Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SAB/Sz 6/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2011-04-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
658
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Zobowiązano organ do załatwienia wniosku
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 1 , art. 3 par. 1 P.p.s.a., art. 111 par. 2 aart. 190 Ppsa, art. 149 P.ps.a. art. 149 P.p.s.a.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7 KPA, art. 8 KPA
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka - Kuligowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi A. C. i E. C. na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości, podziału nieruchomości, scalenia nieruchomości I. zobowiązać Wójta Gminy do załatwienia sprawy skarżących A. C. i E. C. w przedmiocie wydania decyzji dotyczących rozgraniczenia i zatwierdzenia podziałów w [...] dz. ew. [...]; w [...] dz. ew. [...]; oraz decyzji dotyczących scalenia w [...] dz. ew. [...]; w terminie 60 dni licząc od dnia otrzymania prawomocnego wyroku, II. zasądza od Wójta Gminy na rzecz skarżących A. C. i E. C. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] A. i E. C., reprezentowani przez radcę prawnego K. W., złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na bezczynność Naczelnika Gminy polegającą na niewydaniu od ubiegłego wieku do dnia dzisiejszego następujących decyzji administracyjnych:

a) orzeczeń rozgraniczeniowych władzy mierniczej oraz decyzji zatwierdzających podział działek ewidencyjnych z obrębu [...] którą bezpodstawnie podzielono na działki ewidencyjne o nr [...] na działkiewidencyjne o nr[...] , które bezpodstawnie podzielono na działki ewidencyjne o nr [...] którą bezpodstawnie podzielono na działki ewidencyjne o nr [...] którą bezpodstawnie podzielono na działki ewidencyjne o nr [...].orzeczeń władzy mierniczej oraz decyzji zatwierdzających scalenie następujących działek ewidencyjnych w obrębie [...] bezpodstawnie połączono w działkę ew. o nr [...] bezpodstawnie połączono w działkę ew. o nr [...] jakie były wymagane przepisami dekretu z dnia 13 września 1946 roku o rozgraniczaniu nieruchomości (Dz. U. z dnia 21 października 1946 r., nr 53, poz. 298) oraz przepisami ustawy z dnia 6 lipca 1972 roku o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. z dnia 10 lipca 1972 roku Nr 192, poz. 27).

Skarżący wnieśli o uwzględnienie skargi i zobowiązanie Wójta Gminy do stwierdzenia obowiązku wydania decyzji wymienionych powyżej oraz - w razie stwierdzenia w toku rozpoznawania sprawy istotnych naruszeń prawa lub okoliczności mających wpływ na ich powstanie - poinformowania właściwych organów lub ich organów zwierzchnich o zaistniałych uchybieniach. Dodatkowo, z uwagi na zaskarżenie więcej niż jednego aktu bezczynności, skarżący wnieśli o zarządzenie rozdzielenia skarg a następnie połączenie kilku oddzielnych spraw w celu ich łącznego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia, ponieważ pozostają one ze sobą w związku, jak również o zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że w latach osiemdziesiątych poprzedniego stulecia nieruchomość będąca obecnie własnością skarżących [...] położone w miejscowości, pierwotnie oznaczone nr [...]następnie podzielone na działki o nr [...]i podzielone na działki [...] została pozbawiona dostępu do drogi publicznej w wyniku szeregu bezprawnych działań organów władzy publicznej - ówczesnego Naczelnika Gminy w odniesieniu do działek sąsiadujących, nieusankcjonowanych stosownymi decyzjami administracyjnymi.

Przed nabyciem powyższej nieruchomości przez skarżących, jej komunikacja z drogą publiczną odbywała się przez działkę nr [...] oznaczoną wówczas w urzędowym rejestrze jako działka stanowiąca własność Skarbu Państwa oraz ujętą w grupie rejestrowej - drogi publiczne i inne drogi będące w powszechnym korzystaniu. Następnie decyzją Naczelnika Gminy z dnia [...] wprowadzono zmianę w rejestrze ewidencji gruntów, przenosząc działkę [...] do grupy rejestrowej Państwowego Funduszu Ziemi. Na wniosek Naczelnika Gminy , Minister Administracji Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska, decyzją z dnia [...] orzekł o wygaśnięciu użytkowania wieczystego przez Ministerstwo Obrony Narodowej , w skład których wchodziły działki o nr:[...] . Wygaszenie przez Ministra Obrony Narodowej prawa użytkowania wieczystego nastąpiło w celu skomunikowania drogi do Ośrodka Wypoczynkowego A. położnego na sąsiedniej działce.

