Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 33/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2020-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 59 par 1 pkt 2 i 8
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Dnia 26 marca 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, , Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 marca 2020 roku sprawy ze skargi K. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. R.T.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. po rozpatrzeniu zażalenia K.G. na postanowienie Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz w zw. art. 17 § 1, art. 18, art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm.), dalej u.p.e.a., utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji w mocy.

W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. wystawił wobec K.G. w dniu 22 sierpnia 2008 r. tytuły wykonawcze o numerach od [...] do [...] obejmujące należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres od maja 2005 r. do grudnia 2005 r. oraz od czerwca 2006 do września 2006 r. Wystawienie tytułów wykonawczych nastąpiło po uprzednim doręczeniu zobowiązanej, w dniu 5 października 2007 r., upomnień przedegzekucyjnych ( wystawionych 1 października 2007 r.).

Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. zawiadomieniami z dnia 22 sierpnia 2008 r. na podstawie ww. tytułów wykonawczych dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie u dłużnika zajętej wierzytelności będącego pracodawcą, tj. w Urzędzie Miasta Ł. Zawiadomienia zostały doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 11 września 2008 r., a zobowiązanej wraz z odpisami ww. tytułów wykonawczych w dniu 28 sierpnia 2008 r.

Ponadto w celu wyegzekwowania należności objętych ww. tytułami wykonawczymi organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 15 marca 2019 r., nr [...] dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej w A. A.J., a zawiadomieniami o nr [...] i [...] z dnia 15 marca 2019 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w B. Bank [...] oraz Banku C. S.A. Ww. zawiadomienia zostały doręczone K.G. w dniu 27 marca 2019 r.

W dniu 5 kwietnia 2019 r. do Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. wpłynęło pismo zobowiązanej z dnia 2 kwietnia 2019 r. zatytułowane "Skarga na zajęcie egzekucyjne", w którym wniosła o odstąpienie od egzekucji w związku z przedawnieniem należności objętych ww. tytułami wykonawczymi.

Postanowieniem z dnia 14 maja 2019 r. Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. oddalił jako nieuzasadnioną skargę na zajęcie praw majątkowych, tj. wierzytelności pieniężnej w A. A.J. dokonanego zawiadomieniem nr [...] z dnia 15 marca 2019 r. oraz rachunków bankowych w B. Bank [...] oraz Bank C. S.A. dokonanych zawiadomieniami o nr [...] i [...] z dnia 15 marca 2019 r.

Na powyższe rozstrzygnięcie K.G. złożyła zażalenie, w którym wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia ponownie wskazując na przedawnienie należności objętych ww. tytułami wykonawczymi.

Postanowieniem z dnia 16 lipca 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. uchylił w całości zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazując, że wydanie przez Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. zaskarżonego postanowienia nie zostało poprzedzone ustaleniem istoty żądania strony zawartego w piśmie z dnia 2 kwietnia 2019 r., tj. organ egzekucyjny nie dokonał właściwej kwalifikacji prawnej żądania.

Pismem z dnia 9 sierpnia 2019 r. Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. wezwał K.G. do sprecyzowania treści pisma z dnia 2 kwietnia 2019 r., poprzez wskazanie charakteru prawnego żądania.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie, w piśmie z dnia 14 sierpnia 2019 r. strona poinformowała, że jej intencją wyrażoną w piśmie z dnia 2 kwietnia 2019 r. było złożenie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie zobowiązań.

Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...].

Na powyższe rozstrzygnięcie strona złożyła zażalenie, wnosząc o uchylenie ww. postanowienia ponownie wskazując na przedawnienie należności objętych ww. tytułami wykonawczymi. Podniosła również, że nie rozumie dlaczego warunkiem skorzystania z abolicji było dokonanie wpłaty ok. 100.000 zł. skoro jej zadłużenie wraz z odsetkami liczonymi na dzień 15 marca 2019 r. wynosiło 44.401 zł.

Wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy wskazując, że zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne umarza się:

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być

prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą

zmarłego;

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

W myśl art. 59 § 2 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Stosownie natomiast do treści art. 59 § 3 u.p.e.a, w przypadkach określonych w § 1 i § 2 organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, chyba że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje na podstawie art. 34 § 4. Postanowienie, o którym mowa w § 3, wydaje się na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela albo z urzędu. Zgodnie natomiast z art. 59 § 5 u.p.e.a., na postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego przysługuje zażalenie zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podkreślił, że istotą umorzenia postępowania egzekucyjnego jest przerwanie postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Celem tej instytucji jest zakończenie postępowania egzekucyjnego, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku, wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza więc, że nie jest realizowany jego cel. Zaznaczył także, że umorzenie wiąże się z trwałymi przeszkodami uniemożliwiającymi jego dalsze prowadzenie i może nastąpić w każdym jego stadium. Może nastąpić na wniosek wierzyciela, z urzędu, a także na skutek inicjatywy zobowiązanego.

Postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte w związku z wniesieniem przez stronę pisma z dnia 2 kwietnia 2019 r., które w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego zostało zakwalifikowane jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do ...], z uwagi na przedawnienie należności.

Odnosząc się do argumentacji podniesionej przez K.G. organ odwoławczy w pierwszej kolejności wskazał, że kwestię przedawnienia zobowiązań z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne reguluje art. 24 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 300 ze zm.), w którym określony został okres przedawnienia oraz okoliczności przerywające i zawieszające bieg terminu przedawnienia.

Przepis art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2011 r. stanowił, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6.

Następnie na mocy ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz.U. z 2011 r., nr 232, poz. 1378), brzmienie art. 24 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zostało zmienione. W wyniku nowelizacji od dnia 1 stycznia 2012 r. art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stanowi, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6.

Jednocześnie w art. 27 ust. 1 cyt. powyżej ustawy o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców, ustawodawca zawarł zastrzeżenie, że do przedawnienia należności z tytułu składek, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym tą ustawą z tym, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Od reguły tej przewidziano jednak wyjątek, gdyż na mocy art. 27 ust. 2 ww. ustawy, jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu.

Przedstawione powyżej regulacje prawne wskazują zatem, że dla należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, pierwotnie obowiązywał 10 - letni okres przedawnienia, zaś w dniu 1 stycznia 2012 r. weszła w życie zmiana przepisów, wprowadzająca w miejsce 10 - letniego okresu przedawnienia, 5 - letni okres przedawnienia tych należności. Przy czym zgodnie z wprowadzonymi przez ustawodawcę przepisami intertemporalnymi, do należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne powstałych przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się nowe przepisy przewidujące 5 - letni okres przedawnienia, który rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r., chyba że zgodnie z przepisami zmienianymi - przewidującymi 10-letni okres przedawnienia - przedawnienie, którego bieg został rozpoczęty przed dniem 1 stycznia 2012 r., nastąpiłoby wcześniej.

W niniejszej sprawie, zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne objęte tytułami wykonawczymi z dnia 22 sierpnia 2008r. o numerach od [...] do [...] powstały pod rządami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2011 r. Zgodnie z tymi przepisami, 10 - letni bieg terminu przedawnienia dla ww. należności rozpoczął się z dniem, w którym stały się wymagalne. Zatem gdyby nie nastąpiło zawieszenie biegu tego terminu, to co do zasady upłynąłby dla należności objętych ww. tytułami wykonawczymi po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, tj:

- dla składek objętych tytułem wykonawczym Nr [...] obejmującym należności za maj 2005 r. odpowiednio w czerwcu 2015 r.,

- dla składek objętych tytułem wykonawczym Nr [...] obejmujących należności za czerwiec 2005 r. odpowiednio w lipcu 2015 r.,

- dla składek objętych tytułem wykonawczym Nr [...] obejmującym należności za lipiec 2005 r. odpowiednio w sierpniu 2015 r.,

- dla składek objętych tytułem wykonawczym Nr [...] obejmującym należności za sierpień 2005 r. odpowiednio we wrześniu 2015 r.,

- dla składek objętych tytułem wykonawczym Nr [...] obejmującym należności za wrzesień 2005 r. odpowiednio w październiku 2015 r.,

