Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 402/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2014-06-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art.29 ust.3
journal: Dz.U. 2012 poz 145
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 26 czerwca 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Anna Stępień (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska, Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska, , Protokolant Pomocnik sekretarza Aneta Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2014 roku sprawy ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zmiany stanu wody na gruncie oddala skargę. LS


UZASADNIENIE

II SA/Łd 402/14

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., po rozpatrzeniu odwołania W. S. od decyzji Burmistrza Z. z dnia [...] znak: [...] w sprawie naruszenia stosunków wodnych na oznaczonym terenie, uchyliło zaskarżoną decyzję w pkt 1 w części dotyczącej określenia głębokości rowu przy ogrodzeniu w granicy działek oznaczonych nr ewid. 798/1 i 798/2 i w tym zakresie określiło głębokość rowu przy ogrodzeniu w granicy wskazanych działek na 0,51 m. W pozostałym zakresie organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Jak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia [...] znak: [...] Burmistrz Miasta Z., po rozpoznaniu wniosku J. S., zobowiązał właściciela działki nr ewid. 798/2 w Z. -W. S. do usunięcia przeszkód w odpływie wody przez tę działkę poprzez przywrócenie do stanu poprzedniego zasypanego rowu na odcinku od znajdującego się na działce nr ewid. 798/2 wlotu do przepustu w drodze powiatowej Z.-W. w miejscu, gdzie przed zasypaniem przebiegał, po istniejącym śladzie do granicy z działką nr ewid. 798/1, tj. na długości 40 mb. o parametrach: głębokości przy ujściu do przepustu w drodze Z.-W. 0,79 m, przy ogrodzeniu w granicy działek nr ewid. 798/1 i 798/2 o głębokości 0,62 m, szerokości dna 0,3 m, nachyleniu skarp 1:1. W granicy pomiędzy działkami pod betonowym ogrodzeniem organ nakazał umieścić rurociąg o przekroju kołowym średnicy 500 mm, długości 3 m umożliwiający odpływ wody z górnego odcinka rowu znajdującego się na działce sąsiedniej nr ewid. 798/1. Ponadto Burmistrz Miasta Z. zobowiązał W. S. do odbudowy istniejącego rowu zgodnie z załącznikiem graficznym, tj. mapą stanowiącą integralną część decyzji.

Ponowne postępowanie przed organem I instancji zostało przeprowadzone w wyniku uchylenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzji Burmistrza Z. z dnia [...] nr [...] zobowiązującej ówczesnych właścicieli działki nr 798/2 – M. i W. małż. S. do usunięcia przeszkód w odpływie wody przez tę działkę poprzez przywrócenie stanu poprzedniego zasypanego rowu. Organ I instancji wskazał, że w sprawie zlecono biegłemu wykonanie badań niezbędnych do oceny stosunków wodnych panujących na gruncie znajdującym się na działkach nr ewid. 791/1 i 798/2 i sporządzenie opinii technicznej. Na podstawie dokonanych oględzin i opracowanej opinii technicznej organ ustalił, że na działce nr ewid. 798 znajdował się rów, który w wyniku dokonania podziału działki znalazł się zarówno na działce nr ewid. 798/1, jak i na działce nr ewid. 798/2. Odcinek rowu znajdujący się na działce nr ewid. 798/2 posiadał bezpośredni odpływ do przepustu w drodze powiatowej Z.- W. i usytuowany był w najniższym miejscu naturalnie ukształtowanego terenu. Rów służył do odprowadzania powierzchniowych wód opadowych z ww. działek i terenów przyległych. Istnienie rowu potwierdza mapa topograficzna z 1981 r. oraz mapa projektu technicznego zadania melioracyjnego z 1972 r. Natomiast na mapie ewidencyjnej terenu i mapie z projektem podziału z 2003 r. nie został zaznaczony sporny rów. Zdaniem organu brak zaznaczenia rowu na niektórych mapach nie oznacza w żadnym razie, że M. i W. S. mają prawo zasypać tenże rów znajdujący się na ich działce. Ochrona ustawy z dnia 18 lipca 2001 roku – Prawo wodne (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 145 ze zm.) obejmuje nie tylko stan naturalny, ale także stan ugruntowany na terenie wywołany wcześniejszym zagospodarowaniem przez poprzednich właścicieli. Zasypanie odcinka rowu w 2012 r. na działce nr ewid. 798/2 zmieniło kierunek odpływu wody na działkę nr ewid. 798/1, z której nie ma należytego odpływu do przepustu w drodze powiatowej nr 1907E i dalej do rowu melioracyjnego. W konsekwencji, wody płynące po każdorazowych opadach podtapiają działkę nr ewid. 798/1 oraz znajdujący się na niej budynek mieszkalny. Organ I instancji stwierdził, że w świetle zebranego materiału dowodowego tylko przywrócenie zasypanego rowu na całej pierwotnej długości na działce nr ewid. 798/2, zgodnie z załączoną mapą, zapobiegnie szkodom na działce nr ewid. 798/1.

