Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 284/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2022-08-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Dnia 9 sierpnia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Lipiński asesor WSA Grzegorz Klimek (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 sierpnia 2022 roku sprawy ze skargi S. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie radcy prawnemu P. M. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o podatek VAT tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną świadczoną na rzecz skarżącej z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z 14 lutego 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (Kolegium, organ odwoławczy), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej: k.p.a.) w związku z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615, dalej: u.ś.r.), po rozpatrzeniu odwołania S.M. (skarżąca) od decyzji z 15 grudnia 2020 r. wydanej z upoważnienia Burmistrza W. przez Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. (organ I instancji) o odmowie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną córką – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Zakwestionowana decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych sprawy:

Wnioskiem z 18 listopada 2020 r. skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego A.S.

Decyzją z 15 grudnia 2020 r. organ I instancji odmówił ustalenia prawa do wnioskowanego świadczenia, wskazując na dwie przyczyny odmowy, tj. pobieranie przez wnioskodawczynię emerytury oraz wiek powstania niepełnosprawności córki skarżącej.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca podniosła, że nie zgadza się z zapadłym rozstrzygnięciem. Wskazała, że opiekuje się córką 24 godziny dobę, ponieważ "córka nie jest mobilna".

Decyzją z 7 lutego 2021 r. Kolegium utrzymało w/w decyzję organu I instancji w mocy w całości. Kolegium wskazało, że pobieranie przez stronę emerytury wyklucza możliwość przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego.

Na skutek skargi strony na powyższą decyzję Kolegium, wyrokiem z dnia 13 lipca 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 239/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że prawidłowa prokonstytucyjna wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. przemawia za umożliwieniem osobie uprawnionej dokonania wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno- rentowego. Organ winien zatem poinformować stronę o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty. Sąd stwierdził, że organy dokonały niewłaściwej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. i przedwcześnie odmówiły przyznania skarżącej świadczenia z uwagi na pobieranie przez nią emerytury, bez uprzedniego pouczenia jej i wezwania do wykazania, że zawiesiła prawo do emerytury i wstrzymano wypłatę tego świadczenia.

Rozpatrując ponownie odwołanie, pismem z dnia 7 października 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wystąpiło do strony z informacją, że wstępna analiza akt sprawy wykazała, że strona spełnia tzw. pozytywne przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a jedyną przeszkodą do jego przyznania jest pobieranie przez nią emerytury. Organ wyjaśnił, że dopóki prawo do emerytury nie będzie zawieszone, a jej wypłata wstrzymana, brak będzie podstaw do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium pouczyło stronę o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oraz o konieczności przedłożenia decyzji ZUS o wstrzymaniu wypłaty emerytury, jak również aktualnego orzeczenia o niepełnosprawności córki.

W piśmie z 17 listopada 2021 r. skarżąca podała, że nie rozumie dlaczego, aby otrzymywać świadczenie pielęgnacyjne, musi zawiesić prawo do emerytury. Wyjaśniła, że nie wnosi o to, by oprócz emerytury otrzymywać świadczenie pielęgnacyjne, lecz różnicę pomiędzy świadczeniem a emeryturą.

Kolegium w piśmie z 8 grudnia 2021 r. ponownie wyjaśniło stronie, że w sytuacji gdy osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne ma ustalone prawo do emerytury, przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest możliwe jedynie w przypadku zawieszenia prawa do emerytury. Podkreśliło, że nie ma możliwości pobierania emerytury i jednoczesnego przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, przepisy nie przewidują bowiem możliwości przyznania tego świadczenia w wysokości różnicy między świadczeniem a emeryturą.

W odpowiedzi skarżąca podniosła, że nie widzi powiązania pomiędzy jej emeryturą i opieką nad niepełnosprawną córką. Podkreśliła, że nie ma takiej ustawy, na podstawie której musiałaby zrezygnować ze swojej wypracowanej emerytury. Ponownie wskazała, że chodzi jej o wypłacenie różnicy pomiędzy świadczeniem pielęgnacyjnym a emeryturą.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z 14 lutego 2022 r., przytaczając treść mających w sprawie zastosowanie przepisów u.ś.r., tj. art. 17 ust. 1 u.ś.r., art. 17 ust. 1 b, art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a Kolegium wskazało, że przyczyną odmowy ustalenia prawa do wnioskowanego świadczenia było powstanie niepełnosprawności córki skarżącej po ukończeniu przez nią 18-ego roku życia oraz przysługiwanie wnioskodawczyni prawa do emerytury.

Wskazując jednak na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 wyjaśniło, że w przypadku rozpatrywania sprawy opiekunów osób, których niepełnosprawność powstała po ukończeniu przez nią wieku określonego w przepisie, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności, a zatem w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.

