Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 815/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-06-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Hasła tematyczne: Służba celna
Skarżony organ: Szef Służby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 223 ust. 2-6
journal: Dz.U. 2009 nr 168 poz 1323
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska, Sędziowie WSA Waldemar Śledzik (spr.), Olga Żurawska – Matusiak, Protokolant spec. Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi C. B. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie aktu mianowania w Służbie Celnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

Szef Służby Celnej decyzją nr [...] z [...] marca 2012 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej "k.p.a"), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z [...] listopada 2009 r. o mianowaniu C. B. (zwanego dalej także jako "Skarżący") na stopień służbowy [...] w korpusie aspirantów Służby Celnej w zakresie określenia korpusu.

Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu [...] listopada 2009 r. Dyrektor Izby Celnej w W., działając na podstawie art. 223 ust. 1 i 4 oraz art. 115 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 ze zm., zwanej dalej "ustawą o Służbie Celnej"), mianował C. B. z dniem [...] listopada 2009 r. na stopień służbowy [...] w korpusie aspirantów Służby Celnej. Akt mianowania został doręczony Skarżącemu tego samego dnia.

Pismem z [...] listopada 2010 r. Skarżący odwołał się od ww. aktu mianowania do Szefa Służby Celnej, składając jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do złożenia tego odwołania. W uzasadnieniu wniosku Skarżący wskazał, że akt mianowania w swej treści nie zawierał pouczenia o przysługującym prawie odwołania, co w konsekwencji uniemożliwiało złożenie środka zaskarżenia od wydanego aktu mianowania.

Jednocześnie zażądał uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji ze wskazaniem, iż przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ winien wziąć pod uwagę dyspozycję wynikającą z treści przepisu art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy i Służbie Celnej.

Odwołujący podniósł, że organ dokonując mianowania wziął pod uwagę staż pracy w administracji celnej, wykształcenie i dotychczasowy stopień służbowy, natomiast nie uwzględnił doświadczenia zawodowego. Na potwierdzenie, iż spełnia warunki, o których mowa w art. 223 ust. 3 pkt 2 podał, że odpowiednio w okresach: od [...] września 1997 r. był kierownikiem zmiany w urzędzie celnym w P.; w styczniu 1998 r. powierzono mu pełnienie Zastępcy [...] Oddziału Celnego w P.; od dnia [...] lipca 2001 r. objął stanowisko Kierownika Posterunku Celnego w G.; w 2002 r. powierzono mu stanowisko Kierownika Oddziału Celnego [...] w W., zaś od [...] marca 2004 r. do [...] maja 2004 r. zajmował stanowisko Kierownika Oddziału Celnego w P.

Z wymienionych wyżej stanowisk wynika zatem, że wiązały się one z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych, co w konsekwencji uprawnia go do mianowania na stopień w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej na podstawie art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Szef Służby Celnej decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. w zakresie określenia korpusu. Jednocześnie, mając na uwadze wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od aktu mianowania na stopień służbowy z dnia [...] listopada 2009 r. wyjaśnił, że ponieważ powyższy akt mianowania nie zawierał pouczenia co do terminu do wniesienia odwołania, organ uznał, że nie doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania, w związku z czym brak jest podstaw prawnych do wydania postanowienia w trybie art. 59 § 1 k.p.a. o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania.

Powyższa decyzja Szefa Służby Celnej stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 10 listopada 2011 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 1382/11 stwierdził jej nieważność. W uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł, że organ rażąco naruszył przepisy art. 58 i 59 k.p.a. w zw. z art. 129 § 2 k.p.a. albowiem brak stosownego pouczenia o środkach odwoławczych nie stworzył możliwości złożenia przez stronę odwołania w każdym czasie, ale jedynie z zachowaniem zasad, o których mowa w art. 58 i 59 k.p.a. Dlatego organ winien zbadać w pierwszej kolejności zasadność Skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i czy bezpośrednio po uzyskaniu tej wiadomości złożył odwołanie, a następnie, po ewentualnym pozytywnym rozstrzygnięciu tego wniosku, organ winien dokonać merytorycznego rozpatrzenia odwołania od aktu mianowania.

