Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2505/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 12 ust. 4a,  ust. 5,  art. 18 ust. 1, 1e, 1f, 11 f ust. 1 pkt 6,  art. 20b ust. 2
journal: Dz.U. 2008 nr 193 poz 1194
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych - tekst jednolity.
article: art. 134
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie: WSA Dariusz Pirogowicz WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi Zarządu Województwa [...] na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2012 r., nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, po rozpatrzeniu odwołania Nadleśniczego Nadleśnictwa T. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2011 r., nr [...], orzekającej o ustaleniu odszkodowania w wysokości [...] zł na rzecz Skarbu Państwa za przejęcie z mocy prawa na rzecz Województwa [...] nieruchomości położonej w M., obręb [...], oznaczonej jako działki nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, przeznaczonej pod budowę drogi obwodowej M. w ciągu drogi wojewódzkiej nr [...], a także o zobowiązaniu Zarządu Województwa [...] do wypłaty odszkodowania w terminie 14 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna – uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2011 r. w całości i orzekł o ustaleniu odszkodowania w wysokości [...] zł na rzecz Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo T. za przejęcie z mocy prawa na rzecz Województwa [...] wyżej opisanej nieruchomości położonej w M., przeznaczonej pod budowę drogi obwodowej M. w ciągu drogi wojewódzkiej nr [...] i zobowiązał Zarządu Województwa [...] do wypłaty odszkodowania w terminie 14 dni od dnia wydania niniejszej decyzji.

W uzasadnieniu organ przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy:

Nieruchomość położona w M., obręb [...], oznaczona jako działki nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, decyzją Wojewody [...] z dnia [...] maja 2010 r., nr [...], została przeznaczona pod budowę drogi obwodowej M. w ciągu drogi wojewódzkiej nr [...] przebiegającej od miejscowości T. w km [...] do ulicy [...] w km [...] etapy III, I i II wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną, budowlami i urządzeniami budowlanymi.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2011 r., nr [...], orzekł o ustaleniu odszkodowania w wysokości [...] zł na rzecz Skarbu Państwa za przejęcie z mocy prawa na rzecz Województwa [...] w/w nieruchomości położonej w M., obręb [...], a także o zobowiązaniu Zarządu Województwa [...] do wypłaty odszkodowania w terminie 14 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna.

Od decyzji tej odwołanie do Ministra Infrastruktury złożył Nadleśniczy Nadleśnictwa T. wskazując, iż Wojewoda [...] błędnie przyjął, że uprawnionym do otrzymania odszkodowania jest Skarb Państwa - Starosta Powiatu w [...], a nie Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo T. Skarżący wskazał, że zgodnie z ustawą o lasach przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo T. co oznacza, że odszkodowanie powinno zostać przyznane na rzecz skarżącego.

Po rozpatrzeniu odwołania i zbadaniu akt sprawy Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] października 2012 r., nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2011 r. w całości i orzekł o ustaleniu odszkodowania w wysokości [...] zł na rzecz Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo T. za przejęcie z mocy prawa spornej nieruchomości, zobowiązując do wypłaty odszkodowania Zarząd Województwa [...].

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 12 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 193, poz. 1194 ze zm.) decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zatwierdza projekt podziału nieruchomości, a linie rozgraniczające teren ustalone decyzją stanowią linie podziału nieruchomości. Nieruchomości wydzielone liniami rozgraniczającymi teren stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa w odniesieniu do dróg krajowych lub własnością odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego w odniesieniu do dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych, z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna, za odszkodowaniem ustalonym w odrębnej decyzji, o której mowa w art. 18 i 18a cytowanej ustawy.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z 10 kwietnia 2003 r. wysokość odszkodowania, o którym mowa w art. 12 ust. 4, ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ I instancji oraz według jej wartości z dnia wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania. Do ustalenia wartości nieruchomości mają zastosowanie odpowiednio przepisy o gospodarce nieruchomościami.

