Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2082/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-09-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: par. 3 ust. 1 i 6, par. 8 ust. 1
journal: Dz.U. 2007 nr 81 poz 550
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska-Jóźków, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), , Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2015 r. sprawy ze skargi B. Sp. z o.o. w W. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych w zmniejszonej wysokości; 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. z [...] listopada 2014 r.; 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz B. Sp. z o.o. w W. kwotę 5617 zł (pięć tysięcy sześćset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi B. Sp. z o.o. w W. (dalej: Grupa, spółka lub skarżąca) jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes ARiMR, organ odwoławczy lub II instancji) z [...] marca 2015r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: Dyrektor ARiMR lub organ I instancji) z [...] listopada 2014r., nr [...] o przyznaniu spółce pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" za okres od 13 czerwca 2013 r. do dnia 12 czerwca 2014 r. w zmniejszonej wysokości. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z [...] czerwca 2014 r. skarżąca zwróciła się o płatność w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 za okres od 13 czerwca 2013 r. do dnia 12 czerwca 2014 r., tj. w pierwszym roku korzystania z pomocy. We wniosku podała, że wartość rocznych przychodów netto ze sprzedaży produktów lub grup produktów, ze względu na które grupa została utworzona i wytworzonych w gospodarstwach jej członków wynosiła 6.682.291,51 zł.

Decyzją z [...] sierpnia 2014 r., nr [...] Dyrektor ARiMR przyznał Grupie pomoc finansowa w ramach działania "Grupy producentów rolnych" w okresie od 13 czerwca 2013 r. do 12 czerwca 2018 r. w wysokości limitów procentowych i kwotowych określonych w Programie Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

W dniu 29 sierpnia 2014 r. organ I instancji wezwał telefonicznie stronę do złożenia wyjaśnień i w odpowiedzi na powyższe skarżąca w dniu 15 września 2014 r. złożyła wyjaśnienia dotyczące powiązania G. T. i P. T. będących członkami Grupy, z G. T., prowadzącym firmę U., która była nabywcą produktów, ze względu na które Grupa została utworzona, wytworzonych w gospodarstwach jej członków, na łączną kwotę netto 2 675 817,55 zł, a także złożyła korektę ww. wniosku.

Po przeprowadzeniu kontroli na miejscu w dniach od 22 października 2014 r. do dnia 24 października 2014 r. w siedzibie Grupy oraz w gospodarstwach trzech jej członków: M. K., G. T. i P. T. decyzją z [...] listopada 2014r. organ I instancji przyznał Grupie środki finansowe z tytułu pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" za okres od 13 czerwca 2013 r. do 12 czerwca 2014r., w zmniejszonej wysokości. W uzasadnieniu wskazano, że postępowanie wykazało, że G.T. i G. T. są małżeństwem, pomiędzy którymi istnieje małżeńska wspólność ustawowa. Organ I instancji wskazując na § 7 ust. 2 pkt. 1 lit. c oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 81, poz. 550 ze zm., dalej: rozporządzenie) wyjaśnił, że ustawodawca posługując się określeniem "produkty wytworzone w gospodarstwach członków grupy" a nie "produkty wytworzone przez członków grupy" podkreślił, iż pierwsze z tych sformułowań ma charakter szerszy i obejmuje swym zakresem produkty wytworzone w ramach funkcjonowania gospodarstwa przez wszystkie podmioty prowadzące w nim działalność wytwórczą tzn. oboje małżonków będących współwłaścicielami i współzarządzającymi tym gospodarstwem.

W związku z powyższym mając na uwadze § 8 ust. 1 rozporządzenia faktury VAT wystawione na odbiorcę: U. ujęte przez Grupę w załączniku nr 3 do wniosku o płatność nie mogą stanowić podstawy naliczenia pomocy finansowej dla grupy producentów.

W wyniku rozpoznania sprawy na skutek złożonego odwołania, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Prezes ARiMR zaskarżoną decyzją z [...] marca 2015r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora ARiMR z [...] listopada 2014r.