W wykonaniu powyższego wyroku oraz kierując się wskazaniami Sądu, Szef Służby Celnej rozpoznał wniosek C. B. z dnia [...] listopada 2010 r. i postanowieniem nr [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. przywrócił termin do wniesienia odwołania.

Badając zasadność żądania Skarżącego mianowania na stopień w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej, organ doszedł do przekonania, że przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej nie mógł mięć zastosowania albowiem przepis ten dotyczy funkcjonariusza, który spełniał wskazane w nim wymogi w okresie bezpośrednio poprzedzającym dzień wejścia wżycie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, tj. na dzień 30 października 2009 r.

Z dokumentów znajdujących się w aktach osobowych funkcjonariusza wynika natomiast jednoznacznie, że w dacie tej odwołujący zajmował stanowisko [...] i posiadał stopień służbowy [...]. Stanowisko [...] nie zostało zaś zaliczone do kategorii stanowisk kierowniczych, o których mowa w art. 17 ust. 1 i ust. 13 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej. Mianowanie do korpusu oficerów młodszych Służby Celnej, o których mowa w art. 223 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r., dotyczyło wyłącznie funkcjonariuszy zajmujących bądź wyższe stanowiska kierownicze, bądź stanowiska: kierownika zmiany, referatu, oddziału oraz naczelnika wydziału w izbie celnej. Również posiadany przez odwołującego stopień służbowy [...] nie upoważniał do określenia stopnia w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej.

Mając na uwadze powyższe, obowiązkiem Dyrektora Izby Celnej w W. było mianowania odwołującego na stopień w korpusie aspirantów Służby Celnej, zgodnie z art. 223 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r.

Organ podkreślił jednocześnie, że nie kwestionuje faktu zajmowania w przeszłości przez Skarżącego stanowiska związanego z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, które wskazał w odwołaniu.

Zaznaczył jednakże, że przepis art. 223 ustawy umiejscowiony został w rozdziale 14, zatytułowanym "Przepisy przejściowe". Umiejscowienie ww. przepisu w tym, a nie innym rozdziale oznacza, że jest to przepis regulujący wyłącznie takie sytuacje, które mogą pojawiać się na tle wprowadzania w życie nowych uregulowań. Pogląd taki znajduje potwierdzenie w § 30 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej".

W tym stanie rzeczy, Szef Służby Cywilnej, wydał wskazaną na wstępie decyzję z dnia [...] marca 2012 r. którą, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z [...] listopada 2009 r. o mianowaniu Skarżącego na stopień służbowy [...] w korpusie aspirantów Służby Celnej w zakresie określenia korpusu.

W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, C. B. zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego, tj. art. 223 ust.3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, poprzez jego błędną wykładnię w zakresie pojęcia "przed dniem wejścia w życie ustawy" oraz jego niezastosowanie przy rozstrzygnięciu sprawy,

2. przepisów postępowania administracyjnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez naruszenie art. 2 i art. 7 Konstytucji RP poprzez działanie organu wbrew zasadzie demokratycznego państwa prawnego, a także zasadzie działania organu państwa na podstawie i w granicach prawa,

3. art. 6 k.p.a., tj. wyrażonej w tym przepisie zasady praworządności, poprzez nieuwzględnienie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, tj. art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej i rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o interpretacje Szefa Służby Celnej, zawarte w pismach nr [...] oraz [...], oraz o pisemne polecenie nr [...],

4. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji bez niezbędnego wyjaśnienia stanu faktycznego w postaci zajmowania przez skarżącego stanowiska związanego z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych lub pracowników;

5. art. 138 § 1 k.p.a. poprzez wydanie rozstrzygnięcia nieprzewidzianego w tym przepisie i rozstrzygnięcie sprawy tylko w zakresie korpusu, nie rozstrzygając w zakresie stopnia funkcjonariusza celnego.

