Postanowienie NSA, sygn. akt II FSK 448/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Inne
Odrzucenie skargi kasacyjnej
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 58, art. 160
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 424[1]
journal: Dz.U. 1964 nr 43 poz 296
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
article: art. 57 ust. 2, art. 59
journal: Dz.U. 1995 nr 74 poz 368
law: Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.
article: art. 101
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1271
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Krzymień, Sędzia NSA Włodzimierz Kubiak, Sędzia del. NSA Anna Maria Świderska (sprawozdawca), Protokolant Dorota Pawlicka, po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2007 r. na rozprawie w Izbie Finansowej sprawy ze skargi kasacyjnej Andrzeja G. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 maja 2005 r. sygn. akt I SA/Kr 727/05 w sprawie ze skargi Andrzeja G. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z dnia 18 czerwca 2003 r., sygn. akt I SA/Kr 2812/01 wydanego w przedmiocie opłaty skarbowej 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Andrzeja G. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w K. kwotę 120 (słownie: sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

II FSK 448/06

U Z A S A D N I E N I E

Postanowieniem z dnia 30 maja 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę Andrzeja G. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z dnia 18 czerwca 2003 r., I SA/Kr 2812/01 wydanego w przedmiocie opłaty skarbowej.

W uzasadnieniu orzeczenia podano, że w dniu 4 maja 2005 r. Andrzej G. wniósł do Sądu powyższą skargę, wskazując jako jej podstawę art. 424[1] ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego w związku z art. 59 uchylonej ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucając skargę wyjaśnił, że orzeczenie z dnia 18 czerwca 2003 r. nie zostało zaskarżone w trybie art. 57 ust. 2 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.

Jednocześnie wskazano, że w rozpatrywanej sprawie strona nie skorzystała z możliwości przewidzianej w art. 101 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271/. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu w sprawach zakończonych przed 1 stycznia 2004 r. prawomocnym orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w których nie upłynął termin do wniesienia rewizji nadzwyczajnej do Sądu Najwyższego, strona mogła w terminie do dnia 31 marca 2004 r. wnieść skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./.

Sąd I instancji podniósł ponadto, że wprowadzona do procedury cywilnej z dniem 6 lutego 2005 r. /przepisem art. 1 pkt 25 ustawy z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych - Dz.U. 2005 nr 13 poz. 98/, a uregulowana w dodanym Dziale VIII artykułach od 424[1] do 424[12] Kodeksu postępowania cywilnego, skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest instytucją procesową prawa cywilnego. Nie ma ona zastosowania do postępowania sądowoadministracyjnego uregulowanego w sposób całościowy w powołanej ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Odesłania do Kodeksu postępowania cywilnego zawierają jedyne trzy przepisy, tj. art. 106 par. 5, art. 296 par. 2 i art. 300 tej ustawy, jednakże nie mają one zastosowania w rozpoznawanej sprawie.

W oparciu o powyższe rozważania, Sąd - powołując jak podstawę prawną art. 160 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - odrzucił skargę o stwierdzenie niezgodności wyroku NSA z prawem jako niedopuszczalną.

W skardze kasacyjnej od powyższego postanowienia Andrzej G. wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie:

- prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 424[1] Kpc w związku z art. 59 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym,

- przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 160 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że zgodnie z art. 424[1] par. 2 Kodeksu postępowania cywilnego, w wypadkach wyjątkowych, gdy niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela, skarga przysługuje także od prawomocnego orzeczenia sądu kończącego postępowanie w sprawie wydanego przez sąd pierwszej instancji lub drugiej instancji, jeżeli strony nie skorzystały z przysługujących im środków prawnych, chyba że jest możliwa zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych.

W ocenie skarżącego, skoro w niniejszej sprawie niezgodność z prawem wynikała z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego i konstytucyjnych /art. 2 Konstytucji RP/, to mimo iż nie wykorzystano w sprawie wszystkich przysługujących środków prawnych, skarga o stwierdzenie niezgodności wyroku z prawem jest jedyną drogą, jaką można wzruszyć prawomocne orzeczenie.

Zdaniem autora skargi kasacyjnej, argumentacja Sądu I instancji byłaby zasadna, gdyby zaskarżony wyrok wydany został na podstawie obowiązujących obecnie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które wskazują na niedopuszczalność skargi na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego. W dniu 18 czerwca 2003 r. Sąd I instancji orzekał w oparciu o przepisy ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, a zgodnie z brzmieniem art. 59 tej ustawy w sprawach nieuregulowanych /a taką była skarga o stwierdzenie niezgodności orzeczenia z prawem/, należało odpowiednio zastosować przepisy Kodeksu postępowania cywilnego. Mając powyższe na uwadze skarżący uznał, że Sąd I instancji "pochopnie" zastosował art. 160 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o odrzucenie skargi lub alternatywnie o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw i nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, zwanej dalej p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1/ naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2/ naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem zgodnie z art. 183 par. 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna nieodpowiadająca tym wymaganiom uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności.

