Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SAB/Lu 22/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2021-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
658
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Inne
Skarżony organ: Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 154 § 6; art. 53 § 2b; art. 149 § 1; art. 149 § 1a; art. 149 § 2; art. 153; art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 35 § 3; art. 36 § 1; art. 37; art. 12; art. 35 § 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Hałabis (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Jerzy Drwal Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur Protokolant: Referent Agnieszka Kuna po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 16 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi K. B. na bezczynność Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] w przedmiocie przyznania świadczeń pomocy materialnej dla studentów oddala skargę.


UZASADNIENIE

Skarżąca K. B. jako studentka Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu M. C. S. w L. w roku akademickim 2015/2016 wystąpiła z wnioskiem o przyznanie jej stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości. W oparciu o przedłożone przez nią dokumenty decyzją ostateczną nr [...] [...] z dnia [...] listopada 2015 r. Wydziałowa Studencka Komisja Socjalna Wydziału Prawa i Administracji [...] przyznała jej stypendium socjalne w zwiększonej wysokości z tytułu zamieszkiwania w domu studenckim lub innym obiekcie – w wysokości [...] zł miesięcznie w okresie od października 2015 r. do czerwca 2016 r.

W 2018 r. ujawniono, że rzeczywisty dochód skarżącej był w 2015 r. większy niż ten, jaki wówczas wykazała, dlatego organ wznowił postępowanie i decyzją Wydziałowej Studenckiej Komisji Socjalnej z dnia [...] marca 2019 r., nr [...] [...] [...], uchylił decyzję własną nr [...] z dnia [...] listopada 2015 r. i przyznał skarżącej prawa do świadczeń pomocy materialnej w wysokości [...] zł miesięcznie w okresie od października 2015 r. do czerwca 2016 r.

Po rozpatrzeniu wniesionego przez stronę odwołania Odwoławcza Komisja Stypendialna Uniwersytetu M. C.-S. w L. decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. (nr [...]) utrzymała w mocy zaskarżą decyzję organu I instancji.

Na skutek wniesionej przez stronę skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 30 stycznia 2020 r., sygn. akt III SA/Lu 514/19 – uchylił decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej z dnia [...] czerwca 2019 r., a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 stycznia 2021 r., sygn. akt III OSK 2859/21 – po rozpoznaniu skargi kasacyjnej organu – oddalił tę skargę.

Rozpoznając sprawę ponownie w dniu [...] lipca 2021 r. odbyło się w formie zdalnej posiedzenie Odwoławczej Komisji Stypendialnej, która dokonała ponownej weryfikacji dokumentacji zgromadzonej w sprawie oraz wystosowała pismo, w którym zawiadomiła skarżącą o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zgormadzonym w sprawie oraz wypowiedzenia się i ustosunkowania się co do zebranych dowodów, materiałów, zawartych wniosków oraz wysuniętych żądań.

Skarżąca pismem z dnia [...] sierpnia 2021 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na bezczynność Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu M. C.-S. w L. (dalej również jako "Odwoławcza Komisja Stypendialna", "organ odwoławczy" lub "organ") w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji z dnia [...] marca 2019 r. Wydziałowej Studenckiej Komisji Socjalnej Wydziału Prawa i Administracji [...] (dalej jako "Wydziałowa Studencka Komisja Socjalna" albo "organ I instancji") nr [...] Sm [...]

We wniesionej skardze skarżąca domagała się:

1) zobowiązania organu do rozpoznania odwołania od decyzji Komisji Wydziałowej z dnia [...] marca 2019 r., o sygn. [...], w określonym terminie;

2) wymierzenia Odwoławczej Komisji Stypendialnej grzywny, o której mowa w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm. – dalej jako "p.p.s.a.") w wysokości adekwatnej do powagi sprawy;

3) stwierdzenia, że do bezczynności doszło z rażącym naruszeniem prawa;

4) zasadzenie od organu odwoławczego na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.

