Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1193/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6274 Nabywanie nieruchomości przez cudzoziemca
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 d ust. 1, art. 7 ust. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 167 poz 1758
law: ustawa z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Beata Sobocha, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Wójcik, sędzia WSA Teresa Zyglewska (spr.), Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Przesław, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi E. R. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych nr [...] z dnia [...] stycznia 2014r.; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych na rzecz skarżącej E. R. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. Minister Spraw Wewnętrznych odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2001 r. Nr [...], w której minister właściwy do spraw wewnętrznych po ponownym rozpatrzeniu wniosku obywatelki [...] E. R. postanowił:

1. uchylić w całości decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2001 r. Nr [...] (nr akt: [...]) odmawiającą obywatelce [...] Pani E.R. zamieszkałej we [...] wydania zezwolenia na nabycie w formie dziedziczenia prawa wieczystego użytkowania nieruchomości składającej się z działek nr [....] położonej w W. przy ul. [...], woj. [....]o powierzchni łącznej 309 m. kw., stanowiących własność Gminy W.. Działka nr [...] zapisana była w księdze wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy [...] pod pozycją KW nr [...], natomiast działka nr [...] zapisana była w księdze wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy [....] pod pozycją KW nr [...];

2. przyrzec obywatelce [....] Pani E. R. zamieszkałej we [...] wydanie zezwolenia na nabycie w formie dziedziczenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w W. przy ul. [....], woj. [....], składającej się z działek nr [....] o łącznej powierzchni 309 m. kw., stanowiących własność Gminy W.

W celu uzyskania zezwolenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na nabycie wyżej wymienionej nieruchomości Wnioskodawczyni zobowiązana została do przedłożenia oświadczenia Urzędu Gminy W. wyrażającego wolę oddania w użytkowanie wieczyste przedmiotowych działek gruntu.

W uzasadnieniu decyzji wywodzono, że w dniu 22 listopada 2013 r. do Ministra Spraw Wewnętrznych wpłynął wniosek obywatelki [...] E. R. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2001 r. Nr [...].

Organ wywodził, że zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców (Dz. U. z 1996 r., Nr 54, poz. 245 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania przez Ministra Spraw i Wewnętrznych decyzji z dnia [...].03.2001 r. Nr [...] i decyzji z dnia [...].11.2001 r. Nr [....] nabycie nieruchomości przez cudzoziemca wymagało zezwolenia. Zezwolenie wydawane było w drodze decyzji administracyjnej, za zgodą Ministra Obrony Narodowej, a w przypadku nieruchomości rolnych - również za zgodą Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej. Stosownie do treści art. 3d ust. 1 i 2 wyżej cytowanej ustawy cudzoziemiec zamierzający nabyć nieruchomość mógł ubiegać się o przyrzeczenie wydania zezwolenia, zwanego "promesą". Promesa była ważna 6 miesięcy od dnia wydania. W okresie ważności promesy nie można było odmówić wydania zezwolenia, chyba że uległ zmianie stan faktyczny istotny dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 3 d ust. 4 ustawy).

Zdaniem organu bezsporne w przedmiotowej sprawie jest to, że E. R. w drodze dziedziczenia ustawowego po zmarłym dziadku J. S. nabyła udział w wysokości 1/2 części masy spadkowej, co zostało potwierdzone postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku Sądu Powiatowego [...] z dnia [...] marca 1968 r., sygn. akt [....]. Organ zauważył, że w dacie otwarcia spadku wnioskodawczyni nie nabyła z mocy ustawy udziału w prawie wieczystego użytkowania przedmiotowych nieruchomości, gdyż w dacie otwarcia spadku prawo to jeszcze nie istniało, ale nabyła jedynie uprawnienie do przyznania jej odpowiednich udziałów w prawie wieczystego użytkowania tych działek gruntu, o którym mowa w art. 7 dekretu z [...] października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [....] (Dz. U. Nr [...], poz. [...]). Z uwagi na fakt, iż w skład masy spadkowej wchodziło wyżej wymienione uprawnienie, w wyniku którego na rzecz wnioskodawczyni mogło zostać ustanowione prawo użytkowania wieczystego do działki gruntu, dlatego też E. S. zobowiązana była wystąpić do ministra właściwego do spraw wewnętrznych z wnioskiem o wydanie zezwolenia na nabycie niniejszej nieruchomości. Stosownie bowiem do treści art. 1 ust. 4 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców nabyciem nieruchomości w rozumieniu ustawy jest nabycie prawa własności nieruchomości lub prawa wieczystego użytkowania na podstawie każdego zdarzenia prawnego, a więc również w drodze zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W ocenie organu dlatego też w tym przypadku w dacie wydania przez organ opisanych powyżej decyzji zachodziła okoliczność, iż wnioskodawczyni zobowiązana była zastosować się do przepisów ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców poprzez fakt legitymowania się zezwoleniem ministra właściwego do spraw wewnętrznych na nabycie przedmiotowych działek gruntu, które zostały objęte działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. co oznacza, iż w dacie orzekania przez organ dziadek wnioskodawczyni nie posiadał tytułu prawa wieczystego użytkowania przedmiotowej nieruchomości. Odmiennie należałoby ocenić sytuację, w której w dacie śmierci dziadka wnioskodawczyni przysługiwałoby mu prawo użytkowania wieczystego działek gruntu, wówczas zgodnie z treścią art. 7 ust. 2 przepisy ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców nie miałyby w tym przypadku zastosowania.