W odniesieniu do drugiej z przyczyn odmowy Kolegium wskazało na stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wydanym w niniejszej sprawie wyroku z dnia 13 lipca 2021 r., sygn. akt II SA/O1 239/21, zgodnie z którym: osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie emerytury. Wybór może zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 53; dalej: u.e.r.f.u.s.) Ustawa nie ogranicza możliwości złożenia takiego wniosku. Zawieszenie prawa do emerytury, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 u.e.r.f.u.s. skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty emerytury poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 u.e.r.f.u.s.). Emerytura jest prawem niezbywalnym, ale uznać należy, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w postaci posiadania prawa do emerytury. (...) Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytury. O możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty, organ winien stronę poinformować. (...) Wówczas, o ile strona doprowadzi do zawieszenia prawa do emerytury, możliwe będzie płynne przejście osoby uprawnionej z systemu świadczeń emerytalnych do systemu świadczeń rodzinnych. Konieczna jest taka organizacja działań organu przyznającego świadczenia rodzinne, w koordynacji z organem emerytalno-rentowym, by nie pozostawić osoby uprawnionej bez należnego jej (niezbędnego dla życia) świadczenia nawet przez krótki czas. Sąd zobowiązał Kolegium do poinformowania strony o możliwości wyboru świadczenia oraz do wezwania jej do złożenia stosownych dokumentów umożliwiających wypłatę świadczenia pielęgnacyjnego z odpowiednim pouczeniem.

Kolegium wskazało, że rozpatrując ponownie sprawę dwukrotnie informowało stronę o konieczności zawieszenia prawa do emerytury i braku możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości żądanej przez stronę różnicy pomiędzy wysokością świadczenia i emerytury. Pouczyło także stronę, że w przypadku nieprzedłożenia decyzji ZUS o zawieszeniu prawa do emerytury, decyzja organu I instancji odmawiająca skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zostanie utrzymana w mocy. Kolegium stwierdziło, że skarżąca nie zawiesiła prawa do emerytury, podkreślając, że wnosi o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości różnicy pomiędzy wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a wysokością emerytury.

W skardze wywiedzionej do tut. Sądu na decyzję Kolegium skarżąca podniosła, że wszyscy obywatele powinni być traktowani jednakowo. Wskazała, że nie ma różnicy w jakim wieku powstała niepełnosprawność. Zarówno dziecko jak i osoba dorosła ze znacznym stopniem niepełnosprawności potrzebują takiej samej pomocy osób trzecich. Zgodziła się, że ma wypracowaną emeryturę, "ale Sądy niektórych instancji przyznają zasiłek pielęgnacyjny odliczając różnicę od emerytury".

W odpowiedzi na skargę Kolegium, w całości podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, wniosło o jej oddalenie.

W piśmie procesowym z 9 czerwca 2022 r. będącym uzupełnieniem skargi pełnomocnik skarżącej zwrócił się o zmianę decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 14 lutego 2022 r. poprzez przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego na córkę poprzez wypłatę świadczenia pielęgnacyjnego w formie różnicy należnego świadczenia, a przysługującej skarżącej emeryturze. Wskazał, że za niedopuszczalne wydaje się uznanie całkowitego pozbawienia świadczenia pielęgnacyjnego strony, której przysługuje świadczenie w postaci emerytury w wysokości niższej niż świadczenie pielęgnacyjne - taka interpretacja prowadziłaby bowiem w rzeczywistości do nierównego traktowania osób pobierających świadczenia pielęgnacyjne. Nie bez znaczenia jest również kwestia usprawiedliwionego poczucia lęku związanego ze stanowiskiem wyrażanym przez organ, a mianowicie potrzebą zawieszenia prawa do wypłaty emerytury przed przyznaniem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W przypadku finalnego nieprzyznania świadczenia pielęgnacyjnego dojdzie bowiem do sytuacji, w której osoba uprawniona do emerytury przestanie otrzymywać należne świadczenie do czasu podjęcia decyzji - omawiane świadczenia stanowią bowiem środki pieniężne zapewniające uprawnionemu utrzymanie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Skarga jako niezasadna, została przez Sąd oddalona w całości.

Sądowa kontrola administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Ta kontrola jest wykonywana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137), zaś zakres kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej: p.p.s.a.).

Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto Sąd na podstawie art. 135 p.p.s.a. uprawniony jest stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Przedmiotem kontroli uczyniono w niniejszej sprawie decyzję Kolegium o odmowie przyznania stronie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym córką. Organy obu instancji swe decyzję o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na wniosek strony skarżącej oparły na literalnej treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Wobec tego wyjaśnić należy, że w świetle art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje wnioskodawcy, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury. Przyznanie świadczenia, o jakim mowa w świetle powyższej regulacji wykluczone jest także w przypadku, gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty, renty rodzinnej, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym,.

