Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 503/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2017-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6161 Lasy oraz zalesianie gruntów rolnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 154 par. 1, art. 155
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska – spr. Sędziowie Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędzia NSA Jerzy Krupiński Protokolant St. inspektor sądowy Katarzyna Stec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 7 września 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji w sprawie przekazania obowiązków związanych z prowadzeniem uprawy leśnej oraz ekwiwalentu 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 31 maja 2017 r., nr [...] 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu na rzecz M. K. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez M. K. (zwanego dalej skarżącym) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 7 września 2017 r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję własną z dnia 31 maja 2017 r., nr [...], o odmowie zmiany decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 28 listopada 2008 r., nr [...].

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Po rozpoznaniu wniosku M. K. z dnia 27 marca 2008 r. w sprawie "przejęcia praw i obowiązków oraz ekwiwalentu dotyczących ustawy z dnia 8 czerwca 2001 r. o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia", Starosta [...] - decyzją z dnia 19 września 2008 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego - umorzył, jako bezprzedmiotowe, postępowanie w sprawie przekazania obowiązków związanych z prowadzeniem uprawy leśnej oraz ekwiwalentu dla M. K. Organ wskazał, że działki rolne nr a i b - arkusz mapy [...], położone w miejscowości [...], zostały zalesione w 2003 r. przez Z. B. w trybie ustawy z dnia 8 czerwca 2001 r., a z przedłożonego aktu notarialnego wynika, że M. K. kupił te grunty od M. B., który otrzymał je 1 lipca 2004 r. w formie darowizny od swego ojca – Z. B. Organ stwierdził, że prawa i obowiązki związane z prowadzeniem uprawy leśnej oraz ekwiwalent przekazuje się decyzją administracyjną tylko w razie przeniesienia własności zalesionej nieruchomości w drodze sprzedaży bądź spadkobrania. Taka możliwość nie istnieje w przypadku darowizny. Skoro M. B. nie nabył praw i obowiązków związanych z prowadzeniem uprawy leśnej oraz ekwiwalentu, to nie można było przenieść tych praw na kolejnego nabywcę gruntu.

Decyzja ta została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 28 listopada 2008 r., nr [...]. Jednocześnie Kolegium orzekło o odmowie przekazania M. K. obowiązków związanych z prowadzeniem uprawy leśnej oraz ekwiwalentu, których podmiotem jest Z. B. Zdaniem Kolegium, wadliwie pominięto w postępowaniu pierwszej instancji Z. B., któremu służył przymiot strony. Ponadto błędnie uznano postępowanie za bezprzedmiotowe, ponieważ od bezprzedmiotowości postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a. należy odróżnić bezzasadność żądania strony. Zgodnie z art. 7 ust. 6a ustawy o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia (stosowana nadal - pomimo jej uchylenia - do już przyznanego miesięcznego ekwiwalentu za wyłączenie gruntów z upraw rolnych i prowadzenie uprawy leśnej), w przypadku sprzedaży gruntu, na którym znajduje się uprawa leśna, obowiązki związane z prowadzeniem uprawy leśnej oraz ekwiwalent przechodzą na nabywcę gruntu; przekazania tych praw i obowiązków dokonuje starosta w drodze decyzji administracyjnej. W myśl art. 11 ust. 1 tej ustawy, uprawnienie do ekwiwalentu można też nabyć w drodze spadkobrania. Stwierdzenie, że nie zachodzą warunki określone wskazanymi regulacjami powinno prowadzić do wydania decyzji o odmowie przeniesienia praw i obowiązków. W przekonaniu Kolegium, taka właśnie sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie, ponieważ M. B. stał się właścicielem działek w wyniku darowizny, więc nie przysługiwało mu prawo do ekwiwalentu, a co za tym idzie, nie mogło ono przejść na kolejnego nabywcę gruntu.