W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył podstawy prawne decyzji oraz w całości podtrzymał argumentację organu I instancji. Stwierdził, że z dokumentacji sprawy wynika, iż jednym z nabywców produktów, ze względu na które grupa została utworzona, wytworzonych w gospodarstwach jej członków była U., natomiast w Wykazie faktur VAT i rachunków, uporządkowanych w ujęciu chronologicznym, potwierdzających wartość i ilość dostarczonych grupie produktów lub grupy produktów przez poszczególnych jej członków w okresie od 13 czerwca 2013r. do dnia 12 czerwca 2014r., została ujęta sprzedaż do Grupy producenta rolnego G. T., będącej współmałżonkiem G.T. Pomimo faktu, iż G.T. nie prowadzi działalności rolniczej w ramach działów specjalnych produkcji rolnej, to w przypadku wspólności małżeńskiej oboje małżonkowie współdziałają w zarządzie majątkiem wspólnym. Tylko w przypadku rozdzielności majątkowej każde z małżonków może samodzielnie zarządzać swoim majątkiem. Prowadzenie działalności rolniczej nie jest jednoznaczne z samodzielnym wykonywaniem czynności związanych z działalnością rolniczą. W związku z powyższym zasadnym było potraktowanie sprzedaży firmie U., jako sprzedaży odbiorcy będącemu członkiem grupy, i nieuwzględnienie przychodów (netto) grupy w wysokości 2 675 817,55 zł, do obliczenia należnej Grupie płatności, z uwagi na treść § 8 ust. 1 rozporządzenia.

Organ II instancji wskazując na treść art. 35 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z 20 września 2005 . w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), (Dz. Urz. UE L 277 z 21 października 2005r., str.1 ze zm., dalej: rozporządzenie nr 1698/2005) oraz załącznika II do tego rozporządzenia wyjaśnił, że po przeprowadzonej kontroli administracyjnej wniosku, w wyniku odrzucenia faktur, których nabywcą produktów, ze względu na które grupa została utworzona, wytworzonych w gospodarstwach jej członków, była U., na kwotę netto 2.675.817,55 zł, ostatecznie zadeklarowane przez grupę roczne przychody netto ze sprzedaży produktów lub grup produktów, ze względu na które grupa została utworzona i wytworzonych w gospodarstwach jej członków, zostały pomniejszone do wartości netto 4 006 473,96 zł. Dokonał stosownych wyliczeń kwoty pomocy i wskazał, że procentowa wartość zawyżenia kwoty płatności wynosi 70.591,09 zł / 200.323,70 zł x 100% = 35,24%.

Stosując natomiast art. 30 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzania procedur kontroli oraz zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25/8 z 28 stycznia 2011r., ze zm., dalej: rozporządzenie nr 65/2011) wskazał, że wysokość kwoty o którą została zredukowana przyznana pomoc obliczono, odejmując od kwoty 270.914,79 zł (tj. kwoty wnioskowanej), kwotę 200.323,70 zł (tj. kwotę, którą należy wypłacić beneficjentowi po sprawdzeniu kwalifikowalności wniosku o płatność), co dało kwotę 70 591,09 zł. Następnie należną pomoc obliczono odejmując od kwoty, którą należy wypłacić beneficjentowi po sprawdzeniu kwalifikowalności wniosku o płatność tj. 200.323,70 zł, kwotę obliczonej redukcji tj. 70.591,09 zł. Tak więc kwota należnej pomocy wyniosła: 129.732,61 zł.

Odnosząc się do kwestii odpowiedzialności za włączenie niekwalifikującej się kwoty, organ II instancji dokonał weryfikacji przedstawionych przez stronę argumentów i twierdzeń w tym zakresie i nie dopatrzył się braku odpowiedzialności (winy) Grupy za włączenie do wniosku niekwalifikujących się kosztów. W ocenie organu Strona, składając wniosek o płatność, podpisała oświadczenie o znajomości zasad przyznawania pomocy finansowej, a także powinna mieć wątpliwości, czy sprzedaż produktów wytworzonych w gospodarstwie członka Grupy, może być dokonana do małżonka członka Grupy.

Odnosząc się do zarzutów przedstawionych przez stronę organ podkreślił, iż małżonkowie T., mają prawo prowadzić działalność gospodarczą na kilku płaszczyznach. Pozostaje to jednak bez wpływu na fakt, iż w sytuacji ubiegania się przez Grupę o pomoc finansową nie może małżonek członka Grupy, z uwagi na panujący między nim a członkiem Grupy ustrój małżeńskiej wspólnoty majątkowej, być odbiorcą produktów Grupy, ze względu na które grupa została utworzona. Zaakceptowanie tej sytuacji doprowadziłoby do wprowadzenia do obrotu prawnego decyzji naruszającej przepis § 7 ust. 2 pkt 1 lit. c i § 8 ust. 1 rozporządzenia.