W niniejszej sprawie przyczyną odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego było więc ustalenie, iż strona skarżąca posiada prawo do emerytury. Wydane w sprawie decyzję poprzedzało zgromadzenie i rozpatrzenie niezbędnego materiału dowodowego, co pozwalało na zastosowanie wobec strony przepisów prawa materialnego w sposób określony w kwestionowanych decyzjach administracyjnych. Innymi słowy nie naruszono zasady prawdy materialnej wyrażonej przez ustawodawcę w art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a.

Negatywne rozstrzyganie przez organy administracji o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego osób o ustalonym prawie do emerytury jest obecnie powszechnie podważane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Podkreśla się, iż brak jest przesłanek uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych polegających na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w sytuacji gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne. Wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. musi prowadzić do takiego zdekodowania jego treści, który nie jest sprzeczny nie tylko z zasadą równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji), ale także z zasadami sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji), czy udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji) i osobom niepełnosprawnym (art. 69 Konstytucji). Egzegeza tego przepisu musi być bowiem zgodna z innymi normami systemu prawa. Ustalenie jego znaczenia musi także uwzględniać jego cel i rolę społeczną, którą winien on pełnić. Wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla osób mających ustalone prawo do emerytury w chwili wejścia w życie u.ś.r. było uzasadnione, gdyż ówczesna wysokość tego świadczenia była niższa od najniższej emerytury. Tym samym osoba pobierająca emeryturę nie ponosiła straty finansowej pobierając emeryturę. Odwrócenie relacji ekonomicznych świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury musi wiązać się z realizacją celu tego przepisu i nie może stawiać osoby pobierającej emeryturę w sytuacji ekonomicznie gorszej niż byłaby wówczas, gdyby nie posiadała ustalonego prawa do emerytury.

Sąd w niniejszej sprawie opowiada się za stanowiskiem, iż prawo do emerytury nie może automatycznie (a limine) przekreślać możliwości ubiegania się przez opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wyrażonego w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Należy przyznać rację temu poglądowi, który zauważa brak równego traktowania tej grupy osób oraz osób, którym ustawodawca pozostawił możliwość dokonywania wyboru pomiędzy prawem do świadczenia pielęgnacyjnego, a możliwością niepodejmowania zatrudnienia lub też rezygnacji z zatrudnienia oraz osób uprawnionym do więcej niż dwóch świadczeń o jakich mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., także uprawnionym do dokonywania wyboru w przypadku zbiegu wymienionych w tym przepisie świadczeń. Innymi słowy, osoby pobierające prawo do emerytury i to w niższej wysokości niż świadczenie pielęgnacyjne, przede wszystkim ze względu na art. 32 Konstytucji RP, także powinny posiadać możliwość dokonywania wyboru pomiędzy wykluczającymi się świadczeniami z systemu zabezpieczenia społecznego (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 13 stycznia 2020 r., sygn. akt IV SA/Po 824/19 oraz wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 20 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 1265/19, wszystkie powołane orzeczenia dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd stanowczo podkreśla, iż nie podziela poglądu wyrażonego w niektórych orzeczeniach sądów administracyjnych, polegającego na odmowie zastosowania art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w celu jednoczesnej wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości stanowiącej różnicę między wysokością emerytury netto (pomniejszonej o zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne), a ustawową wysokością świadczenia pielęgnacyjnego. Przyjęcie tego stanowiska, nie tylko naruszałoby treść powołanej wyżej regulacji prawnej czy przepisu określającego na "sztywno" wysokość świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ust. 3 u.ś.r.), ale w dalszej perspektywie skutkowałoby negatywnymi konsekwencjami dla samego opiekuna. Może to bowiem powodować poważne wątpliwości, co do zachowania zasady równości, ale przede wszystkim trudności w zakresie ustalania przez organ wysokości należnej wypłaty świadczenia, np. w sytuacji otrzymania tzw. trzynastej emerytury, czy też w zakresie odprowadzanych składek na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie emerytalno-rentowe, nie wspominając już o ewentualności waloryzacji wysokości emerytury i w konsekwencji konieczności dokonywania kolejnych modyfikacji decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. I OSK 254/20).

Dlatego warunkiem niezbędnym do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego powinno być dokonanie przez osobę uprawnioną wyboru jednego z wykluczających się świadczeń. Emerytura jest prawem, które uznaje się za niezbywalne, ale uznać należy, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w postaci posiadania prawa do emerytury (wyrok NSA w Poznaniu z dnia 23 stycznia 2020 r. IV SA/Po 824/19, wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 20 lutego 2020 r. II SA/Rz 1265/19, wyrok WSA w Poznaniu z 4 marca 2020 r. II SA/Po 909/19, wyrok NSA z dnia 27 maja 2020 r. 1 OSK 2375/19, wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2020 r. I OSK 254/20, wyrok NSA z dnia 24 sierpnia 2020 r. I OSK 650/20).

