Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 633/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2019-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 4, 5b, art. 31, art. 32
journal: Dz.U. 2019 poz 300
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: art. 59 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 27 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2011 nr 232 poz 1378
law: Ustawa z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska /spr./, Asesor WSA Jacek Boratyn, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 listopada 2019 r. sprawy ze skargi J.R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1) oddala skargę. 2) zarządza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na rzecz skarżącego J.R. zwrot kwoty 100 (sto) złotych tytułem nienależnie uiszczonego wpisu od skargi.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi J. R. było postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] lipca 2019 r. nr [...], którym utrzymano w mocy postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] stycznia 2019 r. nr [...] o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Z przedstawionych Sądowi akt sprawy i zaskarżonych postanowień wynika, że J. R. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie postępowania egzekucyjnego w administracji prowadzonego przeciwko niemu na podstawie licznych tytułów egzekucyjnych, z powodu wygaśnięcia egzekwowanego obowiązku na skutek upływu terminu przedawnienia. Powołał się przy tym na przepisy Ordynacji podatkowej regulujących bieg i przerwanie terminu przedawnienia, w tym art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej. Podniósł, że skuteczność prowadzonych postępowań z 2009 r. ustała w związku z zamknięciem rachunku bankowego w dniu 27 grudnia 2010 r., a z dniem 1 stycznia 2017 r. upłynął termin przedawnienia wynoszący, na mocy ustawy nowelizującej z 2011 r., lat 5.

Odmawiając uwzględnienia zgłoszonego żądania Zakład podał, że przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego unormowane zostały w art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej określana skrótem: "u.p.e.a.", aktualny tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 1438). Wygaśnięcie obowiązku, jako podstawa umorzenia, wymienione zostało w punkcie 2 tego paragrafu. Zasady biegu terminu przedawnienia określone zostały w art. 24 pkt 5b ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej określanej skrótem "u.s.u.s."; tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 300). Zgodnie z nim, bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Sposób obliczania terminu przedawnienia został również określony w art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. Nr 232, poz. 1378), zgodnie z którym do biegu terminu przedawnienia, który rozpoczął się przed 1 stycznia 2012 r., należało stosować przepisy w brzmieniu nadanym tą ustawą, z tym że bieg terminu przedawnienia rozpoczynał się od dnia 1 stycznia 2012 r.

Mając na względzie powyższe organ podał, że należności z tytułu składek za lata 2002-06 przedawniłyby się w latach 2012-16, ponieważ obowiązywał je 10-letni termin przedawnienia, natomiast zaległości za lata 2007-08 przedawniłyby się z dniem 1 stycznia 2017 r.

Organ wyjaśnił, że tytuły o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] zostały doręczone zobowiązanemu 20 maja 2003 r., a tytuły o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] doręczono mu 31 lipca 2009 r. Na ich podstawie doszło do zajęcia rachunków bankowych zobowiązanego w Kredyt Banku. Bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu od dnia podjęcia czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności, o której został powiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Na podstawie zgromadzonych dowodów nie można było stwierdzić, że doszło do przedawnienia należności objętych ww. tytułami wykonawczymi. Brak było zatem podstaw do umorzenia postępowania z tej przyczyny.

W zażaleniu pełnomocnik wnioskodawcy zarzuciła niedostateczne wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy oraz wybiórczą i jednostronną ocenę zebranego materiału dowodowego poprzez przyjęcie, że nie doszło do przedawnienia egzekwowanych należności, w szczególności na skutek pominięcia bezskuteczności czynności egzekucyjnej mającej doprowadzić do przerwania biegu przedawnienia. Zamknięcie rachunku bankowego 27 grudnia 2010 r. i skrócenie terminu przedawnienia z 10 do 5 lat oznaczało, że jego zobowiązanie przedawniło się najpóźniej 1 stycznia 2017 r.

