Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Wr 2881/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2004-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 620  Ochrona zdrowia, w tym sprawy dotyczące chorób zawodowych, zakładów opieki zdrowotnej, uzdrowisk, zawodu lekarza, pielęg
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędziowie: sędzia WSA Daria Sachanbińska asesor sądowy Grażyna Jeżewska - spraw. Protokolant: sekr. sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi A Sp. z o. o. w D. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Miejskiego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...], nr [...], 2) orzeka, że zaskarżona decyzja w całości nie podlega wykonaniu, 3) zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w O. na rzecz A Sp. z o.o. w D. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu.


UZASADNIENIE

Miejski Inspektor Sanitarny w O., na podstawie § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 65, poz. 294 z pózn. zm.), decyzją z dnia [...], Nr [...] stwierdził u Ł. P. chorobę zawodową, wymienioną w pozycji 10, wyprysk uczuleniowy zawodowy skórny, kierując się wynikami dochodzenia epidemiologicznego oraz orzeczeniem lekarskim upoważnionej do orzekania o chorobach zawodowych jednostki - Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w O. z siedzibą w K.

Od tej decyzji odwołała się do [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego A Spółka z o.o. z udziałem zagranicznym w D. W odwołaniu podniosła, że wskazany w decyzji czynnik sprawczy schorzenia - merkaptobenzotiazol nie jest stosowany ani używany jako surowiec przez wytwórcę materiałów do produkcji wiązek.

[...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny, na podstawie art. 138 § l pkt. l Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071) oraz w związku z § 10 ust. l i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 z pózn. zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wskazał, iż Ł. P. w okresie od maja 1966 r. do sierpnia 1994 r. była dziewiarką, pracownikiem magazynu, rozdzielcą w B S.A. Od sierpnia 1994 r. do maja 2001 r. pracowała na stanowisku montera wiązek w A Spółka z o.o. z udziałem zagranicznym w D., gdzie wykonywała czynność nakładania kształtek i uszczelek na zaizolowane przewody elektryczne.

Miejski Inspektor Sanitarny w O. ustalił, że kształtki i uszczelki wykonane były z poliuretanu oraz z polimerów krzemowych. W związku z podejrzeniem zawodowego tła zmian skórnych Ł. P. poddana została badaniu konsultacyjnemu w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w O. z siedzibą w K., gdzie dnia 22 lutego 2001r., rozpoznano wyprysk uczuleniowy zawodowy skórny. Poradnia orzekła, że wynik testów z alergenami środowiska pracy (tiuram, merkaptobenzotiazol- zwany dalej MBT) , dodatni wynik testów eliminacji i reekspozycji zawodowej, umiejscowienie i charakter kliniczny schorzenia uzasadniają rozpoznanie choroby zawodowej. W opinii uzupełniającej, po przedstawieniu przez Miejskiego Inspektora Sanitarnego w O. wyników dochodzenia epidemiologicznego, dnia 31 maja 2001 r. Poradnia podkreśliła, że merkaptobenzotiazol może występować w poliuretanach stosowanych w Spółce A, a ponadto daje odczyny krzyżowe z innymi związkami o zbliżonej budowie chemicznej.

W związku z odwołaniem w dniu 6 sierpnia 2001r. przeprowadzono postępowanie wyjaśniające, podczas którego zobowiązano zakład do przedstawienia "Kart Bezpieczeństwa" wszystkich stosowanych komponentów produkowanych wiązek. Karty te przedstawione zostały w dniu 26 września 2001 r. Po dodatkowych wyjaśnieniach ustalono, iż materiałem budulcowym uszczelek jest wulkanizat na bazie dwuskładnikowego kauczuku silikonowego (LSR), a kształtek elastomer na bazie VMQ.