W związku z powyższym, wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie decyzji organu I instancji i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi Skarżący przedstawił stan faktyczny sprawy i wskazał, że w trakcie pełnienia służby był mianowany z dniem [...] listopada 2009 r. na stopień służbowy [...] w korpusie aspirantów Służby Celnej – na podstawie decyzji Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] listopada 2009 r.

W czasie pełnienia służby, tj. nieprzerwanie od [...] września 1997 r. do [...] marca 2004 r., zajmował stanowiska służbowe związane z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych lub pracowników w postaci p.o. kierownika zmiany, a następnie kierownika zmiany w okresie od [...] września 1997 r. do [...] czerwca 2001 r., pełniąc jednocześnie w tym samym okresie funkcję zastępcy [...] oddziału oraz p.o. kierownika posterunku, a następnie kierownika posterunku (później oddziału) w okresie od [...] lipca 2001 r. do [...] marca 2004 r.

Podkreślił, że akt mianowania, wydany przez Dyrektora Izby Celnej w W., nie uwzględnia przepisów art. 223 ust.3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej. Zdaniem Skarżącego, rażącym naruszeniem w zakresie prawa materialnego jest to, iż Szef Służby Celnej utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. w przedmiocie mianowania go na stopień służbowy z pominięciem przepisu art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej.

Skarżący wskazał, że obowiązek uwzględnienia powyższego przepisu, jako podstawy prawnej mianowania, wynika wprost ze stanu faktycznego sprawy, akcentując, że w okresie od [...] września 1997 r. do [...] marca 2004 r. zajmował stanowiska, które były związane z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych lub pracowników. W związku z tym, że powyższa okoliczność miała miejsce przed 31 października 2009 r., tj. przed datą wejścia w życie ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, zdaniem Skarżącego, mianowanie go na stopień w korpusie oficerów młodszych było obligatoryjne. Przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. nie uzależnia bowiem określenia stopnia w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej od zajmowania "stanowiska kierowniczego", lecz od zajmowania stanowiska, które wiązało się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników.

Według Skarżącego pojęcie "przed dniem wejścia w życie ustawy" powinno być rozumiane, zgodnie z wykładnią językową, jako dowolny okres poprzedzający wejście ustawy w życie. Zastosowanie wykładni przyjętej przez Dyrektora Izby Celnej, opartej na pisemnych wskazówkach Szefa Służby Celnej, prowadzi – w ocenie Skarżącego - do interpretacji rozszerzającej pojęcie "przed dniem wejścia w życie ustawy". Literalna wykładnia użytego w art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej zwrotu "przed dniem wejścia w życie ustawy" jednoznacznie pozwala na wyprowadzenie wniosku, że chodzi o czas istniejący przed wejściem w życie ustawy. Jeśliby bowiem wolą racjonalnego ustawodawcy było, aby stan opisany w przepisie istniał wyłącznie do dnia wejścia w życie tej ustawy, to dałby temu wyraz, zamieszczając zamiast zwrotu "przed dniem wejścia w życie ustawy" zwrot "do dnia wejścia w życie ustawy" lub "w dniu wejścia w życie ustawy". Skarżący wskazał przy tym, że zwrot "w dniu wejścia w życie ustawy" został użyty przez ustawodawcę w tym samym akcie w art. 222 ustawy.

Skarżący powołał się również na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 lutego 2005 roku (sygn. akt OSK 1134/04) zgodnie z którym brak jest podstaw do innego niż literalne odczytanie treści zapisu "przed dniem wejścia w życie ustawy" w sytuacji, gdy w tej samej ustawie ustawodawca posługuje się jednocześnie określeniem "w dniu wejścia w życie ustawy", dla odróżnienia odmiennych stanów faktycznych.

Wskazane naruszenia implikują, zdaniem skarżącego, również naruszenie konstytucyjnej zasady praworządności, wyrażonej w art. 2 i 7 Konstytucji RP oraz naruszenie przepisu art. 6 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji winny działać na podstawie przepisów prawa.

