Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 264/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2014-07-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6552
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1,
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 73 ust. 5,
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
article: art. 152 par. 2 w zw. z art. 146 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca) Sędzia WSA Magdalena Jankowska - Szostak Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Tarasiewicz po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 2 lipca 2014 r. sprawy ze skargi M. A. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesienia gruntów rolnych. I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...]) złote kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Dyrektor D. Oddziału Regionalnego ARiMR po rozpatrzeniu odwołania skarżącego M. A. od decyzji z dnia [...] r. nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych, wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. - utrzymał w mocy pierwszoinstancyjną decyzję.

W uzasadnieniu wskazano, że [...] lipca 2005 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie pomocy na zalesianie na rok 2005 deklarując działkę rolną A na działce ewidencyjnej nr [...], położonej w województwie d., powiecie w., gminie W., obrębie W., o areale 0,66 ha.

Na podstawie zgromadzonych dokumentów Kierownik Biura Powiatowego w dniu [...] czerwca 2006 r. wydał decyzję nr [...] w sprawie przyznania pomocy na zalesianie, w wyniku której skarżący otrzymał jednorazowe wsparcie na zalesienie w wysokości [...]zł, premię pielęgnacyjną wypłacaną przez 5 lat w wysokości [...] zł oraz premię zalesieniową wypłacaną przez 20 lat w kwocie [...]zł. Ponieważ decyzja w całości uwzględniała żądanie strony, organ na podstawie art. 107 § 4 K.p.a. odstąpił od uzasadnienia decyzji. Środki finansowe zostały przekazane w dniu [...] sierpnia 2006 r. na rachunek bankowy producenta. Z akt sprawy wynika, że na podstawie składanych wniosków o wypłatę płatności na zalesianie gruntów rolnych na lata 2007-2010 została przekazana płatność z tytułu premii pielęgnacyjnej oraz premii zalesieniowej.

Podczas kontroli gospodarstwa w 2011 r. stwierdzono powierzchnię ogólną zalesienia mniejszą niż powierzchnia zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności, tj. ogólny areał zalesiony został pomierzony na 0,59 ha, w tym zalesienie położone na stoku powyżej 120 stanowiło 0,42 ha. Inspektorzy w uwagach stwierdzili, iż obszar składa się z dwóch części: jedna o powierzchni 0,42 ha, a druga o powierzchni 0,17 ha. Deklarowany udział drzew iglastych stanowił 71,21% ogólnego deklarowanego do zalesienia areału, natomiast stwierdzony udział wyniósł 74,58%. Pomiarem objęto wolny od nasadzeń pas gruntu o szerokości 3m. Z pomiaru wyłączono natomiast obszar, który w dniu składania wniosku nie był użytkowany rolniczo. Teren wyłączony obejmował starodrzewie i kilkunastoletnie krzaki o gęstości powyżej 50 szt./ha. Inspektorzy wskazali ponadto, że plan zalesienia przewiduje użycie repelentów, których stosowania rolnik nie deklarował we wniosku. W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami zostały zastosowane kody pokontrolne: ZGR5 - zadeklarowana powierzchnia całkowita zalesiona jest większa niż powierzchnia całkowita stwierdzona, ZGR13 - nieudokumentowanie zakupu repelentów, ZGR20 - nieuprawnione korzystanie z płatności wynikającej z utrudnień w wykonaniu zalesienia i pielęgnacji zalesienia (nachylenie stoku powyżej 12 ZGR24 - dane zadeklarowane we wniosku są inne niż zawarte w planie zalesienia,

W wyniku wznowienia postępowania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., organ decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...], orzekł, że decyzja nr [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. wydana została z naruszeniem prawa. Jednocześnie stwierdził, że okolicznością powodującą pozostawienie w decyzji w obrocie prawnym jest upływ 5-letniego zawitego terminu (art. 146 k.p.a.) przewidzianego na wyeliminowanie wadliwej decyzji z obrotu prawnego. Decyzja ta w postępowaniu odwoławczym została utrzymana w mocy przez Dyrektora OR ARiMR we W.. Wyrokiem z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn. akt III SA/Wr 427/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę. Wyrok ten stał się prawomocny w dniu 26 marca 2013 r.