Na podstawie zgromadzonej w sprawie dokumentacji, organ odwoławczy uznał, iż istnieją podstawy do uznania związku pomiędzy schorzeniem Ł. P. a warunkami pracy w odwołującym się zakładzie, ponieważ zgodnie z fachową literaturą - Włodzimierza Szlezyngiera "Tworzywa Sztuczne. Chemia. Technologia wytwarzania. Właściwości. Przetwórstwo. Zastosowanie." Rzeszów 1996r. - kauczuki silikonowe MVQ otrzymuje się w procesie polimeryzacji monomerów w obecności katalizatorów, środków pomocniczych (napełniaczy, pigmentów, stabilizatorów, dodatków poprawiających właściwości kauczuków silikonowych). Wulkanizację kauczuków silikonowych prowadzi się w obecności inicjatorów wolno-rodnikowych w obecności przyspieszaczy. Przedstawione przez zakład karty nie precyzują, jakie substancje pomocnicze używane są przy produkcji stosowanych w zakładzie kauczuków silikonowych, nie można zatem wykluczyć obecności związków o budowie chemicznej podobnej do merkaptobenzotiazolu czy tiuramu, dające w wyniku testów alergicznych odczyny krzyżowe, na co wskazała Poradnia Chorób Zawodowych w K. w swoim orzeczeniu z dnia 31 maja 2001 r.

Przedstawiony przez zakład "Arkusz danych Wspólnoty Europejskiej z zakresu bezpieczeństwa wg 91/155/EWG" z dnia 13 lipca 1998 r. dotyczący elastomeru na bazie MVQ, z którego wykonane są kształtki PPS 10520 i PPS 50935, zawiera informację, iż substancja ta może powodować podrażnienia i/lub reakcje alergiczne, zatem Ł. P. na swoim stanowisku pracy miała bezpośredni kontakt z substancją mogącą spowodować schorzenie o charakterze alergicznym.

Dodatni wynik testu eliminacji i reekspozycji, tj. ustępowanie zmian w okresie wolnym od pracy, pojawianie się ich po podjęciu zatrudnienia, wskazuje, że czynnikiem sprawczym schorzenia Ł. P. jest substancja znajdująca się w środowisku pracy.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca podnosi, że zaskarżane rozstrzygnięcia wydane zostały z naruszeniem zarówno prawa materialnego, jak i przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności poprzez naruszenie: §1 ust l rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 z późn. zm. - zwanego dalej rozporządzeniem) poprzez niewykazanie związku przyczynowego między rozpoznaną u Ł. P. chorobą zawodową a pracą wykonywaną przez nią u skarżącej; § l ust 2 rozporządzenia poprzez pominięcie przy orzekaniu stopnia i czasu narażenia zawodowego oraz sposobu wykonywania pracy przez Ł. P.; § 7 ust. 4 rozporządzenia poprzez pominięcie i nieuwzględnienie w postępowaniu dowodowym dokumentacji dotyczącej poprzedniego zatrudnienia Ł. P. oraz naruszenie art. 77 ust. l Kodeksu postępowania administracyjnego, polegające na niedostatecznym wyjaśnieniu stanu faktycznego, w oparciu, o który podjęte zostało zaskarżone rozstrzygnięcie, w szczególności nie wyjaśnienie, czy u skarżącej występowały warunki, które mogły narazić Ł. P. na powstanie stwierdzonej u niej choroby zawodowej; art. 75 § l K.p.a. polegającego na nieuwzględnieniu i braku dokonania oceny całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie; art. 80 K.p.a. poprzez dowolną ocenę zebranego w trakcie postępowania materiału dowodowego, wnosząc o uchylenie w całości decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego oraz o uchylenie w całości poprzedzającej ją decyzji Miejskiego Inspektora Sanitarnego w O.

W uzasadnieniu wywodzi, że skarżąca została zobowiązana przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego do przedłożenia "Kart Bezpieczeństwa" wszystkich stosowanych komponentów produkowanych w tym zakładzie wiązek, które mogłyby stanowić przyczynę powstania choroby zawodowej u Ł. P. Przedstawione przez skarżącą "Karty Bezpieczeństwa" nie precyzowały, jakie substancje pomocnicze używane są przy produkcji stosowanych w zakładzie kauczuków silikonowych.

