Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 1850/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2004-09-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 632  Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę

SENTENCJA

Sygn. akt 4 II SA/Wr 1850/2001 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POŁSKIEJ Dnia 10 września 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sędziowie NSA Protokolant Henryk Ożóg Jolanta Sikorska /sprawozdawca/ Andrzej Wawrzyniak Aleksandra Rygielska po rozpoznaniu w dniu 10 września 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku celowego oddala skargę


UZASADNIENIE

Sygn. akt 4 II SA/Wr 1850/2001 2

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 4 i art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 29.11.1990r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 1998r., Nr 64, poz. 414 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania M. D. od decyzji wydanej z upoważnienia Rady Miejskiej W. przez Kierownika Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W. z dnia [...]r. nr [...] w sprawie przyznania zasiłku celowego w wysokości [...]zł na zakup żywności, [...] zł na zakup środków czystości i [...] zł na zakup dwóch par obuwia - Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu wskazało, że decyzją z dnia [...]r. nr [...] Kierownik Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W. przyznał M. D. zasiłek celowy na wyżej wskazane cele. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że strona spełnia ustawowe wymogi: do przyznania pomocy społecznej, a wysokość przyznanego świadczenia nie w pełni pokrywa zgłoszone potrzeby, jednak ograniczone środki finansowe Ośrodka nie pozwalają na udzielenie pomocy w większej wysokości.

W odwołaniu od tej decyzji M. D. domagał się jej uchylenia, bądź stwierdzenia jej nieważności, niezwłocznego rozpatrzenia odwołania oraz zobowiązanie MOPR w W. do niezwłocznego udzielenia mu pomocy, o wyznaczenie do rozpatrzenia przyszłych wniosków skarżącego o udzielenie pomocy społecznej innego podległego Kolegium organu pomocy, przeprowadzenie kompleksowej kontroli w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie w W. ze szczególnym uwzględnieniem sposobu i zasadności rozdziału środków pieniężnych przeznaczonych na zasiłki celowe.

Na uzasadnienie swych żądań wskazał fakt spełnienia ustawowych kryteriów do otrzymania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej, a mimo tego przyznania zasiłku celowego w niewystarczającej kwocie /w wys. [...] zł/ na dwie osoby na zaspokojenie trzech celów /na żywność, na środki czystości i obuwie/. Odwołujący się zarzucił, że gmina ma obowiązek udzielenia pomocy społecznej umożliwiającej bytowanie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Kierownik Działu świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W. poprzez taką wysokość przyznanej pomocy naraził rodzinę skarżącego na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, a nadto skomasował dwa wnioski o przyznanie pomocy społecznej, rozpatrzył wniosek po terminie. Także po terminie nastąpiła wypłata przyznanego zasiłku.

Sygn. akt 4 II SA/Wr 1850/2001 3

Rozpatrując odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że nie zasługuje ono na uwzględnienie.

Wskazało, że jak wynika z akt sprawy M. D. /lat [...], wykształcenie średnie ogólne/ jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w W. jako bezrobotny, bez prawa do zasiłku. Mieszka wspólnie z synem S. /uczniem [...] Liceum Ogólnokształcącego/ w własnościowym domu jednorodzinnym w zabudowie szeregowej, o powierzchni [...] m. W mieszkaniu znajduje się gaz, bieżąca woda, etażowe ogrzewanie. Zainteresowany korzysta z pomocy społecznej od [...] roku. Pismem z dnia [...] br M. D. wystąpił o :

* wyłączenie pracownika Kierownika Działu świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W. – G. G. z powodu stronniczości;

* przyznanie zasiłku celowego na zakup żywności, na zakup obuwia;

- przyznanie talonów żywnościowych.

Pismem z dnia [...] br w/w wystąpił o :

* wyłączenie pracownika Kierownika Działu świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W. – G. G. z powodu stronniczości;

* przyznanie zasiłku celowego na zakup żywności i środków czystości ,

* przyznanie zasiłku okresowego.

Postanowieniem z dnia [...] br Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W. odmówił wyłączenia G. G. Kierownika Działu świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W. od udziału w załatwieniu wniosku z dnia [...]br i [...] br. z uwagi na niewystąpienie przesłanek do wyłączenia pracownika w myśl przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.