Podziały i scalenia ww. działek ewidencyjnych dokonywane były począwszy, a więc w czasie obowiązywania dekretu z dnia 13 września 1946 roku o rozgraniczeniu nieruchomości. Jak wynika z treści art. 4 ust. 2 Dekretu, powiatowa władza miernicza zobowiązana była do wydania decyzji o wszczęciu postępowania rozgraniczeniowego, która to decyzja powinna być podana stronom do wiadomości. Art. 8 ust. 1 Dekretu stanowi, że po dokonaniu czynności wymienionych w art. 4-6 Dekretu (czynności rozgraniczeniowe) powiatowa władza miernicza orzeka o rozgraniczeniu. Wobec powyższego należy przyjąć, że postępowanie rozgraniczeniowe powinno być wszczęte decyzją organu i zakończone orzeczeniem (decyzją) organu (władzy mierniczej). Decyzji tych jednak brak.

Ponadto art. 19 ustawy z dnia 6 lipca 1972 roku o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach stanowił, że podział gruntów nierolniczych stanowiących własność Skarbu Państwa lub własność jednostek gospodarki uspołecznionej nie będących jednostkami państwowymi może nastąpić, jeżeli zamierzony podział nie jest sprzeczny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i następował on w trybie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.

Zdaniem skarżących, w świetle powyższych przepisów, aby dokonać rozgraniczenia albo podziału nieruchomości w tamtym stanie prawnym, musiało być przeprowadzone postępowanie administracyjne. Pomimo wysiłków podjętych przez skarżących nie udało się odnaleźć żadnych decyzji administracyjnych, orzeczeń, uchwał oraz innych aktów pochodzących od organów administracji państwowej, które sankcjonowałyby podział i scalenie powyższych nieruchomości. Załączone do skargi mapy podziałowe stanowią jedynie szczątkową dokumentację świadczącą o prowadzeniu postępowania, które nie zostało zakończone odpowiednią decyzją administracyjną.

Pismami z dnia [...] wystąpiono do: Wojewody, Starosty , Wójta Gminy ,Archiwum Państwowego w celu uzyskania dokumentacji, z której wynikać mogły podstawy dokonania podziałów i scaleń działek ewidencyjnych będących w sąsiedztwie nieruchomości moich mocodawców.

W odpowiedzi na pismo[...] , Wojewoda i pismem z dnia [...]przesłał część wnioskowanych dokumentów, wskazując jednocześnie, że w zasobach Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej Starostwa brak jest dokumentów dotyczących Uchwały Gminnej Rady Narodowej zatwierdzającej projekt wyznaczenia terenów budowlanych miejscowości, jak również decyzji zatwierdzającej podział działki ewidencyjnej nr [...].

Urząd Gminy pismem z dnia [...] udzielił informacji, że w archiwum gminnym brak jest wnioskowanych w piśmie z dnia [...] dokumentów z wyjątkiem decyzji Naczelnika Gminy z dnia [...].

Pismem Starostwa Powiatowego z dnia [...] udzielono odpowiedzi na pismo z dnia[...] , do której załączono kopię decyzji Naczelnika Gminy z dnia[...] ) oraz udzielając odpowiedzi, że operat pomiarowy z podziału działki ew. nr [...] nie zawiera decyzji podziałowej.

Archiwum Państwowe, pismem z dnia [...] zwróciło się o dodatkowe informacje dotyczące wnioskowanych dokumentów.

Pismem z dnia[...] , skarżący wystąpili do Starosty o udzielenie informacji w zakresie pisma z dnia[...] , co do których Starosta w piśmie z dnia [...] nie udzielił informacji. Postanowieniem z dnia [...] Archiwum Państwowe zawiadomiło o możliwości skierowania podania do innych organów w zakresie wykraczającym poza informacje udzielone przez Archiwum Państwowe. Pismem z dnia [...] zostały złożone dodatkowe wyjaśnienia Archiwum Państwowemu.

