Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 471/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 27
journal: Dz.U. 2012 poz 1228
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity

SENTENCJA

|Sygn. akt IV SA/Wr 471/15 | | , , [pic], , WYROK, , W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, , , Dnia 27 stycznia 2016 r., , , Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w składzie następującym:, Przewodniczący:, , Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, , Sędziowie:, Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (sprawozdawca), Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, , , Protokolant:, sekretarz sądowy Aneta Januszkiewicz, , , po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 27 stycznia 2016 r., sprawy ze skargi W.M., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., z dnia [...], nr [...], w przedmiocie zobowiązania do zwrotu należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego, , oddala skargę w całości.,


UZASADNIENIE

Decyzją Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w L. działającego z upoważnienia Burmistrza L z dnia 3 września 2013 r., nr [...] zostało przyznane świadczenie alimentacyjne z funduszu alimentacyjnego dla osoby uprawnionej A. M., dalej: osoba uprawniona, w wysokości 400 zł miesięcznie na okres od 1 października 2013 r. do 30 sierpnia 2014 r.

Organ I instancji decyzją z dnia 6 lutego 2015 r., nr [...] orzekł o obowiązku zwrotu przez W.M., dalej: strona, skarżący, należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego w okresie od 1 października 2013 r. do 31 sierpnia

2014 r. w wysokości 4400 zł wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego do dnia spłaty, w terminie 30 dni od daty uprawomocnienia się decyzji.

Od decyzji organu I instancji strona wniosła odwołanie zarzucając błędne ustalenie przez organ wysokości należności do zwrotu z tytułu niewypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od 1 października 2013 r. do 30 września 2014 r. na rzecz osoby uprawnionej. Odwołujący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez prawidłowe ustalenie wysokości do zwrotu z tytułu wypłaconych z funduszu alimentacyjnego za okres od 1 października 2013 r. do 30 września 2014 r. na rzecz osoby uprawnionej.

Decyzją z dnia 9 kwietnia 2015 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Dokonując na podstawie art.138 k.p.a. merytorycznej i prawnej oceny zasadności wydanej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustaliło i zważyło co następuje:

Bezsporne jest, że strona jest dłużnikiem alimentacyjnym po myśli art. 2 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i osobą zobowiązaną do alimentów na rzecz osoby uprawnionej.

W okresie obowiązywania decyzji z dnia 3 września 2013 r. wypłacono osobie uprawnionej łącznie kwotę 4400 zł.

Art. 27 ust. 1 cytowanej ustawy nakłada na dłużnika alimentacyjnego obowiązek zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Organ właściwy wierzyciela na mocy art. 27 ust. 2 tejże ustawy wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Zdaniem organu odwoławczego, z cytowanych przepisów jednoznacznie wynika, że organ I instancji był zobowiązany do wydania kwestionowanej decyzji.

Analiza powyższych przepisów prowadzi, w ocenie organu do wniosku, że fakt uiszczenia alimentów ze środków publicznych nie zwalania dłużnika alimentacyjnego z ciążącego na nim obowiązku. Dłużnik alimentacyjny ma obowiązek zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, łącznie z odsetkami, zaś organ ma obowiązek wydania stosownej decyzji o zwrocie świadczeń, w sytuacji, gdy zakończy się okres wypłaty alimentów z funduszu alimentacyjnego lub zostanie uchylona decyzja przyznająca świadczenia z tego funduszu. W postępowaniu kończącym się decyzją wymiarową określoną w art. 27 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów organ nie bada przesłanek przyznania świadczenia, ani też przesłanek ustania prawa do świadczenia. Ogranicza się wyłącznie do zbadania, czy wobec wierzyciela alimentacyjnego wydano decyzję o przyznaniu świadczenia oraz czy decyzję tę wykonano przez wypłatę świadczenia osobie uprawnionej. Już z tymi tylko konsekwencjami przepis art. 27 ust. 1 powoływanej ustawy wiąże nałożenie na dłużnika obowiązku zwrotu należności. W toku postępowania w sprawie obowiązku zwrotu należności przez dłużnika organ określa wysokość należności poprzez zsumowanie miesięcznych kwot świadczenia pozostawionych do dyspozycji wierzyciela w trakcie okresu świadczeniowego.

