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 15 stycznia 2009 r. skarżąca podniosła wskazując na określony wyrok TK dotyczący składów orzekających Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że niezgodne z prawem jest, iż w tych samych sprawach orzekają te same osoby działające jako organ I instancji. Niniejsza sprawa nie jest sprawą ponownie rozpoznawaną, bowiem powinna być to kontynuacja sprawy wszczętej dużo wcześniej, w 2005 r. Skarżąca wskazała, iż organ niesłusznie wszczął postępowanie w nowej sprawie z nową sygnaturą. Odnosząc się do braku współpracy skarżąca podniosła, iż po 2005 r. przeprowadzono kilkanaście wywiadów, w tym w kwietniu 2007 r. oraz że w dalszym ciągu nie podpisała kontraktu, ponieważ nakładał obowiązki jedynie na nią, a na organ żadnych. Skarżąca wyjaśniła również, iż zapoznając się z aktami sprawy stwierdziłam, iż w aktach administracyjnych jest korespondencja prowadzona z Samorządowym Kolegium Odwoławczym, której nie zna, a także mam wątpliwości związane z załączonym ksero protokołu rozmowy z [...] czerwca 2007 r. z kierownikiem MOPR, ponieważ są na nim nieczytelne dopiski. Skarżąca podniosła również, iż nie odmówiła podpisania kontraktu w ogóle, ale tylko tego konkretnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd zobowiązany jest do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze.

Rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielenia reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Jedną z pieniężnych form świadczeń pomocy społecznej stanowi zasiłek celowy. Stosownie do art. 39 ust. 1 i 2 powołanej ustawy może być on przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

Zwrócić należy uwagę, iż zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, pomoc społeczna jest instytucją polityki państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Instytucja ta wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy), a jej zadaniem jest zapobieganie trudnym sytuacjom życiowym poprzez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz do ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 2 tej ustawy).

Art. 4 ustawy o pomocy społecznej nakłada na osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej obowiązek współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej . Natomiast brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej lub odmowa zawarcia kontraktu socjalnego może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia. (art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej). Stosownie do art. 108 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w celu określenia sposobu współdziałania w rozwiązywaniu problemów osoby lub rodziny znajdującej się w trudnej sytuacji życiowej pracownik socjalny może zawrzeć kontrakt socjalny z tą osobą lub rodziną. Za kontrakt socjalny stosownie do art. 6 pkt 6 ustawy o pomocy społecznej uważa się pisemną umowę zawartą z osobą ubiegającą się o pomoc, określającą uprawnienia i zobowiązania stron umowy, w ramach wspólnie podejmowanych działań zmierzających do przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej osoby lub rodziny.

Wobec powyższego można stwierdzić, iż pomoc społeczna jest instytucją stosowaną wyjątkowo, w sytuacjach w których obywatel nie jest w stanie sam podołać okolicznościom życiowym. Przy czym prawo do świadczeń nie jest bezwarunkowe, ponieważ osoba lub rodzina ubiegająca się o jego przyznanie zobowiązana jest do wypełnienia określonych obowiązków wynikających z unormowań prawnych, a postępowanie prowadzone jest w oparciu o unormowania zamieszczone w ustawie o pomocy społecznej i w Kodeksie postępowania administracyjnego.

Podstawą odmowy przyznania w niniejszej sprawie wnioskowanej pomocy stanowił m.in. art. 11 ust 2 ustawy o pomocy społecznej zgodnie z którym brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub wykonywania prac społecznie użytecznych, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