Urząd Wojewódzki, pismem z dnia [...] udzielił informacji, że Urząd nie posiada pozostałych dokumentów wymienionych we wniosku z dnia [...].Pismami z dnia [...] skierowano do ww. organów zapytanie dotyczące istnienia decyzji/orzeczeń powiatowej władzy mierniczej w archiwach w/w urzędów, wydanych na podstawie Dekretu i dotyczących postępowań rozgraniczeniowych działek ewidencyjnych, położonych w sąsiedztwie nieruchomości skarżących. Ponadto zwrócono się z prośbą o wskazanie podstawy prawnej podziałów i scaleń przedmiotowych działek ewidencyjnych oraz o przesłanie odpisów dokumentów dających podstawę prawną do podziału/scalenia tych działek ewidencyjnych.

W odpowiedzi skarżący otrzymali następujące odpowiedzi od organów administracji publicznej:

Postanowieniem Archiwum Państwowego z [...] Dyrektor Archiwum przekazał podanie z dnia [...] Wójtowi Gminy zgodnie z właściwością.

Postanowieniem z dnia [...] Wójt Gminy podanie z dnia [...] przekazał według właściwości Staroście .

Starosta pismami z dnia [...] udzielił odpowiedzi na podanie z dnia [...].Wynika z nich, że operaty pomiarowe działek ewidencyjnych, o których mowa powyżej, nie zawierają decyzji administracyjnych.

W ocenie skarżących, skoro operaty pomiarowe przedmiotowych działek nie zawierają decyzji administracyjnych, a żaden z zapytanych organów nie dostarczył wnioskowanych decyzji administracyjnych, zatem nie istnieją w obrocie decyzje administracyjne sankcjonujące podziały i połączenia działek ewidencyjnych, o których mowa powyżej. Zatem prowadzone postępowania rozgraniczeniowe, scaleniowe oraz podziałowe nigdy nie zostały zakończone.

Zgodnie z treścią obowiązującego obecnie art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 roku Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. 2005 roku, nr 240, poz. 2027 - tekst jednolity), rozgraniczenie nieruchomości następuje mocą decyzji administracyjnej wydawanej przez Wójta (burmistrza lub prezydenta), jeżeli zainteresowani właściciele nie zawarli ugody. Jak wynika z dokumentacji uzyskanej ze Starostwa, zainteresowani właściciele sąsiadujących ze sobą działek ewidencyjnych, aż do dnia dzisiejszego nie zawierali ugód, które mogły by stanowić postawę do dokonania podziału tych działek.

Tym samym, zdaniem skarżących, postępowania rozgraniczeniowe, podziałowe i scaleniowe są ,a naniesienia na mapy zostały sporządzone bezprawnie z rażącym naruszeniem prawa, gdyż nie istnieją decyzje administracyjne sankcjonujące podział łub połączenie ww. działek ewidencyjnych, co implikuje jednocześnie przewlekłość toczącego się postępowania.

Pismem z dnia[...] , skarżący wystąpili z zażaleniem do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wskazując bezprawność organów władzy publicznej polegającą na niezałatwieniu w terminie przez Naczelnika Gminy oraz jego następcy kompetencyjnego - Wójta Gminy spraw rozgraniczeniowych, zatwierdzających podział oraz scaleniowych, które wszczęte zostały w latach osiemdziesiątych poprzedniego stulecia i do dnia dzisiejszego nie zostały zakończone oraz na usankcjonowaniu rozgraniczeń, scaleń i podziałów działek ewidencyjnych, pomimo niewydania przez w/w organy decyzji wszczynających postępowanie administracyjne oraz orzeczeń władzy mierniczej kończących postępowania, które organy te miały obowiązek na podstawie ówcześnie obowiązujących przepisów wydać.

Tymczasem Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...], wyznaczyło Wójtowi Gminy 14-dniowy termin do załatwienia wniosku skarżących z dnia [...].

Zdaniem skarżących, Samorządowe Kolegium Odwoławcze niewłaściwie zinterpretowało zażalenie z dnia [...] gdyż odniosło się w swoim postanowieniu do niezałatwienia w terminie sprawy wniosku z dnia [...] o wydanie i doręczenie poświadczonych urzędowo odpisów dokumentów znajdujących się w zasobach Wójta Gminy, podczas gdy skarżący złożyli zażalenie na bezczynność w odniesieniu do decyzji z lat osiemdziesiątych poprzedniego stulecia. Strona w swym zażaleniu z dnia [...] domagała się stwierdzenia bezprawności polegającej na niezałatwieniu spraw rozgraniczeń, scaleń i podziałów działek ewidencyjnych wymienionych w skardze w odpowiednim terminie, jak i również stwierdzenia bezprawności polegającej na niewydaniu decyzji i orzeczeń, do których wydania w latach osiemdziesiątych poprzedniego wieku zobowiązany był Naczelnik Gminy na podstawie przepisów Dekretu.