Opisanym na wstępie postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

Organ odwoławczy zauważył, że dochodzone świadczenia obejmują należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za: lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2002 r., styczeń i luty 2003 r., listopad 2007 r., grudzień 2008 r., składek na ubezpieczenie zdrowotne za: grudzień 2002 r., styczeń 2003 r., marzec i maj 2006 r., lipiec 2008 r., składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za: lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2002 r., styczeń 2003 r. i grudzień 2008 r. Zgodnie z art. 24 ust. 4 u.s.u.s. należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Bieg terminu przedawnieniu zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego (art. 24 ust. 5b u.s.u.s.). Zawieszenie biegu terminu przedawnienia oznacza, że termin ten przez okres zawieszenia nie biegnie, zaś okres zawieszenia dodaje się do okresu przedawnienia wskazanego przez właściwy przepis prawa, wskutek czego następuje jego wydłużenie. Organ zaznaczył przy tym, że na przestrzeni lat przepisy o terminie przedawnienia ulegały zmianie i wynosiły 5 lub 10 lat, ale bez względu na to, jakich należności dotyczyły, te podlegały egzekucji na zasadach określonych w ustawie systemowej. Ostatnio, na mocy ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców termin ten wynosi lat 5, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Przepis przejściowy nakazywał do przedawnienia należności z tytułu składek, którego bieg rozpoczął się przed 1 stycznia 2012 r., tj. w czasie gdy obowiązywał 10-letni termin przedawnienia, stosować nowy 5-letni termin przedawnienia, z tym że jego bieg rozpoczął się 1 stycznia 2012 r.

Mając na uwadze, że zobowiązany zwrócił się o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w celu wyegzekwowania różnego rodzaju należności z tytułu składek, które stawały się wymagalne w różnym czasie, organ odwoławczy w celu ustalenia, czy doszło do ich przedawnienia, poddał analizie poszczególne należności objęte tytułami wykonawczymi, które szczegółowo przedstawił na stronach od 8 do 15 postanowienia. Doszedł do wniosku, że należności te nie uległy przedawnieniu, ponieważ we właściwym czasie podjęto czynności zmierzające do wyegzekwowania zaległości, o których zobowiązany był powiadamiany. Na ich skutek doszło do zawieszenia biegu przedawnienia egzekwowanych należności, na które nie miało wpływu wprowadzenie od 1 stycznia 2012 r. krótszych terminów przedawnienia składek.

Odnosząc się do zarzutów związanych ze skutecznością czynności, które wywołały skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia egzekwowanych składek, organ wskazał, że odpisy tytułów wykonawczych z 16 maja 2003 r. o nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...] wraz z zawiadomieniami o zajęciu rachunku bankowego, zostały doręczone zobowiązanemu 20 maja 2003 r. Odpisy tytułów wykonawczych z 22 lipca 2009 r. o nr od 8014 do 8031 zostały mu doręczone 31 lipca 2009 r. Powoływana przez zobowiązanego okoliczność zamknięcia rachunku bankowego nie miała istotnego znaczenia w sprawie, ponieważ nie powoduje ono, że zajęcia egzekucyjne rachunku bankowego dokonane w okresie, gdy rachunek ten był otwarty, były bezskuteczne w dacie ich dokonania. Podniesione przez zobowiązanego argumenty nie dały podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Nie stwierdzono też wystąpienia innej przesłanki określonej w art. 59 § 1 u.p.e.a., obligującej do umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W skardze zarzucono naruszenie:

I. przepisów postępowania, a to art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 i art. 107 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez jednostronną, wybiórczą, naruszającą zasady prawidłowego rozumowania, nieuwzględniającą całokształtu okoliczności ujawnionych w toku postępowania, ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, a to:

- wydanie postanowienia z pominięciem całościowej oceny dowodów, podczas gdy skuteczność poprzednio prowadzonych postępowań egzekucyjnych do rachunku bankowego ustała z chwilą jego zamknięcia, a to 27 grudnia 2010 r., a organ w tym przedmiocie nie dokonał żadnych ustaleń faktycznych, co więcej wskazał, że są one nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy,

- brak ustalenia zaniechania umorzenia postępowania przez organ egzekucyjny, podczas gdy powinien umorzyć postępowanie w dniu 27 grudnia 2010 r.,

- brak ustalenia wygaśnięcia zajęcia egzekucyjnego - jego bezskuteczności, podczas gdy czynność egzekucyjna powodująca przerwanie biegu nie była skuteczna, a organ nie ustalił, na podstawie załączonych do wniosku dokumentów, istotnych okoliczności dla rozstrzygnięcia sprawy,

co świadczy o niepodjęciu wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego, a w dalszej kolejności do załatwienia sprawy, niezebraniu w sposób wyczerpujący i nierozpatrzeniu całego materiału dowodowego, prowadzeniu postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów administracji publicznej,

