Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1664/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 77 ust. 3
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: § 1 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 137 poz 1310
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu
article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz, Sędzia NSA Anna Lech (spr.), Sędzia del. WSA Aleksandra Łaskarzewska, Protokolant asystent sędziego Justyna Rosińska, po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Starosty [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 30 czerwca 2010 r. sygn. akt II SA/Go 404/10 w sprawie ze skargi A. W. na czynność Starosty [...] z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu części opłat za wydanie kart pojazdu oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 30 czerwca 2010 r., sygn. akt II SA/Go 404/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim stwierdził bezskuteczność czynności Starosty S.-D. z dnia [...] marca 2010 r., nr [...], w przedmiocie zwrotu części opłat za wydanie kart pojazdu. Ponadto Sąd orzekł o obowiązku Starosty S. – D. do dokonania zwrotu A. W. części opłat w wysokości po 425 złotych za każdą z kart pojazdu: [...] – w sumie 137 kart pojazdu.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał na następujący stan faktyczny sprawy: wnioskiem z dnia 18 marca 2010 r. A. W. zwrócił się do Starosty S. – D. o stwierdzenie uprawnienia do otrzymania zwrotu części opłaty za wydanie 137 kart pojazdów i zwrot nadpłaconej kwoty w wysokości 58.225 zł. Podał, iż w każdym przypadku uiścił tytułem opłaty za wydanie karty pojazdu kwotę 500 zł.

Pismem z dnia [...] marca 2010 r. Starosta S. – D. poinformował stronę, iż pojazdy zostały zarejestrowane w okresie, kiedy obowiązywał przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. z 2003 r. Nr 137, poz. 1310) ustalający ją na kwotę 500 zł. Natomiast ustawową podstawę pobierania opłaty za kartę pojazdu stanowi przepis art. 77 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.). Z kolei na mocy art. 77 ust. 4 pkt 2 ustawy do określenia w drodze rozporządzenia wysokości opłat za kartę pojazdu został upoważniony minister do spraw transportu. Według przepisu § 1 ust. 1 tego rozporządzenia – obowiązującego w dniu rejestracji pojazdów – za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji na terytorium RP organ rejestrujący pobierał opłatę w wysokości 500 zł.

Organ wskazał, że z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04 wynika, iż § 1 ust. 1 tego rozporządzenia traci moc z dniem 1 maja 2006 r. To odsunięcie w czasie terminu utraty mocy powyższego przepisu – zdaniem organu – oznacza, że Trybunał usankcjonował działania organów administracji podejmowane na ich podstawie i nie uznał wpłat dokonywanych przez wnioskodawców na podstawie rozpatrywanych przepisów za podlegające zwrotowi. Wobec powyższego brak było podstaw do zwrotu kwoty żądanej przez stronę.

Pismem z dnia [...] marca 2010 r. A. W. wezwał Starostę S. – D. do usunięcia naruszenia prawa poprzez stwierdzenie uprawnienia strony do otrzymania zwrotu części opłat za wydanie kart pojazdów, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Organ nie udzielił odpowiedzi na to wezwanie.

Na wskazaną wyżej odmowę zwrotu części opłat za wydanie kart pojazdów A. W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, wnosząc o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności oraz stwierdzenie obowiązku Starosty S. – D. do zwrotu części opłat za wydanie 137 kart pojazdów pobranych ponad kwotę wynikającą z art. 77 ust. 3 w związku z ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym.

W odpowiedzi na skargę starosta S. – D. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wyrokiem z dnia 30 czerwca 2010 r., sygn. akt II SA/Go 404/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim stwierdził bezskuteczność czynności Starosty S.-D. z dnia [...] marca 2010 r., nr [...], w przedmiocie zwrotu części opłat za wydanie kart pojazdu. Ponadto Sąd orzekł o obowiązku Starosty S.– D. do dokonania zwrotu A. W. części opłat w wysokości po 425 złotych za każdą z kart pojazdu wymienionych w kolejności chronologicznej w sentencji tegoż wyroku – w sumie 137 kart pojazdu.

Sąd wskazał, że w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r. , sygn. akt l OPS 3/07, zostało przesądzone, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, uiszczonej na podstawie powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r., jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego. W związku z tym Sąd uznał wniesioną skargę za dopuszczalną z punktu widzenia właściwości rzeczowej sądu.