Kolegium podzieliło powyższe stanowisko, nie znajdując podstaw do wyłączenia G. G. od udziału w niniejszym postępowaniu. Jednocześnie decyzją z tego samego dnia nr [...] działając z upoważnienia Rady Miejskiej W. Kierownik Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W. przyznał M. D. zasiłek celowy w wys. [...] zł na zakup żywności, środków czystości i obuwia. Przy czym innymi decyzjami rozpatrzono pozostałą część wniosków dot. zasiłku okresowego i talonu żywnościowego, co nie jest przedmiotem niniejszego postępowania odwoławczego.

M. D. z uwagi na brak dochodu i bezrobocie jest osobą uprawnioną do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej i świadczenia pieniężne otrzymuje z przeznaczeniem na zaspokojenie najniezbędniejszych potrzeb życiowych. Niemniej jednak zasiłek celowy na żywność, środki czystości i zakup obuwia przyznany został nie w takiej wysokości / [...]zł/ w jakiej oczekiwałaby tego strona.

Sygn. akt 4 II SA/Wr 1850/2001 4

Kolegium zważyło, że przepisy ustawy o pomocy społecznej nie określają wysokości zasiłków celowych i nie podają kryteriów ustalania tej wysokości. W takiej sytuacji wyznacznikami przy ustalaniu wysokości zasiłku są z jednej strony sytuacja materialna rodziny i cel na który zasiłek jest przyznawany, a z drugiej strony możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Fundusz pomocy społecznej jest ograniczony i konieczne jest oszczędne gospodarowanie nim, by zapewnić udzielenie pomocy wszystkim, którzy w myśl ustawy mają do niej prawo. Jak poinformował Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W., w piśmie z dnia [...] br., ograniczone środki oraz duża liczba osób ubiegających się o świadczenia uniemożliwia udzielenia w/w pomocy w wyższej kwocie. Ośrodek posiada ograniczone środki na realizację zadań z pomocy społecznej, średnia wysokość przyznawanej pomocy z miesiąca na miesiąc maleje , a w [...] br średni miesięczny zasiłek wynosił [...] zł.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów tj. stwierdzenia nieważności Kolegium wskazało, że jak już wielokrotnie wyjaśniano - tryb odwoławczy ma pierwszeństwo nad trybem nadzwyczajnym /jakim jest m.in. stwierdzenie nieważności decyzji/ i stąd pismo z dnia [...] br potraktowano jako odwołanie. Nie ma także możliwości wyznaczenia innego niż Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w W. organu do rozpatrywania przyszłych wniosków M. D. Nie jest możliwe wyłączenie pracownika /organu/ od załatwienia spraw przyszłych lecz wyłączenie od udziału w postępowaniu w danej sprawie. Nie ma przeszkód do rozpatrzenia dwóch wniosków z dnia [...] i [...]br jedną decyzją administracyjną. Organ I instancji wydając decyzję dnia [...] br nie przekroczył ustawowego terminu załatwienia sprawy. Natomiast faktem jest, iż wypłata tego zasiłku nastąpiła po upływie miesięcznego okresu od dnia złożenia wniosku. Wynikało to jednak z terminu otrzymywanych przez Ośrodek środków finansowych. Zaznaczyć należy, iż strona odebrała zasiłek w dniu [...]br" a odwołanie wniosła [...] br ./było to zatem już po fakcie/.

Wobec powyższych okoliczności brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji organu I instancji i dlatego orzeczono jak w sentencji.

Decyzja tut. Kolegium nie uniemożliwia wystąpienia z kolejnym wnioskiem o przyznanie pomocy społecznej na wskazane cele np. na pokrycie kosztów leczenia, po spełnieniu wymagań ustawowych.

W tym stanie faktycznym i prawnym w sprawie Kolegium orzekło jak w sentencji.

