Postanowienie WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 1253/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2015-03-30 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 § 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. spółki z o.o. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. spółki z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za kwiecień 2012 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Wnioskiem zawartym w skardze skarżąca Spółka zwróciła się o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Oświadczyła, że na dzień złożenia skargi nie jest w stanie funkcjonować, gdyż wszystkie jej rachunki bankowe zostały skutecznie zablokowane, a znajdujące się na nich zasoby zostały przejęte przez organ egzekucyjny. Tym samym została pozbawiona środków umożliwiających dalsze prowadzenie działalności gospodarczej i nie stać jej nawet na uiszczenie opłat sądowych. Wskazała także, że kapitał zakładowy Spółki wynosi [...] zł, wartość środków trwałych [...] zł; strata z działalności gospodarczej za 2013 r. [...] zł, a stan rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku jest ujemny. Spółka informowała również, że zarówno nieruchomości, jak i samochód, należące do Spółki, zostały zajęte w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Dodatkowo przedłożyła: wyciąg z rachunków bankowych, kserokopie deklaracji na podatek dochodowy od osób prawnych za rok 2012 i 2013, kserokopie deklaracji na podatek od towarów i usług za okres lipiec – listopad 2014 r., raporty kasowe za okres wrzesień – listopad 2014 r., sprawozdanie finansowe za 2013 r. oraz zaświadczenie z banku o zajęciu egzekucyjnym (dokumenty dołączone do akt sprawy sygn. akt I SA/Lu 1269/14).

Postanowieniem z dnia 11 lutego 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W sprzeciwie od powyższego postanowienia Spółka podkreślała brak środków na pokrycie kosztów sądowych – wpisów od 26 skarg w łącznej wysokości [...] zł, ponieważ na skutek egzekucji utraciła płynność finansową. Odnosząc się do argumentacji zawartej w skarżonym postanowieniu, dotyczącej powinności gromadzenia środków finansowych na koszty postępowań sądowych, odpowiadała, że nie mogła przewidzieć, iż organ podatkowy wyda krzywdzące rozstrzygnięcia. Jej zdaniem, jedynym założeniem w sprawie i w całym porządku prawnym powinna być racjonalność organów i ich działanie zgodne z prawem, które nie wymaga opłat od stron niedysponujących wystarczającymi środkami finansowymi. Spółka chce kontynuować prowadzenie działalności gospodarczej, czemu zagrażają rozstrzygnięcia organów. Wszelkie jej nadwyżki finansowe zostały zajęte w toku zabezpieczeń i egzekucji prowadzonej przez organy. Dlatego, nawet gdyby Spółka faktycznie prowadziła działalność gospodarczą, nie mogłaby uiścić kosztów sądowych. Egzekucja wobec Spółki doprowadziła do utraty koncesji na prowadzenie handlu paliwami ("z uwagi na upływ czasu jej ważności i brak możliwości odnowienia"), a w konsekwencji uniemożliwiła prowadzenie działalności gospodarczej w tym zakresie.

Zatem odmowa przyznania Spółce prawa pomocy doprowadzi do naruszenia art. 45 Konstytucji RP i spowoduje nieodwracalne skutki w postaci konieczności zakończenia działalności gospodarczej. Jednocześnie Spółka złożyła kserokopię decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z dnia [...] r, zgodnie z którą udzielono jej koncesji na obrót paliwami ciekłymi na okres od dnia [...] do [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.2012.270 ze zm. dalej: - "ppsa"), w razie wniesienia sprzeciwu, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc. Stosownie natomiast do treści art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ppsa, prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, może być przyznane, jeśli osoba prawna, a także inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Zauważyć należy, co już wielokrotnie podnoszono w orzecznictwie sądowym, że celem instytucji prawa pomocy, która w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym - w tym również osobom prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym - znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Poza tego rodzaju szczególnymi przypadkami, strony postępowania sądowego mają obowiązek ponosić koszty sądowe, o czym stanowi art. 199 ppsa.

Z powyższych unormowań wynika także, że to strona ma przekonać sąd, iż znajduje się w wyżej opisanej szczególnej sytuacji, która obiektywnie uniemożliwia jej poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Oceniając wniosek skarżącej Spółki w aspekcie powyższych kryteriów, należy dojść do wniosku, że nie zasługuje on na uwzględnienie. W świetle twierdzeń skarżącej Spółki i przedłożonych przez nią dokumentów nie sposób przyjąć, iż Spółka nie jest w stanie pozyskać środków pozwalających na sfinansowanie powstałych w niniejszej sprawie kosztów sądowych.

Z akt sprawy wynika bowiem, że Spółka od 1992 r. prowadzi działalność gospodarczą. W dniu [...] została zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym i od tego roku przedmiotem jej działalności jest także sprzedaż paliw do pojazdów samochodowych, prowadzona w oparciu o uzyskaną w dniu [...] koncesję, udzieloną na okres od dnia [...] do [...] Z przedstawionych dokumentów wynika też, że na dzień 31 grudnia 2013 r. Spółka posiadała kapitał zakładowy w kwocie [...] zł oraz aktywa trwałe o wartości [...] zł, w skład których wchodzą m. in. środki trwałe o wartości [...] zł oraz środki trwałe w budowie o wartości [...] zł. Spółka posiada również aktywa obrotowe o wartości [...] zł, w tym towary – [...] zł oraz należności krótkoterminowe – [...] zł. Przychód spółki za 2013 r. wyniósł [...] zł. Spółka prowadzi działalność gospodarczą, która przynosi regularne przychody. W myśl sprawozdania finansowego za 2013 r., strata poniesiona za ten rok zostanie pokryta z kapitału zapasowego Spółki i nie planuje się w latach następnych zaniechania prowadzenia działalności. Z kolei, jak wynika z przedstawionej informacji z KRS z dnia 13 listopada 2014 r., wobec Spółki nie było prowadzone postępowanie upadłościowe, układowe czy likwidacyjne, natomiast koncesję na obrót paliwami ciekłymi utraciła już z dniem [...]. Kserokopie deklaracji na podatek od towarów i usług za okresy rozliczeniowe: lipiec – listopad 2014 r. pozwalają stwierdzić, że także po wygaśnięciu ww. koncesji Spółka nadal uzyskiwała obrót, zatem prowadzi działalność gospodarczą, tyle że w innym obszarze, co też sama potwierdza w sprzeciwie.

