Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2746/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-02-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6553
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Rynku Rolnego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 36 ust. 3, art. 40 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2013 poz 50
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych
article: art. 53 par. 1 i 4, art. 30 par. 1, 2, 4
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 lutego 2017 r. sprawy ze skargi M. Sp. z o.o. z siedzibą w P. na postanowienie Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie proporcjonalnego rozliczenia wpłaty (w związku ze stwierdzeniem odpowiedzialności płatnika - podmiotu skupującego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi, wniesionej przez M. Sp. z o.o. z siedzibą w P. (dalej: Skarżąca, Spółka) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest postanowienie Prezesa Agencji Rynku Rolnego (dalej: Prezes ARR) z [...] sierpnia 2016r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w P. (dalej Dyrektor ARR) z [...] czerwca 2016r. nr [...] w przedmiocie rozliczenia dokonanej w dniu 26 kwietnia 2016r. wpłaty w wysokości 265.701,60 zł na koszty upomnienia nr [...] z [...] lutego 2016r., a następnie rozliczenia jej proporcjonalnie tj. kwoty 261.598,37 zł na poczet należności głównej wynikającej z decyzji Dyrektora ARR z [...] listopada 2015r. nr [...] o odpowiedzialności płatnika w związku z uchybieniem obowiązkowi określonemu w ustawie, utrzymanej w mocy decyzją Prezesa ARR z [...] stycznia 2016r. oraz kwoty 4.091,63 zł na poczet odsetek.

Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją Dyrektora ARR z [...] listopada 2015r. nr [...], o odpowiedzialności płatnika w związku z uchybieniem obowiązkowi określonemu w ustawie, stwierdzono odpowiedzialność płatnika podmiotu skupującego M. Sp. z o.o. z siedzibą w P., tytułem niewpłacenia na rachunek bankowy organu w terminie określonym w art. 36 ust. 3 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz.U.2013.50 ze późn.zm.) opłaty naliczanej w związku z przekroczeniem przez dostawców hurtowych w roku kwotowym 2014/2015 kwoty krajowej przeznaczonej dla dostawców hurtowych. Zgodnie z treścią decyzji Spółka zobowiązana była do zapłaty należności w kwocie 275.407,50 zł z tytułu opłaty oraz 1.050,62 zł części odsetek wraz z odsetkami za zwłokę naliczonymi od dnia 21.11.2015 r. do dnia zapłaty całego zadłużenia.

Po rozpatrzeniu odwołania, Prezes ARR w dniu [...] stycznia 2016r. wydał decyzję utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektora ARR.

W związku z powyższym i brakiem wpłaty należności z tytułu w/w decyzji, w dniu [...] lutego 2016r. wystawiono upomnienie nr [...].

W dniu 22 lutego 2016r. Spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa ARR nr [...] z [...] stycznia 2016 r.

W dniu 26 kwietnia 2016r. Spółka dokonała wpłaty kwoty 265.701,60 zł, a jednocześnie przesłała pismo informujące, że przekazana opłata wyrównawcza odzyskana od dostawcy "R." Sp. z o.o. w kwocie 279.603,50 zł zostanie pomniejszona o opłatę komorniczą należną od wierzyciela. Zatem, jak zaznaczył organ z obowiązku strona wywiązała się częściowo, gdyż dokonana wpłata w kwocie 265.701,60 zł nie pokryła w całości należnego zobowiązania.

W związku z powyższym, Dyrektor ARR postanowieniem z [...] czerwca 2016r. nr [...] wpłatę dokonaną w dniu 26 kwietnia 2016r. w wysokości 265.701,60 zł zaliczył na koszty upomnienia nr [...] z [...] lutego 2016r., a następnie rozliczył ją proporcjonalnie tj. kwotę 261.598,37 zł na poczet należności głównej wynikającej z decyzji Dyrektora ARR z [...] listopada 2015r. oraz kwoty 4.091,63 zł na poczet odsetek.

Jak wyjaśnił Dyrektor ARR, zgodnie z art. 36 ust. 3 ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych, opłatę podmiot skupujący obowiązany jest przekazać na rachunek agencji, a zgodnie z ust. 6 upoważnionym do żądania wykonania, w drodze egzekucji administracyjnej, obowiązku wynikającego z decyzji, jest podmiot skupujący. Podmiot skupujący, ma obowiązek przekazać do Agencji Rynku Rolnego opłatę, którą z kolei obowiązany jest wnieść dostawca. Ustawodawca wyposażył podmiot skupujący do egzekucji administracyjnej opłaty nie wniesionej przez dostawcę, w tym zakresie działa we własnym imieniu, a nie w imieniu Agencji. Wierzycielem jest podmiot skupujący, a nie Agencja Rynku Rolnego.