W skardze na powyższą decyzję M. D. podniósł zarzut:

Sygn. akt 4 II SA/Wr 1850/2001 5

1. naruszenia prawa materialnego, w szczególności art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 1, 2 i 3, art. 10 ust. 2 pkt 6 i art. 36 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej;

2. naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 3 kpa w związku z art. 24 § 1 i 3 kpa oraz art. 145 § 1 pkt 4 kpa w związku z art. 10 § 1 kpa;

3. rażącego naruszenia prawa, a to art. 156 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 157§2iart. 158 § 1 kpa;

4. naruszenia przepisów postępowania: art. 43 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej, 35 § 3 kpa, art. 37 § 2 kpa w związku z art. 12 i art. 35 § 1 i 2 kpa, art. 61 § 1 i 3 kpa, art. 104 § 1 kpa i art. 107 § 3 kpa.

Wskazując na powyższe wniósł:

1. uchylenie zaskarżonej decyzji,

2. stwierdzenie jej nieważności lub

3. stwierdzenie jej niezgodności z prawem.

Wniósł także o wystąpienie do Prezesa Rady Ministrów o odwołanie A. K. z funkcji Prezesa SKO w W. z powodu powtarzającego się naruszania prawa podczas wykonywania obowiązków.

W uzasadnieniu podniósł, że rozstrzygnięcia obydwu organów w sposób rażący naruszają prawo a przez nikły rozmiar udzielonej pomocy narażają skarżącego i jego rodzinę na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.

Powołując się na przepis art. 2. ust. 1 i 3 ustawy o pomocy społecznej skarżący podniósł, że rozmiar świadczenia powinien być odpowiedni do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Zarzucił, że przyznany zasiłek w kwocie [...] zł nie spełnił w/w ustawowych warunków.

Wskazując na przepis art. 10 ust. 2 pkt 6 ustawy o pomocy społecznej podniósł, że organ pomocy społecznej nie może powoływać się na ograniczone środki finansowe i przyznać zasiłek w wysokości, która nie zaspokaja niezbędnej potrzeby życiowej skoro zobowiązany jest do zapewnienia środków finansowych by uczynić zadość zgłoszonej podstawowej potrzebie życiowej, a wysokość tego zasiłku precyzyjnie określa art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Zarzucił, że odmienne działanie obydwu organów jest działaniem na szkodę skarżącego i jego rodziny.

Podniósł dalej, że pomimo zawiadomienia organu odwoławczego o przyczynie wyłączenia od udziału w postępowaniu Kierownika Działu Świadczeń Ośrodka organ odwoławczy nie usunął wady postępowania, która spowodowała wadliwość określoną w art. 145 § 11 pkt 3 kpa, która to wadliwość w związku z art. 22 ust. 2 pkt 2 ustawy o NSA stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji i wznowienia postępowania.

Sygn. akt 4 II SA/Wr 1850/2001 6

Zarzucił dalej, że wniósł skargi do NSA w sprawach sygn. akt II SA/Wr 1636/99, II SA/Wr 316/2000, II SA/Wr 409/2000, II SA/Wr 1087/2000, II SA/Wr 1300/2000 i II SA/Wr 1301/2000, w których orzekali ci sami członkowie SKO co w sprawie niniejszej. Skargi te do chwili obecnej nie zostały rozpoznane. Rozstrzygnięcia są więc niewiadome. W związku z tym w niniejszej sprawie w wydaniu zaskarżonej decyzji orzekali członkowie Kolegium wyłączeni z mocy ustawy, co powoduje wadliwość wydanych w sprawie decyzji i wypełnia dyspozycję art. 145 § 1 pkt 3 kpa i stanowi podstawę uchylenia przez Sąd wydanej decyzji i wznowienia postępowania administracyjnego.

Ponadto zarzucił, że została naruszona zasada dotycząca czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym, bowiem nie zapoznano go przed wydaniem decyzji organu I instancji z zebranym materiałem dowodowym w związku z czym nie brał udziału w postępowaniu. Organ nie pouczył go o prawie zapoznania się z aktami sprawy i złożenia końcowego oświadczenia. W tej sytuacji zdaniem skarżącego zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa.

Podniósł, że organ nie wszczął postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji, czym naruszył wskazane w pkt 3 skargi przepisy kpa.

Zarzucił, że jego wniosek o udzielenie pomocy został rozpatrzony po terminie a organ odwoławczy mimo to nie zarządził wyjaśnienia przyczyn i ustalenia osób winnych niezwłocznego załatwienia sprawy w terminie, co narusza przepisy wskazane w pkt 4 skargi i stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności wydanych w sprawie decyzji.