Ponadto Burmistrz Z. nadmienił, że dnia 20 czerwca 2013 r. M.

i W. S. przenieśli własność działki nr ewid. 798/2 w drodze umowy darowizny na syna W. S. Dnia 4 lipca 2013 r. organ powiadomił strony postępowania o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów w sprawie. Zobowiązanie W. S. do usunięcia przeszkód w przepływie wody przez działkę nr ewid. 798/2 w Z. jest niezbędne wobec stwierdzenia wystąpienia stanu wody na gruncie, jej szkodliwego wpływu na grunty sąsiednie oraz jednoznaczną zależność między zmianą tego stanu, a występującym szkodliwym wpływem na grunty sąsiednie. Organ podkreślił, że takie rozstrzygnięcie umożliwi bezkolizyjne odprowadzenie wód powierzchniowych do rowu melioracyjnego i jest najprostsze w wykonaniu.

W odwołaniu od powyższej decyzji W. S. zarzucił, iż poprzez wydanie przedmiotowego rozstrzygnięcia nastąpiło zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego na drodze Z.-P. oraz uniemożliwienie bezpiecznego wjazdu i chodzenia po posesji działki nr ewid. 798/2. Ponadto wykonanie nałożonego w drodze decyzji obowiązku groziłoby możliwością wystąpienia wód z koryta projektowanego rowu ze względu na mały przepust pod drogą do miejscowości P. i spowodowałoby zalanie działki nr ewid. 798/2 oraz zatopienie rozdzielnicy elektrycznej znajdującej się przy wejściu na działkę. Zdaniem odwołującego organ zastosował w przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym tylko część przepisu art. 29 ustawy Prawo wodne, przez pominięcie zapisu, że właściciel gruntu nie może odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z przyjmowaniem wody z innego gruntu ze szkodą dla gruntu przyjmującego – działki nr ewid. 798/2. Poza tym dyspozycja art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne nie obejmuje sytuacji, gdy przyczyną podtapiania gruntów jest naturalne ukształtowanie danego terenu, a taki stan ma miejsce na działce nr ewid. 798/1. Ponadto odwołujący wskazał, że na działce nr ewid. 798/1 wykonano mechanizm służący do odwodnienia działki. Nieprawdziwe są zatem informacje o braku bezkolizyjnego odpływu wody z działki nr ewid. 798/1 do przepustu drogowego i dalej do rowu melioracyjnego.

Odwołujący się podkreślił, że zgodnie z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] na terenie działki będącej jego własnością nie stwierdzono występowania urządzeń melioracji wodnych. Oznacza to, że rów melioracyjny oznaczony jako rów 0/8 o długości 41,9 m nie istniał na działce W. S. Zdaniem odwołującego projekt techniczny z 1972 r. nie został wykonany. Nie jest również jasne, co przedstawia linia na mapie topograficznej z 1981 r. Z pozostałych dostępnych dokumentów wynika, że nigdzie nie figuruje przedmiotowy rów. Bruzda istniejąca na działce nr ewid. 798/2 miała charakter prywatny i służyła do odprowadzania wody tylko i wyłącznie z tej działki. Na poświadczenie swoich twierdzeń W. S. wskazał na pismo Powiatowego Zarządu Dróg w B. z dnia 23 grudnia 2011 r. i opinię biegłej, która stwierdziła, że przepust pod drogą może odprowadzić tylko 0,365m3/s wody, a więc wystarcza do odwodnienia tylko 0,12 ha działki.

Ponadto powołał się na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego

w P. z dnia [...], w której stwierdzono, że główną funkcją rowu jest odprowadzanie z działki nr ewid 798/2 wód powierzchniowych do przepustu na drodze Z.-P. i dalej do rzeki. Kierunek odprowadzania wód opadowych na działce nr ewid 798/2 nie zmienił się przez zasypanie rowu i woda nie jest odprowadzana niezgodnie z prawem na działkę sąsiednią, gdyż większość jej wód jest kierowana do ogródka owocowo-warzywnego. J. S. korzysta z odwodnienia poprzez przepust pod wjazdem na działkę nr ewid 798/2, który powstał w 2003 r. Początek rury odwadniającej znajduje się

w narożniku działki nr ewid 798/1, koniec zaś znajduje się w otwartym rowie

o przekroju prostokątnym, zabezpieczonym na końcu płytą betonową na działce nr ewid 798/2, w którym znajduje się przepust odprowadzający wodę z posesji W. S. do znajdującego się po drugiej stronie drogi rowu melioracyjnego. J. S. nie wywiązuje się jednak z obowiązku utrzymywania drożności rury odwadniającej, przebiegającej przez jego działkę i przez to próbuje zmienić naturalny kierunek odpływu wody. Zaniedbania w tym zakresie oraz woda napływająca z działek nr ewid. 800, 801 i 802 powodują podtopienia. Odwołujący wskazał, że jedynym skutecznym rozwiązaniem problemu stosunków wodnych panujących na przedmiotowym terenie jest rozpoczęcie melioracji wód i działek wsi Z. Ponadto najprostszym rozwiązaniem problemu będzie udrożnienie bruzdy znajdującej się na działce nr ewid 798/1. Dodatkowo W. S. stwierdził, że stan zagospodarowania jego działki, przedstawiony na mapie stanowiącej załącznik do decyzji organu I instancji z dnia 29 sierpnia 2013 r., został naniesiony na mapę bez przeprowadzenia czynności inwetaryzacyjnych na jego działce i nie odpowiada stanowi fatycznemu istniejącemu w 2005 r.

