Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 261/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 140aa ust. 4 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 7, art. 75, art. 78
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 § 1, art. 188,
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędzia del. WSA Cezary Kosterna Protokolant asystent sędziego Patrycja Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 maja 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 3211/14 w sprawie ze skargi R. J. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] marca 2014 r. nr [...]; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz R. J. 4 975 (cztery tysiące dziewięćset siedemdziesiąt pięć) złotych tytułem kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 6 maja 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 3211/14 oddalił skargę R. J. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] lipca 2014 r. w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII.

Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd pierwszej instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia:

W dniu [...] lutego 2014 r. na drodze krajowej nr [...] w P. (punkt wagowy stacja O.) zatrzymano do kontroli pięcioosiowy pojazd członowy składający się z dwuosiowego ciągnika samochodowego marki Volvo o nr rej. [...] oraz trójosiowej naczepy ciężarowej marki CMD o nr rej. [...]. Pojazdem tym kierował W. B., który wykonywał przejazd z ładunkiem desek na rzecz skarżącego przedsiębiorcy R. J. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Usługi Transportowe R. J.. Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...] z dnia [...] lutego 2014r.

Podczas kontroli stwierdzono, że kontrolowany pojazd członowy poruszając się drogą krajową nr [...] przekroczył dopuszczalny nacisk na pojedynczej osi napędowej pojazdu członowego. W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu członowego, stwierdzono następujące naruszenia dopuszczalnych norm:

- nacisk na pojedynczej osi napędowej 12,75 t (po odjęciu 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - stwierdzono przekroczenie o 2,75 t (przekroczenie o 27,5%),

- rzeczywista masa całkowita pojazdu - 42,25 t - stwierdzono przekroczenie o 0,25 t (przekroczenie o 0,59%),

- podmiot wykonujący sporny przejazd nie miał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] marca 2014 r. na podstawie przepisów art. 64 i art. 140aa ust. 1-3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm. - dalej: P.r.d.) oraz art. 104 § 1 k.p.a. nałożył na skarżącego karę w wysokości 15.000 złotych za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII.

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] lipca 2014 r., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy uznał, że z całokształtu materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że doszło do naruszenia obowiązku w zakresie posiadania zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Ustosunkowując się do argumentów strony skarżącej, organ II instancji stwierdził, że dokonał analizy treści zezwoleń od kategorii I do kategorii VII i uznał, że organ I instancji prawidłowo zakwalifikował stwierdzone naruszenie, jako wykonywanie przejazdu drogowego pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII.

Odnosząc się do argumentów skarżącego organ stwierdził, iż nie dopatrzył się przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego, na podstawie 140aa ust. 4 P.r.d. Nadto organ zauważył, że skarżący w swojej spawie nie dostarczył takich dowodów, z których wynikałoby wyłączenie jego odpowiedzialności za brak zezwolenia, w oparciu o regulację wyrażoną w przepisie art. 140aa ust. 4 P.r.d.

Rozpoznając sprawę organ pouczył skarżącego, że przewoźnik przed rozpoczęciem przewozu winien mieć na uwadze, czy przewożony ładunek nie powoduje naruszenia postanowień przepisu art. 61 P.r.d., określającego maksymalne wymiary oraz masę i naciski pojazdu. Zdaniem organu odwoławczego, niepodjęcie przez przewoźnika jakichkolwiek działań w tym kierunku znamionuje niezachowanie należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem. Ustosunkowując się do argumentów skarżącego przedsiębiorcy, organ odwoławczy uznał, że fakt, iż z dokumentów przewozowych nie wynika, że może zostać przekroczona dopuszczalna masa całkowita pojazdu członowego, nie zwalnia przewoźnika z podejmowania wszystkich niezbędnych starań, by pojazd nie był pojazdem nienormatywnym, np. w zakresie nacisków osi. Według organu, strona skarżąca, będąc licencjonowanym przewoźnikiem drogowym, powinna dążyć - przez wypracowanie odpowiednich relacji z kontrahentami i rozwiązań w zakresie załadunków - do wykonywania przewozów pojazdami normatywnymi. Natomiast, jeżeli strona skarżąca poprzez ułożenie stosunków umownych z kontrahentami pozbawia się prawa do aktywnego uczestnictwa w załadunku, to - zdaniem organu - nie sposób uznać, że nie miała wpływu na zaistniałe naruszenie.