W odpowiedzi na skargę, Wójt Gminy wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie.

W uzasadnieniu wskazano, że postępowanie w niniejszej sprawie wszczęto w związku ze złożonym przez pełnomocnika skarżących w dniu [...] wniosku o wydanie i doręczenie poświadczonych urzędowo odpisów dokumentów znajdujących się w zasobach Wójta Gminy. Wójt Gminy, wskazując w podstawie prawnej przepis art. 65 Kpa, postanowieniem z dnia [...] przekazał według kompetencji Staroście wniosek pełnomocnika stron w zakresie między innymi podziałów nieruchomości, orzeczeń powiatowej władzy mierniczej, zmian w ewidencji gruntów i budynków dotyczących pisma.

W dniu [...] do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wpłynęło zażalenie pełnomocnika skarżących na niezałatwienie przez Wójta Gminy sprawy w terminie, "poprzez niewydanie do dnia dzisiejszego decyzji rozgraniczeniowych oraz podziałowych i scaleniowych", a także niepoinformowanie o przyczynach zwłoki.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...[ postanowieniem z dnia [...] zażalenie uznało za uzasadnione i wyznaczyło Wójtowi Gminy dodatkowy 14-dniowy termin do załatwienia wniosku z dnia [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyjęło za niedopuszczalne i nie znajdujące uzasadnienia w przepisach Kodeksu, milczenie organu pierwszej instancji. Ponadto Kolegium uznało, iż żądanie skarżących w istocie stanowi prośbę o doręczenie na adres ich pełnomocnika poświadczonych urzędowo odpisów dokumentów znajdujących się w zasobach Wójta Gminy, a nie jak wynika z treści zażalenia z dnia [...] niewydania decyzji administracyjnych.

Wójt Gminy pismem z dnia [...] udzielił odpowiedzi w zakresie nieuzupełnionym w piśmie z dnia [...].

W odniesieniu do zarzutu bezczynności podniesionego w skardze SKO wskazało, że skarga na bezczynność została złożona już po uzyskaniu pełnej odpowiedzi na złożony w dniu [...] wniosek skarżących tj.:

- postanowieniem z dnia [...] r. Wójt Gminy odpowiedział na w/w wniosku skarżących z dnia [...] - pismem z dnia[...]. Wójt Gminy odpowiedział na w/w wniosku skarżących z dnia [...].

Tym samym skarga w niniejszej sprawie została wniesiona po otrzymaniu pełnej odpowiedzi na złożony z dnia [...] wniosek skarżących i jako taka podlega odrzuceniu.

Dodatkowo, w ocenie organu, skarżący nie posiadają interesu prawnego, by domagać się wydania orzeczeń rozgraniczeniowych i scaleniowych władzy mierniczej oraz decyzji zatwierdzających podział i scalenie w sprawach toczących się w latach osiemdziesiątych ubiegłego wieku dotyczących działek ewidencyjnych z obrębu Wskazane przez skarżących działki były przedmiotem różnych postępowań podziałowych i scaleniowych w latach osiemdziesiątych ubiegłego wieku. Skarżący w stosunku do żadnej z w/w działek, z uwagi na nieprzysługiwanie im do tychże działek prawa własności, nie byli w tych w/w postępowaniach podziałowych i scaleniowych stroną. Nie posiadają oni bowiem interesu prawnego, w rozumieniu art. 28 k.p.a., by domagać się aby Wójt Gminy wydał decyzje administracyjne wymienione powyżej w treści niniejszej skargi w toku prowadzonych postępowań administracyjnych dotyczących nieruchomości, w stosunku do których nie przysługuje im (i nie przysługiwało w dacie wydania kontestowanych orzeczeń) żaden tytuł prawny. Skarżący pozostają bowiem jedynie właścicielami nieruchomości sąsiadujących (przy czym nie w każdym przypadku bezpośrednio) z nieruchomościami, podlegającymi podziałowi i scaleniu. Ponadto w stosunku do kwestionowanego bezprawnego podziału działki ewidencyjnej nr [...] (pierwotnie oznaczone nr [...] następnie podzielone na działki o nr [...]. Wójt Gminy wydał w dniu [...] decyzję na wniosek skarżących, zatwierdzającą podział działki nr[...] . W rozpoznawanej sprawie Wójt Gminy nie może wszcząć postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji rozgraniczeniowych oraz podziałowych i scaleniowych z powodu braku interesu prawnego po stronie skarżących. Osoba nie posiadająca żadnego tytułu prawnego do nieruchomości, będącej przedmiotem podziału i scalania, nie ma interesu prawnego do występowania w tym postępowaniu w charakterze strony jak również nie ma legitymacji do domagania się wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności wydanych decyzji rozgraniczeniowych oraz podziałowych i scaleniowych.

