Wyrok NSA, sygn. akt GSK 926/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2004-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 185 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym : Przewodniczący Maria Myślińska, Sędzia NSA, Sędziowie (NSA Urszula Raczkiewicz, Hanna Rybińska (spr.), Protokolant Anna Fyda, po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2004r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] SA z siedzibą w Warszawie od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 kwietnia 2004r. sygn.akt III SA/Gd 54/04 w sprawie ze skargi [...] SA z siedzibą w Warszawie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Gdyni z dnia 30 grudnia 2003r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1. uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku; 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Gdyni na rzecz [...] S . A . z siedzibą w Warszawie kwotę 280 (dwieście osiemdziesiąt) zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dn.13 kwietnia 2004r. sygn. akt III SA/Gd 54/04 odrzucił skargę [...] S.A. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Gdyni z dn. 30 grudnia 2003 r. w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że pismem z dn. 4 marca 2004 r. Sąd wezwał skarżącą do uzupełnienia braków skargi oraz do uiszczenia należnego od skargi wpisu sądowego w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie wysłane drogą pocztową było dwukrotnie awizowane: w dniu 8 i 16 marca 2004 r., lecz przesyłka nie została podjęta i powróciła do nadawcy z adnotacją urzędu pocztowego " zwrot nie podjęto w terminie". Sąd uznał doręczenie za skutecznie dokonane w trybie art 73 ustawy z dn. 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ), dalej: u.p.s.a., i stwierdził, że termin do uzupełnienia braków skargi i uiszczenia wpisu minął z dniem15 marca 2004 r., a mimo tego skarżąca nie uczyniła zadość wezwaniu Sądu . Powyższy stan uzasadnił odrzucenie skargi na mocy art. 220 § 3 i art. 58 § 1 u.p.s.a.