- sporządzenie uzasadnienia niespełniającego wymagań K.p.a., ponieważ organ nie wskazał w sposób wyczerpujący faktów, które uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne nie zawiera wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, w szczególności w odniesieniu się do twierdzeń skarżącego - sformułowane w zażaleniu konkretne zarzuty nie zostały rozpatrzone, gdyż w uzasadnieniu postanowienia poprzestano na przytoczeniu wybiórczo faktów i przepisów prawa, nie dokonując ustaleń okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i nie rozstrzygając zarzutów zażalenia, bez analizy faktu braku skuteczności czynności egzekucyjnych,

II. prawa materialnego, a to:

1) art. 59 § 1 pkt 2 i § 2 w zw. z art. 1 pkt 2 w zw. z art. 80 u.p.e.a. w zw. z art. 24 u.s.u.s. w zw. z art. art. 27 ustawy o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców w zw. z art. 7 Konstytucji, poprzez:

- uznanie, że zaległości objęte tytułami wykonawczymi nie uległy przedawnieniu i nie wygasł obowiązek, gdyż "tytułu egzekucyjne nigdy nie zostały umorzone", podczas gdy czynność egzekucyjna podjęta na ich podstawie nie była skuteczna przez okres powodujący przedawnienie obowiązku - zgodnie z poglądem doktryny i orzecznictwa czynność egzekucyjna powodująca przerwanie biegu terminu przedawnienia musi być skuteczna, tj. wprowadzona w życie; co więcej, postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne - organ powinien więc umorzyć postępowanie dnia 27 grudnia 2010 r., a zaniechanie umorzenia postępowania w dniu zaistnienia podstaw do wydania tego postanowienia narusza przepisy prawa; odwołujący się został negatywnie, w sposób nieuprawniony, obciążony niedopełnieniem przez organ administracyjny obowiązków nałożonych przez prawo i pozbawiony prawa do przedawnienia jego roszczeń tylko dlatego, że organ powołał się na nieskuteczne czynności, a dalej pomimo istnienia podstaw do umorzenia postępowania, organ tego nie uczynił, czym bezzasadnie i w sposób sprzeczny z przepisami prawa, pozbawił wnioskodawcę ochrony jego praw, którym jest prawo do zarzutu przedawnienia; organ postępowania egzekucyjnego nie umorzył postępowań pomimo bezskuteczności podejmowanych przez siebie czynności, w sposób naruszający prawa obywatela, a takie postępowanie pozwoliłoby na trwanie postępowań egzekucyjnych, wieloletnie bezpodstawne zawieszenie biegu przedawnienia, do czasu gdy tak jak w tym przypadku, po upływie wielu lat podjęłyby już skuteczną czynność egzekucyjną,

- uznanie, że okoliczność kontynuowania postępowania egzekucyjnego, pomimo długotrwałej bezskuteczności podejmowanych czynności egzekucyjnych (w tym naruszająca art. 59 § 2 u.p.e.a.), nie może podlegać rozpatrzeniu w ramach przedmiotowego postępowania, podczas gdy powyższe świadczy o próbie uchylenia się organu od postawienia oczywistych wniosków o przedawnieniu należności objętych tytułami wykonawczymi;

2) art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców w zw. z art. 24 u.s.u.s. poprzez błędne przyjęcie, że nie ma w sprawie znaczenia wprowadzenie od 2 stycznia 2012 r. nowych skróconych terminów przedawnienia.

Na tej podstawie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i ewentualne zobowiązanie organu do wydania postanowienia uchylającego w całości zaskarżone zażaleniem postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i orzeczenia co do istoty sprawy - umorzenia postępowań egzekucyjnych na podstawie art. 59 §1 pkt 2 u.p.e.a. wskutek przedawnienia obowiązku nimi dochodzonego, a także orzeczenia przez Sąd o kosztach postępowania.