Zdaniem organu w przedmiotowej sprawie wnioskodawczyni winna legitymować się zezwoleniem na nabycie przedmiotowej nieruchomości.

Organ motywował, że z uwagi na fakt, iż w dacie wydania przez organ decyzji z dnia [...] listopada 2001 r. Nr [...] Wnioskodawczyni nie legitymowała się oświadczeniem woli zbycia Urzędu G. wyrażającego wolę oddania w użytkowanie wieczyste przedmiotowych nieruchomości, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji po ponownym rozpatrzeniu sprawy postanowił przyrzec obywatelce [...] Pani E. R. wydanie zezwolenia.

Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Spraw Wewnętrznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Minister przytoczył treść art. 156 § 1 k.p.a. i wywiódł, że w przedmiotowej sprawie decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [....] listopada 2001 r. Nr [...] została wydana przez właściwy organ to jest przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców (Dz. U. z 1996 r., Nr 54, poz. 245 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania przedmiotowej decyzji, zezwolenie wydawane było w drodze decyzji administracyjnej przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, którego kompetencje wówczas pełnił Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, za zgodą Ministra Obrony Narodowej, a w przypadku nieruchomości rolnych - również za zgodą Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej.

Stwierdzono więc, że w niniejszej sprawie decyzja została wydana przez właściwy organ i nie doszło do naruszenia przepisów o właściwości wynikających z art. 156 §1 pkt 1 k.p.a.

W ocenie organu w sprawie nie ma również miejsca nieważność wynikająca z art. 156 §1 pkt 2 Kpa, to jest brak podstawy prawnej lub rażące naruszenie prawa.

Przesłanka braku podstawy prawnej jest spełniona, gdy przepis prawa powszechnie obowiązującego nie zawiera podstawy do wydania w danej sytuacji decyzji administracyjnej. Zgodnie z orzecznictwem sądowym przez brak podstawy prawnej rozumie się to, że decyzja rzeczywiście podstawy takiej nie posiada, nie zaś to, iż jej nie wymienia bądź wymienia niewłaściwy przepis.

Organ podkreślił, że ustawa o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców w art. 1 ust 1 wyraźnie stanowi, iż zezwolenie wydawane jest w drodze decyzji administracyjnej. Natomiast art. 3d ust. 1 cytowanej ustawy stanowi, że cudzoziemiec zamierzający nabyć nieruchomość może ubiegać się o przyrzeczenie wydania zezwolenia, zwane dalej "promesą". Do promesy stosuje się odpowiednio przepisy art. 1 -3c.

Należy więc uznać, w ocenie organu, iż decyzja Nr [....] z dnia [...] listopada 2001 r. wydana została z podstawą prawną.

Organ wywodził, że decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji Nr [...] z [...] listopada 2001 r. oraz poprzedzająca ją decyzja z [...] marca 2001 r. Nr [...], nie zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 §1 pkt 2 Kpa, to oczywiste naruszenie jednoznacznego przepisu prawa, które równocześnie narusza zasadę praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej.

Minister argumentował, że E. R., jako obywatelka [...] na dzień wydania decyzji, to jest [...] listopada 2001 r. obowiązana była uzyskać stosowne zezwolenie ministra właściwego do spraw wewnętrznych.