Powyższy przepis jasno określa, że brak współdziałania, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia. W ocenie Sądu organy obu instancji precyzyjnie przedstawiły w swoich decyzjach, powołując konkretne okoliczności, że skarżąca postępowaniem swoim uchybiła temu obowiązkowi, w szczególności poprzez odmowę zawarcia kontraktu socjalnego. Pomimo wielu prób nawiązania kontaktu ze skarżącą i prób ustalenia treści kontraktu skarżąca albo nie udzielała odpowiedzi ewentualnie prosiła o udzielenie jej informacji na temat kontraktu socjalnego po czym odmówiła jego zawarcie. Z akt administracyjnych sprawy w sposób ewidentny wynika, że już w dniu [...]marca 2007 r. w trakcie wywiadu środowiskowego zaproponowano skarżącej zawarcie kontraktu socjalnego (k. [...] akt administracyjnych). Następnie pismem z dnia [...] marca 2007 r. Kierownik MOPR zwrócił się do skarżącej z prośbą o nawiązanie kontaktu telefonicznego lub osobistego celem ustalenia terminu spisania kontraktu (k. [...] akt administracyjnych). Na wniosek skarżącej o "pisemne sprecyzowanie Waszej kontraktowej oferty", zawarty w piśmie z dnia [...] kwietnia 2007 r., organ wyjaśnił skarżącej co to jest kontrakt socjalny, jaki jest cel jego zawarcia jak również przesłał skarżącej jego projekt. Ponownie pismem z dnia [...] maja 2007 r. przesłono skarżącej kolejny projekt kontraktu socjalnego. W piśmie tym również organ, celem dokonania ostatecznych ustaleń dotyczących kontraktu, wyznaczył termin spotkania w miejscu zamieszkania na dzień [...] czerwca 2007 r. Natomiast w dniu [...] czerwca 2007 r. skarżąca ustnie do protokołu oświadczyła, iż kategorycznie odmawia podpisania kontraktu socjalnego.

Ponadto z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż skarżąca w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego przyjęła postawę roszczeniową, zmierzającą do bezwzględnego otrzymania świadczenia z pomocy społecznej. Skarżąca chce uzyskać świadczenie ale nie chce podjąć próby poprawy własnej sytuacji życiowej. Zdaniem skarżącej dla uzyskania pomocy finansowej nie jest konieczne zawarcie kontraktu socjalnego. Skarżąca zakłada również równość stron takiej umowy wskazując jednoczenie na konieczność proporcjonalnego rozłożenia obowiązków.

Z poglądem tym nie można się zgodzić. Ustawa o pomocy społecznej definiuje kontrakt socjalny jako pisemną umowę zawartą z osobą ubiegającą się o pomoc, określającą uprawnienia i zobowiązania stron umowy w ramach wspólnie podejmowanych działań zmierzających do przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej osoby lub rodziny, przy czym ustawa ta nie odsyła do Kodeksu cywilnego. Nie przewiduje ona równości stron w postępowaniu, w tym także w sprawie treści kontraktu, który nie może pomijać zasad wynikających z ustawy o pomocy społecznej, ani warunków na jakich ustala się poszczególne świadczenia. To organ orzeka o przyznaniu świadczenia obligatoryjnego i w ramach uznania administracyjnego. Podopieczny nie ma roszczeń co do wysokości świadczenia, chyba, że chodzi o świadczenia gwarantowane przez ustawę, np. zasiłek stały, oczywiście przy spełnieniu warunków z tej ustawy. Inna sytuacja, gdy chodzi o świadczenia przyznawane w trybie tzw. uznania administracyjnego, np. zasiłek celowy i specjalny zasiłek celowy. Pozycja stron kontraktu nie jest równa. Organ ma prawo określić jego warunki mieszczące się w ramach uregulowań ustawy o pomocy społecznej, mając na względzie cele pomocy społecznej (art. 2 i 3 tej ustawy), a także obowiązek zainteresowanego, który powinien przede wszystkim zaspokoić swoje potrzeby we własnym zakresie, a dopiero gdy jest to niemożliwe korzysta z pomocy społecznej. Nie można porównywać kontraktu cywilnoprawnego z kontraktem, o którym mowa w art. 108 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z Konstytucją RP Państwo, a więc reprezentowane przez nie organy mogą jedynie wspierać, a nie wyręczać obywateli w zaspokojeniu ich potrzeb bytowych.

W wyroku z dnia 28 sierpnia 2007 r., sygn. akt. I OSK 1802/06 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że przepisy art. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej stanowią, iż celem pomocy społecznej nie jest utrzymywanie na koszt podatnika osób i ich rodzin, które nie chcą podjąć trudu wyjścia z ciężkiej sytuacji materialnej. Dlatego osoby, które wnoszą o przyznanie im pieniędzy publicznych, mają obowiązek współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji rodziny (art. 4 ustawy) pod rygorem odmowy przyznania świadczenia (art. 11 ust. 2 ustawy).

