Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 890/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 89 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2015 poz 612
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Małgorzata Rysz (spr.) Sędzia del. WSA Ewa Cisowska-Sakrajda Protokolant Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 19 września 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w Przemyślu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 6 grudnia 2016 r. sygn. akt II SA/Rz 902/16 w sprawie ze skargi D. J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Przemyślu z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od D. J. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie kwotę 3.800 (trzy tysiące osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 6 grudnia 2016 r. (sygn. akt II SA/Rz 902/16) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (dalej zwany "WSA"), działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej zwanej "ppsa"), uwzględnił skargę D. J. (dalej zwanej "Skarżącą"), uchylając decyzję Dyrektora Izby Celnej w Przemyślu (dalej zwanego "Dyrektorem IC") z [...] kwietnia 2016 r. (nr [...]) oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w Przemyślu z [...] października 2015 r. (nr [...]). Ponadto WSA umorzył postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie, a także zasądził od Dyrektora IC na rzecz Skarżącej 5200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

WSA orzekał w następującym stanie sprawy.

W dniu [...] kwietnia 2012 r. funkcjonariusze celni przeprowadzili kontrolę przestrzegania przepisów ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 612 ze zm.; dalej zwanej "ugh") w lokalu gastronomicznym "Bar Piwny" w Ż., w którym działalność gospodarczą prowadziła Skarżąca. W trakcie kontroli w lokalu znajdowało się urządzenie do gry o nazwie [...]. Przeprowadzony w toku kontroli eksperyment wykazał, że gra ma charakter komercyjny (automat wymagał zakredytowania i był przystosowany do wypłacania wygranych pieniężnych), a przebieg gry ma charakter losowy (wyniki gier nie zależały od zręczności gracza). Ustalono, że skontrolowane urządzenie zostało zainstalowane w lokalu Skarżącej w wykonaniu umowy najmu zawartej 1 kwietnia 2012 r. przez Skarżącą z E. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] - w zamian za czynsz w wysokości 500 zł. Pod umową w imieniu Skarżącej podpisał jej mąż W. J., zaś w miejscu najemcy znajdowała się pieczęć E. Sp. z o.o. oraz podpis "W.". W toku postępowania administracyjnego J. W. (właściciel E. Sp. z o.o.) zeznał, że jego firma nie prowadziła działalności związanej z automatami, a jego podpis na umowie został podrobiony. Powołany w sprawie biegły sądowy w opinii z 3 sierpnia 2014 r. stwierdził, że podpis "W." złożony pod umową najmu z 1 kwietnia 2012 r. nie został nakreślony przez J. W.

Decyzją z [...] października 2015 r. Naczelnik Urzędu Celnego w Przemyślu, na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh, wymierzył Skarżącej karę pieniężną w wysokości 12 000 zł za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry.

Skarżąca złożyła odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego.

Decyzją z [...] kwietnia 2016 r. Dyrektor IC utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego. Stwierdził w szczególności, że Skarżąca wypełniła swoim zachowaniem znamiona pojęcia "urządzanie gier na automacie" przez samo udostępnienie powierzchni w swoim lokalu w celu instalacji automatu. Zdaniem Dyrektora IC, bez znaczenia jest okoliczność, że umowa najmu powierzchni jest nieważna z uwagi na posłużenie się pieczęcią najemcy bez upoważnienia i z uwagi na sfałszowanie podpisu właściciela firmy będącej najemcą. Proces urządzania gier nie ogranicza się bowiem tylko do zachowań związanych bezpośrednio z obsługą grających, lecz obejmuje również i te działania, które należy podjąć, aby w ogóle umożliwić prowadzenie gier na automatach, w tym przygotowanie lokalu czy też jego udostępnienie. Dyrektor IC stwierdził, że z umowy najmu wynikało, że obowiązkiem Skarżącej jako wynajmującego było zapewnienie dostarczenia energii elektrycznej, właściwe zabezpieczenie przed uszkodzeniem, usytuowanie urządzenia pozwalające na jego właściwą eksploatację, zawiadomienie najemcy o stwierdzonych nieprawidłowościach, a nawet pokrycie strat związanych z przedmiotem zniszczenia. Zdaniem Dyrektora IC, takie obowiązki wpisują się w pojęcie urządzania gier.