W sytuacji ubiegania się przez Grupę o pomoc finansową, G. T. nie może, będąc współmałżonkiem członka Grupy, występować jednocześnie jako odbiorca tych produktów. Taki sposób działania Grupy uniemożliwia osiągnięcie celów określonych w art. 2 ustawy z dnia 15 września 2000r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw (Dz.U., Nr 88, poz. 983, ze zm., dalej: ustawa o grupach producentów rolnych) i art. 35 rozporządzenia nr 1698/2005, ponieważ nie jest możliwe dostosowanie produkcji rolnej do prawdziwych warunków rynkowych w sytuacji, kiedy dokonuje się transferów produktów pomiędzy członkiem grupy, będącym właścicielem gospodarstwa, w którym wytwarzane są produkty sprzedawane przez grupę, a małżonkiem członka grupy prowadzącemu działalność gospodarczą jako osoba fizyczna. W takiej sytuacji grupa producentów rolnych pełni funkcję wyłącznie pośredniczącą. Nie można w takim przypadku mówić o spełnieniu przez grupę celu polegającego na dostosowaniu produkcji rolnej do warunków rynkowych, poprawy efektywności gospodarowania, planowania produkcji rolnej ze szczególnym uwzględnieniem jej ilości i jakości, koncentracji podaży oraz organizowania sprzedaży produktów rolnych.

Pismem z 9 kwietnia 2015r. skarżąca złożyła skargę na ww. decyzję Prezesa ARiMR wnosząc o jej uchylenie w całości, jak również o uchylenie w całości poprzedzającej ją decyzji organu I instancji o odmowie przyznania środków z tytułu pomocy finansowej za pierwszy rok działalności spółki jako grupy producentów rolnych i zasądzenie kosztów postępowania na rzecz strony. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów:

I. postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy:

1) art. 7, art 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r., poz. 267 ze zm., dalej: k.p.a. oraz art. 21 ust. 2 pkt 2) ustawy z dnia 7 marca 2007r. wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2013r., poz. 173, dalej: ustawa o wspieraniu rozwoju) poprzez ich niezastosowanie w niniejszej sprawie, polegające na rozstrzygnięciu niniejszej sprawy bez jej dostatecznego wyjaśniania, bez wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a w szczególności bez wyjaśnienia i rozpatrzenia przyczyn takiego a nie innego sposobu dystrybucji produktów, co doprowadziło do wydania decyzji jedynie w oparciu o arbitralne założenie organu II instancji, iż sposób i kanały dystrybucji produktów świadczą o niespełnieniu warunków i celów stawianych grupom producentów rolnych, w szczególności poprzez niewprowadzenie produktów na rynek i do obrotu;

2) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art, 21 ust. 2 pkt 2) ustawy o wspieraniu rozwoju poprzez błędne i niedokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy i przyjęcie, że produkty nabywane przez Grupę od członków Grupy, były w dalszej kolejności sprzedawane podmiotom będącym członkami Grupy (traktowanych jak członek Grupy), oraz że G. T. i G. T. prowadzą wspólnie działy specjalne produkcji rolnej;

3) art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 11 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie w niniejszej sprawie, polegające na niedostatecznym wyjaśnieniu przyczyn, dla których organ II instancji uznał za zasadne utrzymanie w mocy decyzji o odmowie przyznania spółce środków finansowych za drugi rok działalności jako grupa producentów rolnych, przejawiające się w szczególności w tym, iż organ II instancji nie odniósł się w żaden sposób do twierdzeń, wyjaśnień, dowodów spółki składanych w toku postępowania administracyjnego, jak również, że nie wyjaśnił on dostatecznie przyczyn oraz nie wskazał w jaki sposób naruszono przepisy prawa materialnego, ograniczając się jedynie do stwierdzenia i przedstawienia subiektywnej oceny organu, że Grupa dokonała sprzedaży produktów, dla których uzyskała wpis w rejestrze grup producentów rolnych, do podmiotu będącego "członkiem grupy" (traktowanego jako członka Grupy), podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie sposób wyprowadzić powyższego wniosku,

4) art. 10 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie i pozbawienie strony możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego i zapoznania się aktami sprawy przed wydaniem decyzji administracyjnej;

