Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1248/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 18 ust.1
journal: Dz.U. 2021 poz 54
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dziedzic - Chojnacka Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędzia WSA Joanna Wegner Protokolant ref. staż. Katarzyna Rutkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2021 r. sprawy ze skargi E. N. o wznowienie postępowania sądowego w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 1 grudnia 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 940/17 w przedmiocie kary pieniężnej I. wznawia postępowanie zakończone prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 1 grudnia 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 940/17; II. uchyla prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 1 grudnia 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 940/17; III. uchyla decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] lutego 2017 r. nr [...] i utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] października 2016 r.; III. określa, że zwrotowi na rzecz skarżącej E. N. podlega kwota uiszczonej kary pieniężnej w wysokości 15 000 (słownie: piętnaście tysięcy) złotych z odsetkami w wysokości jak dla zaległości podatkowych od dnia 19 września 2018r. do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku; VI. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej E. N. kwotę 4275 (cztery tysiące dwieście siedemdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

E. N. (dalej jako "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę o wznowienie postępowania sądowego w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 1 grudnia 2017 r. sygn. akt VI SA/Wa 940/17 oddalającym skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] lutego 2017 r. nr [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] października 2015 r. w przedmiocie nałożenia na skarżącą kary pieniężnej wysokości 15 000 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.

Stan sprawy przedstawia się następująco:

Decyzją z [...] października 2015 r. nr nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na stronę karę pieniężną w kwocie 15.000 zł w związku z naruszeniem polegającym na wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym jak bez zezwolenia kategorii VII w pozostałych przypadkach.

Podstawą nałożenia kary było ustalenie, że 29 sierpnia 2016 r. w miejscowości D. na drodze wojewódzkiej nr 975 zatrzymano do kontroli zespół pojazdów składający się z dwuosiowego samochodu ciężarowego marki [...] o nr rej. [...] i dwuosiowej przyczepy o nr rej. [...]. Zespołem pojazdów kierował G. G., który wykonywał krajowy przejazd drogowy na trasie W. – J. z ładunkiem samochodów (ładunek podzielny) w imieniu przedsiębiorcy E. N. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą: Przedsiębiorstwo Produkcyjno Handlowo Usługowe "L.". Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr E.N. z dnia E.N. sierpnia 2016 r. Podczas kontroli dokonano pomiaru długości zespołu pojazdów przy zastosowaniu przymiaru wstęgowego o nr ITD 73.

Zespół pojazdów zważono dwukrotnie, a za podstawę do wyznaczenie wielkości przekroczenia dopuszczalnej normy przyjęto wyniki korzystniejsze dla kontrolowanego. W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu członowego stwierdzono następujące naruszenie dopuszczalnej normy:

- nacisk 10,4 t na pojedynczej osi napędowej pojazdu (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 2,4 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 30 %),

- długość zespołu pojazdów 20,1 m (po odjęciu 1 % błędu wynikającego z niedokładności pomiaru i tolerancji przyrządu) - przekroczenie o 1,15 m (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 6,13 %).

Ustalono, że podmiot wykonujący przejazd nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

.

Skarżąca złożyła od powyższej decyzji odwołanie.

Decyzją z [...] lutego 2017 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał zaskarżoną decyzję w całości w mocy, ponawiając zarówno ustalenia faktyczne i prawne.

Skarżąca, nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Wyrokiem z 1 grudnia 2017 r. w sprawie sygn. akt VI SA/Wa 940/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na ww. decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego. W związku z tym, że skarżąca nie złożyła wniosku o uzasadnienie i skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrok WSA w Warszawie uprawomocnił się.

24 kwietnia 2021 r. skarżąca, powołując się na art. 18 ust.1 ustawy z 18 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r., poz. 54), mając na uwadze wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z dnia 21 marca 2019 r. C-127/17, złożyła skargę o wznowienie postępowania zakończonego ww. wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 1 grudnia 2017 r. w sprawie sygn. akt VI SA/Wa 940/17 oraz zwrotu kwoty kary z odsetkami, jaką nałożył [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z [...] października 2016r.

