Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 327/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2005-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność postanowienia I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Gorzan Sędziowie NSA Maria Skwierzyńska(spr) as.sąd. WSA Maciej Jaśniewicz Protokolant st.sekr.sąd. Urszula Kosowska po rozpoznaniu w dniu 09 maja 2005 r. sprawy ze skargi Spółki "A" Sp. z o.o. w M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego I. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] roku nr [...], II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej spółki kwotę 250,- zł (słownie: dwieście pięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. stwierdza, że postanowienia wymienione w punkcie 1 nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/M.Jaśniewicz /-/G.Gorzan /-/M.Skwierzyńska


UZASADNIENIE

Pełnomocnik Spółki z o.o. "A" pismem z dnia [...] r. skierowanym do Urzędu Skarbowego, określonym jako "zarzuty do egzekucji" powołując się na art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wniósł zarzuty na dokonane zajęcie wierzytelności spółki w Spółdzielni Mieszkaniowej Służby Zdrowia i równocześnie, zgodnie z art. 59 w/w ustawy wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na brak zobowiązania określonego w 11 tytułach wykonawczych, wobec jego zapłacenia. Ponadto podnosi, że spółka nie otrzymała upomnień, ani tytułów wykonawczych, a także, że zgodnie z art. 68 i art. 70 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe powstałe przed [...] 1996 r. w 2002 są już przedawnione, co stanowi przeszkodę dla prowadzenia egzekucji.

Urząd Skarbowy, po rozpatrzeniu zarzutów spółki, postanowieniem z dnia [...].2002 r. na podstawie art. 70 § 3 Ordynacji podatkowej potwierdził zaległość w podatku dochodowym PIT-4 za lata 1992 i 1993 i w podatku od towarów i usług za lata 1993/1994, 1995/1996 i 1999 które nie uległy przedawnieniu.

Z uzasadnienia tego postanowienia wynika, że rozpatrzono zarzuty spółki w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących zaległości w podatku dochodowym (PIT-4) w łącznej kwocie [...] zł za miesiące od czerwca do grudnia 1992 r. oraz od stycznia do grudnia 1993, oraz w podatku od towarów i usług w łącznej kwocie [...] zł za miesiące: wrzesień 1993, luty 1994, marzec 1995, październik 1995 r., grudzień 1996 r. i styczeń 1999 r. Wskazano w jaki sposób i na jakie zaległości zaliczono dokonane przez podatnika wpłaty i wyjaśniono, że zaległości powyższe nadal istnieją i nie uległy przedawnieniu. W dniu [...] lutego 1996 r. organ egzekucyjny dokonał bowiem zajęcia rachunków bankowych spółki, która to czynność przerwała bieg przedawnienia egzekwowanych zobowiązań podatkowych.

Postanowienie to, po rozpatrzeniu zażalenia spółki "A", Izba Skarbowa postanowieniem z dnia [...].2002 r., powołując się na przepis art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 70 Ordynacji podatkowej, utrzymała w mocy.

Organ odwoławczy m.inn. wskazał w uzasadnieniu, że tytuły wykonawcze zostały doręczone spółce, do rąk jej uprawnionego pracownika M. W. w dniu 8 stycznia 1997 r., zaś pierwsze zajęcie rachunku "A" nastąpiło [...] lutego 1996 r., a kolejne [...] lipca 2002 r.

Drugie zajęcie dotyczyło wierzytelności spółki w Spółdzielni Mieszkaniowej Służby Zdrowia i na to zajęcie dłużnik złożył zarzuty.

Zaskarżone postanowienie organ odwoławczy uznał za postanowienie wierzyciela odnoszące się do zasadności zarzutów.

Izba Skarbowa podniosła też, że najstarsze zaległości przedawniłyby się [...] grudnia 1997 r., gdyby termin ten nie uległ przerwaniu przez pierwszą czynność egzekucyjna tj. zajęcie dokonane [...] lutego 1996 r., wobec tego zarzut przedawnienia jest bezzasadny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, w związku ze skargą spółki na w/w postanowienie wyrokiem z dnia 18 stycznia 2005 r. sygn. akt I SA/Po 2686/02 uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie I instancji, podkreślając, że organy obu instancji nie dostrzegły, iż zarzuty na postępowanie egzekucyjne wnosi się, zgodnie z art. 27 pkt 9 ustawy z 17 czerwca 1966 r., w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, co miało miejsce w dniu 8 stycznia 1997 r. Zarzuty zostały zaś wniesione w dniu 15 lipca 2002 r. Pominięto też okoliczność, że podatnik wnosił o umorzenie postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 § 1 powołanej ustawy.