W dniu [...]Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 57 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zarządził rozdzielenie skarg zawartych w piśmie z dnia [...] na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie rozgraniczenia, podziału i scalenia nieruchomości.

Wyrokami z dnia 15 października 2009 r. sygn. akt II SAB/Sz 133/09, II SAB/Sz 134/09 oraz II SAB/Sz 135/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargi na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie rozgraniczenia, podziału i scalenia nieruchomości uzasadniając swoje rozstrzygnięcie w ten sposób, iż wniosek skarżących z dnia [...] o wydanie poświadczonych urzędowo dokumentów został załatwiony poprzez odniesienie się do argumentów strony zawartych w ww. wniosku w postanowieniu i piśmie Wójta Gminy z dnia [...].W wyniku rozpoznania skarg kasacyjnych od ww. wyroków Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokami z dnia 15 grudnia 2010 r. sygn. akt I OSK 259/10, I OSK 260/10 oraz I OSK 261/10 uchylił ww. wyroki i przekazał sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. W uzasadnieniach wyroków wskazano, ze warunkiem prawidłowego rozpoznania skargi na bezczynność jest przede wszystkim ustalenie, co jest przedmiotem tej skargi. Tymczasem sąd pierwszej instancji wyszedł poza granice skargi i rozstrzygnął w sprawie, która nie była jej przedmiotem, uznając, że przedmiotem bezczynności jest kwestia wydania poświadczonych dokumentów, nie zaś kwestia niewydania do chwili obecnej decyzji dotyczących rozgraniczenia, podziału i scalenia nieruchomości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny na rozprawie, na podstawie art. 111 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawę ze skargi na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości o sygn. akt II SAB/Sz 6/11 ze sprawami ze skargi na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie podziału i scalenia nieruchomości o sygn. akt II SAB/Sz 10/11 i II SAB/Sz 23/11 i prowadzić pod numerem II SAB/Sz 6/11.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem i obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów administracji w sprawach, które winny zostać zakończone wydaniem decyzji administracyjnej.

W przypadku wniesienia skargi na bezczynność organu administracji przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność z zakresu administracji publicznej, gdy na organie ciążył obowiązek ich podjęcia w określonej przez przepisy prawa formie i terminie, lecz brak stosownego działania ze strony tegoż organu w sytuacji, gdy ciążył na nim prawny obowiązek jego podjęcia.

Rozpoznając i rozstrzygając łącznie sprawy skarg na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie rozgraniczenia, podziału i scalenia nieruchomości, Sąd działał w trybie art. 111 § 2 cytowanej ustawy, który to przepis stanowi, że Sąd może zarządzić połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli pozostają one ze sobą w związku. We wszystkich sprawach skargi opierają się na jednakowych podstawach naruszenia przepisów prawa przy identycznym stanie faktycznym – stąd, zdaniem Sądu, zaistniał pomiędzy w/w sprawami związek, o którym mowa w art. 111 § 2, a względy ekonomii procesowej, szybkości postępowania i ograniczenia jego kosztów dla obu stron procesu dodatkowo przemawiały za połączeniem obu spraw, a strony postępowania nie wnosiły sprzeciwu co do ich połączenia.