Powołała się na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z 21 marca 2019 r. C-127/17, z którego wynika, że Rzeczpospolita Polska bezprawnie nakładała kary na przewoźników w przypadku kiedy rzeczywisty nacisk pojedynczej osi nie przekraczał 11,5 tony. Nakładając na przedsiębiorstwa transportowe wymóg posiadania specjalnych zezwoleń umożliwiających poruszanie się po niektórych drogach publicznych, Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na podstawie przepisów art. 3 i 7 dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym, zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/719 z dnia 29 kwietnia 2015 r., w związku zpkt 3.1 i 3.4 załącznika Ido tej dyrektywy 96/53. Skoro przekroczenie nacisku było o 2,4 t na drodze o dopuszczalnym nacisku 8 t, to nie doszło do przekroczenia nacisku drogi do 11,5t.

W odpowiedzi na skargę o wznowienie, organ pozostawił ją do uznania Sądu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu.

13 marca 2021 r. weszła w życie ww. ustawa z dnia 18 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (dalej też "ustawa o zmianie’), przy czym art. 2, art. 4, art. 18 i art. 19 tej ustawy weszły w życie od 26 stycznia 2021 r.

W myśl art. 18 ustawy o zmianie - w sprawie zakończonej decyzją ostateczną dotyczącą: 1) zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego albo 2) nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia, o którym mowa w pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia - w zakresie przejazdu dokonanego w okresie od dnia 1 stycznia 2011 r. do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy można żądać wznowienia postępowania w związku z orzeczeniem przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej niezgodności przepisów krajowych nakładających obowiązek posiadania zezwoleń umożliwiających poruszanie się po drogach publicznych pojazdów o nacisku pojedynczej osi do 11,5 t z dyrektywą Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającą dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym (Dz. Urz. WE L 235 z 17.09.1996, str. 59, Dz. Urz. WE L 67 z 09.03.2002, str. 47 oraz Dz. Urz. UE L 115 z 06.05.2015, str. 1).

Natomiast zgodnie z art. 19 ust. 1 ww. ustawy, w sprawie określonej w art. 18 ust. 1 zakończonej prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego można żądać wznowienia postępowania przed tym sądem w związku z orzeczeniem przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej niezgodności przepisów krajowych nakładających obowiązek posiadania zezwoleń umożliwiających poruszanie się po drogach publicznych pojazdów o nacisku pojedynczej osi do 11,5 t z dyrektywą Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającą dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym.

W myśl ust. 2 art. 19 ustawy o zmianie wznowienia, o którym mowa w ust. 1, można żądać niezależnie od trasy przejazdu pojazdu lub miejsca jego załadunku lub rozładunku. Ponadto w sytuacji określonej w ust. 1 skargę o wznowienie wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Wznowienie postępowania następuje tylko na żądanie strony (art. 19 ust. 3 ustawy z 18 grudnia 2020 r.).

Wobec powyższego, zdaniem Sądu, skarga o wznowienie postępowania, zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 1 grudnia 2017 r. w sprawie sygn. akt VI SA/Wa 940/17, została wniesiona w terminie i i jej podstawą jest art. 19 ustawy o zmianie w zw. z art. 272 § 2a i art. 277 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 272 § 2a p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy zostało wydane orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które ma wpływ na treść wydanego orzeczenia. Podstawą wznowienia może być orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wydane w trybie pytania prejudycjalnego, nawet jeżeli to orzeczenie nie zostało doręczone stronie wnoszącej skargę o wznowienie postępowania (por. uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 16 października 2017 r. I FPS 1/17).

Podstawa wznowienia postępowania w niniejszej sprawie związana jest z wydaniem przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) dnia 21 marca 2019 r. wyroku w sprawie C-127/17. W wyroku tym uznano, że nakładając na przedsiębiorstwa transportowe wymóg posiadania specjalnych zezwoleń umożliwiających poruszanie się po niektórych drogach publicznych, Rzeczypospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na podstawie przepisów art. 3 i 7 dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym, zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/719 z dnia 29 kwietnia 2015 r., w związku z pkt 3.1 i 3.4 załącznika I do tej dyrektywy 96/53.

Wobec powyższego, Sąd wznowił postępowanie sądowoadministracyjne zakończone ww. wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 1 grudnia 2017 r. w sprawie sygn. akt VI SA/Wa 940/17 i przyjął, że decyzja nakładająca na skarżącego karę pieniężną w wysokości 15 000 zł narusza art. 3 i art. 7 w zw. z pkt 3.1 oraz pkt 3.4 załącznika I do dyrektywy nr 96/53/WE.

