Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 196/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2010-04-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 134, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 71a par. 1, art. 71a par. 9
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędziowie NSA Jerzy Małecki /spr./ NSA Maria Skwierzyńska Protokolant: st. sekr. sąd. Ewa Szydłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2010r. sprawy ze skargi A S.A. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanych przez dłużnika zajętej wierzytelności środków pieniężnych z tytułu zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną oddala skargę /-/ M. Skwierzyńska /-/ W. Zygmont /-/ J. Małecki


UZASADNIENIE

Na podstawie tytułów wykonawczych o Nr:

– [...] do [...], [...] do [...], [...] do [...], wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Inspektorat w P.;

– [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],.[...], [...],.[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] wystawionych przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w P.;

– [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] wystawionych przez Wójta Gminy C.;

- [...], [...] wystawionych przez Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego, organ egzekucyjny w toku postępowania prowadzonego przeciwko zobowiązanemu J.K. "A." Sp. z o.o. z/s w K. zawiadomieniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2007r. dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną przysługującą zobowiązanemu od dłużnika zajętej wierzytelności N.S.A. z/s w K. z tytułu zawartych umów. Pismem tym organ egzekucyjny jednoczenie wezwał w terminie siedmiu dni do złożenia oświadczenia czy dłużnik zajętej wierzytelności uznaje zajęte prawo a nadto czy przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętych wierzytelności kwoty na pokrycie dochodzonych należności lub z jakiego powodu odmawia przekazania tych kwot oraz w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła sprawa o zajęte wierzytelności.

Zawiadomienie o zajęciu dłużnik zajętej wierzytelności odebrał w dniu [...] kwietnia 2007r.

Na powyższe dłużnik zajętej wierzytelności w piśmie z dnia [...] kwietnia 2007r., poinformował Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w P., że strony łączy umowa najmu i zgodnie z aneksem z dnia [...] marca 2007r. do umowy nr [...]. czynsz najmu za okres od [...] kwietnia 2007r. do [...] września 2007r. zapłacony został jednorazowo gotówką zgodnie z fakturą nr [...] z dnia [...] marca 07r. W przedmiotowym piśmie dłużnik zajętej wierzytelności tj. PW "N." S.A. złożył jednocześnie oświadczenie, że potrącenia wierzytelności dłużnika i przekazywanie ich na konto organu egzekucyjnego możliwe będą od października 2007r.

Wobec wiążącej strony umowy najmu organ egzekucyjny działając na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w dniach [...] czerwca 2008r., [...] lipca 2008r., [...] października 2008r., [...] stycznia 2009r., [...] lutego 2009r., [...] czerwca 2009r., dokonał w PW "N." S.A. kolejnych zajęć wierzytelności. Do w/w składnika majątkowego egzekucję skierował również Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym P. – N.M. i W. w P. R. L. w sprawach o sygnaturach akt [...] i [...]. Na powyższe zajęcie dokonane przez Komornika Sądowego dłużnik zajętej wierzytelności pismem z dnia [...] maja 2008 roku poinformował oba organy egzekucyjne, że wstrzymuje wypłacanie należności do czasu rozstrzygnięcia zbiegu egzekucji przez właściwy sąd.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2009r. sygn. akt II Co 6374/08 Sąd Rejonowy P.N. M. i W. w P., rozstrzygając zaistniały zbieg egzekucji sądowej i administracyjnej, przekazał łączne dalsze prowadzenie egzekucji z w/w składnika majątkowego Naczelnikowi Pierwszego Urzędu Skarbowego w P.

W związku z powyższym organ egzekucyjny pismem z dnia [...] marca 2009r. poinformował dłużnika zajętej wierzytelności PW "N." S.A. o rozstrzygnięciu Sądu oraz wezwał do bezzwłocznego przekazania na konto Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. uprzednio zatrzymanych w depozycie oraz dalszych kwot z tytułu czynszu najmu należnego zobowiązanemu (akta karta nr 50).

Wobec braku wpłaty zajętej kwoty organ egzekucyjny pismem z dnia [...] czerwca 2009 r. ponownie wezwał PW "N." S.A. do bezzwłocznego przekazania zajętej kwoty. W treści powyższego pisma Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. poinformował jednocześnie wezwanego, że jeżeli dłużnik zajętej wierzytelności uznał wierzytelność i jest ona wymagalna, a mimo to bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, zajęta wierzytelność albo część wierzytelności może być ściągnięta od dłużnika zajętej wierzytelności w trybie egzekucji administracyjnej.

