Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 387/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-06-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6269 Inne o symbolu podstawowym 626
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 32, art. 33, art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 31, art. 98 ust. 3, art. 98a ust. 3
journal: Dz.U. 2001 nr 142 poz 1591
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t. jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Stahl Sędziowie: Sędzia NSA Wiesław Kisiel /spr./ Sędzia NSA del. Teresa Rutkowska Protokolant: Iwona Ścieszka po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Gminy Gnojno od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 21 października 2009 r. sygn. akt II Sa/Ke 506/09 w sprawie ze skargi Gminy Gnojno na zarządzenie zastępcze Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 3 lipca 2009 r. nr NK.I-0151/1/2009 w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu Wójta Gminy oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 21 października 2009 r., II SA/Ke 506/09, oddalił skargę Gminy Gnojno na zarządzenie zastępcze Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 3 lipca 2009, nr NK.I-0151/1/2009 w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu Wójta Gminy. Wyrok ten został wydany w następującym stanie sprawy:

a) Wyrokiem Sądu Rejonowego w Busku-Zdroju z dnia [...] grudnia 2008 r., [...], Z. J. został skazany za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego określone w art.178a § 1 k.k.. Wyrok ten uprawomocnił się wskutek utrzymania go w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia [...] kwietnia 2009 r., [...]. Był to przesłanka wygaśnięcia mandatu wójta Gminy Gnojno (art.7 ust.2 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. - Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw, Dz.U. nr 159 poz.1547 ze zm. dalej powoływana jako "Ord.gm.pow.woj.").

b) Wbrew obowiązkowi (określonemu przez art.26 ust.1 pkt 3 i ust.2 ustawy z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta, Dz.U. nr 113 poz.984 ze zm. dalej powoływana jako "u.bezpośr.wyb.wójta"), Rada Gminy Gnojno nie podjęła stosownej uchwały ani w ustawowym terminie, ani po otrzymaniu wezwania Wojewody w dniu 21 maja 2009 r. (art.98a ust.1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. nr 142 poz.1591 ze zm. dalej powoływana jako "u.s.g."). W uzasadnieniu powołano się na brak doręczenia Gminie wyroku sądu karnego.

c) Wojewoda Świętokrzyski zarządzeniem zastępczym z dnia 3 lipca 2009 r., na podstawie art.98a ust.2 u.s.g., stwierdził wygaśnięcie mandatu Wójta Gminy Gnojno Z. J.. Z pisma Prezesa Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 19 czerwca 2009 r. wynika, że odpis wyroku ze stwierdzeniem prawomocności został wysłany przez Sąd Przewodniczącemu Rady Gminy w dniu 29 maja 2009 r., a został odebrany w dniu 5 czerwca 2009 r. Wojewoda pismem z dnia 29 czerwca 2009 r. poinformował Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zamiarze wydania zarządzenia zastępczego (art.98a ust.2 u.s.g.).

d) W skardze na powyższe zarządzenie zastępcze, Gmina Gnojno zarzuciła Wojewodzie Świętokrzyskiemu naruszenie (1) artykułów 85, 87 i 98a u.s.g., gdyż nie dysponując odpisem wyroku skazującego lub uwierzytelnioną jego kserokopią Rada Gminy nie była zobowiązana do podjęcia uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu wójta, (2) art.26 ust.2 u.bezpośr.wyb.wójta poprzez naruszenie zasad samodzielności jednostki samorządu terytorialnego przy wykonywaniu zadań publicznych.

2. Wyrokiem z dnia 21 października 2009 r., II SA/Ke 506/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę Gminy Gnojno na zarządzenie zastępcze Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 3 lipca 2009, nr NK.I-0151/1/2009 w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu Wójta Gminy.

