Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 75/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-03-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 200
journal: Dz.U. 1989 nr 14 poz 74
law: Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - t. jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Sędziowie : WSA Krystyna Daniel (spr.) WSA Jacek Bursa Protokolant : Anna Bubula po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 marca 2019 r. sprawy ze skargi T. S.A. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 5 listopada 2018 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz strony skarżącej – T. S.A. w K. kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z 17 kwietnia 2018 r. Prezydent Miasta Krakowa na podstawie art. 200 ust. 1 i 4 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 121), § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (t.j. Dz. U. z 1998 r. Nr 23 poz. 120 z późn. zm.) odmówił wnioskowanego przez Firma A stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej stanowiącej własność Gminy Miejskiej Kraków składającej się z działki nr [...] o powierzchni 0,0502 ha obr. [...] jedn. ewid. K. , objętej księgą wieczystą nr [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy dla [...] w Krakowie, Wydział IV Ksiąg Wieczystych, oraz prawa własności obiektów trwale z gruntem związanych.

W uzasadnieniu organ podał, że postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem Firma A który jako podstawę swojego żądania przedstawiła kserokopię pisma Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z 15 lutego 1969 r. Nr [...], na podstawie którego ustalono Zakładowi [...] w Krakowie (poprzednikowi prawnemu spółki) opłatę roczną za użytkowanie terenu przy [...] oznaczonego I. kat. [...] o pow. 257 m2. Pismo to miało stanowić dowód na okoliczność przysługiwania poprzednikowi prawnemu spółki prawa zarządu w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości w dniu 5 grudnia 1990 r.

Organ przedstawił historycznie zmiany przekształceniowe, połączenia i przejęcia, które doprowadziły do obecnej nazwy Firma A . Zostały one wykazane w dołączonych do wniosku dokumentach. W wyniku opisanych zmian przekształcone zostało przedsiębiorstwo państwowe działające pod nazwą Zakład [...] w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa pod nazwą [...] S.A. (wpisaną do Rejestru Spółek Prawa Handlowego pod nr [...], następnie do KRS Nr [...] ) spółka ta zmieniła następnie nazwy na: [...] S.A., [...] S.A., ponownie [...] S.A. i obecnie Firma A . wpisaną do Krajowego Rejestru Sądowego - Rejestru Przedsiębiorców, prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla Krakowa Śródmieścia XI Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS [...].

W aktach sprawy zgromadzono również dokumenty dotyczące działki nr [...] o powierzchni 0,0502 ha obr. [...] jedn. ewid. [...]. Zgodnie z treścią księgi wieczystej Nr [...] pozostaje ona własnością Gminy Kraków na podstawie decyzji Wojewody Małopolskiego z 23 marca 2005 r. Nr [...]. Na podstawie oględzin nieruchomości ustalono, że działka jest zabudowana w części trzykondygnacyjną kamienicą, a w części budynkami o przeznaczeniu przemysłowym, aktualnie nieużytkowanymi. W budynku znajdują się lokale mieszkalne zajmowane na podstawie umów najmu, jeden lokal mieszkalny niezamieszkały oraz nieużytkowane lokale biurowe. Działka nr [...] nie podlega obecnie ustaleniom żadnego obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Znajduje się w strukturalnej jednostce urbanistycznej nr [...], w terenach zabudowy usługowej oraz zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej, oznaczonej symbolem UM w Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta Krakowa zatwierdzonym uchwałą Nr XI1/87/03 Rady Miasta Krakowa z 16 kwietnia 2003 r., zmienioną uchwałą Nr XCII 1/1256/10 Rady Miasta Krakowa z 3 marca 2010 r. oraz uchwałą Nr CXIl/1700/14 Rady Miasta Krakowa z 9 lipca 2014 r. Przedmiotowa działka nie jest wpisana do rejestru zabytków, jest natomiast ujęta w gminnej i wojewódzkiej ewidencji zabytków oraz znajduje się na obszarze układu urbanistycznego i zespołu zabudowy [...] w obrębie tzw. "nowego miasta", wpisanego do rejestru zabytków pod nr A- [...], jak również położona jest w granicach obszaru uznanego zarządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z 8 września 1994 r. za pomnik historii i podlega ochronie konserwatorskiej. Organ I instancji wskazał na treść art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz orzecznictwo sądów administracyjnych, które uwzględniając poczynione ustalenia postępowania wyjaśniającego wykluczają istnienie prawa zarządu w dacie 5 grudnia 1990 r. ze względu na brak decyzji o przekazaniu w zarząd lub w użytkowanie wnioskowanego terenu. Podano, że dokument zawierający decyzję o naliczeniu opłat może być uznany za podstawę stwierdzenia użytkowania jedynie wtedy, gdy w decyzji o opłatach wskazana jest konkretna decyzja administracyjna, na podstawie której zostało ustanowione prawo użytkowania, a konkretna decyzja wskazana w tej decyzji o naliczeniu opłat zaginęła lub uległa zniszczeniu.

