Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 729/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2009-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1 - 4
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: par. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska Sędziowie: sędzia WSA Teresa Liwacz sędzia WSA Dariusz Dudra (spr.) Protokolant: po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości


UZASADNIENIE

W dniu [...]. J. M. złożył podanie o umorzenie należności

z tytułu składek motywując swoim złym stanem zdrowotnym i ponoszonymi kosztami leczenia.

Wniosek ten z uwagi na brak przesłanek do umorzenia i skuteczną egzekucję własną został załatwiony przez ZUS odmownie decyzją nr [...] z dnia [...].

Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Decyzją z dnia [...]. Zakład Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał swoje stanowisko.

W dniu [...]. strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję. Sąd wyrokiem z dnia 28.08.2007r. oddalił skargę.

Wnioskiem z dnia [...]. skarżący zwrócił się do Oddziału ZUS

w Toruniu Biuro terenowe w R. o umorzenie należności z tytułu niezapłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy, powołując się na ww. wyrok Sądu Administracyjnego. w Warszawie z dnia 28.08.2007r. gdzie podkreślono, iż w razie zmiany stanu faktycznego, szczególnie pogorszenia się sytuacji dochodowej skarżącego, uprawnia go da ponownego wnioskowania a umorzenie zaległości. Strona zaznaczyła, że z dniem [...]. uległa rozwiązaniu umowa o pracę, na podstawie której zatrudniana była jako kierowca, przez co jej dochód miesięczny zmniejszył się a [...] zł brutto. Do wniosku skarżący dołączył świadectwa pracy, dwie umowy ratalne oraz decyzję z dnia [...]. o wysokości zasiłku przedemerytalnego.

W wyniku przeprowadzonego postępowania, na podstawie przedłożonych dokumentów oraz zebranego materiału dowodowego, ustalano że skarżący nie jest już zatrudniany w charakterze kierowcy, pobiera zasiłek przedemerytalny

w wysokości [...] zł. netto ([...] zł. brutto), z którego dokonuje się potrącenia na zaległe składki w kwocie [...] zł. Zamieszkuje w R. przy ul. [...] [...]/[...] w mieszkaniu konkubiny G. B., która od [...]. zatrudniana jest w Urzędzie Miejskim w R. z wynagrodzeniem miesięcznym ok. [...] zł brutto. Ponoszone wydatki związane z mieszkaniem stanowią: czynsz w wysokości [...]., koszt za zużytą energię elektryczną [...] zł. m-nie, kwota raty za zakup mebli [...] zł. oraz kwota raty zaciągniętej pożyczki w wysokości [...] zł. m-nie. Poza tym strona ponosi miesięczne koszty leczenia w wysokości ok. [...] zł, na dowód czego załączana zastała faktura z dnia [...]. Dołączono również kserokopię historii choroby potwierdzającej, iż w m-cu [...]/[...] skarżący odbył wizytę w poradni neurologicznej oraz nadmienił, iż całość dokumentacji przedłożył przy poprzednim wniosku o umorzenie. W okresie zimowym zakupił również 1,5 tony węgla za łączną kwotę [...] zł. ale jak podkreślił, regulował ją ratami.

Po przeprowadzeniu analizy zgromadzanej dokumentacji ustalono, iż łączny dochód skarżącego oraz jego konkubiny G. B. wynosi ok. [...] zł. Po odliczeniu wszystkich wydatków pozostawała do dyspozycji kwota ponad [...] zł. Nie stwierdzono zatem, że zaistniały przesłanki zawarte w art. 28 ust. 3a ustawy

z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych i nie ma stanu całkowitej nieściągalności zaległych składek, jak również za umarzeniem zaległości nie przemawia ważny interes osoby zobowiązanej do ich zapłacenia.

W związku z powyższym decyzją Nr [...] z dnia [...]. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek.

W dniu [...]. strona złożyła odwołanie od powyższej decyzji uzasadniając je swoją trudną sytuację materialną, chorobą oraz przedstawiła faktyczne dochody jakie uzyskuje z konkubiną.