- dla składek objętych tytułem wykonawczym Nr [...] obejmującym należności za październik 2005 r. odpowiednio w listopadzie 2015 r.,

- dla składek objętych tytułem wykonawczym Nr [...] obejmującym należności za listopad 2005 r. odpowiednio w grudniu 2015 r.,

- dla składek objętych tytułem wykonawczym Nr [...] obejmującym należności za grudzień 2005 r. odpowiednio w styczniu 2016 r.,

- dla składek objętych tytułem wykonawczym Nr [...] obejmującym należności za czerwiec 2006 r. odpowiednio w lipcu 2016 r.,

- dla składek objętych tytułem wykonawczym Nr [...] obejmującym należności za lipiec 2006 r. odpowiednio w sierpniu 2016 r.,

- dla składek objętych tytułem wykonawczym Nr [...] obejmującym należności za sierpień 2006 r. odpowiednio we wrześniu 2016 r.,

- dla składek objętych tytułem wykonawczym Nr [...] obejmującym należności za wrzesień 2006 r. odpowiednio w październiku 2016 r.

Termin przedawnienia może jednak ulec przedłużeniu w związku z wystąpieniem okoliczności skutkujących jego przerwaniem lub zawieszeniem. Zgodnie z art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lipca 2004 r.), bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Powyższy przepis obowiązywał zarówno w momencie powstania dochodzonych od skarżącej składek, jak i w chwili wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Brzmienie art. 24 ust. 5b ww. ustawy nie uległo również zmianie do dnia wydania niniejszego rozstrzygnięcia. Zawieszenie biegu terminu przedawnienia polega na tym, że przez pewien czas termin ten nie rozpoczyna biegu, a jeśli został już rozpoczęty, to bieg ten ulega wstrzymaniu na okres, który nie jest wliczony do terminu przedawnienia. W przypadku należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych momentem od którego termin przedawnienia biegnie dalej jest dzień zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. zauważył, że w orzecznictwie sądów administracyjnych brak jest jednolitego stanowiska co do tego, jakie czynności uznać można za pierwszą czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek. Z jednej strony przez pierwszą czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której mowa w art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, rozumie się czynność bezpośrednio związaną z postępowaniem egzekucyjnym, jaką może być np. wystawienie tytułów wykonawczych, zajęcie wynagrodzenia, czyli czynności sensu stricte egzekucyjne

Powyższemu stanowisku przeciwstawiany jest pogląd, że sposób rozumienia pojęcia "pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności", o której mowa w art. 24 ust. 5b ww. ustawy, powinien być szeroki. Ustawodawca dla skorzystania z instytucji zawieszenia biegu przedawnienia nie wymaga bowiem wszczęcia i prowadzenia wobec dłużnika postępowania egzekucyjnego, a ogranicza ten wymóg jedynie do podjęcia czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności. Czynność ta nie musi w sposób bezpośredni zmierzać do wyegzekwowania należności, gdyż jedynymi wymogami jakie stawia ustawodawca jest, aby czynność ta zmierzała, tj. była podjęta w celu umożliwienia przyszłej egzekucji oraz aby podjęta została za wiedzą dłużnika. W świetle powyższego, czynnością zmierzającą do ściągnięcia należności jest niewątpliwie wystawienie tytułu wykonawczego przez właściwy organ, ale za czynności zmierzające do ściągnięcia należności mogą być uznane również inne czynności, tj. orzeczenia, pisma kierowane do strony itp., zawierające element przymusu, z których treści, czy uzasadnienia, wynika bezpośrednio, że zmierzają one do ściągnięcia należności. Oceniając w tych kategoriach czynność wystosowania upomnienia do zobowiązanego w trybie art. 15 § 1 u.p.e.a. spełnia ona ustawowy wymóg zmierzania do wyegzekwowania należności, gdyż wystosowanie upomnienia stanowi warunek konieczny ewentualnej przyszłej egzekucji.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt analizowanej sprawy Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał, że w zależności od przyjęcia jednej z powyższych koncepcji, pierwszą czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności K.G. z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne było doręczenie w dniu 5 października 2007 r. upomnień z dnia 1 października 2007 r. lub wszczęcie postępowania egzekucyjnego, o czym zobowiązaną powiadomiono w dniu 28 sierpnia 2008 r. poprzez doręczenie odpisów tytułów wykonawczych z dnia 22 sierpnia 2008 r. wraz z zawiadomieniami z dnia 22 sierpnia 2008 r. o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie u dłużnika zajętej wierzytelności będącego pracodawcą, tj. w Urzędzie Miasta Ł.