Organ stwierdził, że wnioskodawczym w drodze dziedziczenia ustawowego po zmarłym dziadku J. S. nabyła udział w wysokości 1/2 części masy spadkowej, co zostało potwierdzone postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku Sądu Powiatowego [....] z dnia [....] marca 1968 r., sygn. akt [...].

W dacie otwarcia spadku wnioskodawczyni nie nabyła z mocy dziedziczenia udziału w prawie wieczystego użytkowania przedmiotowych nieruchomości, gdyż w dacie otwarcia spadku prawo to jeszcze nie powstało, ale nabyła jedynie uprawnienie do przyznania jej odpowiednich udziałów w prawie wieczystego użytkowania nieruchomości, o którym mowa w art. 7 dekretu z [...] października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [.....] (Dz. U. Nr [...],poz. [...]). Z uwagi na fakt, iż w skład masy spadkowej wchodzi wyżej wymienione uprawnienie, w wyniku którego na rzecz wnioskodawczyni może zostać ustanowione prawo użytkowania wieczystego do działek gruntu, dlatego też E. S. zobowiązana była wystąpić do ministra właściwego do spraw wewnętrznych z wnioskiem o wydanie zezwolenia na nabycie niniejszej nieruchomości. Stosownie bowiem do treści art. 1 ust. 4 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców nabyciem nieruchomości w rozumieniu ustawy jest nabycie prawa własności nieruchomości lub prawa wieczystego użytkowania na podstawie każdego zdarzenia prawnego.

Organ zauważył, że piśmiennictwo z tej materii (Gerard Bieniek, Stanisław Rudnicki: "Nieruchomości. Problematyka prawna", Warszawa 2009 r.) zajęto na stanowisko, że z art. 7 dekretu wynika uprawnienie do przyznania na tym gruncie prawa wieczystej dzierżawy (użytkowania wieczystego) przysługującego dotychczasowemu właścicielowi gruntu, jego prawnym następcom będącym w posiadaniu gruntu lub osobom reprezentującym jego prawa. Uprawnienie to zostało uznane za prawo zbywalne i dziedziczne, a w każdym razie za ekspektatywę takiego prawa, która może być przedmiotem zbycia. Aprobatę powyższego potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 22 stycznia 2003 r. (I SA 1788/02), stwierdzając, że prawo do zgłoszenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej, o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu z [....] października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] (Dz. U. Nr [...], poz. [...]), było zbywalne. Prawo to, będące roszczeniem majątkowym, mogło być przeniesione na inną osobę, m.in. w drodze jego sprzedaży.

Minister zauważył, iż art. 7 ust. 2 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, przewiduje wyłączenie od obowiązku uzyskania zezwolenia na nabycie nieruchomości w drodze dziedziczenia przez osoby uprawnione do dziedziczenia ustawowego. W przedmiotowej sprawie zachodzi jednakże okoliczność, iż w dniu otwarcia spadku dziadkowi wnioskodawczyni, nie przysługiwało jeszcze prawo wieczystego użytkowania przedmiotowych działek gruntu. Dlatego też E. R. nie nabyła prawa wieczystego użytkowania nieruchomości, a jedynie uprawnienie do przyznania na tym gruncie prawa wieczystego użytkowania. Zdaniem organu należy odróżnić sytuację, gdzie w dacie otwarcie spadku prawo już istnieje, przysługiwało spadkodawcy oraz wchodzi do spadku oraz sytuację, gdzie spadkobierca dopiero nabywa w drodze dziedziczenia uprawnienie do ubiegania się o przyznanie takiego prawa. W przedmiotowej sprawie wnioskodawczym nabyła po swoim dziadku uprawnienie do ustanowienia prawa wieczystego użytkowania.

W ocenie ministra w przedmiotowej sprawie nie może mieć zastosowania art. 7 ust. 2 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców w stosunku do E. R., gdyż w chwili śmierci dziadek wnioskodawczym i J. S. nie był właścicielem ani też użytkownikiem wieczystym nieruchomości powołanych na wstępie.