Wobec braku reakcji ze strony dłużnika zajętej wierzytelności organ egzekucyjny działając na podstawie art. 71a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) w dniu 25 września 2009 r., przeprowadził w PW "N." S.A. kontrolę prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego. Na podstawie przedłożonych, w trakcie kontroli, przez dłużnika zajętej wierzytelności dokumentów ustalono, że J. K. "A." Sp. z o.o. i PW "N." S.A. zawarły w dniu [...].10.2006r. umowę najmu, w której w § 4 ust. 1 ustaliły czynsz najmu na kwotę [...] zł. Aneksem z dnia [...] marca 2007r. do w/w umowy strony ustaliły, że czynsz najmu za okres od [...] kwietnia 2007r. do [...] września 2007r. zapłacony zostanie jednorazową fakturą wystawioną w dniu [...] marca 2007r. Następnie w dniu [...] września 2007r. strony zawarły kolejną umowę najmu, w której czynsz ustaliły również na kwotę [...] zł. W/w umowa została przez PW "N." S.A. wypowiedziana z dniem [...] września 2007r. z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia. W okresie wypowiedzenia aneksem z dnia [...] listopada 2007r. do umowy najmu z dnia [...] września 2007r. strony ustaliły, że czynsz najmu za miesiąc grudzień 2007r. wynosił będzie [...] zł. Następnie w dniu [...] lutego 2008r. J. K. "A." Sp. z o.o. i PW "N." S.A. zawarły kolejną umowę najmu, w której czynsz najmu ustaliły na kwotę [...] zł. Powyższa umowa została w dniu [...] grudnia 2008 r. rozwiązana ze skutkiem natychmiastowym przez PW "N." S.A. Ustalenia kontroli potwierdzone zostały podpisem złożonym na protokole z dnia [...] września 2009 roku przez Dyrektora Zarządu PW "N." S.A. A. K. Z uwagi na brak dowodów potwierdzających fakt skutecznego złożenia drugiej stronie przez PW "N." S.A. oświadczeń z dnia [...] września 2007r. i [...] grudnia 2008r. o rozwiązaniu umowy, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. pismem z dnia [...] października 2009 roku wezwał dłużnika zajętej wierzytelności do przedłożenia dokumentów potwierdzających w/w okoliczności. W odpowiedzi pismem z dnia [...] października 2009 roku PW "N." S.A. oświadczyła, że rozwiązanie umów, o których mowa w wezwaniu jest dla stron tych umów bezsporne.

Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. działając w oparciu o treść art. 71 a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) postanowieniem z dnia [...] października 2009 roku nr [...] stwierdził, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania organowi egzekucyjnemu zajętej wierzytelności, stanowiącej czynsz najmu za okres od października 2007r. do listopada 2008r i określił wysokość nieprzekazanych przez dłużnika zajętej wierzytelności PW "N." S.A. środków pieniężnych z tytułu zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną przysługującą zobowiązanemu J. K. "A." Sp. z o.o. z/s w K. na kwotę [...] zł.

W treści wydanego orzeczenia organ egzekucyjny określił dla poszczególnych miesięcy wysokość nieprzekazanej kwoty. I tak: za październik 2007r. – [...] zł, za listopad 2007r – [...]zł, za grudzień 2007r.- [...] zł, za styczeń 2008r. – [...] zł, za luty 2008r. – [...] zł, za marzec 2008r. – [...] zł, za kwiecień 2008r. – [...] zł, za maj 2008r. –[...] zł, za czerwiec 2008r. – [...] zł, za lipiec 2008r. – [...] zł, za sierpień 2008r. –[...] zł, za wrzesień 2008r. – [...] zł, za październik 2008r. – [...] zł i za listopad 2008r. – [...] zł. W powyższym rozliczeniu organ nie uwzględnił natomiast miesięcy: kwietnia, maja, czerwca, lipca, sierpnia i września 2007r., z uwagi na postanowienia aneksu z dnia [...] marca 2007r. i przekazanie kwoty czynszu za te miesiące jeszcze przed jej zajęciem egzekucyjnym.