W uzasadnieniu skargi skarżąca opisała dotychczasowy przebieg postępowania. Jej zdaniem ponowne rozpoznanie odwołania z dnia 23 kwietnia 2019 r. od decyzji organu I instancji z dnia [...] marca 2019 r., nr [...], stosowanie do art. 35 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, z późn. zm. – dalej jako "k.p.a."), powinno zostać zakończone nie później niż do dnia 12 lutego 2021 r. Jednakże pomimo upływu tego terminu, do dnia sporządzenia skargi nie otrzymała decyzji Odwoławczej Komisji Stypendialnej rozstrzygającej w tym przedmiocie. Ponadto – zdaniem skarżącej – Odwoławcza Komisja Stypendialna, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 36 § 1 k.p.a., nie zawiadomiła jej o niezałatwieniu sprawy w terminie, nie podała przyczyn zwłoki, nie wskazała nowego terminu załatwienia sprawy oraz nie pouczyła o prawie do wniesienia ponaglenia. W tej sytuacji skarżąca pismem z dnia [...] 2021 r. złożyła ponaglenie zgodnie z art. 37 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Odwoławcza Komisja Stypendialna wniosła o jej oddalenie.

W kontekście zarzutu przewlekłego prowadzenia postępowania organ odwoławczy wyjaśnił, że skarżąca złożyła ponaglenie przewidziane w art. 37 k.p.a. datowane na dzień [...] 2021 r., które wpłynęło do organu w dniu 10 sierpnia 2021 r. Następnie nie czekając na rozstrzygnięcie ponaglenia złożyła skargę na bezczynność organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Zarzuty skarżącej organ uznał za bezpodstawne. Jego zdaniem, skarżąca pominęła, że pismem z dnia [...] 2021 r. (doręczonym jej w dniu [...] 2021 r.) zawiadomiona została o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym i przedstawienia swojego stanowiska w sprawie. W odpowiedzi przesłała do organu, w przedostatnim dniu wyznaczonego terminu, w jednej przesyłce pocztowej, zawartych na 72 stronach szereg wniosków dowodowych wraz ze stanowiskiem co do zebranego przez organ materiału dowodowego. W wyniku wniesienia tych pism konieczne stało się merytoryczne rozpatrzenie przez organ wniosków dowodowych skarżącej, co wydłuża czas prowadzenia postępowania. Okoliczności te wpływają na termin jego zakończenia i są niezależne od organu. Według organu odwoławczego, to skarżąca swoimi działaniami przedłuża prowadzone postępowanie.

Organ zwrócił też uwagę, że uwzględniając całokształt okoliczności sprawy podjął czynności zmierzające do wydania decyzji zgodnej z wytycznymi zawartymi w treści wydanych w sprawie wyroków przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oraz Naczelny Sąd Administracyjny. Starając się zbadać wszystkie okoliczności występujące w sprawach stypendialnych skarżącej organ postanowił dopuścić także zgłoszone przez nią wnioski dowodowe i zapewnił stronie czynny udział w sprawie, zaś samo postępowanie jak i czynności w nim dokonywane odpowiadają koniecznym wymogom formalnym. Ze względu na skomplikowany charakter sprawy, związanie organu oceną prawną wyrażoną przez sądy skutkującą koniecznością prowadzenia postępowania ściśle z wytycznymi wyrażonymi w wyroku, organ zmuszony byt do wnikliwego i ponownego zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym, celem przygotowania prawidłowej pod względem formalnym i merytorycznym decyzji. Organ od momentu wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku dokonał szeregu czynności, których podjęcie było konieczne ze względu na skomplikowany charakter sprawy, w szczególności aby zadośćuczynić normie wyrażonej w art. 77 § 1 k.p.a., która zobowiązuje organ administracji publicznej do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Pismem procesowym z dnia [...] 2021 r. skarżąca podtrzymała swoje stanowisko w sprawie oraz uściśliła przedmiot skargi, że domaga się uznania bezczynności organu w okresie od [...] stycznia 2021 r. do [...] lipca 2021 r. (pismo procesowe oznaczone jako "Pismo przygotowawcze" – k. 48-51 akt sądowych).