Stosownie do art. 4 pkt 17 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) przez stan nieruchomości należy rozumieć stan zagospodarowania, stan prawny, stan techniczno - użytkowy, a także stan otoczenia nieruchomości, w tym wielkość, charakter i stopień zurbanizowania miejscowości, w której jest położona.

W myśl art. 134 ust. 1 tej ustawy podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowi, z zastrzeżeniem art. 135, wartość rynkowa nieruchomości.

Na podstawie art. 154 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami wyboru właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości dokonuje rzeczoznawca majątkowy, uwzględniając w szczególności cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie miejscowym, stan nieruchomości oraz dostępne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych.

Minister wyjaśnił, że stosownie do art. 154 ust. 2 ustawy, w przypadku braku planu miejscowego, przeznaczenie nieruchomości ustala się na podstawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. W przypadku braku studium lub decyzji, o których mowa w ust. 2, uwzględnia się faktyczny sposób użytkowania nieruchomości (art. 154 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami).

W niniejszej sprawie podstawę dla ustalenia wysokości odszkodowania za przejęcie z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa spornej nieruchomości położonej w M., obręb [...], stanowią operaty szacunkowe sporządzone na zlecenie Wojewody [...] w dniu 8 grudnia 2010 r. przez rzeczoznawcę majątkowego T. S. Operaty te zostały zaktualizowane pismem z dnia [...] lipca 2012 r.

Rzeczoznawca wskazał, że wyceniana nieruchomość stanowi las. W jej sąsiedztwie znajdują się tereny leśne. Najbliższa zwarta zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna znajduje się w odległości ok. 650-900 m, w zależności od położenia działki. Przez nieruchomość nie przebiegają żadne sieci uzbrojenia. Na działce zinwentaryzowano drzewostan leśny. Rzeźba terenu jest płaska.

Rzeczoznawca w piśmie z dnia 12 lipca 2012 r. wyjaśnił, że wyceniane działki nie były objęte obowiązującymi planami miejscowymi. Natomiast w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy M., zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy M. Nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 r., znajdowały się na obszarze przeznaczonym pod drogę obwodową.

Rzeczoznawca majątkowy, wyceniając grunt, zastosował podejście porównawcze, metodę porównywania parami.

Na potrzeby określenia wartości wycenianych działek dokonano analizy rynku nieruchomości gruntowych niezabudowanych nabywanych pod budowę i rozbudowę dróg na terenie miasta M.

Do wyceny wyselekcjonowano z rynku 21 transakcji sprzedaży tego rodzaju działek. W wyniku przeprowadzonej analizy stwierdzono, że rynek obrotu nieruchomościami gruntowymi niezabudowanymi sprzedawanymi w M. jest w miarę rozwinięty. Ceny sprzedaży gruntów pod drogi zawierały się w przedziale [...] zł/m² do [...] zł/m².

Biegły stwierdził, że ceny przeanalizowanych transakcji uzależnione były w szczególności od takich czynników jak: położenie ogólne (waga 40%), lokalizacja szczegółowa (waga 30%) oraz sposób użytkowania gruntu (waga 30%). Dokonana analiza rynku wykazała brak wpływu na ceny transakcyjne cech nieruchomości takich jak wielkość działki, kształt, ukształtowanie terenu, klasa bonitacji gruntu.

Do ostatecznej analizy porównawczej przyjęto 3 transakcje położone na peryferiach miasta, stanowiące tereny rolne, bardzo słabo zurbanizowane. Analiza tych nieruchomości wykazała, iż spełniają one wystarczające kryteria podobieństwa.

Wartość składników budowlanych, tj. nawierzchni drogi asfaltobetonowej oraz drogi leśnej utwardzonej tłuczniem, a także dwóch szlabanów, określono w podejściu kosztowym, metodą kosztów odtworzenia.