W dniu [...] października 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesienia gruntów rolnych, przyznanych na mocy decyzji z dnia [...] czerwca 2006 r. W dniu zaś [...] grudnia 2013 r. decyzją nr [...] ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych w wysokości 3 078,85 zł.

W odwołaniu od powołanego rozstrzygnięcia skarżący zarzucił, że opiera się ono na dokumencie poświadczającym nieprawdę tj. raporcie z kontroli na miejscu, ponadto nie wzięto pod uwagę dokumentu w postaci pomiaru części działki dokonanego przez firmę "A", decyzja jest sprzeczna z poprzednio wystawionymi decyzjami oraz wyrokiem Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn. akt III SA/Wr 427/12, w kwestii zmniejszenia płatności i żądania zwrotu ich części, nadto organ nie odniósł się do uwag zgłoszonych przez skarżącego w piśmie z dnia 25 października 2013 r., w szczególności nie uzasadnił dlaczego odmówił mocy dowodowej przedłożonemu przez skarżącego dokumentowi sporządzonemu przez uprawnionego geodetę z firmy "A" w zakresie pomiaru części działki.

Rozpoznając odwołanie organ odwoławczy stwierdził, że zarzuty w nim zawarte dotyczą sprawy przyznania płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych na rok 2005, które to stanowiły przedmiot odrębnego postępowania, zakończonego ostateczną decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. z dnia [...].04.2012 r. nr [...] o stwierdzeniu wydania decyzji dotychczasowej z naruszeniem prawa. Zauważył, że w oparciu o decyzję, która stwierdza o wydaniu decyzji z naruszeniem prawa, lecz jej nie uchyla z powodu upływu terminu, o którym mowa w art. 146 § 1 K.p.a., możliwe jest wszczęcie postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności, (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 października 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 985/11). Zatem w przedmiotowej sprawie zachodziły przesłanki do wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie (nadmiernie) pobranych płatności. Przepis art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy o ARiMR, przewiduje wydanie decyzji w razie dokonania nienależnej lub nadmiernej wypłaty rodzajowo określonych środków publicznych. Przepis ten nie uzależnia konieczności wydania decyzji od przyczyny, z powodu której nastąpiła taka wypłata. Obejmuje więc swoim zakresem nienależne lub nadmierne pobranie środków publicznych przekazanych na rachunek bankowy wnioskodawcy w oparciu o decyzję, która następnie została wzruszona, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie.

Odnosząc się do zarzutu nieuzasadnionej odmowy mocy dowodowej dokumentowi o pomiarze części działki sporządzonemu przez firmę "A" na zlecenie skarżącego, organ stwierdził, iż dokument ten został dostarczony przez stronę po uprawomocnieniu się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Pismo to wpłynęło do Biura Powiatowego ARiMR w W. w dniu 27.03.2013 r.

Dalej przytoczono, że zwrot płatności uznanej za nienależną ulega przedawnieniu, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze (art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004). Zdaniem organu, w niniejszej sprawie przepisy te nie mają zastosowania, ponieważ wypłata płatności z tytułu wsparcia na zalesianie gruntów rolnych za rok 2005 uznanych następnie za nienależnie pobrane, nastąpiła dnia [...] sierpnia 2006 r., natomiast zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych strona odebrała [...] października 2013 r., tak więc przed upływem dziesięciu lat od daty płatności. Wypłata płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych za rok 2007, 2008, 2009 i 2010, uznanych następnie za nienależnie pobrane, nastąpiła odpowiednio [...] sierpnia 2007 r., [...] sierpnia 2008 r., [...] września 2009 r. oraz [...] sierpnia 2010 r., zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych strona odebrała [...] października 2013 r., tak więc przed upływem dziesięciu lat od daty płatności. Jednocześnie w przedmiotowej sprawie nie można uznać, iż skarżący działał w dobrej wierze, co stanowić mogłoby podstawę do przyjęcia krótszego (czteroletniego) okresu między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności, wykluczającego obowiązek zwrotu płatności pobranej nienależnie. Składając bowiem wniosek o przyznanie pomocy na zalesianie gruntów rolnych w roku 2005, skarżący podpisał oświadczenie (w sekcji XII wniosku), że znane mu są zasady przyznawania pomocy na zalesianie oraz pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń. We wniosku o przyznanie płatności strona potwierdza własnym podpisem prawdziwość zawartych w nich danych, biorąc tym samym odpowiedzialność za wszystkie wykazane w nim deklaracje działek ewidencyjnych. Tymczasem z przeprowadzonej w gospodarstwie kontroli na miejscu w dniu [...] maja 2011 r., stwierdzono powierzchnie mniejsze niż deklarowane we wniosku.

