Wyrok Sądu Najwyższego, sygn. akt III RN 53/02
Sąd Najwyższy
Data orzeczenia: 2002-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 619  Stosunki pracy i stosunki służbowe, sprawy z zakresu inspekcji pracy
Powołane przepisy: article: art. 30, art. 125-126, art. 129 ust. 1
journal: Dz.U. 1991 nr 88 poz. 400
law: Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej.
article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz. 1071
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 9 października 2000 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Z dniem 1 lipca 1992 r. skarżąca została mianowana na stanowisko technika zaś jedynym uchybieniem aktu mianowania było wydanie go w dniu 20 lipca 1992 r., a więc 5 dni po zwolnieniu skarżącej ze służby - zgodnie z jej wnioskiem złożonym w dniu 30 marca 1992 r. ze względu na nabycie prawa do zaopatrzenia emerytalnego. Nie uzasadnia to jednak zarzutu rażącego naruszenia prawa, o którym decyduje oczywistość sprzeczności z obowiązującym stanem prawnym i wpływ tego naruszenia na sposób załatwienia sprawy. Powyższe stanowi uchybienie, które nieskutkuje jednak nieważnością decyzji Komendanta Państwowej Straży Pożarnej.

TEZY

Z dniem 1 lipca 1992 r. skarżąca została mianowana na stanowisko technika zaś jedynym uchybieniem aktu mianowania było wydanie go w dniu 20 lipca 1992 r., a więc 5 dni po zwolnieniu skarżącej ze służby - zgodnie z jej wnioskiem złożonym w dniu 30 marca 1992 r. ze względu na nabycie prawa do zaopatrzenia emerytalnego. Nie uzasadnia to jednak zarzutu rażącego naruszenia prawa, o którym decyduje oczywistość sprzeczności z obowiązującym stanem prawnym i wpływ tego naruszenia na sposób załatwienia sprawy. Powyższe stanowi uchybienie, które nieskutkuje jednak nieważnością decyzji Komendanta Państwowej Straży Pożarnej.


SENTENCJA

Sąd Najwyższy w sprawie ze skargi Lucyny Ś. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 października 2000 r. (...) w przedmiocie mianowania na stanowisko emerytowanej funkcjonariuszki Państwowej Straży Pożarnej, po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Administracyjnej, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 11 grudnia 2002 r., rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości (...) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 sierpnia 2001 r., II SA 2896/00 - uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę.


UZASADNIENIE

Lucyna Ś. - starszy oficer specjalista, pełniła w Komendzie Wojewódzkiej Straży Pożarnych w Ł. funkcję głównej księgowej. Z dniem 15 lipca 1992 r. w związku z nabyciem prawa do zaopatrzenia emerytalnego z tytułu osiągnięcia 30 lat wysługi emerytalnej, została zwolniona ze służby w drodze rozwiązania stosunku służbowego.

W dniu 20 lipca 1992 r. Komendant Wojewódzki PSP w Ł., powołując się na kompetencyjny przepis art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej /Dz.U. nr 88 poz. 400 ze zm./ mianował z dniem 1 lipca 1992 r. Lucynę Ś. na stanowisko technika w Komendzie Wojewódzkiej PSP w Ł.

Pismem z dnia 28 lipca 2000 r. skarżąca zwróciła się do Komendanta Wojewódzkiego PSP o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności powyższej decyzji i wydanie decyzji stwierdzającej jej nieważność.

