Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 166/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2008-04-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1a ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2002 nr 9 poz 84
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity
article: art. 122, art. 187 par. 1, art. 191
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Dnia 17 kwietnia 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kowalski Sędziowie Sędzia NSA Arkadiusz Cudak (spr.) Asesor WSA Cezary Koziński Protokolant Asystent sędziego Dominika Trella po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2008 roku sprawy ze skargi Z. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2005 rok oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/Łd 166/08

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. ustalił Z.C. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2005 r. Do opodatkowania przyjęto: 27 188 m² gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, 100 m² budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej i budowle o wartości 33 807,39 zł w okresie od stycznia do grudnia 2005 r.; 26 507,90 m² powierzchni budynków wg stawki dla pozostałych budynków w okresie od stycznia do września 2005 r. oraz 21 323,90 m² budynków wg stawki "pozostałe" w okresie od października do grudnia 2005 r. Podatek ustalono na kwotę 171 724 zł.

W uzasadnieniu wyjaśniono, że z protokołu oględzin nieruchomości podatnika z dnia 9 września 2005 r. wynika, że trwały jeszcze wówczas prace rozbiórkowe na nieruchomości, co z kolei spowodowało wydanie w dniu [...] przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego postanowienia o wstrzymaniu robót rozbiórkowych oraz decyzji z dnia [...], nakazującej zaniechanie dalszych robót budowlanych. Z projektu rozbiórki odlewni sporządzonej przez mgr inż. D.G., stanowiącego załącznik do decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę z dnia [...], wynikało zaś, że do daty zaniechania dalszych robót budowlanych, rozbiórce uległo 5184 m² budynku odlewni i tyle też organ I instancji odjął od października 2005 r. z łącznej powierzchni budynków będących przedmiotem opodatkowania, według stawki dla budynków pozostałych.

W odwołaniu od tej decyzji Z.C. zaskarżył ją w części obejmującej opodatkowanie gruntów oraz budynków wg stawki pozostałe w okresie od października do grudnia 2005 r. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 ze zm.) przez uznanie, że stan techniczny gruntów przy ul. A w Ł. umożliwia ich wykorzystanie do celów działalności gospodarczej oraz błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że od października 2005 r. na terenie nieruchomości znajdowały się budynki wyłączone z użytkowania i nieprzeznaczone do prowadzenia działalności gospodarczej o powierzchni 21 323,90 m², podczas gdy z materiału dowodowego wynika, że w okresie do września 2006 r. powierzchnia tych budynków zmalała o 10 000 m² i wynosiła nie więcej niż 16 507,90 m².

Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że od października 2005 r. powierzchnia budynków wg stawki dla budynków "pozostałych" wynosiła 21 323,90 m². Okoliczność ta została potwierdzona przede wszystkim poprzez sporządzony przez specjalistę w zakresie budownictwa projekt rozbiórki budynku, z którego jednoznacznie wynikało, że powierzchnia odlewni do tej pory rozebrana wyniosła 5184 m² i o tyle należało zmniejszyć podstawę opodatkowania budynków według stawki "pozostałe". W ocenie organu odwoławczego zeznania świadków i strony były na tyle niespójne, że należało dać wiarę opinii mgr inż. D.G. w tej kwestii.

Organ odwoławczy podzielił również pogląd organu I instancji w kwestii opodatkowania gruntów stawką najwyższą. Z art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych wynika, że dla opodatkowania gruntów stawkami najwyższymi nie wystarcza fakt posiadania gruntów przez przedsiębiorcę. Grunt musi ponadto spełniać warunek wykorzystywania lub nadawania się do wykorzystywania do prowadzenia działalności gospodarczej. Wyłączenie z opodatkowania najwyższymi stawkami ze względów technicznych obejmuje wszystkie przedmioty opodatkowania znajdujące się w posiadaniu przedsiębiorcy - grunty, budynki, budowle. Jednak w ocenie Kolegium nie można podzielić poglądu podatnika, że skoro budynki na gruncie uznano za nienadające się do wykorzystywania do prowadzenia działalności gospodarczej, to za takową należy również uznać nieruchomość gruntową, na której budynki są posadowione. W ocenie organu II instancji grunt może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej, mimo że nie nadają się do tego posadowione na nim budynki. Nieruchomość była przygotowywana dla celów działalności gospodarczej podatnika. Poza tym podatnik sam zgłosił do ewidencji działalności gospodarczej adres tej nieruchomości jako siedzibę oddziału. Nie uczyniłby tego, gdyby grunt nie nadawał się na ten cel. Ponadto organ wskazał, że nieruchomość nie była skażona ani zanieczyszczona jakimikolwiek szkodliwymi lub niebezpiecznymi substancjami w stopniu wykraczającym poza standardy jakości gleby dla terenu przeznaczonego pod inwestycję polegającą na budowie budynków magazynowych, produkcyjnych lub biurowych.