Po ponownym przeanalizowaniu sprawy ustalono, że skarżący posiada stałe Orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Dochód z otrzymywanego zasiłku przedemerytalnego wynosi [...] zł. - po potrąceniu kwoty [...] zł. na zaległe składki ZUS, co z trudem wystarcza na wykup wszystkich przepisanych leków, przez co wykupuje leki najpotrzebniejsze do wysokości [...],- zł. m-nie. Konkubina skarżącego zatrudniona jest w Urzędzie Miasta w R. na stanowisku opiekunki, z wynagrodzeniem m-nym [...] zł. brutto tj. ok. [...] zł. netto. Faktyczny łączny dochód miesięczny netto wynosi zatem ok. [...] zł., po odliczeniu wszystkich wydatków pozostaje do dyspozycji kwota ok. [...] zł., przy czym skarżący z uwagi na swój stan zdrowia nie ma możliwości podjęcia dodatkowego zatrudnienia. Mimo przedstawienia przez stronę trudnej sytuacji zdrowotnej i materialnej, organ stwierdził, że opłacenie składek nie pozbawia zobowiązanego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Decyzją z dnia [...]. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki zawarte w art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007r. nr 11, poz. 74 za zm.).

Następnie wyjaśnił, że przepis § 3 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31.07.2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003r. nr 141 poz. 1365 ze zm.), na który powołała się strona

w swoim wniosku, ma bardzo szczególny charakter.

Przy ocenie przesłanek "ważnego interesu osoby" należy uwzględnić wystąpienie takich okoliczności, które uniemożliwiają tej osobie spłatę zadłużenia,

a w szczególności ubóstwa osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek, zagrażającego jej dalszej egzystencji poprzez niezapewnienie minimum socjalnego w zakresie, które uniemożliwia spłatę powstałego zadłużenia w dłuższym okresie czasu. Ważny interes wystąpi w szczególności wówczas, gdy po uiszczeniu należności z tytułu składek osoba zobowiązana nie będzie dysponowała wraz

z najbliższą rodziną środkami niezbędnymi dla zachowania podstawowych potrzeb życiowych np. wyżywienie, utrzymanie mieszkania czy ubranie.

Organ wskazał, że przy skutecznie prowadzonej przez ZUS egzekucji

z otrzymywanego świadczenia przedemerytalnego, po odjęciu ponoszonych wydatków, do dyspozycji rodzinie pozostaje kwota ok. [...] zł. m-nie, co zapewnia niezbędną egzystencję. Co prawda z uwagi na swój stan zdrowia (choroba kręgosłupa, głuchota) strona nie ma możliwości podjęcia dodatkowego zatrudnienia i znajduje się w trudnej sytuacji materialnej niemniej, zdaniem organu, uwzględnić należy, iż należności powstałe z tytułu nieterminowo regulowanych zobowiązań wraz z należnymi odsetkami za zwłokę, stanowią przychody Funduszu Ubezpieczeń Społecznych powołanego w celu realizacji zadań z zakresu ubezpieczeń społecznych, z którego środków pokrywa się wydatki na świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego. Zatem skuteczne dochodzenie od dłużników zaległych składek na ubezpieczenia leży w interesie wszystkich ubezpieczonych.

W skardze do Sądu strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości jako naruszającej prawo i umorzenie przedmiotowych świadczeń. Przedmiotowej decyzji zarzuciła naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., polegające na błędnym ustaleniu stanu faktycznego sprawy, poprzez stwierdzenie, że jej sytuacja majątkowa i osobista pozwala na opłacenie należności wobec ZUS w wysokości [...] zł i nie będzie to pociągało zbyt ciężkich skutków dla niej i jej rodziny. Zdaniem strony, organ nieprawidłowo wliczył do jej dochodów dochody konkubiny, podczas gdy każde

z nich żyje na własny rachunek. W ocenie skarżącego, jego konkubina w żaden sposób nie jest odpowiedzialna za jego długi i nie może ich spłacać czy też utrzymywać go.

W uzasadnieniu skargi, strona zarzuciła organowi, że nie wziął pod uwagę wydatków jakie ponosi jego konkubina oraz, że ZUS celowo dąży do odmownego załatwienia jego sprawy.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie i podtrzymano argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Wstępnie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności

z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego

w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygniecie. Dlatego też, zaskarżona decyzja została wyeliminowana z obrotu prawnego.

Rozstrzygnięcie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podjęte zostało na podstawie art. 28 ust. 1-4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, zwanej dalej u.s.u.s. (tekst jednolity Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.). Zgodnie z ust. 1 należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Ustęp 2 stanowi, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. W ust. 3 określono katalog zamknięty przypadków całkowitej nieściągalności. Natomiast w ust. 3a postanowiono, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W myśl zaś

ust. 3b Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a,

z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.