Skarżący zarzucił ponadto, że Szef Służby Celnej, wydając zaskarżoną decyzję, rozstrzygnął sprawę w zakresie określenia korpusu, a nie wypowiedział się co do stopnia służbowego funkcjonariusza celnego.

Zdaniem Skarżącego, organ II instancji nie może ograniczać się w sentencji wyłącznie do korpusu, skoro decyzja Dyrektora Izby Celnej dotyczyła dwóch elementów, tj. korpusu i stopnia służbowego. Dlatego też decyzja organu odwoławczego, która swoim rozstrzygnięciem wykracza poza zakres kompetencji wyznaczony przepisem art. 138 k.p.a., wydana jest z rażącym naruszeniem prawa i w związku z tym powinna zostać uchylona.

Szef Służby Celnej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do zarzutów skargi, organ podniósł, iż nie sposób zgodzić się z twierdzeniem Skarżącego, że przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej winien być interpretowany wyłącznie w oparciu o wykładnię językową. Nawet bowiem potoczne, powszechnie przyjęte znaczenie przyimka "przed" w nawiązaniu do określonego zdarzenia lub daty może być rozumiane jako wskazujące na czas bezpośrednio poprzedzający to zdarzenie czy datę. Wykładnia językowa, na którą wskazuje Skarżący, nie jest zatem wystarczająca do jednoznacznego ustalenia znaczenia normy prawnej, zawartej w art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej. Stąd też konieczne jest w tym przypadku oparcie się również na wykładni systemowej i funkcjonalnej. Z kolei wykładnia systemowa i celowościowa prowadzi do wniosku, że przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 dotyczy wyłącznie funkcjonariuszy celnych, którzy w momencie utraty mocy obowiązującej ustawy z 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej zajmowali stanowisko wiążące się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, bądź pełnili obowiązki na tym stanowisku oraz pełnili służbę w służbie stałej w stopniu innym, niż wymieniony w art. 223 ust. 2 i ust. 3 pkt 1.

Przeciwny pogląd w rozumieniu spornego przepisu ustawy spowodowałby, że podobną wykładnię należałoby także zastosować do pozostałych jednostek redakcyjnych, zawartych w art. 223, tj. ust. 2, ust. 4 i ust. 5, które również zawierają zwrot "przed dniem wejścia w życie ustawy", a dotyczą funkcjonariuszy celnych pełniących służbę w służbie stałej w stopniach innych niż wymienionych w ust. 3 przepisu. W kontekście powyższego należałoby przyjąć, iż również funkcjonariuszy celnych, którzy pełnili kiedykolwiek służbę w stopniu aspiranta celnego, starszego aspiranta celnego, podkomisarza celnego, natomiast w chwili utraty mocy obowiązującej przez ustawę z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej pełnili służbę w stopniu niższym, dyrektor izby celnej powinien mianować na odpowiedni stopień w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej.

Ponadto, gdyby założyć, że ustawodawca, posługując się na gruncie art. 223 ustawy pojęciem "przed dniem wejścia w życie ustawy", dążył do uregulowania stanu, który zaistniał kiedykolwiek w przeszłości, ale niekoniecznie trwał do chwili utraty mocy obowiązującej przez ustawę z 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej, to niniejszy przepis byłby wewnętrznie sprzeczny i niewykonalny. Organ zauważył, że za wyjątkiem ust. 3 pkt 2 ustawodawca uzależnia w art. 223 mianowanie do określonego korpusu od stopnia, w którym funkcjonariusz celny pełnił służbę "przed dniem wejścia w życie ustawy". W takim przypadku należałoby przyjąć, że funkcjonariusz celny pełniący służbę np. w stopniu komisarza celnego w chwili utraty mocy obowiązującej przez ustawę dotychczasową, zaś wcześniej w niższych stopniach służbowych, winien być mianowany do kilku różnych korpusów, o których mowa w tym przepisie. Art. 223 nie kreuje bowiem reguły, na mocy której funkcjonariusza celnego należy mianować do korpusu najwyższego, tj. oficerów starszych Służby Celnej.