Podkreślono, że strona nie wskazała w zarzucie, ani w uzasadnieniu, na czym miało polegać błędne ustalenie należności do zwrotu, ani jak powinna być prawidłowo ustalona wysokość należności do zwrotu z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od 1 października 2013 r. do 30 września 2014 r. Nie budzi wątpliwości ustalenie przez organ I instancji wysokości wypłaconego świadczenia- strona nie kwestionuje, że była to kwota 4400 zł (12 miesięcy pomnożone przez kwotę 400 zł = 4400 zł).

Analiza powyższych przepisów pozwala na stwierdzenie, że decyzja wydawana w sprawie obciążenia dłużnika alimentacyjnego obowiązkiem zwrotu kwot świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego nie jest decyzją uznaniową. Organ w prowadzonym postępowaniu zobowiązany jest ustalić, czy została wydana decyzja ostateczna o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego i czy zostały wypłacone świadczenia, zaś w razie poczynienia w tym zakresie pozytywnych ustaleń, ma obowiązek wydać decyzję nakazującą zwrot przez dłużnika alimentacyjnego świadczeń wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej. Podkreślono, że kwota podlegająca zwrotowi odpowiada łącznej kwocie wypłaconej osobie uprawnionej. Może być ona pomniejszona jedynie o kwoty przekazane w okresie świadczeniowym organowi przez komornika. Stosownie bowiem do art. 27 ust. 9 ustawy w okresie, w którym osoba uprawniona otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego, komornik sądowy przekazuje wyegzekwowane od dłużnika kwoty zaliczone na poczet alimentów organowi właściwemu wierzyciela do wysokości wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami. Skoro bowiem w decyzji wydanej na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy określa się rzeczywistą kwotę należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jaką dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany zwrócić, a w art. 27 ust. 9 ustawodawca nałożył na komornika sądowego obowiązek przekazywania wyegzekwowanych od dłużnika kwot zaliczonych na ich poczet, to winny zostać także uwzględnione te środki pieniężne, które zostały uzyskane od dłużnika na poczet zadłużenia po okresie świadczeniowym.

Jak wynika z akt sprawy od dnia 1 października 2008 r. do dnia 2 marca 2015 r. strona za pośrednictwem Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w L. dokonała wpłaty na poczet zadłużenia alimentacyjnego w łącznej kwocie 7370,49 zł. Kwota ta została zaliczona na poczet należności głównej oraz odsetek w za okres zasiłkowy 2008/2009 i 2009/2010 - fakt ten wskazano w piśmie skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 2 marca 2015 r. Ani komornik ani dłużnik alimentacyjny nie wskazali na jaki okres zasiłkowy dokonywane wpłaty miały zostać zaksięgowane. W tej sytuacji zgodnie z treścią art. 451 § 1-3 kodeksu cywilnego, wierzyciel miał prawo zaliczyć ją na poczet długu najdawniej wymagalnego. Podkreślono, że na dzień 2 marca 2015 r. zaległość dłużnika alimentacyjnego wobec Ośrodka Pomocy Społecznej w L. wraz z odsetkami wynosi 111.152,62 zł. Aktualnie spłacana jest zaległość z 2010 r.

Końcowo wskazano, że organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny, trafnie zastosował obowiązujące przepisy, a wydana w sprawie decyzja została należycie uzasadniona.

Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 9 kwietnia 2015 r. stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie ogólnej zasady postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 8 k.p.a. wskazując, że decyzja organu I instancji została wydana na podstawie nienależytego wyliczenia kwoty zadłużenia skarżącego. Wobec powyższego skarżący wniósł o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji celem prawidłowego ustalenia wysokości należności do zwrotu z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnych za okres od 1 października 2013 r. do 31 sierpnia 2014 r. na rzecz osoby uprawnionej.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zwrócono uwagę, że skarżący poza sformułowaniem zarzutu nienależytego wyliczenia kwoty zadłużenia jednak nie wskazał, na czym to błędne wyliczenie miałoby polegać.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa.