Sąd w świetle powyższego uznał, że przedmiotem postępowania przed organami egzekucyjnymi jest więc wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, który jednak nie został rozpatrzony.

Poza wskazanym postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2002 r. wniesione przez spółkę "A" zarzuty z dnia [...] 2002 r. spowodowały wydanie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w dniu [...] 2002 r. kolejnego postanowienia, mocą którego na podstawie art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zgłoszone zarzuty uznano za bezzasadne.

W uzasadnieniu w/w organ stwierdził, że zgodnie z art. 34 § 1 w/w ustawy, zwrócił się do wierzyciela tj. do kierowanego przez siebie Urzędu Skarbowego o zajęcie stanowiska w powyższej kwestii, który wydał postanowienie ([...].VIII.2002 r.) w sprawie wniesionych zarzutów, podtrzymując swoje stanowisko co do istnienia zaległości podatkowych.

W związku z tym, rozpatrując zarzuty spółki, organ egzekucyjny stwierdził, że podatnik dokonał wpłat zaległości podatkowych w 1996 r., które zaliczono na poczet należności głównych w podatku dochodowym za miesiące od lutego do maja 1992 r. oraz częściowo za czerwiec 1992 r. oraz na odsetki.

Kwoty wpłacone z tytułu podatku VAT zaliczono na poczet zaległych zobowiązań podatkowych za miesiące: lipiec 1993 i częściowo wrzesień 1993, luty 1994 i styczeń 1999.

Ustosunkowując się do zarzutu nie doręczenia podatnikowi upomnienia w/w organ, powołując się na § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 sierpnia 1991 r. (Dz.U. Nr 81, poz. 354) obowiązującego w dniu wystawionych tytułów wykonawczych stwierdził, że w przypadku, gdy zobowiązany miał ustawowy obowiązek obliczania i uiszczania należności pieniężnych bez wezwania, wierzyciel nie miał obowiązku doręczenia upomnienia przed skierowaniem tytułu wykonawczego do organu egzekucyjnego.

Także za bezpodstawny uznał Naczelnik Urzędu Skarbowego zarzut nie doręczenia dłużnikowi odpisów tytułów wykonawczych, skoro odebrała je pracownica spółki w dniu 8 stycznia 1997 r. i potwierdziła ich odbiór swoim podpisem, podobnie za nieuzasadniony uznał on zarzut przedawnienia egzekwowanych należności.

Art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi bowiem, że zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku, o ile termin ten nie zostaje przerwany wskutek pierwszej czynności egzekucyjnej, o której podatnik został powiadomiony, o czym stanowi § 3 art. 7 Ordynacji podatkowej. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia (§ 4 art. 70) biegnie on na nowo od dnia następnego po dniu, w którym zakończono postępowanie egzekucyjne.

Termin przedawnienia najstarszych zaległości upływał z dniem [...] grudnia 1997 r., a pierwsza czynność egzekucyjna przerywająca bieg terminu - zajęcie rachunku bankowego dłużnika dokonana została dnia [...] lutego 1996 r., o czym dłużnik został powiadomiony w dniu odbioru tytułów wykonawczych tj. 8 stycznia 1997 r., w związku z czym nie nastąpiło przedawnienie zaległości podatkowych.

Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia, "A", postanowieniem z dnia [...] 2003 r. m.inn. na podstawie art. 33 i 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W/w organ podzielił stanowisko Naczelnika Urzędu Skarbowego, co do niezasadności wniesionych przez spółkę zarzutów.

Postanowienie to spółka "A" zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząc o jego uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającego je postanowienia I instancji.

W uzasadnieniu skargi kwestionuje ona prawidłowość stanowiska organów obu instancji co do przedawnienia zaległości podatkowych i podnosi także fakt dokonania zapłaty zaległości w podatku dochodowym za lata 1992 i 1993, a także zauważa, że wobec złożenia przez spółkę wniosku o rozłożenie na raty, którego braku w aktach sprawy nie znajduje uzasadnienia, w świetle § 11 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 stycznia 1995 r., do czasu rozpatrzenia takiego wniosku nie pobiera się odsetek za zwłokę.

