Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2035/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 102 ust. 5 pkt 24, art. 109 ust. 5
journal: Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi P. O. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2011 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącego P. O. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

P.O.(zwany też skarżącym, stroną) wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję z [...] sierpnia 2011 r. Nr [...] Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: Prezes NFZ), który po rozpatrzeniu odwołania P. O., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w dniu [...]lipca 2011 r. stwierdzającą objęcie obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym P. O. z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej w okresie od 24 lutego 1999 r. do 29 marca 2010 r.

Jako podstawę rozstrzygnięcia organ wskazał art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027, z późn. zm.) zwanej dalej "ustawą o świadczeniach" oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.), zwanej dalej "k.p.a.".

Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia:

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. pismem z [...] maja 2010 r. zwrócił się do Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego z wnioskiem o rozstrzygnięcie w zakresie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego P. O. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej - na podstawie ustawy o świadczeniach.

[...] OW NFZ pismem z [...] maja 2010 r. poinformował stronę o wszczętym postępowaniu oraz wskazał, że ma prawo wypowiedzieć się co do zebranych materiałów i dowodów.

Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ decyzją Nr [...] z [...] czerwca 2010 r., stwierdził objęcie strony obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej w okresie od 24 lutego 1999 r. do 29 marca 2010 r.

Od tej decyzji P. O. wniósł [...] czerwca 2010 r. odwołanie.

Rozpatrując odwołanie Prezes NFZ na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 i art. 109 ust. 5 ustawy o świadczeniach oraz w związku z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. wydał w dniu [...] sierpnia 2010 r., decyzję Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji.

Od ww. decyzji Pan P. O., dnia [...] września 2010 r. wniósł w terminie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z 12 stycznia 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 2095/10 uchylił zaskarżoną decyzję Nr [...] Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2010 r. Z ustaleń organu wynika, że uchylenie decyzji nastąpiło z uwagi na niedokonanie przez organ odwoławczy oceny materiału dowodowego wniesionego przez skarżącego oraz nie wskazanie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu odwoławczego, dlaczego dokumenty przedstawione przez stronę tj. bilans aktualny za okres od 1 października 2009 r. do 31 października 2009 r., zestawienie zapisów księgowych za poszczególne miesiące 2009 r. oraz spis z natury na dzień 31 października 2009 r. - złożone do Urzędu Skarbowego - nie uprawdopodobniają okoliczności faktycznego zaprzestania przez skarżącego tej działalności po dniu 31 października 2009 r.

Rozpatrując ponownie sprawę Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. decyzją Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. uchylił decyzję dyrektora [...] OW NFZ Nr [...] z [...] czerwca 2010 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez dyrektora [...] OW NFZ.

Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, decyzją Nr [...] z [...] lipca 2011 r., stwierdził objęcie obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym Pana P. O. z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej w okresie od 24 lutego 1999 r. do 29 marca 2010 r.

Od ww. decyzji P.O. wniósł w terminie odwołanie.

Rozpatrując ponownie odwołanie Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia stwierdził, jak dotychczas, że po dniu [...] września 2008 r. tylko wyrejestrowanie bądź zawieszenie pozarolniczej działalności w ewidencji działalności gospodarczej w przypadku jej nieprowadzenia odnosi skutek w sferze podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, a nie - jak twierdzi skarżący - faktyczne niewykonywanie działalności.

Dokonując wykładni przepisów wskazał, że zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 września 2008 r., oraz art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 z późn. zm.) obowiązującej do dnia 30 września 2004 r.- zwanej dalej "ustawą o ubezpieczeniu w NFZ", a także art. 8 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153, z późn. zm.) obowiązującej do dnia 31 marca 2003 r., zwanej dalej "ustawą o ubezpieczeniu zdrowotnym" - obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały i podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które były osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi.

Według art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym od dnia 20 września 2008 r., "obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej".

Zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585, z późn. zm.), obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają - w brzmieniu obowiązującym do 20 września 2008 r.: "osoby prowadzące działalność pozarolniczą - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności", a od dnia 20 września 2008 r.: "osoby prowadzące pozarolniczą działalność - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej".