Pismem z dnia 17 marca 2017 r. M. K. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu o zmianę - w trybie art. 155 K.p.a. - opisanej wyżej decyzji z dnia 28 listopada 2008 r., nr [...], poprzez wydanie rozstrzygnięcia potwierdzającego przejęcie ogółu praw związanych z prowadzeniem uprawy leśnej przez wnioskodawcę. W uzasadnieniu wniosku podał, że decyzja ta została wydana w oparciu o art. 7 ustawy o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia, którego niekonstytucyjność została stwierdzona w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 grudnia 2014 r., sygn. akt K 46/13. Następnie podkreślił, że skuteczność wniosku o zmianę decyzji w żądanym trybie uzależniona została od spełnienia dwóch przesłanek pozytywnych, tj. występowania słusznego interesu strony i interesu społecznego. Wyjaśnił, że jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym z zaświadczenia Nadleśnictwa [...] z dnia 10 marca 2017 r., zalesienie zostało wykonane zgodnie z planem zalesienia, a więc spełnione zostały warunki ubiegania się o płatność, której celem jest zrekompensowanie prowadzącemu uprawę części kosztów poniesionych na jej założenie i pielęgnację. Z kolei odmowa przyznania płatności spowodowana była funkcjonowaniem w obrocie prawnym niekonstytucyjnego przepisu. Wobec powyższego, za zamianą decyzji przemawia nie tylko słuszny interes strony, ale i interes społeczny, bowiem w interesie społecznym leży, aby wszelkie rozstrzygnięcia wydane w oparciu o niekonstytucyjny przepis były wyeliminowane z obrotu prawnego.

Po rozpatrzeniu powyższego wniosku, decyzją z dnia 31 maja 2017 r. o numerze [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu odmówiło zmiany ww. decyzji z dnia 28 listopada 2008 r. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, z późn. zm.; w dacie wydania zaskarżonej do Sądu decyzji - Dz. U. z 2017 r. poz. 1257), zwanej dalej K.p.a. Kolegium wyjaśniło, że użyte w tym przepisie (także w art. 154 § 1 K.p.a.) pojęcie "nabycie praw" należy rozumieć szeroko, przyjmując, że każde indywidualne rozstrzygnięcie prawne, które ma znamiona rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie i kształtuje sytuację prawną strony, należy traktować jako rozstrzygnięcie, na podstawie którego strona "nabyła prawa". Ponadto przepis ten może mieć zastosowanie tylko do decyzji uznaniowych, w których organ ma możliwość swobody decyzyjnej w orzekaniu, w ramach której może uwzględnić interes społeczny lub słuszny interes strony. Natomiast zasadność zastosowania w sprawie trybu określonego w art. 155 K.p.a. należy rozważać w świetle przepisów prawa materialnego obowiązującego w okresie wydania decyzji ostatecznej. Kolegium uznało, że objęta wnioskiem strony decyzja ostateczna, wydana w oparciu o art. 7 ust. 6a ustawy z dnia 8 czerwca 2001 r., ma charakter decyzji związanej. Ponadto wskazywane przez wnioskodawcę zmiany prawne zaistniałe po dniu wydania decyzji z dnia 28 listopada 2008 r., nr [...], na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 grudnia 2014 r., sygn. akt K 46/13, nie mogą stanowić podstawy do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, gdyż taka przesłanka nie mieści się w art. 155 k.p.a. Z tych względów Kolegium uznało, że nie jest dopuszczalna zmiana omawianej decyzji wyłącznie dlatego, że przemawia za tym słuszny interes strony. Jednocześnie organ poinformował wnioskodawcę, iż celem wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji administracyjnych wydanych na podstawie aktu normatywnego, o którego niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą orzekł Trybunał Konstytucyjny, Kodeks postępowania administracyjnego przewiduje instytucję wznowienia postępowania (art. 145a K.p.a.).