W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została oparta na dwóch podstawach kasacyjnych - naruszeniu prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie wskazanych przepisów, tj. art. 424[1] Kpc w związku z art. 59 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz naruszeniu przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 160 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Przechodząc do oceny zasadności pierwszego z podniesionych zarzutów, stwierdzić przede wszystkim należy, iż żaden z powołanych przez autora skargi kasacyjnej przepisów nie stanowi normy prawa materialnego. Przepis art. 424[1] Kodeksu postępowania cywilnego jest normą o charakterze procesowym, traktuje on wszakże o możliwości /prawie podmiotowym/ strony do wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie, a ponadto stanowi jednostkę redakcyjną ustawy Kodeks postępowania cywilnego, zawartą w Dziale VIII w Księdze pierwszej zatytułowanej "Proces". Także powołany art. 59 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym jest przepisem o charakterze procesowym, stanowiącym o odpowiednim stosowaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym m.in. przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Powyższego uchybienia nie sanuje przy tym powołanie przez stronę skarżącą - i to niejako w uzupełnieniu - art. 2 Konstytucji RP. Autor skargi kasacyjnej nie sprecyzował bowiem jakie dokładnie zasady porządku prawnego i konstytucyjne wolności naruszono, a powołane twierdzenia w tym zakresie sprowadzić można jedynie do postulatów.

Ponadto strona skarżąca, negując w uzasadnieniu argumentację Sądu I instancji wskazującą na niedopuszczalność skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, niezasadnie wywodzi, iż argumentacja ta zasługiwałaby na aprobatę, w sytuacji gdyby zaskarżony wyrok został wydany na gruncie obowiązujących aktualnie przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tym względzie wskazać bowiem należy, iż wprawdzie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 czerwca 2003 r. /I SA/Kr 2812/01/, wydany został pod rządami ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, która przewidywała odpowiednie stosowanie Kodeksu postępowania cywilnego w sprawach nieunormowanych /art. 59/, to jednak skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem tego orzeczenia została wniesiona w dniu 4 maja 2005 r., a więc w dniu, w którym nie obowiązywał już powołany art. 59 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, co oznacza, że podlegała ona rozpoznaniu na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Żaden z przepisów tej ustawy nie zawiera odesłania w kwestii odpowiedniego stosowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym przepisów Działu VIII Kodeksu postępowania cywilnego /art. 424[1]-424[12]/. Kwestia ta nie została także w sposób odrębny uregulowana w przepisach przejściowych, co tym samym czyni skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z dnia 18 czerwca 2003 r. niedopuszczalną.

Wnoszący skargę kasacyjną dopuszczalność skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku NSA opiera przy tym na twierdzeniu, iż aktualnie jest to jedyna droga, jaką skarżący może się posłużyć do wzruszenia prawomocnego orzeczenia. Z tym twierdzeniem nie można się jednak zgodzić, choćby z tego powodu, iż skarga, o której mowa w art. 424[1] Kodeksu postępowania cywilnego jest środkiem mającym na celu jedynie umożliwienie dochodzenia stronie odszkodowania za szkodę wyrządzoną wydaniem orzeczenia sądowego. Stwierdzenie przez sąd owej niezgodności nie eliminuje jednak badanego orzeczenia z obiegu prawnego. Orzeczenie to zachowuje swoją prawomocność, a tym samym - pełną skuteczność w dotychczasowym kształcie /por. A. Frań, Komentarz do ustawy z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych /Dz.U. 2005 nr 13 poz. 98/, w zakresie zmian do ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego /Dz.U. nr 43 poz. 296/; Lex/el. 2005/.

Nie ulega przy tym wątpliwości, iż strona miała możliwość kwestionowania wyroku z dnia 18 czerwca 2003 r. /I SA/Kr 2812/01/. Orzeczenie to jako prawomocne mogło być zaskarżone przewidzianym w art. 57 ust. 2 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia w postaci rewizji nadzwyczajnej do Sądu Najwyższego. Termin do jej wniesienia wynosił 6 miesięcy od dnia doręczenia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wniesienie tego środka zaskarżenia mogło być efektem inicjatywy podmiotów instytucjonalnych wymienionych w art. 57 ust. 2 powołanej ustawy, ale także skarżącego, który mógł się zwrócić do tych podmiotów o jej wniesienie.

Ponadto w związku z wejściem życie z dniem 1 stycznia 2004 r. ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wprowadzonych ustawą z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi na podstawie art. 101 tej ostatniej ustawy, skarżący, kwestionując powyższy wyrok, mógł wnieść skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zgodnie bowiem z tym przepisem, w sprawach zakończonych prawomocnym orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1 stycznia 2004 r., w których nie upłynął termin do wniesienia rewizji nadzwyczajnej do Sądu Najwyższego, strona mogła w terminie do dnia 31 marca 2004 r. wnieść skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Także oczekiwanego przez autora skargi kasacyjnej rezultatu nie może przynieść drugi z podniesionych zarzutów. Zgodnie z art. 160 p.p.s.a, jeżeli ustawa nie przewiduje wyroku, sąd wydaje orzeczenie w formie postanowienia. W świetle postanowień art. 58 p.p.s.a. odrzucenie skargi nie wymaga wydania wyroku, a zatem Sąd I instancji zasadnie przyjął jako formę wyrokowania - postanowienie.

W tym stanie rzeczy należało uznać, że Sąd I instancji zasadnie odrzucił skargę uznając, że jest ona niedopuszczalne.

Z tych względów na podstawie art. 184 i 204 ust. 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.