Wyrok NSA oz. w Szczecinie, sygn. akt SA/Sz 2573/00
NSA oz. w Szczecinie
Data orzeczenia: 2001-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Działalność gospodarcza
Podatkowe postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 116
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 298, art. 366 par. 1-2
journal: Dz.U. 1934 nr 57 poz. 502
law: Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. Kodeks handlowy.
Teza: Nie można przyjąć, że z dniem przesłania przez skarżącego pisma zawiadamiającego prezesa zarządu spółki o rezygnacji z funkcji wiceprezesa zarządu i ze stanowiska dyrektora oraz z udziałów w spółce, zgodnie z przepisami kodeksu handlowego, zbył on udziały w spółce.

TEZY

Nie można przyjąć, że z dniem przesłania przez skarżącego pisma zawiadamiającego prezesa zarządu spółki o rezygnacji z funkcji wiceprezesa zarządu i ze stanowiska dyrektora oraz z udziałów w spółce, zgodnie z przepisami kodeksu handlowego, zbył on udziały w spółce.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Wiesława D. na decyzję Izby Skarbowej w Sz. z dnia 19 września 2000 r. (...) w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania podatkowe - oddala skargę.


UZASADNIENIE

"C.-P." Centrum Techniki Biurowej Spółka z o.o. z siedzibą w Sz. przy ul. S. 22d będąca płatnikiem podatku dochodowego od osób fizycznych i nie dopełniła ciążących na niej z tego tytułu obowiązków i w okresie od stycznia 1999 r. do września 1999 r. nie odprowadzała do urzędu skarbowego pobranych od zatrudnionych pracowników zaliczek na ten podatek, co spowodowało, że decyzją z dnia 4 stycznia 2000 r. (...) Drugi Urząd Skarbowy w Sz. określił tejże Spółce wysokość pobranego, a nie wpłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych miesiące styczeń - wrzesień 1999 r. w łącznej kwocie 14.611,20 zł.

Decyzją z dnia 15 maja 2000 r. (...) Drugi Urząd Skarbowy w Sz. na podstawie art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ orzekł o odpowiedzialności Wiesława D. zamieszkałego w Sz. ul. 26 K. 47/17 za zobowiązania podatkowe "C.-P." spółki z o.o. z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za miesiące: luty, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień 1999 r. jako płatnika w łącznej kwocie wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi 15.526,44 zł /11.329,21 zł należność główna, odsetki za zwłokę - 3.800,70 zł oraz koszty egzekucyjne - 396,53 zł/.

W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że Wiesław D. jest członkiem Zarządu ww. Spółki /Klaus K. - Prezes Zarządu Spółki, Stefan B. - Wiceprezes Zarządu Spółki, Wiesław D. Wiceprezes Zarządu Spółki/, która ma wymagalne zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998 r. - ogółem w kwocie 14.611,20 zł należności głównej. Ponieważ prowadzone postępowanie egzekucyjne w stosunku do majątku Spółki doprowadziło jedynie do częściowej likwidacji tych zaległości /do zapłaty pozostała kwota 11.329,21 zł/ Urząd na podstawie art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ postanowił przenieść odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe Spółki na Wiesława D. - członka Zarządu.

Wiesław D. złożył odwołanie od tej decyzji. Wnosząc o uchylenie rozstrzygnięcia zarzucił, że postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone przez organ podatkowy I instancji w sposób niewłaściwy.

Pominięto bowiem fakt, że w posiadaniu odwołującego się jest część majątku ruchomego Spółki /części i materiały eksploatacyjne do markowych kserokopiarek Canon, Toshiba, Ricoh/ z którego byłaby możliwa egzekucja.

Ponadto należałoby orzec o odpowiedzialności pozostałych członków Zarządu Spółki.

Wiesław D. podniósł również, że jako dyrektor Firmy /Zarząd nie miał takiego zamiaru/ zgłosił wniosek o upadłość Spółki żeby uchronić ją przed dalszym narastaniem długów. Ewentualna odpowiedzialność nie może także przekraczać wysokości jego udziałów w okresie kiedy był członkiem Zarządu czyli do 26 maja 1999 r.