Na decyzję ostateczną skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył Z.C., wnosząc o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1/ naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, poprzez uznanie, że stan techniczny gruntów znajdujących się na terenie nieruchomości usytuowanej w Ł. przy ul. A umożliwia ich wykorzystanie do celów gospodarczych i w związku z tym powinny one być opodatkowane według wyższej stawki.

2/ błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na uznaniu, że począwszy od października 2005 r. na terenie nieruchomości znajdowały się budynki wyłączone z użytkowania i nieprzeznaczone do prowadzenia działalności gospodarczej o powierzchni 21 323,90 m², podczas gdy łączna powierzchnia budynków wyłączonych z użytkowania i nieprzeznaczonych do prowadzenia działalności gospodarczej wynosiła wówczas nie więcej niż 16 507,90 m².

W ocenie podatnika, grunty należało opodatkować stawką właściwą dla gruntów pozostałych, gdyż odnosi się do nich cecha właściwa budynkom na gruncie, a mianowicie brak możliwości ich wykorzystywania do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych. Skoro organy podatkowe uznały, że budynki znajdujące się na nieruchomości nie mogą w większości być potraktowane jako nadające się do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych, to konsekwentnie stanowisko to powinno odnosić się również do gruntów, na których budynki te posadowiono. Jeśli bowiem budynków nie można wykorzystywać do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych to niewłaściwe, w ocenie podatnika, było stawianie tezy, że mimo to, do działalności gospodarczej można wykorzystać grunty na których znajdują się te budynki.

W odniesieniu do zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych odwołujący się stwierdził, że od października 2005 r. obiekt rozebrany był w zakresie, w jakim pozbawiło go to właściwości budynku niemalże w połowie. Informacja znajdująca się w projekcie rozbiórki budynku, zgodnie z którą na dzień 7 listopada 2005 r. usunięto powierzchnię 5184 m² odnosiła się wyłącznie do powierzchni, która została usunięta w całości. Tymczasem znacząca część budynku, w wyniku prac podjętych bez pozwolenia w połowie 2005 r. pozbawiona została wyłącznie zadaszenia. W tych warunkach podatnik uważa za nieuprawnione wydawanie decyzji wyłącznie w oparciu o projekt rozbiórki, bowiem dokument ten nie przesądza, w jakiej części budynek został pozbawiony zadaszenia do końca września 2005 r., przy czym pod pojęciem rozbiórki podatnik rozumie pozbawienie obiektu cech budynku, niekoniecznie usunięcie go w całości.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., przytaczając argumenty podniesione już w zaskarżonej decyzji, wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W przedmiotowej sprawie przedmiotem sporu są dwie kwestie. Po pierwsze, czy grunty, na których znajdują się zdewastowane budynki opodatkowane niższą stawką podatku od nieruchomości, również znajdują się w takim stanie technicznym, że powinny zostać objęte niższą stawą podatku. Po drugie, sporna w sprawie jest powierzchnia budynków stanowiąca podstawę opodatkowania, a dokładniej - zakres prac rozbiórkowych prowadzonych w 2005 r. na nieruchomości przy ul. A w Ł..