Ponadto wnioskodawca wywodzi istnienie prawa zarządu z decyzji Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z 15 lutego 1969 r. Nr [...] nie wskazującej decyzji o użytkowaniu wieczystym, lecz dotyczącej opłaty rocznej za użytkowanie terenu przy ul[...] oznaczonego I. kat. [...] o pow. 257 m2. Na podstawie wykazu równoważników ustalono, że parcela I. kat. [...] o pow. 497 m2 utworzyła w nowej ewidencji działkę nr [...] o pow. 502 m2 , a więc znacznie różniącej się powierzchnią od objętej opłatą.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył Firma A zarzucając naruszenie:

- art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego niezasadne niezastosowanie i odmówienie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu i prawa własności znajdującego się na nim budynku przez poprzednika prawnego wnioskodawcy Firma A

- § 5 ust. 1 w zw. § 4 ust. 1 pkt 7 z rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120 z późn. zm.), poprzez ich niezasadne niezastosowanie i odmówienie stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu (użytkowania) przedmiotowej nieruchomości przysługującego Zakładowi [...] "[...]" w Krakowie (poprzednika prawnego wnioskodawcy Firma A .);

- § 4 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia uwłaszczeniowego w zw. z art. 7 w zw. z art. 76 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 104 k.p.a. z powodu braku należytego rozpatrzenia dowodu z dokumentu urzędowego - decyzji Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa z 15 lutego 1969 r., [...], ustalającej opłatę roczną w kwocie 618 zł za użytkowanie terenu państwowego położonego w Krakowie: w dzielnicy administracyjnej [...] przy ul[...] nr obr. [...], objętego Iwh [...] oznacz. I kat. [...] o łącznej powierzchni 257m2, skutkujące dowolną oceną tego dokumentu urzędowego, przyjęciu, że nie stanowi ona dowodu przysługiwania poprzednikowi prawnemu odwołującej prawa zarządu przedmiotową nieruchomością;

- art. 7 w zw. z art. 76 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez nienależyte rozważenie zebranego w sprawie materiału dowodowego w szczególności decyzji Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa z 15 lutego 1969 r., [...], dowolną ocenę dowodów zgromadzonych w sprawie skutkujące odmową przyjęcia, że odwołującej przysługiwało prawo użytkowania (zarządu) przedmiotową nieruchomością.

Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu umotywowano podniesione zarzuty.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z 5 listopada 2018r., znak [...] na podstawie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że aby uzyskać w oparciu o

przepis art. 200 ust. 1 u.g.n. prawo użytkowania wieczystego koniecznym było

wykazanie, że na przedmiotowej nieruchomości ustanowione było prawo zarządu.

Istnienie dotychczasowego prawa zarządu stwierdza się na podstawie jednego z

dokumentów określonych w § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami w ich zarządzie lub użytkowaniu. Ponadto w art. 38 ust. 2 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości wskazano, że dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być: 1) decyzja o oddaniu w zarząd, 2) zawarta za zezwoleniem tego organu umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, 3) umowa o nabyciu nieruchomości.

W świetle zebranego przez organ I instancji kompletnego materiału dowodowego kolegium podzieliło pogląd, że w rozpatrywanej sprawie posiadane dokumenty potwierdzają własność Gminy Miasta Krakowa oznaczonej jako działka [...], nie potwierdzają natomiast istnienia prawa zarządu odwołującej się spółki. Prawo zarządu w przedmiotowym przypadku wywodzone jest raczej jedynie z uwarunkowań historycznych, które jednak powinny być poparte jakimkolwiek z dokumentów wskazanych w ust. 1 § 4 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu.