Nie można jednak pomijać, że art. 103 ust. 3 u.e.r.f.u.s. stanowi wyraźnie o możliwości zawieszenia prawa do m.in. emerytury na wniosek uprawnionego, bez konieczności jego szczegółowego uzasadniania. Zawieszenie prawa na wniosek zainteresowanego jest instrumentem oddanym świadczeniobiorcy po to, by mógł go wykorzystać w celu podwyższenia swego świadczenia w przyszłości lub do osiągnięcia innych celów pozaubezpieczeniowych (zob. Jędrasik-Jankowska Inetta. Art. 103. w: Komentarz do ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (w:) Prawo do emerytury z ubezpieczenia i zabezpieczenia społecznego. Komentarz do ustaw z orzecznictwem, wyd. II. Wolters Kluwer Polska, 2019.). Według Sądu, takim celem może być potrzeba zniesienia negatywnej przesłanki otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Trafny jest zatem wniosek, iż zawieszenie prawa do emerytury należy traktować jako zdarzenie materialnoprawne, powodujące ustanie zasadniczych skutków posiadania przez osobę danego prawa. Nie sposób nie przyjąć, aby "zawieszenie prawa do emerytury" (i oczywiście wstrzymanie jej wypłaty) uznawać jako odpadnięcie negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Wniosek ten jest tym bardziej uprawniony, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. dotyczy kolizji pomiędzy nie tyle samym materialnym prawem do emerytury (jako takim) a świadczeniem pielęgnacyjnym, ale przede wszystkim z realizacją tego pierwszego w postaci wypłaty emerytury.

Z tych względów w toku postępowania o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego organy miały obowiązek poinformować skarżącą o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i przedstawienia decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Obowiązek ten wynika z art. 79a k.p.a., który stanowi: W postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepisy art. 10 § 2 i 3 stosuje się. Przesłanką zależną od strony w ustalonym układzie prawno – faktycznym było zawieszenie prawa do emerytury, co odblokowałoby możliwość uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego – art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.

Na gruncie niniejszej sprawy nie stanowi wątpliwości, że skarżąca została skutecznie pouczona o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie prawa do emerytury, wstrzymania jej wypłaty i przedłożenia decyzji w tym zakresie (vide: pismo Kolegium z dnia 7 października 2021 r. i 8 grudnia 2021 r.). Jednakże, pomimo skierowanych do niej zawiadomień oświadczyła, że podtrzymuje wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, bez zawieszania prawa do emerytury.

Zawieszenie prawa do emerytury było zależne wyłącznie od wnioskodawczyni o czym stanowią wyżej powołanej przepisy ustawy o emeryturach. Nie występuję w tym przypadku, tak jak w podobnych sprawach dotyczących wyboru świadczeń z systemu pomocy społecznej, możliwość uchylenia przez organ prowadzący postępowanie decyzji o przyznaniu pozostającego w zbiegu ze świadczeniem pielęgnacyjnego innego świadczenia, np.: specjalny zasiłek opiekuńczy czy zasiłek dla opiekuna. Dlatego decyzja ZUS o zawieszeniu prawa do emerytury powinna zostać przedłożona w toku toczącego się postępowania w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego. Jej brak oznaczał trwanie nieusuwalnej przez właściwy organ przeszkody w uwzględnieniu złożonego wniosku o przyznanie świadczenia z art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Orzekające w sprawie organy odmawiając przyznania żądanego świadczenia pielęgnacyjnego nie pominęły w swych działaniach przepisów umożliwiających dokonanie wyboru pomiędzy wnioskowanym świadczeniem pielęgnacyjnym, a emeryturą. Wyraźna odmowa strony skarżącej złożenia decyzji ZUS o zawieszeniu prawa do emerytury, nakazywała zastosowanie wobec skarżącej przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. i odmowę uwzględnienia jej wniosku.

Zaprezentowany sposób wykładni w/w przepisu u.ś.r., jest aktualnie dominujący w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. m.in. wyroki NSA z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. I OSK 254/20; z dnia 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2375/19; z dnia 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 764/20; z dnia 15 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1983/20, I OSK 2006/20 i z dnia 17 grudnia 2020 r., sygn. I OSK 2010/20).

Sąd działając poza granicami zarzutów skargi nie dostrzegł w działaniach procesowych organów obu instancji jakichkolwiek powodów do zastosowania kompetencji kasacyjnych. Decyzje wydane w toku postępowania, jako zgodne z przepisami procesowymi i materialnoprawnymi powinny zatem pozostać w obrocie prawnym i wywoływać określone w nich skutki.

Z wyłożonych względów Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.

O kosztach zastępstwa procesowego udzielonego z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 68).

Skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie spawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.