W okresie tym obowiązywały również kolejno trzy ustawy zawierające podobne unormowania: w art. 8 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 41, poz. 324 z późn. zm.), w art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 z późn. zm.) i w art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095, z późn. zm.). Dopuszczono w nich możliwość podjęcia działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę będącego osobą fizyczną dopiero po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej (wg. pierwszej ustawy - po zgłoszeniu działalności do takiej ewidencji).

Organ uznał zatem, że czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego tych osób, a więc także ubezpieczeniem zdrowotnym, jest tożsamy z czasem prowadzenia działalności gospodarczej w oparciu o przepisy o działalności gospodarczej lub inne przepisy szczególne.

Stosownie do art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178, z późn. zm.) uchylonego z dniem 31 marca 2009 r. przez art. 66 ust. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2004 r. Nr 173, poz. 1808, z późn. zm.), przedsiębiorca będący osobą fizyczną mógł podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Natomiast według przepisu art. 7e ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, który jest odpowiednikiem uchylonego z dniem 1 stycznia 2004 roku art. 88 e tej ustawy, zawiadomienie o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę - osobę fizyczną - powoduje wykreślenie powyższego wpisu z ewidencji działalności gospodarczej.

Jednocześnie, zgodnie z treścią art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095, z późn. zm.) obowiązującą do dnia 31 marca 2009 r., przedsiębiorca mógł podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym albo do Ewidencji Działalności Gospodarczej, zwanej dalej "ewidencją". Obecna treść art. 14 ust. 1 ww. ustawy stanowi, iż przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą w dniu złożenia wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej albo po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym.

Z jednej strony, zdaniem organu odwoławczego, o podleganiu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej decyduje fakt posiadania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, a nie okoliczność czy faktycznie jest prowadzona działalność wpisana do takiej ewidencji – chyba, że przedsiębiorca udowodni, że zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej.

Z drugiej strony organ jednak stwierdził, że faktyczne zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, które nie znalazło odzwierciedlenia w ewidencji działalności gospodarczej - nie powoduje wyłączenia przedsiębiorcy prowadzącego tą działalność z ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego. Jeśli bowiem ten przedsiębiorca nie prowadził działalności gospodarczej, to powinien zadbać o odzwierciedlenie tego w ewidencji działalności gospodarczej.

Wskazał, że od 20 września 2008 r., zgodnie z brzmieniem art. 14a ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 z późn. zm.), o swobodzie działalności gospodarczej, przedsiębiorca niezatrudniający pracowników może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres od 1 miesiąca do 24 miesięcy.

Ponadto zgodnie z obowiązującym brzmieniem art. 7ba ust. 2 ustawy - Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178, z późn. zm.), przedsiębiorca, który zamierza zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów ww. ustawy, jest obowiązany dokonać zgłoszenia do ewidencji działalności gospodarczej informacji o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej. Natomiast przedsiębiorca, który zamierza wznowić wykonywanie zawieszonej działalności gospodarczej jest obowiązany dokonać zgłoszenia do ewidencji działalności gospodarczej informacji o wznowieniu wykonywania działalności gospodarczej.

Wskazał, że zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej wywiera skutki prawne w zakresie ubezpieczenia społecznego, a zatem i zdrowotnego od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym przedsiębiorca dokonał zgłoszenia zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej, do ostatniego dnia miesiąca, w którym przedsiębiorca dokonał zgłoszenia wznowienia wykonywania działalności gospodarczej, w brzmieniu art. 36a ust. 2 ustawy o systemie, obowiązującym do dnia 6 marca 2009 r. Natomiast od dnia 7 marca 2009 r. przepis stanowi, iż zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej powoduje ustanie obowiązku ubezpieczeń społecznych od dnia, w którym rozpoczyna się zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej, do dnia poprzedzającego dzień wznowienia wykonywania działalności gospodarczej. W celu potwierdzenia, że osoba skutecznie zgłosiła zawieszenie działalności gospodarczej, powinna przedstawić dokumenty świadczące, że zgłosiła ten fakt w organie ewidencyjnym. W okresie zawieszenia działalności gospodarczej, osoba która dokonała jej zawieszenia przestaje podlegać obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, określonego w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach. Ponadto ustawa z 19 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2009 r. Nr 18, poz. 97), która z dniem 31 marca 2009 r. znowelizowała art. 14 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej wprowadzając art. 14 ust. 3 zgodnie z którym, przedsiębiorca ma prawo we wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej określić późniejszy dzień podjęcia działalności niż dzień złożenia wniosku.