Nadto zarzucił, że organ połączył do rozpatrzenia dwie sprawy, co narusza przepisy prawa.

Podniósł, że uzasadnienie decyzji nie odpowiada przepisom prawa. Nadto organ odwoławczy nie wypowiedział się co do naruszenia art. 10 ust. 1 pkt 6 ustawy o pomocy społecznej, nie rozpatrzył wniosku skarżącego o niezwłoczne udzielenie pomocy, o wyznaczenie innego organu pomocy do rozpatrzenia przyszłych wniosków skarżącego o udzielenie pomocy, wadliwie rozpatrzył wniosek o przeprowadzenie kontroli, naruszył jawność i rzetelność postępowania administracyjnego orzekając w oparciu o dokumentacją nie będącą dowodem postępowania odwoławczego w sprawie, dopuścił się ujawnienia danych z. wywiadu środowiskowego, co skutkuje stwierdzenie przez sąd niezgodności z prawem zaskarżonej decyzji.

Odmowa przyznania świadczenia w odpowiednim rozmiarze w tych okolicznościach sprawy narusza zdaniem skarżącego art. 32 ust. 1. art. 67 ust. 2 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Powołał się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Sygn. akt 4 II SA/Wr 1850/2001 7

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153. poz. 1271 ze zm..) do rozpoznania skargi wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu przed dniem 1 stycznia 2004r. właściwy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu.

Według zaś art. 3 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed Sądami Administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) sądy administracyjne powołane zostały do badania legalności zaskarżonych do niego decyzji, to jest do badania czy zaskarżona decyzja jest zgodna z przepisami prawa materialnego a także, czy podjęta została zgodnie z przepisami procedury administracyjnej.

Wydane w niniejszej sprawie decyzje nie naruszają wskazanych wyżej przepisów prawa. Skarga zatem nic mogła być uwzględniona.

Materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. Nr 64. poz. 414 z 1998r. z późn. zm.). Zgodnie z jej art. 32 pomoc społeczna może mieć formę zasiłku celowego. Według powyższego przepisu prawa w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może zostać przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej. Zasiłek ten może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia, remontu mieszkania, opału i odzieży, pobytu dziecka w żłobku lub przedszkolu, a także kosztów pogrzebu. Jest to wyliczenie przykładowe, co oznacza, że zawarte w powyższym przepisie prawa wyliczenie nie ma charakteru zamkniętego.

Kryteria natomiast uprawniające do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej zostały ściśle określone w przepisie art. 4 ust. 1 omawianej ustawy. Przepis ten ogranicza dostęp do świadczeń społecznych, wprowadzając tzw. kryterium dochodowe. Pomoc społeczna nie została tym samym oparta na zasadzie powszechności. Przepis art. 2 ust. 2 omawianej ustawy jednocześnie stanowi, że celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwienia im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. Pomoc społeczna powinna w miarę możliwości doprowadzić do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Z przepisu tego wynika kolejne ograniczenie zakresu działania organów pomocy społecznej - mają one jedynie pomagać w działaniu osób zmierzających do poprawy swej sytuacji życiowej, a nie gwarantować źródła utrzymania (art. 1 ust. 1 ustawy).

Sygn. akt 4 II SA/Wr 1850/2001 8

Należy dodać, że w myśl art. 2 ust. 4 ustawy potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Inaczej mówiąc, możliwe do spełnienia jest tylko to, na co pozwalają środki w chwili załatwiania sprawy. Oczywiście nie wyklucza to wniesienia ponownego wniosku o zasiłek, jeśli tylko zostaną spełnione przez wnioskodawcę ustawowe przesłanki do jej otrzymania, a ośrodek pomocy społecznej będzie dysponował środkami, o jakich traktuje przytoczona norma prawna.

W świetle powyższego istotnego znaczenia nabiera stwierdzenie, że decyzja oparta na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy jest decyzją uznaniową. Organ orzekający nie jest w takim przypadku związany normą prawa materialnego z tym, że argumentacja organu co do rozmiaru udzielonej pomocy musi odpowiadać regule art. 7 kpa. W myśl tego przepisu prawa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stanowisko organu orzekającego w tym zakresie powinno znaleźć - stosownie do art. 107 kpa -wyraz w uzasadnieniu decyzji administracyjnej.