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej powyższą decyzją M. K. zarzucił, że wydanie rozstrzygnięcia w dniu 31 maja 2017 r. było przedwczesne, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie nie rozstrzygnął jeszcze skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Opolu (sygn. akt II SA/Op 318/16) wydanego w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania w sprawie zalesienia gruntów rolnych. Zdaniem skarżącego, w niniejszym postępowaniu nie mamy do czynienia z decyzją związaną, tylko z decyzją uznaniową, uzależnioną od oceny spełnienia przez właściciela określonych warunków. Ponadto skarżący podniósł, że wykazał wystąpienie przesłanek z art. 155 K.p.a., czyli swój interes w domaganiu się zmiany decyzji ostatecznej, bo wykonał zalesienie zgodnie z planem zalesieniowym. Poza tym, na skutek wyroku TK z dnia 9 grudnia 2014 r. nie zmienił się stan prawny, gdyż sporny przepis nie został uchylony. Jedynie zostało "wyprostowane" błędne rozumienie tego przepisu.

W wyniku rozpatrzenia powyższego środka zaskarżenia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 7 września 2017 r. utrzymało w mocy decyzję własną z dnia 31 maja 2017 r. Ponownie rozpatrując sprawę, Kolegium podtrzymało stanowisko, wedle którego w niniejszej sprawie mamy do czynienia z decyzją ostateczną, na mocy której strona nabyła prawo, w rozumieniu art. 155 K.p.a. Podtrzymało również stanowisko o prawnej możliwości zastosowania wskazanego trybu nadzwyczajnego tylko do decyzji uznaniowych. Takiego charakteru nie posiada jednak decyzja Kolegium z dnia 28 listopada 2008 r., nr [...], z uwagi na stanowczą regulację art. 7 ust. 6a ustawy o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia, która nie pozostawia organowi luzu decyzyjnego. Z tej przyczyny, w przekonaniu Kolegium, nie jest możliwe rozpatrywanie na podstawie art. 155 K.p.a. wniosku M. K. o zmianę decyzji z dnia 28 listopada 2008 r. Regulacja ww. przepisu nie pozwala bowiem na korygowanie przedmiotowej decyzji elementami natury słusznościowej czy celowościowej, z powołaniem się na interes społeczny lub uzasadniony interes strony. W efekcie Kolegium za nieuprawnione uznało prowadzenie analizy stanu sprawy co do wystąpienia przesłanek określonych w omawianym przepisie, dotyczących interesu strony czy interesu społecznego. Dalej Kolegium odnotowało, że ustawa z dnia 8 czerwca 2001 r. o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia utraciła moc 15 stycznia 2004 r., na podstawie art. 15 w związku z art. 16 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. nr 229, poz. 2273, z późn. zm.; aktualnie Dz. U. z 2014 r. poz. 1613, z późn. zm.). Jednakże stosownie do art. 14 ust. 2 ww. ustawy z dnia 28 listopada 2003 r., do miesięcznego ekwiwalentu za wyłączenie gruntów z upraw rolnych i prowadzenie uprawy leśnej, przyznanego przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy na podstawie przepisów ustawy, o której mowa w art. 15, stosuje się zasady dotychczasowe. Ponadto Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 9 grudnia 2014 r., sygn. akt K 46/13 (Dz. U. poz. 1826 z dnia 18 grudnia 2014 r.) orzekł o niekonstytucyjności art. 7 ust. 6a ustawy z dnia 8 czerwca 2001 r. o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia w zakresie, w jakim nie przewiduje - od wejścia w życie ustawy z dnia 14 lutego 2003 r. o zmianie ustawy o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia oraz ustawy - Prawo ochrony środowiska - przejścia na nabywcę w drodze innej czynności prawnej niż sprzedaż gruntu obowiązków związanych z prowadzeniem uprawy leśnej oraz ekwiwalentu za wyłączenie gruntu z upraw rolnych i prowadzenie uprawy leśnej. Jednak TK w pkt 10 uzasadnienia stwierdził, że wyrok ten nie rodzi zwyczajnego skutku w postaci pozbawienia niekonstytucyjnej regulacji mocy i - w konsekwencji - eliminacji jej z porządku prawnego. Kolegium podało nadto, że na niniejszą sprawę nie ma wpływu rozstrzygnięcie w zakresie przywrócenia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia 28 listopada 2008 r. nr [...]. Są to bowiem odrębne postępowania nadzwyczajne, których prowadzenie - wobec m.in. odrębności przesłanek ich stosowania - w żaden sposób nie wpływa na siebie.

