Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2578/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 73  ust. 1
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska WSA Anita Wielopolska-Fonfara (spr.) Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2015 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nabycia mienia przez gminę z dniem 1 stycznia 1999 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z dnia [...] znak : [...] wydanej na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), po rozpatrzeniu odwołania Wójta Gminy [...] od decyzji Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] znak: [...] stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę [...] nieruchomości zajętej pod część ulicy [...] w [...], położonej w gminie [...], obręb [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, objętej księgą wieczystą nr [...] utrzymał w mocy ww. decyzję Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...].

Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne.

Wojewoda [...] działając na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r., Nr 133, poz. 872 ze zm.), decyzją Nr [...] z dnia [...] znak: [...] stwierdził nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości położonej w [...] obręb [...], zajętej pod drogę publiczną - część ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...].

Decyzją z dnia [...] znak: [...] Minister Infrastruktury, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez Wójta Gminy [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, wskazując na konieczność wyjaśnienia przedmiotu sprawy oraz przesłanek zajętości i władztwa publicznoprawnego nad przedmiotową nieruchomością.

Wojewoda [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] znak: [...] stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę [...] przedmiotowej nieruchomości zajętej pod część ulicy [...] w [...]. Od powyższej decyzji odwołanie do Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej złożyła w dniu 27 października 2011 roku Gmina [...], kwestionując zajętość pod drogę publiczną oraz wskazując na brak ustalenia podmiotu, któremu przysługiwał tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r.

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] znak: [...] utrzymał w mocy ww. decyzję Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] znak: [...].

Na powyższą decyzję, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła Gmina [...], B. G., spadkobierczyni W. i Z. małżonków J., ówczesnych właścicieli spornej działki, wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji z uwagi na wydanie jej po śmierci uczestniczki postępowania A. G.

Minister po uzyskaniu prawomocnego odpisu postanowienia Sądu o stwierdzeniu nabycia spadku po A. G., ostateczną decyzją z dnia [...] znak: [...] stwierdził nieważność własnej decyzji z dnia [...] znak: [...]. Na skutek powyższego i cofnięciu skargi przez Skarżącą Gminę [...], tut. Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 8 października 2013 roku umorzył postępowanie zainicjowane wniesioną skargą.

Po rozpatrzeniu odwołania Gminy [...] od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] i zbadaniu akt sprawy, Minister Infrastruktury i Rozwoju w dniu [...] wydał zaskarżoną decyzję.

Minister stwierdził, że zgodnie z art. 73 ust. 1 ww. ustawy z dnia 13 października 1998 r. nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.

Nabycie własności nieruchomości z mocy prawa na podstawie ww. art. 73 ust. 1 ustawy następowało z mocy prawa, jeżeli w dniu 31 grudnia 1998 r. spełnione zostały łącznie następujące przesłanki:

- nieruchomość nie była własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego,

- nieruchomość była zajęta pod drogę publiczną,

- nieruchomość pozostawała we władaniu Skarbu Państwa, bądź jednostek samorządu terytorialnego.

Przepis art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. ma charakter wywłaszczeniowy i dotyczy sytuacji, gdy w dniu 31 grudnia 1998 r. prawo własności było uregulowane na rzecz innych podmiotów prawnych niż Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, przy istnieniu publicznego władztwa nad nieruchomością. Stosując ten przepis organ bada wyłącznie spełnienie przesłanek w nim wymienionych na dzień 31 grudnia 1998 r.

Z przeprowadzonego postępowania dowodowego, zdaniem organu wynikało, że W. J. i Z. J. nabyli na podstawie sporządzonej w formie aktu notarialnego umowy sprzedaży z dnia [...] Rep Nr [...] nieruchomość położoną w miejscowości [...] przy ul. [...], oznaczoną jako działka nr [...] o pow. [...] m 2 objętą księgą wieczystą Nr [...]. Z wykazu powierzchni będącego integralną częścią mapy sytuacyjnej nieruchomości KW. Nr [...] wpisanej do ewidencji w składnicy geodezyjnej w dniu [...] pod nr [...] oraz mapy sytuacyjnej przyjętej do Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego w dniu [...] pod nr [...] wynika, iż działka nr [...] została podzielona na działki nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m 2 z pominięciem terenu ulicznego oznaczonego jako działka nr [...] o pow. [...] m2, która znajduje się w pasie ulicy [...].

Na podstawie sporządzonej w formie aktu notarialnego umowy darowizny z dnia [...] Rep. A nr [...] Pan K. J. uzyskał prawo własności działki nr [...] o pow. [...] m2.

Dla działki nr [...] o pow. [...] m2 założona została nowa księga wieczysta nr [...] (obecnie nr [...]), natomiast działka nr [...] o pow. [...] m2 pozostała w dotychczasowej księdze wieczystej nr [...] (dawna nr [...]).

Z treści księgi wieczystej nr [...] wynika, że Sąd Rejonowy w [...] Wydział VI Ksiąg Wieczystych postanowieniem z dnia [...] Dz. Kw [...] Rep. [...], w dziale I-O ww. księgi wieczystej sprostował wpis "[...]" na "[...] m 2", w wyniku czego część nieruchomości zajętej pod ul. [...], odpowiadająca działce nr [...], została objęta powyższą księgą.

Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] sygn. akt I Ns [...] spadek po Z.J., zmarłej w dniu [...] nabyli W. J, B. G, K. J., A. G. Natomiast spadek po W. J. zmarłym w dniu [...] na mocy ww. postanowienia nabyli B.G., K. J. oraz A.G.

Stąd też, mając na uwadze powyższe, w ocenie organu działka nr [...] o pow. [...] ha w dniu [...] stanowiła współwłasność W.J. oraz spadkobierców po Z. J., tj.: B. G., K. J. i A. G., co jednoznacznie oznacza, iż w rzeczonej dacie przedmiotowy grunt nie stanowił własności Skarbu Państwa ani jednostki samorządu terytorialnego.

Na mocy Uchwały nr [...] Rady Narodowej Miasta [...] z dnia [...] w sprawie zaliczenia dróg publicznych na terenie [...] i województwa [...] do kategorii dróg lokalnych miejskich oraz dróg gminnych (Dziennik Urzędowy Województwa [...] z 1988 r., Nr 17 poz. 186) ulica [...] została zaliczona do kategorii dróg lokalnych miejskich. Na podstawie art. 103 ust. 2 ww. ustawy z dnia 13 października 1998 r. ww. ciąg komunikacyjny stał się z dniem 1 stycznia 1999 r. drogą gminną.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] znak : [...] wywiodła Gmina [...], której zarzuciła:

1) naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.,

2) naruszenie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.)

3) naruszenie art. art. 8, 9, 10, 12 Kodeksu Postępowania Administracyjnego przez orzekający w sprawie Organ przez przyjęcie, że postępowanie przeprowadzone przez Wojewodę [...] w przedmiocie nabycia /. mocy prawa własności nieruchomości działki nr [...] przez Gminę [...] zostało przeprowadzone prawidłowo i przez stwierdzenie spełnienia przesłanek art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] w całości jako naruszających prawo i o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi Gmina [...] podniosła, że w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 73 zasadniczą kwestią jest ustalenie stanu prawnego nieruchomości na dzień 31.12.1998 r., a szczególnie określenie podmiotów prawnych, które zostały wywłaszczone. Minister powtarzając argumentacje Wojewody nie wskazał jednoznacznie kto i na jakiej podstawie był właścicielem działki na dzień 31.12.1998 r., a zatem nie udowodnił, iż działka nr [...] w powyższej dacie stanowiła współwłasność osób fizycznych. Przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Ministra argumenty, dotyczące władztwa gminy nad działką zajętą pod drogę nie są trafne, albowiem wszelkiego typu urządzenia: np. służące zapewnieniu mieszkańcom dostępu do różnego rodzaju źródeł energii łub różnego rodzaju urządzeń przesyłowych nie świadczą o władztwie gminy działką gruntową pod urządzoną drogą jak również nie świadczy o władztwie działki zajętej pod drogą odśnieżanie drogi.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko dotychczas prezentowane w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - powoływana dalej jako "ppsa".

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa.

Przedmiotem badania w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] znak : [...] utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] znak: [...], stwierdzającej nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 roku prawa własności gruntu zajętego pod część ul. [...] w [...], Gm. [...] wykazanego jako działka nr [...] o powierzchni [...] m2 z obrębu [...] na "Mapie nieruchomości opisanej w KW [...] część d. dz. hip. Nr [...] stanowiącej dz. ew. nr [...] zajętej pod drogę gminną ul. [...] według stanu z dnia 31.12.1998 r." przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [...] w dniu [...] pod nr ewidencyjnym [...].

Jedną z przesłanek zastosowania art. 73 ust.1 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną jest zajętość danej nieruchomości pod drogę publiczną. Wskazać przy tym należy, iż przestrzenny zasięg działania art. 73 ust. 1 ww. ustawy w odniesieniu do zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną determinowany jest możliwością zakwalifikowania danego stanu faktycznego z dnia 31 grudnia 1998 r. do definicji pasa drogowego [art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. 2013, poz. 260 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 1998 r.], jako urządzenia technicznego, stanowiącego zorganizowaną całość funkcjonalną, podporządkowaną utrzymaniu i eksploatacji ciągów ruchu pojazdów i pieszych. O przestrzennych granicach zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną rozstrzyga zatem stan jej urządzenia w dniu 31 grudnia 1998 r., bądź sposób korzystania z niej. W przypadku dróg publicznych od dawna istniejących, granice zajęcia pod drogę odpowiadają granicom jej urządzenia w ramach normatywnie zdefiniowanego pasa drogowego a więc jezdnie wraz z poboczami, zatokami, ciągami dla pieszych, rowami odwadniającymi i pasem izolacyjnym. W aktach niniejszej sprawy znajduje się mapa sytuacyjna nieruchomości, sporządzona przez uprawnionego geodetę. Powyższy dokument został przyjęty do Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego w dniu [...] pod nr [...] przedstawia stan na dzień 31 grudnia 1998 r.