Przedstawiony przez skarżącą "Arkusz danych Wspólnoty Europejskiej z zakresu bezpieczeństwa wg 91/1/155/EWG" zawiera informację, iż substancja, z której są wykonane kształtki wykorzystywane w produkcji, może powodować podrażnienia i/lub reakcje alergiczne.

Z przedstawioną argumentacją skarżąca nie godzi się, ponieważ narusza ona zarówno przepisy prawa materialnego, jak i podstawowe zasady postępowania. Z dowodów zgromadzonych w postępowaniu przed organami administracyjnymi nie wynika w sposób nie budzący wątpliwości, iż Ł. P. pracowała w warunkach narażających ją na powstanie choroby zawodowej. Nie zostało bowiem w żaden sposób udowodnione, że substancje pomocnicze, używane przy produkcji stosowanych w Spółce A Sp. z o.o. kauczuków silikonowych, zawierają związki powodujące lub chociażby mogące powodować schorzenie, jakie stwierdzono u Ł. P.

Wbrew zasadzie wyrażonej w art. 77 ust. l K.p.a. organ nie zbadał dostatecznie i wszechstronnie stanu faktycznego, na którym oparł swe orzeczenie, uznając jedynie, iż na podstawie przedstawionych dowodów (Karty bezpieczeństwa) nie można wykluczyć obecności takich związków. Zarówno organ I instancji, jak i organ II instancji nie przeprowadził natomiast dowodu na stwierdzenie obecności alergenów w substancjach pomocniczych, z którymi miała kontakt Ł. P., wykonując swe obowiązki pracownicze. Wnioski nie są poparte dowodami, lecz opierają się jedynie na przypuszczeniach, co nie może być podstawą twierdzenia o istnieniu związku przyczynowego między zachorowaniem na chorobę zawodową wymienioną w wykazie chorób zawodowych rozporządzenia, a istniejącymi w zakładzie pracy u skarżącej warunkami narażającymi na powstanie tej choroby. Zgodnie z brzmieniem § l ust. l rozporządzenia za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. " Sam fakt zapadnięcia na chorobę "wymienioną w załączonym wykazie do rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (...) nie jest wystarczającą przesłanką do uznania jej za chorobę zawodową, jeżeli nie pozostaje ona w związku przyczynowym z warunkami występującymi w środowisku pracy bądź gdy takiego związku nie można wywieść w wysokim stopniu prawdopodobieństwa ". - wyrok NSA z 5 sierpnia 1998 r., I SA 471/98. Istnienie warunków narażających pracownika na powstanie choroby zawodowej w środowisku pracy jest zatem punktem wyjścia oraz warunkiem sine qua non, od którego spełnienia uzależnione jest stwierdzenie choroby zawodowej u pracownika. W ocenie skarżącej, w rozpatrywanym stanie faktycznym nie udowodniono, iż takie warunki wystąpiły u niej. Mimo, iż organy administracyjne w obecnym stanie wiedzy i techniki miały możliwość przeprowadzenia dodatkowych lub uzupełniających ekspertyz obecność alergenów w środowisku pracy Ł. P., a poprzestały na przypuszczeniach, co jest niedopuszczalne i sprzeczne z zasadą wyrażoną w art. 77 ust. l K.p.a. oraz art. 80 K.p.a.. Organy naruszyły także art. 107 § 3 K.p.a.

Organy administracyjne nie przeprowadziły również postępowania dowodowego w celu wykluczenia istnienia czynnika sprawczego schorzenia w środowisku pracy, w którym Ł. P. pracowała przez okres 28 lat w B S.A., a zgodnie z § 7 ust. 4 rozporządzenia przy wydaniu decyzji organ orzekający powinien orzekać m.in. na podstawie dokumentacji dotyczącej przebiegu zatrudnienia.