Z kolei wartość pojedynczych drzew obliczono w oparciu o wartość drewna na pniu przy zastosowaniu techniki wskaźnikowej, bądź też według kosztów wyhodowania.

Przechodząc do oceny poprawności sporządzonego operatu szacunkowego Minister wskazał, że należy mieć na uwadze przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z 2004 r. Nr 207, poz. 2109 ze zm.).

Zgodnie z § 36 ust. 1 tego rozporządzenia wartość rynkową nieruchomości dla potrzeb ustalenia odszkodowania za nieruchomości wywłaszczone lub przejęte z mocy prawa na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych określa się, przyjmując stan nieruchomości z dnia wydania decyzji, ceny nieruchomości z dnia ustalenia odszkodowania, a przeznaczenie nieruchomości zgodnie z art. 154 ustawy o gospodarce nieruchomościami, bez uwzględnienia ustaleń decyzji. Nie uwzględnia się nakładów poniesionych na nieruchomości po dniu wydania decyzji.

Organ przywołał treść przepisów § 36 ust. 2, ust. 3 pkt 1 i ust. 4 rozporządzenia.

Mając na uwadze treść powyższych przepisów organ stwierdził, że operat szacunkowy w przedmiotowej sprawie został sporządzony prawidłowo. Rzeczoznawca majątkowy określił wartość przedmiotowej nieruchomości w oparciu o treść § 36 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r., przyjmując do porównań transakcje gruntami o przeznaczeniu drogowym, czyli tożsamym jak wyceniane działki.

W związku z powyższym, zdaniem organu odwoławczego, omawiane operaty szacunkowe mogą stanowić podstawę ustalenia odszkodowania.

Minister wskazał jednak, że organ wojewódzki błędnie przyznał odszkodowanie na rzecz Skarbu Państwa - reprezentowanego przez Starostę Powiatu [...].

Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2011 r. Nr, 12, poz. 59 ze zm.) lasami stanowiącymi własność Skarbu Państwa zarządza Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe, zwane dalej "Lasami Państwowymi". Stosownie do art. 4 ust. 3 tej ustawy w ramach sprawowanego zarządu Lasy Państwowe prowadzą gospodarkę leśną, gospodarują gruntami i innymi nieruchomościami oraz ruchomościami związanymi z gospodarką leśną, a także prowadzą ewidencję majątku Skarbu Państwa oraz ustalają jego wartość.

Ponadto zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy nadzór nad gospodarką leśną sprawuje starosta - w lasach niestanowiących własności Skarbu Państwa.

W ocenie Ministra, z brzmienia powołanych przepisów wynika, że Lasy Państwowe zarządzają wszystkimi lasami będącymi własnością Skarbu Państwa, chyba że ustawa stanowi inaczej. Ponadto tylko Lasy Państwowe mogą zarządzać lasami Skarbu Państwa, ponieważ innego podmiotu prawodawca polski nie wyposażył w takie kompetencje. Ustawa o lasach nie zawiera też żadnych instrumentów prawych pozwalających na przyjęcie, że inny podmiot może taki zarząd sprawować. Powierzenie zarządu lasami Skarbu Państwa Lasom Państwowym nastąpiło z mocy prawa.

Organ II instancji stwierdził, że w piśmiennictwie pojęcie zarządu nie zostało należycie zdefiniowane. Jest ono niejednoznaczne i używane w niejednolitych znaczeniach w różnych aktach prawnych. Przede wszystkim używa się go na określenie zarówno czynności faktycznych, jak i prawnych, polegających na działaniu lub zaniechaniu.