Organ odwoławczy wskazał również, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII, było okolicznością, na którą strona skarżąca miała wpływ, a przy realizacji spornego przejazdu nie dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z kontrolowanym przejazdem.

Ponadto, procedura kontrolna, w trakcie której wykonano czynności ważenia za pomocą urządzeń zalegalizowanych przez kompetentny organ, przebiegała prawidłowo i w miejscu do tego przeznaczonym, a zgromadzony materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedla ustalony w rozpatrywanej sprawie stan faktyczny. Z całokształtu materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że doszło do naruszenia obowiązku w zakresie posiadania zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 6 maja 2015 r. na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę.

W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że organy Inspekcji Transportu Drogowego obu instancji, wydając sporne decyzje administracyjne, nie dopuściły się naruszenia zarówno przepisów postępowania administracyjnego, w tym w szczególności powołanych przez stronę skarżącą przepisów art. 7 k.p.a., art. 75 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 78 k.p.a., art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a., jak również przepisów prawa materialnego, w tym w szczególności art. 64 ust. 1 i ust. 2, art. 140aa ust. 1-4 oraz art. 140ab ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, a także art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.

W działaniu organów administracji publicznej, wydających wskazane powyżej decyzje, Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa materialnego. Ponadto, Sąd uznał, że w uzasadnieniu obu spornych rozstrzygnięć organów Inspekcji Transportu Drogowego wyjaśnione zostały w sposób dostatecznie jasny motywy ich podjęcia, zaś przytoczona w tym zakresie argumentacja jest wyczerpująca i w pełni odnosząca się do stanowiska strony skarżącej.

W ocenie Sądu, nie sposób zgodzić się również z zarzutem rzekomego naruszenia norm prawa europejskiego, wyrażonych w powołanych przez stronę skarżącą przepisach Dyrektywy Rady nr 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym (Dz. U. UE L z dnia 17 września 1996 r., 235.59 - Dz.U. UE-sp.07-2-478).

Sąd uznał, że ważenie kontrolowanego zespołu pojazdów odbyło się z zachowaniem procedury określonej w instrukcji obsługi przeznaczonej dla wag SAW 10C. Niewątpliwie, wiarygodnym i rzeczywistym obrazem parametrów zatrzymanego zespołu pojazdu był pomiar dokonany w toku kontroli drogowej, na zalegalizowanych urządzeniach pomiarowych, w miejscu ważenia legitymującym się dokumentem potwierdzającym spełnienie wszelkich warunków koniecznych do wykonywania pomiarów nacisków oraz masy pojazdów. Tylko taki tryb kontroli parametrów pozwala stwierdzić nienormatywność kontrolowanego pojazdu w chwili jego zatrzymania. Zatem inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego weryfikują stan faktyczny zastany w chwili kontroli drogowej, używając wyłącznie urządzeń o ważnej legalizacji.

