Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA 4574/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędziowie NSA Krystyna Borkowska, As. WSA Bogusław Cieśla (spr.), Protokolant Aldona Kieler-Kowalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2004 r. przy udziale - sprawy ze skargi H. W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2002 r. znak. [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ja decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2002 r. II. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. III. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz H. W. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta S. decyzją z dnia [...] lutego 2002 r. zatwierdził projekt budowlany i udzielił M. U. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego z przebudową poddasza na cele mieszkalne na działce nr ew. [...] przy ulicy [...] w S. Decyzja ta nie była doręczona H. W. właścicielce nieruchomości stanowiącej działkę ew. nr [...] położoną za drogą dojazdową nr ew. [...], która bezpośrednio graniczy z terenem inwestycji.

Pozwolenie na budowę poprzedzone było wydaniem decyzji z dnia [...] listopada 2001 r. o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.

H. W. pismem z dnia 15 maja 2002 r. nazwanym odwołaniem wniosła o stwierdzenie nieważności wyżej wymienionej decyzji pozwalającej na budowę oraz poprzedzającej ją decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.

Zarzuciła ,że decyzje te zostały wydane mimo toczącego się postępowania o ustalenie przebiegu granicy między działką nr [...] a innymi w tym działką nr ew. [...]. Nadto podnosiła, że pominięto ją w toku postępowania administracyjnego w przedmiocie wydania tych decyzji, mimo że jej interes prawny wynikał z faktu bycia właścicielką sąsiadującej przez drogę działki nr [...]. Wskazała, że stan budynek istniejący wcześniej na nieruchomości został w całości rozebrany a nowy pobudowany został z przekroczeniem granicy nieruchomości inwestorki. W ten sposób zawęziła drogę dojazdową nr ew. [...]. Nadto, że inwestycja utrudni dojazd do innych nieruchomości oraz wpłynie niekorzystnie na sposób użytkowania jej działki.

W sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o warunkach zabudowy wniosek został skierowany do rozpatrzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze.

Wojewoda [...] w dniu 12 czerwca 2002 r. wszczął postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności, a następnie decyzją z dnia [...] lipca 2002 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, 157 § 1 i 158 § 1 kpa odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] lutego 2002 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę dla inwestora M. U. Organ uznał bowiem, że

* inwestorka przedstawiła dowód dysponowania nieruchomością na cele budowlane gdyż właściciele działki nr [...] tj. K. U. i Z. U. złożyli stosowne oświadczenia w dniu 6.12.2001 r.

* postępowanie rozgraniczeniowe dotyczące działki [...] nie jest związane z działką H. W. [...]

* działka nr [...] stanowiąca drogę dojazdową oddzielająca teren inwestycji od działki H. W. jest zgodnie z wypisem z rejestru gruntów własnością Skarbu Państwa

* inwestorka spełniła wymagania z art. 32 ust. 4 i art. 35 ust. 1 i 2 prawa budowlanego: przedstawiła bowiem prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, złożyła wniosek o wydanie pozwolenia w okresie ważności decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu a zatwierdzony projekt uwzględnia wymagania tej decyzji

* usytuowanie budynku jest zgodne z warunkami technicznymi jakimi powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie - ściana budynku po przebudowie zwrócona ku granicy działki nr [...] ( droga) nie posiada otworów

* maksymalna wysokość budynku 7,53 m ( w kalenicy oddalonej od granicy działek o ok. 3,5 m ) i odległość budynku od granicy wnioskodawczyni 3 m. dowodzą o minimalnym wpływie inwestycji na działkę H. W.

Wojewoda uznał, że gdyby w postępowaniu cywilnym o rozgraniczenie sąd zabezpieczył powództwo poprzez zakaz zabudowy czy rozbudowy bądź gdyby wpisano do księgi wieczystej ostrzeżenie o toczącym się postępowaniu to mogłoby to być przesłanką do zanegowania prawa inwestorki do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Odwołanie od tej decyzji złożyła H. W. W uzasadnieniu odwołania podniosła, że posiada przymiot strony bowiem nie jest prawdą, że działka [...] stanowiąca drogę jest własnością Skarbu Państwa .Wskazywała, że toczy się postępowanie w przedmiocie zasiedzenia tej drogi przez Skarb Państwa. Podniosła, że cała budowla a zwłaszcza schody zostały przesunięte w stronę dojazdu. Zawężono w ten sposób dojazd co powoduje niszczenie działki wnioskodawczyni. Takie usytuowanie budynku w ocenie H. W. narusza jej interesy.

Po rozpatrzeniu odwołania Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] października2002 r. znak [...] utrzymał decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności w mocy.