II. przepisów prawa materialnego:

1) § 8 ust. 1 oraz § 7 ust. 2 pkt. 1 lit. c rozporządzenia poprzez błędną wykładnię i bezpodstawne uznanie, że podmiot do którego Grupa dokonywała sprzedaży produktów zakupionych od członków Grupy, nie spełnia wymogów "odbiorcy niebędącego członkiem Grupy" podczas gdy z przedstawionego materiału dowodowego wynika, że podmiot do którego następowała sprzedaż, w świetle dyspozycji powyższego przepisu, winien być kwalifikowany jako podmiot "niebędący członkiem grupy" w konsekwencji czego wartość sprzedanych produktów do U. winna stanowić podstawę naliczenia pomocy należnej Grupie;

2) art. 35 ust. 2 rozporządzenia nr 1698/2005, art. 20 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 10 ustawy o wspieraniu rozwoju oraz w zw. z § 6 ust. 1, § 6 ust. 3 pkt 1) oraz § 8 ust. 1-3 rozporządzenia poprzez niezastosowanie i nieprzyznanie spółce środków z tytułu pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych w wysokości adekwatnej do rocznej produkcji grupy skierowanej na rynek za drugi rok działalności, mimo że spółka spełniła wszelkie warunki do uzyskania środków z tytułu pomocy finansowej;

3) art. 30 ust. 1 rozporządzenia nr 65/2011 polegające na zastosowaniu norm prawnych zawartych w przepisie, podczas gdy w ogóle nie powinny mieć one zastosowania z uwagi, iż całość kwot winna być uznana za kwalifikowane i zaliczone jako podstawa naliczenia pomocy finansowej.

W uzasadnieniu spółka rozwinęła powyższe zarzuty.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Przedmiotem sporu w sprawie jest możliwość zaliczenia do przychodów netto ze sprzedaży produktów wytworzonych w gospodarstwach członków Grupy przychodów sprzedanych odbiorcy będącemu małżonkiem jednego z członków tej Grupy, w którym to małżeństwie obowiązuje ustrój małżeńskiej wspólności majątkowej. Zdaniem spółki powyższe nie stoi na przeszkodzę do zaliczenia takich przychodów do udokumentowanych rocznych przychodów netto ze sprzedaży produktów, gdyż każdy z tych małżonków prowadzi oddzielną działalność gospodarczą. Jeden, będący członkiem Grupy, prowadzi działalność rolniczą w ramach działów specjalnych produkcji rolnej (produkcja drobiu) i nie prowadzi działalności gospodarczej związanej z ubojem drobiu. Drugi natomiast małżonek prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą (ubój drobiu) podlegającą wpisowi do CEIDG (także REGON,NIP itp. kwestie związane z prowadzoną działalnością gospodarczą) i nie prowadzi działalności rolniczej w ramach działów specjalnych produkcji rolnej oraz nie jest członkiem Grupy. Przeciwnego zdania jest organ, który wskazuje na ustrój małżeńskiej wspólności majątkowej, który powoduje, że małżonkowie współzarządzają majątkiem wspólnym. Powyższe w ocenie organów winno wykluczyć zaliczenie przychodów sprzedawanych odbiorcy będącego małżonkiem członka grupy z rocznych przychodów netto ze sprzedaży produktów wytworzonych w gospodarstwach członków Grupy.

W ocenie sądu rację w tym sporze należy przyznać stronie skarżącej.

Rozpoznając sprawę przede wszystkim należy wskazać podstawy prawne rozstrzygnięcia ze szczególnym uwzględnieniem podstawy prawnej stanowiącej podstawę wykluczenia przez organy przychodów Grupy (uzyskanych w wyniku sprzedaży części produktów małżonkowi członka Grupy) z rocznych przychodów netto ze sprzedaży produktów wytworzonych w gospodarstwach członków Grupy, tj. § 8 rozporządzenia.

Zasady wsparcia na gruncie prawa unijnego określa art. 35 rozporządzenia nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich.

Zgodnie z art. 35 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005 wsparcia, o którym mowa w art. 20 lit. d) ppkt ii) (wspierania tworzenia grup producentów), udziela się w celu ułatwiania tworzenia i działalności administracyjnej grup producentów do celu:

dostosowania do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego i produkcji producentów, którzy są członkami takich grup,

wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych;

ustanowienia wspólnych zasad dotyczących informacji o produkcji, ze szczególnym uwzględnieniem zbiorów i dostępności.