Natomiast w odniesieniu do miesiąca stycznia 2008r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. wskazał, że z przedłożonych przez dłużnika zajętej wierzytelności umów najmu wynika, że w tym miesiącu nie obowiązywała strony jakakolwiek umowa. Umowa z dnia [...] września 2007r. została bowiem rozwiązana z dniem [...] grudnia 2007r., a kolejną zawarto w dniu [...] lutego 2008r. Dodatkowo organ egzekucyjny wskazał, że z faktury VAT nr [...] z dnia [...] stycznia 2008r. wynika, że czynsz najmu za miesiąc styczeń 2008r. został zapłacony przez PW "N." S.A. w kwocie [...] zł. i kwotę tę należało uwzględnić w okresie, w którym dłużnik zajętej wierzytelności nie przekazał zajętej kwoty.

Na w/w postanowienie PW "N." S.A. złożyła w terminie zażalenie z dnia [...] listopada 2009r. do Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu wnosząc o:

- uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i umorzenie postępowania ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W uzasadnieniu zażalenia strona m.in. podniosła:

- przyjęcie, że skarżący jest dłużnikiem zobowiązanego J. K. "A." Sp. z o.o. w K. oraz pominięcie przez organ I instancji znanych temu organowi okoliczności, że: skarżąca jest właścicielem nieruchomości, stanowiącej przedmiot umów najmu wskazanych w zaskarżonym postanowieniu i skarżąca kwestionuje zasadność i podstawę zawarcia w/w umów najmu jako, że J. K. "A." Sp. z o.o. nie posiada tytułu prawnego do nieruchomości, będącej przedmiotem najmu, zatem zawarte z nią umowy są bezskuteczne, a także pominięcie, że uchylanie się skarżącej od zapłaty zobowiązanemu kwoty czynszu nie jest bezpodstawne, istnienie zobowiązań J. K. "A." Sp. z o.o. względem skarżącej z tytułu bezumownego zajmowania nieruchomości stanowiącej działkę [...] i [...] w K., brak ustalenia przez organ, że skarżąca uchyla się od zapłaty zobowiązań bezpodstawnie.

W zażaleniu wniesiono jednocześnie o przeprowadzenie dowodów z:

1. przesłuchania:

a) strony - członka zarządu skarżącej – A. K.;

b) świadka - członka zarządu zobowiązanej J. K. "A." Spółka. z o.o. – J. K.;

c) świadka M. W. (byłego członka zarządu skarżącej); na następujące okoliczności:

– czy J. K. "A." Sp. z o.o. jest lub była w przeszłości właścicielem nieruchomości, stanowiących przedmiot najmu w umowach wskazanych w zaskarżonym postanowieniu;

– kto jest i kto był w przeszłości właścicielem w/w nieruchomości;

– czy skarżąca uznaje dług względem J. K. "A." Spółka z o.o.

– z jakiego powodu skarżąca nie uznaje długu względem J. K. "A." Spółka z o.o.

– czy istniał tytuł prawny do zajmowania przez J. K. "A." Spółka z o.o. nieruchomości stanowiącej działkę [...] i [...] w K., której współwłaścicielem jest skarżąca i jakie z braku takiego tytułu przysługują roszczenia skarżącej od Spółki "A."

2. akt księgi wieczystej [...] i [...] Sądu Rejonowego P.-S. M. w P. celem ustalenia, że J. K. "A." Sp. o.o. nigdy nie była właścicielem wynajmowanej nieruchomości, a zatem nie miała tytułu prawnego do zawarcia ze skarżącą umów najmu, będących podstawą zaskarżonego postanowienia, a za tym skarżąca nie ma wobec J. K. "A." Sp. z o.o. długu z tytułu umów najmu;

3. dokumentu: pisma z dnia 8 grudnia 2008r. skarżącej do spółki "A." wskazującej, że kwestionuje zarówno umowy najmu jak i obowiązek zapłaty czynszu

4. akt Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. dotyczących kontroli doraźnej Spółki J. K. "A." celem ustalenia, że najpóźniej w dniu [...] października 2009r. organowi znana była okoliczność kwestionowania przez skarżącą tytułu prawnego do wynajmowania skarżącej nieruchomości przez Spółkę "A." oraz na okoliczność braku tytułu do wynajmowania nieruchomości, a za tym braku podstaw do naliczania skarżącej czynszu.

Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu, postanowieniem z dnia [...] grudnia 2009r., nr [...] zaskarżony akt organu pierwszej instancji utrzymał w mocy. W uzasadnieniu Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu wskazał, że przesłankę bezpodstawności uchylania się dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania zajętej kwoty można wykazać w alternatywny sposób, bądź na podstawie zgromadzonego w sprawie egzekucyjnej materiału dowodowego bądź poprzez przeprowadzenie kontroli w trybie art. 71a cyt. ustawy w sytuacji, gdy organ egzekucyjny nie dysponuje stosownym materiałem dowodowym.

Na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu, spółka N. S.A z/s K. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. (akta karta nr 189-202).

Występując z niniejszą skargą spółka wskazała, iż zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego wydane zostały niezgodnie z obowiązującymi regulacjami. Skarżąca podniosła, iż w wyniku przeprowadzonej kontroli u dłużnika zajętej wierzytelności nie stwierdzono, aby spółka N. S.A. bezpodstawnie uchylała się od przekazania zajętej wierzytelności. Powyższe nie wynika bowiem z protokołu kontroli przeprowadzonej u dłużnika zajętej wierzytelności, który jest podstawą wydania zaskarżonego postanowienia. Jeżeli zatem w wyniku kontroli nie ustalono, że skarżąca bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności, niezbędne tym samym było przynajmniej przeprowadzenie w tym zakresie postępowania dowodowego, o które spółka wnioskowała w zażaleniu z dnia [...] listopada 2009 r.

Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu, w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w postanowieniu z dnia [...] grudnia 2009r. nr [...] nie znajduje podstaw, aby przychylić się do skargi i uwzględnić ją na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Ustosunkowując się do zarzutów zawartych w skardze Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu wskazuje, iż podstawą zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną przysługującą zobowiązanemu J. K. "A." Sp. z o.o. z tytułu zawartych z PW "N." S.A. umów najmu, jest art. 89 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954, ze zmianami). W § 3 w/w przepisu ustawodawca zobowiązał dłużnika zajętej wierzytelności do złożenia oświadczenia czy:

a) uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego,

b) przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego

przekazania,

c) - i w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się

sprawa o zajętą wierzytelność;

W przedmiotowej sprawie PW "N." S.A., w odpowiedzi na pierwsze zajęcie z dnia [...] kwietnia 2007r., złożyła oświadczenie w piśmie z dnia [...] kwietnia 2007r., wskazując, że czynsz najmu za okres od [...] kwietnia 2007r. do [...] września 2007r. został zapłacony jednorazowo gotówką i potrącenia wierzytelności zobowiązanego i przekazywanie ich na konto Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. możliwe będą od października 2007r. Również w odpowiedzi na zajęcie dokonane przez Komornika Sądowego R. L. dłużnik zajętej wierzytelności oświadczył, że nastąpił zbieg egzekucji z administracyjnym organem egzekucyjnym i w związku z powyższym wstrzymuje wypłacanie należności do czasu rozstrzygnięcia zbiegu.

Jednakże po rozstrzygnięciu przez Sąd zbiegu egzekucji, mimo uznania zajętej wierzytelności PW "N." S.A., nie przekazała na konto wskazanego przez Sąd organu zajętych kwot. Wobec powyższego wszczęto postępowanie kontrolne celem stwierdzenia czy dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu.