Organ odwoławczy wskazał, że w myśl art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 z późn. zm.), przedsiębiorca jest obowiązany złożyć wniosek o wykreślenie wpisu - w terminie 7 dni od dnia trwałego zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej. Stosownie natomiast do art. 7e ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 z późn. zm.), wpis do ewidencji działalności gospodarczej podlega wykreśleniu w przypadku zawiadomienia o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej.

Organ odwoławczy powołał się na wiążący go wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 2095/10, wskazując że uchylenie decyzji Nr [...] Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z [...] sierpnia 2010 r. nastąpiło z uwagi na niedokonanie oceny materiału dowodowego wniesionego przez skarżącego oraz nie wskazanie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu odwoławczego, dlaczego dokumenty przedstawione prze stronę tj. bilans aktualny za okres od 1 października 2009 r. do 31 października 2009 r., zestawienie zapisów księgowych za poszczególne miesiące 2009 r. oraz spis z natury na dzień 31 października 2009 r. - złożone do Urzędu Skarbowego - nie uprawdopodobniają okoliczności faktycznego zaprzestania przez skarżącego tej działalności po dniu 31 października 2009 r.

Organ odwoławczy ocenił zatem, że ze zgromadzonych dokumentów w przedmiotowej sprawie tj. z pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2010 r. wynika, iż pełnomocnik P. O. powiadomił Urząd Miasta T. w dniu [...] kwietnia 2010 r. o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej od dnia 31 października 2009 r. Z uwagi na przekroczenie 14 -dniowego terminu zgłoszenia zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej, przedmiotowy wpis został wykreślony z ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta T. z dniem 29 marca 2010 r. Z kolei, z decyzji Prezydenta Miasta T. z [...] kwietnia 2010 r. wynika, iż P. O. prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą zarejestrowaną pod numerem wpisu [...] od dnia 24 lutego 1999 r., a jej wykreślenie i z ewidencji działalności nastąpiło z dniem 29 marca 2010 r. Ze spisu z natury z 31 października 2009 r. dołączonego do odwołania przez P. O. z [...] czerwca 2010 r. wynika, że w ramach prowadzonej działalności gospodarczej nie posiadał towarów handlowych ani materiałów. Organ nie kwestionował, że z bilansu aktualnego za okres od 1 do 31 października 2009 r. wynika, że działalność prowadzona przez Pana P. O. przyniosła dochód w wysokości 661,94 zł. Także miał na uwadze, że P. O. zgłosił zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej z dniem 31 października 2009 r. w [...] Urzędzie Skarbowym w T. Wskazał też, że z postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. wydanego w dniu [...] czerwca 2011r. o odmowie wydania zaświadczenia o dochodach uzyskanych w okresie od 31 października 2009r. wynika, że P. O. prowadził działalność gospodarczą do dnia 31 października 2009 r. i z tego tytułu opłacał podatek dochodowy. Z zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] lipca 2011 r. wynika, że Pan P.O złożył zeznanie podatkowe PIT-36 za 2009 r., w którym wykazał przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej oraz PIT -36 za 2010 r., w którym nie wykazał przychodu z pozarolniczej działalności gospodarczej.

Niemniej jednak, organ odwoławczy przychylił się do poglądu w innej sprawie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zawartego w wyrokach z 10 czerwca 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 660/10 oraz z dnia 13 września 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 1065/10 wskazujących, że czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego jest tożsamy z czasem prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, przy czym od 20 września 2008 r. wyłączeniu od tego obowiązku podlegają osoby, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Możliwość zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej powstała dopiero po 20 września 2008 r., kiedy to weszły w życie zmiany dokonane ustawą z 10 lipca 2008 r., a dotyczące zarówno ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, jak i ustaw: o świadczeniach oraz o systemie ubezpieczeń społecznych. By zawiesić prowadzenie działalności gospodarczej należało wystąpić z wnioskiem o jej zawieszenie do właściwego organu ewidencyjnego - tego samego, który dokonał wpisu działalności gospodarczej do ewidencji. Po 20 września 2008 r. skarżący mógł zawiesić swoją działalności gospodarczą, i gdyby to rzeczywiście uczynił, to nie podlegałby w odpowiadającym mu okresie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.