We wniesionej do tut. Sądu skardze M. K. domagał się zmiany decyzji Kolegium z dnia 7 września 2017 r. na jego korzyść bądź uchylenia tej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Stwierdził, że organ mylnie interpretuje art. 7 ust. 1 i ust. 6a oraz art. 4 ust. 1 ustawy o przeznaczeniu gruntów do zalesienia w kontekście możliwości zastosowania w sprawie art. 155 K.p.a. Ponadto skarżący powtórzył argument o przedwczesnym wydaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia i o uznaniowym charakterze spornego przepisu ww. ustawy. Wywodził, że przyznanie ekwiwalentu nie ma charakteru obowiązku organu realizacji przepisu prawa, tylko jest wynikiem "uznaniowej oceny" spełnienia przez właściciela określonych warunków tzw. udatności. Skarżący ponownie też podał, że wykazał istniejący po jego stronie interes przemawiający za żądaną zmianą decyzji, ponieważ wykonał zalesienie zgodnie z planem zalesieniowym, czyli spełnił warunki merytoryczne ubiegania się o płatność. Nie rozumie więc, dlaczego organ ciągle doszukuje się powodów, dla których nie może przyznać mu ekwiwalentu. Uważa skarżący, że nie może ponosić negatywnych konsekwencji spowodowanych błędnymi poglądami sądów administracyjnych, a na takie właśnie błędne rozumienie przepisu ustawy o przeznaczeniu gruntów do zalesienia wskazał TK w wyroku o sygn. akt K 46/13.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu kwestionowanego aktu.

Na rozprawie sądowej pełnomocnik skarżącego podtrzymał argumentację skargi, akcentując, że decyzja objęta postępowaniem nadzwyczajnym nie jest decyzją o charakterze związanym, gdyż zapewnia "luz" decyzyjny w kwestii oceny warunków zalesienia. Wniósł o zwrot kosztów postępowania. Natomiast obecny na rozprawie skarżący podtrzymał stanowisko wyrażone przez pełnomocnika.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego też powodu, w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 7 września 2017 r. oraz poprzedzającej ją decyzji tego organu z dnia 31 maja 2017 r. wykazała, że decyzje te zostały wydane z naruszeniem prawa, w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Stwierdzone naruszenie przepisów miało bowiem wpływ na wynik sprawy.

Przedstawienie przyczyn, jakie legły u podstaw takiej oceny Sądu, rozpocząć należy od przypomnienia, że postępowanie w niniejszej sprawie prowadzone było w nadzwyczajnym trybie postępowania administracyjnego, określonym w art. 155 K.p.a. Jak słusznie wskazało Kolegium, istotą tego postępowania jest sprawdzenie, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istnieją warunki do jego zastosowania, a także, czy występują szczególne przesłanki, które przemawiałyby za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej. Prawna możliwość zastosowania wskazanego trybu uwarunkowana jest zatem prowadzeniem postępowania w ramach tego samego stanu prawnego i faktycznego. Natomiast omawiane postępowanie nie może zmierzać do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem. Pomimo powyższych prawidłowych uwag o charakterze ogólnym, zdaniem Sądu, wadliwie jednak Kolegium uznało w obu kontrolowanych decyzjach, że w trybie art. 155 K.p.a. nie jest możliwe dokonanie zmiany ostatecznej decyzji własnej z dnia 28 listopada 2008 r., nr [...], odmawiającej przekazania M. K. obowiązków związanych z prowadzeniem uprawy leśnej oraz ekwiwalentu, ponieważ wskazany tryb nadzwyczajny zastrzeżony jest wyłącznie dla tzw. decyzji uznaniowych, jaką nie jest decyzja objęta żądaniem strony. Wobec takiego stwierdzenia, organ nie badał już sprawy pod kątem ewentualnego wystąpienia ustawowych przesłanek przemawiających za zmianą decyzji ostatecznej.

W ocenie Sądu, zakwestionowane wyżej stanowisko Kolegium jest błędne z dwóch zasadniczych powodów.