Sąd I. instancji wskazał, ze miesięczny termin dla rady gminy do deklaratoryjnego stwierdzenia wygaśnięcia mandatu wójta biegnie od dnia wystąpienia przesłanek wygaśnięcia mandatu (art.26 ust.2 u.bezpośr.wyb.wójta). Przesłanką tą w niniejszej sprawie jest uprawomocnienie się wyroku skazującego wójta gminy za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego, a nie - dowiedzenie się o wyroku przez Radę Gminy Gnojno, czy jej przewodniczącą. W konsekwencji miesięczny termin dla podjęcia przez Radę Gminy uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu Wójta Gminy rozpoczął bieg już w dniu [...] kwietnia 2009 r.

Z pisma Przewodniczącej Rady Gminy z dnia 6 maja 2009 r. wynika, że na sesji Rady Gminy Gnojno w dniu 29 kwietnia 2009 r. radni przedłożyli kserokopię wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach, IX Ka 170/09, podpisaną za zgodność z oryginałem przez Zastępcę Kierownika Sekretariatu, a na nadzwyczajnej sesji przedłożyli też kserokopię wyroku Sądu Rejonowego w Busku-Zdroju, VI K 347/08 opatrzoną pieczęcią Sądu Okręgowego w Kielcach oraz pieczęcią za zgodność z podpisem stażysty. W tej sytuacji nieuzasadnione są wątpliwości Rady Gminy Gnojno co do faktu prawomocnego skazania Z. J.. Prawomocność wyroku wynikała wprost z przepisów prawa, które wiążą skutek prawomocności skazania z faktem utrzymania w mocy skazującego wyroku sądu I instancji przez sąd odwoławczy (art.426 § 1 k.p.k.).

Bezskuteczny upływ miesięcznego terminu (art.26 ust.2 zd. 1 u.bezpośr.wyb.wójta), bez względu na przyczyny jego niedotrzymania przez radę gminy, zobowiązuje wojewodę do wydania zarządzenia zastępczego.

3. Gmina Gnojno w skardze kasacyjnej od powyższego wyroku wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art.98 ust.3 w zw. z art.98a ust.3 u.s.g. oraz artykułów 32 i 33 w związku z art.183 § 2 punkty 2 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002, nr 153, poz.1270 ze zm.; dalej powoływana jako "P.p.s.a.") polegające na dopuszczeniu, by w postępowaniu sądowym Gmina Gnojno była reprezentowana przez Wójta Gminy, a nie przez Radę Gminy.

Legitymację skargową ma gmina reprezentowana przez radę gminy (art.98 ust.3 i ust.3a w zw. z art.98a ust.3 u.s.g., w brzmieniu przed nowelizacją z dnia 5 września 2008 r., Dz.U. z 2008 r. nr 180, poz.1111). Tymczasem w postępowaniu przed Sądem I instancji Gmina Gnojno była reprezentowana wyłącznie przez Wójta Gminy Gnojno, zgodnie z art.31 u.s.g. i § 2 uchwały Rady Gminy Gnojno z dnia 3 sierpnia 2009 r., nr XXXIV/155/09. Wójt Gminy Gnojno miał prawo uczestniczyć w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika postępowania przed sądem administracyjnym na prawach strony (art.33 § 1 P.p.s.a. ), ponieważ brał on udział w postępowaniu przed Radą Gminy Gnojno, mającym doprowadzić do stwierdzenia wygaśnięcia jego mandatu, poprzez obecność i składanie wyjaśnień na sesjach Rady, na których miała zapaść uchwała w tym przedmiocie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przedstawione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przez Sąd I. instancji prawa materialnego i procesowego nie są trafne, co skutkuje oddaleniem skargi kasacyjnej.

A. Naruszenie przez Sąd I. instancji prawa materialnego, tj. art.98 ust.3 w zw. z art.98a ust.3 u.s.g. (w brzmieniu przed nowelizacją z dnia 5 września 2008 r.) miało polegać (w ocenie skargi kasacyjnej) na dopuszczeniu przez ten Sąd, by Gmina Gnojno była reprezentowana przez Wójta Gminy, a nie przez Radę Gminy. Legitymację skargową w niniejszej sprawie ma Gmina reprezentowana przez Radę Gminy.

Tak sformułowany zarzut nie ma oparcia w prawie przedmiotowym.