Tym samym organ uznał, iż po dniu 20 września 2008 r. tylko wyrejestrowanie bądź zawieszenie pozarolniczej działalności w ewidencji działalności gospodarczej w przypadku jej nieprowadzenia odnosi skutek w sferze podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, a nie - jak twierdzi skarżący - faktyczne niewykonywanie działalności.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, P. O. zarzucił:

zastosowanie błędnych przepisów, poprzez uznanie, że skoro nie doszło do zawieszenia działalności gospodarczej przez skarżącego w okresie od 31 października 2009 roku do 29 marca 2010 roku, to skarżący prowadził działalność gospodarczą, pomimo iż działalność ta została zakończona w dniu 31 października 2009 roku,

naruszenie przepisów prawa procesowego poprzez nie uwzględnienie dowodów przedstawionych przez skarżącego w niniejszej sprawie,

sprzeczność istotnych ustaleń Dyrektora [...] Oddziału NFZ z prawdą obiektywną oraz z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, poprzez uznanie, że w przedmiotowym stanie faktycznym obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego ciążył na skarżącym, jeżeli nie zawiesił działalności gospodarczej, pomimo, iż działalność ta w w/w okresie została przez skarżącego zakończona.

naruszenie przepisów prawa materialnego, polegające na błędnej ich wykładni poprzez uznanie, iż zaprzestanie wykonywania działalności gospodarczej jest równoznaczne z wykreśleniem z ewidencji działalności gospodarczej,

naruszenie przepisów prawa materialnego polegające na błędnej ich wykładni poprzez uznanie, iż zakończenie wykonywania działalności gospodarczej następuje z chwilą wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej,

niezastosowanie się do wytycznych wskazanych w orzeczeniu WSA z dnia 12 stycznia 2011 roku (sygn. VI S.A./Wa 2095/10) oraz decyzji prezesa NFZ z dnia [...] kwietnia 2011 roku (nr [...]),

naruszenie prawa procesowego, w szczególności art. 7, art.8 i art. 107 kpa.

Mając na względzie powołane zarzuty, wnosił o zmianę zaskarżonej decyzji w ten sposób, że skarżący podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu w terminie od 24 lutego 1999 roku do dnia 31 października 2009 roku. Jednocześnie wnosił o dopuszczenie zawnioskowanych dowodów oraz zasądzenie od strony przeciwnej zwrotu kosztów przedmiotowego postępowania.

W odpowiedzi na skargę Prezes Narodowego Funduszy Zdrowia wnosząc o jej oddalenie podtrzymał dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym.

Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. dalej p.p.s.a. - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględnia skargę tylko wówczas, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (1a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (1b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (1c), a także wówczas, gdy stwierdza nieważność decyzji (postanowienia) z przyczyn określanych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach bądź z tych przyczyn stwierdza wydanie decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa.

Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, iż zasługuje ona na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca naruszają prawo w sposób uzasadniający ich uchylenie.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji Prezesa NFZ z dnia [...] lutego 2011 r. stanowił art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 września 2008, art. 69 ust. 1, art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 109 ust. 5 ustawy o świadczeniach oraz art. 13 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń zdrowotnych (Dz. U. Nr 137 poz. 887 ze zm.). Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi. Z brzmienia art. 69 ust. 1 wynika zaś, że obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego tych osób powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach zdrowotnych.

Stosownie zaś do art. 13 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń zdrowotnych obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne w następujących okresach - osoby prowadzące działalność pozarolniczą - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności.

Spór pomiędzy skarżącym a organem II instancji sprowadza się w swej istocie do oceny czy skarżący w okresie od dnia 31 października 2009 r. do dnia 29 marca 2010 roku podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu tj., czy w tym okresie prowadził, czy też zaprzestał prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, skutkującej objęciem obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego.