W skardze kasacyjnej od powyższego postanowienia [...]. w powołaniu na art. 174 pkt. 2 u.p.s.a. zarzuciła mogące mieć wpływ na wynik sprawy naruszenie art.58 § 1 pkt. 3 u.p.s.a. oraz art. 220 § 3 u.p.s.a. przez odrzucenie przez Sąd I instancji skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Gdyni z dn.30 grudnia 2003 r. Nr [...] z uwagi na nie uzupełnienie braków skargi i nie uiszczenie wpisu – mimo braku wezwania strony do dokonania tych czynności. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca stwierdziła, iż istnieją poważne wątpliwości, co do tego z jakich przyczyn nie podjęła awizowanej przesyłki, i czy miała możliwości podjęcia i zapoznania się z jej treścią, a więc co do tego czy doręczenie zastępcze odpowiadało wymaganiom art.73 u.p.s.a. Wskazała, że zgodnie z umową zawartą z Dyrekcją Okręgową Poczty, przesyłki dla skarżącej miały być umieszczane w skrytce pocztowej nr 116 Urzędu Pocztowego Nr131, a przesyłki za zwrotnym potwierdzeniem odbioru - w przypadku braku możliwości ich doręczenia - awizowane do odbioru w Urzędzie Pocztowym117. Oświadczenie Dyrekcji Okręgowej Poczty o złożeniu zawiadomienia o nadejściu przesyłki poleconej z WSA w Gdańsku budzi zdaniem strony wątpliwości, co do zgodności ze stanem rzeczywistym, gdyż skarżąca w okresie awizowania spornej przesyłki odbierała pocztę, na dowód czego załączyła kserokopię książki korespondencji za okres 08. 03. 2004 r.- 17. 03.2004 r. W uzupełniającym uzasadnieniu podstaw kasacyjnych, zawartym w piśmie procesowym z dn. 03. 08. 2004 r. podniosła, że nie można stwierdzić czy zawiadomienie poczty zostało złożone do skrytki pocztowej w Urzędzie Nr 131 i na tę okoliczność załączyła kserokopie pism Rejonowego Urzędu Poczty Warszawa Praga z 4 i 28 czerwca 2004 r., w których tę wątpliwość sformułowano.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Podstawowym zagadnieniem w niniejszej sprawie jest to czy w sprawie zostało dokonane w sposób prawidłowy doręczenie zastępcze określone w art. 73 u.p.s.a. Uzależnione jest ono od spełnienia ustawowych przesłanek przepisem tym określonych. Po pierwsze musi zachodzić niemożność dokonania doręczenia właściwego w trybie art. 67 § 3 u.p.s.a., tj. doręczenia na adres podany w Krajowym Rejestrze Sądowym, do którego wpisana jest skarżąca. Następnie, winno nastąpić złożenie pisma w urzędzie pocztowym albo urzędzie gminy na okres 7 dni. Przesłanka trzecią jest umieszczenie zawiadomienia w skrzynce na korespondencję a gdy to nie jest możliwe , na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swe czynności zawodowe. Ostatnią z wymaganych dla prawidłowego doręczenia przesłanek jest upływ ustalonego czasu, na który przesyłkę złożono. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, na który przesyłkę złożono i dopiero od dnia następnego rozpoczyna bieg termin do wykonania zarządzenia sądu. Żadną więc miarą ten ostatni termin nie mógł minąć, jak przyjął to Sąd, z dniem 15 marca 2004 r. Treść art. 73 u.p.s.a. zdaje się wskazywać, że dla prawidłowości doręczenia zastępczego wystarczające jest jednokrotne awizowanie przesyłki, którą uważa się za doręczoną z upływem siedmiodniowego okresu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie orzekającym w niniejszej sprawie przepis ten winien być wykładany w zestawieniu z art. 65 § 2 u.p.s.a. nakazującym do doręczania pism w postępowaniu sądowym przez pocztę stosować tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym. Zgodnie z treścią art. 139 § 1 kpc i na podstawie delegacji określonej w art. 131 § 2 kpc, Minister Sprawiedliwości w rozporządzeniu z dnia 21.03.2003r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie szczegółowego trybu doręczania pism sądowych przez pocztę w postępowaniu sądowym ( Dz. U. Nr 55, poz. 489 ), określił tryb doręczania pism sądowych. Zgodnie ze znowelizowanym § 9 skuteczne jest doręczenie pisma po powtórnym jego awizowaniu. Zmiana cytowanego rozporządzenia wywołana została treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17.09.2002r., sygn. SK 35/01 w którym uznano, że § 9 ust. 3 rozporządzenia jest niezgodny z Konstytucją. W uzasadnieniu Trybunał stwierdził, że "... elementy instytucji doręczenia zastępczego, które pozwalają na siedmiodniowe tylko przechowywanie pisma w pocztowej placówce oddawczej, a w następstwie nakładają na urząd pocztowy obowiązek jednokrotnego tylko powiadomienia adresata o przesyłce, nie mogą być uznane za uregulowania wystarczające dla realizacji zasady prawa do sądu – we wskazanym przez skarżącego jako podstawa kontroli – aspekcie prawa do uruchomienia procedury przed sądem, zgodnej z wymogami sprawiedliwości". W związku z powyższym należy przyjąć, że w myśl art. 65 § 2 u.p.s.a., stosując zasady postępowania cywilnego, w przypadku nie odebrania przesyłki w terminie 7 dni od doręczenia zawiadomienia, należy awizować ją po raz wtóry. Należy zauważyć, że doręczenie zastępcze opiera się na prawnym domniemaniu, że przesyłka doręczona w sposób zastępczy dotarła do rąk adresata. Jeżeli jednak mimo prawidłowego doręczenia zastępczego przesyłka nie dotarła do adresata to ma on możliwość obrony przed ujemnymi skutkami . Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego na tle art. 138 i 139 kpc, których odpowiednikami są art. 72 i 73 u.p.s.a., subiektywne przekonanie sądu o prawidłowości doręczenia zastępczego nie wyklucza możliwości dowodzenia, że pismo nie dotarło do adresata. Obalenie domniemań wypływających z powołanych przepisów nie prowadzi jednak do wniosku, że doręczenie nie zostało dokonane, ale do uchylenia ujemnych skutków, jakie dla strony wiążą się z tym doręczeniem w zakresie biegu terminów ( J. Jodłowski, K. Piasecki-Kodeks postępowania cywilnego z komentarzem, tom 1,Warszawa 1989 r. str. 247). Oznacza to, że w sytuacji gdy doręczenie zastępcze spełniało wszystkie omówione wyżej wymagania wynikające z art. 73 u.p.s.a. a mimo tego adresat, nie został powiadomiony o piśmie złożonym w urzędzie pocztowym, uchylenie się od negatywnych następstw wymaga uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu( art. 87 § 2 u.p.s. a.)