W przekonaniu skarżącego, organ odwoławczy nie ocenił prawidłowości działania organu I instancji w świetle bezskuteczności podejmowanych czynności egzekucyjnych. W szczególności nie oceniono wszystkich dowodów, a zwłaszcza nie wskazano, że od doręczenia mu tytułów egzekucyjnych w 2003 i 2009 r. do 8 sierpnia 2017 r. nie podjęto w sprawie żadnej aktywności, ani skuteczności podejmowanych działań. Co więcej, 26 maja 2004 r. i 27 grudnia 2010 r. doszło do likwidacji posiadanych przez niego rachunku lokaty terminowej i rachunku bankowego, przez co zajęcie egzekucyjne nie istniało od tego dnia, a pomimo tego ustalono, że 8 sierpnia 2017 r. zajęto mu świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Nie uwzględniono również znaczenia i skutków wprowadzenia od 2 stycznia 2012 r. nowych, krótszych terminów przedawnienia. W ocenie skarżącego, organ wadliwie przyjął, że likwidacja zajętego rachunku bankowego w dniu 27 grudnia 2010 r. nie miała wpływu na sprawę, ponieważ uczyniła egzekucję bezskuteczną, podczas gdy skuteczność poprzednio prowadzonych postępowań do rachunku bankowego ustała z ww. dniem. Egzekwowany obowiązek wygasł na skutek przedawnienia, który upłynął 1 stycznia 2017 r., tj. po upływie 5 lat od wprowadzenia krótszych terminów przedawnienia. Powoływanie się na trwałe zajęcie nieistniejącego rachunku bankowego nie jest zastosowaniem środka egzekucyjnego wywołującego skutki prawne. W świetle powyższych okoliczności postępowanie egzekucyjne powinno zatem zostać umorzone, a brak umorzenia pozbawia go prawa do przedawnienia jego zobowiązań.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko w sprawie. Podkreślił, że w sprawie doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia, a stan ten trwa do zakończenia postępowania egzekucyjnego. Kwestie dotyczące terminu przedawnienia zostały uregulowane w ustawie systemowej, dlatego niezasadne jest odnoszenie tych kwestii do przepisów Ordynacji podatkowej. Z kolei dokonana ustawą z 2011 r. nowelizacja i skrócenie terminu przedawnienia nie miała wpływu na kwestię zawieszenia biegu terminu przedawnienia, nie uchyliła tego skutku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga J. R. została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym bez przeprowadzenia rozprawy i udziału stron, stosownie do treści art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) dalej: "p.p.s.a".

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, a przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonego postanowienia nie wykazała, aby wydano go z naruszeniem prawa wymagającym zastosowania przez Sąd środków określonych w przepisach art. 145 p.p.s.a. Uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia mogłoby nastąpić w razie stwierdzenia przez Sąd naruszenia przez organ prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto Sąd stwierdza nieważność postanowienia, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach. Może też stwierdzić wydanie postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w K.p.a. lub innych przepisach szczególnych. Żadna z powyższych okoliczności w kontrolowanej sprawie jednak nie zaistniała.

Skarżący domagał się od organu egzekucyjnego umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego wskazując, że egzekwowany obowiązek wygasł wskutek upływu terminu przedawnienia. Zgodnie zaś z treścią art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Umorzenie postępowania egzekucyjnego ma na celu jego zakończenie wtedy, gdy w konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku, wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe albo jest prawnie niedopuszczalne.

Ze stanowiska organów wynika, że odmówiły one uwzględnienia żądania zobowiązanego i umorzenia postępowania egzekucyjnego, ponieważ nie ustaliły podnoszonej przez skarżącego kwestii wygaśnięcia jego zobowiązań publicznoprawnych na skutek upływu terminu przedawnienia. Zaznaczyły, że zasady biegu terminu przedawnienia należności objętych tytułami egzekucyjnymi (należności składkowych szczegółowo opisanych we wstępnej części uzasadnienia) uregulowane zostały w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, a nie w Ordynacji podatkowej. Zmiana stanu prawnego dokonana w 2011 r. nie wpłynęła na przedawnienie się egzekwowanych należności. W odpowiednim czasie, przed upływem terminu przedawnienia, podjęto czynności egzekucyjne, które spowodowały zawieszenie jego biegu. Tytuły egzekucyjne wystawione w 2003 r. doręczono zobowiązanemu 20 maja 2003 r., a tytułu egzekucyjne wystawione w 2009 r. doręczono mu 31 lipca 2009 r. Na ich podstawie zajęto wierzytelności z rachunków bankowych zobowiązanego, co spowodowało zawieszenie biegu terminu przedawnienia, aż do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Fakt zamknięcia rachunków bankowych nie miał istotnego znaczenia w sprawie, ponieważ nie spowodował bezskuteczności dokonanych zajęć.

Strona skarżąca uważa z kolei, że do przedawnienia egzekwowanych należności doszło, najpóźniej 1 stycznia 2017 r., a to na skutek zmian w prawie z 2011 r. oraz faktu zamknięcia zajętego rachunku bankowego w dniu 27 grudnia 2010 r., co miało wpływ na skuteczność prowadzonych postępowań egzekucyjnych, która ustała z tym dniem. Zajęcie egzekucyjne wygasło, a czynność egzekucyjna powodująca przerwanie biegu nie była skuteczna. Na skutek powołania się organu na nieskuteczne czynności został pozbawiony prawa do przedawnienia, a pominięcie tej okoliczności pozwoliło obecnie organowi na dokonanie skutecznej czynności egzekucyjnej związanej z zajęciem pobieranych świadczeń. Także długi okres bezskuteczności egzekucji powinien doprowadzić do umorzenia postępowania egzekucyjnego, podobnie jak w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

W zaistniałym sporze Sąd uznał racje przedstawione przez organy, a zaskarżone postanowienia ocenił jako zgodne z prawem.