Zakres zarządzania lasami obejmuje i czynności faktyczne, i czynności prawne. Jednak w przypadku zarządzania lasami trzeba uwzględniać specyfikę tego zarządzania. Bez wątpienia w zakres zarządzania wchodzą czynności faktyczne i prawne, tak jak w przypadku zarządzania nieruchomościami. Zarządzanie lasami obejmuje czynności wymienione w ustawie (np. zbywanie i nabywanie nieruchomości). Ponadto zarządzanie to obejmuje prowadzenie gospodarki leśnej, gospodarowanie gruntami i innymi nieruchomościami oraz ruchomościami związanymi z gospodarką leśną, a także prowadzenie ewidencji majątku Skarbu Państwa oraz ustalanie jego wartości.

Powołując się na orzecznictwo sądów Minister wyjaśnił, że bez znaczenia pozostaje fakt, iż w księdze wieczystej nr [...] w dziale II "własność" wpisany został Skarb Państwa. Należy bowiem wskazać, że skoro nieruchomość ta znajduje się zgodnie z ustawą o lasach, w zarządzie Skarbu Państwa Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwa T., to w zakres uprawnień i obowiązków zarządcy, w rozumieniu tej ustawy, wchodzą wszelkie czynności zarówno faktyczne, jak i prawne. Tym samym podmiot ten staje się beneficjentem wszelkich skutków, które może wywodzić z tych praw. Skoro zatem ustawa o lasach przyznaje Lasom Państwowym prawo nabywania i zbywania nieruchomości, tym bardziej podmiot ten jest uprawniony w imieniu Skarbu Państwa do przyjęcia odszkodowania z tytułu przejęcia nieruchomości pod inwestycję drogową.

W tej sytuacji nie będzie nim Starosta Powiatu [...], lecz Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo T.

Minister wyjaśnił również, że organ I instancji błędnie pominął przy ustaleniu odszkodowania wartość drzewostanu posadowionego na wycenianym gruncie. Zdaniem Ministra brak było podstaw do pomniejszenia odszkodowania z uwagi na fakt, że drewno pozyskane z wycinki drzew objętej decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, nieodpłatnie otrzymują Lasy Państwowe.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 20b ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r., Lasy Państwowe, zarządzające nieruchomościami, o których mowa w art. 11f ust. 1 pkt 6, na podstawie ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2005 r. Nr 45, poz. 435, z późn. zm.), są obowiązane do dokonania nieodpłatnie, z zastrzeżeniem ust. 3, wycinki drzew i krzewów oraz ich uprzątnięcia w terminie ustalonym w odrębnym porozumieniu między Lasami Państwowymi, a właściwym zarządcą drogi. Drewno pozyskane z wycinki drzew i krzewów, o której mowa w ust. 1, staje się nieodpłatnie własnością Lasów Państwowych (ust. 2).

Przepis ten nie stanowi jednak lex specjalis wobec art. 18 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. obligującego organ administracji do ustalenia odszkodowania za nieruchomość w stanie obowiązującym w dniu wydania decyzji lokalizacyjnej. Z kolei zgodnie z zasadą superficies solo cedit drzewa stanowią część składową nieruchomości, za którą należy przyznać stosowne odszkodowanie. Z kolei regulacja art. 20b ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. nie odnosi się do przedmiotu ustalenia odszkodowania oraz jego wysokości. Przepis ten reguluje zasady przygotowania do realizacji inwestycji drogowej terenów stanowiących uprzednio lasy. Nakłada on na Lasy Państwowe obowiązek wycinki drzew z terenu przeznaczonego pod drogę publiczną. Rekompensatę tego obowiązku stanowi zaś drewno uzyskane z wycinki.

Mając na uwadze powyższe Minister uchylił decyzję organu I instancji w całości i orzekł o ustaleniu odszkodowana za nieruchomość na rzecz Skarbu Państwa Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo T. w pełnej wysokości obejmującej wartość gruntu z jego częściami składowymi.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył Zarząd Województwa [...], wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej wysokości ustalonego odszkodowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że zgodnie z art. 20b ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji dróg publicznych, Lasy Państwowe są obowiązane do dokonania nieodpłatnie wycinki drzew i krzewów w wieku powyżej 20 lat oraz ich uprzątnięcia, przy czym pozyskane z tej wycinki drewno staje się nieodpłatnie własnością Lasów Państwowych. A zatem po wykonaniu dyspozycji art. 20b przez Lasy Państwowe, Województwo [...] przejmuje nieruchomość pozbawioną drzewostanu.