Organ wywodził, że strona skarżąca zarzuca również Ministrowi Spraw Wewnętrznych, iż sama decyzja niezależnie od bezpodstawnie wykreowanego obowiązku uzyskania zezwolenia, została tak skonstruowana, że warunek przedłożenia oświadczenia Urzędu G. był niewykonalny od samego początku, gdyż nie zależał od starań wnioskodawczyni, lecz od wiedzy i woli organu samorządowego. Dodatkowo strona skarżąca zarzuca, że Minister nie działał w granicach przysługującego mu prawa, żądając ogólnikowo zakreślonego, niejasnego i niesprecyzowanego oświadczenia woli Burmistrza Gminy [.....], bez wykazania jakiegokolwiek przepisu prawa materialnego, zwłaszcza, że chodziło o postanowienia dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [....].

Organ argumentował, że powyższe zarzuty są niezasadne. Minister wywodził, że zasadą jest, iż ustanowienie użytkowania wieczystego gruntu wskutek uwzględnienia wniosku złożonego przez byłego właściciela na podstawie art. 7 ust. 1 dekretu z [....] października 1945 r. następuje dwuetapowo, to jest przez: wydanie decyzji administracyjnej uwzględniającej wniosek i przez zawarcie na podstawie tej decyzji cywilnoprawnej umowy o ustanowienie prawa wieczystego użytkowania (art. 234 kc w związku z art. 158 kc) w formie aktu notarialnego. Postępowanie administracyjne toczące się przed ministrem właściwym do spraw wewnętrznych jest postępowaniem, które wszczyna się na wniosek cudzoziemca. Z tej przyczyny, to od samego wnioskodawcy zależy kiedy należy złożyć do ministra właściwego do spraw wewnętrznych wniosek o wydanie zezwolenia. Jednakże należy podkreślić, iż niezbędnym dokumentem, jaki obowiązany jest załączyć cudzoziemiec do wniosku o wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości jest oświadczenie zbywcy nieruchomości wyrażające wolę jej zbycia na rzecz wnioskodawcy. Organ wywodził, że w przedmiotowej sprawie zachodzi więc okoliczność, iż wnioskodawczym w celu uzyskania zezwolenia na nabycie przedmiotowych nieruchomości, winna była legitymować się ostateczną decyzją Burmistrza Gminy [....] o ustanowieniu prawa wieczystego użytkowania do przedmiotowej nieruchomości.

W piśmie z dnia 28 września 2001 r., organ informował wnioskodawczynię, iż zaświadczenie Urzędu Gminy [....] Nr 3/2001 nie zawiera oświadczenia, wyrażającego wolę oddania przedmiotowych działek gruntu w użytkowanie wieczyste. W piśmie tym organ również poinformował stronę, iż dokument ten jest niezbędną przesłanką do rozpatrzenia wniosku w przedmiotowej sprawie i w przypadku niemożliwości jego dostarczenia E. R. powinna wystąpić z wnioskiem o uzyskanie przyrzeczenia wydania zezwolenia, zwanego "promesą" lub z wnioskiem o zawieszenie postępowania administracyjnego do czasu przedłożenia wymaganego dokumentu. W odpowiedzi na wezwanie organu, pełnomocnik strony w piśmie z dnia 08.11.2011 r. wniósł o wydanie przyrzeczenia wydania zezwolenia zwanego "promesą" na nabycie nieruchomości położonej w W. przy ul. [....]. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy oraz w wyniku modyfikacji złożonego wniosku, w dniu [....] listopada 2001 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydał decyzję Nr [...], którą uchylił w całości decyzję z dnia [...] marca 2001 r. Nr [...] i postanowił przyrzec obywatelce [...] Pani E. R. zamieszkałej we [...] wydania zezwolenia na nabycie działek nr [...]. Jednocześnie z treści powyższej decyzji wynikało, że w celu uzyskania zezwolenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na nabycie przedmiotowej nieruchomości Wnioskodawczyni powinna przedłożyć oświadczenie Urzędu Gminy [....] wyrażające wolę oddania w użytkowanie wieczyste przedmiotowych działek gruntu.