W rozpatrywanej sprawie nie zaistniały również zdaniem organu odwoławczego przesłanki, o których mowa w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 oraz art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez skarżącego nienależnie pobranych płatności. Na podstawie wskazanych przepisów obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy oraz jeśli błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie występuje wtedy, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. Celem wyjątków od zasady, że płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone, określonych w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 / art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, jest zwolnienie z obowiązku zwrotu tylko w takich sytuacjach, gdy błąd ARiMR spowodował wypłatę nienależnych płatności i jednocześnie brak było możliwości wykrycia tego błędu przez rolnika, a w przypadku gdy błąd dotyczył stanu faktycznego, który miał wpływ na nienależną płatność, gdy ponadto nie doszło do wydania decyzji, o której mowa w art. 29 ust. 1 ustawy oraz jej doręczenia stronie w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności.

Organ drugiej instancji przyjął, że w niniejszej sprawie płatność nie wynikała z pomyłki ARiMR. Zwrot płatności wynika natomiast z faktu, iż strona faktycznie zalesiła powierzchnię mniejszą od tej do której otrzymała pomoc finansową.

W powyższym świetle, w przeświadczeniu organu - uzyskane płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych uznane następnie za nienależnie pobrane, podlegają zwrotowi.

W skardze oraz pismach procesowych, domagając się uchylenia decyzji w całości oraz zasądzenia kosztów postępowania, skarżący zarzucił naruszenie art. 10 § 1 K.p.a. w związku z art. 81 K.p.a., nadto podniósł, że rozstrzygnięcie opiera się na dokumencie pod nazwą "Protokół z czynności kontrolnych Nr [...] z dnia [...] maja 2011 r." zawierającym niezgodne dane ze stanem faktycznym i z przepisami dotyczącymi zalesienia powierzchni. Decyzja jest także sprzeczna z poprzednio wystawionymi prawomocnymi decyzjami oraz z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18.12.2012 r, sygn. akt III SA Wr 427/12.

W ocenie strony skarżącej stan prawny odnoszący się do decyzji nr [...], z dnia [...] czerwca 2006 r., potwierdzony został wskazanym wyżej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który potwierdził niedopuszczalność uchylenia decyzji wskutek upływu terminu, o czym mówi art. 146 § 1 K.p.a. Decyzja powyższa pozostaje w obrocie prawnym. Protokół natomiast z czynności kontrolnych, będący podstawą ustaleń faktycznych, w wyniku których wznowiono postępowanie, nie jest wiarygodnym dowodem z następujących względów:

do powierzchni zalesionej nie wliczona została strefa buforowa od strony wschodniej działki nr [...] o powierzchni 0,0180 ha;

do powierzchni zalesionej nie wliczona została powierzchnia drogi gruntowej, a wynosi ona 0,0185 ha;

nie zmierzona została powierzchnia zalesiona o nachyleniu ponad 12°, na części II działki nr [...], powierzchnia ta wynosi 0,0556 ha. Tym samym o tą wielkość zmniejszona została powierzchnia zalesiona o nachyleniu ponad 12°.