Z punktu widzenia interesu prawnego zobowiązanej nie ma znaczenia, który z powyższych terminów powinien zostać uznany za dzień, w którym doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności objętych ww. tytułami wykonawczymi, gdyż obie okoliczności (zdarzenia) miały miejsce przed upływem terminu przedawnienia przedmiotowych należności. Nie ulega przy tym wątpliwości, że bieg terminu przedawnienia zaległości na dzień wydania niniejszego postanowienia pozostaje zawieszony. Prowadzone wobec skarżącej od 2008 r. postępowanie egzekucyjne nie zostało bowiem zakończone.

Organ odwoławczy stwierdził, że bieg terminu przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne objętych tytułami wykonawczymi o numerach od [...] do [...] został zawieszony i będzie zawieszony do czasu zakończenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych.

W związku z powyższym, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podzielił stanowisko organu pierwszej instancji wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniała przesłanka wymieniona w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Odnosząc się natomiast do argumentacji dotyczącej postępowania abolicyjnego, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wyjaśnił, że nie może być przedmiotem oceny w toku postępowania zainicjowanego wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżąca wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, że należności z tytułu zaległych składek wobec ZUS nie są wymagalne, ponieważ zgodnie art. 59 § 1 pkt 8 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy, a ponadto są przedawnione.

W obszernym uzasadnieniu postanowienia, zdaniem skarżącej organ nie odniósł się do podniesionych przez skarżącą zarzutów, a uzasadnienie jest wewnętrznie sprzeczne. Skarżąca wyjaśniła, że tytuły wykonawcze o numerach od [...] do [...] obejmują zaległości za okres od maja do grudnia 2005 r. oraz od okres od czerwca do września 2006 r. Postępowanie egzekucyjne uległo zawieszeniu w związku ze złożeniem w dniu 5 marca 2014 r. wniosku o umorzenie należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność. Decyzję w przedmiocie odmowy umorzenia wydano w dniu 21 lipca 2015 r., a postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego w dniu 15 marca 2019 r. Skarżąca podała, że w dniu 3 marca 2019 r. skierowała do ZUS pismo z prośbą o ustalenie stanu zadłużenia ze szczególnym uwzględnieniem przedawnienia należności z tytułu składek zabezpieczonych hipoteką (nr księgi wieczystej [...] i [...]) w związku z oświadczeniem wierzyciela z dnia 13 września 2017 r. Zamiast odpowiedzi otrzymała postanowienie z dnia 15 marca 2019 r.

Zdaniem skarżącej skoro decyzja odmawiającą umorzenia została wydana w dniu 21 lipca 2015 r. to dlaczego ponownie wystąpiono z egzekucją w marcu 2019 r. Postępowanie zostało zawieszone, czyli okres zawieszenia przedłużył tylko bieg przedawnienia, a tym samym należności są przedawnione. Jeżeli zadłużenie wynikające z ww. tytułów wykonawczych wynosi 17 536,4 zł – należność główna, a wraz z odsetkami liczonymi na dzień 15 marca 2019 r. – 44 401 zł. to dlaczego warunkiem skorzystania z tzw. abolicji była wpłata około 100 000 zł., co skutkowało brakiem możliwości spełnienia warunków umorzenia. Wierzyciel wznowił postępowanie po upływie terminu -upłynęło 1,5 roku. Od rozpoczęcia egzekucji, tj. od dnia 28 sierpnia 2008 r., gdyby przyjąć 10 - letni okres przedawnienia to nastąpiłoby to 28 sierpnia 2018 r. Biorąc pod uwagę zawieszenie postępowania na okres 18 miesięcy i wznowienie w 2015 r., a nastąpiła zmiana okresu przedawnienia-5 lat to i tak, zdaniem skarżącej roszczenie jest przedawnione. Dlatego ZUS przed upływem okresu przedawnienia podjął kolejne kroki w celu ponownego przerwania biegu przedawnienia, co jest nieuczciwe i niemoralne.