Organy rozpoznające niniejszą sprawę w niczym powyższym przepisom prawa nie uchybiły.

Organ I instancji nie tylko powołał się na ograniczone możliwości finansowe ale także szczegółowo wykazał, jakimi środkami w dacie rozpoznawania wniosku skarżącego dysponował, ile osób zgłosiło wnioski o udzielenie pomocy oraz jakie były w tym okresie potrzeby osób zamieszkujących w rejonie tego Ośrodka. Z akt sprawy wynika, że skarżący od kilku lat jest objęty opieką Ośrodka Pomocy Społecznej i pomoc taką w różnej formie i na różne niezbędne potrzeby nieustannie otrzymuje. Fakt ten upodabnia działania organu I instancji do stałego utrzymywania skarżącego, a nie pomocy w przezwyciężaniu trudnej sytuacji życiowej w jakiej się znalazł, do czego organy pomocy społecznej zgodnie z wyżej powołanym przepisem art. 1 ust. 1 omawianej ustawy są powołane.

Konieczność zaspokojenia potrzeb nie tylko skarżącego, ale i innych osób objętych pomocą społeczną, przy istniejących środkach - niewystarczających, by zrealizować wszystkie oczekiwania - wymaga wyboru nie tylko co do sposobu załatwienia wniosków o przyznanie pomocy społecznej (przyznać pomoc albo jej odmówić) ale także co do rozmiaru przyznanej pomocy. Organy orzekające w sprawie ten wybór należycie uzasadniły. Dodać należy, że świadczenia przyznawane w ramach zasiłku celowego nie mają charakteru roszczeniowego.

Uznaniowy charakter decyzji wydawanych na podstawie omawianego przepisu prawa sprawia, że dokonywana przez sąd administracyjny kontrola owych decyzji jest znacznie ograniczona. Sprowadza się ona zasadniczo do

Sygn. akt 4 II SA/Wr 1850/2001 9

badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej. W szczególności sąd kontroluje, czy w toku postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Czy zatem zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia, bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz, czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, to jest, czy nie nosi cech dowolności (por. wyrok NSA sygn. akt SA/Kr 1543/95, Biul. Skarb. 1997/2/29).

Stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie organy decyzyjne nie uchybiły powyższym zasadom, a wydane przez nie decyzje w niczym nie naruszają zarówno prawa materialnego, będącego podstawą rozstrzygnięcia wniosku, jak również przepisów procedury administracyjnej.

Problemem możliwości zaspokojenia praw osób pozostających w trudnej sytuacji materialnej zajmował się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 20.11.2001r. sygn. SK 15/01 (OTK 2001/8/252) rozważając zgodność art. 31 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej oraz § 4 ust. 1 rozporz. Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 10.03.1997r. w sprawie szczegółowych zasad przyznawania zasiłku okresowego (Dz. U. Nr 26, poz. 140) z art. 67 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Uznając, że w/w przepisy są zgodne z art. 67 ust. 2 Konstytucji RP Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę, że: "pomoc społeczna ma w odniesieniu do ubezpieczenia czy zaopatrzenia społecznego jedynie charakter uzupełniający. Cechą wyróżniającą pomoc społeczną, w porównaniu do innych systemów świadczeniowych, jest brak po stronie obywateli roszczenia prawnego do świadczenia pomocy, co wynika w szczególności z zasady indywidualizacji leżącej u podstaw koncepcji pomocy społecznej. W ustawodawstwach krajów europejskich prawo do świadczeń nie opiera się na ogólnej zasadzie roszczeniowości, lecz raczej kieruje się zróżnicowaniem pozycji prawnej świadczeniobiorcy w zależności od rodzaju świadczenia. Także na gruncie polskiej ustawy o pomocy społecznej można wyróżnić świadczenia, które muszą być udzielone (np. zasiłek stały przewidziany w art. 27), które powinny zostać udzielone (np. schronienie, posiłek i niezbędne ubranie - art. 13) oraz takie, które mogą zostać udzielone (np. pomoc mająca na celu ekonomiczne usamodzielnienie osoby lub rodziny)." Trybunał Konstytucyjny wskazał, że: "w komentarzu do art. 67 ust. 2 Konstytucji wskazuje się, że "stopień pokrycia potrzeb osób uprawnionych jest zależny od poziomu ogólnej zamożności społeczeństwa i od stanu finansów publicznych" (Piotr Winczorek, Komentarz do Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1977 r., Warszawa 2000, s. 91)." (...) "Prawo do zabezpieczenia społecznego nie realizuje się zatem wyłącznie w formie pomocy społecznej, a tym bardziej w szczególnej postaci tej pomocy jaką stanowi zasiłek okresowy, który jest jednym ze świadczeń, które