Izba Skarbowa w Sz. decyzją z dnia 19 września 2000 r. (...) utrzymała w mocy decyzję organu I instancji.

Stwierdzono, że zgodnie z art. 116 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ z tytułu zaległości podatkowych ciążących na spółce z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółce akcyjnej, odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, chyba, że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono upadłość lub wszczęto postępowanie układowe albo że nie zgłoszenie upadłości oraz brak postępowania układowego nie nastąpiły z jego winy, bądź też wskaże on mienie z którego egzekucja jest możliwa.

Odpowiedzialność członka zarządu obejmuje jednak tylko zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez niego obowiązków w zarządzie spółki /art. 116 par. 2 Ordynacji podatkowej/.

Z kolei na mocy art. 107 par. 2 Ordynacji podatkowej, członkowie zarządu odpowiadają również za podatki nie pobrane oraz pobrane, a nie wpłacone przez podatników lub inkasentów, odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych, nie zwrócone w terminie zaliczki naliczonego podatku od towarów i usług oraz oprocentowanie tych zaliczek, a także za koszty postępowania egzekucyjnego.

W rozpoznawanej sprawie, o istnieniu zobowiązania Spółki wobec Skarbu Państwa świadczy fakt, że zobowiązanie z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych powstało w następstwie złożenia deklaracji PIT-4. Z uwagi na nie wpłacenie kwoty podatku w ustawowym terminie, Urząd Skarbowy określił decyzją Spółce jako płatnikowi wysokość pobranego, a nie wpłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych za miesiące styczeń - wrzesień 1999 r. w łącznej kwocie 14.611,20 zł, która to kwota była ściągana w trybie egzekucji administracyjnej.

Ponieważ z majątku Spółki można było wyegzekwować tylko część należności - zasadne było orzeczenie o odpowiedzialności za zaległości podatkowe członka Zarządu Wiesława D.

Jednocześnie organ odwoławczy wyjaśnił, że przy zastosowaniu instytucji solidarności z Kodeksu cywilnego /art. 91 Ordynacji podatkowej/, organ podatkowy może żądać całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego dłużnika z osobna.

Decyzją z dnia 15 czerwca 2000 r. organ podatkowy I instancji odstąpił od odpowiedzialności drugiego członka Zarządu Spółki Stefana B. ponieważ ustalono, że postanowieniem z dnia 6 marca 1997 r. Sąd Rejonowy w S. Wydział XI Gospodarczy dokonał zmian w rejestrze handlowym poprzez wykreślenie tego członka Zarządu. Zgodnie z art. 116 par. 2 Ordynacji podatkowej Stefan B. nie odpowiada za zaległości powstałe w okresie, kiedy nie pełnił obowiązków w zarządzie "C.-P." sp. z o.o.

Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty, że przy podejmowaniu decyzji nie uwzględniono okoliczności, że w posiadaniu odwołującego się znajduje się część majątku Spółki i możliwe było w związku z tym prowadzenie egzekucji.

Sporządzona w dniu 16 grudnia 1999 r. inwentaryzacja sprzętu Spółki, własnoręcznie podpisana przez Wiesława D. zawiera tylko informacje na temat sprzętu znajdującego się w magazynie Firmy oraz pozostałego sprzętu znajdującego się w posiadaniu innych podmiotów. W dokumencie tym brak informacji o dodatkowym sprzęcie, w posiadaniu którego jest Wiesław D.

Ponadto w trakcie zapoznawania się z materiałami dowodowymi zgromadzonymi przez Urząd Skarbowy, odwołujący się w dniu 3 kwietnia 2000 r. nie wniósł do protokołu żadnych uwag, ani zastrzeżeń - jak również nie powołał się na podnoszoną obecnie okoliczność.