Wyjaśnienie powyższych okoliczności ma zasadnicze znaczenie w rozpatrywanej sprawie. Nie można bowiem oprzeć decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej jedynie na domniemaniach i przypuszczeniach. To na organach administracyjnych ciąży ustawowy obowiązek wszechstronnego i pełnego zebrania materiału dowodowego, a także jego obiektywnej oceny.

Organy orzekające nie ustaliły również, jak tego wymaga dyspozycja § 1 ust. 2 rozporządzenia, stopnia i czasu narażenia zawodowego, sposobu wykonywania pracy przez Ł. P., oraz nie przeprowadziły dowodu na okoliczność, iż miała bezpośredni kontakt z czynnikami powodującymi choroby uczuleniowe, mimo, że "dochodzenie to jest niezbędne do ustalenia, czy w środowisku pracy występują czynniki szkodliwe dla zdrowia, które mogły chorobę spowodować. Oceniając zaś działanie szkodliwego czynnika mogącego wywołać chorobę uwzględnić należy rodzaj i stopień, czas narażenia zawodowego, sposób wykonywania pracy, bezpośredni kontakt z chorymi zakaźnie lub z materiałem pochodzącym od tych chorych oraz z czynnikami powodującymi choroby inwazyjne, uczuleniowe i nowotworowe. Zebrana dokumentacja stanowi podstawę orzeczenia o chorobie zawodowej".

W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazując, że w tej sytuacji, gdy zmiany chorobowe pojawiały się w trakcie zatrudnienia w A Sp. z o.o. szukanie czynnika sprawczego choroby w poprzednim miejscu zatrudnienia nie miało uzasadnienia. Badania specjalistyczne przeprowadzone w Poradni Chorób Zawodowych w K. wykazały, na które grupy związków uczulona jest skarżąca (merkaptobenzotiazol, tiuram - substancje używane jako przyspieszacze w procesie wulkanizacji gumy).

Zakład nie przedstawił szczegółowych informacji na temat substancji stosowanych do produkcji wiązek, nie udowodnił zatem, że czynniki uczulające nie występują w środowisku pracy, podczas gdy dane zawarte w literaturze z zakresu chemii i technologii wytwarzania tworzyw sztucznych powołane w decyzji, potwierdzają zastosowanie przy produkcji kauczuków syntetycznych podobnych substancji jakie stosowane są do produkcji gumy. Dowodem potwierdzającym fakt, iż Ł. P. pracowała w kontakcie z czynnikiem mogącym powodować reakcje alergiczne, jest informacja zawarta w "Arkuszu danych wspólnoty Europejskiej z zakresu bezpieczeństwa", że elastomer, z którym Ł. P. miała stały kontakt, wykonując czynności zawodowe, może powodować wystąpienie podrażnień lub reakcji alergicznych. Zostało także przeprowadzone postępowanie wyjaśniające ustalające charakter i czas wykonywania czynności zawodowych Ł. P. w zakładzie, na co dowodem jest protokół z dnia 6 sierpnia 2001 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

najpierw odnotować trzeba, że skoro skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r., to w oparciu o art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270), sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że decyzja ta nie odpowiada wymogom prawa.

Z przepisu §1ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, póz. 294 ze zm. – zwanego dalej rozporządzeniem), obowiązującego w czasie wydania zaskarżonej decyzji wynika, że stwierdzenie choroby zawodowej powinno nastąpić, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki:

- wystąpienie w środowisku pracy czynników szkodliwych,

- rozpoznanie u pracownika choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych,

- zaistnienie związku przyczynowego między czynnikami szkodliwymi, a rozpoznaną u pracownika chorobą.