W piśmie stanowiącym odpowiedź na odwołanie J. S., reprezentowany przez swego pełnomocnika, wniósł o utrzymanie w mocy decyzji Burmistrza Z. z dnia [...].

Podniósł, że odtworzenie rowu nie spowoduje uniemożliwienia bezpiecznego wjazdu i chodzenia po posesji należącej do W. S. Wprawdzie biegła wskazała, że przy wyjątkowo dużych opadach przepust o obecnych parametrach pod drogą powiatową może być niewystarczający dla skutecznego odprowadzania wody zgromadzonej w odtworzonym rowie. Jednakże biegła wyjaśniła, że częstotliwość takich zjawisk wynosi około 33 lata i stwierdziła konieczność odtworzenia rowu

o określonych parametrach. Przyjęty wariant przywrócenia stanu poprzedniego jest najlepszym możliwym rozwiązaniem kwestii zmiany przepływu wody na gruncie. Wbrew stanowisku W. S. dokumenty zgromadzone w sprawie nie potwierdzają tezy, iż przepust odprowadza wodę tylko i wyłącznie z działki nr ewid 798/2. Natomiast z opinii biegłej, stanowiska poprzedników prawnych W. S. i z twierdzeń samego odwołującego wynika, że na działce nr ewid. 798/2 istniał rów. Z kolei kwestia związana z rozdzielnicą elektryczną może być przedmiotem rozstrzygania przez organu nadzoru budowlanego i zakład energetyczny w przypadku, gdy odwołujący zobowiązany zostanie do odtworzenia rowu. W sprawie spełnione zostały wszystkie przesłanki zastosowania art. 29 ust. 3 ww. ustawy Prawo wodne.

Odnosząc się do zarzutu niezastosowania w całości przepisu art. 29 ustawy Prawo wodne J. S. podniósł, że niewskazanie treści przepisu nie oznacza nieuwzględnienia jego treści przy wydawaniu decyzji. Przedmiotem postępowania nie jest kwestia odprowadzania wody opadowej, a naruszenie stosunków wodnych przez celowe działanie właścicieli nieruchomości, które powodują zalewanie nieruchomości sąsiedniej. Przeprowadzenie prac niwelacyjnych spowodowało ograniczenie możliwości spływu wód opadowych zgodnie z naturalnym ukształtowaniem terenu. Niezgodne z prawdą są również twierdzenia W. S., że J. S. celowo pozostawiając gałęzie na drodze bruzdy odwadnianej próbuje zmienić kierunek wód opadowych. Domniemań tych nie potwierdziła biegła w sporządzonej na potrzeby postępowania opinii, a W. S. nie kwestionował wcześniej treści opinii. Ponadto nieprawdziwe są także twierdzenia o zawarciu umowy w sprawie odprowadzania wody z działki o nr ewid. 798/1 między J. S. a M. i W. S. W zakresie map

i urządzeń wodnych właściwy jest wyłącznie materiał dowodowy zgromadzony przez biegłą B. M. Podsumowując, w odpowiedzi na odwołanie podtrzymano dotychczasowe stanowisko przedstawione w toku postępowania oraz wniesiono

o oddalenie odwołania W. S. i o utrzymanie w mocy decyzji Burmistrza Z. z dnia [...].

Po rozpoznaniu odwołania W. S. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. wydało decyzję reformatoryjną o treści wskazanej wyżej.

W uzasadnieniu organ podniósł, że do działań, o jakich mowa w art. 29 ustawy Prawo wodne, powodujących zmianę stanu wody na gruncie, należy zaliczyć wykonanie przeszkody w odpływie wody opadowej z terenów sąsiednich zgodnie

z naturalnym kierunkiem odpływu.

Istotną okolicznością jest równoczesne występowanie adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy faktem zmiany stosunków wodnych na gruncie, a szkodą powstałą na gruncie sąsiednim. W takim przypadku organ jest uprawniony do nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 29 ustawy Prawo wodne nie służy do badania wszelkich zmian, jakie na przestrzeni wielu lat zachodziły na badanym terenie i kompleksowego regulowania stosunków wodnych całej miejscowości lub jej części. Celem przedmiotowego postępowania jest ocena danego wycinka terenu.