W/w postępowanie znajduje swoje uregulowanie w treści art. 71a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Czynności kontrolnych dokonuje się w obecności dłużnika zajętej wierzytelności lub osoby odpowiedzialnej za realizację zajęcia (art. 71a § 4 cyt. ustawy). Osoba dokonująca czynności kontrolnych obowiązana jest okazać pisemne upoważnienie organu egzekucyjnego do dokonania tych czynności (art. 71 a § 5). Dłużnik zajętej wierzytelności zobowiązany jest do udostępnienia organowi egzekucyjnemu dokumentów i informacji niezbędnych do przeprowadzenia kontroli, co nie narusza obowiązku zachowania przez dłużników zajętej wierzytelności tajemnicy określonej w odrębnych przepisach (art. 71a § 3). Z czynności kontrolnych sporządzany jest protokół, którego kopię doręcza się dłużnikowi zajętej wierzytelności lub osobie odpowiedzialnej za realizację zajęcia (art. 71 a § 6). Jeżeli dłużnik zajętej wierzytelności nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w protokole, może zgłosić niezwłocznie do protokołu odpowiednie wyjaśnienia lub zastrzeżenia albo w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia przedłożyć je w formie pisemnej (art. 71 a § 7). Jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty (art. 71a § 9). Oznacza to, że kontrola dłużnika zajętej wierzytelności to postępowanie o specyficznym charakterze, uregulowane w sposób bardzo szczegółowy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 07.01.2004r., III SA 77/03 stanął na stanowisku, że prowadzenie czynności kontrolnych w trybie art. 71a u.p.e.a. przed wydaniem postanowienia, o którym mowa w art. 71a § 9 tej ustawy, nie jest konieczne, gdy materiał dowodowy sprawy, zgromadzony z uwzględnieniem przepisów art. 7, 77 § 1 i art. 80 Kpa w związku z art. 18 powyższej ustawy, pozwoli na stwierdzenie, że doszło do bezpodstawnego uchylania się dłużnika od wpłaty zajętej wierzytelności. Przyjmując powyższe stanowisko za słuszne, Dyrektor Izby wyjaśnia, że przesłankę bezpodstawności uchylania się dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania zajętej kwoty można wykazać w alternatywny sposób, bądź na podstawie zgromadzonego w sprawie egzekucyjnej materiału dowodowego, bądź poprzez przeprowadzenie kontroli w trybie art. 71a cyt. ustawy w sytuacji, gdy organ egzekucyjny nie dysponuje stosownym materiałem dowodowym. Jeżeli organ egzekucyjny decyduje się na przeprowadzenie kontroli winien uzyskać takie informacje i dokumenty, które pozwolą stwierdzić bądź wykluczyć fakt bezpodstawnego uchylania się dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania zajętej wierzytelności. Ponadto z ustaleniami zawartymi w protokole i dołączonymi do niego załącznikami dłużnik zajętej wierzytelności zostaje zapoznany. Może następnie złożyć odpowiednie wyjaśnienia i zastrzeżenia najpóźniej w terminie 14 dni od dnia doręczenia mu protokołu. Uczestniczy zatem czynnie w postępowaniu kontrolnym, mając istotny wpływ na ustalenia dotyczące w/w przesłanki.

Zatem oceny czy nastąpiło bezpodstawne uchylanie się od przekazania zajętej wierzytelności organ egzekucyjny winien dokonać na podstawie materiału zgromadzonego w trakcie kontroli, uzupełnionego o ewentualne wyjaśnienia i dokumenty przedłożone przez dłużnika zajętej wierzytelności w powyższym terminie. W art. 71a § 9 cyt. ustawy ustawodawca wyraźnie wskazał, że "jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono..." Kontroli przeprowadzonej zgodnie z regułami określonymi w art. 71 a ustawy.

Podkreśla ponadto, że zawarte w zażaleniu i skardze wnioski strony o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony, świadków i w tym celu wyznaczenia rozprawy , jak również dowodu z dokumentów są nieuzasadnione.

Z uwagi na wątpliwości czy w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym instytucja rozprawy uregulowana w art. 89 Kpa znajduje w ogóle zastosowanie, biorąc pod uwagę specyfikę tego postępowania.

W przedmiotowej sprawie najistotniejszą okolicznością jest fakt zawarcia między J. K. "A." Sp. o.o. i PW "N." S.A. umowy najmu. Nawiązując stosunek obligacyjny strony zobowiązują się do wzajemnego świadczenia, wynikającego z zawartej umowy. Treść łączącego strony stosunku prawnego należy rozpatrywać z uwzględnieniem obowiązującej w prawie cywilnym zasady swobody umów. Skoro dwa podmioty będące profesjonalnymi uczestnikami obrotu gospodarczego, jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie, decydują się na zawarcie umowy wzajemnej o charakterze ciągłym zobowiązującej każdy z nich do określonego świadczenia, to muszą sobie zdawać sprawę jakie konsekwencje niesie ze sobą złożenie takiego oświadczenia woli.