Okoliczności faktyczne, które legły u podstaw kontrolowanych rozstrzygnięć, zostały ustalone prawidłowo i mogły stanowić podstawę wyrokowania. Nie były one między stronami sporne, a rozbieżności dotyczyły oceny prawnej upływu (biegu) terminu przedawnienia oraz skutków rozwiązania przez skarżącego umowy rachunku bankowego. Analiza akt sprawy i zgromadzonych dowodów potwierdzają zgodność z prawem działania organów (egzekucyjnego i odwoławczego) i oceny tych zagadnień. Egzekwowane należności nie uległy przedawnieniu, a zamknięcie rachunku bankowego po dokonaniu czynności egzekucyjnej zajęcia wierzytelności z tego rachunku, nie wpłynęło na jej bezskuteczność i skutki, jakie wywołała. Skoro w dacie dokonania czynność ta spowodowała zawieszenie biegu terminu przedawnienia, a w całym okresie prowadzenia egzekucji nie obowiązywały przepisy prawa, które uchylałyby ten skutek, aż do zakończenia postępowania egzekucyjnego, które jeszcze nie nastąpiło, to termin przedawnienia, bez względu na jego długość, w tym czasie nie biegł. Skoro zaś bieg został zawieszony (wstrzymany do zakończenia postępowania egzekucyjnego), to nie mógł upłynąć i wywołać skutku niwelującego wymagalność należności publicznoprawnych w postaci wygaśnięcia zobowiązania na skutek upływu czasu.

W pełni uprawnione okazało się stanowisko organów, które zasad biegu terminu przedawnienia i jego długości dopatrzyły się w przepisach u.s.u.s., a nie Ordynacji podatkowej, co znajduje swoje umocowanie także w art. 31 u.s.u.s. Jednoznacznie kwestię tę rozstrzyga natomiast art. 24 ust. 4 u.s.u.s., zgodnie z którym należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Z art. 24 ust. 5b wynika zaś, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Przy czym zastrzec należy, że jest to aktualne ich brzmienie, a dochodzone należności pochodzą ze znaczenie wcześniejszych okresów. Tytuły egzekucyjne zostały bowiem wystawione w 2003 i 2009 r., a należności stały się wymagalne jeszcze wcześniej. W zaskarżonym postanowieniu organ odwoławczy dokonał jednak szczegółowej analizy skuteczności doręczenia każdego z opisanych tytułów i wpływu podejmowanych czynności na bieg terminu przedawnienia, tj. jego zawieszenia albo także przerwania. Zaznaczyć też należy, co znajduje umocowanie w art. 32 u.s.u.s., że do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne, m.in. w zakresie poboru i egzekucji, stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne.

Aktualne brzmienie art. 24 ust. 4 u.s.u.s. zostało nadane przez art. 11 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców, z dniem 1 stycznia 2012 r. Wcześniej termin przedawnienia wynosił lat 10, ale zgodnie z art. 27 ustawy nowelizującej z 2011 r. do przedawnienia należności z tytułu składek należało zastosować przepisy w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą (a więc skracające termin przedawnienia z 10 do 5 lat), z tym że jego bieg rozpoczynał się od 1 stycznia 2012 r.(a więc nie od daty wymagalności zobowiązań). Jeżeli jednak przedawnienie rozpoczęte przed 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następowało z upływem tego wcześniejszego terminu (art. 27 ust. 2 noweli). Natomiast art. 24 ust. 5b u.s.u.s. swoje brzmienie zachowuje od 1 lipca 2004 r., a przed tą datą stanowił, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia wszczęcia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego oraz postępowania przed sądem. Z kolei przed 1 stycznia 2003 r. art. 24 ust. 5 u.s.u.s. stanowił, że bieg przedawnienia przerywa odroczenie terminu opłacenia należności z tytułu składek, rozłożenie spłaty tych należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia tych należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik. Zgodnie z obowiązującym wówczas brzmieniem art. 24 ust. 4 u.s.u.s., należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, o którym mowa w ust. 5, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Przepis art. 24 ust. 5b u.s.u.s. traktujący o zawieszeniu przedawnienia od dnia wszczęcia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego oraz postępowania przed sądem obowiązywał od 1 stycznia 2003 r.