Sąd przyjął także, iż zachowany został wymóg określony w art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270ze zm.).

W odniesieniu do merytorycznego rozpoznania sprawy Sąd pierwszej instancji wskazał, że kwestia pobrania opłaty za wydanie karty pojazdu była przedmiotem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04, w którym stwierdzono niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowym oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Utrata mocy obowiązującej tego przepisu odroczona została do 1 maja 2006 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim stwierdził jednak, iż odroczenie, o którym mowa powyżej, nie ma wpływu na fakt, że omawiany przepis rozporządzenia był niekonstytucyjny od samego początku jego obowiązywania. Wskazano przy tym, że zasada wyrażona w art. 178 ust. 1 Konstytucji RP przyznaje sądom uprawnienie do samodzielnej oceny konstytucyjności prawa wykonawczego. To uprawnienie – zdaniem Sądu – nie pozostaje w kolizji z rolą Trybunału Konstytucyjnego.

W związku z tym Sąd pierwszej instancji uznał, że określenie przez Trybunał innego momentu utraty mocy obowiązującej przepisu wykonawczego nie związuje sądu administracyjnego. Dlatego też Sąd uznał przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia za niekonstytucyjny. Nie ma przy tym znaczenia – w ocenie Sądu – że omawiane rozporządzenie utraciło moc dopiero w dniu 15 kwietnia 2006 r., gdyż Sąd dokonując kontroli legalności czynności Starosty S. – D. uprawniony jest do dokonania oceny przepisów prawa na dzień dokonania czynności będącej źródłem żądania zwrotu.

Zdaniem Sądu pobrana przez organ od skarżącego kwota 500 zł na postawie § 1 pkt 1 rozporządzenia nie pozostawała w związku z kosztami związanymi z drukiem i dystrybucją kart pojazdów, a znacząco je przekraczała, co oznacza, iż Minister Infrastruktury wdając rozporządzenie z 2003 r. przekroczył zakres udzielonego mu upoważnienia ustawowego. Zdaniem Sądu ustalenie w rozporządzeniu z 2003 r. wysokości opłaty za kartę pojazdu na wskazanym wyżej poziomie spowodowało, iż przejawia ona cechy daniny publicznej, skutkując tym samym naruszeniem art. 217 Konstytucji RP.

Wojewódzki Sad Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim zwrócił także uwagę na sprzeczność powołanego przepisu rozporządzenia z art. 90 akapit pierwszy Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE), który stanowi, że żadne Państwo Członkowskie nie nakłada bezpośrednio lub pośrednio na produkty innych Państw Członkowskich podatków wewnętrznych jakiegokolwiek rodzaju wyższych od tych, które nakłada bezpośrednio lub pośrednio na podobne produkty krajowe (zasada niedyskryminacji w ramach wspólnego rynku).

W związku z tym Sad stwierdził, że czynność polegająca na odmowie zwrotu części opłaty za kartę pojazdu narusza prawo jako wydana bez podstawy prawnej. To zaś – zdaniem Sądu – oznacza, że skarżącemu przysługuje uprawnienie do zwrotu uiszczonej przez niego kwoty opłaty za wydanie karty pojazdu w wysokości przekraczającej koszty związane z drukiem i dystrybucją kart pojazdów.

Sąd wskazał, że uznając obowiązek organu do zwrotu skarżącemu części opłaty za kartę pojazdu i ustalając wysokość części podlegającej zwrotowi na poziomie 425 zł za każdą kartę pojazdu, Sąd kierował się między innymi treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 17 stycznia 2006 r., o którym mowa powyżej.

Od wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skargę kasacyjną złożył Starosta S. – D., wnosząc o jego uchylenie w całości i przykazanie Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie art. 146 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez uznanie obowiązku Starosty S. – D. dokonania zwrotu A. W. części opłaty w wysokości po 425 zł za każdą z wymienionych w sentencji wyroku kart pojazdu na łączną kwotę 58 225 zł, podczas, gdy nie ma przepisów prawa, z których taki obowiązek wynika.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że w niniejszej sprawie pojazdy zostały zarejestrowane w okresie, kiedy to obowiązywał przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310) ustalający ją na kwotę 500 zł. Uznano, że dla określenia charakteru zaskarżonego aktu znaczenie ma także przepis § 1 ust. 1 pkt 3 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 września 2003 r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach (Dz. U. Nr 192, poz. 1878 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, organ rejestrujący pobiera określone przepisami opłaty stosownie do prowadzonego postępowania.

