Postanowienie WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 812/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2014-01-31 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Zwolniono od uiszczenia wpisu
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2,  art. 258 par. 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak po rozpoznaniu 31 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 27 września 2013 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2007 r. postanawia zwolnić skarżącą od wpisu od skargi.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi B. M. jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 27 września 2013 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2007 r.

Wartość przedmiotu sporu opiewa na kwotę 23.466 zł. W związku z tym skarżąca na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązana jest - zgodnie z postanowieniami § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, 2193) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 704 zł.

W dniu 2 stycznia 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wpłynął wniosek skarżącej B. M. o przyznanie prawa pomocy (sporządzony na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [t.j. Dz. U. z 2012 r., poz.270] - zwanej dalej p.p.s.a.), w którym zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych w części dotyczącej wpisu skargi.

Odnośnie swojej sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej skarżąca oświadczyła, że pozostaje w gospodarstwie domowym wyłącznie z synem A. P., uzyskując pomoc finansową od rodziny oraz od byłego męża a ojca A. Stwierdziła bowiem, iż od dwóch lat nie może podjąć pracy zarobkowej, gdyż zmuszona jest zajmować się opieką nad chorym synem A. (zaburzenia obsesyjno-kompulsywne). Skarżąca oświadczyła również, że poza lokalem mieszkalnym o powierzchni 65 m² nie posiada innego majątku jak też żadnych zasobów pieniężnych. Do wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca załączyła kserokopię opinii lekarskiej o stanie chorobowym jej syna.

Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył, co następuje:

Stosownie do art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków.

Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków (art. 211 p.p.s.a.).

Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna (art. 212 § 1 p.p.s.a.).

Zatem wniosek skarżącej dotyczący częściowego prawa pomocy należy rozpatrywać w kontekście przesłanki zawartej w art. 246 § 1, pkt 2 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 246 § 1, pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Przede wszystkim dotyczyć to będzie osób charakteryzujących się ubóstwem w takim stopniu, że zapłata kosztów sądowych w określonej wysokości mogłaby spowodować utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencji tych osób oraz ich rodzin. Jednocześnie należy wskazać, że przy rozpatrywaniu wniosku o prawo pomocy winno się uwzględniać, z jednej strony wysokość obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowe.

Zatem instytucja prawa pomocy, na co wskazuje treść art. 246 § 1, pkt 2 p.p.s.a. może być zastosowana wobec wnioskodawcy jedynie w sytuacjach szczególnych.

Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z tego, iż generalną zasadą postępowania sądowego jest podnoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się więc z wydatkami na ten cel i gromadzić środki finansowe na pokrycie koniecznych kosztów. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z kolei w innym postanowieniu NSA (postanowienie z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8) stwierdził, iż ,, udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ".

Przy czym wymaga podkreślenia, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozstrzygniecie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia kosztów procesu. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592).

Dlatego też jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 p.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana, na mocy art. 255 p.p.s.a., złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

Analizując informacje przedstawione przez skarżącą we wniosku o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy uznał, że były one niewystarczające do oceny jej rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej. W związku z czym, działając na podstawie art. 255 ustawy, pismem z 8 stycznia 2014 r. wezwano skarżącą do przekazania w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania wezwania:

- pisemnej (szczegółowej) informacji na temat kosztów ponoszonych na bieżące utrzymanie przez skarżącą i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym (tj. kosztów z wyodrębnieniem na poszczególne pozycje, w tym pozycje dotyczące kosztów utrzymania lokalu mieszkalnego, zakupu wyżywienia i innych niezbędnych dla utrzymania wydatków) wraz dokumentami potwierdzającymi fakt i wysokość ich poniesienia,

- pisemnej informacji odnośnie innych wydatków niż bieżące koszty utrzymania również z odpowiednimi dowodami potwierdzającymi taki stan,

- pisemnej (szczegółowej) informacji odnośnie źródeł finansowych umożliwiających pokrycie koszów utrzymania wraz z odpowiednimi dowodami potwierdzającymi prawdziwość informacji w tym zakresie,

- pisemnej informacji odnośnie wsparcia finansowego udzielanego przez ojca jej syna,

- kserokopii zeznania o wysokości dochodów osiąganych w 2012 r.,

- wyciągów i odpisów z kont i lokat bankowych za ostatnie trzy miesiące.

W odpowiedzi na wezwanie skarżąca przedłożyła pismo (sporządzone 22 stycznia 2014 r.), w którym m.in. wskazała, że mieszka w lokalu mieszkalnym wspólnie z bratem i synem, dzieląc po połowie koszty utrzymania mieszkania w wysokości 562,10 zł (podobnie jak koszty energii elektrycznej w wysokości 119 zł) z bratem, oraz że były mąż a ojciec dziecka przekazuje jej środki pieniężne z tytułu alimentów w wysokości 1.200 zł, finansując zarazem wszelkie dodatkowe potrzeby syna.

W załączeniu do pisma skarżąca przedłożyła kserokopię zawiadomienia o wysokości opłat za lokal mieszkalny, kserokopię faktury wystawionej za dostawę energii elektrycznej, kserokopie pisemnych pokwitowań odbioru świadczenia alimentacyjnego w kwocie 1.200 zł za poszczególne miesiące 2013 r. i styczeń 2014 r., a także pismo J. P. (byłego męża skarżącej) z 20 stycznia 2014 r., w którym oświadczył, iż poza świadczeniem alimentacyjnym przekazywanym regularnie pokrywa również wszelkie inne wydatki związane z potrzebami swojego dziecka. Wymienione załączniki znajdują się przy sprawie o sygn. akt I SA/Op 810/13.

Referendarz sądowy, mając na względzie informacje zawarte w formularzu PPF, w piśmie sporządzonym 22 stycznia 2014 r., jak też wynikające z oświadczenia byłego męża skarżącej oraz kserokopii opisanych wyżej dokumentów, uznał, iż w przypadku skarżącej zachodzi ustawowa przesłanka uzasadniająca przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Okoliczności ustalone na podstawie tych informacji (przede wszystkim niemożność podjęcia pracy zarobkowej z uwagi na chorobę syna, a także dochody gospodarstwa domowego ograniczone jedynie do świadczenia alimentacyjnego w wysokości 1.200 zł) wskazują bowiem, iż w gospodarstwie domowym skarżącej nie ma potencjału pozwalającego jej na wywiązanie się z obowiązku pokrycia wymaganego wpisu od skargi.

Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a., orzeczono o przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.