Zdaniem organu w okresie tym skarżący prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą poprzez fakt wpisu w ewidencji działalności gospodarczej, której nie zawiesił, ani nie wyrejestrował z ewidencji. Organ dał zatem prymat wpisowi formalnemu w ewidencji i wykreśleniu z tej ewidencji, a nie faktycznemu zaprzestaniu jej wykonywania z dniem 31 października 2010 r., których to dowodów nie kwestionował.

Innymi słowy, ocenił jako bez znaczenia dla tego poglądu dowody, których nie kwestionował, na okoliczność faktycznego zaprzestania tej działalności, na które powoływał się skarżący:

1) spisu z natury z [...] października 2009 r. dołączonego do odwołania przez P. O. z [...] czerwca 2010 r. wynika, że w ramach prowadzonej działalności gospodarczej nie posiadał towarów handlowych ani materiałów.

2) bilansu aktualnego za okres od 1 do 31 października 2009 r. wynika, że działalność prowadzona przez P. O. przyniosła dochód w wysokości 661,94 zł.

3) P. O. zgłosił zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej z dniem 31 października 2009 r. w [...] Urzędzie Skarbowym w T.

4) postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. wydanego w dniu [...] czerwca 2011 r. o odmowie wydania zaświadczenia o dochodach uzyskanych w okresie od 31 października 2009 r. Z którego jednakże wynika, że P. O. prowadził działalność gospodarczą do dnia 31 października 2009 r. i z tego tytułu opłacał podatek dochodowy.

5) zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z [...] lipca 2011 r. Z którego wynika, że P. O. złożył zeznanie podatkowe PIT-36 za 2009 r., wykazujące przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej oraz PIT - 36 za 2010 r., w którym nie wykazał przychodu z pozarolniczej działalności gospodarczej.

Tym samym uznał, nie kwestionując powyższych dowodów złożonych przez stronę, że po dniu 20 września 2008 r. - w sferze podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu - nie ma znaczenia prawnego faktyczne nieprowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej, a wyłącznie ma znaczenie jej wyrejestrowanie bądź zawieszenie w ewidencji działalności gospodarczej w przypadku jej nieprowadzenia.

Podnieść jednak należy, że w niniejszej sprawie zarówno Sąd jak i organ, którego postępowanie było przedmiotem zaskarżenia – na mocy art. 153 p.p.s.a. - związany jest oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania.

Bezsporną w poprzednim jak i w tym postępowaniu okolicznością w niniejszej sprawie jest fakt, że skarżący nigdy nie składał wniosku o zawieszenie wykonywania przedmiotowej działalności gospodarczej, ani też nie informował o jej czasowym zaprzestaniu. Podawał jednak, że definitywnie zakończył prowadzenie działalności gospodarczej z dniem 31 października 2009 r., przy czym przyznał, że wniosek do organu ewidencyjnego o wykreślenie wpisu złożył z opóźnieniem, ponieważ uczynił to dopiero jego pełnomocnik [...] kwietnia 2010 r. informując o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej od dnia 31 października 2009 r. Należy jednakże podnieść, co całkowicie umknęło obu organom, że WSA w wyroku z 12 stycznia 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 2095/10 wydanym w niniejszej sprawie dokonał oceny prawnej zastosowanych przepisów i okoliczność ta została zupełnie przez organ pominięta.

WSA nie zgodził się z takim jak obecnie prezentowane stanowiskiem zajętym wówczas przez organ, że faktyczne zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, które nie znalazło odzwierciedlenia w ewidencji działalności gospodarczej nie powoduje wyłączenia przedsiębiorcy prowadzącego działalność z ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego. Niewątpliwie przedsiębiorca, który nie prowadzi działalności gospodarczej powinien zadbać o odzwierciedlenie tego faktu w ewidencji działalności gospodarczej, ale zaniedbanie tego nie oznacza, że faktu zaprzestania prowadzenia działalności nie może udowodnić innymi dowodami. Strona wykazała min. zgłoszenie zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej w [...] Urzędzie Skarbowym w T. i zgłoszenie to oraz wyżej wskazane dowody mogą stanowić o fakcie zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej w innej dacie niż wniosek o wykreślenie z ewidencji.