W odpowiedzi organ przesłał do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie szereg pism wyjaśniających i zawierających wnioski dowodowe, na okoliczność przyczyn niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie, z których wywodził, że działanie skarżącej ma na celu przedłużenie postępowania i utrudnienie jego przeprowadzenia. Do pism z dnia: [...] października 2021 r., [...] listopada 2021 r. oraz z [...] grudnia 2021 r. organ złączył: kopię zawiadomienia skarżącej o przeprowadzeniu dowodu z zeznań świadków i możliwości wzięcia udziału w posiedzeniu OKS dot. stypendium socjalnego przyznanego w roku akademickim 2015/2016, kopię zawiadomienia skarżącej o przeprowadzeniu dowodu z zeznań świadków i możliwości wzięcia udziału w posiedzeniu OKS, dot. stypendium socjalnego przyznanego w roku akademickim 2016/2017, kopię wezwania świadka mgr A. M., kopię wezwania świadka dr hab. A. W. (prof. [...], kopię postanowienia wydanego w przedmiocie zawiadomienia o terminie zakończenia sprawy dot. stypendium socjalnego przyznanego w zwiększonej wysokości w roku akademickim 2015/2016, kopię postanowienia wydanego w przedmiocie zawiadomienia o terminie zakończenia sprawy dot. stypendium socjalnego przyznanego w zwiększonej wysokości w roku akademickim 2016/2017, kopię postanowień z dnia [...] września 2021 r. wraz z potwierdzeniem odbioru, wydanych w przedmiocie zakreślenia terminu zakończenia sprawy oraz wyrażenia zgody na dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów wnioskowanych przez skarżącą (dot. roku akademickiego 2015/2016), kopię postanowień z dnia [...] września 2021 r. wraz z potwierdzeniem odbioru, wydanych w przedmiocie zakreślenia terminu zakończenia sprawy oraz wyrażenia zgody na dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów wnioskowanych przez skarżącą (dot. roku akademickiego 2016/2017), kopię pisma wystosowanego do Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie z dnia [...] 2021 r., kopię protokołu rozprawy Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie, zawiadomienie o przeprowadzeniu dowodu z zeznań świadków (dot. roku akademickiego 2015/2016), zawiadomienie o przeprowadzeniu dowodu z zeznań świadków (dot. roku akademickiego 2016/2017), kopię postanowienia z dnia [...] października 2021 r. zakreślającego termin zakończenia sprawy wraz z potwierdzeniem odbioru (dot. roku akademickiego 2015/2016), kopię postanowienia z dnia [...] października 2021 r. zakreślającego termin zakończenia sprawy wraz z potwierdzeniem odbioru (dot. roku akademickiego 2016/2017), kopię faxu, który wpłynął do organu w dniu [...] listopada 2021 r., kopię zawiadomienia o wyznaczeniu terminu posiedzenia na dzień [...] grudnia 2021 r., w trakcie którego przeprowadzony zostanie dowód z zeznań świadków (dot. roku akademickiego 2015/2016), kopię zawiadomienia o wyznaczeniu terminu posiedzenia na dzień [...] grudnia 2021 r., w trakcie którego przeprowadzony zostanie dowód z zeznań świadków (dot. roku akademickiego 2016/2017), kopię postanowienia z dnia [...] listopada 2021 r., wydanego w przedmiocie zakreślenia terminu zakończenia sprawy (dot. roku akademickiego 2015/2016), kopię postanowienia z dnia [...] listopada 2021 r. wydanego w przedmiocie zakreślenia terminu zakończenia sprawy (dot. roku akademickiego 2016/2017), odpis pisma informacyjnego dla skarżącej, kopię pisma strony z dnia [...] października 2021 r., wysłanego faxem, kopię postanowienia z dnia 9 listopada 2021 r. wydanego w przedmiocie zakreślenia przewidywalnego terminu zakończenia sprawy dotyczącej przyznania na Uniwersytecie M. C.