Kolegium podkreśliło, że bezsporne jest następstwo prawne Spółki Firma A S.A. oraz istnienie decyzji Prezydium Rady Narodowej M. Krakowa z 15 lutego 1969 r [...] ustalającej opłatę roczną w kwocie 618 zł za użytkowanie działki ozn. wówczas Iwh [...].kat [...] o pow.257 m2. Z omawianego dokumentu urzędowego nie wynika jednak tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomości. Organ I instancji dokonał stosownej weryfikacji i trafnie wywiódł, że nie istniała dokumentacja, która mogłaby być podstawą do wydania pozytywnej decyzji w przedmiocie uwłaszczenia. Zgodnie z utrwalonym już orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego istnienia zarządu nie można domniemywać. Prawo zarządu mogło zostać ustanowione tylko w ściśle określony sposób, przede wszystkim zaś w drodze decyzji organu administracji lub ściśle określonych umów o przekazaniu nieruchomości pomiędzy państwowymi jednostkami organizacyjnymi. Samo faktyczne władanie gruntami nie determinuje zaś w sposób konieczny istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu. Dla poparcia swojego stanowiska organ II instancji odwołał się do poglądu wyrażonego w uzasadnieniu uchwały składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z 23 września 1993 r., sygn. III CZP 81/93).

Dalej wskazał również, że sądy administracyjne w swoim orzecznictwie powołują się na orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 22 listopada 1999 r., sygn. U 6/99 i z 9 kwietnia 2002 r., sygn. U 10/00.

Organ I instancji ustalił, że decyzja o naliczeniu opłat z tytułu zarządu nieruchomością nie powołuje ustanowionego mocą konkretnej decyzji administracyjnej prawo zarządu lub użytkowania. Również treść księgi wieczystej [...] nie pozwala na udzielenie odpowiedzi co do istnienia prawa zarządu, tak aby z całą stanowczością można byłoby stwierdzić zaistnienie przesłanek, o których mowa w art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz przepisach wykonawczych.

Kolegium podzieliło również stanowisko organu I instancji, że złożony przez spółkę wniosek dotyczy całej działki nr [...] o powierzchni 502 m2 co oznacza, że spółka jest obowiązana na etapie postępowania administracyjnego do wykazania istnienia prawa zarządu na dzień 5 grudnia 1990 r. Tymczasem decyzja PRN m. Krakowa z 15 lutego 1969 r dotyczyła działki o powierzchni 257 m2 . Nie jest możliwe stwierdzenie nabycia przez wnioskodawcę prawa użytkowania wieczystego w stosunku do ułamkowej części przedmiotowej nieruchomości bowiem przedmiotem użytkowania wieczystego może być jedynie grunt jako fizycznie wyodrębniona część powierzchni ziemskiej.

Jako niezasadny ocenił organ zarzut naruszenia przez organy administracji art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. uznając, że organ I instancji przeprowadził rzetelne postępowanie wyjaśniające celem ustalenia, czy zachowała się decyzja ustanawiająca prawo zarządu i kilkakrotnie zwracały się o do strony skarżącej.

Firma A z siedzibą w K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, domagając się jej uchylenia oraz zasądzenia kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

- art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 kpa poprzez utrzymanie decyzji organu I instancji w mocy pomimo, że została ona wydana z uchybieniem należytego zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego niezbędnego dla wydania rozstrzygnięcia w sprawie,

- art. 138 § 2 kpa w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 kpa poprzez przyjęcie, że materiał dowodowy w sprawie został zebrany w sposób wyczerpujący a następnie należycie rozpatrzony, co skutkowało odmową uchylenia zaskarżonej decyzji w oparciu o nieuprawnione i przedwczesne przyjęcie, że on jest wystarczający dla stwierdzenia, że wg stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. nieruchomość nie znajdowała się w zarządzie;

- art. 138 § 1 kpa w zw. z § 4 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu w zw. z art. 7, 76 § i 77 § 1 i 80 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji pomimo braku należytego rozpatrzenia dowodu z dokumentu urzędowego w postaci decyzji Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa z 15 lutego 1969 r., [...], ustalającej opłatę roczną o użytkowanie terenu państwowego, skutkującego dowolną oceną tego dokumentu urzędowego wyrażającą się w uznaniu, że nie stanowi ona dowodu przysługiwania Zakładowi Energetycznemu "[...] w Krakowie prawa zarządu nieruchomością;

- art 138 § 1 kpa w zw. z art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez bezzasadne utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, w sytuacji, gdy wydane w sprawie rozstrzygnięcie odmawiające stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego było w świetle brzmienia przepisu § 4 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia z 10 lutego 1998 r. oraz decyzji Prezydium Rady Miasta m. Krakowa pozbawione podstaw a w każdym wypadku przedwczesne.