Wobec powyższego, w ocenie Szefa Służby Celnej, interpretacja art. 223 ustawy, przy uwzględnieniu zarówno wykładni językowej, jak i wykładni systemowej oraz wykładni celowościowej, prowadzi do odmiennego stanowiska, niż to, które zaprezentował Skarżący. Tym samym zarzut, polegający na niezastosowaniu przez organ przepisu art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy, należy – zdaniem organu - uznać za nieuzasadniony.

Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w zakresie korpusu, organ podniósł, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych oraz uchwałą Sądu Najwyższego z 8 czerwca 2010 r., sygn. akt II PZP 5/10 art. 223 ustawy o Służbie Celnej stanowi lex specialis do pozostałych przepisów ustawy o Służbie Celnej, w związku z czym akt mianowania dokonany na tej podstawie wymaga decyzji administracyjnej i podlega kontroli przez organ wyższego stopnia, a w dalszej konsekwencji przez sądy administracyjne w zakresie przypisania funkcjonariuszowi przynależności do konkretnego korpusu Służby Celnej.

Odnośnie mianowania na wyższy stopień służbowy w ramach danego korpusu, funkcjonariuszowi w ogóle nie przysługuje natomiast roszczenie. W związku z powyższym, Szef Służby Celnej był zobligowany do rozpatrzenia odwołania skarżącego tylko w zakresie przynależności do konkretnego korpusu Służby Celnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Jednocześnie, zgodnie z przepisem art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są zasadne.

Stosownie do treści art. 223 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323), która weszła w życie 31 października 2009 r., na kierownika urzędu został nałożony obowiązek dokonania w terminie miesiąca od dnia wejścia w życie ustawy mianowań funkcjonariuszy na stopnie służbowe.

Powołana ustawa wprowadziła m.in. zmianę nazw stopni służbowych funkcjonariuszy i, co jest nowością, pogrupowała je w określone korpusy, wymienione w przepisie art. 115 ust. 1 ustawy.

Zgodnie z jego treścią, w Służbie Celnej obowiązują następujące korpusy i stopnie służbowe:

korpus szeregowych Służby Celnej:

aplikant celny,

starszy aplikant celny;

korpus podoficerów Służby Celnej:

młodszy rewident celny,

rewident celny,

starszy rewident celny,

młodszy rachmistrz celny,

rachmistrz celny,

starszy rachmistrz celny;

korpus aspirantów Służby Celnej:

młodszy aspirant celny,

aspirant celny,

starszy aspirant celny;

korpus oficerów młodszych Służby Celnej:

podkomisarz celny,

komisarz celny,

nadkomisarz celny;

korpus oficerów starszych Służby Celnej:

podinspektor celny,

młodszy inspektor celny,

inspektor celny;

korpus generałów Służby Celnej:

nadinspektor celny,

generał Służby Celnej.

Mechanizm przypisywania funkcjonariuszom celnym stopni w poszczególnych korpusach uregulowany został przepisem art. 223 ust. 2-6 ustawy, w świetle którego zadaniem organu było przyporządkowanie danego funkcjonariusza, który w dniu wejścia w życie ustawy pełnił służbę w Służbie Celnej, do właściwego korpusu precyzyjnie wskazanego w ustawie w zależności od dotychczasowego stopnia lub zajmowanego stanowiska, bądź pełnionych obowiązków.

Należy podkreślić, że akt mianowania C. B. przez Dyrektora Izby Celnej w W. dotyczył właśnie mianowania na stopień służbowy w korpusie, a więc zawierał jedno rozstrzygnięcie, obejmujące zarówno stopień, jak i korpus, co wynika wprost z samego aktu mianowania oraz przepisów ustawy o Służbie Celnej, w tym w szczególności z powołanego art. 115 ust. 1 tej ustawy.

Oznacza to, że mianowanie na jeden ze stopni służbowych w określonym korpusie stanowi w sensie materialnym jedną sprawę administracyjną, załatwianą w drodze jednego rozstrzygnięcia, co potwierdza również analiza art. 223 ust. 2-6 ustawy.