Analizując operat szacunkowy sporządzony na potrzeby prowadzonego postępowania przez rzeczoznawcę T. S. skarżący zauważył, że wartość drzewostanu ustalona jako wartość drewna “na pniu" stanowi około 95% wartości rynkowej drewna pozyskanej z tego drzewostanu, natomiast koszty pozyskania i zrywki to jedynie ok. 5% wartości rynkowej drewna. Zatem rekompensata obowiązku wycinki drzew z terenu przeznaczonego pod drogę drewnem uzyskanym z wycinki jest niewspółmierna do samych kosztów wycinki jakie poniosły Lasy Państwowe.

W ocenie skarżącego, interpretacja art. 20b ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. dokonana w decyzji Ministra, stanowiąca, że “przepis ten reguluje zasady przygotowania do realizacji inwestycji drogowej terenów stanowiących uprzednio lasy" jest częściowa, ponieważ pomija karczowanie pniaków, które jest niezbędne do przygotowania terenu pod inwestycję. Koszty karczowania pniaków ponosi [...] Zarząd Dróg Wojewódzkich w [...] działający w imieniu Zarządu Województwa [...]. Zaskarżona decyzja powoduje, że [...] Zarząd Dróg Wojewódzkich w [...] działający w imieniu Zarządu Województwa [...] wypłaca odszkodowanie Lasom Państwowym za przyjętą nieruchomość w wysokości równej wartości nieruchomości, nie otrzymując wszystkich składników stanowiących część składowa nieruchomości – a więc płaci za coś czego nie otrzymuje.

Zdaniem skarżącego, organ I instancji prawidłowo ustalił odszkodowanie za grunt oraz inne składniki budowlane stanowiące część składową przedmiotowej nieruchomości pomijając wartość drzewostanu, który niewątpliwie stanowi część składową nieruchomości, ale zgodnie z art. 20b ust. 2 staje się nieodpłatnie własnością Lasów Państwowych.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Przedmiotem niniejszego postępowania było ustalenie odszkodowania za nieruchomość, która została przejęta z mocy prawa na rzecz Województwa [...] z przeznaczeniem pod budowę drogi obwodowej M. w ciągu drogi wojewódzkiej nr [...].

Podstawę do ustalenia odszkodowania stanowiły operaty szacunkowe sporządzone przez rzeczoznawcę T. S. z dnia 8 grudnia 2010 r., których aktualność została potwierdzona przez tego rzeczoznawcę 12 lipca 2012 r.

Wskazać należy, że operaty zostały sporządzone prawidłowo, zgodnie z obowiązującymi przepisami, które organ odwoławczy powołał i omówił w zaskarżonej decyzji. Sąd ocenę tę w całości podziela. Prawidłowość sporządzonych operatów nie była również kwestionowana przez skarżącego.

Wątpliwości Sądu nie budzi także stanowisko organu odwoławczego, który powołując się na przepisy ustawy z dnia 28 września 1991 o lasach, prawidłowo określił podmiot reprezentujący Skarb Państwa, na rzecz którego ustalono odszkodowanie.

Zarzuty skargi dotyczą zaś uwzględnienia w wysokości odszkodowania wartości drzewostanu znajdującego się na gruncie.

W pierwszej więc kolejności należy sięgnąć do przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 193, poz. 1194 ze zm., dalej powołanej jako "specustawa drogowa") oraz ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), aby w ich treści odnaleźć normy kształtujące wysokość odszkodowania.