W cenie organu z treści uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04, należy wnioskować, iż Trybunał nie uznał wpłat dokonywanych przez wnioskodawców na podstawie rozpatrywanych przepisów za podlegające zwrotowi, a wręcz przeciwnie - odsuwając w czasie termin obowiązywania orzeczenia, usankcjonował działania organów administracji podejmowane na ich podstawie.

Wskazano, że art. 146 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dotyczy sytuacji, w których organ administracji precyzuje przepis prawa w sprawie indywidualnej w innej formie niż decyzja, czy postanowienie. Taką też formę pisma przyjęło stanowisko Starosty S. – D. w przedmiocie wniosku skarżącego. Podkreślono, że forma ta wynikała z braku przepisów prawa regulujących żądania zawarte we wniosku.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną A. W. wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Stwierdził, że stanowisko Sądu pierwszej instancji znajduje potwierdzenie w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego I OPS 3/07.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Wskazać należy, iż przepis art. 146 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dotyczy uwzględnienia skargi na inne niż decyzje i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej. Norma ta w § 1 stanowi, że Sąd uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt lub interpretację albo stwierdza bezskuteczność czynności. Z kolei w § 2 tego przepisu zaznaczono, że w sprawach, o których mowa w § 1, sąd może w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisów prawa.

Jak wynika z utrwalonych poglądów w judykaturze, sposób orzekania określony w art. 146 § 1 powołanej ustawy dotyczy sytuacji, gdy organ administracyjny konkretyzuje uprawnienie lub obowiązek wypływające z przepisu prawa w odniesieniu do zindywidualizowanego adresata, choć nie czyni tego ani decyzją, ani postanowieniem. Natomiast sposób określony w § 2 tego przepisu odnosi się do sytuacji, gdy nie ma takiego aktu konkretyzującego z tego powodu, że organ administracyjny odmówił jego podjęcia. Tak więc sąd nie może się do niego odnieść. W takiej sytuacji sąd obowiązany jest ustalić w wyroku, jakie uprawnienie lub obowiązek wynika dla skarżącego bezpośrednio z przepisu prawa (por. wyrok NSA z 19 maja 2003 r., OSA 1/03 – ONSA z 2003 r., nr 4, poz. 114).

Przepis art. 146 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi wyjątek od kasacyjnego charakteru kompetencji orzeczniczych sądu administracyjnego. Niewątpliwie bowiem wyrok sądu uznający uprawnienie lub obowiązek wynikający z przepisów prawa zastępuje rozstrzygnięcie organu administracji (J .P. Tamo, Komentarz do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2006 Lexis Nexis, str. 314 ).

Mając na uwadze powyższe rozważania uznać należy, że w niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosował przepis art. 146 § 1 i 2 wskazanej wyżej ustawy, gdyż trafnie uznał bezskuteczność zaskarżonej czynności dotyczącej odmowy zwrotu części opłaty za wydane karty pojazdów i jednocześnie uznał obowiązek skarżącego kasacyjnie dokonania zwrotu na rzecz A. W. części opłaty w wysokości po 425 zł za każdą wymienioną w sentencji wyroku Sądu pierwszej instancji kartę pojazdu (w sumie 137 kart pojazdu), a tym samym zarzut skargi kasacyjnej uznać należy za chybiony.

Naczelny Sąd Administracyjny pragnie w tym miejscu zaznaczyć, że niniejsza sprawa jest sprawą administracyjną, co potwierdza teza uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r. sygn. I OPS 3/07, w której jednoznacznie przyjęto, że skierowanie do organu żądania zwrotu opłaty za wydane karty pojazdu, uiszczonej na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za wydanie karty pojazdu, jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Przypomnieć należy, że w niniejszej sprawie A. W. żądaniem z dnia 18 marca 2010 r. domagał się zwrotu części opłaty za wydanie 137 kart pojazdu w łącznej kwocie 58.225 zł, pobranej na podstawie art. 77 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłaty za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310), jednakże jego żądanie spotkało się z odmową organu. Zdaniem organu opłaty uiszczono na podstawie obowiązujących w chwili ich pobierania przepisów prawa w tym art. 77 ust. 3 ustawy Prawa o ruchu drogowym jak i wydanego na podstawie art. 77 ust. 4 pkt 2 tej ustawy wskazanego wyżej rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. to jest jego § 1 pkt 1, który określał wysokość tej opłaty.