Zatem, jak zaznaczył organ I instancji, pomniejszenie opłaty o poniesioną opłatę komorniczą obciążającą wierzyciela jest niezasadne. Tym samym w dniu [...] kwietnia 2016 r. wystawiono notę odsetkową nr [...] na odsetki w kwocie 3.255,00 zł, naliczone od dnia 21.11.2015 r. do dnia 26.04.2016 r. od kwoty należności głównej 275.407,50 zł. Po rozliczeniu wpłaty z 26 kwietnia 2016 r., do zapłaty pozostaje kwota: 13.809,13 zł jako należność główna wraz z dalszymi odsetkami liczonymi od dnia 27 kwietnia 2016 r. do dnia zapłaty należności oraz kwota 213,99 zł jako odsetki nierozliczone z dokonanej wpłaty w dniu 26 kwietnia 2016 r.

Po rozpoznaniu zażalenia, Prezes ARR postanowieniem z [...] sierpnia 2016r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Organ odwoławczy wyjaśnił, odnosząc się do zarzutów złożonego zażalenia, że podmiotowi skupującemu nadano funkcję płatnika i wierzyciela, co do egzekucji obowiązku od dostawcy, ale odpowiada on za własne działanie (bądź zaniechanie działania) związane z wykonywaniem przez niego ustawowych obowiązków płatnika, a nie za zobowiązanie osoby trzeciej (podatnika).

Prezes ARR podkreślił, że traktowanie podmiotu skupującego, jako płatnika jest rozpatrywane łącznie na podstawie zarówno art. 8 Ordynacji podatkowej jak i art. 36 ustawy o organizacji rynku mleka. O tym, czy dany podmiot jest płatnikiem, przesądzają zadania, jakie wykonuje, bez względu na to, czy w przepisach go kreujących wyraźnie tak określono. Kluczowe znaczenie ma w tym względzie art. 15 ust.1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 595/2004 z 30 marca 2004 r. (Dz.U.UE.L.2004.94.22 ze zm.), który czyni podmioty skupujące odpowiedzialnymi za pobieranie opłat, a nie tylko za ich przekazanie na rachunek bankowy oddziału Agencji. Art. 36 ust.6 ustawy daje podmiotowi skupującemu upoważnienie do żądania w drodze egzekucji administracyjnej wykonania obowiązku wynikającego z decyzji ustalającej w stosunku do dostawcy hurtowego wysokość należnej opłaty. Nadanie podmiotowi skupującemu przymiotu płatnika w ocenie organu odwoławczego miało na celu usprawnienie poboru opłat i zapobieżenie możliwości uchylania się od ich płacenia przez dostawców hurtowych.

Prezes ARR nie podzielił poglądu skarżącej, że jest ona tylko inkasentem w rozumieniu art. 9 Ordynacji podatkowej, jedynie pośredniczącym w przekazywaniu podatku, gdyż z woli ustawodawcy wierzycielem w stosunku do dostawcy pozostaje podmiot skupujący, a nie Agencja Rynku Rolnego. Ponadto organ odwoławczy nie zgodził się z zarzutem, że Spółka była tylko pełnomocnikiem, działającym w imieniu Agencji i na jej rzecz. A twierdzenia Spółki o powstaniu stanu "nadzwyczajnego wzbogacenia" jej kosztem nie znajdują uzasadnienia, gdyż organ wszelkie opłaty wyrównawcze zgodnie z przepisami przekazuje do budżetu UE.

M. Sp. z o.o. z siedzibą w P. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie i wniosła o uchylenie wydanych postanowień w całości, a także zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącej spółki.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:

1. art. 1a pkt 13 w związku z art. 5 pkt 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. 1966 nr 24 poz. 151, tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 599, zwanej dalej: "u.p.e.a."), poprzez błędną wykładnię i uznanie, że Skarżący jako podmiot prywatny był wierzycielem w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego,

2. co z kolei doprowadziło do błędnej wykładni art. 66 § 3 u.p.e.a. i uznania, że opłata komornicza powinna obciążać Skarżącego zamiast Organ I instancji tj. Dyrektora ARR;

3. art. 8 O.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że Skarżący był płatnikiem a nie inkasentem w ramach toczącego się postępowania egzekucyjnego, co doprowadziło do błędnego wniosku, że Skarżący działał we własnym imieniu i na swoją rzecz, podczas gdy w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego spełniał jedynie rolę quasi pełnomocnika i pośrednika.