W zakresie istotnym dla rozważanego problemu, zwrócić należy także uwagę na jego ust. 2 stanowiący, że wsparcia udziela się w postaci zryczałtowanej pomocy w formie rocznych rat przez okres pierwszych 5 lat przypadających po dacie, w której grupa producentów została uznana. Oblicza się je na podstawie rocznej produkcji grupy skierowanej na rynek do pułapu określonego w załączniku I.

W zakresie przepisów krajowych istotny jest art. 2 ustawy o grupach producentów rolnych, który stanowi, że osoby fizyczne, jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej oraz osoby prawne prowadzące gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym lub prowadzące działalność rolniczą w zakresie działów specjalnych produkcji rolnej mogą organizować się w grupy producentów rolnych w celu dostosowania produkcji rolnej do warunków rynkowych, poprawy efektywności gospodarowania, planowania produkcji ze szczególnym uwzględnieniem jej ilości i jakości, koncentracji podaży oraz organizowania sprzedaży produktów rolnych, a także ochrony środowiska naturalnego. Stosownie natomiast do art. 3 ustawy o grupach producentów rolnych, grupa producentów rolnych, zwana dalej "grupą", prowadzi działalność, jako przedsiębiorca mający osobowość prawną, pod warunkiem że:

została utworzona przez producentów jednego produktu rolnego, zwanego dalej "produktem", lub grupy produktów w celach określonych w art. 2,

działa na podstawie statutu lub umowy, zwanych dalej "aktem założycielskim", spełniających wymagania określone w art. 4,

składa się z członków, udziałowców lub akcjonariuszy, zwanych dalej "członkami grupy", z których żaden nie może mieć więcej niż 20% głosów na walnym zgromadzeniu lub zgromadzeniu wspólników,

przychody ze sprzedaży produktów lub grup produktów wytworzonych w gospodarstwach członków grupy stanowią więcej niż połowę przychodów grupy ze sprzedaży produktów lub grup produktów, dla których grupa została utworzona,

określi obowiązujące członków grupy zasady produkcji, w tym dotyczące jakości i ilości produktów lub grup produktów oraz sposoby przygotowania produktów do sprzedaży.

W art. 6 ustawy o grupach producentów rolnych zawarta została delegacja dla ministra właściwego do spraw rolnictwa do określenia w drodze rozporządzenia, po zasięgnięciu opinii organizacji wskazanych w ustawie, wykazu produktów i grup produktów dla których mogą być tworzone grupy producentów rolnych, minimalną roczną wielkość produkcji towarowej oraz minimalną liczbę członków grupy. Wypełniając delegację ustawową Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał rozporządzenie z 9 kwietnia 2008 r. w sprawie wykazu produktów i grup produktów, dla których mogą być tworzone grupy producentów rolnych, minimalnej rocznej wielkości produkcji towarowej oraz minimalnej liczby członków grupy producentów rolnych (Dz. U. Nr 72, poz. 424).

Spełnienie przez grupę warunków określonych w ustawie o grupach producentów rolnych oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 6 ustawy o grupach producentów rolnych, czyli w ww. rozporządzeniu z 9 kwietnia 2008r. stwierdza w drodze decyzji administracyjnej marszałek województwa właściwy ze względu na siedzibę grupy. Marszałek dokonuje również wpisu grupy do prowadzonego przez siebie rejestru grup. Nadzór nad działalnością grupy sprawuje marszałek województwa.

Program wspierania rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich obejmuje między innymi działanie pod nazwą "grupy producentów rolnych". W ramach tego programu grupom producentów rolnych przyznawana jest pomoc finansowa. Warunki i tryb przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" określa wydane na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

W myśl § 3 ust. 1 i 6 ust. 1 rozporządzenia pomoc jest udzielania grupie producentów, która prowadzi działalność na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jest wpisana do rejestru grup producentów rolnych zgodnie z ustawą o grupach producentów rolnych czyli do rejestru prowadzonego przez właściwego marszałka województwa, została utworzona ze względu na produkty określone w załączniku do rozporządzenia i został jej nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów. Pomoc jest wypłacana w formie rocznych płatności i obejmuje okresy kolejnych 12 miesięcy prowadzenia działalności przez grupę, liczone od dnia decyzji o wpisie grupy do rejestru.