-S. w L. skarżącej stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości w roku akademickim 2015/2016, kopię postanowienia z dnia [...] listopada 2021 r. wydanego w przedmiocie zakreślenia przewidywalnego terminu zakończenia sprawy dotyczącej przyznania na Uniwersytecie M. C.-S. w L. skarżącej stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości w roku akademickim 2016/2017, kopię zawiadomienia z dnia 9 listopada 2021 r., które strona odebrała w dniu [...] listopada 2021 r. (dot. stypendium socjalnego wypłaconego w roku akademickim 2015/2016 (w treści którego poprawnie wskazano piętro XV, na którym usytuowana jest sala Senatu [...], kopię zawiadomienia z dnia [...] listopada 2021 r., które strona odebrała w dniu [...] listopada 2021 r. (dot. stypendium socjalnego wypłaconego w roku akademickim 2016/2017 (w treści którego poprawnie wskazano piętro XV, na którym usytuowana jest sala Senatu [...], kopię pisma pełnomocnika strony z dnia [...] listopada 2021 r., wysłanego dopiero w dniu [...] listopada 2021 r., które wpłynęło na organu w dniu [...] grudnia 2021 r. wraz z pełnomocnictwem oraz wydrukiem z usługi Poczty Polskiej "Śledzenie przesyłek", kopię zawiadomienia z dnia 7 października 2021 r. dot. roku akademickiego 2015/2016 (w treści którego omyłkowo wskazano XXV, nie zaś XV piętro, na którym usytuowana jest sala Senatu [...], kopię zawiadomienia z dnia [...] października 2021 r. dot. roku akademickiego 2016/2017 (w treści, którego omyłkowo wskazano XXV, nie zaś XV piętro, na którym usytuowana jest sala Senatu [...], kopię postanowienia z dnia [...] grudnia 2021 r. o odmowie sporządzenia oraz doręczenia odpisu akt postępowania dotyczącego przyznania na Uniwersytecie M. C.-S. w L. skarżącej stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości w roku akademickim 2015/2016, postanowienia z dnia [...] grudnia 2021 r. o odmowie sporządzenia oraz doręczenia odpisu akt postępowania dotyczącego przyznania skarżącej stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości w roku akademickim 2016/2017, kopię postanowienia z dnia [...] 2021 r. wydanego w przedmiocie zakreślenia przewidywalnego terminu zakończenia sprawy dotyczącej przyznania skarżącej stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości w roku akademickim 2015/2016, kopię postanowienia z dnia [...] 2021 r. wydanego w przedmiocie zakreślenia przewidywalnego terminu zakończenia sprawy dotyczącej przyznania skarżącej stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości w roku akademickim 2016/2017, kopię zawiadomienia o wyznaczeniu rozprawy administracyjnej z dnia [...] 2021 r. dot. stypendium socjalnego wypłaconego w roku akademickim 2015/2016 oraz 2016/2017.