Należy w tym miejscu zaznaczyć, że sprawa niniejsza była już przedmiotem kontroli tutejszego Sądu, który wyrokami z dnia 15 października 2009 r., sygn. akt II SAB/Sz 133/09, II SAB/Sz 134/09, II SAB/Sz 135/09, skargi oddalił. Jednakże, w wyniku uwzględnienia skarg kasacyjnych wniesionych przez skarżących, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokami z dnia 15 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 259/10, I OSK 260/10 oraz I OSK 261/10 uchylił powyższe wyroki i przekazał sprawy do ponownego rozpoznania tutejszemu Sądowi.

Rozpatrując zatem ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny musi mieć na względzie treść art. 190 p.p.s.a., w myśl którego sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przewidziane w tym przepisie związanie wykładnią prawa dotyczy zarówno oceny w zakresie przepisów materialnoprawnych, jak i norm postępowania.

Możliwość odstąpienia od zawartej w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni prawa istnieje tylko wówczas, gdy stan faktyczny ustalony w wyniku ponownego rozpoznania sprawy zmienił się tak istotnie, że nie mają do niego zastosowania przepisy interpretowane przez Naczelny Sąd Administracyjny, a ponadto w przypadku zmiany stanu prawnego po wydaniu orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Orzekając ponownie w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny został zatem związany wykładnią prawa wyrażoną w motywach wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2010 r. Stwierdzenia zawarte w ich uzasadnieniach wyznaczyły więc w istocie kierunek postępowania w niniejszej sprawie. W związku z tym zawarte tam wskazania należało uwzględnić, albowiem w okolicznościach tej sprawy nie zaistniały przedstawione wcześniej przesłanki umożliwiające odstąpienie od powyższej oceny prawnej.

Jak już wyżej wskazano, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że warunkiem prawidłowego rozpoznania skargi na bezczynność jest przede wszystkim ustalenie, co jest przedmiotem tej skargi. Tymczasem, w ocenie sądu drugiej instancji, Wojewódzki Sąd Administracyjny wyszedł poza granice skargi i rozstrzygnął w sprawie, która nie była jej przedmiotem, uznając, że przedmiotem bezczynności jest kwestia wydania poświadczonych dokumentów, nie zaś kwestia niewydania do chwili obecnej decyzji dotyczących rozgraniczenia, podziału i scalenia nieruchomości.

Przypomnieć należy, że w art. 35 § 1 - § 3 k.p.a. ustawodawca zobowiązał organy administracji do załatwienia sprawy administracyjnej bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu jednego miesiąca, natomiast w przypadku sprawy szczególnie skomplikowanej czas ten nie może przekroczyć dwóch miesięcy. Załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno zaś nastąpić w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Do tych terminów nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania i okresów opóźnień spowodowanych z winy strony, czy powstałych z przyczyn niezależnych od organu (§ 5 art. 35 k.p.a.). Jeżeli natomiast sprawy nie można załatwić w powyższych terminach organ administracji publicznej zobowiązany jest zawiadomić strony o tym fakcie, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.).

Bezczynność organu administracji publicznej będzie miała zatem miejsce, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji publicznej nie podjął żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu. Podkreślić należy, że dla oceny zasadności skargi na bezczynność bez znaczenia jest, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność organu spowodowana została opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu (por. wyrok WSA z dnia 10 września 2004 r., sygn. akt I SAB 287/03, LEX nr 156902).

W rozpoznawanej sprawie kwestią wymagającą zbadania jest, czy Wójt Gminy dopuścił się bezczynności w załatwieniu sprawy z wniosku skarżących o wydanie decyzji dotyczących postępowań rozgraniczeniowych działek ewidencyjnych, położonych w sąsiedztwie nieruchomości skarżących oraz podziałów i scaleń ww. działek ewidencyjnych, których dokonywano .

Należy przede wszystkim zauważyć, że, bez wątpienia, intencją skarżących we wniesieniu skargi na bezczynność Wójta Gminy było wykazanie, że w wyniku rozgraniczenia, podziału i scaleń ww. działek ewidencyjnych doszło do utraty przez nich (ich poprzedników) bezpośredniego dostępu do drogi publicznej. Mając to na uwadze organ winien zatem ocenić, czy w postępowaniach prowadzonych w przedmiocie rozgraniczenia, podziału i scaleń ww. działek ewidencyjnych, zakończonych, jak wynika z odpowiedzi na skargę (k. 13 akt sądowych sprawy sygn. akt II SAB/Sz 6/11), wydaniem decyzji, skarżącym przysługiwał przymiot strony. W tym kontekście nie jest istotne, czy rozgraniczenie, podział i scalenie dotyczyły nieruchomości stanowiącej własność skarżących, ale czy działania te wpłynęły na uprawnienia skarżących do bezpośredniego dostępu do drogi.