Powyższa uwaga odnosić się musi także do zaskarżonej decyzji Szefa Służby Celnej, utrzymującej w mocy akt mianowania, lecz wyłącznie w zakresie określenia korpusu, a więc nie rozstrzygającej o całości sprawy. Tymczasem Skarżący, kwestionując korpus, zakwestionował tym samym stopień służbowy. Organ odwoławczy do tej kwestii w istocie się nie odniósł, powołując się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na uchwałę Sądu Najwyższego z 8 czerwca 2010 r., sygn. akt II PZP 5/10, zgodnie z którą rozstrzygnięcie co do mianowania funkcjonariusza na stopień służbowy na podstawie art. 223 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej podlega kontroli sądowoadministracyjnej, z tym, że w zakresie, w jakim dotyczy określenia korpusu służbowego.

Trzeba jednakże zauważyć, że powyższa uchwała została podjęta w odpowiedzi na pytanie Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń w T. o dopuszczalność drogi sądowej przed sądem pracy w sprawie o roszczenie wynikłe ze zmiany gradacji korpusu i mianowania na stopień służbowy, o którym mowa w art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej. Dotyczy ona zatem wyłącznie kwestii braku właściwości sądu pracy do rozpoznawania spraw wynikłych na gruncie przepisów przejściowych, zawartych w nowej ustawie o Służbie Celnej. Co prawda przepis art. 188 ust. 1 i ust. 2 ustawy o Służbie Celnej nie wymienia rozstrzygnięcia w sprawie mianowania na stopień służbowy w danym korpusie jako decyzji, od której przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy bądź odwołanie, tym niemniej nie można nie dostrzec wagi mianowania dla stosunku służbowego funkcjonariusza celnego. Niewątpliwie prowadzi ono bowiem, w drodze jednostronnego rozstrzygnięcia organu administracji publicznej, do zmiany jego dotychczasowej treści. Ponadto wywołuje daleko idące skutki w sferze praw i obowiązków funkcjonariusza, wyrażające się m.in. w możliwości awansu czy też obowiązku odbycia określonych szkoleń.

Z tej przyczyny rozstrzygnięcie takie, wydane na podstawie art. 223 ust. 2-6 ustawy o Służbie Celnej, podlega kontroli sądowoadministracyjnej w pełnym zakresie – tak odnośnie korpusu, jak i stopnia służbowego – jako że stanowi jedną decyzję administracyjną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 kwietnia 2012 r.,sygn. akt I OSK 1685/11).

Tym samym Szef Służby Celnej, ograniczając się w swoim rozstrzygnięciu do kwestii korpusu, naruszył przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, co pociąga za sobą konieczność wyeliminowania tejże decyzji z obrotu prawnego.

Nie zasługuje natomiast na uwzględnienie zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej poprzez jego błędną wykładnię w zakresie pojęcia "przed dniem wejścia w życie ustawy" oraz niezastosowanie w sprawie. Powyższa konstatacja znajduje potwierdzenie w treści powołanego powyżej orzeczenia NSA.

Powołany przepis stanowi, że funkcjonariuszowi celnemu, który przed dniem wejścia w życie ustawy zajmował stanowisko, które wiązało się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, bądź pełnił obowiązki na tym stanowisku oraz pełnił służbę w służbie stałej w stopniu innym niż wymieniony w pkt 1 i w ust. 2 – określa się stopień w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej.

Istota sporu miedzy stronami w tym zakresie sprowadza się do ustalenia znaczenia zwrotu "przed dniem wejścia w życie ustawy", użytego w przywołanym przepisie, którego zastosowania domagał się Skarżący w stanie faktycznym sprawy.

Należy zgodzić się ze stanowiskiem organu, że już samo umiejscowienie tego przepisu w rozdziale 14, zatytułowanym "Przepisy przejściowe", wskazuje, iż ma on charakter przepisu regulującego wyłącznie takie sytuacje, które mogą pojawiać się na tle wprowadzania w życie nowej regulacji. Zgodnie bowiem z § 30 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej", w przepisach przejściowych reguluje się wpływ nowej ustawy na stosunki pozostałe pod działaniem ustawy albo ustaw dotychczasowych.