Skarżąca złożyła do WSA skargę na decyzję Dyrektora IC. Zarzuciła w szczególności naruszenie art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh przez jego niewłaściwą wykładnię, polegającą na przyjęciu, że można uznać za urządzającego gry na automatach poza kasynem gry właściciela lokalu, który wynajmuje swój lokal lub jego część pod działalność hazardową, podczas gdy wynajmujący nie może ponosić odpowiedzialności za działania najemcy, któremu na podstawie umowy cywilnoprawnej wynajął całość lub część powierzchni lokalu.

WSA uwzględnił skargę.

Sąd uznał, że postępowanie dowodowe w tej sprawie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy i rzetelny, z zachowaniem zasad obowiązujących w tym postępowaniu, a ustalony stan faktyczny spełnia przesłankę zupełności, pozwalając na ocenę merytoryczną kwestii będących przedmiotem sporu w niniejszej sprawie. WSA podzielił stanowisko organów, że skontrolowane urządzenie jest automatem, na którym urządzane są gry w rozumieniu art. 2 ust. 3 ugh. WSA wskazał też na uchwalę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 maja 2016 r. (sygn. akt II GPS 1/16), w której w sposób wiążący stwierdzono, że urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem - od 14 lipca 2011 r. także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry - polega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh.

Zdaniem WSA, organy administracji naruszyły jednak art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh przez uznanie Skarżącej - na gruncie stanu faktycznego ustalonego w sprawie - za osobę urządzającą grę na automatach poza kasynem gry. WSA przyjął, że warunkiem przypisania odpowiedzialności, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh, jest wykazanie, że dany podmiot aktywnie uczestniczył w procesie urządzania nielegalnych gier, a więc podejmował czynności nie tylko związane z procesem udostępniania automatów, lecz także z ich obsługą oraz stwarzaniem technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie samego urządzenia oraz jego używanie co celów związanych z zasadniczo komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych. WSA podkreślił, że tego rodzaju czynności muszą być wynikiem uprzedniego porozumienia i podziału ról pomiędzy uczestnikami procederu nielegalnego urządzania gier na automatach poza kasynem gry.

WSA nie podzielił stanowiska organów, że Skarżąca już przez samo udostępnienie powierzchni w swoim lokalu (wyrażenie zgody na instalację i montaż urządzenia) wyczerpała znamię "urządzania gry na automacie" z art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh oraz że aktywnie uczestniczyła w procesie urządzania gier przez zapewnienie dostarczenia energii elektrycznej, właściwe zabezpieczenie przed uszkodzeniem, usytuowanie urządzenia pozwalające na jego właściwą eksploatację, zawiadamianie najemcy o stwierdzonych nieprawidłowościach, a nawet pokrycie strat związanych z przedmiotem zniszczenia, a w końcu pobieranie ustalonej kwoty czynszu. Ze zgromadzonego materiału dowodowego - w tym umowy najmu z 1 kwietnia 2012 r., która wprawdzie nie rodzi konsekwencji prawnych (z uwagi na sfałszowanie podpisu rzekomego najemcy), ale jak każdy dowód podlega swobodnej ocenie - nie wynika, aby Skarżąca przyjęła na siebie jakieś dodatkowe obowiązki w ramach procesu urządzania gier na kwestionowanym automacie. Zdaniem WSA, opisane obowiązki nie wykraczają poza rzetelne i zgodne z obyczajem kupieckim wykonanie samej umowy najmu. Skarżąca nie partycypowała również w zyskach z gier urządzanych w jej lokalu, a jedynie była umówiona na stałą kwotę czynszu, niezależną od wysokości zysków z gry.

W konsekwencji WSA uchylił wydane w sprawie decyzje, a także umorzył postępowanie administracyjne z uwagi na jego bezprzedmiotowość, skoro zaprezentowana w wyroku i wiążąca organy interpretacja art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh uniemożliwia nałożenie na Skarżącą kary pieniężnej.