Ponadto ZUS nie wyjaśnił, jaki okres przedawnienia (tj. według których przepisów) jest brany pod uwagę w rozpatrywanym przypadku. Nie podano również jak i za jaki okres zostały naliczone odsetki. Jednocześnie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w uzasadnieniu postanowienia sam zauważa, że w orzecznictwie sądów administracyjnych brak jest jednolitego stanowiska co do tego, jakie czynności należy uznać można za pierwszą czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Przedmiotowe granice kontroli, o której wyżej mowa, zakreślone zostały w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325.) – dalej: p.p.s.a. i zalicza się do nich m.in. postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu (art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a.).

Sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Z ustrojowej funkcji sądu administracyjnego wynika bowiem obowiązek poddania pełnej analizie przepisów prawa materialnego i procesowego, które były lub powinny być podstawą skarżonego aktu. Sąd administracyjny badając sprawę w pełnym zakresie ma zatem obowiązek uwzględnić i te okoliczności, które nie zostały powołane w skardze, ale mają wpływ na legalność podjętego rozstrzygnięcia (art.134 §1 p.p.s.a.). Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a).

W świetle art. 59 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm.)– dalej: "u.p.e.a." Postępowanie egzekucyjne umarza się:

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego ma na celu jego zakończenie wówczas, gdy w konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne.

Przyczynami skutkującymi koniecznością umorzenia postępowania przez organ egzekucyjny są m.in. wykonanie obowiązku przed wszczęciem postępowania ( w art. 59 § 1 pkt. 1 u.p.e.a) lub wygaśnięcie obowiązku wskutek przedawnienia ( art. 59 § 1 pkt 2 2 u.p.e.a.).

Zasady przedawnienia należności z tytułu składek wynikają z uregulowań art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1998, nr 137, poz.887, z późn. zm.) – dalej: u.s.u.s. Niezbędne dla wyjaśnienia biegów terminów przedawnienia ma ustalenie wpływu zmian stanu prawnego jakie nastąpiły po dniu 1 stycznia 2003 r. Należy bowiem wskazać, iż w dacie powstania zobowiązań skarżącej wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu składek za okres od maja do grudnia 2005 r oraz od czerwca do września 2006 r., obowiązywała ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2002 r. Nr 241, poz. 2074). Przepis art. 24 ust. 4 u.s.u.s., obowiązujący od 1 styczna 2003 r. stanowił, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-5d. Nowela ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, dokonana ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r., wprowadziła instytucję zawieszenia biegu terminu przedawnienia. W myśl art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Natomiast ustawą z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz.U. z 2011 r. nr 232, poz. 1378), w art. 11, znowelizowano przepis art. 24 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez wskazanie, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Zawarty w art. 27 ust. 1 cyt. ustawy przepis przejściowy wskazuje, że do przedawnienia należności z tytułu składek, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym nową ustawy, z tym, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Przy czym ust. 2 art. 27 stanowi, że jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu. Bez zmian pozostał natomiast przepis art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (w brzmieniu od 01.04.2004 r.), który stanowi, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Jak wskazał organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia do zawieszenia biegu terminu przedawnienia egzekwowanych należności dochodzi na podstawie art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, tj. od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony i zawieszenie to trwa w dalszym ciągu. W niniejszej sprawie pozostaje bezsporne, że skarżącej doręczono w dniu 28 sierpnia 2008 r. tytuły wykonawcze z dnia 22 sierpnia 2008 r., a ponadto wcześniej (5 października 2007 r.) upomnienia wzywające do uregulowania zaległych należności z tytułu składek.

Sąd podziela opinię organu odwoławczego, że za czynności zmierzające do wyegzekwowania należności z tytułu składek uznaje się takie czynności, z których treści lub uzasadnienia wynika bezpośrednio, iż zmierzają one do ściągnięcia należności. Nie ulega wątpliwości sądu, że czynnością taką może być doręczenie upomnienia lub odpisu tytułu wykonawczego czy zawiadomienia o zajęciu składnika majątkowego; podjęcie tych czynności wiąże się bowiem z wszczęciem postępowania egzekucyjnego, a zatem służy wyegzekwowaniu należnych składek.