Zgodnie z regulacją przewidzianą w powołanych przepisach decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy. Problematyka uznania administracyjnego została szeroko omówiona w dotychczasowym orzecznictwie. Powszechnie panuje zgoda co do tego, że uznanie administracyjne nie powinno i nie może oznaczać dowolności. Ograniczeniami swobody uznania są określone przez ustawodawcę dyrektywy wyboru. Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero w ten sposób przeprowadzona, gruntowna analiza stanu faktycznego sprawy, stanowi materiał będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym. Szczególnie trzeba o tym pamiętać wtedy, kiedy organ ma pozbawić obywatela pewnych praw, nałożyć na niego obowiązek, ewentualnie tak, jak w przypadku rozpoznawanej sprawy, ma odmówić obywatelowi możliwości skorzystania z prawem przewidzianych uprawnień (por. wyrok NSA z dnia 20 marca 2007 r., sygn. akt II GSK 345/06).

Uznanie ograniczają przesłanki nieściągalności nakreślone przez ustawodawcę we wspomnianym powyżej ust. 3 art. 28. Jak wcześniej wskazano, stanowią one katalog zamknięty, inaczej rzecz ujmując, sformułowano je w sposób wyczerpujący, w przeciwieństwie do normy pomieszczonej w art. 28 ust. 3b, która zawiera delegację dla Ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego, do określenia

w uzasadnionych przypadkach (art. 28 ust. 3a) szczegółowych zasad umarzania, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacania należności

z tytułu składek oraz stanu finansów ubezpieczeń społecznych. Przywołana regulacja w sposób ogólny, oczywiście w zakreślonych tym przepisem ramach, pozwala na sprecyzowanie innych niż nieściągalność należności z tytułu składek przypadków zastosowania ulgi w postaci umorzenia.

Wypełniając ustawowy obowiązek unormowania innych przypadków umożliwiających skorzystanie z ulgi Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365 ze zm. ), postanowił w § 3 ust. 1, że Zakład może umorzyć należności

z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy

i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności

w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Zwrot w szczególności oznacza, iż w zakresie tego przepisu mieszczą się wszystkie przypadki, które będą spełniały warunki w nim określone, tj. przypadki, gdy zobowiązany w ich ramach wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Taka konstrukcja przepisu zobowiązuje Zakład podczas postępowania prowadzonego w przedmiocie przyznania umorzenia do szczególnie wnikliwej oceny sytuacji zobowiązanego pod kątem przesłanek warunkujących umorzenie, określonych w punktach 1-3 § 3 ust. 1 rozporządzenia oraz wszystkich przypadków do nich podobnych, a zarazem mieszczących się w treści § 3 ust. 1.

Nie ulega wątpliwości - zdaniem Sądu - że w stanie faktycznym sprawy nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności. Ustalony w toku postępowania stan majątkowy zobowiązanego wskazuje jednoznacznie na możliwość ściągnięcia należności z tytułu składek. W tym zakresie zatem nie było możliwości zastosowania instytucji uznania, o której to mowa w art. 28 ust. 2 omawianej ustawy.

Sytuacja faktyczna skarżącego winna być jednak w sposób wnikliwy rozważona w kontekście przesłanek zawartych w rozporządzeniu, w szczególności w oparciu

o treść § 3 ust. 1 pkt 1. Z powołanego przepisu wynika, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że opłacenie należności

z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Wnikliwej oceny stanu faktycznego sprawy należy dokonać z uwzględnieniem wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych. Winna ona znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji. Treść zawarta

w uzasadnieniu decyzji ma bowiem zasadnicze znaczenie przy ocenie jej prawidłowości, realizowanej w administracyjnym toku instancji, a następnie w ramach kontroli sądowej. Szczególnie w przypadku decyzji o charakterze uznaniowym, brak prawidłowego uzasadnienia uniemożliwia - w przypadku jej zaskarżenia - ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego.

Stosownie do treści art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych,

w sprawach uregulowanych tą ustawą, a więc również i w sprawach dotyczących umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba, że ustawa stanowi inaczej. W tym przypadku ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych nie przewiduje innych rozwiązań. Wobec tego decyzja wydana w przedmiocie umorzenia należności

z tytułu składek, winna być poprzedzona postępowaniem dowodowym zgodnym

z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, oraz winna spełniać wymagania zawarte m.in. w art. 107 § 3 k.p.a.

Prawidłowo skonstruowane uzasadnienie, zawierające wyczerpujące omówienie zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, wykładnię zastosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa jest istotne z punktu widzenia stosowania zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), realizowanej na mocy art. 107 § 3 powołanego aktu prawnego. Organ administracji, zgodnie z tą zasadą, jest bowiem obowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Celem jest doprowadzenie stron do przekonania o trafności wydanego rozstrzygnięcia i uniknięcie w ten sposób wykonania decyzji

z zastosowaniem środków przymusu.