Generalnie ich rolą jest więc uporządkowanie zastanych w dniu wejścia w życie nowej ustawy stosunków prawnych i wprowadzenie ich pod rządy nowego aktu prawnego, w szczególności określenie sposobu i trybu załatwienia spraw niedokończonych dotąd, ewentualnie utrzymanie dotychczasowych instytucji prawnych zniesionych przez nowe przepisy, zachowanie uprawnień i obowiązków oraz utrzymanie w mocy dotychczasowych przepisów wykonawczych.

Trafnie zauważa organ, że skoro przepis art. 223 ustawy został zamieszczony w przepisach przejściowych, a w analizowanej ustawie wprowadzono nowy katalog stopni służbowych w częściowo zmienionej nomenklaturze i ich gradację, to ustawodawca dostosował nim stan zastany do stopni służbowych, wprowadzonych nową ustawą o Służbie Celnej. Nie chodziło zatem o odniesienie się do sytuacji mającej miejsce wcześniej, gdyż oznaczałoby to nie dostosowanie czy transponowanie stopni na zasadzie równoważności, lecz w istocie awansowanie.

W ocenie Sądu trzeba też mieć na względzie systematykę i przepisy analizowanej ustawy, gdyż interpretacja zależna jest każdorazowo od specyfiki konkretnej regulacji prawnej.

W przepisie art. 222 ust. 1 ustawy, na który powołał się Skarżący, ustawodawca zawarł regułę, zgodnie z którą funkcjonariusze pełniący służbę w dniu wejścia w życie nowej ustawy stają się funkcjonariuszami w jej rozumieniu. Przepis ten jest przepisem nadrzędnym w tej części ustawy, natomiast dalsze przepisy są jego konsekwencją i mają na celu uszczegółowienie treści nowych stosunków służbowych funkcjonariuszy celnych. Użycie zwrotu "w dniu wejścia w życie ustawy" w przepisie 223 nie miałoby natomiast uzasadnienia, skoro w tej dacie wykreowany już został stosunek służbowy o nowej treści, stąd też mógł on obejmować tylko stany sprzed tej daty. Zasadnie zatem w odniesieniu do Skarżącego, który przed dniem wejścia w życie ustawy, w rozumieniu wyżej wskazanym, zajmował stanowisko [...] i posiadał stopień służbowy [...], zastosowano przepis art. 223 ust. 4 ustawy o Służbie Celnej.

Na przyjętą przez Sąd interpretację spornych przepisów nie mogły mieć wpływu wcześniejsze, odmiennie wykładające sporne normy orzeczenia sądów powszechnych, gdyż sądy w Polsce są niezawisłe i mają prawo do odmiennej oceny faktów i prawa. Orzeczenia sądów powszechnych nie mają w sprawie niniejszej przesądzającego znaczenia.

Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że organ nie naruszył wskazanych w skardze przepisów postępowania, jak również przepisów Konstytucji RP. Organ ustalił bowiem w sposób prawidłowy stan faktyczny sprawy i dokonał jego subsumcji pod właściwą normę prawną. Zwrócić przy tym należy uwagę, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że konstytucyjna zasada równości wobec prawa nie może być rozumiana jako wartość bezwzględna. Jej granice wyznaczają też inne zasady konstytucyjne oraz przepisy szczególne. O naruszeniu konstytucyjnej zasady równości można mówić, gdy w tożsamej sytuacji różnicuje się prawa jednostki. W rozpoznawanej sprawie do takiego zróżnicowania nie doszło. Tylko funkcjonariuszom, którzy w dniu wejścia w życie ustawy zajmowali stanowisko związane z podporządkowaniem służbowym określono stopień w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej. Pozostałym funkcjonariuszom, którzy w tej dacie nie spełniali warunku określonego w przepisie art. 223 ust. 2 ustawy o Służbie Celnej, a więc znajdowali się w innym stanie faktycznym, stopni w tym korpusie nie określono.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji Sąd orzekł w oparciu o przepis art. 152 p.p.s.a.