Z opinii biegłego, powołanego w sprawie przez organ I instancji, wynika, że na działce nr ewid. 798/2 doszło do zasypania istniejącego na niej wcześniej rowu. Na podstawie przeprowadzonych oględzin i pomiarów można stwierdzić, że koryto rowu częściowo uległo zanikowi (działka nr ewid. 802), częściowo zostało zasypane (działka nr ewid. 798/2) i w części nadal istnieje, ale jest wypłycone (działka nr ewid. 798/1). Fakt istnienia rowu został potwierdzony przez poprzednich właścicieli działki nr ewid. 798/2 M. i W. S. w korespondencji z Urzędem Miejskim w Z. i Starostwem Powiatowym w B. oraz w protokole z dnia 7 grudnia 2012 r. Okoliczność tę również potwierdził W. S. w toku prowadzonego postępowania. Zdaniem organu odwoławczego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że istnienie rowu i następnie dokonanie jego zasypania ma charakter bezsporny. Okoliczność, że rów nie jest uwidoczniony na aktualnych mapach, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Organ nadmienił również, że przedmiotowy rów nie należał również do urządzeń melioracji wodnych, co wynika z pisma Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w Ł. z dnia 26 marca 2013 r. Zasypanie rowu spowodowało naruszenie stosunków wodnych na przedmiotowym terenie ze szkodą dla gruntów sąsiednich, co wynika z przesłuchania biegłej w charakterze świadka, sporządzonej przez nią opinii oraz z dokumentacji fotograficznej przedstawionej przez J. S. Zmiana stanu wody na gruncie nie została spowodowana naturalnym ukształtowaniem terenu. Organ II instancji zgodził się ze stanowiskiem organu I instancji, że najlepszym rozwiązaniem kwestii stosunków wodnych na spornym terenie będzie przywrócenie zasypanego rowu do stanu poprzedniego jako niewymagające specjalistycznej wiedzy fachowej i dużych nakładów inwestycyjnych.

Jednak wobec powzięcia wątpliwości co do długości przewidzianego do odtworzenia rowu, tj. 40 mb., jak również głębokości rowu przy ogrodzeniu w granicy działek nr ewid. 798/1 i 798/2, tj. 0,62 m, Kolegium wystąpiło do Burmistrza Z.

o wyjaśnienia tych kwestii. Organ I instancji wskazał, że z dokumentacji sporządzonej przez specjalistę z zakresu budownictwa wodno-melioracyjnego wynika, że długość rowu w granicach ogrodzenia działki nr ewid. 798/2, wymagająca odtworzenia do odpowiednich parametrów, wynosi maksymalnie 42,8 m. Jednakże długości krawędzi prawej i lewej skarpy rowu znacznie się różnią, gdyż rów przechodzi pod bardzo ostrym kątem pod ogrodzeniem betonowym pomiędzy tymi działkami. Z uwagi na ten fakt organ przyjął średnią długość 40 m w osi rowu. Całkowita długość rowu przywróconego w ogrodzeniu działki nr ewid. 798/2 wzdłuż dłuższej skarpy wyniesie 42,8 m. Pomimo stwierdzenia w opinii biegłego sporządzonej w listopadzie 2012 r., że rów 0/8 wchodzi na teren obecnej działki nr 798/2 odcinkiem długości 41,9 m, nie oznacza to, że podana długość odnosi się do całego odcinka rowu w ogrodzeniu działki wymagającego odtworzenia. Organ II instancji uznał, że wyjaśnienia organu

I instancji w powyższym zakresie są wyczerpujące.

Z kolei w odniesieniu do głębokości rowu przy ogrodzeniu w granicy działek nr ewid. 798/1 i 798/2 określoną decyzją na 0,62 m organ odwoławczy stwierdził, że tak wyznaczona wielkość tego parametru nie znajduje potwierdzenia w opinii uzupełniającej z dnia 8 grudnia 2013 r. Z opinii tej wynika mianowicie, że głębokość rowu ma wynosić 0,51 m, a dno rowu winno być opuszczone o 11 cm w stosunku do parametrów rowu przed jego zasypaniem, czyli w stosunku do wielkości 0,49 m.

Z tych względów organ II Instancji uznał za zasadne uchylenie zaskarżonej decyzji

w części dotyczącej określenia głębokości rowu przy ogrodzeniu w granicy działek nr ewid. 798/1 i 798/2 i wyznaczenie wskazanego parametru na 0,51 m. Dodatkowo organ wskazał, że zarówno poprzedni właściciele działki nr ewid. 798/2 , jak

i W. S. mieli zapewniony czynny udział w postępowaniu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 5 marca 2014 r. W. S. zarzucił decyzji organu II Instancji z dnia 3 lutego 2014 r. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 29 ustawy Prawo wodne poprzez przyjęcie, że działania podjęte przez jego rodziców w zakresie zasypania rowu są jedyną i wyłączną przyczyną zalewania działki nr ewid. 798/1 i uznanie, że nałożenie obowiązków określonych decyzją jest jedynym sposobem poprawy stosunków wodnych na wskazanej działce.

Ponadto w skardze zawarto zarzut naruszenia zasad postępowania, tj. przepisów art. 7, 8, 75 § 1, 77, 79, 107 § 3 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności dotyczących zwłaszcza przyczyn zalewania nieruchomości obejmującej działkę nr ewid. 798/1 oraz niewyjaśnienie stanu faktycznego na obu sąsiadujących działkach w zakresie możliwości odprowadzania nadmiaru wody oraz należytego utrzymania urządzeń wykorzystywanych w tym celu.