W ocenie Sądu powyższa mapa jednoznacznie wskazuje "na zajętość działki nr [...] o pow. [...] m 2 pod drogę według stanu na dzień 31 grudnia 1998 r.

W odniesieniu do zarzutów skargi wskazać należy, iż brak ujawnienia ww. dokumentu w ewidencji gruntów i budynków nie pozbawia go mocy urzędowej, a tym samym, możliwości potwierdzenia stanu zajęcia gruntu pod drogę na dzień 31 grudnia 1998 r. Powyższa mapa, sporządzona przez uprawnionego geodetę i przyjęta do zasobu geodezyjnego i kartograficznego stanowi dowód tego, co zostało w niej potwierdzone, a wiec dowód zajęcia przedmiotowego gruntu pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998 r.

Kolejną z przesłanek zastosowania art. 73 ustawy jest przesłanka władztwa publicznoprawnego. Władanie nieruchomością to dokonywanie określonego rodzaju czynności faktycznych z zakresu prawa publicznego, względem nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego, poprzez swoje jednostki organizacyjne (stationes fisci).

Zgodnie z orzecznictwem sądowo-administracyjnym dla jej udowodnienia należy wykazać wykonywanie prac związanych m. in. z utrzymaniem drogi, jej konserwacją, modernizacją, odśnieżaniem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2008 r., sygn. akt I OSK 1471/2007, opubl.: LexPolonica 1972653 oraz wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1955/2012, I SA/Wa 1960/2012, I SA/Wa 1961/2012, 1 SA/Wa 812/2012, I SA/Wa 894/2012, I SA/Wa 953/2012,1 SA/Wa 2308/2011,1 SA/Wa 381/2012, I SA/Wa 2473/2011, I SA/Wa 1740/2011, I SA/Wa 1454/2011,1 SA/Wa 105/2011, publ. CBOSA).

Wskazać należy przy tym, iż do spełnienia omawianej przesłanki nie jest konieczne udowodnienie przez podmiot publicznoprawny posiadania nieruchomości (w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego), a jedynie wykazanie faktycznego nią władania, nawet wbrew woli jej właściciela.

W aktach niniejszej sprawy znajduje się kopia decyzji Urzędu Gminy [...] Nr [...] z dnia [...] znak: [...] zatwierdzającej projekt budowlany przewodów wodociągowych [...], między innymi na ulicy [...] oraz zezwalającej Zarządowi Gminy [...] na budowę ww. przewodów. Realizację ww. inwestycji potwierdza treść protokołu uproszczonego z dnia [...] dotyczącego przekazania sieci ulicznej do eksploatacji pn. budowa sieci wodociągowej wraz z uzbrojeniem w ul. [...] i [...] w [...]. Na fakt władania przedmiotowym gruntem przez podmiot publicznoprawny w dniu 31 grudnia 1998 r. wskazuje również pismo Starostwa Powiatowego w [...] z dnia [...], w którym wskazano, iż podczas aktualizacji ewidencji gruntów w operacie [...] jako władający częścią działki nr [...] został ujawniony Urząd Gminy [...] oraz sam zarządca, który w piśmie z dnia 15 marca 2004 r., znak: G.7419,VD"-30/2003 wskazał, iż ul. [...] została zelektryfikowana i oświetlona w latach 70-tych, w roku 1982 wybudowano gazociąg, w 1997 r. sieć wodociągową, a przed rokiem 1999 została ułożona nakładka bitumiczna..

W ocenie Sądu, z powyższych dokumentów jednoznacznie wynika, iż przedmiotowa działka nr [...] pozostawała w ww. dacie we władaniu publicznoprawnym.

A zatem, w okolicznościach łącznego spełnienia wszystkich przesłanek wynikających z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm) Minister Infrastruktury i Rozwoju prawidłowo orzekł, utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] znak [...].

Odnosząc się natomiast do zarzutów Skarżącej naruszenia art. 8, art.9, 10 k.p.a. i art. 12 k.p.a. należy wskazać, że Minister przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie naruszył procedury administracyjnej, w tym wyżej powołanych. Nadto materiał dowodowy w sprawie wskazuje, że wydana przez Wojewodę [...] decyzja oparta jest o materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu administracyjnym został wnikliwie przez organ analizowany. Materiał sprawy powinien odpowiadać na wątpliwości strony i nawet jeśli nie zgadza się ona z rozstrzygnięciem, to zgromadzone dowody w sprawie muszą, w razie kontroli instancyjnej lub sądowo-administracyjnej, dawać przekonanie kontrolującemu o słuszności zaskarżonego aktu.

Zdaniem Sądu materiał zgromadzony w sprawie daje jednoznaczną odpowiedź co do istotnych elementów niezbędnych dla sformułowania oceny prawnej rozpatrywanej sprawy a nadto, zapewnia możliwość oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Natomiast okoliczność, że Skarżąca nie podziela oceny prawnej dokonanej przez organ sama w sobie nie stanowi naruszenia dyspozycji powołanych przepisów.

Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.