Odnosząc się do pierwszej spornej kwestii, Sąd w składzie niniejszym podziela pogląd wyrażony przez organy podatkowe. W myśl art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 ze zm.) opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają grunty, a podstawą ich opodatkowania jest ich powierzchnia (art. 4 ust. 1 pkt 1). Zasadą jest, że grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej opodatkowane są wyższą stawką (art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a)). Przez pojęcie gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej rozumiemy, w myśl art. 1a ust. 1 pkt 3 in fine grunty będące w posiadaniu przedsiębiorcy, bądź innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą. Grunty należące do podatnika będącego przedsiębiorcą powinny być co do zasady opodatkowane stawką wyższą – tego nikt w niniejszej sprawie nie kwestionuje. Spór dotyczy zaś końcowej części art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, gdzie zawarto stwierdzenie, że nie mamy do czynienia z gruntami związanymi z działalnością gospodarczą, jeśli przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych. W ocenie skarżącego, jeśli organy uznały, że budynki posadowione na tych gruntach nie nadają się ze względów technicznych do wykorzystania na działalność gospodarczą, to tak samo powinny zostać potraktowane grunty, bowiem nie sposób ich rozdzielić z naniesieniami.

Ze stanowiskiem takim zgodzić się nie można. Względy techniczne, o których mowa w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych, odnoszą się przede wszystkim do złego, nieodpowiadającego prowadzonej działalności gospodarczej stanu technicznego danego przedmiotu opodatkowania. Pojęciem tym nie są objęte okoliczności lub zdarzenia faktyczne i prawne prowadzące do niewykorzystania nieruchomości. Obowiązek wykazania, że dany przedmiot opodatkowania "ze względów technicznych" nie jest i nie może być wykorzystany do prowadzenia działalności gospodarczej, ciąży na przedsiębiorcy. Względy techniczne wynikają bezpośrednio ze stanu technicznego tego przedmiotu (Podatki i opłaty lokalne. Podatek rolny. Podatek leśny; pod red. Bogusława Dautera, Warszawa 2007, s. 27). Tymczasem podatnik nie wykazał w żaden sposób, by grunty, które posiadał, znajdowały się w stanie technicznym, uniemożliwiającym mu prowadzenie działalności. Ograniczył się wyłącznie do podnoszenia kwestii stanu technicznego budynków znajdujących się na tym gruncie, które rzeczywiście były zdewastowane. Jednakże stan budynków nie stanowił przedmiotu sporu, organy uznały, że rzeczywiście znajdują się one w takim stanie technicznym, że należy je objąć niższą stawką podatku. Tymczasem warunek, że grunt ze względów technicznych nie może się nadawać do prowadzenia działalności należy odnosić wyłącznie do tego konkretnego przedmiotu opodatkowania, tj. gruntu, nie zaś wywodzić o jego właściwościach technicznych ze stanu posadowionych na tym gruncie budynków (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 października 2006 r., I SA/Wr 86/06, niepubl.). Należy ponadto podnieść, że grunty oraz budynki stanowią odrębne przedmioty opodatkowania podatkiem od nieruchomości (art. 2 ust. 1 pkt 1 i 2). Stąd też okoliczności odnoszących się do jednego z tych przedmiotów (względy techniczne) nie można odnosić wprost do drugiego przedmiotu. Tam gdzie ustawodawca zamierzał powiązać sytuację prawną budynku z gruntem z nim związanym uczynił to w sposób wyraźny (art. 1a ust. 1 pkt 3 w odniesieniu do budynków mieszkalnych) (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2008 r., II FSK 174/07, niepubl.).

Nie znalazły również aprobaty Sądu argumenty podatnika odnoszące się do zakresu prowadzenia na nieruchomości prac rozbiórkowych. Skarżący utrzymuje, że prace rozbiórkowe na nieruchomości prowadzone były od połowy 2005 r. i trwały do września tego roku. Rozebrano wówczas około 10 000 m² budynków (a nie jak utrzymywał organ 5184 m²), co spowodowało zmniejszenie powierzchni do opodatkowania z 26 507,90 m² do 16 507,90 m². Tak więc podstawą opodatkowania powinna być ta właśnie powierzchnia, a nie jak obliczył organ 21 323,90 m². Podatnik wyjaśnił, że w przyjętej przez organ powierzchni 5 184 m² rozebranych budynków, wynikającej z projektu budowlanego rozbiórki budynku odlewni, nie uwzględniono prac polegających na zdjęciu z części budynku dachu, co spowodowało, iż stracił on charakter budynku. W projekcie rozbiórki uwzględniono jedynie cześć całkowicie rozebraną.