W szczególności za negatywne należy uznać niechęć skarżącej do podjęcia próby poszukiwania pracy zarówno poprzez kontakt z doradcą zawodowym w PUP jak i z Centrum Aktywizacji Kobiet. Ponadto jak wskazano w pkt. IV kontraktu sporządzonym według wzoru określonego w rozporządzeniu Ministra Polityki Społecznej z dnia 1 marca 2005 r. w sprawie wzoru kontraktu socjalnego (Dz. U. Nr 42, poz. 409) w przypadku braku możliwości wynegocjowania kontraktu socjalnego stronom przysługuje prawo do wystąpienia do kierownika ośrodka pomocy społecznej o rozstrzygnięcie kwestii spornych. W aktach niniejszej sprawy brak jest śladów podjęcia działań przez stronę skarżącą zmierzających do podpisania kontraktu. Co prawda skarżąca zgłosiła swoje zastrzeżenia do kontraktu ale następnie na wezwanie organu, który podejmował działania w celu ustalenia ostatecznej treści kontraktu oraz wyjaśnienia wątpliwości co do jego postanowień skarżąca nie reagowała. Ponadto jak wynika z notatki z dnia [...] czerwca 2007 r. (k. [...] akt administracyjnych) pomimo obecności w mieszkaniu skarżąca nie chciała wpuścić pracowników socjalnych.

Reprezentowana przez skarżącą postawa roszczeniowa przeczy celowi omawianej regulacji, którym jest, jak wskazano wyżej, umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, a nie utrzymywanie na koszt podatników osób i ich rodzin, które nie chcą podjąć trudu wyjścia z ciężkiej sytuacji materialnej.

Z powyższych względów zarzut nieproporcjonalności obowiązków stron kontraktu nie może zostać uwzględniony.

Również zarzut ograniczenia się przez organ odwoławczy wyłącznie do kontroli formalnej decyzji organu I instancji nie jest trafny. Z uzasadnienia decyzji II instancji jednoznacznie wynika, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze będąc organem odwoławczym rozpoznało sprawę merytorycznie. Posługiwanie się przez organ II instancji takimi samymi argumentami jak organ I instancji nie wskazuje na naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowanie, a jedynie na zbieżność poglądów w niniejszej sprawie, które podzielił również Sąd w niniejszym orzeczeniu.

Odnosząc się do zarzutu skarżącej zgłoszonego na rozprawie, iż niezgodne z prawem jest, iż w tych samych sprawach orzekają te same osoby działające jako organ I instancji wskazać należy, że podpisywanie decyzji wydanej w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy przez tę samą osobę, która podpisała decyzje wydaną w I instancji nie stanowi naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 Kpa. Kwestia wyłączenia pracownika od rozpoznawania sprawy rozpatrywana przez Trybunał Konstytucyjny dotyczyła sytuacji przewidzianej w art. 127 § 3 Kpa zgodnie z którym od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji.

Należy również podkreślić, iż rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego zapada w ramach uznania przyjmującego postać decyzji administracyjnej. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 26 września 2000r., sygn. akt I SA 945/00, uznanie administracyjne nie pozwala organowi na dowolność w rozstrzygnięciu sprawy, ale też nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela. Załatwiając sprawę dotyczącą przyznania zasiłku celowego, organ powinien kierować się nie tylko interesem obywatela, ale także interesem społecznym oraz własnymi środkami. Organ nie jest bowiem zobowiązany do spełniania wszelkich żądań strony, lecz ma obowiązek realistycznie ocenić, czy zaspokojenie potrzeby bytowej, której sfinansowania żąda wnioskodawca, jest w świetle jego sytuacji życiowej rzeczywiście niezbędne oraz czy bez uszczerbku dla zaspakajania innych niezbędnych potrzeb sfinansowanie to może nastąpić ze środków własnych wnioskodawcy (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lipca 2007r., sygn. akt I SA/Wa 786/07). Również decyzja podejmowana w ramach art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej ma charakter uznaniowy. W przypadku decyzji uznaniowych kontrola sądowa ograniczona jest do zbadania, czy w toku podejmowania decyzji organ administracji nie przekroczył granic swobodnego uznania, a więc czy zgodnie z art. 7, 77 §1 i 80 Kpa dokonano ustalenia stanu faktycznego, a dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym i uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 Kpa, a więc w sposób przekonywujący.

W ocenie Sądu organy w sposób wyczerpujący dokonały ustaleń, a motywy podjętego rozstrzygnięcia zostały w uzasadnieniach zaskarżonej decyzji jak również decyzji ją poprzedzającej wyczerpująco wyjaśnione, co sprawia, że nie można im postawić zarzutu naruszenia prawa, ani dowolności.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.

/-/ I. Kucznerowicz /-/ B. Popowska /-/ G. Radzicka

za nieobecnego sędziego

/-/ G. Radzicka

JH