Z dokumentów dołączonych do akt postępowania, to jest z zaświadczeń Gminy [...] (zaświadczenie nr 21/2002 i nr 3/2001) oraz z zaświadczenia Prezydenta Miasta [....] nr 6/2000 wynikało, iż w przedmiotowej sprawie toczy się postępowanie administracyjne o ustanowienie prawa wieczystego użytkowania do gruntu położonego w W. przy ul. [....]. Dodatkowo z zaświadczenia nr 21 /2002 z dnia 10 czerwca 2002 r. wynikało, iż postępowanie w tej sprawie zostanie zakończone poprzez wydanie przez Burmistrza Gminy [....] decyzji w zakresie rozpoznania powołanego wniosku złożonego w trybie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia [....] października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [....]. Dlatego też w ocenie organu zarzut, iż warunek zakreślony w decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 200lr. polegający na przedłożeniu przez wnioskodawczynię oświadczenia Urzędu Gminy [....] wyrażającego wolę oddania w użytkowanie wieczyste przedmiotowych działek gruntu był niewykonalny od samego początku, niejasny i niesprecyzowany, należy uznać za bezzasadny.

Organ stwierdził, iż strona skarżąca zarzuca organowi, że zaskarżona decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [....] listopada 2001 r. pozostaje nadal w obrocie prawnym, obowiązek nałożony decyzją z [...] listopada 2001 r., inkorporowany został do sentencji wszystkich decyzji Prezydenta Miasta [....] wydanych w przedmiocie ponownego rozpatrzenia wniosku dekretowego, a w obrocie prawnym nadal pozostaje decyzja Prezydenta z dnia [....] grudnia 2006 r., utrzymywana w mocy kolejnymi decyzjami, która w punkcie 8 lit c, zawiera zapis iż termin zawarcia umowy w formie aktu notarialnego zostanie wyznaczony po przedłożeniu przez obywatelkę [...] E.R. niezbędnych dokumentów wydanych przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji zezwalających na nabycie przez nią prawa wieczystego użytkowania przedmiotowego gruntu". Tak więc, obowiązek nałożony przez Ministra pozostawał w obiegu prawnym i istnieje nadal, mimo zawarcia aktu notarialnego z dnia [....] grudnia 2010 r. w którym Miasto Stołeczne [....], wbrew decyzji Ministra i własnych decyzji postanowiło o oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste.

Również z tymi zarzutami pełnomocnika wnioskodawczyni nie zgodził się Minister Spraw Wewnętrznych.

Minister wywodził, że z dniem akcesji Polski do Unii Europejskiej usunięte zostały ograniczenia dotyczące nabywania nieruchomości przez obywateli i przedsiębiorców Europejskiego Obszaru Gospodarczego, które nie wynikają z prawa wspólnotowego oraz nie są objęte okresami przejściowymi. Zgodnie z art.8 ust. 2 cytowanej ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, z dniem 1 maja 2004 r. nie jest wymagane uzyskanie zezwolenia ministra właściwego do spraw wewnętrznych przez cudzoziemców, będących obywatelami lub przedsiębiorcami państw członkowskich Europejskiego Obszaru Gospodarczego, z wyjątkiem nabycia:

1) nieruchomości rolnych i leśnych, przez okres 12 lat od dnia przystąpienia Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej,

2) drugiego domu, przez okres 5 lat od dnia przystąpienia Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej (okres ten upłynął z dniem 1 maja 2009 r.).

Zgodnie z przywołanym powyżej art. 8 ust. 2 omawianej ustawy wyłączenie spod swobodnego nabywania przez cudzoziemców będących obywatelami lub przedsiębiorcami państw członkowskich Europejskiego Obszaru Gospodarczego, dotyczy ewentualnie wyłącznie nabywania nieruchomości rolnych i leśnych.

Organ zaznaczył, że w dniu [....].12.2006 r., to jest w dacie wydania przez Prezydenta Miasta [...] decyzji [....] (znak: [....]), wciąż obowiązywał art. 8 ust. 2 pkt 2 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, który nakładał na obywateli państw członkowskich Europejskiego Obszaru Gospodarczego, obowiązek uzyskania zezwolenia na nabycie drugiego domu, który to przepis przestał obowiązywać w dniu 1 maja 2009 r.