W kontekście takich wyjaśnień organ zakwestionował, by dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, dlatego nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2021 r. poz. 137), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm. – dalej jako p.p.s.a.), kontrola ta obejmuje również bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 to jest mających za przedmiot w szczególności decyzje administracyjne, postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, a także inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Tym samym zaskarżalna do sądu opieszałość organu administracji w procedowaniu może przybrać dwie postaci, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Jest to samoistny warunek dopuszczalności skargi i strona nie musi oczekiwać na jego rozpatrzenie. W okolicznościach niniejszej sprawy warunek ten został spełniony. Ponaglenie do Odwoławczej Komisji Stypendialnej datowane na dzień [...] 2021 r. nadane zostało w placówce pocztowej w dniu [...] sierpnia 2021 r., a do organu wpłynęło w dniu [...] sierpnia 2021 r. Natomiast skarga skierowana do sądu nadana została w placówce pocztowej w dniu [...] sierpnia 2021 r. i wpłynęła do organu w dniu [...] sierpnia 2021 r.

Wymaga zwrócenia uwagi, że celem sądowej kontroli w niniejszym postępowaniu, w kontekście zarzutów sformułowanych w skardze i przedstawionych przez skarżącą faktów oraz okoliczności dotyczących rozpatrzenia jej odwołania od decyzji Wydziałowej Studenckiej Komisji Socjalnej z dnia 25 marca 2019 r. było dokonanie oceny, czy w sprawie wystąpiła w ogóle bezczynność organu, a jeżeli tak, rozważenie czy istnieją podstawy do wydania rozstrzygnięć na podstawie art. 149 p.p.s.a.

Stosowanie do art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może również orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

Trzeba mieć na względzie, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zasada szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.). Zasada ta jest równocześnie jedną z gwarancji realizacji zasady zaufania do działań organów administracji publicznej (art. 8 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP) oraz elementem prawa do dobrej administracji. Jej konsekwencją jest przy tym reguła, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawę bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 k.p.a.). Dlatego załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 2320), okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 k.p.a.).

Naruszenie powyższych reguł może w okolicznościach danej sprawy stanowić o bezczynności organu lub przewlekłym prowadzeniu postępowania.

Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w określonym w prawie terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności. Celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności, jednakże bez przesądzenia o treści czy skutkach tych działań.

Otóż stwierdzić należy, że wniesiona w tej sprawie skarga na bezczynność Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] w L. w sprawie rozpoznania odwołania strony od decyzji z dnia [...] marca 2019 r. Wydziałowej Studenckiej Komisji Socjalnej Wydziału Prawa i Administracji [...] w L. nr [...] – w okolicznościach tej sprawy – nie zasługuje na uwzględnienie.

Wymaga zwrócenia uwagi, że sama okoliczność, iż po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2021 r., sygn. akt III OSK 2859/21, organ odwoławczy dopiero pismem z dnia [...] 2021 r. skierował do skarżącej zawiadomienie o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym, nie jest jeszcze równoznaczne z naruszeniem przez organ zasady szybkości postępowania oraz niedopełnieniem ciążących na nim obowiązków sprawnego prowadzenia postępowania dowodowego i wyjaśniającego, czy uporczywego niepodejmowania przez organ koniecznych czynności procesowych. Szybkość postępowania nie może bowiem odbyć się kosztem wszechstronnego i kompleksowego wyjaśnienia prawnie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych. Przekroczenie terminu samo w sobie jeszcze nie uprawnia do tezy o bezczynności organu, gdyż muszą mu towarzyszyć dodatkowe okoliczności wskazujące na naruszenie obowiązku podejmowania przez organ tych czynności, do których jest w konkretnej sprawie bezwzględnie zobowiązany. Tymczasem w tej sprawie organowi nie można zarzucić bezczynności, pomimo rzeczywiście upływu stosunkowo długiego czasu od dnia wydania wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny do dnia podjęcia pierwszej czynności przy ponownym rozpoznaniu sprawy (zawiadomienia skarżącej o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym sprawy). Przede wszystkim nie można w szczególności w okolicznościach tej sprawy skutecznie zarzucić organowi ani braku staranności w prowadzeniu postępowania, ani lekceważenia obowiązków przez organ, ani też celowego niepodejmowaniu wymaganych czynności.

Przypomnieć należy, że rozpoznawana sprawa dotyczy wznowionego postępowania w sprawie przyznanego skarżącej stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości w roku akademickim 2015/2016. Wznowione postępowanie zostało poddane kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, m.in. w zakresie przyjętego sposobu ustalenia dochodu rodziny skarżącej. Sąd wyrokiem z dnia 30 stycznia 2020 r., sygn. akt III SA/Lu 514/19 – uchylił decyzję organu odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję nr [...] Wydziałowej Studenckiej Komisji Socjalnej [...] w L. z dnia [...] marca 2019 r. Wniesiona przez organ skarga kasacyjna została natomiast oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 stycznia 2021 r., sygn. akt III OSK 2859/21.