Ostateczną decyzją z dnia 4 sierpnia 2000 r. (...) Komendant Główny Straży Pożarnej odmówił stwierdzenia nieważności aktu mianowania Lucyny Ś. wydanego w dniu 20 lipca 1992 r. Komendant uznał, że wydanie aktu mianowania było uchybieniem, ale nie można tego zakwalifikować jako rażącego naruszenia prawa, mimo wydania go po rozwiązaniu stosunku służbowego. Wniosek taki wynika z okoliczności, iż akt ten obejmował okres kiedy strona pozostawała w stosunku służbowym. Wydanie takiego dokumentu było konieczne wobec funkcjonariuszy pożarnictwa, ponieważ z dniem 30 czerwca 1992 r., na mocy art. 126 ust. 1 i art. 125 ust. 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, przestały istnieć dotychczasowe jednostki ochrony przeciwpożarowej, a nadto zmieniono dotychczasowe stanowiska przewidziane dla funkcjonariuszy pożarnictwa. Niemianowanie na stanowisko służbowe w Państwowej Straży Pożarnej spowodowałoby niemożność rozwiązania stosunku służby strażaka PSP, a wobec wygaśnięcia z mocy prawa dotychczasowego stosunku służby funkcjonariusza pożarnictwa, powstałaby istotna wątpliwość jaki status prawny posiadała strona po 30 czerwca 1992 r.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji po rozpoznaniu odwołania Lucyny Ś. decyzją z dnia 5 października 2000 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, nie znajdując podstaw dla stwierdzenia jej nieważności z tych samych powodów, które zostały przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Od tej decyzji Lucyna Ś. złożyła odwołanie, w którym wniosła o stwierdzenie jej nieważności łącznie z decyzją pierwszoinstancyjną, jako wydanych z rażącym naruszeniem art. 32 ust. 2 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, gdyż wydano je już po rozwiązaniu ze skarżącą stosunku służbowego.

Wyrokiem z dnia 30 sierpnia 2001 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd ten stwierdził, że zgodnie z treścią art. 129 ust. 1 ustawy o Państwowej Straży dotychczasowi funkcjonariusze pożarnictwa stają się strażakami Państwowej Straży Pożarnej, jeżeli w ciągu miesiąca od dnia wejścia w życie tej ustawy wyrażą na to pisemną zgodę. Powołana ustawa weszła w życie 1 stycznia 1992 r., tymczasem w aktach sprawy, ani w aktach osobowych skarżącej, nie ma jej pisemnej zgody na to, by zostać strażakiem Państwowej Straży Pożarnej. Gdyby takiej zgody nie było "w innych ewentualnie aktach prowadzonych przez PSP, niedopuszczalnym byłoby nadanie skarżącej tytułu strażaka PSP".

Powyższy wyrok zaskarżył rewizją nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości, wnosząc o jego uchylenie i oddalenie skargi. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości w sprawie spełnione zostały w ustawowym terminie wymagane przesłanki dla zachowania ciągłości służby. Powołana wyżej ustawa o PSP weszła w życie 1 stycznia 1992 r., skarżąca zaś już w dniu 7 stycznia 1992 r. złożyła pisemną deklarację oznaczoną nr 38/92, z której wynika, że wyraziła zgodę na podjęcie służby w Państwowej Straży Pożarnej. Dokument ten został przez nią własnoręcznie podpisany, nadto w dniu 2 lipca 1992 r. złożyła uroczyste ślubowanie, potwierdzając je także własnoręcznym podpisem. Po tym fakcie skarżąca stała się strażakiem Państwowej Straży Pożarnej, do którego miały zastosowanie przepisy ustawy o PSP. Dlatego też w trybie przewidzianym w art. 43 ust. 3 powołanej ustawy nastąpiło zwolnienie skarżącej ze służby, z powodu nabycia prawa do zaopatrzenia emerytalnego. Okoliczność, że akt mianowania na stanowisko technika został wydany i doręczony skarżącej w czasie, kiedy była już w stanie spoczynku nie uzasadnia zarzutu rażącego naruszenia prawa.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Zasadniczą kwestią w rozpatrywanej sprawie było ustalenie, czy decyzja Komendanta Wojewódzkiego PSP w Ł. z dnia 20 lipca 1992 r. w przedmiocie mianowania Lucyny Ś. z dniem 1 lipca 1992 r. na stanowisko technika w Komendzie Wojewódzkiej PSP w Ł. zapadła z rażącym naruszeniem prawa.

Analizując kwestie związane z tym zagadnieniem przede wszystkim stwierdzić należy, iż ustawą z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej z dniem 1 stycznia 1992 r. powołano Państwową Straż Pożarną. Na mocy art. 125 tej ustawy Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej został zobowiązany do zorganizowania PSP w ciągu 6 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Z chwilą utworzenia PSP. zgodnie z art. 126 ustawy, zostały rozwiązane jednostki organizacyjne ochrony przeciwpożarowej oraz zniesione stanowiska funkcjonariuszy pożarnictwa w komendach straży pożarnych, o których mowa w art. 2 dekretu z dnia 27 grudnia 1974 r. o służbie funkcjonariuszy pożarnictwa /Dz.U. 1975 nr 50 poz. 321 ze zm./. Dlatego też po dniu 30 czerwca 1992 r. - po upływie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy - nie mogły w dalszym ciągu istnieć dotychczasowe stanowiska funkcjonariuszy pożarnictwa.