Dyrektor IC złożył skargę kasacyjną od wyroku WSA, zaskarżając to orzeczenie w całości. Wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania (ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi), a także o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi Dyrektor IC zarzucił:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:

1) art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że dla uznania podmiotu prawnego za osobę urządzającą gry na automatach poza kasynem gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh, bądź też współurządzającą takie gry wraz z inną osobą lub osobami, konieczne jest ustalenie, że podmioty te działały wspólnie i w porozumieniu, zakładającym pomiędzy uczestnikami przedsięwzięcia podział ról, odnoszący się do istotnych elementów przedsięwzięcia, polegającego na nielegalnym urządzaniu gier hazardowych, bądź choćby realizowały owo współdziałanie w sposób faktyczny, wskazujący na istnienie takiego porozumienia, podczas gdy wykładnia wskazanego przepisu prowadzi do wniosku, że urządzenie gier na automatach obejmuje zachowania aktywne danego podmiotu w procesie urządzania nielegalnych gier hazardowych, polegające na zorganizowaniu i pozyskaniu odpowiedniego miejsca w drodze umowy cywilnoprawnej, do umieszczenia w nim automatu do gier, dostępnego nieograniczonej liczbie graczy, utrzymywanie automatów w stanie stałej aktywności, umożliwiające ich sprawne funkcjonowanie; zatem oznacza to, że stworzenie technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków do używania automatu do gier hazardowych mieści się w użytym w art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh pojęciu "urządzania gier na automacie", a tym samym dochodzi do współdziałania dwóch podmiotów w procesie urządzania gier na automacie poza kasynem gry, to jest zarówno najemcy - dysponenta przedmiotowych urządzeń, jak i wynajmującego jemu lokal - osoby fizycznej;

2) art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że odpowiedzialności z art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh może podlegać więcej osób w sytuacji, gdy urządzanie gry na automacie jest realizowane w ramach porozumienia zawartego pomiędzy osobami zgodnie z podziałem ról, w którym każda z tych osób prowadzi określone działania i w związku z nimi możliwe jest urządzanie takiej gry, podczas gdy przepisy prawa nie precyzują stopnia udziału poszczególnych podmiotów w procesie urządzania gier, bowiem może, ale nie musi być on jednakowy; w pojęcie urządzania wpisuje się już zatem każda aktywność, bez udziału której urządzanie mogłoby w ogóle nie dojść do skutku, bądź mogłoby być znacznie utrudnione, skomplikowane i przebiegać z zakłóceniami;

3) art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że warunkiem przypisania odpowiedzialności administracyjnoprawnej, o której mowa w ww. przepisie jest wykazanie, że dany podmiot aktywnie uczestniczył w procesie urządzania nielegalnych gier, a w konsekwencji samo oddanie lokalu (części jego powierzchni użytkowej) nie może być uznane za wystarczającą przesłankę do kwalifikowania podmiotu wynajmującego (wydzierżawiającego) lokal pod eksploatację automatów jako urządzającego gry i podlegającego karze pieniężnej, podczas gdy wykładnia wskazanego przepisu prowadzi do wniosku, że każdy podmiot urządzający gry na automatach przez ich udostępnianie, zarządzający nimi lub pobierający korzyści z tej działalności, może być uznany za adresata decyzji o nałożeniu kary pieniężnej, a więc urządzającym gry będzie każda osoba stwarzająca komuś odpowiednie warunki do udziału w grach na automatach poza kasynem gry;

4) art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh przez błędną wykładnię polegającą na uznaniu przez WSA zachowań/działań Skarżącej oraz więzi łączącej ją z właścicielem automatu za zwykłe, rzetelne i zgodne z obyczajem kupieckim wykonywanie samej umowy najmu, podczas gdy zgodnie z art. 693 § 1 kodeksu cywilnego - przez umowę najmu wynajmujący zobowiązuje się oddać najemcy rzecz do używania przez czas oznaczony lub nieoznaczony, a najemca zobowiązuje się płacić wynajmującemu umówiony czynsz, a zatem żaden przepis nie nakłada obowiązku wskazania celu zawarcia umowy najmu, jednak w przedmiotowej sprawie w pkt 2 umowy z 1 kwietnia 2012 r. wskazano, że zawarta ona została celem zainstalowania urządzeń do gier, więc Skarżąca posiadała pełną wiedzę co do rodzaju tej działalności, stąd wniosek o istnieniu szczególnego porozumienia między stronami umowy, którego przedmiotem jest nie tylko sam najem powierzchni, lecz także instalacja urządzeń do gier i prowadzenie działalności gospodarczej przy ich wykorzystaniu;

5) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w związku z art. 134 § 1, art. 135 i art. 3 § 1 ppsa przez dokonanie nieprawidłowej kontroli legalności zaskarżonych decyzji Dyrektora IC wskutek przyjęcia błędnej wykładni art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh i w konsekwencji uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ppsa;

II. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 145 § 3 ppsa przez jego zastosowanie i umorzenie postępowania administracyjnego z uwagi na jego bezprzedmiotowość w świetle dokonanej interpretacji art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh, podczas gdy na gruncie ustalonego i zaakceptowanego przez WSA stanu faktycznego zarówno organ I instancji, jak i organ II instancji dokonały trafnej subsumcji ustaleń faktycznych pod przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh, uznając tym samym Skarżącą za osobę urządzającą grę na automatach poza kasynem gry.

W uzasadnieniu Dyrektor IC wskazał argumenty na poparcie zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej.

W piśmie, które wpłynęło do WSA 9 marca 2017 r., Skarżąca wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej w całości i zasądzenie kosztów postępowania, według norm prawem przepisanych. Stwierdziła w szczególności, że samego oddania lokalu do władania innemu podmiotowi pod eksploatację automatów w formie umowy dzierżawy za stały czynsz nie sposób traktować jako jedyną, wystarczającą okoliczność wyczerpującą pojęcie urządzania gier w świetle ustawy o grach hazardowych.

Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie (poprzednio Dyrektor IC) podtrzymał argumentację i wnioski zawarte w skardze kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 ppsa, a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą omawiany środek odwoławczy, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy, a które w niniejszej sprawie nie występują. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Granice rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny autor skargi kasacyjnej zakreślił przez zarzucenie WSA naruszenia art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh przez dokonanie błędnej wykładni tego przepisu, a także naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 134 § 1, art. 135 i art. 3 § 1 ppsa oraz art. 145 § 3 ppsa przez dokonanie nieprawidłowej kontroli legalności zaskarżonej decyzji i w konsekwencji uchylenie tej decyzji (wraz z decyzją organu I instancji) oraz umorzenie postępowania administracyjnego, mimo że organy dokonały trafnej subsumcji ustaleń faktycznych pod art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh, uznając Skarżącą za urządzającego gry na automacie poza kasynem gry.

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie jej zarzuty są zasadne.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie są zasadne zarzuty dokonania przez WSA błędnej wykładni art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh, postawione w pkt I.1, I.2 i I.3 petitum skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh, karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry. W zaskarżonym wyroku WSA prawidłowo przyjął, że aby uznać za urządzającego gry podmiot, który wydzierżawia/wynajmuje powierzchnię lokalu w celu prowadzenia na tej powierzchni gier hazardowych, nie wystarczy samo ustalenie, że doszło do wynajęcia powierzchni, ale konieczne jest ustalenie, że wynajmujący współdziałał z najemcą. WSA prawidłowo też wskazał, że współurządzanie gier hazardowych może być wynikiem zawarcia pisemnej umowy o współdziałanie, zakładającej podział ról przy realizacji przedsięwzięcia, ale może też być efektem działań faktycznych, których ocena wskazuje na istnienie tego rodzaju porozumienia między podmiotami.