4. art. 9 O.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że Skarżący był płatnikiem a nie inkasentem w ramach toczącego się postępowania egzekucyjnego, co doprowadziło do błędnego wniosku, że Skarżący działał we własnym imieniu i na swoją rzecz, podczas gdy w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego spełniał jednie rolę quasi pełnomocnika i pośrednika.

5. art. 6 i 8 k.p.a. poprzez obciążanie Skarżącego koniecznością pokrycia opłaty komorniczej, podczas gdy toczące się postępowanie egzekucyjne dotyczyło należności publicznoprawnej, a Skarżący nie miał statusu wierzyciela, który to status przysługiwał organowi I instancji.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że wierzycielem opłat wynikających z należności o charakterze publicznoprawnym (a do takich należy opłata za przekroczenie indywidualnej kwoty mlecznej) może być wyłącznie organ administracji publicznej, którym jest w przedmiotowej sprawie jest Dyrektor ARR.

Rola Skarżącego w okolicznościach przedmiotowej sprawy sprowadza się w jego ocenie tylko i wyłącznie do bycia pośrednikiem i do pełnienia obowiązków informacyjnych. To zaś organ ustalając wysokość kwoty naliczonej tytułem nałożenia kary za przekroczenie kwot mlecznych, mając interes prawny i faktyczny w przeprowadzeniu egzekucji, winien być traktowany jako wierzyciel. Powyższe, zdaniem Skarżącego, wprost wynika z art. 10 ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych, zatem przekazując opłatę otrzymaną od dostawcy hurtowego na rzecz organu, Skarżący nie występował w charakterze wierzyciela i nie był wobec tego zobligowany do uiszczenia, więc poniesienia kosztu, opłaty komorniczej. Stąd pomniejszył dokonaną na rzecz organu wpłatę o pobraną przez organ egzekucyjny (Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w P.) opłatę komorniczą w wysokości 13.935,42 zł.

Skarżący jest przekonany, że gdyby rzeczywiście miałby być traktowany w przedmiotowej sprawie jako wierzyciel, to nie musiałby przekazywać wpłaconych przez dostawcę hurtowego kwot z tytułu nałożenia kary za przekroczenie indywidualnych kwot mlecznych, a już na pewno nie w pełnej wysokości. W przypadku braku spodziewanych korzyści płynących z egzekucji, nałożenie na wierzyciela zobowiązania do uiszczenia opłaty komorniczej, stanowiącej swoistego rodzaju "wynagrodzenie" dla organu egzekucyjnego, sprzeciwiałoby się istocie egzekucji jako jednej z form zaspokojenia roszczeń. Taka praktyka, jak uważa Skarżący sprowadzałaby postępowanie egzekucyjne jedynie do obowiązku nałożonego na wierzyciela, którego rola zostałaby zredukowana wyłącznie do ponoszenia kosztów, a nie uzyskiwania korzyści z egzekucji. A środki na spełnienie zobowiązania wierzyciela w zakresie uiszczenia opłaty komorniczej z założenia pochodzić mają właśnie z wyegzekwowanej kwoty.

Skarżący uważa, że nie jest w żaden sposób ani uprawniony ani zobowiązany do ustalenia wysokości opłaty należnej od producentów mleka za przekroczenie kwot indywidualnych w roku kwotowym 2014/2015, gdyż to Dyrektor ARR jest wyłącznie uprawniony do ustalenia, w drodze decyzji, wysokości opłaty należnej od dostawcy hurtowego.

W odpowiedzi na skargę, pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) - dalej: "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków Sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów należy uznać, że skarga nie jest zasadna.