Skarżący dalej argumentował, że zaprezentowane dane zostały uzyskane w wyniku pomiaru kontrolnego dokonanego przez firmę "A", opinię której załączył do skargi. Powierzchnie zmierzone przez firmę "A" ustalone zostały z dokładnością do m2 i są zgodne z wypisem z rejestru gruntów, które mierzone były z dokładnością do 1 ara. Powierzchnia części I działki nr [...] wynosi według wypisu z rejestru gruntów 0,49 ha natomiast według pomiaru firmy "A" - 0,4926 ha. Powierzchnia części II działki nr [...] wynosi według wypisu z rejestru gruntów 0,17 ha, natomiast według pomiaru firmy "A" - 0;1749 ha. Powierzchnia zalesiona z uwzględnieniem powierzchni stref buforowych i drogi gruntowej wynosi 0,6675 ha, podczas gdy z wypisu rejestrów gruntów wynosi 0,66 ha. Różnica wynosi 75 m2 i jest mniejsza niż 1 ar. Tak więc twierdzenie, w ocenie skarżącego, że protokół z czynności kontrolnych jest wiarygodnym dokumentem jest pozbawione jakichkolwiek podstaw.

Skarżący podał, że składając wniosek o płatność na zalesienie gruntów rolnych określił powierzchnię zgodnie z operatem zalesienia i wypisem z rejestru gruntów. Zgodność stanu faktycznego z podanymi wielkościami powierzchni potwierdził pomiar kontrolny dokonany przez firmę "A". Zdaniem skarżącego to inspektorzy terenowi podali niezgodne ze stanem faktycznym dane, a organ akceptuje ten stan naruszając artykuły 6 i 7 K.p.a.

W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa procesowego i materialnego. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaskarżona decyzja może być uchylona wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Rozpatrując sprawę w kontekście wymienionych przesłanek Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa aczkolwiek z innych względów niż zarzucono w skardze.

Przedmiotem kontroli w tej sprawie jest ostateczna w administracyjnym toku instancji decyzja w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności przyznanych skarżącemu z tytułu zalesiania gruntów rolnych za lata 2005, 2007, 2008-2010. W tej materii organ przywołał między innymi brzmienie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. Nr 98, poz. 634 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków pochodzących z funduszy Unii Europejskiej oraz krajowych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej lub krajowych przeznaczonych na finansowanie przez Agencję pomocy - następuje w drodze decyzji administracyjnej. Organ zasadnie wskazał również na kolejny przepis – prawa unijnego – to znaczy uregulowania zawarte w art. art. 73 rozporządzenia (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) Nr 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 479/2008 - z którego wynika, że w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki (ust.1). Obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności (ust. 4). Obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat (ust. 5). Kwoty podlegające zwrotowi na skutek zastosowania obniżek i wyłączeń na mocy art. 21 i tytułu IV są każdorazowo objęte okresem przedawnienia wynoszącym cztery lata (ust. 6).