Ustosunkowując się do zarzutów strony skarżącej dotyczących nieprawidłowego użycia wag SAW 10C do pomiarów masy całkowitej kontrolowanego zespołu pojazdów, należy zauważyć, że użyte do pomiaru wagi posiadały w dacie kontroli aktualne Świadectwo Homologacji UE nr D98-09-008, Świadectwo Zgodności wydane przez Okręgowy Urząd Miar w Poznaniu oraz Instrukcję obsługi wag SAW 10 C/II. Z treści Świadectwa Zgodności wagi SAW 10 C/II wynika, że spełnia ona wymogi Dyrektywy nr 90/384/EWG zmienionej Dyrektywą Rady nr 93/68/EWG, wdrożonej do systemu prawa polskiego rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 23).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że organ pierwszej instancji dokonał prawidłowej procedury ważenia, co znalazło pełne odzwierciedlenie zarówno w protokole kontroli, jak i uzasadnieniu decyzji. Należy zauważyć, że pojazd był ważony przy pomocy dwóch wag umieszczonych w dołach fundamentowych, przy czym stanowisko do ważenia pojazdów zostało zatwierdzone przez zarządcę drogi po dokonaniu pomiarów geodezyjnych. Pomiar wyglądał w ten sposób, że pojazd najeżdżał po kolei poszczególnymi osiami na parę wag, wyniki pomiarów osi zostały zsumowane, w wyniku czego otrzymano naciski na osiach wielokrotnych oraz masę całkowitą pojazdu. Zdaniem Sądu, zsumowanie wyników poszczególnych pomiarów, przy uwzględnieniu pomniejszeń, jest działaniem prawidłowym.

Odnosząc się do zasadniczego zarzutu, jaki w toku postępowania oraz w skardze stawiała strona skarżąca, a mianowicie zarzutu, iż skarżący nie mógł być ukarany karą 15.000 zł, na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c w zw. z art. 140ab ust. 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, albowiem nie mógł otrzymać zezwolenia kategorii VII, gdyż przewożony ładunek był podzielny, należy wyraźnie wskazać na wstępie, że z przepisu art. 64 ust. 2 P.r.d. wynika generalna zasada zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych, niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II.

Ponadto, należy zauważyć, iż z treści przepisu art. 140ab ust. 2 P.r.d. wynika, że w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.

W związku z powyższym, Sąd po przeprowadzeniu analizy treści zezwoleń od kategorii I do kategorii VII - stwierdził, iż organy obu instancji prawidłowo zakwalifikowały stwierdzone w toku spornej kontroli naruszenie, jako wykonywanie przejazdu drogowego pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII (albowiem przekroczono wielkości dopuszczalnych odstępstw określonych w zezwoleniach kategorii I-VI).

Mając na względzie normy prawne wyrażone w przepisach art. 64 ust. 2 i art. 140ab ust. 2 P.r.d., Sąd uznał, że - wbrew zarzutom strony skarżącej - z treści przepisu art. 140ab ust. 2 ustawy wynika jednoznacznie, że przy kwalifikowaniu naruszeń związanych z ustaleniem braku właściwej kategorii zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym, którym przewożony jest ładunek podzielny, okoliczność w postaci prawnej niemożności uzyskania zezwolenia kategorii III - VII nie ma żadnego znaczenia, albowiem ustawodawca wyraźnie przyjął, że w takiej sytuacji nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.

W konsekwencji, należy zgodzić się z Głównym Inspektorem Transportu Drogowego, że mimo braku możliwości uzyskania przez skarżącego zezwolenia kategorii VII, z uwagi na fakt, iż ładunek był podzielny (vide: deski), organ - zgodnie z treścią art. 140ab ust. 2 P.r.d. - ustalił w sposób prawidłowy i nałożył karę pieniężną, jak za przejazd pojazdem bez zezwolenia kategorii VII.

Przechodząc do kwestii braku odpowiedzialności strony skarżącej za powstałe naruszenie, Sąd stwierdza, że skarżący przedsiębiorca zarówno w toku postępowania, jak i we wniesionej do Sądu skardze, nie wykazał okoliczności uzasadniających uwolnienie go od tej odpowiedzialności.