W tej sytuacji prawnej Komendant Wojewódzki PSP mianował dotychczasowych funkcjonariuszy pożarnictwa, którzy wyrazili na to pisemną zgodę w terminie zakreślonym w art. 129 ust. 1 ustawy, na nowo utworzone stanowiska, przyznając uposażenie zgodnie z rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 23 czerwca 1992 r. w sprawie uposażenia strażaków PSP /Dz.U. nr 51 poz. 236 ze zm./.

Skarżąca upatrywała nieważność decyzji Komendanta Głównego PSP z dnia 20 lipca 1992 r. o mianowaniu jej na stanowisko technika, w fakcie wydania jej już po rozwiązaniu stosunku służbowego. Mimo niekwestionowania tego faktu, nie można jednak podzielić zarzutu, iż zaistniały przesłanki dla stwierdzenia nieważności tej decyzji w trybie art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa.

Uwzględniając stan faktyczny sprawy należy zauważyć, iż Lucyna Ś. wyraziła zgodę na podjęcie służby w nowo zorganizowanej Państwowej Straży Pożarnej. W dniu 7 stycznia 1992 r. /czyli przed upływem 1 miesiąca od dnia wejścia w życie ustawy - art. 129/ przedłożyła pisemną zgodę na stanie się strażakiem PSP, zaś w dniu 2 lipca 1992 r., zgodnie z art. 30 omawianej ustawy, złożyła ślubowanie. zostały więc spełnione przesłanki do zachowania przez nią ciągłości służby. W tym stanie rzeczy skarżąca stała się z mocy ustawy - z dniem 1 stycznia 1992 r. - strażakiem PSP, miały więc do niej zastosowanie przepisy ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. Z dniem 1 lipca 1992 r. skarżąca została mianowana na stanowisko technika zaś jedynym uchybieniem aktu mianowania było wydanie go w dniu 20 lipca 1992 r., a więc 5 dni po zwolnieniu skarżącej ze służby - zgodnie z jej wnioskiem złożonym w dniu 30 marca 1992 r. ze względu na nabycie prawa do zaopatrzenia emerytalnego. Nie uzasadnia to jednak zarzutu rażącego naruszenia prawa, o którym decyduje oczywistość sprzeczności z obowiązującym stanem prawnym i wpływ tego naruszenia na sposób załatwienia sprawy. Powyższe stanowi uchybienie, które nieskutkuje jednak nieważnością decyzji Komendanta PSP, i wbrew odmiennemu stanowisku NSA. Przejście skarżącej w stan spoczynku nastąpiło zgodnie z przepisami ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, a zatem brak jest przesłanek określonych w art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa dla stwierdzenia nieważności decyzji.

W wyroku z dnia 20 grudnia 1994 r., III ARN 71/94 /OSNAPU 1995 nr 13 poz. 156/ Sąd Najwyższy stwierdził, że dla stwierdzenia nieważności decyzji niezbędna jest ocena naruszenia jej podstawy prawnej jako rażącego w świetle całokształtu okoliczności sprawy z uwzględnieniem konsekwencji prawnych wynikających z zasad ogólnych Kpa, nie jest zatem wystarczające bezsporne ustalenie, że doszło do oczywistego naruszenia podstawy prawnej decyzji. Podobny pogląd został wyrażony w wyroku NSA z dnia 11 maja 1994 r., III SA 1705/93 /Wspólnota 1994 nr 42 str. 16/. wskazującym, że z rażącym naruszeniem prawa nie można utożsamiać każdego naruszenia prawa. Naruszenie prawa ma cechę rażącego, gdy decyzja nim dotknięta wywołuje skutki prawa nie dające się pogodzić z wymaganiami praworządności, którą należy chronić nawet kosztem obalenia ostatecznej decyzji.

W rozpoznawanej sprawie decyzja nie została podjęta z rażącym naruszeniem prawa, stąd też orzeczono jak w sentencji po myśli art. 393[15] Kpc.