Powyższe okoliczności przeczą twierdzeniom Spółki o konieczności zaprzestania działalności gospodarczej z powodu egzekucji należności, wynikających z kwestionowanych decyzji. Spółka wykazuje brak środków finansowych na rachunkach bankowych, co jednak samo nie wystarczy do uwzględnienia jej wniosku o przyznanie prawa pomocy. Spółka pomija przy tym, że dysponowała przychodem, pozwalającym pokryć koszty sądowe - aktualnie wpis od skargi - jednak rozporządziła nim bez uwzględnienia takiej perspektywy, że prowadzone postępowania podatkowe mogą zakończyć się dla niej niekorzystnie i wówczas domaganie się przeprowadzenia sądowej kontroli legalności kwestionowanych decyzji będzie się wiązało nieodłącznie z obowiązkiem ponoszenia kosztów sądowych, co wynika wprost z treści art. 199 ppsa.

Wymaga podkreślenia, że koszty prowadzenia działalności gospodarczej nie korzystają z pierwszeństwa przed obowiązkiem ponoszenia kosztów sądowych czy szerzej należności publicznoprawnych. Każdy przedsiębiorca ma obowiązek uwzględnić w swoich finansowych zamierzeniach, zwłaszcza kiedy już toczy się postępowanie podatkowe, konieczność ponoszenia kosztów sądowych w związku ze sporami, wynikającymi na tle prowadzonej działalności gospodarczej. Jeśli tego obowiązku przedsiębiorca nie respektuje, to nie może następnie oczekiwać uprzywilejowanego traktowania i zwolnienia go od kosztów sądowych. Przy takiej postawie skarżącej Spółki przyznanie jej wnioskowanego prawa pomocy byłoby nieuprawnionym przerzuceniem omawianego fiskalnego obowiązku na współobywateli, na innych podatników. Nie można też nie zauważyć, że Spółka nadal jest przedsiębiorcą, a więc jej aktywność - z istoty działalności gospodarczej - jest ukierunkowana na osiągnięcie zysku. Wobec tego Spółka ma obowiązek podejmować wszelkie dostępne działania w obrocie gospodarczym dla osiągnięcia zysku, a jeśli takich nie podejmuje czy decyduje o ich ograniczeniu, to nie może następnie domagać się uprzywilejowanego traktowania i przyznania prawa pomocy. Trzeba też dostrzegać i ten aspekt sprawy, że świadome ograniczanie działalności gospodarczej, bez obiektywnego uzasadnienia, co do zasady, niesie realne niebezpieczeństwo bezskuteczności egzekucji.

Należy też zaakcentować, że strata wykazywana przez Spółkę oznacza u niej nadwyżkę wydatków w działalności gospodarczej – kosztów podatkowych nad uzyskiwanymi przychodami, a więc jest konsekwencją określonych wyborów przedsiębiorcy. Jeśli dokonując takich wyborów Spółka nie liczy się z realną perspektywą wystąpienia obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, to nie mamy do czynienia z wyjątkową sytuacją, w której z przyczyn od niej niezależnych nie jest w stanie w sposób obiektywny zgromadzić środków na koszty sądowe, nawet przy podjęciu wszelkiej możliwej w danych warunkach aktywności w obrocie gospodarczym.

Wobec tego, trzeba podsumować, że Spółka nie wykazała przesłanek przyznania prawa pomocy choćby w częściowym zakresie. Jej twierdzenia nie realizują przesłanki art. 246 § 2 pkt 2 ppsa. Spółka bowiem dysponowała dostatecznymi środkami finansowymi z tytułu przychodów, ale zdecydowała o innym ich przeznaczeniu. Nie mamy więc do czynienia z obiektywną niemożliwością zgromadzenia środków na koszty sądowe, ale, w istocie rzeczy, z brakiem woli Spółki przeznaczenia uzyskanych środków właśnie na koszty sądowe, bowiem nie zgadza się ona z decyzjami organu podatkowego, które ocenia jako krzywdzące i naruszające prawo. Natomiast o tym czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem rozstrzygnie dopiero merytoryczny wynik sądowej kontroli legalności. Nie jest to kwestia podlegająca przesądzeniu na etapie badania czy istnieją przesłanki przyznania prawa pomocy.

Powyższa ocena prawna, poczyniona na gruncie przesłanek przyznania wnioskowanego prawa pomocy, wbrew twierdzeniom Spółki, nie narusza konstytucyjnych zasad obowiązującego porządku prawnego. Przeciwnie, uwzględnienie wniosku Spółki w przedstawionych okolicznościach prowadziłoby do nieuprawnionego uprzywilejowania skarżącej Spółki i bezpodstawnego przerzucenia ciężaru kosztów sądowych na współobywateli, co byłoby nie do pogodzenia z zasadą demokratycznego państwa prawnego - art. 2 w powiązaniu z art. 84 Konstytucji RP (Dz.U.1997.78.483 ze zm.).

Z tych powodów, wobec niewykazania przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 ppsa, należało postanowić jak w sentencji.