W uzasadnieniu opisane wyżej zarzuty zostały rozwinięte. W szczególności strona skarżąca podała, że organ nie wziął pod uwagę okoliczności, czy brak odwołania od decyzji o ustaleniu opłaty do decyzji ustanawiającej zarząd/użytkowanie spowodowany jest nieistnieniem tego prawa, czy też, na podstawie decyzji dot. opłat wydawanych w tamtym okresie można uznać, że taka była praktyka organów, a zatem brak ten nie przesądza o nieistnieniu przedmiotowego prawa.

Strona skarżąca wskazała, że podstawy prawne ustalenia opłaty za użytkowanie w decyzji z 1969 r. (określanej jako "opłata roczna za użytkowanie", a nie np. stawki czynszu dzierżawnego) i przytoczone w tej decyzji a to: rozporządzenie Rady Ministrów z 31 maja 1962 r. w sprawie przekazywania terenów w miastach i osiedlach (którego § 7 znajduje się w rozdziale nr 2 zatytułowanym: Przekazywanie terenów przez organy do spraw gospodarki komunalnej i mieszkaniowej w użytkowanie jednostek państwowych lub organizacji społecznych), ustawa z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (wskazująca w art. 3 możliwe tytuły korzystania z terenów, jakimi są użytkowanie lub użytkowanie wieczyste oraz zawierająca w art. 11 ust. 3 upoważnienie do wydania rozporządzenia z 1962 r.), uchwała Rady Ministrów z 22 marca 1962 r, w sprawie wytycznych dla ustalenia opłat z tytułu korzystania z terenów w miastach i osiedlach (które zostały wydane w oparciu o art. 24 ust. 3 ustawy o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, dotyczący wyłącznie opłat rocznych za użytkowanie i użytkowanie wieczyste), wskazują w swej treści na związek opłaty ustalonej w 1969 r. z ustanowionym prawem użytkowania. Treść decyzji z 1969 r. jest spójna z wytycznymi z uchwały Rady Ministrów z 22 marca 1962 r. (która niewątpliwie dotyczy wyłącznie ustalania opłat za użytkowanie a nie czynszu dzierżawnego, por. art. 24 ust. 3 ustawy z 14 lipca 1961 r. stanowiącą podstawę wydania wytycznych) tj. uzależnia wysokość opłaty od strefy, w jakiej położona jest nieruchomość oraz istniejącego uzbrojenia (§ 5 ust. 1 wytycznych) oraz przewiduje zwiększenie opłaty w trakcie trwania użytkowania w razie uzbrojenia terenu w nowe urządzenia (por. § 6 wytycznych).

Okoliczność, że przedmiotowy teren znajduje się w posiadaniu strony skarżącej (a wcześniej jej poprzednika prawnego) niezmiennie od lat 60 - tych XX wieku, powinno skłonić organ do ustalenia, na jakiej podstawie teren ten został objęty w posiadanie przez Zakład [...], a także pod jakim tytułem Gmina Miejska Kraków rozliczała uiszczane przez cały ten okres przez stronę skarżącą (i jej poprzednika prawnego) opłaty za użytkowanie w kwocie ustalonej w decyzji z 1969 r. Tymczasem organ nie podjął się odszukania dokumentów archiwalnych pozwalających ustalić stan prawny przedmiotowego terenu na dzień 5 12. 1990 r.

W kwestii akcentowanej w zaskarżonej decyzji różnic w powierzchni nieruchomości strona skarżąca podkreśliła, że organ winien w takim przypadku rozważyć stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego co do wydzielonej geodezyjnie części dzisiejszej działki nr [...].

W piśmie z 18 lutego 2019 r. strona skarżąca uzupełniła skargę, załączając poświadczone za zgodność z oryginałem odpisy następujących dokumentów:

1.protokoł zdawczo-odbiorczego nr [...] z dnia 11 lipca 1950 r., dotyczący przekazania realności przy ul. [...] potwierdzający przekazanie ww. nieruchomości w zarząd i użytkowanie na potrzeby Centralnego Zarządu [...] poprzednika strony skarżącej,

2.pismo Okręgowego Urzędu Likwidacyjnego w Krakowie nr L.Likw. [...] z dnia 25 lipca 1949 r. w sprawie przekazania w zarząd i użytkowanie ww. nieruchomości,

3.pismo UMK z dnia 24 lutego 2006 r. nr [...]