W uzasadnieniu skargi zarzucono, że zaskarżona decyzja nie zawiera wskazania przepisu prawa materialnego stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia. Podstawowy dowód w sprawie stanowiła opinia biegłej, która to dokonała oględzin głównie na działce nr ewid. 798/2. Ustalenia dotyczące stanu na działce J. S. przeprowadzone zostały bardzo pobieżnie. Organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutów podniesionych w odwołaniu i oparł uzasadnienie decyzji na stanowisku przedstawionym przez J. S. Zdaniem strony skarżącej organ II instancji winien przeprowadzić dodatkowe oględziny na okoliczność stanu działki J. S. oraz rozprawę administracyjną z udziałem biegłej. Problem dotyczy w istocie odcinka rowu o długości ok. 15 m, który zapewniłby odpowiedni spływ wody z wykorzystaniem rowu wykonanego już przez J. S. oraz przepustu pod ogrodzeniem. W ocenie skarżącego J. S. nie dołożył należytej staranności w utrzymaniu rowu i odpływów na swojej działce. Ponadto organ nie wyjaśnił, z jakiej przyczyny koszty przywrócenia rowu do stanu poprzedniego ma ponosić skarżący. Organy w przeprowadzonym postępowaniu nie wyważyły interesów obu stron. Poza tym skarżący został pozbawiony czynnego udziału w postępowaniu.

Wykonanie rowu o parametrach wskazanych w decyzji w istotny sposób naruszy strukturę gruntu skarżącego, a ewentualne ponowne odtworzenie wiązać się będzie z kolejnymi kosztami i koniecznością upływu znacznego czasu do zagęszczenia gruntu. W konkluzji strona skarżąca wniosła o wstrzymanie zaskarżonej decyzji,

o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie z dnia 25 czerwca 2014 r. pełnomocnik J. S. wniósł

o oddalenie skargi W. S.

Odnosząc się do zarzutów przedstawionych w skardze wskazał, że organ II instancji w treści zaskarżonej decyzji wyraźnie przywołał art. 29 ustawy Prawo wodne

i wskazał tenże przepis jako podstawę rozstrzygnięcia. Zdaniem pełnomocnika organy orzekające w sprawie prawidłowo ustaliły stan faktyczny oraz wnikliwie przeanalizowały okoliczności istotne dla przedmiotu sporu. Materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie potwierdza, że na terenach działek nr ewid. 798/1 i 798/2 znajdował się rów odprowadzający wodę, który został zasypany przez M. i W. S.. Postępowanie dowodowe wykazało, że zasypanie przedmiotowego rowu spowodowało naruszenie stosunków wodnych na terenie działek nr ewid. 798/1 i 798/2 i zmiana ta ma niekorzystny wpływ na grunty sąsiednie. Strona w skardze zwróciła uwagę na przyczyny powstania takiego stanu rzeczy, nie polemizowała natomiast z przesłankami wskazanymi w art. 29 ustawy Prawo wodne, co oznacza, że zgadza się z ich spełnieniem. Ponadto pełnomocnik J. S. podniósł, że w toku postępowania przed organami administracji skarżący nie składał wniosku o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej ani wniosku o przeprowadzenie dodatkowych oględzin, a zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do wydania decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwana dalej P.p.s.a.). Stosownie do wymienionego przepisu sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Natomiast w myśl art. 145 § 1 tej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z kolei jeżeli zachodzą przyczyny określone w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa

i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Przeprowadzona przez sąd w niniejszej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie nie wykazała, aby zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Przedmiotowa decyzja wydana została w oparciu o art. 29 ustawy

z dnia 18 lipca 2001 roku – Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 145 ze zm., dalej powoływana także jako "ustawa").

Zgodnie ze wskazanym uregulowaniem właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł – ze szkodą dla gruntów sąsiednich (art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy). Obowiązuje go również zakaz odprowadzania wód oraz ścieków na grunty sąsiednie (art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy). Dodatkowo na właścicielu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich (art. 29 ust. 2 ustawy).

Natomiast, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (art. 29 ust. 3 ustawy).

Z przywołanych przepisów wynika, że właściciel odpowiada za skutki zmiany stanu wód na swojej nieruchomości, niezależnie od okoliczności, czy był on sprawcą zmiany, czy też sprawcą była osoba trzecia lub czy zmiany powstały wskutek przypadku.

Postępowanie administracyjne wszczyna się, gdy nastąpiła zmiana stanu wody na gruncie i zmiana ta wywołała szkodę na gruntach sąsiednich. Zastosowanie

w sprawie art. 29 ust. 3 ustawy jest zdeterminowane ustaleniem przez organy –

w sposób niebudzący wątpliwości, że właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na gruncie, zmiana ta szkodliwie wpływa na grunt sąsiedni, a poza tym istnieje związek przyczynowo-skutkowy między zmianą stosunków wodnych na gruncie,

a powstałą szkodą.

Zaznaczyć należy, że zmiana stanu wody na gruncie, spowodowane działaniem właściciela, to zmiana, która ingeruje w naturalny stan wody na danym terenie, związany z ukształtowaniem terenu, warunkami przyrodniczymi i hydrologicznymi. Do działań takich należy zaliczyć między innymi zasypanie rowu, którym spływała woda opadowa z terenów sąsiednich, tak jak to miało miejsce w stanie faktycznym niniejszej sprawy.