Nieprawidłowe jest natomiast stanowisko autora skargi kasacyjnej, że samo zawarcie umowy dzierżawy lub najmu powierzchni w każdym przypadku świadczy o współdziałaniu stron tej umowy w procesie urządzania gier na automacie poza kasynem gry. W orzecznictwie sądów administracyjnych dość jednolicie przyjmuje się, że "urządzanie gier hazardowych" to ogół czynności i działań stanowiących zaplecze logistyczne dla umożliwienia realizowania w praktyce działalności w zakresie gier hazardowych, w szczególności: zorganizowanie i pozyskanie odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowanie go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej ilości graczy, utrzymywanie automatów w stanie stałej aktywności, umożliwiającym ich sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, obsługa urządzeń, zatrudnienie i odpowiednie przeszkolenie personelu, zapewniające graczom możliwość uczestniczenia w grze. Innymi słowy, w świetle omawianego przepisu (w brzmieniu mającym zastosowanie w tej sprawie) urządzanie gier na automatach to aktywne zachowanie danego podmiotu zmierzające do zorganizowania tego rodzaju gier lub zapewnienia ich sprawnego prowadzenia, a nie jedynie akceptowanie bądź nieprzeszkadzanie w podejmowaniu takich działań przez inny podmiot. Zgodnie z poglądem wypracowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych, samo wynajęcie czy wydzierżawienie lokalu lub jego części w celu urządzania gier hazardowych nie przesądza ani o urządzaniu tych gier przez wynajmującego czy wydzierżawiającego, ani też takiej okoliczności nie wyłącza (zob. m.in. wyroki NSA: z 9 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 2736/16; z 13 października 2017 r., sygn. akt II GSK 1409/17; z 27 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GSK 4323/17). Konieczne jest bowiem ustalenie i ocena całokształtu działań danego podmiotu związanych z funkcjonowaniem automatów do gier (zob. m.in. wyrok NSA z 19 lipca 2018 r., sygn. akt II GSK 2421/16). Takie stanowisko w istocie wynika też z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, skoro na s. 12 WSA stwierdził, że "koniecznym jest poczynienie ustaleń w kwestii zakresu obowiązków spoczywających na podmiocie udostępniającym lokal, które wskazywałyby na czynne uczestnictwo w tej działalności (...)".

Dyrektor IC zasadnie wskazał w zarzucie postawionym w pkt I.2 petitum skargi kasacyjnej, że "przepisy prawa nie precyzują stopnia udziału poszczególnych podmiotów w procesie urządzania gier, bowiem może ale nie musi być on jednakowy". Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika jednak, że WSA przyjął w tym zakresie podgląd odmienny. WSA przyjął, że przypisanie podmiotowi wynajmującemu lokal cechy "urządzającego gry", o którym mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh, wymaga ustalenia, że doszło do współdziałania z dysponentem automatu do gry, które miało oparcie w pisemnym bądź ustnym porozumieniu. WSA nie uznał, że udział każdej ze stron porozumienia w procederze urządzania gry na automacie ma być jednakowy. Podkreślił natomiast prawidłowo (zob. s. 17 uzasadnienia wyroku WSA), że "w przypadku wielości podmiotów urządzających oraz istnienia współuczestnictwa w tym zakresie (np. właściciela automatu i właściciela lokalu, którzy na podstawie pisemnej lub ustnej umowy dokonują podziału zadań i funkcji związanych z procesem organizacji gier) konieczne jest, aby organy orzekające o odpowiedzialności tego rodzaju podmiotów opierały swoje orzeczenia na niewątpliwych ustaleniach faktycznych, które świadczą o istnieniu pomiędzy podmiotami współurządzającymi pisemnego lub ustnego porozumienia w zakresie podziału zadań i funkcji w procesie urządzania gier". Ponadto, co szczególnie istotne: "ustalenia te muszą być (...) zakorzenione w ustaleniach faktycznych, będących pochodną wyczerpującego i pełnego materiału dowodowego".