4. oświadczenie [...] S.A. Oddział w K. z 16 maja 2006 r potwierdzające fakt uiszczania opłat z tytułu użytkowania przedmiotowej nieruchomości,

5.pismo UMK z 16 maja 2008 r. nr [...] potwierdzające fakt uiszczania opłat z tytułu użytkowania przedmiotowej nieruchomości,

6. decyzja SKO w Krakowie z 26.10. 2015 r. nr [...].

W ocenie strony skarżącej ww. pisma , w tym przede wszystkim protokół zdawczo-odbiorczy z 1950 r. wraz z późniejszą decyzja o naliczaniu opłaty z tytułu użytkowania z 1969 r. stanowią wystarczające dokumenty dla ustalenia istnienia zarządu nieruchomością przy ul. [...] nr [...].

Wojewódzki Sad Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) - dalej: "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje administracyjne. Na mocy art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 2 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 3 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność decyzji lub wydanie jej z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W przypadku natomiast uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem rozpoznania Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 5 listopada 2018 r. którą Kolegium utrzymało w mocy decyzję. Prezydenta Miasta Krakowa z 17 kwietnia 2018 r odmawiającą wnioskowanego przez Firma A Oddział w K. stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej stanowiącej własność Gminy Miejskiej Kraków składającej się z działki nr [...] o powierzchni 0,0502 ha obr. [...] jedn. ewid. [...], objętej księgą wieczystą nr [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy dla [...] w Krakowie, Wydział IV Ksiąg Wieczystych, oraz prawa własności obiektów trwale z gruntem związanych.

Na wstępie należy poczynić uwagi o charakterze ogólnym. W postępowaniu o stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej toczy się o oparciu o przepis art. 200 ustawy z 21. 08. 1997 o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. 2016.2147 ze zm). Przepis ten, stanowiący materialnoprawną podstawę zaskarżonej odwołuje się do art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 z późn. zm.), który w ustępie 1 stanowił, że grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy (związku międzygminnego), z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem ich użytkowania wieczystego. Oznacza to, że dla potwierdzania podmiotowego przekształcenia prawa przysługującego Skarbowi Państwa lub gminie decydujące jest ustalenie czy wnioskodawca ubiegający się o uwłaszczenie - którym w rozpoznawanej sprawie jest Firma A . Oddział w K. – w dniu 5 grudnia 1990 r. legitymował się prawem zarządu przedmiotowym gruntem. Zarząd zaś (obecnie trwały zarząd), był prawną formy władania, która uprawniała określony podmiot do władania nieruchomością. Podkreślić należy, że sam fakt korzystania przez spółkę, a wcześniej przez jej poprzedników prawnych nie kreuje tego prawa. Decydujące znaczenie mają bowiem dwie kwestie: dzień wejścia w życie ustawy zmieniającej z 29 września 1990 r.- tj. 5 grudnia 1990 r. oraz obowiązujące w tym dniu przepisy pozwalające stwierdzić, że w tym dniu określone mienie należało do przedsiębiorstw państwowych. Obowiązująca wówczas ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. Nr 17, poz. 74 ze zm.), przewidywała powstanie zarządu do gruntu w ściśle określony sposób. Tak więc stosownie do art. 38 ust. 2 tej ustawy dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być: 1) decyzja o oddaniu w zarząd, 2) zawarta za zezwoleniem tego organu, umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, 3) bądź umowa o nabyciu nieruchomości. W konsekwencji istnienia powyższego prawa nie można domniemywać, co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (np. NSA z 10. 09. 2014 sygn. akt I OSK 204/13). Podstawą stwierdzenia nabycia nieruchomości nie może być zatem decyzja ustalająca opłatę roczną, gdyż nie przesądza istnienia samego prawa zarządu. Dokument zawierający decyzję o naliczeniu opłat może być uznany za podstawę stwierdzenia nabycia nieruchomości jedynie wówczas, gdy jest wydany w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu. Oznacza to, że dokument, który nie zawiera takiego nawiązania nie może być uznany za samoistną podstawę stwierdzenia prawa zarządu (por. wyrok NSA z10.09. 2014 I OSK 204/13).