Wynikająca z art. 91 ust. 3 Konstytucji RP zasada pierwszeństwa prawa unijnego wyraża obowiązek nadrzędnego stosowania prawa unijnego przed prawem krajowym, jeżeli pomiędzy przepisami należącymi do tych dwóch porządków prawnych zachodzi kolizja. Zastosowane przez organy w sprawie niniejszej przepisy krajowe, tj. art. 41 ust. 2 pkt 1 u.d.p. w związku z art. 140aa ust. 1 i 3 pkt 1 oraz art. 140ab ust. 1 pkt 2, ust. 2 p.r.d. (w brzmieniu obowiązującym w dniu popełnienia naruszenia i zarazem wydania zaskarżonej decyzji) pozostają w oczywistej sprzeczności z wskazanymi wyżej artykułami dyrektywy 96/53/WE.

Z zasady pierwszeństwa prawa unijnego wynikają szczególne obowiązki sądów krajowych w zakresie zapewnienia skuteczności i pierwszeństwa tego prawa. Na sądach spoczywa obowiązek kontroli działań administracji publicznej w sposób umożliwiający wyeliminowanie rozstrzygnięć niezgodnych z prawem unijnym. Sąd krajowy, do którego należy w ramach jego kompetencji stosowanie przepisów prawa unijnego, zobowiązany jest zapewnić skuteczność tych norm - nie stosując sprzecznych z nimi przepisów prawa krajowego.

Realizacja zasady bezpośredniej skuteczności i pierwszeństwa stosowania prawa unijnego (art. 90 w zw. z art. 91 ust. 3 Konstytucji RP) wymaga uwzględnienia ww. wyroku TSUE z dnia 21 marca 2019 r. w sprawie C-127/17 Komisja Europejska przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej, w którym TSUE stwierdził sprzeczność z przepisami dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym niektórych rozwiązań normatywnych przyjętych w prawie polskim.

TSUE w przywołanym wyroku stwierdził, że nakładając na przedsiębiorstwa transportowe wymóg posiadania specjalnych zezwoleń umożliwiających poruszanie się po niektórych drogach publicznych, Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na podstawie przepisów art. 3 i art. 7 dyrektywy 96/53/WE.

Art. 3 ust. 1 dyrektywy 96/53/WE stanowi, że Państwo Członkowskie nie może na swoim terytorium odmówić lub zabronić używania:

- w ruchu międzynarodowym pojazdów zarejestrowanych lub dopuszczonych do ruchu w jednym z pozostałych Państw Członkowskich, z przyczyn odnoszących się do masy lub wymiarów,

- w ruchu krajowym pojazdów zarejestrowanych lub dopuszczonych do ruchu w jednym z pozostałych Państw Członkowskich z przyczyn odnoszących się do ich wymiarów;

pod warunkiem że pojazdy te odpowiadają wartościom maksymalnym określonym w załączniku I.

Przepis stosuje się bez względu na fakt, że:

a) wymienione pojazdy nie są zgodne z wymaganiami stawianymi przez to Państwo Członkowskie w odniesieniu do niektórych, nieobjętych w załączniku I parametrów ciężaru i wymiarów,

b) właściwy organ Państwa Członkowskiego, w którym pojazdy są zarejestrowane lub dopuszczone do ruchu, określił limity, nieokreślone w art. 4 ust. 1, przekraczające wartości ustanowione w załączniku I.

Natomiast zgodnie z art. 7 dyrektywy 96/53/WE, dyrektywa nie stanowi przeszkody dla stosowania obowiązujących przepisów drogowych w każdym Państwie Członkowskim i ograniczających ciężar i/lub wymiary pojazdów na niektórych drogach lub obiektach inżynieryjnych - niezależnie od państwa rejestracji lub dopuszczenia do ruchu takich pojazdów. Obejmuje to również możliwość nakładania lokalnych ograniczeń na maksymalne dopuszczalne wymiary i/lub ciężary pojazdów, które mogą być używane, w przypadku gdy infrastruktura nie jest przystosowana do długich i ciężkich pojazdów, w określonych obszarach lub na określonych drogach, takich jak centra miast, małe wioski lub miejsca o szczególnym znaczeniu przyrodniczym. W konsekwencji TSUE uznał, że wynikające z prawa krajowego ograniczenia mające zastosowanie w zależności od rodzajów dróg - co motywowane jest jakością infrastruktury drogowej, pozostając jednocześnie w opozycji do cezury czasowej okresu przejściowego (31 grudnia 2010 r.) - nie mogą być usprawiedliwiane treścią art. 7 dyrektywy 96/53/WE, gdyż wynikający z tego przepisu wyjątek niweczyłby zasadę ustanowioną art. 3 tej dyrektywy (pkt 82 - 88 wyroku TSUE).

