Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 178/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2004-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą

SENTENCJA

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 grudnia 2004r Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Stanisław Biernat (spr) Sędziowie NSA Izabela Dobosz AWSA Mariusz Kotulski Protokolant : Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2004r sprawy ze skargi S.D. na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia 02 października 2000r ., Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich J.D. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję tego samego organu z dnia [...] maja 2000r, II. zasądza od Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącej S.D. kwotę 10 zł ( dziesięć złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...].05.2000 r., nr [...], Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.jedn. Dz.U., 1997, Nr 142, poz. 950 z późn. zmianami), pozbawił uprawnień kombatanckich J.D. , ur. [...]., przyznanych mu przez ZW ZBoWiD w B. z 1979 r., z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej od [...].07.1947 r. do [...].12.1947 r. W uzasadnieniu organ podał, opierając się na aktach ZBoWiD, że w okresie, za który zostały przyznane J.D. uprawnienia kombatanckie, odbywał on służbę w Wojsku Polskim. Z akt sprawy nie wynika, aby podczas tej służby brał udział w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach... . Organ powołał następnie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach..., stanowiący, że pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które uzyskały takie uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej. Organ dodał, że nie jest obowiązany do wyjaśniania, czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 4 ustawy o kombatantach....

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J.D. podał, że walczył z UPA w okresie od września 1947 r. do czerwca 1948 r. na terenie woj. O. , S. i P. Podczas tych walk w grudniu 1947 r. został ranny w nogę, po czym przebywał dłuższy czas na leczeniu pod opieką lekarza jednostki. J.D. podał nazwiska dwóch świadków, którzy wraz pełnili z nim służbę oraz nazwisko trzeciej osoby, już nieżyjącej.

W dniu [...].10.2000 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wydał decyzję Nr [...], w której utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję na podstawie art. 138 § l pkt l w związku z art. 127 § 3 i art. 129 k.p.a. oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z 24.01.1991 r. o kombatantach... W uzasadnieniu organ przytoczył pismo Archiwum Straży Granicznej z [...].08.2000 r., z którego wynika, że J.D. pełnił służbę w [...] Brygadzie OP w K. od lipca 1947 r. do września 1949 r., a jednostka ta brała udział w walkach z oddziałami UPA w okresie od 1.01.1948 r. do 28.02.1948 r. Organ zauważył natomiast, że strona otrzymała uprawnienia decyzją ZBoWiD za okres od [...].07.1947 r. do [...]12.1947 r. Z tej okoliczności organ wyciągnął wniosek, że uprawnienia te zostały przyznane wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej w ramach służby wojskowej.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J.D. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zarzucając jej obrazę art. 25 ust. l ustawy o kombatantach... . J.D. opisał swoją działalność w czasie okupacji polegającą na przeprowadzaniu uciekinierów przez granicę z Rzeszy do Generalnego Gubernatorstwa za wiedzą partyzantów z Batalionów Chłopskich. W odniesieniu do swojej służby w WOP, skarżący podał, że brał udział w walkach z UPA i był ranny w nogę.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł ojej oddalenie.

W dniu [...].08.2004 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wydał postanowienie o zawieszeniu postępowania z wniosku S.D. o przyznanie jej uprawnień kombatanckich po zmarłym mężu, J . D. W uzasadnieniu organ podał, że wniosek S.D. zostanie rozpoznany po wydaniu przez WSA orzeczenia w sprawie ze skargi J.D.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z 30.08.2002 r., Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U., Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U., Nr 153, poz. 1270).

Stosownie do § l rozporządzenia Prezydenta RP z 25.04.2003 r., w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (Dz.U., Nr 72, poz. 653) rozpoznawanie spraw z zakresu działania Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, w których stroną skarżącą są osoby zamieszkałe poza obszarem właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości osoby te zamieszkują.

Jak wynika z treści powołanego postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych skarżący J.D. zmarł, natomiast o uprawnienia wdowy po kombatancie wystąpiła jego żona, S.D.