Odnosząc powyższe do okoliczności rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że kluczowa, a zarazem sporna kwestia w rozpoznawanej sprawie dotyczy ustalenia czy poprzednik wnioskodawcy dysponował w dacie 5 grudnia 1990 r. spełniał wymagania , których skutkiem było nabycie w wyżej wskazanej dacie prawa użytkowania nieruchomości gruntowej i prawa własności obiektów trwale związanych z gruntem. W ocenie organów obu instancji w sprawie nie wykazano, aby spółka, a dokładnie jej poprzednicy prawni legitymowali się prawem zarządu nieruchomością oznaczona obecnie jako działka ewid. Nr [...] o pow. 0,0502 ha, położoną przy ul[...] w Krakowie. Organy wskazują, że brak dokumentów, które fakt taki potwierdzają, nie jest natomiast dokumentem wystarczającym dla potwierdzenia, że wnioskodawcy przysługiwało prawo zarządu w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości w dniu 5 grudnia 1990 r. – decyzja Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z 15 lutego 1969 r. Nr [...], na podstawie którego ustalono Zakładowi [...] w Krakowie (poprzednikowi prawnemu spółki) opłatę roczną za użytkowanie terenu przy ul[...] oznaczonego I. kat. [...] o pow. 257 m2. W ocenie organów także inne dokumenty zebrane w postępowaniu prawa zarządu nie potwierdzają.

Skarżąca spółka powoływała natomiast jako dowód na istnienie wspomnianego prawa ww. pismo o ustaleniu opłaty rocznej za użytkowanie terenów przy ul[...]. Zdaniem strony skarżącej, dokumenty te są wystarczające dla udokumentowania zarządu, co wynikać ma z przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. - w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120). Rozporządzenie, wymienia jako dowód umożliwiający stwierdzenie dotychczasowego zarządu decyzję o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r. (§ 4 ust. 1 pkt 7). Dodatkowo skarżąca przedłożyła w piśmie procesowym z dnia 20 lutego 2019 r. inne dokumenty tj.: protokół zdawczo-odbiorczy z 11 lipca 1950 r. o przekazaniu realności przy ul. [...], pismo z 25.07.1949 r. w sprawie przekazania nieruchomości w zarząd i użytkowanie i oświadczenie w sprawie uiszczania opłaty.

Oceniając powyższe należy przede wszystkim wskazać, że nie jest zasadny zarzut strony skarżącej, zgodnie z którym organy w sposób nieprawidłowy uznały, że dokument urzędowy wydany przez Prezydium Rady Narodowej Miasta Krakowa (decyzja) z dnia 15 lutego 1969 r. na podstawie którego ustalono Zakładowi [...] opłatę roczną za użytkowanie terenu przy ul[...] nie stanowi wystraczającego dowodu potwierdzającego, iż przedsiębiorstwu przysługiwało do tego terenu prawo zarządu. Jak już wyżej wskazano od dnia 1 sierpnia 1985 r. zgodnie z ustawa z 29. 04. 1985 o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. 1989 nr 14, poz. 74 ze zm.) dla powstania zarządu konieczne było uzyskani decyzji administracyjnej. Wcześniej, co wynika z przepisów rozporządzenia z dnia 4. 10. 1958 r. w sprawie zasad i trybu przekazywania w ramach administracji państwowej przedsiębiorstw, instytucji oraz zakładów, nieruchomości innych obiektów (Dz.U. nr 67, poz. 332) w latach pięćdziesiątych przekazywanie nieruchomości w użytkowanie także wymagało decyzji administracyjnej. Analogiczne rozwiązania przewidywała ustawa z14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. 1969, nr 22, poz 159). Wyklucza to zatem, że użytkowanie lub zarząd nie mogły powstać w sposób dorozumiany (por wyrok NSA z 11.09. 2007 r. sygn. akt I OSK 450/07).