Generalnie ujmując – dziesięcioletni termin przedawnienia wynikający z przytoczonego art. 73 rozporządzenia nr 796/2004 w razie braku dobrej wiary beneficjenta, który pobrał nienależne środki, jest dłuższy niż termin przewidziany w polskim prawie dla usunięcia z obrotu prawnego decyzji wadliwie przyznającej płatności w trybie nadzwyczajnym jakim jest wznowienie postępowania - w sytuacjach opisanych w art. 145 § 1 pkt 3-8 Kodeksu postępowania administracyjnego. W takim wypadku termin ten wynosi pięć lat (art. 146 § 1 K.p.a.) i gdy z powodu tej okoliczności nie można uchylić decyzji organ administracji publicznej ogranicza się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji (art. 152 § 2 K.p.a.). Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w wyrokach WSA w Warszawie z dnia 26 października 2011 r. sygn. V SA/Wa 985/11 oraz WSA we Wrocławiu z dnia 19 lutego 2014 r. sygn. III SA/Wr 851/13, że zakaz uchylenia decyzji dotkniętej wadami wymienionymi w art. 145 § 1 K.p.a. po upływie terminu wskazanego w art. 146 § 1 K.p.a. nie oznacza sanacji takiej decyzji. Decyzja ta bowiem – pomimo braku możliwości jej wyeliminowania z obrotu prawnego z uwagi na upływ terminu przedawnienia – jest decyzją nieprawidłową, wydaną z naruszeniem prawa, co stwierdza organ w osnowie decyzji wydanej na mocy art. 152 § 2 K.p.a., a w konsekwencji trzeba uznać, że płatności pobrane na podstawie decyzji, co do której zapadło później rozstrzygnięcie stwierdzające jej wydanie z naruszeniem prawa - nie były należne. Pojęcie "nienależnych" płatności użyte zarówno przez prawodawcę krajowego w ustawie o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jak i legislatora europejskiego w znajdującym bezpośrednie zastosowanie rozporządzeniu (WE) nr 796/2004 jest szerokie i wobec tego trzeba przyjąć, że obejmuje swym zakresem przedmiotowym różne przypadki nieuprawnionego pobrania środków publicznych z tytułu płatności rolnych. Przepisy art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz art. 73 rozporządzenia (WE) nr 796/2004 stanowią samoistną, odrębną podstawę orzekania o zwrocie płatności rolnych, która niekoniecznie zatem musi w każdym przypadku wiązać się ze zniesieniem z obrotu prawnego decyzji przyznającej określoną płatność. Godzi się bowiem zauważyć, że cytowane unormowania powołanego rozporządzenia nr 796/2004 – także co do dziesięcioletniego terminu przedawnienia obowiązku zwrotu środków w razie niezaistnienia dobrej wiary u beneficjenta - podlegają bezpośredniemu stosowaniu w każdym państwie Unii Europejskiej bez względu na odmienne regulacje proceduralne danego państwa członkowskiego.

Tym samym, na podstawie decyzji podjętej w postępowaniu wznowieniowym, stwierdzającej, że dotychczasowa decyzja o przyznaniu płatności rolnych została wydana z naruszeniem prawa z powodu upływu terminu, o którym mowa w art. 146 § 1 K.p.a. możliwe jest więc wszczęcie i prowadzenie postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności w trybie art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

W powyższym świetle trzeba też zauważyć, że podjęta na mocy art. 152 § 2 K.p.a. w związku z art. 146 § 1 K.p.a. decyzja Dyrektora OR ARiMR z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję nr [...]stwierdzającą wydanie z naruszeniem prawa decyzji Kierownika BP ARiMR z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] o przyznaniu omawianych płatności na zalesienie – jest prawomocna. Wyrok WSA we Wrocławiu z 18 grudnia 2012 r., sygn. akt III SA/Wr 427/12, oddalający skargę na to rozstrzygnięcie nie został zaskarżony w trybie kasacyjnym przez skarżącego do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrok ten wiąże więc w zakresie uznania, że pierwotna decyzja przyznająca płatności na zalesienie została wydana z naruszeniem prawa, a w konsekwencji zarzuty skargi nakierowane na podważenie powołanego wyroku i decyzji z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...]oraz poprzedzającego ją rozstrzygnięcia pierwszej instancji, formułowane w kontekście błędnych zdaniem skarżącego ustaleń faktycznych dotyczących powierzchni zalesienia - nie mogą odnieść skutku prawnego i nie mogą być przedmiotem powtórnej kontroli Sądu.

W przedstawionym kontekście organy Agencji miały podstawy do wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia na skarżącego obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności. Jednakże w toku postępowania w sprawie zwrotu płatności organy są zobligowane do wyczerpującego ustalenia jaki okres przedawnienia w sprawie należy zastosować, a ten z kolei aspekt jest zależny od uprzedniego rozstrzygnięcia w kwestii istnienia dobrej wiary beneficjenta. Jak wyżej już podano - zwrot płatności uznanej za nienależną ulega przedawnieniu, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze (art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004). Normatywnym założeniem jest więc przy przypisaniu złej wiary beneficjentowi - dłuższy, dziesięcioletni okres przedawnienia.