Zdaniem Sądu, organy Inspekcji Transportu Drogowego obu instancji miały pełne podstawy, aby uznać, że w rozpatrywanym przypadku środki zastosowane przez skarżącego przedsiębiorcę, w celu zapewnienia zgodności przewozu z obowiązującym prawem, okazały się niewystarczające, co spowodowało przekroczenie dopuszczalnego nacisku osi pojazdu. Należy przy tym zgodzić się ze stanowiskiem Głównego Inspektora Transportu Drogowego, który w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdził, że podmiot wykonując przejazd winien mieć wiedzę na temat przewożonego ładunku w zakresie m.in. jego właściwości i ilości oraz parametrów pojazdu, którym przejazd jest wykonywany. Przedsiębiorca, nie może zasłaniać się w tym względzie poprzez odwołanie się do argumentów opartych wyłącznie na zaufaniu do działań załadowcy.

Sąd stwierdził, że skarżący przedsiębiorca nie wykazał przesłanki uwolnienia od odpowiedzialności przewoźnika w postaci dołożenia należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, w związku z czym organy Inspekcji Transportu Drogowego obu instancji, wydając w sprawie sporne decyzje administracyjne, nie naruszyły art. 140aa ust. 4 ustawy - Prawo o ruchu drogowym.

R. J. złożył skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżący zarzucił:

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucam:

I. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania:

- art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie zaskarżonej decyzji, pomimo, iż wydanie zaskarżonej decyzji było konsekwencją naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a to art. 7, 8, 77 i 80 k.p.a, poprzez nieustalenie przyczyn przekroczenia dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu, a w konsekwencji nieustalenie, czy przekroczenie nacisku na jedną z osi spowodowane zostało okolicznościami, których podmiot nie mógł przewidzieć,

- art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie zaskarżonej decyzji, pomimo, iż wydanie zaskarżonej decyzji było konsekwencją naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a to art. 7, 8, 77 i 80 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia postępowania dowodowego mającego na celu wyjaśnienie roli nadawcy w doprowadzeniu do zaistniałego naruszenia,

- art. 7, 75 i 78 k.p.a. poprzez poczynienie ustaleń faktycznych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia w oparciu o pomiar dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu wykonany urządzeniem, które nie jest do tego celu przystosowane, a w konsekwencji błędne przyjęcie, że doszło do przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu,

- art. 43 ust. 1 i 2 ustawy Prawo przewozowe, poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na nieuwzględnieniu, że podmiotem odpowiedzialnym za czynności ładunkowe jest nadawca, który obowiązany jest wykonać je w sposób niepowodujący przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi,

II. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., naruszenie prawa materialnego

- art. 64 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 64 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż przewożący ładunek podzielny pojazd skarżącego winien posiadać zezwolenie kategorii VII na przejazd pojazdu nienormatywnego, podczas gdy w przypadku przewozu ładunku podzielnego możliwe jest wydanie jedynie zezwoleń kategorii I i II, które jednak nie mogły zostać wydane skarżącemu z uwagi na niespełnianie kryteriów rodzaju pojazdu i rodzaju drogi, po której poruszał się pojazd skarżącego,

- art. 140ab ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na obciążeniu skarżącego karą administracyjną w wysokości 15.000 zł za brak posiadania zezwolenia kategorii VII na przejazd pojazdem nienormatywnym, pomimo, iż skarżący nie spełniał warunków do uzyskania tego typu zezwolenia,

- art. 140aa ust. 4 pkt 2) ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez jego niezastosowanie i błędne uznanie, że towar przewożony przez skarżącego nie jest drewnem,

- art. 1 ust. 1 lit b w związku z pkt 2.2.2. lit a i 3.4.1 załącznika nr I Dyrektywy Rady nr 96/53/WE z dnia 25.07.1996 r. (Dz.U. L 235 z 17.9.1996, str. 59) poprzez nałożenie na skarżącego kary administracyjnej za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi o więcej niż 20% przy braku posiadania zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym, pomimo, iż zgodnie z powołanym przepisem Dyrektywy Rady maksymalny dopuszczalny ciężar na oś napędową pojazdów silnikowych dwuosiowych z naczepami trzyosiowymi może wynieść 11,5 tony, a zatem przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi nie było większe niż o 20%.