Skarżąca podtrzymuje swoje stanowisko zawarte w zarzutach oraz w odwołaniu.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wnosi o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując skargę na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) zważył, co następuje:

Postępowanie prowadzone w związku z wniesionymi przez spółkę "A" "zarzutami do egzekucji" uznać należy za wadliwe i w sposób rażący naruszające obowiązujące prawo.

Przede wszystkim zauważyć należy, że w/w zarzuty, jako wniesione po terminie określonym w art. 27 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.) nie mogły być przedmiotem rozpoznania. Zostały one bowiem wniesione [...].VII.2002 r. tj. po upływie 5,5 roku od dnia doręczenia spółce tytułów wykonawczych (8.I.1997 r.), a więc po upływie 7 dni, w jakich w świetle powołanego przepisu (wcześniej art. 32 § 1 w/w ustawy), należało je wnieść. Uchybienie terminu do wniesienia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne nie budzi tym samym wątpliwości.

Jeżeli jednak mimo to organ egzekucyjny I instancji je rozpatrzył i wydał w tej sprawie postanowienie, to organ II instancji, w związku z zażaleniem, obowiązany był, stosownie do postanowień art. 138 § 1 kpa, uchylić zaskarżone postanowienie i umorzyć postępowanie.

Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 października 2000 r. sygn. akt I SA/Ka 712/99 w takim przypadku nie ma bowiem podstaw do czynności organu egzekucyjnego, których uruchomienie może nastąpić wyłącznie w wyniku skutecznie wniesionych zarzutów, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Rozpatrzyć jednak należało zawarty w "zarzutach do egzekucji" wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 powołanej ustawy, którego wniesienie nie jest obwarowane terminem. Okoliczność tę organy obu instancji całkowicie pominęły, naruszając w sposób rażący art.8 kpa i art. 61 § 1 kpa, prowadząc postępowanie z pominięciem wniosku strony w w/w zakresie, a więc podważając zaufanie strony do organów Państwa.

Wskazać także należy, że bezzasadnie wydano postanowienia w sprawie zajęcia stanowiska wierzyciela, skoro wierzyciel był jednocześnie organem egzekucyjnym, a więc tym samym podmiotem. W tej sytuacji postanowienie w trybie art. 34 § 1 w/w ustawy jest bezprzedmiotowe.

Zauważyć też należy, że postanowienie II instancji (stanowiące przedmiot zaskarżenia w sprawie I SA/Po 2686/02) w zasadzie pokrywa się w treści uzasadnienia z postanowieniami wydanym i w niniejszej sprawie. Zaistniało tym samym faktycznie dwukrotne rozpatrzenie zarzutów spółki co do meritum sprawy, mimo odrębnego określania przedmiotu sprawy w sentencji postanowienia Izby Skarbowej z dnia [...] 2002 r.

Podkreślenia wymaga fakt, iż z postanowienia Urzędu Skarbowego z dnia [...] sierpnia 2002 r. nawet nie wynika, że ma ono charakter postanowienia w sprawie zajęcia stanowiska wierzyciela tym bardziej, że w jego sentencji zawarto zwrot "po rozpatrzeniu zarzutu spółki", bowiem nie powołano się w nim na przepis art. 34 § 1 i § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. Organ odwoławczy pragnąc usanować to postanowienie określił jej jako stanowisko wierzyciela i powołał się bez bliższego sprecyzowania na cały art. 34 w/w ustawy, co również nie wyjaśnia podstawy prawnej rozstrzygnięcia i jego charakteru.

W świetle powyższego uznać należy, że będące przedmiotem skargi postanowienia nie mogą ostać się w obrocie prawnym jako naruszające w sposób rażący wskazane przepisy, w związku z czym wobec zaistnienia okoliczności o których traktuje przepis art. 156 § 1 pkt 2, a nawet pkt 3 kpa, Sąd jako niezwiązany granicami skargi, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), na podstawie art. 145 § 1 pkt 2, art. 200 i art. 152 powołanej ustawy orzekł jak w sentencji.

/-/M.Jaśniewicz /-/G.Gorzan /-/M.Skwierzyńska