Natomiast w art. 10 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju wskazano, że pomoc jest przyznawana na wniosek i jeżeli wnioskodawca spełnia warunki przyznania pomocy określone w przepisach rozporządzenia nr 1698/2005 oraz w przepisach Unii Europejskiej wydanych w trybie tego rozporządzenia, a także w przepisach wydanych na podstawie art. 29 ustawy o wspieraniu rozwoju.

Organy orzekające w sprawie jako podstawę rozstrzygnięcia podawały w szczególności § 8 ust. 1 rozporządzenia. Zgodnie z tym przepisem wysokość udzielanej pomocy w danym roku prowadzenia działalności przez grupę ustala się na podstawie wartości udokumentowanych rocznych przychodów netto ze sprzedaży produktów lub grupy produktów, ze względu na które grupa została utworzona, i wytworzonych w gospodarstwach jej członków oraz sprzedanych odbiorcom niebędącym członkami grupy.

W ocenie sądu powyższy przepis jest jasny i wskazuje, że wysokość udzielanej pomocy uzależniona jest od sprzedaży netto produktów wytworzonych w gospodarstwach członków grupy oraz sprzedanych odbiorcom nie będącym członkiem grupy. W przedmiotowej sprawie zatem hipoteza normy prawnej zawartej w tym przepisie w całości została spełniona. Produkty bowiem były wytworzone w gospodarstwach członków grupy (drób) w tym w gospodarstwie G. T. i sprzedane zostały odbiorcom niebędącym członkiem grup. Z akt sprawy, co nie jest kwestionowane przez strony postępowania, członkiem grupy jest jedynie G.T. Natomiast G.T. odbiorca części sprzedanych produktów nie jest bowiem członkiem grupy. Jak już wyżej nadmieniono prowadzi on jednoosobową działalność gospodarczą (wpis do CEIDG, odrębnym numerem identyfikacyjnym NIP) i to wyłącznie w jej ramach kupuje m.in. produkty wytworzone w gospodarstwach członków grupy. Jest więc odbiorcą o którym mowa w cytowanym przepisie.

Dlatego też zasadne są zarzuty skargi w tym zakresie, gdyż przepisy rozporządzenia wprost wskazują jedynie na obowiązek sprzedaży podmiotom niebędącym członkiem grupy. W ocenie sądu niedopuszczalna jest w tym wypadku rozszerzająca interpretacja tego przepisu, gdyż nie ma ona umocowania w jednobrzmiącym przepisie. Gdyby ustawodawca chciał, aby nie wliczać sprzedaży (do rocznej sprzedaży netto) podmiotowi nie będącemu członkiem grupy ale będącym z tym członkiem grupy spokrewnionym, czy też mającym wpływ na zarządzanie majątkiem wspólnym lub prowadzoną działalności gospodarczą, to takie ograniczenie zawarłby w określonym przepisie. Jednakże takich ograniczeń prawodawca zarówno krajowy, jak i tym bardziej unijny nie ustanowił. Nie można zatem w drodze rozszerzającej wykładni takich ograniczeń narzucać.

W sprawie, organ w żaden sposób nie podważył, że zarówno członek grupy jak i jej mąż prowadzą oddzielną i samodzielną działalność gospodarczą, a wiec to oni mają wpływ na samodzielne podejmowanie strategicznych decyzji gospodarczych w ramach prowadzonych działalności gospodarczych. To, że odbywa się to na składnikach majątku, co do którego podmioty te są współwłaścicielami, w kontekście jasno brzmiącego § 8 rozporządzenia nie ma zasadniczego znaczenia. Znaczenie ma jedynie pośrednie i następcze. Słusznie zauważyła również skarżąca, że G.T. nabywając udziały w spółce stała się osobiście wspólnikiem tej spółki. Takim wspólnikiem nie stał się jej mąż mimo, że udziały wchodzą w skład majątku wspólnego (patrz wyrok Sądu Najwyższego z 3 grudnia 2009r., II CSK 273/09). Dlatego też w ocenie sądu mąż członka grupy prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą może dokonywać zakupu produktów wytworzonych w gospodarstwach członków grupy.