Główny Inspektor Transportu Drogowego złożył odpowiedz na skargę kasacyjną, w której wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonego wyroku oraz po rozpoznaniu skargi uchyleniem zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2014 roku oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] marca 2014 roku Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego.

W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz.1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

Wobec takich regulacji poza sporem winna pozostawać okoliczność, iż wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

Podkreślić należy, że istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do oceny czy zasadne jest stanowisko Sądu I instancji wskazujące na to, że w okolicznościach faktycznych sprawy prawidłowo ustalono, że przy użyciu jednej pary wag nieautomatycznych typu SAW 10C dopuszczalne jest ustalenie masy całkowitej kontrolowanego pojazdu oraz czy zasadnie Sąd I instancji zaakceptował stanowisko organu, że w sprawie nie znajduje zastosowania przepis art. 140aa ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym, a tym samym czy prawidłowo przyjął, że organ zasadnie nałożył na skarżącego karę pieniężną za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII.

Z akt sprawy wynika, że kontroli drogowej został poddany pięcioosiowy pojazd członowy (zespół pojazdów) składający się z dwuosiowego ciągnika samochodowego oraz trójosiowej naczepy ciężarowej, który wykonywał po drodze krajowej przejazd z ładunkiem desek. W wyniku pomiarów kontrolnych organ stwierdził przekroczenie dopuszczalnych norm w zakresie nacisku na pojedynczej osi napędowej o 2,75 tony oraz przekroczenie dopuszczalnych norm w zakresie masy całkowitej pojazdu o 0,25 tony. Ponadto ustalono, że podmiot wykonujący przejazd nie miał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Poza sporem pozostaje okoliczność, że pomiary kontrolne organ wykonał przy użycie jednej pary wag nieautomatycznych typu SAW 10C na stanowisku zatwierdzonym protokołem z pomiaru pochylenia nawierzchni sporządzonym przez uprawnionego geodetę.

Zasadnie Sąd I instancji wskazał, że brak jest regulacji odnoszącej się do procedury ważenia kontrolowanych pojazdów przy zastosowaniu nieautomatycznych przenośnych wag do pomiarów statycznych i wykonując czynności pomiaru, inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego, dokonując tych pomiarów stosują się do wytycznych zawartych w instrukcji wag dołączonej przez producentów.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, Sąd I instancji odwołując się do treści instrukcji wag, jako dokumentu stanowiącego podstawę do oceny prawidłowości dokonanych pomiarów kontrolnych błędnie zaakceptował stanowisko organu, że w okolicznościach faktycznych sprawy dopuszczalne było ustalenie masy całkowitej kontrolowanego pojazdu przy użyciu jednej pary wag nieautomatycznych typu SAW 10C. W tym zakresie Sąd I instancji wadliwie wskazał, że ustalenie masy całkowitej kontrolowanego pojazdu odbyło się zgodnie z procedurą określoną w instrukcji dla wag SAW 10C, skoro jak wynika z akt sprawy pojazd najeżdżał po kolei poszczególnymi osiami na parę wag, wyniki pomiarów osi zostały zsumowane, co pozwoliło, jak twierdzi organ, na ustalenie nacisków na osiach wielokrotnych oraz pozwoliło ustalić masę całkowitą pojazdu.