Należy podkreślić, że uregulowania ustawy nie nakładają na organ administracji obowiązku poszukiwania wszelkich przyczyn powstania zmian stanu wody na gruncie zgłaszającego roszczenie, lecz zobowiązują organ jedynie do wyjaśnienia, czy powstałe szkody mogą być następstwem zmiany stanu wody na gruncie sąsiednim. Jak wyżej wskazano stosownie do art. 29 ust. 3 ustawy organ administracji może nałożyć na właściciela nieruchomości dwa obowiązki – restytucyjny, czyli obowiązek przywrócenia stanu poprzedniego lub prewencyjny – obowiązek wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

Z akt niniejszej sprawy wynika, że poprzedni właściciele działki nr ewid. 798/2 W. S. i M. S. dokonali zasypania rowu na swojej działce. Okoliczność tę potwierdziła biegła w opinii sporządzonej w listopadzie 2012 r. na zlecenie organu I instancji. Z opinii wynika, że na odcinku między przepustami pod drogami powiatowymi relacji W.—M. i relacji Z.-P. istniał rów melioracyjny. Na działce nr ewid. 798/2 koryto rowu zostało zasypane w związku z zagospodarowaniem terenu tejże posesji pod trawnik. Również w toku przesłuchania biegła potwierdziła w dniu 7 grudnia 2012 r., iż przez działki nr ewid. 798/1 i 798/2 przebiegał rów do przepustu na drodze Z.-P. Ponadto należy podkreślić, że fakt wcześniejszego istnienia rowu, jak i jego zasypania, potwierdzili sami byli właściciele działki nr 798/2 – W. S. i M. S. w licznych pismach kierowanych do Urzędu Miejskiego w Z. i Starostwa Powiatowego w B., załączonych jako materiał dowodowy do sprawy. Przykładowo w piśmie opatrzonym datą 25 lipca 2011 r. wskazali, że rów znajdujący się w samym środku ich działki stanowi poważne utrudnienie w użytkowaniu działki i w związku z tym zwracają się o z prośbą o wykonanie rurociągu lub o wyrażenie zgody na zasypanie rowu na koszt gminy. Podobnie w piśmie z dnia 26 września 2011 r. adresowanym do Burmistrza Miasta Z.- W. S. i M. S. wskazują na uciążliwości związane z istnieniem rowu na terenie ich działki. W toku przesłuchania z dnia 7 grudnia 2012 r. W. S. zeznał, że zasypał sporny rów w celu uporządkowania własnej działki. W odwołaniu od decyzji organu I instancji z dnia [...] kolejny właściciel działki W. S. wskazał, że bruzda istniejąca na działce nr ewid. 798/2 była prywatna i służyła do odprowadzania wody wyłącznie z działki będącej jego własnością. Fakt istnienia rowu potwierdza również mapa topograficzna terenu z 1981 r. oraz mapa projektu technicznego z 1972 r.

W dalszej kolejności należy wskazać, że zasypanie przedmiotowego rowu szkodliwie oddziałuje na teren sąsiedniej działki o nr ewid. 798/1 poprzez naruszenie stosunków wodnych na obszarze tej działki.

W opinii sporządzonej na potrzeby niniejszego postępowania przez biegłą

o specjalności wodno-melioracyjnej jednoznacznie stwierdzono, że na działkach nr ewid. 802, 798/1 i 798/2 istniał rów. Na działce nr ewid. 798/1 koryto rowu nadal istnieje, ale jest wypłycone. Obecnie wody napływające do istniejącego koryta głównie z działek nr ewid. 802, 801 i 798/1 infiltrują w grunt na działce nr ewid. 798/1 jako miejsca najniżej położonego na dawnej trasie rowu. W tym miejscu gromadzi się aktualnie woda napływająca z gruntów sąsiednich po opadach atmosferycznych

i roztopach. Przy znacznych opadach atmosferycznych woda może nie zdążyć infiltrować do gruntu i powodować będzie podtopienia działki nr ewid. 798/1.

Należy zatem stwierdzić, że przyczyną niekorzystnych zmian na gruncie stanowiącym własność J. S. jest likwidacja rowu na działce nr ewid. 798/2. Zmiana stosunków wodnych dokonana przez właściciela działki nr ewid. 798/2 spowodowała okresowe podtopienia gruntu działki nr ewid. 798/1 jako pozbawionej odpływu wody do przepustu pod drogą powiatową do P. Rozlanie wód

z koryta rowu na działce nr ewid. 798/1 w efekcie m. in. zwiększonych opadów może uniemożliwić prawidłowe użytkowanie działki J. S. i przyczyniać się do powstawania szkód na tejże działce. Dokumentacja fotograficzna działki nr ewid. 798/1, obrazująca stan gruntu po roztopach w styczniu 2013 r., potwierdza szkodliwe oddziaływanie dokonanych zmian stanu wód na gruncie sąsiednim.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy podkreślić, że zasadniczym zagadnieniem, które należało ustalić w sprawie, było to, czy faktycznie doszło do zakłócenia dotychczasowych stosunków wodnych na skutek działań rodziców W. S. i czy powstały szkody z tym związane dla sąsiednich gruntów.

Organy administracji słusznie skoncentrowały się przede wszystkim na analizie stanu wód na działce, co do której zgłoszono dokonanie zmian ze szkodą dla gruntów sąsiednich oraz na działce inicjatora postępowania administracyjnego. Nie było zatem rzeczą organów w przedmiotowej sprawie regulowanie kwestii stosunków wodnych na całym terenie znajdującym się w okolicach działek nr ewid. 798/1

i 798/2.