Izba Skarbowa zauważyła ponadto, że w ślad za złożonym odwołaniem organ I instancji pismem z dnia 17 lipca 2000 r. zobowiązał Wiesława D. do wyjaśnienia w jaki sposób wszedł w posiadanie majątku Spółki oraz wskazania jego miejsca przechowania ale odwołujący się do dnia dzisiejszego nie wykonał tych czynności.

Jeśli chodzi o kwestię zgłoszenia upadłości spółki we właściwym czasie /Wiesław D. powołał się na ten fakt w odwołaniu/ - to wyjaśniono, że w literaturze przedmiotu i orzecznictwie przyjmuje się, że dla określenia "właściwego czasu" dla wystąpienia o otwarcie postępowania układowego lub o ogłoszeniu upadłości, należy uwzględnić funkcje ochronne tych postępowań wobec wierzycieli.

Pod pojęciem tym należy zatem rozumieć sytuację, gdy zgłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego nastąpiło w momencie kiedy stwierdzono, że spółka nie posiada funduszy na płacenie długów i że nie jest to tylko sytuacja przejściowa.

Istotne znaczenie mają tu przepisy prawa upadłościowego, a w szczególności art. 5 /Dz.U. 1991 nr 118 poz. 512/ zgodnie z którym spółka obowiązana jest nie później niż w ciągu dwóch tygodni zaprzestania płacenia długów zgłosić w Sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości.

Z ustaleń organu I instancji wynika, że w "C.-P." sp. z o.o. kłopoty z płynnością finansową wystąpiły od stycznia 1999 r. kiedy Spółka zaprzestała płacić swoje zobowiązania podatkowe.

Wiesław D. wystąpił do Sądu, z wnioskiem o ogłoszenie upadłości Spółki dopiero pismem z dnia 31 sierpnia 1999 r. - a postanowieniem z dnia 23 listopada 1999 r. Sąd Rejonowy w S. - Sąd Gospodarczy zwrócił ten wniosek.

Ponadto w piśmie z dnia 10 lutego 2000 r. Sąd wyjaśnił, że nie toczy się żadne postępowanie o ogłoszenie upadłości ani o otwarcie postępowania układowego z "C.-P." sp. z o.o.

Za niezasadne Izba uznała także żądanie ograniczenia odpowiedzialności Wiesława D. do wysokości udziałów w Spółce i do okresu kiedy był członkiem Zarządu tj. do dnia 26 maja 1999 r.

Stwierdzono, że analiza materiałów dowodowych zgromadzonych w sprawie nie wskazuje, że odwołujący się zbył udziały w Spółce zgodnie z przepisami Kodeksu handlowego.

Pismo z dnia 26 maja 1999 r., w którym Wiesław D. rezygnuje z udziałów w Spółce nie jest równoznaczne z ich zbyciem.

W trakcie prowadzonego przez organ I instancji postępowania dowodowego zainteresowany nie przedstawił uchwały Walnego Zgromadzenia Wspólników przyjmujących jego rezygnację, z funkcji wiceprezesa Spółki jak również do dnia dzisiejszego do Sądu Rejonowego Wydział XI Gospodarczy nie wpłynął wniosek o wykreślenie członka Zarządu Wiesława D. z rejestru handlowego.

Na powyższą decyzję organu odwoławczego Wiesław D. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Domagając się uchylenia rozstrzygnięć organu I i II instancji skarżący zarzucił:

- powierzchowne ustalenie stanu faktycznego i pominięcie okoliczności ujawnienia przez niego majątku Spółki,

- zwolnienie spod odpowiedzialności pozostałych członków Zarządu Spółki.

Izba Skarbowa w Sz. w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie wywodząc jak w zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd uchyla zaskarżoną decyzję w wypadku stwierdzenia, że została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego bądź z innym naruszeniem przepisów o postępowaniu, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy /art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA - Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./. Tego rodzaju sytuacja nie zachodzi w rozpoznawanej sprawie.

Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ stanowiącego, że za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko Spółce okaże się bezskuteczna, chyba, że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono upadłość lub wszczęto postępowanie układowe albo, że niezgłoszenie upadłości oraz brak postępowania układowego nastąpiły nie z jego winy, bądź też wskaże mienie, z którego egzekucja jest możliwa.