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za uzasadniony zarzut naruszenia przepisów postępowania w zakresie dotyczącym ustalenia okoliczności faktycznych, stanowiących podstawę uznania, że wnoszący skargę kasacyjną dopuścił się przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu o 0,25 tony. Ustalenia te poczyniono bowiem na podstawie zsumowania pomiarów nacisku na poszczególne osie pojazdu, dokonanych za pomocą dwóch wag służących do pomiarów statycznych, mimo że, zdaniem kasatora, te wagi nie są przeznaczone do ważenia całego pojazdu. Organ odwoławczy, wypowiadając się w tej kwestii, stwierdził, że pomiarów kontrolnych dokonano przy użyciu wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C, o wskazanych w decyzji numerach, które to wagi posiadały w chwili kontroli aktualne świadectwa legalizacji ponownej wydane przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w Poznaniu oraz aktualne świadectwo homologacji. W uzasadnieniu Sąd I instancji podzielił to stanowisko, wskazując jedynie, że przyjęty sposób ważenia całego pojazdu (dmc) polegający na algebraicznym zsumowaniu wyników pomiarów poszczególnych osi (z uwzględnieniem pomniejszeń) jest prawidłowy i został wykonany zgodnie z procedurami określonymi w instrukcji obsługi wag. Zarówno organy, jak i Sąd I instancji nie powołały się na konkretne treści instrukcji, które dawałyby podstawę do takich stwierdzeń, a pogląd ten budzi wątpliwości także biorąc pod uwagę treść świadectwa ich homologacji. Nadto zauważyć należy, że może budzić poważne wątpliwości twierdzenie Sądu I instancji wskazujące na zgodność metod ważenia całego pojazdu z procedurami określonymi w instrukcji obsługi wag, skoro tej instrukcji nie ma w aktach sprawy.

W orzecznictwie ponadto podkreśla się, że przyjęta metoda ważenia całego pojazdu drogą sumowania pomiarów cząstkowych, dotyczących nacisku na poszczególne jego osie, może budzić wątpliwości w świetle ogólnie dostępnej wiedzy z zakresu fizyki, która podpowiada, że masa całkowita pewnego układu fizycznego stanowi sumę masy jego elementów (części) pod warunkiem, że te części nie oddziaływują na siebie wzajemnie - tzw. masa addytywna (vide wyrok NSA z dnia 21.03.2017 r., sygn. akt II GSK 2276/15 oraz wyrok NSA z dnia 21.03.2017 r., sygn. akt II GSK 1891/15 niepublikowane).

Tym samym należy również uznać za uzasadnione zarzuty procesowe dotyczące naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7, art. 75 i 78 k.p.a., w zakresie, w jakim przyjęto, że wykonujący przewóz pojazdem nienormatywnym przekroczył dopuszczalną masę całkowitą pojazdu.

Uwzględniając przedstawioną wyżej argumentację zauważyć należy, że kwestia ustalenia w niniejszej sprawie ewentualnego przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu ma podstawowe znaczenie w świetle brzemienia art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d. Przepis ten stanowi bowiem, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli "rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu w przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna". W niniejszej sprawie nie ma wątpliwości, że podczas spornego przejazdu kontrolowany pojazd przewoził deski.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy, nie może budzić wątpliwości to, że ładunek przewożony pojazdem poddanym kontroli był drewnem w rozumieniu art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d. W ustawie Prawo o ruchu drogowym brak jest definicji pojęcia "drewna", którym posługuje się ustawodawca w art. 140aa ust. 4 pkt 2 ustawy, biorąc jednak pod uwagę okoliczność, że deski są wynikiem procesu cięcia drewna rozumianego jako "ścięte drzewo" to takie drewno po pocięciu na deski nie traci swoich właściwości fizyko-chemicznych drewna. Tak więc drewnem jest to wszystko, co zachowuje naturalne, właściwe temu surowcowi cechy fizyczne i chemiczne i to niezależnie od postaci, jaką mu nadano. Zauważyć bowiem należy, że nie każde przetworzenie drewna pozyskanego z lasu prowadzi do powstania nowego rodzajowo produktu, pozbawionego cech drewna surowego (vide wyrok NSA z dnia 21.01.2017 r. sygn. akt II GSK 1693/16, wyrok NSA z dnia 1.09.2017 r. sygn. akt II GSK 3073/15 niepublikowane).

W tym stanie rzeczy zaistniały okoliczności warunkujące zastosowanie w sprawie regulacji, o której mowa w art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d.