W niniejszej sprawie przedmiotem skargi są decyzje – wyżej opisane – zobowiązujące dłużnika alimentacyjnego do zwrotu należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego, wypłacanych dla osoby uprawnionej, w okresie od 1 października 2013 r. do 30 sierpnia 2014 r. w kwocie 4400 zł.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonych decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2012 r. poz. 1228 ze zm.) – dalej ustawa – w tym postępowaniu organy oparły decyzje na art. 27 tej ustawy. Stanowi on w ust. 1 i 1 a, że dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłacanych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty. Przepis ust. 2 tegoż artykułu stanowi, że organ właściwy wierzyciela wydaje po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Ustalony przez organy stan faktyczny i prawny jest niesporny. Z dokumentów dołączonych do akt administracyjnych wynika, że od dnia 1 października 2008 r. do dnia 2 marca 2015 r. skarżący za pośrednictwem Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w L. dokonał wpłaty na poczet zadłużenia alimentacyjnego w łącznej kwocie 7370,49 zł. Kwota ta została zaliczona na poczet należności głównej oraz odsetek w za okres zasiłkowy 2008/2009 i 2009/2010. Ani komornik ani dłużnik alimentacyjny nie wskazali, na jaki okres zasiłkowy dokonywane wpłaty miały zostać zaksięgowane. W tej sytuacji zgodnie z treścią art. 451 § 1-3 kodeksu cywilnego, wierzyciel miał prawo zaliczyć spełnione świadczenie na poczet długu najdawniej wymagalnego. Na dzień 2 marca 2015 r. zaległość dłużnika alimentacyjnego wobec Ośrodka Pomocy Społecznej w L. wraz z odsetkami wynosi 111.152,62 zł. Aktualnie spłacana jest zaległość z 2010 r.

Z powołanego stanu faktycznego i prawnego wynika, że zaskarżona decyzja oparta została na właściwym przepisie, a stan faktyczny obligował organ do wydania kwestionowanych rozstrzygnięć.

W myśl powołanego art. 27 ustawy, organ po zakończeniu okresu świadczeniowego miał obowiązek wydać decyzję nakazującą zwrot wypłaconych z funduszu alimentacyjnego świadczeń wraz z odsetkami. Potwierdza to orzecznictwo, w którym przyjmuje się, że decyzja wydana w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 27 ustawy jest decyzją związaną i rozstrzygającą jedynie o kwestii zwrotu należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej. W postępowaniu prowadzonym w trybie tych przepisów nie ma podstaw do badania sytuacji majątkowej dłużnika alimentacyjnego, bądź jego możliwości spłaty zobowiązania. W postępowaniu tym organ musi jedynie ustalić, czy została wydana decyzja ostateczna o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego i czy świadczenia te zostały wypłacone. Poczynienie pozytywnych ustaleń w tym zakresie oznacza, że organ ma obowiązek wydać decyzję nakazującą zwrot przez dłużnika alimentacyjnego wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej świadczeń.

Za nietrafny, zdaniem Sądu, należy uznać zarzut naruszenia przez organ odwoławczy ogólnej zasady postepowania administracyjnego wyrażonej w art. 8 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, w której nienależycie wyliczono kwotę zadłużenia skarżącego. Formułując powyższy zarzut skarżący jednak nie zakwestionował określonej przez organ wysokości kwoty należności do zwrotu, nie określił też, na czym błędne wyliczenie organu miałoby polegać, ani nie wskazał, jaka powinna być prawidłowa wysokość należności. To bowiem na skarżącym, jako osobie zgłaszającej zarzut niewłaściwego obliczenia należności do zwrotu, spoczywał obowiązek udowodnienia, że organ dokonał błędnych obliczeń. Skarżący nie może zatem skutecznie podnosić w rozpatrywanej sprawie zarzutu naruszenia przez organy orzekające zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, określonej w art. 8 k.p.a. Z zasady tej wynika wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności, zaś postępowanie prowadzone przez organy obu instancji odpowiadało wymienionym wymogom. Organy orzekające prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, trafnie zastosowały obowiązujące przepisy, a wydane decyzje należycie uzasadniły.

Podkreślić należy, że powołany w podstawie prawnej decyzji przepis art. 27 ma charakter bezwzględny i zwrot należności nie jest uzależniony od sytuacji dochodowej, rodzinnej czy zdrowotnej dłużnika alimentacyjnego, który w każdym przypadku ma obowiązek zwrócić organowi wypłacone za niego świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Dłużnik alimentacyjny może jednak, powołując się na swoją sytuację dochodową lub rodzinną, ubiegać się o umorzenie całości lub części należności, odroczenie terminu płatności lub o rozłożenie jej na raty (art. 30 ust. 2 i 3 ustawy). Wskazać jednak należy, że z wnioskiem o umorzenie spornej należności lub rozłożenie jej spłaty na raty skarżący może zwrócić się do właściwego organu.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak wyżej.