Zauważyć w tym miejscu należy, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 17 stycznia 2006 r. sygn. akt U 6/04 (Dz. U. Nr 15, poz. 119) orzekł, że § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. jest niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym jak i art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto orzeczono, iż przepis ten traci moc obowiązującą z dniem 1 maja 2006 r.

Trybunał stwierdził, że niezgodność zakwestionowanego przepisu z powołanymi przepisami ustawy Prawo o ruchu drogowym, polega na tym, że przez zawyżenie wysokości opłaty, przepis ten wykracza poza zakres upoważnienia zawartego w ustawie. Kwestionowany przepis niezgodnie ze wskazaniami zawartymi w art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym, w postaci nakazu uwzględnienia rzeczywistego znaczenia karty pojazdu dla rejestracji pojazdu oraz kosztów związanych z drukiem i dystrybucją karty, ustalił opłatę, uwzględniającą dodatkowo koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca nie przewidział.

Powołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04, stwierdzający niekonstytucyjność przepisu stanowiącego podstawę pobrania zawyżonej opłaty za kartę pojazdu w wysokości 500 zł, wszedł w życie 1 maja 2006 r. W wykonaniu tego wyroku Minister Transportu i Budownictwa wydał rozporządzenie z dnia 28 marca 2006 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 59 poz. 421 ), w którym określił opłatę za kartę pojazdu w kwocie 75 zł. Rozporządzenie to weszło w życie z dniem 15 kwietnia 2006 r. i z tym dniem utraciło moc obowiązującą rozporządzenie z dnia 28 lipca 2003 r.

W związku z tym uznać należy, że w rozpoznawanej sprawie opłata za wydanie kart pojazdu została pobrana na podstawie przepisu, który Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodny z Konstytucją i ustawą Prawo o ruchu drogowym. Naczelny Sąd Administracyjny uznał przy tym, że dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma istotnego znaczenia fakt, iż Trybunał Konstytucyjny orzekając o niezgodności z ustawą rozporządzenia wykonawczego Ministra Infrastruktury, korzystając z uprawnienia wynikającego z tego przepisu określił inny, późniejszy niż określony w art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, termin utraty mocy obowiązującej kontrolowanego pod względem konstytucyjności przepisu. Zauważyć bowiem należy, że Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23 marca 2007 r. (publ. OSNP 2008, z. 5- 6, poz. 61), stwierdził, iż odroczenie na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie oznacza, iż przepis uznany za niezgodny z Konstytucją musi być stosowany do daty wskazanej przez Trybunał. Stanowisko to w pełni podziela Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie. Przepis uznany za niekonstytucyjny ma bowiem ten charakter od dnia jego wydania. Samo odroczenie orzeczenia ma zaś na celu umożliwienie odpowiedniemu organowi stosowną zmianę tegoż przepisu, tak by był on zgodny z Konstytucją lub innym aktem nadrzędnym.

Wyjaśnić jednocześnie należy, że czym innym jest utrata mocy obowiązującej rozporządzenia, a czym innym kontrola legalności czynności organu administracji publicznej stosującego nielegalny przepis tegoż rozporządzenia. Następstwa pierwszego rodzaju dotyczą sfery stanowienia prawa, a następstwa drugiego rodzaju - sfery stosowania prawa. Okoliczność, że niekonstytucyjny przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu został usunięty dopiero 1 maja 2006 r. nie oznacza, że dokonując kontroli legalności działań administracji publicznej sąd administracyjny nie był władny przyjąć, że przepis ten nie może zostać zastosowany, gdyż przekracza upoważnienie zawarte w ustawie.