Natomiast NSA nie podziela zarzutów skargi kasacyjnej odnoszących się do nieustalenia przyczyn przekroczenia dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej i co pozostaje z tym w związku, niewyjaśnienia roli nadawcy ładunku.

Z treści skargi kasacyjnej nie wynika aby jej autor zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art. 140aa ust. 3 p.r.d., który to przepis prawa materialnego wprost wskazuje, że odpowiedzialność nadawcy jest dodatkową odpowiedzialnością w stosunku do obligatoryjnej i obiektywnej odpowiedzialności przewoźnika, co oznacza, że odpowiada on za skutek, niezależnie od tego kto się przyczynił do powstania naruszenia. Oznacza to, że nie zachodziła potrzeba wyjaśniania okoliczności dotyczących roli nadawcy.

Również za niezasadny uznać należało zarzut odnoszący się do naruszenia przepisów Dyrektywy Rady Nr 96/53/WE. Przepis art. 7 Dyrektywy wskazuje bowiem, że dyrektywa nie stanowi przeszkody dla stosowania obowiązujących przepisów drogowych w każdym Państwie Członkowskim ograniczających ciężar i/lub wymiary pojazdów na niektórych drogach lub obiektach inżynieryjnych - niezależnie od państwa rejestracji lub dopuszczenia do ruchu takich pojazdów.

W polskim prawodawstwie kwestia ta uregulowana została w przepisie art. 41 u.d.p. Należy podzielić pogląd Sądu I instancji, który wskazuje, że polskie przepisy regulują zasady korzystania z dróg publicznych, wyodrębniając drogi, po których bez zezwolenia mogą się poruszać pojazdy o określonych parametrach. Zakwalifikowanie danej drogi do grupy dróg o określonej dopuszczalnej nośności wynika wprost z aktów wykonawczych wydanych na podstawie ustawowej delegacji zawartej w art. 41 ust. 2 u.d.p. Oznacza to, że przepisy prawa krajowego nie naruszają zasad określonych w wymienionej wyżej dyrektywie.

Ponadto wskazać należy, że jednym ze stwierdzonych naruszeń było ustalenie w zakresie przekroczenia dopuszczalnego nacisku na pojedynczej osi napędowej o 27,5% (2,75 tony). Z treści art. 64d ust. 1 p.r.d. wynika, że zezwolenie kategorii VII wydaje się dla pojazdu, którego ruch, ze względu na wymiary, masę lub naciski osi, nie jest możliwy na podstawie zezwoleń kategorii I-VI. Z kolei przepis art. 64d ust. 2 pkt 1 p.r.d. nie dopuszcza wydawania zezwoleń kategorii VII na przejazd pojazdu nienormatywnego przewożącego ładunek podzielny, ale przepis art. 140aa ust. 1 p.r.d. przewiduje nałożenie kary pieniężnej zarówno za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez wymaganego zezwolenia, jak i za przejazd takich pojazdów niezgodnie z warunkami określonymi dla odpowiedniego zezwolenia. Tak więc nawet wówczas, gdy mamy do czynienia z sytuacją, w której pojazd jako nienormatywny kwalifikuje się do wydania zezwolenia kategorii VII ale ze względu na rodzaj ładunku (podzielny) takiego zezwolenia nie może otrzymać, to przejazd takim pojazdem nienormatywnym podlega karze, na takich zasadach, jak przejazd pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia kategorii VII.

W tym stanie rzeczy uznając, że okoliczności sprawy zostały dostatecznie wyjaśnione, a Sąd I instancji wadliwie zaakceptował stanowisko organów administracji publicznej Naczelny Sad Administracyjny działając na podstawie art. 188 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i c p.p.s.a. oraz art. 185 § 1 p.p.s.a. p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku uchylając zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] marca 2014 r. nr [...].

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. i art. 200 p.p.s.a.