Mając na względzie powyższe organ uznał, że nie może być przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2001 r., fakt, iż uległy zmianie przepisy prawa i na dzień sporządzenia umowy o oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste, to jest 15 grudnia 2010 r. wnioskodawczyni nie potrzebowała już zezwolenia

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła E. R. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] stycznia 2014 r. i zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącej według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenia prawa materialnego, to jest art. 7 ust. 2 ustawy z 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców w zw. z art. 156 § 1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie w sprawie polegające na niedostrzeżeniu, że zostały spełnione przesłanki art. 7 ust. 2 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców i nałożenie obowiązku uzyskania zezwolenia nieprzewidzianego przepisami ustawy, co stanowi rażące naruszenie prawa określone w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W skardze postawiono także zarzut naruszenia przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 7 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i załatwienie sprawy bez uwzględnienia interesu skarżącej, nie ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów skarżącej i nie podanie przyczyn z powodu których argumentom skarżącej odmówiono wiarygodności.

W uzasadnieniu skargi argumentowano, że w dacie śmierci J. S. wniosek dekretowy pozostawał nie rozpatrzony, co skutkowało przejściem na spadkobierców wszelkich praw do gruntu wynikających z postanowień art. 7 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...]. Stan ten uległ zmianie po rozpatrzeniu wniosku dekretowego i wydaniu decyzji z dnia [...] maja 1969 r., którą odmówiono J. S. oraz M. i J. z C. małżonkom T. przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [....] i jednocześnie stwierdzono zgodnie z art. 8 dekretu, że wszystkie budynki znajdujące się na powyższym gruncie przeszyły na własność Państwa. Stan ten został zniesiony i uprawnienia dekretowe następców prawnych powróciły do stanu wyjściowego po wydaniu decyzji nadzorczej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. z dnia [....] lutego 1999 r. Odżyło wówczas na nowo prawo do gruntu wynikające z art. 7 ust. 2 dekretu. Skarżąca wywodziła, że wynikające z dekretu prawa byłych właścicieli są nie tylko dziedziczne lecz także zbywalne w obrocie inter vivos. Uprawnienia więc skarżącej do gruntu wynikają z dziedziczenia ustawowego, a zatem w sprawie ma zastosowanie art. 7 ust. 2 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców. W ocenie skarżącej kontrolowana w trybie nadzorczym decyzja była bezprzedmiotowa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co

następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r, poz. 270, ze zm. - dalej w skrócie: P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 i 135 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, uznał, iż zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [....] stycznia 2014 r. naruszają przepisy prawa materialnego oraz przepisy postępowania w sposób skutkujący wyeliminowaniem ich z obrotu prawnego.

Postępowanie w niniejszej sprawie dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji, a więc wszczynane jest w nowej sprawie, której istotą nie jest orzekanie, co do meritum sprawy rozstrzygniętej kontrolowaną w trybie nadzwyczajnym decyzją. Kontrola kwestionowanej decyzji ogranicza się jedynie do zbadania, czy zachodzą przesłanki nieważnoścowe określone w art. 156 § 1 k.p.a.

Należy zgodzić się z organem, że kontrolowana w trybie nadzwyczajnym decyzja nie został wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, a więc nie zachodzi przesłanka zwarta w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.

Rozważeniu natomiast podlega, czy w rozpoznawanej sprawie zostały naruszone przepisy prawa materialnego i czy naruszenie to miało charakter rażący.

Rażące naruszenie prawa zachodzi w przypadku naruszenia przepisu niepozostawiającego wątpliwości co do jego bezpośredniego rozumienia. Rażące naruszenie prawa musi więc być oczywiste, wyraźne i bezsporne (por. J. Jędrośka, B. Adamiak, Zagadnienie rażącego naruszenia prawa w postępowaniu administracyjnym, PiP 1986, z. 1, s. 69). Można zatem mówić o nim tylko wówczas, gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu prawa wskazuje na ich oczywistą niezgodność (wyrok NSA z 17 kwietnia 1996 r., III SA 565/95, BS 1997, nr 2, s. 26).

Decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2001 r. została wydana w oparciu o art. 3 d ust. 1 ustawy z dnia 24 marca 1920 o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców. Zgodnie z tym przepisem cudzoziemiec zamierzający nabyć nieruchomość może ubiegać się o przyrzeczenie wydania zezwolenia (promesę). Do promesy tej mają odpowiednie zastosowanie przepisy art. 1 - 3 c ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców. Nabyciem nieruchomości w rozumieniu powołanej wyżej ustawy jest nabycie prawa własności nieruchomości lub prawa użytkowania wieczystego na podstawie każdego zdarzenia prawnego (art. 1 ust. 4 ustawy).

Zdarzenia prawne to zdarzenia, które pociągają za sobą powstanie zmianę lub rozwiązanie stosunku prawnego, a więc pociągają za sobą określone skutki prawne. Zdarzenia prawne mogą być zależne (np. zwarcie umowy), jak i niezależne (śmierć) od woli człowieka.

W kontrolowanej w trybie nadzwyczajnym decyzji z dnia [...] listopada 2001 r. przyrzeczono obywatelce [...] E. R. zamieszkałej we [....] wydanie zezwolenia na nabycie w formie dziedziczenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w W. przy ul. [....]. Zdarzeniem prawnym, które miało spowodować nabycie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w W. przy ul. [....] była więc śmierć poprzednika prawnego skarżącej.

E. S. nabyła na podstawie ustawy udział wynoszący ½ w spadku po swym dziadku J. S.. Nieruchomość położona w W. przy ul. [....] w W., do czasu wejścia w życie dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [....] stanowiła własność J. S.. Okoliczność ta jest została w sposób prawidłowy uwidoczniona w zaskarżonej decyzji z dnia [....] marca 2014 r., jednak organ nie wyciągnął z niej prawidłowych wniosków. Organ wychodzi z założenia, ze w dacie otwarcia spadku prawo użytkowania wieczystego przedmiotowych nieruchomości jeszcze nie powstało, a skarżąca nabyła jedynie uprawnienia do przyznania jej odpowiednich udziałów w prawie wieczystego użytkowania, o którym mowa w art. 7 dekretu z [...] października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [....]. Nie sposób oczywiście zgodzić się z powyższym twierdzeniem.

Powyższe prawidłowe ustalenia doprowadziły organ do błędnych wniosków.

Po pierwsze skoro organ słusznie uznał, że w dacie otwarcia spadku po J. S. w skład masy spadkowej nie wychodziło prawo użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], to kontrolując w trybie nieważnościowym decyzję z dnia [..] listopada 2001 r. Minister winien rozważyć, czy zasadne było przyrzeczenie nabycia użytkowania wieczystego tej nieruchomości w formie dziedziczenia.

Kluczowe jednak w sprawie jest to, że organ stwierdza, iż w sprawie mamy do czynienia z dziedziczeniem ustawowym, a mimo to nie bierze pod rozwagę art. 7 ust. 2 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców. Przepis ten stanowi, ze regulacji zawartych w tej ustawie nie stosuje się do nabycia nieruchomości w drodze dziedziczenia przez osoby uprawnione do dziedziczenia ustawowego. Organ nie kwestionuje, ze skarżąca jest osobą uprawioną do dziedziczenia ustawowego, wręcz podkreśla tą okoliczność, a pomimo to ocenia, ze decyzja przyrzekająca nabycie w drodze dziedziczenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości jest zgodna z prawem i nie narusza go w sposób rażący.

Minister wydając zaskarżaną decyzję pominął całkowicie treść kontrolowanej w trybie nadzwyczajnym decyzji dokonując wykładni przepisów dekretu o własności i użytkowaniu gruntów ma obszarze [....]. Kontrola zaś prowadzona w trybie nadzwyczajnym, jakim jest stwierdzenie nieważności decyzji winna polegać nie na rozpatrywaniu sprawy na nowo, lecz odnosić się do treści kontrolowanej w tym trybie decyzji.

Organ nie zwrócił uwagi na fakt, że treść decyzji odnosi się do nabycia użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] w formie dziedziczenia. Na powyższych okolicznościach organ winien skoncentrować się przy ponownym rozpoznano sprawy. Kontroli winna podlegać treść decyzji w zestawieniu z niebudzącymi wątpliwości przepisami prawa, a w szczególności art. 7 ust. 2 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców.

Organ winien ocenić czy przyrzeczenie nabycia prawa użytkowania wieczystego w formie dziedziczenia, które dotyczy osoby uprawnionej do dziedziczenia ustawowego zawarte w decyzji z dnia [...] listopada 2001 r. nie narusza w sposób rażący treści art. 7 ust. 2 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców. Wywody organu o sposobie i trybie nabywania nieruchomości w trybie dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] nie mogą przysłaniać w pierwszej kolejności konieczności zestawienia treści decyzji z dnia [...] listopada 2001 r. z przepisami ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, a w szczególności art. 7 ust. 2 tej ustawy.

Mając na względzie powyższe rozważania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c orzeczono jak w sentencji.