Sygn. akt 4 II SA/Wr 1850/2001 10

ustawodawca przewidział w ramach zabezpieczenia społecznego. Należy powiedzieć jeszcze wyraźnie, że pomoc społeczna jest ostatnim ogniwem w systemie zabezpieczenia społecznego i ma charakter uzupełniający. Polityka udzielania pomocy przez państwo winna brać pod uwagę subsydiarny charakter pomocy w stosunku do aktywności samego zainteresowanego w staraniach o znalezienie i podjęcie pracy. Ilustracją tego aspektu jest nałożenie w art. 1 ust. 3 ustawy na osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej obowiązku współudziału w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej."

W świetle powyższego uznać należy, że wydane w sprawie decyzje w niczym nie naruszają przepisów prawa materialnego będącego podstawą rozstrzygnięcia sprawy.

Wbrew także zarzutom skarżącego, rozpoznając sprawę organy decyzyjne w niczym nie naruszyły wskazanych w skardze przepisów procedury administracyjnej.

Za nietrafny uznać należy zarzut skarżącego dotyczący naruszenia jego praw, mającego polegać na uniemożliwieniu mu udziału w postępowaniu administracyjnym. Zważyć/należy, że przeprowadzone w sprawie postępowanie ograniczyło się do przeprowadzenia przez organ pomocy społecznej wywiadu środowiskowego o sytuacji życiowej skarżącego, mającego na celu ustalenie aktualnej sytuacji życiowej skarżącego. Przeprowadzenie wywiadu odbyło się przy udziale skarżącego, co wynika ze złożonego przez niego podpisu na formularzu tego wywiadu. Postępowanie zostało wszczęte na skutek złożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie zasiłku celowego. W związku z tym żadna czynność procesowa dokonana przez organ nie odbyła się bez udziału skarżącego. Nie było w tej sytuacji podstaw do przyjęcia naruszenia przez organy art. 10 § 1 kpa.

Wbrew twierdzeniom skargi brak jest podstaw do przyjęcia istnienia w sprawie podstaw do wznowienia postępowania. Wskazać bowiem należy, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyliczoną wyczerpująco w przepisach prawa procesowego (W. Dawidowicz: "Ogólne postępowanie administracyjne", Zarys wykładu, s. 242, Warszawa 1983). Wznowienie postępowania dopuszczalne jest tylko w sprawie zakończonej decyzją ostateczną. Przedmiotem niniejszej sprawy jest wniosek strony o przyznanie zasiłku celowego, który to wniosek rozpatrywany jest w trybie zwykłym.

Za chybiony uznać także należy podniesiony w skardze zarzut nieważności postępowania. Trafnie rozpoznając pismo skarżącego z dnia [...]r. organy uznały, że jest ono odwołaniem od wydanej w sprawie decyzji przez organ I instancji, co wprost wynikało z tytułu tego