Stosownie do § 2 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 22.09.1997r . w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień, (Dz.U., nr 116, poz. 745), wdowa po kombatancie może być stroną postępowania weryfikacyjnego przed Kierownikiem Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, a tym samym stroną postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym ze skargi na decyzję Kierownika Urzędu dotyczącą uprawnień kombatanckich zmarłego małżonka. Sąd podziela pogląd wyrażony już w orzecznictwie SN i NSA, że uprawnienia wdów i wdowców z art. 20 ust. 2 i 3 ustawy o kombatantach..., są pochodne i zależne od tego, czy uprawnienia kombatanckie przysługiwałyby ich zmarłym małżonkom.

Uprawnienia kombatanckie przysługują osobie, która spełnia jedno lub więcej wymagań określonych w art. l ust. 2, art. 2 i art. 4 ustawy o kombatantach... .

W przypadku J.D. który rozpoczął odbywanie służby wojskowej po 30.06.1947 r. jedyny tytuł przyznania lub zachowania uprawnień kombatanckich mógłby wynikać z art. l ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach..., czyli z racji uczestniczenia w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu.

Jak wynika z zaświadczenia Archiwum Straży Granicznej w S. (k. [...] akt postępowania weryfikacyjnego) [...] Brygada OP w K. , w której skarżący służył od lipca 1947 r. do września 1949 r., brała udział w walkach z oddziałami UPA w okresie od 1.01.1948 r. do 28.02.1948 r. Obowiązkiem organu było zatem przeprowadzenie postępowania dowodowego, zmierzającego do stwierdzenia, czy J.D. uczestniczył w tych walkach. Podniesiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji okoliczność, że skarżący otrzymał uprawnienia kombatanckie decyzją ZBoWiD za inny okres, nie ma znaczenia, ponieważ pozbawienie uprawnień kombatanckich na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach... może nastąpić dopiero wtedy, gdy danej osobie nie przysługują uprawnienia kombatanckie z żadnego tytułu. Powołane zaświadczenie ASG mogłoby stwarzać przesłanki do przyjęcia, że J.D. mógłby się legitymować uprawnieniami na podstawie art. l ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach.... Oczywiście, okoliczność, że [...] Brygada OP walczyła z UPA nie przesądza o tym. że skarżący, który w niej odbywał służbę, osobiście brał udział w tych aktach. Organ powinien przeprowadzić dowód z dokumentów znajdujących się w ASW, a w razie potrzeby przesłuchać powołanych świadków. Dane dotyczące powołanej jednostki wojskowej w konfrontacji ze znajdującymi się w aktach ZBoWiD informacjami o miejscowościach, w których konkretnie służył J.D. , mogą także pomóc organowi w ustaleniu, czy mogłyby skarżącemu przysługiwać uprawnienia kombatanckie. Organ powinien odnieść się także do stwierdzeń J.D. z postępowania przez ZBoWiD (k. [...]) o tym, że w czasie służby w 1948 r. został ranny w nogę, podczas gdy we wniosku do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o ponowne rozpatrzenie sprawy podał, że w grudniu 1947 r. został ranny w nogę, po czym przebywał przez dłuższy czas pod opieką lekarza. Organ powinien przy tym mieć na względzie, że podane w zaświadczeniu ASG daty walk z UPA (1.01.1948-28.02.1948) należy traktować orientacyjnie, bowiem trudno przyjąć, że walki te zaczęły się akurat w pierwszym dniu danego miesiąca, z zakończyły w ostatnim dniu innego miesiąca.

Zaniechanie przeprowadzenia przez organ postępowania wyjaśniającego stanowi naruszenie art. 7 i 77 k.p.a.

Podane natomiast w skardze do NSA informacje o działalności okupacyjnej J.D. nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, ponieważ zostały przytoczone już po wydaniu zaskarżonej decyzji.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 145 § l pkt l lit. c/ ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz.U, Nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 97 § 2 ustawy z 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U., Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) w związku z art. 200 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz.U,., Nr 153, poz. 1270).