W przypadku zajęcia przez organ egzekucyjny kwoty czynszu przysługujące zobowiązanemu z tytułu zawartej umowy najmu dłużnik zajętej wierzytelności ma obowiązek spełnić świadczenie na rzecz organu egzekucyjnego, a nie zobowiązanego. Nie zmienia to jednak prawnego charakteru stosunku prawnego łączącego strony, z którym związane są określone skutki prawne - w przedmiotowej sprawie obowiązek zapłaty kwoty czynszu istniejący po stronie PW "N." S.A. Fakt powyższy potwierdził sam dłużnik zajętej wierzytelności w piśmie z dnia [...] kwietnia 2007r uznając zajętą wierzytelność i zobowiązując się do przekazywania kwoty czynszu od października 2007r. Kwota ta nie została jednak przekazana do organu egzekucyjnego.

Natomiast z załączonych faktur wynika, że była wypłacana zobowiązanemu. Rozwiązanie umowy ze skutkiem natychmiastowym w grudniu 2008r. oznaczało, że stosunek prawny przestał wiązać strony, na przyszłość. Z tych też względów organ egzekucyjny słusznie uznając złożone oświadczenie woli za skuteczne określił wysokość nieprzekazanej kwoty do miesiąca listopada 2008r. Nie można bowiem przyjąć, że rozwiązanie umowy w oparciu o przyczyny wskazane w piśmie z dnia [...] grudnia 2008r. spowodowało skutki ex tunc, bezskuteczność czy nieważność zawartych umów (por. wyrok SN z dnia 08.10.2004r., V CK 670/03). Kwestie bezskuteczności zawartych umów i związane z tym wzajemne roszczenia finansowe, opierające się na okolicznościach podniesionych w zażaleniu, a dotyczących prawa własności nieruchomości rozstrzygane winny być na drodze postępowania cywilnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 21 marca 2005r., I Sa/Wa 153/04 wskazał wręcz, że w postępowaniu administracyjnym organy nie są uprawnione do badania, czy zawarta umowa była umową ważną w rozumieniu przepisów prawa cywilnego. Także Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 21.06.2007r., I FSK 984/06 stwierdził, że podstawą do uchylania się przez dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu - w rozumieniu art. 71a § 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - mogą być tylko takie okoliczności prawne, które umożliwiają mu skuteczne uchylanie się od wykonania zobowiązania względem wierzyciela (np. zarzut przedawnienia, potrącenia itp.). Pojęcie "bezpodstawnie uchyla się" oznacza tyle, co "bez podstawy prawnej."

Przenosząc powyższe orzeczenie na grunt przedmiotowej sprawy organ podnosi, że jak wynika z załączonych do protokołu faktur VAT, kwota czynszu była do dnia rozwiązania ostatniej umowy przekazywana zobowiązanemu, zgodnie z zawartymi umowami najmu, czyli zgodnie z istniejącą podstawą prawną. Po rozwiązaniu ostatniej umowy odpadła podstawa prawna świadczenia na rzecz zobowiązanego, stąd okres ten nie został ujęty w zaskarżonym postanowieniu. W piśmie z dnia [...] grudnia 2008r. PW "N." S.A. wskazała, że nie zrzeka się prawa ustalenia, że umowa była bezskuteczna od chwili jej zawarcia i wszelkie płatności czynszowe były zobowiązanemu nienależne. Jednakże zarówno w trakcie kontroli, jak i złożonym zażaleniu, które nastąpiły blisko rok od rozwiązania umowy najmu, dłużnik zajętej wierzytelności nie przedłożył stosownych dokumentów pozwalających przyjąć, że istnieje podstawa do uchylania się od wpłaty zajętej wierzytelności na konto Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w P., w szczególności takich jak: orzeczenie sądu stwierdzające nieważność zawartych umów i obowiązek wzajemnego rozliczenia stron czy dokumenty potwierdzające fakt toczącego się postępowanie przed sądem o zajętą wierzytelność. Samo tylko twierdzenie dłużnika zajętej wierzytelności, że kwota wierzytelności, przekazanej już zobowiązanemu jest obecnie między stronami sporna nie wystarcza do uznania, że zaszła podstawa do uchylania się od przekazania jej organowi egzekucyjnemu (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 07.01.2004r., III SA 77/03). Rozwiązanie stosunku prawnego o charakterze ciągłym ze skutkiem ex nunc, oznacza, że w zakresie spełnionego świadczenia stosunek ten pozostaje nienaruszony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy, zważył co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) - sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności jej działania z prawem powszechnie obowiązującym. Ocenie sądu podlegają w szczególności wydane przez organy podatkowe takie akty działania władzy publicznej jak decyzje i postanowienia, jednakże dopiero po wyczerpaniu administracyjnego toku instancji. Sąd administracyjny nie jest też kolejną instancją rozstrzygającej o takiej lub innej sprawie podatkowej, gdyż ma on tylko i wyłącznie uprawnienia kasacyjne. Kontrola sądów administracyjnych ograniczona jest zatem tylko i wyłącznie do zbadania tego, czy w konkretnej sprawie organy egzekucyjne nie naruszyły prawa materialnego czy procesowego ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena przy tym legalności aktów wydanych przez organy egzekucyjne dokonywana jest zasadniczo według stanu prawnego obowiązującego w dniu ich wydania i na podstawie dostarczonych Sądowi akt administracyjnych dotyczących wydanego na podstawie art.71a ustawy egzekucyjnej postanowienia stwierdzającego, że skarżąca spółka "N." SA z siedzibą w K. bezpodstawnie uchyla się od przekazania organowi egzekucyjnemu zajętej wierzytelności przysługującej zobowiązanemu J. K. sp. z oo. "A." z tytułu czynszu najmu za okres od października 2007 r. do listopada 2008 r. w łącznej kwocie [...] zł.