Wskazać w tym miejscu należy, że organ odwoławczy rozpoznając sprawę ponownie, na podstawie art. 153 p.p.s.a. jest związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w zapadłych uprzednio w niniejszej sprawie wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przepis art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane.

W wyroku z dnia 30 stycznia 2020 r., sygn. akt III SA/Lu 514/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zobowiązał organ odwoławczy do wzięcia pod uwagę wskazanego przez Sąd stanowiska prawnego i przeprowadzenia w sposób dokładny i rzetelny analizy materiału dowodowego, poczynienia szczegółowego ustalenia okoliczności faktycznych sprawy i dokonania ich oceny prawnej w świetle obowiązujących przepisów prawa, a także rozważenia zarzutów podniesionych przez skarżącą, a następnie zawarcie wszystkich wymienionych elementów w uzasadnieniu decyzji, które powinno odpowiadać normie art. 107 § 3 k.p.a., dając jasny obraz motywów rozstrzygnięcia, którymi kierował się organ rozstrzygając sprawę wydaną decyzją. Organ przed wydaniem decyzji miał również zrealizować powinność wynikającą z art. 10 § 1 k.p.a.

Zauważyć należy, że terminy zakończenia postępowania administracyjnego wskazane w art. 35 § 3 k.p.a. mają charakter instrukcyjny i dotyczą ogólnego postępowania administracyjnego. Rozpoznawana sprawa dotyczy zaś postępowania nadzwyczajnego, wznowionego postępowania w sprawie przyznanego skarżącej stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości. Jest to jeden z trybów nadzwyczajnych, który ma swoją specyfikę i jest trybem odrębnym od głównego postępowania administracyjnego. Z tego względu organu nie wiążą w sposób ścisły zasady właściwe dla ogólnego postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie wielowątkowy charakter sprawy (m.in. z uwagi na wielokrotne jej rozpoznanie przez sądy administracyjne i związane z tym obowiązki organu wynikające z art. 153 p.p.s.a., zbieg ze sprawą toczącą się wobec skarżącej w postępowaniu karnym, konieczność rozważenia poglądów judykatury i doktryny oraz antagonistycznych poglądów w nich przedstawionych, w tym dotyczących prawidłowości ustalenia, czy skarżącej przysługiwało stypendium socjalne i w jakiej wysokości) oraz stopień jej skomplikowania przemawiały za uznaniem, że organowi nie można skutecznie zarzucić przekroczenia ogólnych terminów zakończenia wznowieniowego postępowania administracyjnego.

Z uwagi na związanie organu oceną sądów administracyjnych, faktem, że sprawa w przedmiocie stypendium socjalnego jest przedmiotem postępowania w trybie nadzwyczajnym, tzn. w postępowaniu wznowieniowym, natomiast samo przyznanie stypendium socjalnego skarżącej nastąpiło w latach 2015-2016, sprawa ta – ma w ocenie Sądu – rzeczywiście charakter złożony i wielowątkowy oraz ze względu na wzmożoną aktywność dowodową skarżącej wymaga podejmowania przez organ wielu czynności procesowych. Okoliczności tej konkretnej sprawy są na tyle złożone, że dotyczą w szczególności zbadania prawidłowości sposobu ustalenia dochodu na osobę w rodzinie skarżącej, który miał bezpośredni wpływ na prawidłową wysokość przyznanego skarżącej stypendium socjalnego. Zadaniem organu było więc, zgodnie z wytycznymi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy i wszystkich okoliczności faktycznych, które miały znaczenie dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy. Na rozpoznanie tej sprawy przez organ miała też wpływ postawa skarżącej, która przejawiła nadprzeciętną aktywność w sprawie, ale dopiero wówczas, gdy powzięła wiadomość, że organ odwoławczy zmierza ku wydaniu decyzji w sprawie i wniosła szereg licznych wniosków dowodowych dopiero po otrzymaniu zawiadomienia o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym z dnia [...] 2021 r.