Zupełnie inaczej wygląda prawna sytuacja strony gdy doręczenie zastępcze nie odpowiadało prawnym wymaganiom bądź gdy istniała uzasadniona wątpliwość czy wymagania te były spełnione. Nie można wówczas mówić o prawidłowości doręczenia zastępczego a tym samym nie może ono wywoływać żadnych skutków prawnych. Jeżeli więc poczta nie pozostawiła zawiadomienia o przesyłce sądowej, i o miejscu, w którym można ją odebrać, jak tego wymaga art. 73 u.p.s.a. to doręczenie zastępcze nie było prawnie skuteczne, gdyż po prostu nie nastąpiło.

Skarżąca twierdzi, że założenie jakoby nie podjęła awizowanej przesyłki jest niezgodne ze stanem faktycznym, gdyż zachodzą istotne wątpliwości co do tego z jakich przyczyn przesyłki nie odebrała i czy miała tę możliwość.

Oczywiście samo zaprzeczenie adresata nie jest wystarczające dla stwierdzenia, że zawiadomienia o przesyłce poczta nie pozostawiła, gdyż samo zaprzeczenie dowodu nie stanowi. Skarżąca jednak powyższe okoliczności uprawdopodobniła. Przedstawiła pisma zawierające wyjaśnienie, iż poczta nie jest w stanie jednoznacznie stwierdzić, czy pierwsze zawiadomienie o przesyłce - które wg adnotacji listonosza na kopercie miało być dokonane 8 marca 2004 r. a zawiadomienie umieszczone w skrzynce na korespondencję - zostało doręczone do skrytki pocztowej w UP W-wa 131 i pod adres skarżącej ul. Arabska 9. Z pism tych wynika także, że zawiadomienie powtórne zostało sporządzone w UP W-wa 117 i przekazane listonoszowi. Adnotacja na kopercie dotycząca drugiego awiza zawiera jedynie stempel "powtórne" opatrzony datą "16. 03." bez informacji czy i gdzie pozostawiono zawiadomienie. Skarżąca stwierdziła ponadto, że w okresie biegu terminu do odbioru przesyłki (8-23 marca 2004 r.) odebrała 94 przesyłki za pośrednictwem skrytki pocztowej, zaś w dniu 22 marca 2004 r. z U.P. W-wa 117- 15 przesyłek , co do których obowiązują specjalne zasady doręczania a więc odbierała przesyłki na bieżąco. Nie odebranie wezwania Sądu tłumaczy tym, że nie zostało prawidłowo doręczone.

Powyższe okoliczności wskazują, że brak jest dostatecznych podstaw do przyjęcia, iż skarżącej skutecznie doręczono wezwanie do uiszczenia wpisu i uzupełnienia braków formalnych skargi, a w konsekwencji do uznania, że doręczenia zastępczego dokonano prawidłowo. Skoro zaś nie można stwierdzić, iż wezwanie zostało prawidłowo zastępczo doręczone przeto zarzuty skargi kasacyjnej uznać należy za usprawiedliwione.

Biorąc powyższe pod uwagę należało na mocy art. 185 § 1 u.p.s.a. orzec jak w sentencji wyroku.