W tym miejscu sąd w całości zgadza się z prezentowanym przez skarżącą w toku całego postępowania stanowiskiem, popartym wyrokiem WSA w Warszawie z 5 czerwca 2014r., V SA/Wa 256/14 (wszystkie wskazane orzeczenia sądu dostępnie na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym sąd stwierdził, że powyższy § 8 rozporządzenia cyt. "nie zakazuje wytwarzania produktów w gospodarstwach członków grupy którzy są współwłaścicielami tychże gospodarstw. Członkiem grupy może być bowiem jeden ze współwłaścicieli gospodarstwa i to niezależnie od tego czy ten drugi w gospodarstwie tym pracuje czy też nie. Jeszcze raz trzeba bowiem podkreślić iż ww. przepis mówi o wytworzeniu produktów w gospodarstwach członków grupy, nie wskazuje natomiast na to, że ci producenci mają być wyłącznymi właścicielami takich gospodarstw i że muszą samodzielnie je prowadzić. Sąd stoi na stanowisku iż jasny jest również ten fragment omawianego przepisu który dotyczy sprzedaży produktów odbiorcom nie będącym członkami grupy".

Powyższe stanowisko sądu I instancji zostało zaakceptowane wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w orzeczeniu z 16 kwietnia 2015r., II GSK 2135/14 wyjaśnił, że § 8 ust. 1 rozporządzenia nie zakazuje wytwarzania produktów w gospodarstwach członków grup, którzy są współwłaścicielami tych gospodarstw i sprzedaży tych produktów na rzecz małżonka członka grupy, który do niej nie należy, ale prowadzi własną działalność gospodarczą, jeżeli taka sprzedaż jest prowadzona w ramach tej działalności.

Sąd kasacyjny zasadnie stwierdził, że z treści § 8 ust. 1 rozporządzenia nie wynika zakaz zbywania produktów przez grupę na rzecz współmałżonka prowadzącego działalność gospodarczą, jeżeli jest on współmałżonkiem osoby należącej do takiej grupy. Z treści wskazanego przepisu wynika tylko, że wysokość udzielanej pomocy finansowej dla grupy producentów rolnych jest ustalana na podstawie rocznych przychodów netto sprzedaży produktów tej grupy, jeżeli zostały wytworzone w gospodarstwach członków grupy oraz sprzedane odbiorcom, którzy nie są członkami tej grupy. Pozostawanie nabywcy produktów grupy w związku małżeńskim z osobą należącą do grupy nie może być utożsamiane z przynależnością takiego nabywcy do grupy producenckiej, jeżeli prowadzi on samodzielną działalność gospodarczą.

Słusznie również NSA stwierdził, że przyjęcie szerokiego rozumienia członka grupy producenckiej, w tym również małżonka członka takiej grupy prowadzącego działalność gospodarczą, byłoby sprzeczne z konstytucyjną zasadą swobody działalności gospodarczej, bo ograniczałoby tę swobodę w przypadku małżonków członków grup producenckich w zawieraniu z nimi umów handlowych. Oczywiście ograniczenie tej swobody może mieć miejsce, ale musi wynikać z ustawy, a nie być konsekwencją wykładni prawa, zwłaszcza rozporządzenia.

Dodatkowo trzeba podkreślić, że powołany w decyzji organu I instancji wyrok WSA w Warszawie z 9 czerwca 2014r., V SA/Wa 763/14 dotyczył zupełnie odmiennego stanu faktycznego, niż będący przedmiotem sporu. W tamtej sprawie to członkiem grupy producentów rolnych był podmiot będący współwłaścicielem gospodarstwa rolnego i jednocześnie prowadził on działalność gospodarczą, w ramach której nabywał produkty grupy. Zatem tezy z powołanego wyroku były nieprzydatne do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy.

Bezzasadne są również argumenty Prezesa ARiMR wskazujące, że w sprawie w wypadku nabycia przez G. T. drobiu nie wystąpiła sprzedaż w rozumieniu art. 535 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r., poz. 121, ze zm.), gdyż niezbędnym elementem statuującym zawarcie umowy sprzedaży jest zmiana po stronie właściciela rzeczy. Sprzedaż przez grupę produktów na rzecz G. T. - męża członka Grupy G. T. nie spełnia warunku sprzedaży odbiorcy niebędącego członkiem grupy, gdyż w sensie cywilistycznym właścicielką produktu zakupionego od Grupy będzie nadal G.T. Powyższa interpretacja zupełnie nie uwzględnia faktu, że właścicielem produktów sprzedawanych przez skarżącą (grupę) jest już sama spółka (faktury wystawia grupa), będąca osobą prawną, a nie jej poszczególni członkowie grupy. Członkowie grupy są natomiast właścicielami udziałów w spółce a nie produktów sprzedawanych przez oddzielny byt trawny, tj. spółkę. Zatem jak najbardziej następuje tutaj sprzedaż w rozumieniu powyższego przepisu.

Organ odwoławczy oprócz gołosłownych twierdzeń w żaden sposób nie wykazał dlaczego kwestionowany sposób działania skarżącej uniemożliwia osiągnięcie celów określonych w art. 2 ustawy o grupach producentów rolnych i art. 35 rozporządzenia nr 1698/2005. Prezes ARiMR bowiem stwierdza, że nie jest możliwe dostosowanie produkcji rolnej do prawdziwych warunków rynkowych w sytuacji, kiedy dokonuje się transferów produktów pomiędzy członkiem grupy, będącym właścicielem gospodarstwa, w którym wytwarzane są produkty sprzedawane przez grupę, a małżonkiem członka grupy prowadzącemu działalność gospodarczą jako osoba fizyczna. W takiej sytuacji grupa producentów rolnych pełni funkcję wyłącznie pośredniczącą. Nie można w takim przypadku mówić o spełnieniu przez grupę celu polegającego na dostosowaniu produkcji rolnej do warunków rynkowych, poprawy efektywności gospodarowania, planowania produkcji rolnej ze szczególnym uwzględnieniem jej ilości i jakości, koncentracji podaży oraz organizowania sprzedaży produktów rolnych. Organ odwoławczy oprócz gołosłownych twierdzeń, nie przedstawił żadnego dowodu na powyższe i co równie istotnie zupełnie pomija fakt, że to grupa działająca w formie spółki jest sprzedawcą produktów, a nie poszczególni udziałowcy tej spółki. Tak jak już to zostało wskazane, zgodnie z przepisami rozporządzenia nr 1698/2005 celem pomocy finansowej przyznawanej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" jest ułatwianie tworzenia i działalności grup producentów w celu wspólnego wprowadzania towarów do obrotu. Organ w żaden sposób nie wykazał, aby sprzedaż produktów małżonkowi członka grupy wytworzonych w gospodarstwach członków grupy temu celowi się sprzeciwiała. Ponadto celem spółki kapitałowej oprócz wskazanych celów w przepisach unijnych i krajowych jest również osiągnięcie zysku, na trudnym rynku produkcji drobiu. To grupa organizuje sprzedaż produktów wytworzonych w gospodarstwach jej członków. Organ w żaden sposób nie wykazał, że w sprawie skarżąca (grupa) w odmienny sposób potraktowała męża członka grupy w stosunku do innych podmiotów dokonujących zakupu produktów od grupy. Zatem sąd zarzut ten uważa za gołosłowny.

Mając powyższe na względzie sąd stwierdza, że organy rozpoznające sprawę dokonały nieprawidłowej wykładni § 8 ust. 1 rozporządzenia, co miało wpływ na wynik sprawy. Sąd mając na uwadze także fakt, że uchybienia te popełnił również Dyrektor ARiMR w swojej decyzji, postanowił na podstawie art. 135 p.p.s.a. uchylić również decyzję tego organu.

Rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji uwzględni wyżej przedstawioną wykładnie § 8 ust. 1 rozporządzenia oraz dokonaną przez sąd ocenę prawną.

Pozostałe zarzuty skargi, a w szczególności zarzuty dotyczące błędnego ustalenia stanu faktycznego, niezapewnienie czynnego udziału w sprawie, sąd uznał za niezasadne, gdyż stan faktyczny co do zasady został ustalony w sposób prawidłowy, a jedynie sporna była wykładnia § 8 ust. 1 rozporządzenia. Natomiast strona, na etapie postępowania administracyjnego nie zgłaszała na podstawie art. 21 ust. 2 pkt 4 ustawy o wspieraniu rozwoju żądania zapewnienia czynnego udziału w każdym stadium postępowania, zatem organ nie mógł naruszyć art. 10 k.p.a., który w sprawie wprost nie obowiązuje, gdyż doznaje powyższych ograniczeń.

Mając powyższe na względzie sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art., 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w pkt 1 wyroku. O kosztach orzeczona na podstawie art. 200 ww. ustawy.