Przytoczenie ww. zmian prawnych było niezbędne do oceny, czy na przestrzeni lat nie wystąpiły zdarzenia prawne, które miałyby wpływ na przebieg postępowania egzekucyjnego. Dokonywane zmiany prawne nie spowodowały wygaśnięcia zobowiązania skarżącego. Nie spowodowały tego również zdarzenia faktyczne związane z rozwiązaniem umów rachunku bankowego. Brak było i jest podstawy normatywnej, która określałaby taki skutek, tj. bezskuteczność wsteczną dokonanego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego po jego likwidacji. Nie można w takich okolicznościach mówić nawet o uchyleniu czynności egzekucyjnej, która niwelowałaby jej skutki materialnoprawne, ponieważ do zdarzenia takiego nie doszło. Skutek zawieszenia biegu terminu przedawnienia oceniać należy na dzień podjętych czynności, które go wywołują, a uchylenie tego stanu wymagałoby istnienia odpowiedniej podstawy normatywnej. Skoro zatem organy egzekucyjne wykazały, że tytuły egzekucyjne i zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych zostały zobowiązanemu skutecznie doręczone przed upływem ówczesnego 10-leniego terminu przedawnienia, to zdarzenia te spowodowały zawieszenie biegu terminu przedawnienia, aż do zakończenia postępowania egzekucyjnego, które jeszcze nie nastąpiło. Dlatego zmiana stanu prawnego, jaka miała miejsce od 1 stycznia 2012 r. w kwestii długości terminu przedawnienia, poprzez skrócenie jego okresu, nie miała wpływu na wcześniejszy fakt zawieszenia jego biegu. Nie uchyliła go. Termin ten, bez względu na to, czy wcześniej wynosił 10 lat, a od 1 stycznia 2012 r. wynosi tylko 5 lat, na dzień 1 stycznia 2012 r. pozostawał w zawieszeniu i stan taki będzie trwać aż do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego, jak stanowił obowiązujący już w 2012 r. art. 24 ust. 5b u.s.u.s. w obecnym brzmieniu.

Powyższe wskazuje, że odmowa umorzenia postępowania z powodu upływu terminu przedawnienia była zasadna. Termin ten nie upłynął, że formalnie umożliwia organowi egzekucyjnemu podejmowanie kolejnych czynności egzekucyjnych, skoro dochodzona należność nadal istnieje i jest wymagalna, a nie została zaspokojona. Skarżący nie nabył żadnego prawa podmiotowego związanego z biegiem terminu przedawnienia, które można – jako ekspektatywę maksymalnie ukształtowaną – wywodzić wyłącznie po jego upływie. Do takiej zresztą sytuacji nawiązywał właśnie art. 27 ust. 2 nowelizacji z 2011 r.

Należy jeszcze wskazać, ponieważ na kwestię tę także zwrócono uwagę w skardze, a do czego odniesiono się również w zaskarżonym postanowieniu, że postępowanie egzekucyjne może być, zgodnie z art. 59 § 2 u.p.e.a., umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, ale uprawnienie w tym zakresie stanowi wyłączną prerogatywę organu egzekucyjnego.

Organ odwoławczy zasadnie zauważył, że we wniosku o umorzenie postępowania zobowiązany na tę okoliczność nie wskazał, skupiając się na kwestii przedawnienia należności. Organ egzekucyjny nie przeprowadził zatem odpowiedniej kalkulacji stanowiącej podstawę do stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Trzeba przy tym dodać, że umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. ma inny charakter, niż umorzenie w oparciu o przesłanki z art. 59 § 1 u.p.e.a. Nie ulega wątpliwości, że działanie organu na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. mieści się w sferze jego swobodnego uznania, na co wskazuje dyspozycja przepisu: "postępowanie egzekucyjne może być umorzone". Uznaniowy charakter analizowanego przepisu oznacza, że nawet faktyczne istnienie przesłanki w nim wskazanej nie oznacza dla organu obowiązku umorzenia postępowania egzekucyjnego. Skoro organ nie dostrzegł konieczności zastosowania art. 59 § 2 u.p.e.a. z urzędu, a zobowiązany nie złożył w tym zakresie wniosku do organu egzekucyjnego, to nie można czynić zarzutu organowi, że nie dopełnił jakichś obowiązków w tym względzie.

Z podanych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalono jako niezasadną.