Po pierwsze, organ wadliwe uznał, że w niniejszej sprawie zastosowanie znajduje art. 155 K.p.a. Zgodnie z tą regulacją, decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio. Z przepisu tego wyraźnie wynika, że dotyczy on decyzji ostatecznych, mocą których strona nabyła prawo. Tymczasem M. K. nie nabył żadnych praw z negatywnego dla niego rozstrzygnięcia zawartego w decyzji z dnia 28 listopada 2008 r., nr [...], ponieważ odmówiono mu przekazania obowiązków związanych z prowadzeniem uprawy na działkach nr a i nr b - arkusz mapy [...], położonych w miejscowości [...] oraz ekwiwalentu, których podmiotem jest Z. B. Taką sytuację przewiduje natomiast art. 154 § 1 K.p.a., stanowiąc, że decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Postępowanie w niniejszej sprawie powinno zatem być prowadzone na podstawie tego przepisu, o ile oczywiście tryb ten zostałby wcześniej zaakceptowany przez M. K., który we wniosku z dnia 17 marca 2017 r. powołał się wyraźnie na art. 155 K.p.a. Dodać trzeba, że opisana wyżej wadliwość postępowania, oceniana samodzielnie, nie stanowiła podstawy do uchylenia kwestionowanych decyzji, ponieważ nadzwyczajny tryb postępowania przewidziany zarówno w art. 154 K.p.a., jak i w art. 155 K.p.a., służy wzruszeniu decyzji ostatecznych nie dotkniętych żadnymi wadami lub wzruszeniu decyzji ostatecznych dotkniętych wadami niekwalifikowanymi, zaś wskazane wzruszenie może nastąpić tylko z uwagi na słuszny interes strony lub interes społeczny, z tą wszakże różnicą, że tryb z art. 155 K.p.a. ma zastosowanie do decyzji ostatecznej, na mocy której strona nabyła prawo i gdy strona wyraża zgodę na jej zmianę lub uchylenie. Tak więc rozważania organu dotyczące decyzji wydanej w oparciu o art. 155 K.p.a. co do prawnej możliwości zastosowania tej regulacji, o ile byłyby prawidłowe, można byłoby odnieść również do decyzji wydanej w oparciu o art. 154 K.p.a., jednak w okolicznościach sprawy rozważania w tym zakresie są błędne, o czym jeszcze poniżej.

Po drugie, Sąd nie podzielił zaprezentowanego przez Kolegium poglądu o braku możliwości zmiany - na podstawie art. 155 K.p.a. (także na podstawie art. 154 K.p.a.) - decyzji związanych. Wprawdzie, wbrew stanowisku skarżącego, organ prawidłowo przyjął, że taki właśnie charakter ma decyzja z dnia 28 listopada 2008 r., nr [...], przy wydawaniu której był ściśle związany przepisami prawa, jednak - zdaniem Sądu - ze wskazanych przepisów żadną miarą nie wynika, by były one zastrzeżone tylko dla tzw. decyzji uznaniowych. Powtórzyć przyjdzie, że istota komentowanych trybów nadzwyczajnych sprowadza się do zbadania, czy słuszny interes strony lub interes społeczny przemawiają za zmianą lub uchyleniem decyzji ostatecznej, na mocy której strona nie nabyła bądź nabyła prawo. Podobne stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 lutego 2007 r. (sygn. akt II OSK 127/06, dostępny - tak jak wszystkie przywołane w nin. uzasadnieniu orzeczenia - na stronie internetowej: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl), słusznie podkreślając, że w art. 154 § 1 K.p.a. mogą być uchylane lub zmieniane wszelkie decyzje ostateczne (o ile zostaną spełnione pozostałe przesłanki ustawowe), niezależnie od tego, czy wydane zostały w sprawach wszczętych z urzędu, czy w sprawach wszczętych na wniosek strony; czy wydane zostały w sprawach załatwianych decyzją uznaniową, czy związaną; czy są prawidłowe pod względem prawnym, czy też dotknięte są wadami niekwalifikowanymi. Jednocześnie NSA trafnie akcentował, że art. 154 § 1 K.p.a. nie zawiera żadnych ograniczeń ani wyłączeń w tych kwestiach. Natomiast brak jest podstaw do wprowadzania do wykładni tego przepisu takich elementów, które z jego treści nie wynikają. Na uwagę zasługuje również pogląd zaprezentowany w wyroku z dnia 22 września 2016 r. o sygn. akt I OSK 3065/15, w którym NSA uznał, że dla zastosowania trybu określonego w art. 154 § 1 K.p.a. nie ma znaczenia, czy decyzja ma charakter związany czy uznaniowy, lecz istotne jest to, aby zastosowanie tego trybu nie doprowadziło do stanu niezgodnego z prawem (por. również wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2017 r., sygn. akt II OSK 1050/16). Także w piśmiennictwie kwestionowane jest stanowisko, zgodnie z którym tryb z art. 154 K.p.a. nie znajduje w ogóle zastosowania do decyzji związanych (por. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego - komentarz do art. 154 K.p.a., System Informacji Prawnej LEX). Przedstawione powyżej poglądy zostały wyrażone na tle art. 154 K.p.a, lecz można je wprost odnieść do art. 155 K.p.a. Akceptując w całości te poglądy, skład orzekający w niniejszej sprawie nie podzielił tym samym odmiennej linii orzeczniczej, na którą powołało się Kolegium.