Organ prawidłowo wskazał jako podstawę rozstrzygnięcia art. 24 ust. 5 b u.s.u.s. dotyczący podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek (doręczenie upomnień). Zasadnie przyjął, że bieg terminu przedawnienia zawieszony od dnia doręczenia skarżącej upomnień będzie zawieszony do czasu zakończenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych. Zobowiązania skarżącej nie uległy przedawnieniu i są nadal wymagalne, gdyż prowadzone wobec niej postępowanie egzekucyjne nie zostało dotychczas zakończone.

Z akt administracyjnych wynika, że skarżąca bezskutecznie wnosiła o umorzenie należności składkowych na podstawie przepisów ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz.U. z 2012 r., poz. 1551) – dalej: ustawa abolicyjna. Zgodnie z art. 1 ust. 15 ustawy abolicyjnej bieg terminu przedawnienia należności ulega zawieszeniu na okres od dnia złożenia wniosku o umorzenie do uprawomocnienia się decyzji o umorzeniu bądź odmowie umorzenia należności. Wniosek skarżącej złożony w dniu 5 marca 2014 r. nie został uwzględniony przez ZUS I Oddział w Ł., który decyzją z dnia 21 lipca 2015 r. odmówił umorzenia należności. Zawieszenie biegu terminu przedawnienia należności na podstawie art. 1 ust. 15 ustawy abolicyjnej nie miało jednak wpływu na treść obecnie skarżonego postanowienia, wydanego w sprawie wszczętej wnioskiem strony o umorzenie postępowania z uwagi na przedawnienie obowiązku. Zgodnie bowiem z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia jest zawieszony do czasu zakończenia postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne wobec skarżącej nadal jest prowadzone, a zatem nie został spełniony warunek zakończenia postępowania egzekucyjnego określony w powołanym art. 24 ust. 5 b u.s.u.s.

W skardze podniesiono zarzut naruszenia przez organ administracji przepisu art. 59 § 1 pkt 8 p.p.s.a. Stwierdzono, że postępowanie egzekucyjne uległo zawieszeniu ze względu na złożony przez zobowiązaną w dniu 5 marca 2014 r. wniosek o umorzenie zaległych należności na podstawie przepisów ustawy abolicyjnej. Decyzja o odmowie umorzenia została wydana 21 lipca 2015 r., a postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego organ wydał dopiero 15 marca 2019 r., to jest po upływie 12 miesięcy.

Powyższy zarzut nie jest zasadny.

Zgodnie z art. 59 § 1 pkt 8 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania.

Jak wyjaśnia skarżąca zawieszenie postępowania egzekucyjnego nastąpiło wskutek złożenia przez nią wniosku o umorzenie należności składkowych na podstawie przepisów ustawy abolicyjnej. W myśl art. 1 ust. 14 ustawy abolicyjnej w okresie od dnia złożenia wniosku o umorzenie do dnia uprawomocnienia się decyzji, o której mowa w ust. 13 postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu.

Zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie nastąpiło zatem na żądanie wierzyciela, a w następstwie złożenia przez skarżącą (zobowiązaną) wniosku o umorzenia postępowania. Wobec powyższego nie zaistniała podstawa umorzenia postępowania w oparciu o przepis art. 59 § 1 pkt 8 u.p.e.a.

W niniejszym postępowaniu organ nie był uprawniony do dokonania oceny prawidłowości przedstawionych zobowiązanej warunków skorzystania przez nią z abolicji. Warunki te określono w odrębnym postępowaniu abolicyjnym, w którym stronie przysługiwało prawo odwołania od niekorzystnej dla niej decyzji.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

W ocenie Sądu spełnione zostały przesłanki rozpoznania niniejszej sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiotem skargi jest bowiem postanowienie w wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie. W związku z czym spełniony został wymóg rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym określony w art.119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z art. 120 p.ps.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

bg