Uznanie przez Trybunał niezgodności przepisu z Konstytucją i ustawą oznacza, że taki charakter przepis ten miał od początku, to jest od dnia jego wejścia w życie (por. wyrok NSA z 6 lutego 2008 r. II OSK 1745/07, z dnia 25 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OSK 1242/08). Dokonując zatem kontroli legalności wykonywania administracji publicznej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim mógł zatem przyjąć, że § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu określający wysokość opłaty jako naruszający ustawę, a zatem i Konstytucję, nie mógł być zastosowany także w dacie pobierania opłat od A. W. Podkreślić należy, że sędziowie, na podstawie art. 178 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, są związani wyłącznie Konstytucją i ustawami, a wobec tego mogą odmówić zastosowania niekonstytucyjnego przepisu.

Tym samym w okolicznościach rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że Sąd pierwszej instancji oceniając legalność czynności z dnia [...] marca 2010 r. odmawiającej zwrotu części uiszczonej opłaty w kwocie 58.225 zł mógł uznać, iż czynność ta jest niezgodna z prawem i dlatego też zasadnie zastosował przepis art. 146 § 1 i 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w tym prawidłowo uznając obowiązek Starosty S. – D. do dokonania zwrotu na rzecz wnioskodawcy części przedmiotowej opłaty za wydane karty pojazdu.

Zauważyć w tym miejscu należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 11 maja 2007 r. sygn. akt I OSK 573/07, a także w późniejszych orzeczeniach wyrażał pogląd, iż obowiązek uiszczenia opłaty za kartę pojazdu ma charakter publicznoprawny, a więc wynikający z przepisów prawa administracyjnego. Zatem sprawa odmowy zwrotu opłaty jako dotycząca obowiązku publicznoprawnego ma swoje źródło w przepisach regulujących obowiązek uiszczenia opłaty za kartę pojazdu, to jest art. 77 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym oraz § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. uznał za niezgodną z Konstytucją RP wysokość opłaty należnej za kartę pojazdu, a nie podstawę prawną do pobrania tej opłaty w ramach odpłatności za czynności powiatów. Trzeba bowiem rozróżnić podstawę prawną do pobrania opłaty za czynności powiatów od wysokości tej opłaty odpowiadającej kosztom druku i dystrybucji kart pojazdów, o której mowa w art. 77 ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym. W tym kontekście odroczenie przez Trybunał Konstytucyjny terminu utraty mocy obowiązującej § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003 r. do dnia 1 maja 2006 r. celem umożliwienia wprowadzenia do tego czasu nowej regulacji, zgodnej z postanowieniami Konstytucji nie oznacza, że do czasu utraty mocy obowiązującej niniejszego przepisu należało pobierać opłatę w wysokości 500 zł, a nie w wysokości odpowiadającej kosztom druku i dystrybucji kart pojazdów (por. wyrok NSA z dnia 15 lutego 2010 r. sygn. akt I OSK 842/09, z dnia 17 lutego 2010 r. sygn. akt I OSK 590/09).

Ponadto zauważyć należy, że Sąd pierwszej instancji odmówił zastosowania § 1 ust. 1 omawianego rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003 r., również z uwagi na sprzeczność tego przepisu z art. 90 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę wskazując, że w orzeczeniu z dnia 10 grudnia 2007 r. Europejski Trybunał Sprawiedliwości w sprawie C-134/07 stwierdził, iż "art. 90 akapit pierwszy TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on opłacie, takiej jak ta przewidziana w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, która to opłata w praktyce jest nakładana w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego, lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem w Polsce używanego pojazdu samochodowego, jeśli jest on tam już zarejestrowany." Odmowa zastosowania omawianego przepisu znajduje zatem swoje oparcie w zasadzie pierwszeństwa prawa wspólnotowego, która odnosi się także do praktyki stosowania prawa przez sądy i organy administracji publicznej. Zasada znalazła swoje odzwierciedlenie w art. 91 ust. 1 - 3 Konstytucji RP.

Skoro zatem w niniejszej sprawie żądanie zwrotu opłaty dotyczy obowiązku wynikającego z przepisów prawa, to podmiot, którego obowiązku dotyczy akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ma prawo żądać, aby sąd orzekł o jego istnieniu lub nieistnieniu, o czym stanowi art. 146 § 1 tej ustawy. Z upoważnienia tego skorzystał Sąd pierwszej instancji, zatem niezasadny jest zarzut naruszenia przez Sąd w zaskarżonym wyroku art. 146 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.