Warto w tym miejscu przywołać orzeczenie NSA z dnia 25 czerwca 2003 r., sygn. akt III SA 3118/01 (POP 2004/4/77), w którym podniesiono, że zwłaszcza

w uzasadnieniu decyzji negatywnej dla zobowiązanego, powinno znaleźć się szczegółowe omówienie kwestii istnienia bądź nieistnienia w konkretnej sprawie okoliczności uzasadniających zastosowanie instytucji umorzenia.

Rozstrzygniecie w ramach uznania wymaga od organu poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego

i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji zgodnej z unormowaniami z zakresu procedury administracyjnej.

W stanie faktycznym sprawy doszło do naruszenia przepisów regulujących postępowanie administracyjne, a mianowicie art. 7, art. 11, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Przede wszystkim zauważyć trzeba błędne ustalenia organów w zakresie ponoszonych wydatków i w konsekwencji tego faktu zawyżenie kwoty dochodu miesięcznego pozostającego do dyspozycji skarżącego i jego konkubiny, służącego do zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, w szczególności wyżywienia

i odzieży.

W wydanych w sprawie decyzjach przyjęto, w ramach ponoszonych wydatków: czynsz za mieszkanie w wysokości [...] zł; koszt nabytej energii elektrycznej

w wysokości [...] zł; wydatki na spłatę raty za kupione meble w wysokości

[...] zł; spłatę raty z tytułu zaciągniętej pożyczki w wysokości [...] zł; wydatki na leki w wysokości [...] zł; zakup węgla w okresie zimowym za łączną kwotę [...] zł. Uwzględnienie wspólnych zsumowanych dochodów skarżącego i jego konkubiny pomniejszonych o wskazane powyżej wydatki spowodowało ustalenie w decyzji organu drugiej instancji dochodu pozostającego do dyspozycji skarżącego i jego konkubiny w kwocie około [...] zł.

Efektem tak ustalonego stanu faktycznego w zakresie sytuacji materialnej skarżącego było stwierdzenie przez organ odwoławczy braku przesłanek do zastosowania ulgi w postaci umorzenia należności z tytułu składek. Zatem nie można mówić w ramach niniejszej sprawy o rozstrzygnięciu w granicach uznania administracyjnego.

Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, a konkretnie

z kwestionariusza wywiadu o stanie majątkowym z dnia [...] r., sporządzonego przez pracownika Biura Terenowego w Rypinie Oddział ZUS

w T. w trakcie toczącego się postępowania odwoławczego, wynika natomiast, że kwota wydatków ponoszonych przez skarżącego i jego konkubinę kształtuje się

w sposób odmienny od tego, jaki przyjęły w decyzjach organy. Nie wzięto bowiem pod uwagę całości ponoszonych wydatków. W rozliczeniu nie ujęto opłat z tytułu korzystania z gazu ([...] zł), wody (około [...] zł), telewizji i telefonu ([...] zł), a także wydatków na nabycie opału w przeliczeniu na jeden miesiąc ([...] zł). Uwzględnienie pominiętych przez organy wydatków przy ustaleniu wielkości dochodu, skutkuje tym, iż do dyspozycji skarżącego i jego konkubiny pozostaje kwota dochodu mniejsza

o około 30%, od tej, jaką ustalono w zaskarżonej decyzji, a dokładnie [...] zł.

Mając zatem na uwadze treść przepisu § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, przewidującego umorzenie w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych oraz uznaniowy charakter decyzji w kontekście błędnie ustalonego stanu faktycznego, przyjąć należy, iż doszło w sprawie do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu implikującym wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

W świetle wskazanych powyżej przepisów stwierdzić także trzeba, że obowiązkiem organu rozstrzygającego sprawę, jest odniesienie się do powoływanych przez stronę argumentów. W kontekście ważnego interesu osoby zobowiązanej,

o którym to mowa w art. 28 ust. 3b ustawy o s.u.s., stanowiącym delegację do wydania rozporządzenia, podczas motywowania decyzji należało w sposób dbały ustosunkować się do argumentu skarżącego podniesionego w odwołaniu,

a mianowicie, "że skarżący i jego konkubina żyją każdy na własny rachunek, tylko opłaty na mieszkanie starają się ponosić wspólnie". W skardze zobowiązany podkreślił, że nie prowadzi z konkubiną wspólnego gospodarstwa domowego,

a także zwrócił uwagę na to, iż skoro w decyzji przy ustalaniu jego sytuacji materialnej uwzględniono zarówno dochody jego jak i jego konkubiny, to należało także ustalić jej wydatki. Tymczasem w zaskarżonej decyzji w ogóle nie odniesiono się do tej argumentacji odwołania. Kwestia ta winna być przedmiotem wnikliwego postępowania wyjaśniającego i oceny rzeczywistego stanu faktycznego przy uwzględnieniu przesłanek warunkujących umorzenie należności z tytułu składek. Wyjaśnienia wymaga to, czy skarżący prowadzi z konkubiną wspólne gospodarstwo domowe, odrębne, czy też tylko częściowo wspólnie ponoszą koszty utrzymania.