Ustalenie tych okoliczności powinno być dokonane przez właściwe organy inspekcji sanitarnej w trakcie postępowania regulowanego przepisami proceduralnymi zawartymi w rozporządzeniu i w Kodeksie postępowania administracyjnego – zwanego dalej K.p.a. W postępowaniu z wniosku Ł. P. nie zachowano wymogów procedury, a uchybienia przepisom postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Po pierwsze, z brzmienia przepisów § 5, § 6, § 7 i § 8 rozporządzenia wynika, że jednostka organizacyjna właściwa do rozpoznawania chorób zawodowych, przed wydaniem orzeczenia lekarskiego, ma obowiązek zapoznania się z wynikami dochodzenia epidemiologicznego. W niniejszej sprawie okazało się, że Poradnia Chorób Zawodowych nie dysponowała ustaleniami z dochodzenia epidemiologicznego, dotyczącymi wieloletniego narażenia wnioskodawczyni na substancje toksyczne. Orzeczenie lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w O. z siedzibą w K. z dnia 22 lutego 2001 r. wydane zostało z pominięciem wyników dochodzenia epidemiologicznych, bowiem dochodzenie to zostało przeprowadzone w dniu 3 kwietnia 2001 r. Postępowanie, zaś w sprawie chorób zawodowych opiera się na orzeczeniu jednostki organizacyjnej wymienionej w ust. 1-3 § 7 rozporządzenia, która na podstawie: informacji o zagrożeniach zawodowych, wyników dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy, dokumentacji dotyczącej przebiegu zatrudnienia oraz wyników przeprowadzonych badań klinicznych i dokumentacji lekarskiej. W aktach sprawy, wprawdzie znajduje się wynik dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy, który powinien zapewnić właściwe rozpoznanie choroby zawodowej u wnioskodawczyni przez powołane do tego jednostki służby zdrowia choroby zawodowej, ale jak już wskazano, został on sporządzony po wydaniu orzeczenia lekarskiego.

Takim postępowaniem organ inspekcji naruszył art. 77 K.p.a. Miejska Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w O. wprawdzie po przeprowadzeniu wywiadu epidemiologicznego zwróciła się do Poradni Chorób Zawodowych w K. o przeprowadzenie ponownej konsultacji lekarskiej, czy podane przez nią czynniki środowiska pracy pozostają w bezpośrednim związku z występującymi zmianami dermatologicznym u wnioskodawczyni, lecz uzupełniająca opinia z dnia 31 maja 2001 r. wyeksponowała, że wiele elementów składowych gumy może występować w tworzywach sztucznych, np. MBT w poliuretanach wymienionych w informacji Spółki, który daje odczyny krzyżowe z innymi związkami o zbliżonej budowie. Jednocześnie w tej opinii wskazano, iż na orzeczenie składa się wiele elementów, m. in. test eliminacji i reekspozycji, który w ocenie Poradni, zprzeważającym prawdopodobieństwem wykazał schorzenie zawodowe, nawet gdy nie rozwiano wszystkich wątpliwości, rozpoznając u pracownika chorobę zawodową, Poradnia wyeksponowała w uzasadnieniu orzeczenia właśnie narażenie na substancję MBT zawartą w poliuretanach. Organ I instancji w oparciu o tą opinię w dniu 12 czerwca 2001 wydał decyzję stwierdzającą chorobę zawodową w postaci wyprysku uczuleniowego zawodowego skóry, wskazując jako czynnik szkodliwy MBT, bez ustalenia, czy występuje on w tworzywach sztucznych stosowanych w procesie produkcji, w Spółce.