Należy w tym miejscu podnieść, że zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) stanowiąc, iż sądy administracyjne stanowią kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Oznacza to, że sądy administracyjne nie przejmują sprawy do merytorycznego załatwienia, a jedynie oceniają, czy organy administracji nie naruszyły prawa przy wydawaniu rozstrzygnięcia. Podkreślenie to jest o tyle ważne, że zawarte w skardze zarzuty odnoszą się oceny zgromadzonych przez organy dowodów, a kontrola sądu winna sprowadzić się do tego, organ dokonując tej oceny przekroczył granice wyznaczone przepisami prawa. Naruszenia takiego Sąd rozpatrując sprawę niniejszą się nie dopatrzył.

Jednym z postulatów wynikających z obowiązującej w postępowaniu podatkowym zasady prawdy obiektywnej - art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej - jest obowiązek oparcia rozstrzygnięcia sprawy o wyjaśniony stan faktyczny sprawy, co oznacza, że wszelkie okoliczności faktyczne sprawy mające znaczenie dla jej rozstrzygnięcia muszą być udowodnione. Zgodnie z powołanymi przepisami organy podatkowe mają obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Nie można uznać, w ocenie Sadu, iż organ odwoławczy nie zebrał i nie wziął pod uwagę dowodów pozwalających na wydanie rozstrzygnięcia. Dowody z zeznań świadków P.N. i W.M., zeznania samej strony, kilkukrotne oględziny nieruchomości, decyzja o rozbiórce budynku odlewni wraz z projektem budowlanym, określającym powierzchnię rozebranych budynków według stanu na dzień 7 listopada 2007 r. na 5184 m², stanowiły wystarczający materiał dowodowy do określenia zarówno zakresu prac rozbiórkowych w 2005 r. Z kolei odmienna ocena zebranych dowodów przez podatnika i organy podatkowe nie może skutkować wadliwością zaskarżonej decyzji. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika w sposób jednoznaczny, iż organ odwoławczy dokładnie przeanalizował zebrane w sprawie dokumenty oraz dlaczego uznał, że zakończone jesienią 2005 r. prace rozbiórkowe objęły 5184 m², a nie jak twierdził podatnik – 10 000 m². Również wszelkie wyjaśnienia składane przez stronę były przez organy podatkowe analizowane i brane pod uwagę przy podejmowaniu decyzji. W myśl art. 191 Ordynacji podatkowej, statuującej zasadę swobodnej oceny dowodów, organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Swobodna ocena dowodów, aby nie przekształciła się w samowolę musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem określonych reguł tej oceny. Organ może odmówić np. określonym dowodom wiary, ale dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej oceny. Przepisy Ordynacji podatkowej nie regulują podstaw, na których organ ma oprzeć ocenę dowodów. W nauce wskazuje się, że organ w tej ocenie powinien kierować się wiedzą i zasadami życiowego doświadczenia. Rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych, powinno być zgodne z prawidłami logiki (Ordynacja podatkowa. Komentarz. B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Wydanie I, Unimex, Wrocław 2003 r., str. 631). Zasady te w ocenie Sądu zostały zachowane, a ocena prawna dokonana przez organy podatkowe była prawidłowa. Należy w związku z tym podkreślić, że zasadnie organy dokonały ustaleń faktycznych przede wszystkim w oparciu o projekt prac rozbiórkowych opracowany przez uprawnionego inżyniera D.G.. Ustalenie zakresu dokonanej rozbiórki nie sposób precyzyjnie dokonać w oparciu o zeznania świadków przeprowadzających te prace, czy też zeznania strony. Precyzyjne wyliczenia zaś zawiera projekt budowlany przedstawiający dokładnie wielkość budynków przeznaczonych do rozbiórki, istniejących w momencie sporządzania tego planu. Wobec załączenia do projektu obszernej dokumentacji fotograficznej, przedstawiającej zadaszone budynki, nie są wiarygodne twierdzenia skarżącego, że projekt inż. D.G. uwzględnił również budynki pozbawione dachów.

Ustalenia faktyczne zawarte w decyzji ostatecznej zostały zatem poczynione w oparciu o wszechstronną ocenę materiału dowodowego, a materiał ten został zebrany w sposób wyczerpujący, wyjaśniający w sposób możliwy w warunkach danej sprawy okoliczności istotne dla jej załatwienia. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.

LF