Ponadto jak wynika z akt sądowych w prowadzonym uprzednio postępowaniu, które podlegało kontroli sądów obu instancji, akta administracyjne sprawy po jej rozpoznaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 stycznia 2021 r., zostały zwrócone organowi dopiero w dniu 2 kwietnia 2021 r. Do tego czasu nie można więc zarzucić organowi odwoławczemu jakiejkolwiek bezczynności. W orzecznictwie przyjmuje się bowiem m.in., że termin do rozpatrzenia odwołania rozpoczyna bieg od dnia otrzymania przez organ II instancji odwołania wraz z aktami administracyjnymi (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 111/11). Z judykatury sądów administracyjnych generalnie wynika, że opóźnienie w zakończeniu postępowania podlegającego kontroli sądowej, które jest spowodowane czasem spoczywania sprawy wynikającym z faktu oczekiwania na akta sprawy przez organ właściwy do jej rozstrzygnięcia, jest – co do zasady – przyczyną od organu niezależną. Z tego względu w okolicznościach faktycznych tej sprawy należało przyjąć, że wobec fizycznego braku akt administracyjnych, organ nie mógł realnie podjąć jakichkolwiek czynności w sprawie co najmniej w okresie do dnia 2 kwietnia 2021 r.

Jeżeli chodzi o dalszy okres zarzuconej w skardze organowi bezczynności (od dnia [...] kwietnia 2021 r. do dnia [...] 2021 r.), to trzeba zwrócić uwagę na dwa czynniki, które wykluczały uznanie dopuszczenia się bezczynności w tej sprawie przez Odwoławczą Komisję Stypendialną [...] w L.. Pierwszym z tych czynników jest charakter prawny tego organu, a drugim okres w jakim bezczynność została mu zarzucona (panującą obecnie w Polsce pandemię SARS-CoV-2).

Otóż, w sprawie niniejszej nie mamy do czynienia z organem administracji w klasycznym rozumieniu. Jak wynika z Regulaminu Świadczeń Dla Studentów Uniwersytetu M. C.-S. w L., będącego załącznikiem do Zarządzenia Rektora [...] nr [...], Odwoławcza Komisja Stypendialna (OKS) jest organem kolegialnym składającym się z prorektora właściwego do spraw studenckich – jako przewodniczącego, przewodniczącego właściwego organu Samorządu Studentów, przedstawiciela właściwego organu Samorządu Doktorantów, przedstawicieli studentów do zespołu stypendialnego OKS właściwego dla studentów, przedstawicieli doktorantów do zespołu stypendialnego OKS dla doktorantów, pracownika lub pracowników wskazanych przez przełożonego centralnej jednostki organizacyjnej właściwej do spraw obsługi stypendiów lub działu organizacyjno-prawnego. Natomiast obsługę OKS zapewnia jednostka organizacyjna [...] właściwa do spraw obsługi stypendiów. Rektor jest zobowiązany do zapewnienia Odwoławczej Komisji Stypendialnej odpowiednich warunków pracy (§ 8 pkt 17 i 18 Regulaminu). Odwoławcza Komisja Stypendialna obraduje na posiedzeniach w składach zespołów OKS (§ 8 pkt 4 Regulaminu). Dodatkowo jak wynika z protokołu posiedzenia Odwoławczej Komisji Stypendialnej z dnia [...] 2021 r., z uwagi na trwającą pandemię SARS-CoV-2, obradowała ona w tamtym okresie w trybie zdalnym, a z urzędu jest wiadomym, że był to okres wygasającej trzeciej fali tej pandemii.