Przepis ten wywodzi się z postanowień art. 298 Kodeksu handlowego - rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. /Dz.U. RP nr 57 poz. 502/. Według tego przepisu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczne, członkowie zarządu odpowiadają osobiście i solidarnie za jej zobowiązaniu.

Oczywiście odpowiedzialność członka Zarządu spółki obejmuje zobowiązanie podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez niego obowiązków członka zarządu /art. 116 par. 2 Ordynacji podatkowej/.

Z kolei postanowienia art. 91 Ordynacji, że "do odpowiedzialności solidarnej za zobowiązanie podatkowe stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dla zobowiązań cywilnoprawnych" oznaczają, że Skarb Państwa jako wierzyciel może żądać całości lub części świadczenia /zapłaty ustalonego podatku/ od wszystkich członków Zarządu łącznie, od kilku z nich lub każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z członków zarządu zwalnia pozostałych /art. 366 par. 1 Kc/.

Każdy z członków zarządu spółki odpowiada więc za całość zadłużenia aż do zupełnego zaspokojenia wierzyciela /art. 366 par. 2 Kc/.

W niniejszej sprawie, że względu na zaistnienie zaległości podatkowej "C.-P." spółki z o.o. wobec Skarbu Państwa potwierdzonej decyzją Drugiego Urzędu Skarbowego w Sz. z dnia 4 stycznia 2000 r. oraz bezskuteczność egzekucji prowadzonej wobec Spółki /postępowanie egzekucyjne doprowadziło jedynie do częściowej likwidacji zaległości podatkowych/ wystąpiły przesłanki do orzeczenia o odpowiedzialności Wiesława D. jako członka Zarządu wynikającej z treści omawianego art. 116 Ordynacji podatkowej.

Wbrew zarzutom skargi organy podatkowe przed wydaniem decyzji podjęły wszelkie braki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Organ podatkowy I instancji postanowieniem z dnia 9 marca 2000 r. zawiadomił Wiesława D. o wszczętym wobec niemu postępowaniu w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości Spółki /odpis postanowienia doręczono skarżącemu w dniu 14 marca 2000 r./, a w dniu 3 kwietnia 2000 r. skarżący został zapoznany z materiałami dowodowymi zgromadzonymi w sprawie. Nie miał wtedy żadnych uwag ani zastrzeżeń.

Tak jak podkreślono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, Wiesław D. dopiero w odwołaniu od decyzji Drugiego Urzędu Skarbowego w Sz. podniósł, że posiada majątek Spółki z którego egzekucja jest możliwa ale zobowiązany następnie do wskazania miejsca jego przechowania, nie dopełnił tych czynności.

Takie zachowanie skarżącego jako członka Zarządu jest zupełnie niezrozumiałe, natomiast organowi podatkowemu nie można w tej sytuacji postawić zarzutu nieuwzględnienia podnoszonych przez zainteresowanego argumentów.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu rozstrzygnięcia prawidłowo i wyczerpująco wyjaśnił również dlaczego nie zwalnia skarżącego od odpowiedzialności za zaległości Spółki pismo z dnia 31 sierpnia 1999 r. w którym jako członek Zarządu wystąpił do Sądu z wnioskiem o ogłoszenie upadłości Spółki /jak ustalono, wniosek ten został zwrócony przez Sąd i nie zostało wszczęte sprawa o ogłoszeniu upadłości Spółki/ oraz dlaczego nie można przyjąć, że z dniem 26 maja 1999 r. /pismem z tej daty Wiesław D. zawiadomił Prezesa Zarządu Spółki, że rezygnuje z funkcji wiceprezesa Zarządu, ze stanowiska dyrektora oraz z udziałów w Spółce/ skarżący zgodnie z przepisami Kodeksu handlowego zbył udziały w Spółce.

Mając zatem powyższe na względzie, Sąd stosownie do treści art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA oddalił skargę.