W uzasadnieniu podniósł ,że skarżąca nie posiada przymiotu strony , gdyż z wypisu z rejestru gruntów wynika , że działkę nr [...] obejmującą zamierzenie inwestycyjne od działki skarżącej nr [...], oddziela działka nr [...] stanowiącą drogę należącą do Skarbu Państwa i będącą w zarządzie Urzędu Miasta w S.

Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożyła H. W.

W uzasadnieniu argumentowała, że jest stroną postępowania administracyjnego w zakresie pozwolenia na budowę gdyż działka nr [...] stanowiąca drogę nie jest własnością Skarbu Państwa - toczy się bowiem postępowanie o stwierdzenie zasiedzenia tej drogi przez Skarb Państwa w którym skarżąca jest uczestniczką (twierdzi, że działka ta jest w części jej własnością). Podtrzymała zarzut złego ( zbyt bliskiego w stosunku do jej nieruchomości) usytuowania budynku i negatywnego oddziaływani takiej lokalizacji na jej nieruchomość.

Poza tym powołała się na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2002 r. o wstrzymaniu wykonania decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] lutego 2002 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę. Ze wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wynikają jej zdaniem przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji pozwalającej na budowę.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację o braku po stronie H. W. przymiotu strony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Skarga została uwzględniona ale z innych przyczyn niż te które były podniesione w jej uzasadnieniu. Sąd rozpoznając sprawę stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 , poz. 1270) nie był związany zarzutami skargi ani powołaną podstawą prawną.

Zauważyć należy, że organ II instancji utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...], przy czym u podstaw jego rozstrzygnięcia legło ustalenie , że H. W. nie ma przymiotu strony. Tymczasem z decyzji organu I instancji wynikało, że organ ten nie kwestionował prawa H. W. do wniesienia o stwierdzenie nieważności decyzji pozwalającej na budowę a jedynie podważył zasadność jej zarzutów co do istnienia wad decyzji mogących skutkować jej nieważnością.

Zatem argumentacja rozstrzygnięć organów obu instancji była zasadniczo odmienna, przy czym jednym z argumentów którym posłużył się Wojewoda [...] przy odmowie stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji była okoliczność iż działka skarżącej oddzielona jest od terenu inwestycji drogą należącą do Skarbu Państwa. Tym samym zauważał brak interesu prawnego po stronie H. W. do wzruszenia kwestionowanej decyzji.

Gdyby zatem uznać za prawidłową argumentację Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego zawartą w zaskarżonej decyzji, to rozstrzygnięcie w sprawy powinno nastąpić wcześniej w oparciu o art. 15 7 § 3 kpa.

Nie bez znaczenia dla oceny przedmiotowej skargi jest również ta okoliczność, że w podobnym stanie faktycznym organ I instancji rozpoznając inne wnioski H. W. o stwierdzenie nieważności decyzji pozwalających na budowę wydanych dla małżonków S. oraz dla małżonków J. odmówił wszczęcia postępowania nieważnościowego.

Stosownie do postanowień zawartych w art. 157 § 3 kpa wszczęcie tego postępowania wymaga uprzedniej kontroli ze strony organu administracji, czy zachodzą przesłanki formalnoprawne, warunkujące jego dopuszczalność. Na podstawie tego przepisu organ orzeka o niedopuszczalności wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych.

Postępowanie wyjaśniające poprzedzające odmowę wszczęcia powinno dotyczyć jedynie kwestii formalnych, np. czy żądanie zostało wniesione przez legitymowany podmiot. Nie może natomiast dotyczyć ustalenia czy przyczyny nieważności decyzji rzeczywiście miały miejsce. To może być wyjaśnione dopiero po wszczęciu postępowania w sprawie nieważności decyzji.

Dlatego w ocenie Sądu Wojewoda [...] w pierwszym rzędzie powinien rozważyć, czy żądanie wszczęcia postępowania było zgłoszone przez podmiot legitymowany, mający interes prawny. W razie jego braku winien wydać decyzję o odmowie wszczęcia postępowania. W przypadku ustalenia, że żądanie złożył podmiot uprawniony, orzeczenie powinno zapaść po szczegółowym rozpatrzeniu sprawy.

Skoro decyzja organu I instancji została wydana bez dokładnego wyjaśnienia podstawowej dla sprawy kwestii istnienia legitymacji do wniesienia o stwierdzenie nieważności to tym samym nie mogła ostać się utrzymująca ją w mocy decyzja organu odwoławczego albowiem obie naruszały przepis art. 7 i 77 § 1 kpa co miało wpływ na sposób rozstrzygnięcia sprawy.

Ujawnione naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy spowodowało uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)

Ponadto na podstawie art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w pkt. II i III wyroku.