Za trafny nie mógł zostać uznany zarzut postawiony w pkt I.4 petitum skargi kasacyjnej. Dyrektor IC zarzucił w nim naruszenie art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh przez błędną wykładnię tego przepisu. Jednak w dalszej części zarzutu, jak i w odnoszącej się do niego części uzasadnienia skargi kasacyjnej, Dyrektor IC nie wskazuje jak przywołany przepis powinien być wyłożony, lecz odnosi się do procesu subsumcji ustalonego stanu faktycznego do art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh. Taka konstrukcja zarzutu jest nieprawidłowa, ponieważ nie pozwala na jednoznaczne przyjęcie, czy autorowi skargi kasacyjnej chodzi o naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię, czy przez niewłaściwe zastosowanie. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest natomiast kompetentny do precyzowania za autora skargi kasacyjnej granic zaskarżenia tym środkiem odwoławczym.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA - mimo dokonania prawidłowej wykładni pojęcia "urządzający gry" użytego w art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh - błędnie ocenił zastosowanie tego przepisu przez organy administracji w stanie faktycznym, który - w świetle niezakwestionowanej przez strony oceny WSA - został ustalony w wyniku prawidłowego i wyczerpująco przeprowadzonego postępowania dowodowego. Błąd ten skutkował z kolei naruszeniem przez WSA art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 ppsa oraz art. 145 § 3 ppsa przez ich nieuprawnione zastosowanie, polegające na uchyleniu decyzji wydanych w kontrolowanej sprawie oraz umorzeniu postępowania administracyjnego, co trafnie zarzucił Dyrektor IC w pkt I.5 i pkt II petitum skargi kasacyjnej.

WSA uznał, że zgromadzony materiał dowodowy oraz dokonane na jego podstawie ustalenia faktyczne pozwalają na jednoznaczne sformułowanie oceny prawnej oraz stwierdzenie, że Skarżąca - przez pryzmat czynności faktycznych jakie wykonywała w związku z podpisaną w jej imieniu umową najmu - nie może zostać uznana za osobę urządzającą gry na automacie poza kasynem gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, ocena WSA nie jest prawidłowa.

Ze stanu faktycznego ustalonego przez organy, zaakceptowanego przez WSA i niekwestionowanego w skardze kasacyjnej wynika, że Skarżąca przyjęła na siebie obowiązki zmierzające m.in. do: 1) właściwego zabezpieczenia automatu przed uszkodzeniem, 3) usytuowania automatu pozwalającego na jego właściwą eksploatację, 4) zawiadamiania najemcy o wszelkich stwierdzonych nieprawidłowościach, 5) pokrycia strat w przypadku zniszczenia lub kradzieży automatu spowodowanych niedopilnowaniem lub niewłaściwą eksploatacją. Okoliczności te w pełni uzasadniają tezę, że aktywność Skarżącej nie ograniczała się wyłącznie do obowiązków wynikających z klasycznej umowy najmu (niezależnie od kwestii ważności tej umowy), lecz w istocie miała obejmować również nadzór nad automatem do gry wstawionym do lokalu Skarżącej. Tym samym Skarżąca - jak prawidłowo uznały organy administracji - stała się podmiotem podlegającym karze, stosownie do art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie było podstaw do zastosowania przez WSA art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 ppsa, a w konsekwencji również art. 145 § 3 ppsa. Z tego względu zaskarżony wyrok podlegał uchyleniu. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w świetle przedstawionych okoliczności faktycznych istota kontrolowanej sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, a zatem na podstawie art. 188 ppsa uchylając zaskarżony wyrok jednocześnie rozpoznał skargę.

Skarga Skarżącej podlegała oddaleniu.

W świetle prawidłowych ustaleń faktycznych poczynionych przez organy administracji, Skarżąca była urządzającym gry na automatach w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh, przy czym urządzanie tych gier miało miejsce w lokalu Skarżącej, który nie był kasynem gry. W takiej sytuacji organy administracji zgodnie z prawem uznały, że Skarżąca podlega karze pieniężnej, o której mowa w tym przepisie, co skutkowało wymierzeniem Skarżącej kar w wysokości określonej w art. 89 ust. 2 pkt 2 ugh, czyli 12 000 zł od automatu.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 oraz art. 151 ppsa orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono (pkt 3 wyroku NSA) na podstawie art. 203 pkt 2 ppsa oraz art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.), zasądzając od Skarżącej na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie 3800 zł, przy czym na kwotę tę składają się: równowartość uiszczonego wpisu od skargi kasacyjnej (200 zł) i wynagrodzenie pełnomocnika, który sporządził skargę kasacyjną, wziął udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym i nie prowadził sprawy w postępowaniu przed WSA (3600 zł).

PG