Z twierdzeń skarżących zwartych w skardze wynika, że w ww. postępowaniach rozgraniczeniowych, podziałowych i scaleniowych nie zostały podjęte żadne decyzje sankcjonujące dokonane rozgraniczenia, podziały i scalenia ww. działek ewidencyjnych. Z kolei, zdaniem organu, takie decyzje zapadły, przy czym organ jest zdania, że nie może wszcząć postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności tychże decyzji z powodu braku interesu prawnego po stronie skarżących. Konstatując, że takie decyzje istnieją, znajdują się w obrocie prawnym, organ nie potrafi jednak wskazać, w jakiej dacie nastąpiło wydanie przedmiotowych decyzji i kto był ich adresatem.

Biorąc po uwagę powyższe oraz fakt, że w aktach sprawy brak jest wskazanych wyżej rozstrzygnięć właściwego organu administracji w przedmiocie rozgraniczenia, podziału i scalenia ww. działek ewidencyjnych, należy uznać, że sąd nie ma żadnych możliwości weryfikacji twierdzeń organu i nie może tym samym stwierdzić jednoznacznie, że nie pozostaje on bezczynny. Tylko bowiem załatwienie sprawy (bez względu na jej charakter), w terminach przewidzianych prawem, zwalnia organ administracji z zarzutu pozostawania w bezczynności. Wśród dokumentów zawartych w aktach niniejszej sprawy brak jednak takich, które świadczyłyby o tym, że załatwienie spraw, o których mowa w skardze, rzeczywiście nastąpiło.

Podkreślić należy, że niezałatwienie sprawy w terminie narusza zasadę sformułowaną w art. 6 K.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, co odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 K.p.a. i 36 K.p.a. Niewątpliwie, obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki, zawarty w przepisie art. 35 § 1 K.p.a., pozostaje również w bezpośrednim związku z ogólnymi zasadami prawa administracyjnego, w tym zasadą kontroli i nadzoru nad przestrzeganiem prawa w postępowaniu - art. 7 K.p.a. oraz zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa - art. 8 K.p.a.

Podsumowując, stan bezczynności Wójta Gminy w załatwieniu sprawy administracyjnej, polegający na nierozpatrzeniu w ustawowym terminie wniosku skarżących o wydanie decyzji w sprawach, o których mowa powyżej, niewątpliwie zaistniał.

Rozpoznając sprawę, w stosunku do każdej czynności opisanej w skardze (rozgraniczenia, podziału, scalenia wyszczególnionych działek) organ winien ustalić, w oparciu o jakie decyzje czynności te zostały podjęte, kto był stroną postępowań prowadzonych w tym zakresie i czy skarżący lub ich poprzednicy mogli mieć interes prawny w uczestniczeniu w tych postępowaniach w charakterze strony.

Jeżeli w wyniku przeprowadzonych czynności, organ jednoznacznie ustali, że w ww. sprawach zostały wydane decyzje, to wówczas, uznać należy, że stan bezczynności ustanie, zaś skarżący będą mogli ewentualnie żądać weryfikacji przedmiotowych rozstrzygnięć w trybach nadzwyczajnych. W przypadku natomiast stwierdzenia, że decyzji takich brak, organ, w pierwszej kolejności, przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania spraw, skontroluje, czy po stronie skarżących istnieje interes prawny, mając na uwadze stan faktyczny i prawny istniejący w dacie dokonywania rozgraniczeń, podziałów i scaleń oraz zbada, czy były podstawy prawne do załatwienia ww. spraw poprzez wydanie decyzji. W razie uznania, że skarżącym przymiot strony nie przysługuje lub że brak było podstaw prawnych do rozstrzygnięcia ww. spraw w formie decyzji, odmówi wszczęcia postępowania w trybie art. 61a k.p.a.

Zgodnie z przepisem art. 149 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji lub dokonania czynności, lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 149 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.