Z art. 12 ust. 4 pkt 2 specustawy drogowej wynika, że nieruchomości lub ich części ujęte w decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stają się z mocy prawa własnością odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego w odniesieniu do dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna. Za przejęte nieruchomości lub ich części ustala się odszkodowanie odrębną decyzją wydawaną przez organ, który wydał decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (art. 12 ust. 4a specustawy drogowej). Do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem art. 18, co wynika z art. 12 ust. 5 specustawy drogowej.

Zgodnie z art. 18 ust. 1 specustawy drogowej, wysokość odszkodowania ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ I instancji oraz według jej wartości z dnia, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania. Z kolei z art. 134 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowi wartość rynkowa nieruchomości, którą – według art. 151 ust. 1 powołanej ustawy – stanowi najbardziej prawdopodobna jej cena, możliwa do uzyskania na rynku, określona z uwzględnieniem cen transakcyjnych przy przyjęciu założeń wymienionych w tym przepisie (tj. w szczególności rodzaju, położenia, sposobu użytkowania, przeznaczenia, stopnia wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej, stanu nieruchomości oraz aktualnie kształtujących się cen w obrocie nieruchomościami).

W ocenie Sądu wyżej powołane przepisy, tj. art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. oraz art. 134 ustawy o gospodarce gruntami, nie można jednak interpretować w oderwaniu od art. 20b specustawy drogowej, zgodnie z którym Lasy Państwowe, zarządzające nieruchomościami, o których mowa w art. 11f ust. 1 pkt 6, na podstawie ustawy z dnia 28 września 1991 o lasach (Dz.U. z 2005 r. Nr 45, poz. 435 ze zm.), są obowiązane do dokonania nieodpłatnie, z zastrzeżeniem ust. 3, wycinki drzew i krzewów oraz ich uprzątnięcia w terminie ustalonym w odrębnym porozumieniu między Lasami Państwowymi a właściwym zarządcą drogi (art. 20b ust. 1); drewno pozyskane z takiej wycinki, staje się nieodpłatnie własnością Lasów Państwowych (art. 20b ust. 1). Przepis ten – wbrew stanowisku organu II instancji – ma znaczenie przy ustalaniu kwoty należnego odszkodowania, bowiem odszkodowanie za przejętą z mocy prawa nieruchomość powinno odpowiadać wartości odjętego prawa własności. Jeżeli zatem, zgodnie z art. 20b ust. 2, Lasy Państwowe nadal będą właścicielami drzewostanu (choć w zmienionej postaci), to stało by to w sprzeczności z przepisami art. 18 ustawy i przyjętej tam zasadzie, że wysokość odszkodowania za nieruchomości zajęte pod drogi odpowiadała przesłance "słusznego odszkodowania" określonej w art. 21 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Związane jest to m.in. z dotychczasowym orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego, w którym podnoszono, że słuszne odszkodowanie powinno mieć charakter ekwiwalentny do wartości wywłaszczonego dobra. Gwarancji takiej nie daje natomiast ustalenie wysokości odszkodowania na poziomie wyższym niż realnie poniesiona szkoda. Ponadto ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. wskazuje w ustępach 1e i 1f art. 18 na przypadki, w których możliwe jest powiększenie wysokości odszkodowania. Z uwagi na opisane tam okoliczności, przepisy te nie mają zastosowania w niniejszej sprawie.

Reasumując, skoro ani z przepisów specustawy drogowej, ani też z przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami nie wynika, aby wysokość odszkodowania należnego za nieruchomości przejęte na podstawie specustawy drogowej mogła być powiększona o wartość drzewostanu w sytuacji, gdy drzewa i krzewy w postaci drewna pozostaną nadal własnością Lasów Państwowych – to zasadny jest zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 20b ust. 2 specustawy drogowej.

Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.

W ponownie prowadzonym postępowaniu Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej uwzględni ocenę prawną zwartą w niniejszym wyroku i prawidłowo ustali wysokość odszkodowania, uwzględniając treść art. 20b ust. 2 specustawy drogowej.