W świetle wyroku TSUE nie ma podstaw dla ustanawiania w prawie krajowym - w odniesieniu do pojazdów odpowiadających określonym w pkt 3.1 oraz 3.4 załącznika I do dyrektywy 96/53/WE wartościom nacisku osi - ograniczeń dalej idących, niż wyjątki wynikające z art. 7 tej dyrektywy (zob. m.in. wyrok NSA z 12 czerwca 2019 r. sygn. akt II GSK 562/17).

Skoro sprzeczne z art. 3 dyrektywy nr 96/53/WE było obniżenie dopuszczalnych wartości nacisków osi pojazdów poniżej 11,5 t, to przepis krajowy ustanawiający w tym zakresie limit na poziomie 8 t na drodze wojewódzkiej nr 975 nie mógł stanowić podstawy nałożenia na skarżącą kary administracyjnej w wysokości 15 000 zł.

Z ustaleń protokołu kontroli wynika, że nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu w trakcie kontroli wyniósł 10,4 t, zaś norma nacisku osi wynikająca z wyżej przywołanych przepisów dyrektywy wynosi 11,5 t. W ustalonym stanie faktycznym kara pieniężna została nałożona jak za brak zezwolenia kategorii VII i wynosi: 15 000 złotych. Wysokość ta wynikała z przyjęcia, że nacisk przekraczający 2,4 t na drodze o dopuszczalnym nacisku 8 ton stanowi przekroczenie dopuszczalnej wartości o 30%. Tymczasem, skoro wynik ważenia na osi pojedynczej wynosił 10,4 t, to nie przekraczał on obowiązującej na drogach Unii wartości 11,5 t.

Jednakże nie można pominąć stwierdzonego podczas tej kontroli drugiego naruszenia dopuszczalnych norm, a mianowicie przekroczenia długości pojazdu o 6, 13 % dopuszczalnej długości.

Mając powyższe na uwadze, Sąd wznowił postępowanie sądowoadministracyjne i w myśl art. 282 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) uchylił ww. prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 grudnia 2017 r. w sprawie sygn. akt VI SA/Wa 940/17, jak również uchylił decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] lutego 2017r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z [...] października 2016r. [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego

Przy czym, na podstawie art. 153 p.p.s.a. organ rozpoznający sprawę obowiązany będzie przy ponownym rozpatrzeniu sprawy uwzględnić ustalenia w zakresie drugiego przekroczenia: dopuszczalnej normy długości pojazdu oraz wyjaśnić ustalenia dotyczące wyników pomiaru (organ I instancji 19,90 m - strona 2 decyzji organu I instancji, 20,1 m - strona 3 decyzji organu II instancji). Przy ponownym rozpatrzeniu organ oceni materiał dowodowy w tym zakresie: zeznania kierowcy, przesłuchanego w trakcie kontroli według których miał polecenie przedsiębiorcy, by załadować maksymalną ilość samochodów. W tym celu musiał wyciągnąć szufladę dolnego pokładu przyczepy, co spowodowało nienormatywną długość pojazdu.

Z powyższego względu sprawa wraca do postępowania administracyjnego przed organem I instancji.

Ponadto, w myśl art. 19 ust. 5 ustawy o zmianie Sąd określił, że zwrotowi na rzecz skarżącego podlega kwota uiszczonej kary pieniężnej w wysokości 15 000 zł z odsetkami w wysokości jak dla zaległości podatkowych od dnia 19 września 2018r., do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Ustalenie daty odsetek wynika z informacji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] sierpnia 2021r. (k.24 a.s.) uzyskanej na żądanie Sądu, który poinformował, że kara pieniężna w wysokości 15 000 zł nałożona zaskarżoną decyzją została zapłacona w całości przez skarżącą w dniu 19 września 2018r.

Rozstrzygnięcie w kwestii kosztów postępowania w wysokości 4275 zł, na które składają się oparte o art. 200 p.p.s.a. i 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 1 pkt 1 i § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2021.535 t.j.): 225 zł - wpis od skargi o wznowienie i 450 zł wpis od skargi w sprawie VI SA/Wa 940/17 oraz kwota 3600 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego w sprawie VI SA/Wa 940/17 radcy prawnego na podstawie § 2 pkt 5 w zw. z §14 ust. 1a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2018.265 t.j.).