W kontekście powyższego może się też okazać istotne, jakie wydatki ponosi konkubina.

Pozostawienie poza rozważaniami istotnego w kontekście możliwości zastosowania umorzenia na podstawie § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia argumentu, narusza wskazane powyżej przepisy postępowania administracyjnego. Podkreślić trzeba, że każda okoliczność podnoszona przez stronę w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 28 u.s.u.s., która wiąże się z jej sytuacją rodzinną lub majątkową winna być przedmiotem oceny podmiotu podejmującego decyzję. Tym bardziej, że jest to decyzja o charakterze uznaniowym.

Tymczasem w sytuacji, gdy ustawodawca przewidział możliwość zastosowania umorzenia należności w uzasadnionych przypadkach, w szczególności, jeżeli zobowiązany wykaże, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych organ odmawiając zastosowania tej instytucji zobowiązany był należycie wykazać, że okoliczności tej konkretnej sprawy nie uzasadniają potraktowania jej

w sposób szczególny.

Kierując się powyższym Sąd uznał, iż decyzja będąca przedmiotem skargi,

z powodu naruszenia powyżej wymienionych przepisów proceduralnych, w tym

w szczególności art. 107 § 3 i art. 11 k.p.a. z uwagi na brak właściwego uzasadnienia decyzji, tak prawnego, jaki i faktycznego, oraz art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. z powodu błędnie ustalonego stanu faktycznego oraz braków w materiale dowodowym, o czym bezsprzecznie świadczy jej treść, jest wadliwa w stopniu wymagającym jej uchylenia.

W świetle powyższego, wobec takiej treści uzasadnienia decyzji Prezesa Zakładu, nie można było przyjąć, iż organ ten przeprowadził zgodnie z normami Kodeksu postępowania administracyjnego postępowanie dowodowe, mając przy tym na względzie przesłanki umożliwiające przyznanie ulgi wynikające z postanowień § 3 rozporządzenia, którymi to winien kierować się przy wydawaniu zaskarżonej decyzji.

Dopiero ustalenie stanu faktycznego sprawy w zgodzie z przepisami postępowania administracyjnego, z uwzględnieniem całości ponoszonych wydatków, pozwoli na prawidłową jego ocenę w kontekście przesłanek umorzenia

i w konsekwencji podjęcie zgodnej z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego decyzji w tym przedmiocie.

Podkreślić w tym miejscu należy - zdaniem sądu - że wynikający z akt sprawy stan majątkowy skarżącego wskazuje na spełnienie przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, tj. zaistnienie sytuacji, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Świadczy o tym kwota wskazanych wyżej wspólnych dochodów skarżącego i jego konkubiny w przeliczeniu na jeden osobodzień. Zaistnienie

w niniejszej sprawie przesłanki umożliwiającej umorzenie należności z tytułu składek potwierdziło Biuro Terenowe w Rypinie Oddział ZUS w T. w piśmie z dnia [...]r. zatytułowanym "Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy". Potwierdziła to stanowisko również komisja oceniająca sytuację skarżącego przed wydaniem decyzji odwoławczej, a także pełnomocnik w osobie koordynatora do spraw dochodów, co zostało odzwierciedlone na stronach w/w pisma.

Zaznaczyć jednak wypada, iż uznanie charakteryzuje się tym, że nawet

w przypadku zaistnienia jednej z przesłanek pozwalających na przyznanie ulgi (np. umorzenie należności z tytułu składek) nie oznacza obowiązku jej przyznania. Istota uznania w tym przypadku polega na możliwości uwolnienia zobowiązanego od ciążących na nim długów, co oznacza, ze organ może, lecz nie musi tego dokonać. Powyższe oznacza, że kompetencje do umorzenia należności z tytułu składek posiada wyłącznie organ rozstrzygający sprawę, a Sąd może jedynie ocenić legalność wydanego indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji).

Mając zatem na względzie powyższe Sąd dokonał rozstrzygnięcia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. W przedmiocie braku możliwości wykonania decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono na podstawie art. 152 ustawy p.p.s.a.

s. I. Najda-Ossowska s. D. Dudra s. T. Liwacz