Ustalenia organów prowadzących postępowanie w niniejszej sprawie nie noszą cech dowolności i znajdują uzasadnienie w ocenie zarówno opinii biegłego, jak i wynikach oględzin oraz zeznań stron, a zgromadzony materiał dowodowy, wbrew zarzutom skargi, czyni zadość wymaganiom z art. 7, 75 § 1, 77, 79 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 267, dalej powoływana także jako "K.p.a."). Sąd nie dopatrzył się również

w przeprowadzonym postępowaniu naruszenia przepisów procedury określonych art. 8 i 107 § 3 K.p.a., powołanych w skardze.

Jak już wcześniej wspomniano w orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że przepis art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne nie obliguje organów prowadzących postępowanie do ustalania wszelkich przyczyn negatywnego dla danej strony spływu wód, wbrew temu, czego oczekuje skarżący. Kompleksowe uregulowanie stosunków wodnych na szerszym obszarze np. gminy, nie może być rozpatrywane, ustalane

i rozstrzygane w trybie postępowania administracyjnego prowadzonego na podstawie art. 29 prawa wodnego w konkretnej sprawie i z udziałem indywidualnych podmiotów.

Koniecznym jest natomiast ustalenie związku przyczynowo-skutkowego między powstałymi szkodami, a zmianą stanu wód na gruncie sąsiednim ( por. np. wyroki WSA: z dnia 21 lutego 2013r. sygn. II SA/Kr 101/12 – Lex nr 1342966, z dnia 3 kwietnia 2012 r. o sygn. akt II SA/Po 1034/11 – Lex nr 1145850, z dnia 27 lipca

2011 r. o sygn. akt II SA/Sz 36/11- Lex nr 950531, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem www. orzeczenia. nsa.gov.pl).

Zdaniem sądu nieskuteczny jest także zarzut dotyczący braku powołania

w zaskarżonej decyzji podstawy prawa materialnego, w oparciu o który decyzja została wydana. Wprawdzie organ II instancji orzekając nie powołał przepisów prawa materialnego w sentencji decyzji, jednakże nie oznacza to, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa, gdyż art. 29 ustawy Prawo wodne został kilkakrotnie wskazany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Nieuzasadnione są również zarzuty dotyczące nieprzeprowadzenia przez organ II instancji dodatkowych oględzin oraz rozprawy administracyjnej z udziałem biegłej. Jak wynika z akt sprawy niniejszej organy podjęły wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przedmiotowej sprawy oraz jej załatwienia, zbierając i rozpatrując w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy i dokonując jego oceny. Zbędną czynnością byłoby zatem uzupełnianie materiału dowodowego w trybie art. 136 K.p.a. oraz przeprowadzanie rozprawy

z udziałem biegłej. Na marginesie można wskazać, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie toczyło się dwukrotnie przed organami administracji. Z akt sprawy wynika, że przed wydaniem decyzji z dnia 21 czerwca 2012 r. Burmistrz Miasta Z. przeprowadził oględziny na nieruchomości W. i M. S. oraz na nieruchomościach przyległych na okoliczność zmiany stosunków wodnych na działce powodujących szkodliwe oddziaływanie na działkę sąsiednią.

W dniu 12 czerwca 2012 r. przeprowadzona została rozprawa administracyjna

z udziałem właścicieli działki nr ewid. 798/2 i działki nr ewid. 798/1. Kolejne oględziny, o których strony postępowania były informowane, z udziałem biegłej B. M. wyznaczone były na dzień 8 listopada 2012r.

Materiał dowodowy sprawy nie potwierdza istnienia innych bruzd na terenie działek nr ewid. 798/1 i nr ewid. 798/2 poza spornym rowem, które miałyby odprowadzać wodę opadową do przepustu pod drogą powiatową, wbrew temu co twierdzi skarżący. Podnoszona w toku postępowania administracyjnego przez W. S. okoliczność zawarcia umowy z J. S. w sprawie odprowadzania wód z działki nr ewid. 798/1 poprzez przepust wykonany pod wjazdem na działkę nr ewid. 798/2 również nie znajduje oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym.

Odnośnie kwestii naruszenia art. 10 K.p.a podnoszonego w skardze, należy stwierdzić, że zarzuty W. S. w tym zakresie są bezpodstawne. Od momentu wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie skarżący,

a wcześniej - jego rodzice - brał czynny udział w toczącym się postępowaniu. Strony postępowania były należycie zawiadamiane o miejscach i terminach przeprowadzenia poszczególnych dowodów, miały możliwość wypowiadania się co do zebranego materiału dowodowego oraz składania wyjaśnień.

Należy ponadto zaznaczyć, że w orzecznictwie przyjmuje się, że naruszenie zasady czynnego udziału stron w postępowaniu może skutkować uwzględnieniem skargi tylko wówczas, jeżeli strona wykaże, że uchybienie w tym zakresie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych i uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy (Vide: wyrok WSA w Poznaniu z dnia 7 lutego 2013 roku o sygn. akt IV SA/Po 1109/12; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 13 marca 2013 roku o sygn. akt II SA/Gd 592/12; wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2013 roku o sygn. akt II GSK 1142/11, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W niniejszej sprawie strona skarżąca nie wskazała konkretnych dowodów, które chciała przeprowadzić w toku postępowania administracyjnego, a organ jej to uniemożliwił. Skarżący nie składał w toku postępowania administracyjnego wniosku

o przeprowadzenie dodatkowych oględzin ani rozprawy administracyjnej przed organem odwoławczym. Uczynił to dopiero w skardze do sądu administracyjnego, co niewątpliwie jest żądaniem spóźnionym.