W ocenie Sądu nie można zaakceptować bezkrytycznie stanowiska Poradni, skoro nawet po zapoznaniu się z dodatkowymi, niekwestionowanymi danymi o narażeniu skarżącej na inne substancje, Poradnia uznała, że nie ma podstaw do uwzględnienia nowych okoliczności w orzeczeniu lekarskim z dnia 22 lutego 2001 r. Oczywiste jest zaś, iż z powodu rozpoznania choroby zawodowej u skarżącej, należało wykazać narażenie na substancje drażniące występujące w Spółce. Organ odwoławczy przeprowadził postępowanie wyjaśniające w tym zakresie, ale jak wynika z akt sprawy, oparł się na literaturze fachowej i na dowodach strony , które jak podniósł w uzasadnieniu decyzji "nie precyzują , jakie substancje pomocnicze używane są przy produkcji stosowanych w zakładzie kauczuków silikonowych, nie można zatem wykluczyć obecności związków o budowie chemicznej podobnej do MTB czy tiuramu, dające w wyników testów alergicznych odczyny krzyżowe (...)". Następnie powołuje się przedstawiony przez zakład Arkusz danych Wspólnoty Europejskiej z zakresu bezpieczeństwa wg 91/155/EWG" z dnia 13 lipca 1998 r. dotyczący elastomeru na bazie MVQ, z którego wykonane są kształtki PPS 10520 i PS 50935, zawierający informację, iż substancja ta może powodować podrażnienia i/lub reakcje alergiczne, zatem w jego ocenie, Ł. P. na swoim stanowisku pracy miała bezpośredni kontakt z substancją mogącą spowodować schorzenie o charakterze alergicznym, co wskazuje na zawodowe tło schorzenia.

W ocenie Sądu w świetle przedstawionego stanu faktycznego i prawnego, tak przeprowadzone postępowanie i jego konkluzje nie mogą się ostać.

Rozpoznanie zawodowego wyprysku uczuleniowego opiera się na stwierdzeniu klinicznych objawów przewlekłego zapalenia skóry, które pojawiły się podczas wykonywania pracy zawodowej i nie występowały uprzednio przed podjęciem zatrudnienia, ustaleniu czynnika uczulającego na podstawie przeprowadzonych badań alergologicznych, a nadto stwierdzenia czynnika uczulającego w środowisku pracy zawodowej badanej osoby. W rozpoznaniu choroby zawodowej podstawowe znaczenie ma stwierdzenie zawodowego kontaktu skóry z czynnikami uczulającymi. Decyzja o rozpoznaniu choroby zawodowej musi być podejmowana indywidualnie, na podstawie dokładnej znajomości warunków wykonywania pracy, jak rozległość zmian skórnych, przebieg choroby, bezpośredni kontakt z alergenami, stopień automatyzacji procesu produkcyjnego, stosowanie środków ochrony osobistej, itp. W ocenie narażenia na czynniki uczulające, gdy ich obecność zostanie stwierdzona w środowisku pracy badanej osoby, konieczna jest znajomość związków produkcji, biorąc pod uwagę, iż stężenie ich jest często tak małe, że bywają pomijane w opisie choroby zawodowej.

Powyższe wywody wskazują, że aby stwierdzić chorobę zawodową wyprysku skóry należy ustalić, czy u osoby badanej zmiany skóry wecześniej nie występowały, wskazać na charakterystyczne umiejscowienie zmian skórnych w miejscu kontaktu z substancjami drażniącymi, po dodatnich próbach eliminacji i reekspozycji zawodowej w dłuższych okresach przerw w pracy i nawrotu po podjęciu pracy, po kilkakrotnym ponawianiu tych prób, a ponadto, jak już powiedziano, po stwierdzeniu obecności substancji uczulających w pracy.

Opinia lekarska na podstawie, której orzeczono chorobę zawodową, oprócz ogólnikowych stwierdzeń nie zawiera w/w danych, które w sposób wyczerpujący pozwoliłyby na ocenę przez Sąd, czy decyzja wydana na jej podstawie jest zgodna z prawem.