Z powiedzianego dotąd wynika, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu dokonało błędnej wykładni prawa materialnego, a to art. 154 § 1 K.p.a. Wadliwie uznało, że tryb postępowania określony tym przepisem może mieć zastosowanie do decyzji, na mocy której - jak wyjaśniono wcześniej - strona nie nabyła prawa, a ponadto wadliwie stwierdziło, że przepis ten wyklucza możliwość zmiany lub uchylenia decyzji związanych. W konsekwencji powyższego nieprawidłowego stanowiska, nie doszło do zbadania, czy w sprawie zaktualizowały się przesłanki ujęte w art. 154 § 1 K.p.a., zatem w ponownie prowadzonym postępowaniu Kolegium nie tylko zastosuje się do stanowiska prawnego i wytycznych wyrażonych w niniejszym wyroku, ale także przeanalizuje sprawę, w tym okoliczności podnoszone przez skarżącego, w kontekście przesłanek ustawowych pozwalających na zmianę decyzji ostatecznej, jednak po wcześniejszym wyjaśnieniu kwestii właściwego trybu nadzwyczajnego objętego żądaniem strony. Natomiast, jeśli dojdzie do prowadzenia postępowania w oparciu o art. 154 § 1 K.p.a., przy ocenie zasadności i celowości zmiany ostatecznej decyzji odmownej z punktu widzenia przesłanek ustawowych znaczącą rolę może odebrać m.in. zmiana wykładni przepisów stanowiących podstawę wydania takiej decyzji.

Odrębnego odnotowania wymaga, że niezasadny okazał się zarzut M. K. o przedwczesnym wydaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. W tym zakresie Sąd podzielił zaprezentowane w decyzji stanowisko, wedle którego sprawa dotycząca przywrócenia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia 28 listopada 2008 r. nr [...], pozostaje bez wpływu na niniejszą sprawę, prowadzoną przecież w odrębnym od wznowienia postępowania trybie nadzwyczajnym. Nie można również nie dostrzec, że wskazana w skardze sprawa tocząca się przed NSA dotyczy tzw. kwestii wpadkowej, związanej z przywróceniem terminu do wniesienia podania.

W tym stanie rzeczy, z uwagi na stwierdzone przez Sąd nieprawidłowości, obie wydane w niniejszej sprawie decyzje należało uchylić, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 P.p.s.a., o czym orzeczono w punkcie pierwszym wyroku. Rozstrzygnięcie dotyczące kosztów postępowania, zawarte w punkcie 2 wyroku, uzasadnia przepis art. 200 P.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. Na wysokość tych kosztów składa się uiszczony wpis od skargi w kwocie 200 zł, ustalony stosownie do § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193, z późn. zm.), wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 zł wynikające z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804, z późn. zm.), a także opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.