Strona skarżąca jako punkt wyjścia do swoich zarzutów prezentuje pogląd, iż w zakresie obowiązku wniesienia opłaty wyrównawczej za dostawcę hurtowego wypełniała tylko obowiązki inkasenta, a nie płatnika , jak twierdzi organ, który decyzją [...].11.2015 r. orzekł o odpowiedzialności skarżącej jako płatnika . Należy stwierdzić, że kwestia ta była badana przez tut. Sąd ( w składzie rozpoznającym sprawę niniejszą ) który w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 606/16 oddalił skargę na decyzję Prezesa ARR z [...].01.2016 r. utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji z [...].11.2015 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że zgodnie z zasadą określoną w art. 15 ust. 1 rozporządzenia Komisji WE 595/2004 dostawca hurtowy jest obowiązany przed 1 października do wniesienia podmiotowi skupującemu opłaty ustalonej w stosunku do niego w drodze decyzji. Z tego przepisu wynika, że podmioty skupujące są odpowiedzialne za pobieranie opłat z tytułu nadwyżek w dostawach uiszczanych przez producentów.

Z kolei z art. 36 ust. 3 ustawy o organizacji rynku mleka wynika, że iż podmiot skupujący, jest obowiązany przekazać opłatę na rachunek bankowy oddziału terenowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę dostawcy hurtowego w terminie określonym w art. 15 ust. 1 rozporządzenia 596/2004 tj. przed 1 października każdego roku; podmioty odpowiedzialne za opłaty wyrównawcze wpłacają do właściwego organu kwotę zgodnie z zasadami ustanowionymi przez Państwo Członkowskie.

Zgodnie z art. 15 ust 2 wskazanego rozporządzenia, w przypadku niewywiązania się z terminu płatności określonego w ust. 1 należne sumy zostają obciążone odsetkami rocznymi, w wysokości równej trzymiesięcznym stopom referencyjnym obowiązującym na dzień 1 października każdego roku, zgodnie z załącznikiem 2, zwiększonym o jeden punkt procentowy.

Według przepisu art. 40 ust. 1 i 2 ustawy o organizacji, w sprawach nieuregulowanych w ustawie do opłat stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 19997r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015r., poz. 613, ze zm., dalej: Op), z wyłączeniem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności oraz rozkładania na raty, z zastrzeżeniem art. 15 ust. 2 rozporządzenia Komisji WE 595/2004. Uprawnienia organu podatkowego przysługują dyrektorowi oddziału terenowego Agencji (I instancja) i Prezesowi (II instancja).

Zgodnie zaś z przepisem art. 30 § 4 Op organ ma obowiązek wydania decyzji o odpowiedzialności płatnika określającej wysokość niepobranego lub pobranego i niewpłaconego podatku, gdy stwierdzi, ze płatnik nie wykonał obowiązków, o odpowiedzialności podatkowej podatnika.

Ponadto, w myśl art. 53 § 1 i 4 Op naliczane są odsetki za zwłokę, przy czym podmiot skupujący ma obowiązek samodzielnego obliczenia odsetek (art. 53 § 3 Op) i wpłacenia ich bez wezwania.

Sąd w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 606/16 uznał, że zasadnie organ przyjął, że do podmiotu skupującego muszą znaleźć zastosowanie przepisy dot. płatnika ( art. 8 O.p.) a nie inkasenta ( art. 9 Op) , a także że zasadne jest stanowisko organu, iż Skarżąca jako podmiot uczestniczący w realizacji mechanizmu kwotowania produkcji mleka, w oparciu o przepisy ustawy o organizacji rynku mleka oraz rozporządzenia Komisji WE 595/2004 zobowiązana była do wpłacenia należnej kwoty na rachunek OT ARR w B. przed dniem 1 października 2015r.

W konsekwencji w sprawie niniejszej należy uznać, iż prawidłowo organ przyjął, że skarżąca nie mogła potrącić na swoją rzecz wniesionej opłaty komorniczej, którą zobowiązana była uiścić wszczynając postępowanie egzekucyjne wobec dostawcy hurtowego. Nie była bowiem pośrednikiem między dostawcą hurtowym a Agencją a podmiotem zobowiązanym jako płatnik na podstawie art. 30 § 1 i 2 O.p. stosowanym na podstawie art. 40 ust. 1 i 2 ustawy o organizacji rynku mleka.

Rozliczenie wniesionej wpłaty częściowej nastąpiło w oparciu o art. 55 § 2 oraz art. 62 § 1 O.p. Skarżąca zresztą , jak wyżej wskazano, nie kwestionuje samego rozliczenia pod względem rachunkowym, ale tylko w zakresie zasady swojego zobowiązania do wniesienia opłaty wyrównawczej za dostawcę hurtowego.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznając, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu , na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.