Okoliczność ta w konsekwencji rodzić może skutki prawne w sferze podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Jak wskazał WSA w wyroku z 12 stycznia 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 2095/10 zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 września 2008 r. osoby prowadzące działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, a od dnia 20 września 2008 r. osoby prowadzące pozarolniczą działalność od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności z wyłączeniem okresu na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej.

Dokonał zatem wykładni wskazanej normy podnosząc, że: "w niniejszej sprawie organ zastosował błędną wykładnię powyższego przepisu, gdyż wykluczył przypadki, w których mimo niezłożenia wniosku o wykreślenie wpisu o działalności gospodarczej z ewidencji, dopuszczalne może być wykazanie, że działalność gospodarcza nie była faktycznie (rzeczywiście) prowadzona" Powołał się na fakt, że "w orzecznictwie sądów administracyjnych początkowo podzielany był jednolity pogląd, z którego wynikało, że dla określenia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania działalności pozarolniczej znaczenie prawne ma wyłącznie wpis do ewidencji działalności gospodarczej oraz jego wykreślenie z tej ewidencji, przy jednoczesnym założeniu, iż bez istotnego znaczenia pozostaje fakt, czy uzyskuje się z tej działalności przychody (vide: m.in. wyroki WSA w Warszawie z dnia 6 marca 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 1636/05, z dnia 4 kwietnia 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 210/06, czy też z dnia 7 kwietnia 2006 r., sygn. akt SA/Wa 31/06).

Niemniej w późniejszym okresie w orzecznictwie sądów administracyjnych dotyczącym rozważanej kwestii, związanej z ustalaniem obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, utrwaliła się inna od powyższej linia orzecznicza, która zasadniczo przyjęła, że dokonanie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej rodzi jedynie domniemanie faktyczne podjęcia działalności i wykonywania jej do czasu wykreślenia z ewidencji, co powoduje w konsekwencji, że ocena organu, czy stan faktyczny niewykonywania działalności gospodarczej ma wpływ na podleganie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego musi być poprzedzona stosownym ustaleniem i oceną tego organu (tak: m.in. /w:/ w powołanym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2006 r., sygn. akt II GSK 179/06).

Wpis do ewidencji działalności gospodarczej ma charakter deklaratoryjny, co jest słusznie podkreślone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zatem dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu na okoliczność faktyczną, że pomimo istnienia wpisu do ewidencji działalność gospodarcza w rzeczywistości nie jest czy nie była wykonywana. Przy czym, przy dokonywaniu oceny wykonywania (prowadzenia) działalności gospodarczej w rozumieniu powyższego przepisu należy uwzględnić wszelkie okoliczności sprawy, w tym także zamiar (wolę) osoby prowadzącej działalność gospodarczą (v. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 listopada 2006r. sygn. akt II GSK 191/06 wraz z powołanym tam orzecznictwem).

Mając na względzie powyższe nie sposób - zdaniem Sądu - przyjąć, jak stwierdził Prezes NFZ, że znaczenie prawne dla określenia okresu objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania działalności pozarolniczej ma wyłącznie wpis do ewidencji działalności gospodarczej oraz jego wykreślenie z tej ewidencji. Należy przy tym zauważyć, iż przyjęte przez organ stanowisko jest zaskakujące, skoro sam Prezes NFZ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyraźnie wskazał, iż przedsiębiorca może wykazać, że zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej w innej dacie, niż wynika to z decyzji o wykreśleniu wpisu z ewidencji."

Należy wskazać, że w ponownie rozpoznawanej sprawie Prezes prezentuje tożsame, błędne stanowisko. Z jednej strony twierdzi, że o podleganiu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej decyduje fakt posiadania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, a nie okoliczność czy faktycznie jest prowadzona działalność wpisana do takiej ewidencji – chyba, że przedsiębiorca udowodni, że zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej. Z drugiej strony organ wykluczył możliwość dowodzenia tej okoliczności stwierdzając, że faktyczne zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, które nie znalazło odzwierciedlenia w ewidencji działalności gospodarczej nie powoduje wyłączenia przedsiębiorcy prowadzącego tą działalność z ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego.