Sąd wskazuje ponadto i na to, iż w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji obowiązuje zasada oficjalności, mająca tetyczne umocowanie i określone granice w postanowieniach przepisu art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z powyższą zasadą oficjalności, wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej argumentacją prawną. Zobowiązany jest jednak do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich istotnych naruszeń prawa podatkowego, a dotyczących określenia i ustalenia skarżącej spółce z o.o. zobowiązania w podatku od towarów i usług.

Wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd bowiem nie dopatrzył się, iżby zaskarżone postanowienia organu egzekucyjnego pociągające dłużnika zajętej wierzytelności do odpowiedzialności w przypadku bezpodstawnego uchylania się od przekazania zajętej wierzytelności naruszały obowiązujące prawo.

W świetle zebranego przez organy egzekucyjne materiału dowodowego nie może budzić najmniejszej wątpliwości w niniejszej sprawie fakt zawarcia umowy najmu pomiędzy J. K. "A." sp. z o.o. i PW "N." S.A. Fakt ten dokumentuje najpełniej sama strona skarżąca, która potwierdza zawarcie takiej umowy cywilnoprawnej w swych pisma skierowanych do organu egzekucyjnego: z dnia [...] kwietnia 2007 r. (w którym składa jasne i wyraźne oświadczenie o gotowości potrącania wierzytelności dłużnika z tytułu umowy najmu i przekazywanie miesięcznych kwot czynszu na konto organu egzekucyjnego od października 2007 r.) czy z dnia [...] maja 2008 r. informującego organ egzekucyjny o powstrzymaniu się z wypłacania należności z tytułu umów najmu do czasu rozstrzygnięcia zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej. Po wydaniu przez Sąd Rejonowy w dniu 21 stycznia 2009 r. postanowienia rozstrzygającego zbieg egzekucji sądowej i administracyjnej i powierzeniu jej dalszego prowadzenia skarbowemu organowi egzekucyjnemu - skarżącą nadal w sposób jaskrawy uchyla się od bezzwłocznego przekazywania zajętej kwoty z tytułu czynszu na konto organu egzekucyjnego, mimo kolejnych wezwań organu (pisma Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] marca 2009 r. - karta nr 50 akt administracyjnych i z dnia 23 czerwca 2009 r. - karta nr 64 akt administracyjnych). Z ustaleń kontroli zawartych m.in. w protokole z dnia 25 września 2009 r. i podpisanego przez Dyrektora Zarządu PW "N." S.A. wynika, iż zawarta umowa najmu (jej kolejne wersje zmieniały wysokość należnego czynszu) wygasła dopiero ze skutkiem natychmiastowym w dniu [...] grudnia 2008 r. Do chwili wydania zaskarżonego ostatecznego postanowienia organu egzekucyjnego - strona skarżąca nie przedstawiła temu organowi ani prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego stwierdzającego nieważność zawartych pomiędzy obu spółkami umów najmu i obowiązku zwrotu wszelkich płatności czynszowych jako nienależnych, a nawet nie przedstawiła dokumenty na potwierdzenie wniesienia do sądu powszechnego powództwa o stwierdzenie nieważności zawartych umów cywilnoprawnych związanych z najmem nieruchomości. Z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy wynika ponadto, iż dłużnik zajętej wierzytelności mimo jej uznania i zobowiązania do przekazywania kwoty czynszu od października 2007 r., nie tylko nie przekazywał je do uprawnionego organu egzekucyjnego, ale co wynika z załączonych faktur owe zajęte kwoty wypłacał zobowiązanemu.