Po drugie, organ odwoławczy nie wywiązał się z obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, gdyż przedstawiony przez skarżącą "Arkusz danych Wspólnoty Europejskiej z dnia 13 lipca 1998 r. zawiera informację, że to elastomer na bazie VMQ ( w decyzji opisany jako MVQ) może w rzadkich przypadkach powodować podrażnienia i/lub reakcje skóry. Tymczasem z opinii lekarskiej wynika, ze wnioskodawczyni uczulona jest na MBT, tiuram i wyroby gumowe. W przypadku stwierdzenia choroby skóry organ inspekcji sanitarnej nie może powoływać się na prawdopodobieństwo występowania czynników drażniących, winien on bezspornie wykazać, iż czynnik ten występuje w środowisku pracy. W myśl art. 7 i 77 K.p.a. to na organie ciąży obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez podjęcie wszelkich niezbędnych kroków w tym celu. W przypadku wątpliwości organ powinien, stosownie do treści art. 75 § l K.p.a., m. in. zasięgnąć opinii biegłego, a nie domniemywać o obecności substancji drażniących w środowisku pracy i na tych przypuszczeniach rozstrzygać sprawę. Organ I instancji, jak i organ II instancji nie przeprowadził dowodu na stwierdzenie obecności alergenów w substancjach pomocniczych, z którymi miała kontakt wnioskodawczyni, wykonując obowiązki pracownicze. Wysnute w postępowaniu administracyjnym przez organ wydający decyzję wnioski, w ocenie Sądu nie są poparte dowodami, lecz opierają się jedynie na literaturze i domniemaniach, co nie może być podstawą twierdzenia o istnieniu związku przyczynowego między zachorowaniem na chorobę zawodową wymienioną w wykazie chorób zawodowych rozporządzenia, a warunkami pracy w zakładzie narażającymi na powstanie tej choroby.

Choroba skóry, występuje w sytuacji, gdy osoba narażona jest bezpośrednio na czynnik drażniący, a ustępuje gdy ustaje działanie tego czynnika. Organ zobligowany, zatem jest do ustalenia i wskazania w decyzji, czy wnioskodawczyni wcześniej nie chorowała na wyprysk skóry w poprzednim zakładzie pracy. Zdaniem Sądu, nie można natomiast, zgodzić się z zarzutem skarżącej, iż ocena czasu i wielkości ekspozycji zawodowej ma istotne znaczenie w stwierdzeniu choroby zawodowej skóry, albowiem jak już wyżej wskazano jest to choroba, która ujawnia się pod wpływem działania czynnika uczulającego.

Wobec powyższego należało, na mocy art. 145 § l pkt 1c ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylić zaskarżoną decyzję. Na podstawie art. 135 wskazanej ustawy uchylono decyzję l instancji. Rozstrzygnięć w punkcie drugim i trzecim wyroku dokonano na podstawie art. 152 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym(Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.) w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271).

W dalszym postępowaniu należy przeprowadzić postępowanie wyjaśniające polegające na nie stwierdzeniu, bądź stwierdzeniu obecności substancji drażniących w środowisku pracy. Organ powinien przeprowadzić badania lekarskie skarżącej w poradni chorób zawodowych (innej, niż Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w O., z siedzibą w K.), jako placówce orzeczniczej I stopnia. Placówce tej należy udostępnić kompletną dokumentację dotyczącą narażenia wnioskodawczyni na czynniki uczulające na wszystkich stanowiskach pracy. Po wydaniu orzeczenia przez tę jednostkę, zakładowi pracy należy umożliwić wypowiedzenie się i ewentualne złożenie wniosku o przeprowadzenie ponownych badań w jednostce orzeczniczej II stopnia. Dopiero po wyczerpaniu procedury przewidzianej przepisami § 7- 9 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, organ inspekcji sanitarnej winien wydać decyzję w sprawie wystąpienia u wnioskodawczyni choroby zawodowej wymienionej w poz. 10 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia. Orzeczenia lekarskie wydane w dalszym postępowaniu powinny być w tym zakresie bardziej precyzyjne, w odniesieniu do brzmienia poz. 10 wykazu, niż uzasadnienie orzeczenia lekarskiego Poradni Chorób Zawodowych w K. z dnia 22 lutego 2001 r.

Wskazania do dalszego postępowania pozostają aktualne, mimo wejścia w życie, z dniem 3 września 2002 r. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. Nr 132 , póz. 1115 ). Zgodnie bowiem z § 10 tego rozporządzenia, postępowanie w sprawach rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia, rozpoczęte przed dniem wejścia rozporządzenia w życie, jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów.