Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2057/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 200
journal: Dz.U. 2016 poz 2147
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 75
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Iwona Kosińska Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2019 r. sprawy ze skargi [...] . z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2018r. nr [...] Minister Inwestycji i Rozwoju utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2017r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nabycia prawa własności nieruchomości.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

Wojewoda [...], działając na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.) oraz § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120 ze zm.), decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem [...] grudnia 1990 r., przez [...] w [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu obejmującego działki nr [...] o pow. 0,3558 ha, nr [...] o pow. 0,0472 ha, nr [...] o pow. 0,1162 ha oraz prawa własności urządzeń znajdujących się na ww. nieruchomościach z uwagi na niewykazanie przez wnioskodawcę istnienia prawa zarządu do nieruchomości w dniu [...] grudnia 1990 r.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła [...] S.A. z siedzibą w [...].

Minister Inwestycji i Rozwoju rozpatrując sprawę wskazał, że zgodnie z art. 200 ust. 1 ww. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. grunty stanowiąc własność Skarbu Państwa lub gminy, będące w dniu [...] grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych i komunalnych osób prawnych oraz Banku [...] stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego, a budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się własnością tych osób. Decyzja uwłaszczeniowa ma charakter decyzji deklaratoryjnej i odnosi się do stanu istniejącego w dniu [...] grudnia 1990 r. W myśl art. 200 ust. 4 tej ustawy, uwłaszczenie nie może naruszać praw osób trzecich.

Decyzja uwłaszczeniowa ma charakter deklaratoryjny, a zatem mocą tej decyzji potwierdza się jedynie przekształcenie prawa zarządu w prawo użytkowania wieczystego gruntu w przypadku ziszczenia się prawem przewidzianych przesłanek. Stosownie do przepisu art. 200 ust. 1 ww. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r., aby można było wydać decyzję uwłaszczeniową, nieruchomość w dniu [...] grudnia 1990 r. musiała stanowić własność Skarbu Państwa oraz musiało istnieć prawo zarządu do tego gruntu.

Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego Minister ustalił, że na mocy zarządzenia Ministra Górnictwa nr [...] z dnia [...] stycznia 1951 r. w sprawie dostosowania organizacji przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą Przedsiębiorstwo [...] do przepisów dekretu z dnia 26 października 1950 r. o przedsiębiorstwach państwowych, utworzono przedsiębiorstwo państwowe pod nazwą Przedsiębiorstwo [...] z siedzibą w [...], które zarządzeniem nr [...] Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia [...] października 1984 r. przekształcono w przedsiębiorstwo państwowe "[...]". Zarządzeniem nr [...] Ministra Przemysłu z dnia [...] listopada 1938 r. w sprawie utworzenia przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą Przedsiębiorstwo [...], z dniem [...] stycznia 1989 r., utworzono Przedsiębiorstwo [...], które powstało w wyniku podziału przedsiębiorstw państwowych określonych w zarządzeniu nr 44 Prezesa Rady Ministrów z dnia 4 listopada 1988 r. w sprawie podziału i łączenia niektórych przedsiębiorstw zgrupowanych we Wspólnocie [...].

Na podstawie zarządzenia nr 22 Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] marca 1990 r. dokonano podziału Przedsiębiorstwa [...], w wyniku którego utworzono m.in. [...] w [...].

Z akt niniejszej sprawy wynika, że wnioskodawca [...] S.A. z siedzibą w [...] jest następcą prawnym [...] w [...] na podstawie aktu przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością dokonanego w formie aktu notarialnego z dnia [...] stycznia 1992 r. rep. [...] nr [...], aktu notarialnego z dnia [...] czerwca 2002 r. rep. [...] nr [...] oraz aktu przekształcenia spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w spółkę akcyjną dokonanego w formie aktu notarialnego z dnia [...] marca 2010 r. rep. [...] nr [...].

Zgodnie z treścią księgi wieczystej nr [...] prowadzonej dla działki nr [...], księgi wieczystej nr [...] prowadzonej dla działki nr [...] oraz księgi wieczystej nr [...] prowadzonej dla działki nr [...], prawo własności ww. nieruchomości w dniu [...] grudnia 1990 r. ujawnione było na rzecz Skarbu Państwa.

Kwestią sporną na gruncie niniejszej sprawy jest to, czy poprzednikowi prawnemu skarżącej przysługiwało w okresie przed dniem [...] grudnia 1990 r. prawo zarządu przedmiotowymi nieruchomościami.

W pierwszej kolejności Minister zauważył, że zarząd, to prawna formy władania nieruchomością. Obowiązująca w dniu 5 grudnia 1990 r. ustawa z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1985 r. Nr 22, poz. 99) przewidywała powstanie zarządu do gruntu w ściśle określony sposób. Zgodnie z art. 38 ust. 2 ww. ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r., państwowe jednostki organizacyjne uzyskują grunty państwowe w zarząd na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej, za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umowy o nabyciu nieruchomości. Ponadto na podstawie art. 87 tej ustawy grunty państwowe będące w dniu wejścia ustawy, tj. dnia 1 sierpnia 1985 r., w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych, które to zostało ustanowione między innymi na podstawie ustawy z dnia 14 lipca 1961r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1961 r. Nr 32, poz. 159) i przechodzą w zarząd tych jednostek.

Zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 marca 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 1907/10, prawo zarządu do określonej nieruchomości nie powstaje z mocy samego prawa. Strona winna dysponować indywidualnym aktem dotyczącym przedmiotowej nieruchomości, czy to w formie decyzji, umowy, czy też protokołu zdawczo - odbiorczego, który ustanowiłby zarząd czy użytkowanie Zarząd (dziś trwały zarząd), to prawne formy władania, które uprawniają do władania nieruchomością. Sam fakt korzystania przez przedsiębiorstwo, a następnie spółkę z nieruchomości nie kreuje prawa zarządu. Ponadto decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd powinna określać jej położenie, powierzchnię, mieć załączoną mapę sytuacyjną oraz wskazywać sposób i cel korzystania z niej.

Mając na uwadze powyższe organ II instancji uznał, że zarząd nieruchomości był ustanawiany nie w sposób ogólny, lecz tylko dla ściśle określonych składników mienia. Jednocześnie zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, istnienia zarządu nie można w żadnym przypadku domniemywać (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 czerwca 1998 r., sygn. akt I SA 1989/97 LEX nr 45054, z dnia 5 listopada 1999 r" sygn. akt I SA 2240/98 LEX nr 47386, z dnia 2 lutego 2006 r., sygn. akt I OSK 1295/05 LEX nr 194864). W orzecznictwie przyjmuje się również, że decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd powinna określać jej położenie, powierzchnię, mieć załączoną mapę sytuacyjną oraz wskazywać sposób i cel korzystania z niej (zob. uchwałę składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 września 1993 r., sygn. akt III CZP 81/93, OSNC z 1994/2/27 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2010 r" sygn. akt I OSK 929/09, publ. CBOSA).

Zgodnie z § 4 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r., stwierdzenie prawa zarządu do nieruchomości następuje na podstawie co najmniej jednego z następujących dokumentów: decyzji o przekazaniu nieruchomości w zarząd; decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie jeśli została wydana przed dniem 1sierpnia 1985 r.; umowy między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawartej za zgodą organu; umowy zawartej w formie aktu notarialnego przed dniem 1 lutego 1989 r. przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa; odpisu księgi wieczystej stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości; decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością; decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.; uchwały, zarządzenia lub decyzji wydanej w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości; protokołu przekazania nieruchomości sporządzonego między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985 r.; umowy o przekazaniu nieruchomości lub protokołu przekazania nieruchomości sporządzonych przed dniem 22 października 1961 r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi.

W braku powyższych dokumentów stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 k.p.a., potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym.

Minister podniósł, że stwierdzenie prawa zarządu państwowej lub komunalnej osoby prawnej jest elementem postępowania administracyjnego, którego celem jest potwierdzenie nabycia przez tą osobę użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, lokali i innych urządzeń. W toku tego postępowania ocenia się dokumenty, którymi wykazuje się przysługiwanie zarządu w dniu [...] grudnia 1990 r. Istotne przy tym jest, iż zarówno zeznania, jak i dokumenty, powinny udowodnić choćby w sposób pośredni fakt istnienia stosownego aktu o charakterze indywidualnym, na podstawie którego oddano nieruchomości w zarząd.

W celu udowodnienia spełnienia przesłanki posiadania prawa zarządu w stosunku do przedmiotowych nieruchomości, skarżąca [...] S.A. z siedzibą w [...] przedłożyła do akt postępowania protokół z dnia [...] października 1990 r. z czynności Komisji ds. Inwentaryzacji i Podziału Mienia Przedsiębiorstwa [...] w [...], decyzję Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] z dnia [...] grudnia 1986 r. w sprawie naliczenia opłaty rocznej dla [...] w [...] za zarząd - użytkowanie gruntów pod torami kolejowymi opisanych w załączniku do przedmiotowej decyzji oraz oświadczenie z dnia [...] marca 2011 r. złożone w imieniu skarżącej i potwierdzające prawo zarządu w dniu [...] grudnia 1990 r.

W ocenie organu odwoławczego, żaden ze zgromadzonych w sprawie dowodów nie potwierdził istnienia w dniu [...] grudnia 1990 r. prawa zarządu przysługującego poprzednikowi prawnemu - [...] w [...] w stosunku do przedmiotowych nieruchomości.

Dokonując oceny pierwszego z dowodów, tj. protokołu z czynności Komisji ds. Inwentaryzacji i Podziału Mienia Przedsiębiorstwa [...] w [...] z dnia [...] października 1990 r., Minister stwierdził, że dokument ten nie potwierdza przekazania przedmiotowych nieruchomości w zarząd [...] w [...], a jedynie ustala system podziału mienia pomiędzy nowo powstałe przedsiębiorstwa państwowe. Stosownie do zapisów ww. protokołu grunty miały być wydzielone według zapisów ujawnionych w księgach wieczystych, ewidencji gruntów a także użytkowanych pozostających w zarządzie każdego wydzielonego zakładu. Z tego również względu, wbrew twierdzeniom skarżącej przedmiotowy protokół nie stanowi dowodu wskazanego w § 4 ust. 1 pkt i ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r., tj. uchwały, zarządzenia lub decyzji wydanych w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenia nieruchomości.

Za dowód wskazujący na istnienie prawa zarządu lub użytkowania przedmiotowych nieruchomości nie można również zdaniem organu uznać decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] z dnia [...] grudnia 1986 r. w sprawie naliczenia opłaty rocznej dla [...] w [...] za zarząd - użytkowanie gruntów, ze względu na to, iż z przedmiotowej decyzji nie wynika, że została ona wydana w nawiązaniu do innej decyzji o ustanowieniu prawa zarządu lub użytkowania.

Stanowisko takie przyjął Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 22 listopada 1999 r. sygn. akt U 6/99, wskazując, że dokument zawierający decyzję o naliczeniu lub aktualizacji opłat może być uznany za podstawę stwierdzenia użytkowania, gdy jest wydany w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu. Z decyzji o opłatach powinien wynikać jednoznacznie tytuł prawny ich wnoszenia.

Również w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, iż decyzja o naliczeniu i aktualizacji opłat może być uznana za podstawę stwierdzenia istnienia prawa zarządu jedynie wyjątkowo, gdy była wydana w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu. Inne rozumienie przepisów rozporządzenia z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu w powyższym zakresie oznaczałaby jego niezgodność z delegacją ustawową zawartą w art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami a tym samym z art. 92 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Skoro zatem zawiadomienie o wymierzeniu opłaty za użytkowanie nieruchomością nie nawiązuje do jakiejkolwiek innej decyzji o ustanowieniu prawa zarządu, to nie może decyzja o naliczeniu (wymierzeniu) opłaty stanowić podstawy do stwierdzenia istnienia prawa zarządu, tym bardziej w sytuacji, gdy z decyzji tej nie wynika w żaden sposób okoliczność, w stosunku do jakich działek opłata została naliczona (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia marca 2013 r. syn akt II SA/Kr 97/13).

Ponadto dokumenty w postaci załączonych do akt sprawy oświadczeń skarżącej również nie mogą zostać uznane za dowód, o którym mowa w § 4 ust. 1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r., potwierdzający prawo zarządu. Przedłożone dokumenty w postaci oświadczeń nie potwierdzają istnienia prawa zarządu w stosunku do przedmiotowych gruntów, ponieważ nie wskazują jednoznacznie na podstawie jakich dokumentów powstał tytuł prawny do sprawowania zarządu lub użytkowania, a które zaginęły lub uległy zniszczeniu. Minister zaznaczył, iż skorzystanie przez wnioskodawcę ze środka dowodowego w postaci oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 k.p.a., potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym możliwe jest jedynie wówczas, gdy oświadczenie takie jednoznacznie wskazuje na dokumenty, które stanowią tytuł prawny zarządu lub użytkowania, a których nie można odtworzyć ze względu na zaginięcie lub zniszczenie, co wynika wprost z przepisu § 4 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 maja 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1834/17).

Odnosząc się natomiast do zarzutów naruszenia art. 7, art. 75 i art. 77 k.p.a. organ stwierdził, iż nie sposób przyjąć by organ pierwszej instancji dopuścił się naruszenia obowiązków wynikających z przytoczonych wyżej przepisów. Organ pierwszej instancji w toku postępowania pismem z dnia [...] września 2016 r. zwrócił się do Starosty [...] o udzielenie informacji, czy istnieją jakiekolwiek dokumenty, które wskazują na przekazanie przedmiotowych nieruchomości w zarząd lub użytkowanie. Jednocześnie pismem z dnia [...] września 2016 r. organ wezwał również wnioskodawcę [...] S.A. z siedzibą w [...] do przedłożenia dokumentów świadczących o przekazaniu gruntu w użytkowanie lub zarząd, na które wnioskodawca nie udzielił odpowiedzi.

Mając na uwadze powyższe, Minister stwierdził, że materiał zgromadzony w sprawie nie potwierdził istnienia w dniu [...] grudnia 1990 r. prawa zarządu przysługującego poprzednikowi prawnemu [...] S.A. z siedzibą w [...] do przedmiotowych nieruchomości.

Skargę na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła [...] S.A. zarzucając jej:

naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy:

a) naruszenie par. 4 ust. 1 i ust. 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu poprzez przyjęcie, iż oświadczenie z dnia [...] marca 2011 r. oraz protokół z dnia [...] października 1990 r. nie stanowią dokumentów potwierdzających istnienie w dniu [...] grudnia 1990 r. prawa zarządu nieruchomościami przysługującego [...] w [...],

naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy przez:

naruszenie art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nie podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy,

naruszenie art. 77 ust. 1 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nie zebranie i nie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że wskazany w protokole z dnia [...] października 1990r. system podziału pozwala na identyfikację nieruchomości poprzez ustalenie jakie grunty były w użytkowaniu Przedsiębiorstwa [...] na dzień [...] kwietnia 1990r., tym samym potwierdza prawo zarządu poprzednika prawnego skarżącej. Brak nawiązania w decyzji o naliczeniu opłat do innej decyzji o ustanowieniu prawa zarządu lub użytkowania nie powinien zdaniem skarżącej dyskwalifikować tego dokumentu. Zarzucono również, że organy orzekające nie podjęły działań zmierzających do wyjaśnienia czy załączniki do protokołu określają grunty jakie były przedmiotem podziału pomiędzy wydzielone zakłady.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r. poz. 1369) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( tekst jedn. Dz. U z 2016 r., poz. 2147 ze zm. dalej: "u.g.n."). Zgodnie z art. 200 ust. 1 pkt 2 u.g.n. w sprawach stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, z dniem [...] grudnia 1990r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank [...], które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie, niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, nabycie prawa użytkowania wieczystego oraz własności stwierdza w drodze decyzji wojewoda - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub wójt, burmistrz albo prezydent miasta - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy. W dniu 10 lutego 1998r. zostało wydane rozporządzenie przez Radę Ministrów w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1998r. Nr 23, poz. 120 ze zm.). Zgodnie z § 4 i § 5 ww. rozporządzenia właściwy organ z urzędu stwierdza dotychczasowe prawo zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych do nieruchomości, według stanu na dzień 5 grudnia 1990r. Podstawą do stwierdzenia istnienia dotychczasowego prawa zarządu jest wykazanie się przez wnioskodawcę lub też odszukanie z urzędu przez organ co najmniej jednego z następujących dokumentów: decyzji o przekazaniu nieruchomości w zarząd, decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985r., umowy między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawartej za zgodą organu, umowy, zawartej w formie aktu notarialnego przed dniem 1 lutego 1989r. przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa, odpisu z księgi wieczystej, stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości, decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością, decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985r., uchwały, zarządzenia lub decyzji wydanych w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości, protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonego między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985r., umowy o przekazaniu nieruchomości lub protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonych przed dniem 22 października 1961r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi.

Jeżeli właściwy organ nie dysponuje dokumentami, o których mowa wyżej może wezwać państwowe osoby prawne do ich dostarczenia w wyznaczonym terminie (ust. 2 § 4 rozp.). Jeżeli natomiast wskazane wyżej dokumenty nie zachowały się, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 k.p.a., potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym (ust. 3 § 4 rozp.).

Analizując akta sprawy w kontekście przywołanych wyżej przepisów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Ministra Inwestycji i Rozwoju i poprzedzająca ją decyzja Wojewody [...] nie naruszają prawa.

Należy zgodzić się z organami obu instancji, że żaden ze zgromadzonych w sprawie dowodów nie potwierdził istnienia w dniu [...] grudnia 1990 r. prawa zarządu przysługującego poprzednikowi prawnemu skarżącej spółki do przedmiotowych nieruchomości.

Z materiału dowodowego wynika, że w postępowaniu uwłaszczeniowym, mimo wezwania skarżącego (pismo z dnia [...] września 2016r.), skarżący nie wykazał, że jego poprzednik prawny legitymował się w stosunku do przedmiotowego gruntu, jednym z dokumentów, o których mowa w § 4 ust. 1 rozporządzenia. Poszukiwania stosownych dokumentów przez Wojewodę we własnym zakresie również nie dały pozytywnego rezultatu ( pismo z dnia 30 września 2016r.).

Skarżąca spółka powołuje się m.in. na decyzję Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] z dnia [...] grudnia 1986r. o naliczeniu opłat z tytułu zarządu - użytkowania nieruchomości stanowiącą jej zdaniem podstawę do stwierdzenia istnienia prawa zarządu. Natomiast tak organ pierwszej instancji jak i organ drugiej instancji stanęły na stanowisku, że nawet legitymowanie się przez wnioskodawcę decyzją o naliczeniu opłaty z tytułu zarządu nie jest wystarczającym dowodem potwierdzającym istnienie tego uprawnienia, jeżeli w takiej decyzji nie ma żadnej informacji o ustanowieniu tego prawa zarządu na rzecz danego podmiotu.

Sąd przychyla się do argumentacji organów administracji, jednocześnie wskazując, że jest to pogląd ugruntowany zarówno w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 22 listopada 1999r. sygn. akt U 6/99 (opub. w OTK 1999 r., nr 7, poz. 159) i w wyroku z dnia 9 kwietnia 2002r. sygn. akt U 10/00 (opub. w OTK 2001 r., nr 3, poz. 55) stwierdził, że decyzja o naliczeniu i aktualizacji opłat może być uznana za podstawę stwierdzenia istnienia prawa zarządu jedynie wyjątkowo, gdy była wydana w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu. Inne rozumienie przepisów rozporządzenia w powyższym zakresie oznaczałaby niezgodność rozporządzenia z delegacją ustawową zawartą w art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a tym samym z art. 92 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 kwietnia 2008r. sygn. akt I OSK 570/07 (opub. w LEX nr 505282) zawarł stanowisko, że pogląd wyrażony przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 22 listopada 1999r., sygn. akt U 6/99, który dotyczył stwierdzenia prawa użytkowania nieruchomości na rzecz spółdzielni, należy odnieść jako prawidłowy także do warunków stwierdzenia prawa zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych. To stanowisko Sąd uważa za trafne i dlatego należy przyjąć, że ponieważ decyzja z dnia [...] grudnia 1986 r. ustalająca opłatę za zarząd - użytkowanie nieruchomości w żaden sposób nie powołuje się, ani nie nawiązuje do jakiejkolwiek innej decyzji o ustanowieniu prawa zarządu, nie może stanowić podstawy do stwierdzenia istnienia prawa zarządu. Takie stanowisko, jakie prezentuje w tej sprawie skład orzekający, zawarte zostało także w wyrokach: NSA z dnia 26 kwietnia 2012r. sygn. akt I OSK 651/11, NSA z dnia 10 września 2014r. sygn. akt I OSK 204/13 oraz WSA w Warszawie z dnia 7 września 2010r., sygn. akt I SA/Wa 1288/10, WSA w Warszawie z dnia 1 czerwca 2006r. sygn. akt I SA/Wa 2098/05 dostępne na: www.orzeczeniansa.gov.pl

Jeżeli zaś chodzi o podnoszoną w skardze kwestię dokumentowania istnienia prawa zarządu na podstawie innych, niż dokumenty, środków dowodowych (oświadczenia strony z dnia [...] marca 2011r.) to Sąd zauważa, że dowody te mogą potwierdzić istnienie prawa zarządu tylko wtedy, gdy nie zachowały się dokumenty, o których mowa w § 4 ust. 1 rozporządzenia z 1998 r. Wobec tego wnioskodawca uwłaszczenia winien wykazać, że miał w swej dyspozycji konkretne dokumenty potwierdzające określone prawo (zarząd, użytkowanie), które później zaginęły, czy uległy zniszczeniu, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca (por. wyrok NSA z dnia 23 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 207/09, opubl. CBOSA).

Jeśli chodzi o protokół z dnia [...] października 1990r. rację należy przyznać organom orzekającym, że nie potwierdza on przekazania przedmiotowych nieruchomości w zarząd a jedynie ustala system podziału mienia pomiędzy nowo powstałe przedsiębiorstwa. Brak jest również w aktach sprawy załączników do protokołu, które zdaniem skarżącej mogły określać grunty jakie były przedmiotem postępowania. Załączników nie udało się pozyskać organowi I instancji, nie przedłożyła ich też skarżąca spółka. Na rozprawie w dniu 19 marca 2019r. pełnomocnik skarżącej oświadczył, że nie dysponuje ona załącznikami do protokołu. Trudno w tej sytuacji stawiać zarzut organowi, że nie pozyskał tych dokumentów. Wprawdzie to na organie ciąży obowiązek zebrania materiału dowodowego i wszechstronnego rozpatrzenia sprawy, jednak nie zwalnia to strony od współdziałania w tym zakresie z organem, w szczególności, w sytuacji gdy z określonych środków dowodowych wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne.

Jak zasadnie wskazał organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, istnienia zarządu nie można domniemywać. Istotne jest również, że decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd powinna określać jej położenie, powierzchnię, mieć załączoną mapę sytuacyjną oraz wskazywać sposób i cel korzystania z niej. Wskazać należy, że skarżąca nie przedstawiła żadnego dokumentu, który potwierdzałby przekazanie przedmiotowej nieruchomości w zarząd jej poprzednikowi prawnemu . Jak już wyżej wskazano zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia z dnia 10 lutego 1998r. w sprawie przepisów wykonawczych (...), podstawą do stwierdzenia istnienia dotychczasowego prawa zarządu jest wykazanie się przez wnioskodawcę lub też odszukanie z urzędu przez organ co najmniej jednego z wymienionych w tym przepisie dokumentów.

Nie jest również zasadny zarzut naruszenia przez organy administracji art.7,77 § 1 k.p.a. W ocenie Sądu organy administracji z urzędu podjęły wszelkie niezbędne czynności dla wyjaśnienia, czy zachowała się jakakolwiek decyzja ustanawiająca prawo zarządu dla skarżącej. Dokonały ustaleń także w pozostałym zakresie sprawy i nie ma żadnych podstaw do kwestionowania prawidłowości tych ustaleń. Przeprowadzona przez organy ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego, nie ma cech dowolności i nie narusza zasady pogłębionego zaufania do władzy publicznej. Przyjęte przez organy stanowisko zostało należycie uzasadnione, poprzez wskazanie dowodów, na których oparły swoje rozstrzygnięcie oraz przyczyn, dla których nie podzieliły podnoszonej przez skarżącą argumentacji, wyjaśniając również przy tym podstawę prawną wydanych decyzji..

W tej sytuacji, skoro po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, nie uzyskano dowodu potwierdzającego zarząd gruntem, to zarówno organ pierwszej instancji jak i Minister Inwestycji i Rozwoju trafnie wywiedli, że nie było podstaw do uwzględnienia wniosku uwłaszczeniowego.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.