W takich okolicznościach faktycznych, dokonując oceny bezczynności organu, nie można było wskazanych czynników pominąć. Dlatego okres pomiędzy zwrotem akt administracyjnych organowi przez sąd, co miało miejsce w dniu [...] kwietnia 2021 r. a posiedzeniem Odwoławczej Komisji Stypendialnej w przedmiocie odwołania skarżącej, co miało miejsce w dniu [...] 2021 r., biorąc pod uwagę zakres koniecznych do wykonania czynności oraz powszechnie znane trudności w organizacji pracy zdalnej różnych organów związane z pandemią, nie jest nadmierny dla prawidłowego rozpoznania tej sprawy, który istotnie odbiegałby od czasu rozpoznania innych podobnych spraw, przy wzięciu pod uwagę tego rodzaju obiektywnych ograniczeń przy dokonywaniu przez organy obligatoryjnych czynności. Złożony charakter tej konkretnej sprawy znajduje też potwierdzenie w tym, że na tle przyznanego skarżącej stypendium, którego wysokość wyniku postępowania wznowieniowego została obniżona, toczy się przed Sądem Rejonowym Lublin-Zachód Lublinie (w sprawie sygn. akt IX K 1187/20) postępowanie karne, w którym skarżąca ma status oskarżonej.

W efekcie – w ocenie Sądu – należało uznać, że działania Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] w L. znajdują pełne uzasadnienie w świetle obowiązujących przepisów prawa oraz okolicznościach sprawy, a termin ich podejmowania nie pozwalał na przypisanie organowi bezczynności. Nie można było w szczególności stwierdzić, by organ odwoławczy nie podejmował żadnych czynności w sprawie w okresie od [...] stycznia 2021 r. do [...] lipca 2021 r. pomimo, że nie znajdują one odzwierciedlenia w aktach sprawy. Samo wystosowanie w tym okresie do skarżącej zawiadomienia o możliwości zapoznania się przez nią z aktami sprawy wskazywało, że organ zmierza do wydania merytorycznej decyzji w sprawie, a późniejsze działania skarżącej (oczywiście zgodne z prawem, ale nakładające na organ znaczne obowiązki w postępowaniu dowodowym), uniemożliwiły zakończenie postępowania na najbliższym posiedzeniu Odwoławczej Komisji Stypendialnej, którego zwołanie ograniczał okres pandemii SARS-CoV-2.

Powyższe okoliczności wyłączały tym samym uznanie, że postawa organu spowodowała bezczynność w rozpoznaniu sprawy, albo by organ wykazywał złą wolę w załatwieniu sprawy, czy też celowo unikał podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie. Skarżąca zdaje się nie dostrzegać tego, iż podejmowane w sprawie czynności były determinowane okolicznościami tej sprawy i bezwzględną koniecznością wykonania wytycznych sądów administracyjnych, a także specyfiką pracy tego rodzaju organu w czasie istotnych ograniczeń wynikających z pandemii SARS-CoV-2.

Należy również zauważyć, że pismem z dnia [...] 2021 r. skarżąca uściśliła skargę i zarzut bezczynności, domagając się uznania bezczynności organu w okresie od dnia [...] stycznia 2021 r. do dnia [...] lipca 2021 r. Z tego powodu dowody w postaci dokumentów przedłożonych przez organ, na okoliczność przyczyn niezakończenia postępowania zawarte w pismach przesłanych do Sądu z dnia: [...] r., nie miały istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy i oceny w przedmiocie zaistnienia bezczynności we wskazanym okresie, ponieważ dotyczą one prowadzenia przez organ postępowania i podejmowanych czynności już po dniu 30 lipca 2021 r., który to okres nie był przedmiotem oceny Sądu odnośnie do tego, czy w tym czasie organ odwoławczy pozostawał w bezczynności.

Reasumując dotychczasowe rozważania należało stwierdzić, że bezczynność organu w tej sprawie we wskazanym przez skarżącą okresie nie miała miejsca, co uzasadniało uznaniem skargi za bezzasadną i jej oddalenie w całości.

Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – orzekł, jak w sentencji wyroku.