Przypomnieć należy, że w niniejszej sprawie organy orzekły o zobowiązaniu W. S. do usunięcia przeszkód w odpływie wody przez działkę nr ewid. 798/2 poprzez przywrócenie do stanu poprzedniego zasypanego rowu na odcinku od znajdującego się na tej działce wlotu do przepustu w drodze powiatowej Z.-W. do granicy z działką nr ewid. 798/1. Ponadto organy zobowiązały W. S. do umieszczenia w granicy pomiędzy działkami pod betonowym ogrodzeniem rurociągu o przekroju kołowym umożliwiającego odpływ wody z górnego odcinka rowu znajdującego się w działce nr ewid. 798/1 oraz do odbudowy istniejącego odcinka rowu.

Słuszność przyjęcia takiego rozwiązania znajduje uzasadnienie w analizie terenu działek nr ewid. 798/1 i 798/2 dokonanej przez biegłą B. M. pod kątem panujących na tym terenie stosunków wodnych. Naprawienie szkód wyrządzonych poprzez zasypanie rowu w drodze przywrócenia tegoż rowu do stanu poprzedniego ma na celu powrót do stanu faktycznego, w którym działka nr ewid. 798/1 nie podlegała okresowym podtopieniom i jednocześnie stanowi najprostszy, niewymagający dużych nakładów finansowych sposób uregulowania naruszonych stosunków wodnych między spornymi nieruchomościami. Parametry przywracanego rowu zostały szczegółowo określone przez biegłą przy uwzględnieniu parametrów, jakie posiadał rów przed jego zasypaniem. W opinii uzupełniającej z czerwca 2013 r. wskazano wymiary, jakie powinien posiadać rów w celu przywrócenia jego funkcji

i tym samym wyeliminowania zagrożenia podtapiania gruntów sąsiednich. Na tak ustalonych parametrach oparły rozstrzygnięcia organy administracji, co zasługuje na aprobatę. W świetle poczynionych ustaleń zachodziła również podstawa do wydania przez organ odwoławczy decyzji reformatoryjnej w części dotyczącej określenia głębokości rowu przy ogrodzeniu w granicy działek nr ewid. 798/1 i 798/2, co uczyniono na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.

Poza tym zaznaczyć należy, iż podczas przesłuchania w dniu 7 grudnia 2012 r. biegła przyznała, że przywrócenie koryta otwartego rowu jest wariantem najtańszym do zrealizowania i zapewniającym odpływ wody opadowej o prawdopodobieństwie występowania 3%.

W konsekwencji należy stwierdzić, że organy prawidłowo ustaliły w sprawie, jakie było pierwotne ukształtowanie działki skarżącego, jakie działania zostały na niej podjęte oraz jaki miały wpływ na stan wody na tym gruncie. Organy słusznie uznały, iż ustalenie przesłanek z powołanego wyżej art. 29 ust. 3 ustawy wymagało przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego. Ocena zmiany stosunków wodnych na gruncie wymaga bowiem wiadomości specjalnych i odpowiedniej wiedzy z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, melioracji wodnych i postępowań wodnoprawnych.

Z reguły niezbędnym elementem oceny jest również przeprowadzenie odpowiednich badań, analiz lub obliczeń. Te ustalenia mogą wykraczać poza możliwości organu prowadzącego postępowanie i wiedzę przesłuchiwanych świadków. Poza tym podkreślić należy, że opinia biegłego stanowi przesądzający dowód w sytuacji, gdy istnieje spór co do zakłócenia stosunków wodnych na danym terenie między stronami postepowania ( vide: wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 6 marca 2013 r.

o sygn. akt II SA/Bd 781/12, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 3 lipca 2013 r. o sygn. akt II SA/Go 338/13, wyrok WSA w Łodzi z dnia 21 czerwca 2013 r.

o sygn. akt II SA/Łd 263/13, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podsumowując, organy w niniejszej sprawie właściwie oceniły opinię opracowaną przez biegłą, która wraz z innymi dowodami zgromadzonymi w trakcie przeprowadzonego postępowania, potwierdza związek przyczynowy pomiędzy działaniami W. S., a właściwie jego rodziców – M.

i W. S., czyli poprzednich właścicieli działki nr ewid. 798/2,

a negatywną zmianą wód na sąsiednich gruntach. Ustalenia dokonane w sprawie wskazują, że zachodzi związek przyczynowy między zasypaniem rowu, a szkodą na działce nr ewid. 798/1, stanowiącej własność J. S., co uzasadnia zastosowanie sankcji określonej w art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne.

W tej sytuacji nie mają znaczenia, zdaniem sądu, zarzuty dotyczące aktualnego stanu nieruchomości J. S. i braku dbałości o prawidłowy odpływ wody opadowej i pochodzącej z roztopów.

Z powyższych względów, uznając zarzuty skargi za bezzasadne, na podstawie art. 151 P.p.s.a. sąd skargę oddalił.

dj