Zdaniem składu orzekającego utrwalone jest już w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, "... że skoro skarżąca nie zdecydowała się na przekazanie organowi egzekucyjnemu żadnej kwoty, pomimo tego, że sama zadeklarowała ilość rat oraz wskazała termin dokonania poszczególnych wpłat, to uzasadnione jest stanowisko, że bezpodstawnie uchylała się od przekazania zajętej wierzytelności. To zaś stanowi podstawę do wydania postanowienia , o którym mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a. ( np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2007 r., sygn. akt VIII SA/Wa 106/07, Lex nr 494080). W niniejszej sprawie strona skarżąca jako dłużnik deklarowała organowi egzekucyjnemu przekazywanie od października 2007 r. kwot należnego czynszu najmu, lecz jakiejkolwiek podstawy prawnej ku temu, kwot tych nie przekazała na konto organu egzekucyjnego do momentu rozwiązania ze skutkiem natychmiastowym w grudniu 2008 r. umowy cywilnoprawnej - czyli bezpodstawnie uchylała się od wykonania przekazania zajętej wierzytelności. (por. np. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2007 r., sygn. akt I FSK 984/06, Lex nr 364771).

Sąd podziela także na użytek niniejszej sprawie stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 stycznia 2004 r., sygn. akt III SA 77/03, ONSAiWSA 2006, nr 3, poz. 53 stanowisko, że "Przeprowadzenie przez organ egzekucyjny czynności kontrolnych wskazanych w art. 71 a § 1 ustawy z dnia 17 września 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r., Nr 110, poz. 968 ze zm.) przed wydaniem postanowienia, o którym mowa w art. 71a § 9 tej ustawy, nie jest konieczne, gdy materiał dowodowy sprawy, zgromadzony z uwzględnieniem przepisów art. 7, 77 § 1 i art. 80 K.p.a. w związku z art. 18 powyższej ustawy pozwoli na stwierdzenie, że doszło do bezpodstawnego uchylania się dłużnika od wpłaty zajętej wierzytelności". Czy zatem nastąpiło bezpodstawne uchylanie się od przekazania zajętej wierzytelności organ egzekucyjny może ustalać alternatywnie na podstawie zgromadzonego w sprawie egzekucyjnej materiału dowodowego lub poprzez przeprowadzenie kontroli w trybie art. 71 a ustawy egzekucyjnej . W niniejszej sprawie organy egzekucyjne przy wydawaniu zaskarżonych postanowień nie naruszyły obowiązującego prawa - ustalając fakt bezpodstawnego uchylania się dłużnika od wpłaty zajętej wierzytelności przede wszystkim w oparciu o zgromadzony w niniejszej sprawie egzekucyjnej bogaty materiał dowodowy, jak i w oparciu o niektóre tylko ustalenia protokołu kontroli. Postępowanie egzekucyjne w administracji jest specyficznym postępowaniem wykonawczym tytułów administracyjnych i nie przewiduje się w nim jako takim wielu rozwiązań przewidzianych w ogólnym postępowaniu administracyjnym rozstrzygającym o istocie materialnej sprawy. Przepisy k.p.a. mają w postępowaniu egzekucyjnym jedynie pomocnicze (odpowiednie) zastosowanie i dlatego zgłaszane w postępowaniu zażaleniowym wnioski dowodowe nie mogły być uwzględnione (por. np. M. Staniszewski, Egzekucja obowiązków podatkowych, Warszawa 2010, s. 74 i n.).

Dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 39 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku.

/-/M. Skwierzyńska /-/Wł. Zygmont /-/J. Małecki