Legitymacja skargowa rzeczywiście przysługuje Gminie: "Do złożenia skargi na zarządzenie zastępcze uprawniona jest gmina" (art.98 ust.3 w związku z art.98 ust.3 u.s.g.). Natomiast nie ma racji skarżąca Gmina twierdząc, że w postępowaniu sądowym Gmina ma być reprezentowana przez Radę Gminy. Przeciwnie, art.31 u.s.g. stanowi, że na zewnątrz Gminę reprezentuje jej Wójt. Występując przed Sądem I. instancji Wójt korzystał więc z powołanego tu umocowania ustawowego, a nie wyłącznie - § 2 uchwały z dnia 3 sierpnia 2009 r. Dlatego nie ma oparcia w prawie argument skargi kasacyjnej, że rada gminy nie może przenieść na wójta kompetencji do reprezentowania Gminy. O takim zakazie nie może być mowy, skoro rada nie posiada kompetencji do reprezentowania gminy w postępowaniu sądowym. Działa tu tradycyjna reguła wykładni prawa nemo plus iuris in alium trasferre potest quam ipse habet.

B. Dla pełnego obrazu trzeba dodać, że powoływanie się w skardze kasacyjnej na stan prawny sprzed dnia 5 września 2008 r. jest nieprawidłowe. Z. J. został skazany za popełnienie w dniu 1 kwietnia 2008 r. przestępstwa, jednakże dla oceny sposobu reprezentacji Gminy w postępowaniu przed Sądem I. instancji miarodajny jest czas wniesienia skargi przez tą Gminę, co miało miejsce nie wcześniej niż 5 sierpnia 2009 r. (data umieszczona na skardze przez jej autora).

C. Naruszenie przez Sąd I. instancji artykułów 32 i 33 § 1 P.p.s.a. skutkujące nieważnością postępowania sądowego (art.183 § 2 pkt 2 i 5 P.p.s.a. ), polegało (zdaniem Gminy, wnoszącej skargę kasacyjną) na tym, że skarżąca Gmina Gnojno nie miała w niniejszym postępowaniu organu powołanego do jej reprezentowania, tj. Rady Gminy w osobie jej Przewodniczącego, a była reprezentowana wyłącznie przez Wójta Gminy, przez co doszło do pozbawienia Gminy możności obrony jej praw.

W odpowiedzi ponownie trzeba wskazać na argument przedstawiony w punkcie A niniejszego uzasadnienia, tj. z mocy ustawy Gmina reprezentowana jest przez Wójta Gminy, który zarówno podpisał skargę, jak również był obecny na rozprawie.

Ponadto, ten zarzut prezentuje odmienną interpretację prawa, aniżeli uzasadnienie zarzutu naruszenia prawa materialnego. Skoro w tamtym zarzucie mowa była (prawidłowo) o legitymacji skargowej gminy, to w konsekwencji dla oceny prawidłowości jej reprezentacji istotne jest ustalenie organu Gminy, który ma ją reprezentować, a nie – organu Rady Gminy.

Po trzecie, nietrafne jest uzasadnianie drugiego (procesowego) zarzutu tezą, iż "w postępowaniu brał udział Wójt Gminy w charakterze strony, a nie uczestnika na prawach strony. Nie brała natomiast udziału Rada Gminy w osobie jej Przewodniczącego, bądź innej upoważnionej przez Radę osoby, przez co w istocie skarżąca została pozbawiona możliwości obrony swych praw" (s.3 skargi kasacyjnej). Stroną postępowania sądowego (w rozumieniu art.32 P.p.s.a. ) jest Gmina (art.98 ust.3 w związku z art.98 ust.3 u.s.g.), a nie – Wójt, Rada Gminy, bądź jej Przewodniczący. Wójt uczestniczył w postępowaniu jako organ Gminy będącej stroną, tym bardziej, że Z. J. (którego mandatu dotycz zaskarżone zarządzenie zastępcze) nie wniósł skargi do sądu administracyjnego.

D. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, orzekając na podstawie na podstawie art.184 P.p.s.a.