Należy podkreślić, że w przypadku, gdy prawo zarządu wywodzone jest z postanowień decyzji o naliczaniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością konieczne jest ustalenie czy decyzja tak wskazuje jednoznacznie tytuł ich wnoszenia tj. przywołuje ustanowione mocą konkretnej decyzji prawo zarządu (por. wyrok NSA z 18. 02. 2015, sygn. akt I OSK 1406/13 ). W konsekwencji decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu może być uznana za podstawę stwierdzenia nabycia nieruchomości wówczas, gdy jest wydana w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która jednak zaginęła lub uległa zniszczeniu. Decyzja o naliczeniu opłat, która nie nawiązuje do decyzji o ustanowieniu zarządu nie może być zatem uznana za samoistną podstawę stwierdzenia prawa zarządu (por. wyrok NSA z 10.09. 2014, I OSK 204/13; wyrok WSA w Gliwicach z 30.09. 2016 sygn. akt II SA/Gl 637/16). Tym samym przedłożony w aktach administracyjnych sprawy dokument z 15 lutego 1969 r,. w którym ustalono opłatę roczną dla Zakładu [...] w sytuacji gdy w zgromadzonym materiale dowodowym brak decyzji o ustanowieniu dla poprzedników skarżącej spółki prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości lub jej części okazał się niewystarczający dla nabycia przedmiotowego prawa przez Firma A Pomimo to trzeba jednak wskazać, że zaskarżona decyzja może być uznana za prawidłową, gdyż w ocenie Sądu w składzie rozstrzygającym w niniejszej sprawie została wydana z naruszeniem przepisów postępowania. Tym samym zasadny okazał się zarzut naruszenia art. 7 art. 77 § 1, 76 §1 i 80 k.p.a. Zgodnie z unormowaną w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej, organy administracji publicznej podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Stosownie do tej zasady, organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. W szczególności jest obowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy k.p.a. Przykładowo w wyroku z 23 listopada 1994 r.III ARN 55/94, OSNAPiUS 1995, Nr 7, poz. 83, Sąd Najwyższy podkreślił, że: "jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 §1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszystkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego do wydania decyzji o przekonującej treści (art. 7 k.p.a.)". Podkreślić trzeba, że z zasadą prawdy obiektywnej ściśle wiąże się zawarta w art. 8 k.p.a. zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, która określa wyraźnie to, co implicite jest zawarte w zasadzie praworządności. Z zasady wyrażonej w art. 8 k.p.a. wynika bowiem przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań (por. Jaśkowska Małgorzata, Wróbel Andrzej, Komentarz do art. 8 kodeksu postępowania administracyjnego, wyd. III).

W rozpoznawanej sprawie nie można jednak stwierdzić, czy organ odwoławczy rozważył całość materiału dowodowego, a przede wszystkim czy w sposób wystarczający zebrał cały materiał dowodowy pozwalający uznać iż w dniu 5 grudnia 1990 r. poprzednikowi skarżącej spółki nie przysługiwało prawo zarządu do przedmiotowej nieruchomości. Z przedłożonych akt administracyjnych sprawy nie wynika, że organ zwrócił się do wszystkich organów i archiwów, które mogą posiadać dokumenty świadcząc, iż takie prawo poprzednicy Firma A nabyli w drodze decyzji, względnie, że w sprawie znalazły zastosowanie przepisy ustawy z 14 lipca 1961 o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U 1969, poz. 159 z póżn zm.) tj. art. 8 ust. 4 , który wprowadzał wyjątek od zasady konieczności uzyskania decyzji administracyjnej przy przykazywaniu terenu między jednostkami państwowymi bez zmiany sposobu użytkowania (co miało miejsce przy zastosowaniu przepisów rozporządzenia z 31. 05. 1962 r. w sprawie przekazywania terenów w miastach i osiedlach (Dz. U. 1968, nr 3, poz. 19). Oczywiście poszukiwanie dokumentów sprzed kilkudziesięciu lat nie zawsze kończy się ich pozyskaniem, tym niemniej jak wynika z całości przedłożonych akt administracyjnych organy ustalały przede wszystkim aktualny stan nieruchomości i znajdujących się na niej budynków zwracając się do Urzędu ochrony Zabytków (pismo z 31.10.2017 r.). W związku z powyższym przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy winien zwrócić się do określonych archiwów lub organów nimi zarządzających i uzyskać pisemne potwierdzenie w postaci odpisów znajdujących się tam dokumentów, zaś w przypadku ich nie posiadania o również w powyższy sposób udokumentowanie tej okoliczności.

Konkludując, wszystkie przytoczone okoliczności świadczą o tym, że organ nie wyjaśnił sprawy w sposób wymagany przez art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 107§ k.p.a które to naruszenie przepisów postępowania administracyjnego miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Biorąc pod uwagę powyższe organ dokona ponownego i wyczerpującego rozważenia wszystkich okoliczności sprawy i w zależności od wyników tego postępowania podejmie właściwe rozstrzygnięcia.

Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit..c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak punkcie I sentencji.

O kosztach orzeczono w punkcie II na zasadzie art. 200 p.p.s.a. oraz art. 205 § 2 p.p.s.a.