Sygn. akt 4 II SA/Wr 1850/2001 11

pisma i jego treści. Pismo to zostało wniesione w terminie do złożenia odwołania. O charakterze tego pisma nie przesądza zgłoszony w nim wniosek stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji organu I instancji. W wyroku z dnia 14.02.1986r. sygn. IIISA 1344/85 (GAP 1987, nr 8, poz. 45) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "Organ administracji rozpoznający odwołanie od decyzji organu I instancji nie jest kompetentny do stwierdzenia nieważności tej decyzji. Rozpoznanie sprawy w trybie odwoławczym stwarza organowi II instancji wszelkie możliwości naprawienia ewentualnych wadliwości postępowania przed organem I instancji , przy czym art. 138 kpa nie przewiduje możliwości orzeczenia o nieważności decyzji." W wyroku z dnia 1.04.1988r. sygn. IV SA 1001/87, (GAP 1989, nr 18-20, s. 75) Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, zgodnie z którym nawet pismo zatytułowane "wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji", ale wniesione do organu odwoławczego przed upływem terminu do złożenia odwołania, podlega rozpatrzeniu jako odwołanie." Ponadto dodać należy, że skarżący nie wykazał, aby w sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek wymienionych w art. 156 kpa, który to przepis przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji postępowania wylicza w sposób wyczerpujący i nie może być interpretowany rozszerzająco. Powołany przez niego art. 157 § 1 pkt 2 kpa dotyczy podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji z powodu podjęcia jej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Wydając w sprawie decyzje organy w niczym nie naruszyły przepisów prawa, a decyzje znajdują oparcie w przepisach powołanych w podstawie prawnej tych decyzji, co wyżej wykazano.

Chybione są również zarzuty dotyczące udziału w rozpoznaniu niniejszej sprawy osób podlegających wyłączeniu z mocy ustawy. Zarzut ten skarżący opierał na twierdzeniu, że zawiadomił organ odwoławczy o przyczynie wyłączenia od udziału w postępowaniu Kierownika Działu Świadczeń Ośrodka Pomocy Społecznej, mimo to organ odwoławczy nie usunął tej wady postępowania, co jego zdaniem daje podstawę do wznowienia postępowania. Z akt sprawy wynika, że istotnie we wniosku wszczynającym sprawę skarżący domagał się wyłączenia od udziału w rozpoznaniu sprawy Kierownika Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W. – G. G. Wniosek ten został rozpoznany postanowieniem z dnia [...]r. Wnioskowi temu odmówiono.

Chybione są również zarzuty dotyczące udziału w rozpoznaniu niniejszej sprawy osób podlegających wyłączeniu z mocy ustawy. Zarzut ten skarżący opierał na twierdzeniu, że w innych jego sprawach decyzje w drugiej instancji wydawali członkowie Kolegium rozstrzygający także niniejszą sprawę. Taka przesłanka jednak nie daje podstaw do wyłączenia. Nie zostały bowiem w ten sposób spełnione przesłanki wyłączenia, o jakich

Sygn. akt 4 II SA/Wr 1850/2001 12

mowa w art. 24 kodeksu postępowania administracyjnego. Wprawdzie zgodnie z art. 24 § 1 pkt 5 kpa wyłączeniu od udziału w sprawie podlega pracownik, który brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji, jednakże nie dotyczy to ani wydanej decyzji w innej sprawie, ani też sytuacji, gdy dany pracownik orzeka w tej samej instancji (a nie niższej) w danej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził także, aby organy administracyjne naruszyły art. 37 § 2 kpa, który dotyczy zażalenia na nie załatwienie sprawy w terminie, gdyż skarżący w tej sprawie nie wyczerpywał trybu zażaleniowego określonego w tym przepisie, w związku z terminami określonymi w art. 35 kpa do załatwienia sprawy. Z akt sprawy nie wynika, by organy rozpatrzyły sprawę z naruszeniem terminów, o jakich mowa w art. 35 kpa.

Wbrew także zarzutom skarżącego organy nie naruszyły przepisów postępowania rozpoznając łącznie dwa zgłoszone przez skarżącego wnioski o udzielnie pomocy w formie zasiłku celowego. Zezwala na to przepis art. 62 kpa.

Zgodnie z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego przepisy Konstytucji RP nie mogą bezpośrednio stanowić podstawy do rozstrzygania indywidualnych spraw dotyczących udzielenia świadczeń z zakresu pomocy społecznej.

Nie mógł także odnieść zamierzonego skutku zgłoszony w skardze wniosek o wystąpienie do Prezesa Rady Ministrów o odwołanie A. K. z funkcji Prezesa SKO w W. z tej przyczyny, że zgodnie z przepisem art. 3 § 1 wyżej powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed Sądami Administracyjnymi sądy administracyjne powołane zostały do badania legalności zaskarżonych do niego decyzji.

Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organy administracyjne wydając zaskarżone decyzje, nie naruszyły prawa.

W związku z tym, stosownie do art. 151 wyżej powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga podlegała oddaleniu, co orzeczono w wyroku.