Tym samym, zdaniem Sądu, ponownie kontrolującego zaskarżoną decyzję, organ z naruszeniem art. 153 p.p.s.a. dokonał wykładni zastosowanych norm. Pominął i nie uwzględnił oceny prawnej dokonanej przez WSA w wyroku z 12 stycznia 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 2095/10 przesądzającej możliwość dowodzenia zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej w inny sposób niż poprzez wniosek o wykreślenie z ewidencji. Skarżący jednoznacznie wykazał złożonymi dowodami, że datą faktycznego zaprzestania działalności gospodarczej był 31 października 2010 r. i ta okoliczność, ze względu na błędną wykładnię prawa materialnego została pominięta. Co istotne w okolicznościach niniejszej sprawy, w trakcie postępowania przed organem skarżący akcentował i podnosił w skargach, że nie miał zamiaru ani czasowego zaprzestania wykonywania działalności, ani zawieszania jej wykonywania. Wskazywał i dowiódł, że definitywnie zaprzestał prowadzenia działalności z dniem 31 października 2009 r. i ta okoliczność zostanie uwzględniona przy określeniu okresu objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania działalności pozarolniczej.

Tym samym organ dokonał w zaskarżonej decyzji i decyzji utrzymanej nią w mocy, mającej wpływ na rozstrzygnięcie, błędnej wykładni prawa materialnego, art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z art. 153 p.p.s.a., który to przepis obligował w niniejszej sprawie zarówno Sąd jak i organ, związanie oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania. Należy wskazać, że WSA w wyroku z 12 stycznia 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 2095/10 wskazując zakres ponownego rozpoznania sprawy wskazał, by organ ustalił stan faktyczny sprawy, a następnie dokonał jego subsumcji pod normę prawa materialnego uwzględniając ocenę prawną oraz wskazania zawarte w uzasadnieniu wyroku.

Obecnie stan faktyczny został ustalony, lecz jego subsumcja pominęła dokonaną przez Sąd ocenę prawną. Wadliwa wykładnia norm prawa materialnego przez organy obu instancji skutkuje uchyleniem zaskarżonych decyzji w celu ich prawidłowego zastosowania, zgodnie z wykładnią Sądu.

Mając na uwadze cytowane regulacje ustawowe, podnieść należy, iż okres objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego jest tożsamy z okresem prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Z prowadzeniem działalności gospodarczej mamy do czynienia zarówno w okresach faktycznego wykonywania czynności, które wyczerpują jej istotę (np. usług), jak też w czasie podejmowania innych czynności związanych z tą działalnością. O prowadzeniu działalności gospodarczej decydują bowiem wszelkie działania podejmowane przez przedsiębiorcę w celu zaistnienia czynności dających przychód – w tym także okres oczekiwania na klienta, zamówienia czy zlecenia. Przesłanka wykonywania działalności gospodarczej w sposób ciągły nie może być zatem rozumiana jako konieczność jej wykonywania bez przerwy (przez cały rok, miesiąc, tydzień lub dzień), lecz jako zamiar powtarzalności określonych czynności, w odróżnieniu od ich przypadkowości, jednorazowości, sporadyczności lub okazjonalności. Przyjmuje się więc, że działalność gospodarcza z założenia ma być działalnością wykonywaną w sposób zorganizowany i nastawioną na nieokreślony z góry okres czasu, a ponadto związana jest z nią konieczność ponoszenia przez przedsiębiorcę ryzyka gospodarczego. W trakcie postępowania przed organem skarżący akcentował i podnosił w skargach, że nie miał zamiaru ani czasowego zaprzestania wykonywania działalności, ani zawieszania jej wykonywania. Wskazywał i dowiódł, że definitywnie zaprzestał prowadzenia działalności z dniem 31 października 2009 r.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji Prezesa NFZ i decyzji utrzymanej nią w mocy organu I instancji. Stwierdzając, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu, działał na podstawie art. 152 p.p.s.a., zaś o kosztach orzekł po myśli art. 200 p.p.s.a.