Przy braku zdefiniowania kategorii dobrej wiary w aktach prawnych regulujących omawiane płatności Naczelny Sąd Administracyjny w motywach wyroku z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1209/11 wyjaśnił, że to, czy w określonej sytuacji faktycznej występuje dobra lub zła wiara wiąże się ze sferą faktów i ich oceną. Dla oceny dobrej lub złej wiary istotna jest świadomość beneficjenta. W złej wierze jest ten kto powołując się na pewne prawo lub stosunek prawny wie, że owo prawo lub stosunek prawny nie istnieje, albo też wprawdzie tego nie wie, ale jego braku wiedzy w danych okolicznościach nie można uznać za usprawiedliwiony. Określenie dobrej lub złej wiary oparte jest więc na istnieniu mniemania, wiedzy o prawie, przy uwzględnieniu usprawiedliwionego błędu. Zła wiara występuje gdy brak świadomości o nieistnieniu pewnego prawa lub stosunku jest "wynikiem niedbalstwa, niezachowania normalnej w danych okolicznościach stosowności". W złej wierze działa ten, kto nie wie o prawie, ale należy przyjąć, że wiedziałby, gdyby zachował się należycie, a wiec gdyby w konkretnej sytuacji postępował rozsądnie i zgodnie z zasadami współżycia społecznego.

Generalnie przyjmuje się, że dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu danej osoby, że jej działanie jest zgodne z prawem, tudzież na przekonaniu, że zachodzi pewien stan rzeczy - nawet jeżeli jest to przekonanie błędne lub niezgodne z prawem.

Wypowiedź wszakże organu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w zakresie przyjęcia braku dobrej wiary skarżącego jest lakoniczna i ogranicza się do stwierdzenia, że skarżący - pod rygorem odpowiedzialności karnej - podpisał oświadczenie w sekcji XII wniosku, że znane są mu zasady przyznawania pomocy na zalesianie, a potwierdzając prawdziwość danych zawyżył faktyczną powierzchnię zalesienia, co wykazały późniejsze wyniki kontroli w terenie.

Zdaniem Sądu organ nie rozważył okoliczności mogących rzutować na dobrą bądź złą wiarę skarżącego. Te same bowiem okoliczności ( i zarzuty stawiane na ich kanwie), jakie przywoływał skarżący w toku postępowania administracyjnego oraz sądowoadministracyjnego, a dotyczące powodów przyjęcia przez skarżącego określonej wielkości powierzchni zalesienia deklarowanej we wniosku powinny być przedmiotem rozważań organu, czy znamionują one dobrą, czy złą wiarę skarżącego. Sam fakt rozbieżności między deklarowanymi przez producenta rolnego danymi a ustaleniami w toku czynności kontrolnych organu - nie w każdym przypadku musi świadczyć o złej wierze osoby składającej oświadczenie we wniosku. Może być bowiem spowodowane usprawiedliwionym pewnymi okolicznościami błędem, co podlega ustaleniu organu.

W ponownym postępowaniu organ, na tle zebranego materiału w sprawie oraz wyjaśnień skarżącego powinien ocenić w szczególności, czy okoliczności sprawy oraz okoliczności faktyczne i dowody na jakie powołuje się skarżący wskazują, że zgłoszenie do płatności nieprawidłowej powierzchni gruntów do zalesienia wynikało z zamierzonego działania, tudzież nie było przejawem celowego zachowania skarżącego i czy można się dopatrzyć usprawiedliwionego błędu w jego zachowaniu, czy zachodził brak należytej staranności etc. Rozważaniom w aspekcie oceny istnienia dobrej wiary (lub jej braku) należy dać wyraz w uzasadnieniu decyzji.

Z tych powodów, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit.a) i c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. Orzeczenie o kosztach oparto na normie art. 200 p.p.s.a.