Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1313/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-11-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 155 kpa
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Mirosław Montowski (spr.), , Sędzia WSA Grzegorz Antas, Sędzia WSA Bogusław Cieśla, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 listopada 2020 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] czerwca 2020 r. znak: [...] w przedmiocie zmiany orzeczenia uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r., znak: [...], Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (zwany dalej także "Ministrem"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2, art. 17 pkt 3 i art. 20 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 256, dalej: "k.p.a."), w zw. z art. 31 ust. 1 pkt 6 i art. 4 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 945), art. 33 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a pkt 1 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 1171, ze zm.) oraz § 1 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 2267), po rozpatrzeniu odwołania Pana K.K. od decyzji z dnia [...] grudnia 2019 r., znak: [...] Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...], odmawiającej zmiany własnego orzeczenia z [...] stycznia 2016 r., znak: [...] o zaliczeniu K.K. do osób o lekkim stopniu niepełnosprawności, utrzymał w mocy ww. decyzję Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z dnia [...] grudnia 2019 r.

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych wskazanych przez organ.

Orzeczeniem z [...] sierpnia 2015 r., znak [...], Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] (dalej jako "PZON") nie zaliczył K.K. do osób niepełnosprawnych.

Od ww. orzeczenia K.K. (zwany dalej także "skarżącym") złożył odwołanie do działającego w II instancji Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] (dalej także: "WZON").

W wyniku przeprowadzonego postępowania WZON orzeczeniem

z [...] stycznia 2016 r., nr [...] uchylił zaskarżone orzeczenie PZON

w całości i zaliczył K.K. do lekkiego stopnia niepełnosprawności na okres do 31 stycznia 2017 roku ze wskazaniem symboli przyczyny niepełnosprawności: 05-R oraz 07-S.

Pismem z [...] lutego 2016 r. K.K. złożył odwołanie od ww. orzeczenia WZON do Sądu Rejonowego w [...] - Wydziału [...] Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (sygn. akt [...]).

Z kolei w piśmie z [...] kwietnia 2018 r. K.K. wystąpił do WZON o zmianę ww. orzeczenia tego organu w trybie art. 155 k.p.a., w części dotyczącej stopnia niepełnosprawności i trwałości orzeczenia.

Po rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku, Zespół Wojewódzki w dniu [...] maja 2018 r. wydał decyzję o odmowie zmiany własnego orzeczenia z [...] stycznia 2016 r., znak [...]

O powyższej decyzji, K.K. złożył w ustawowym terminie odwołanie do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.

W dniu [...] października 2018 r. Minister uchylił zaskarżoną decyzję WZON i umorzył postępowanie przed organem I instancji.

K.K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a Sąd wyrokiem z dnia

7 marca 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 3134/18 uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z [...] października 2018 r.

Decyzją z [...] października 2019 r. Minister uchylił zaskarżoną decyzję WZON i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

W dniu [...] października 2019 r. K.K. zmodyfikował swój wniosek z [...] kwietnia 2018 r., wskazując, że jego aktualnym żądaniem jest zaliczenie go w trybie art. 155 k.p.a. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na okres do [...] stycznia 2022 r.

WZON decyzją z [...] grudnia 2019 r., znak: [...], odmówił zmiany wydanego uprzednio orzeczenia o stopniu niepełnosprawności skarżącego z [...] stycznia 2016 r., znak: [...] i zaliczenia wnioskodawcy do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na okres do [...] stycznia 2022 r.

W dniu [...] grudnia 2019 r. do Wojewódzkiego Zespołu wpłynęło odwołanie K.K. od ww. decyzji, skierowane do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.

Minister, po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję WZON z [...] grudnia 2019 r. znak: [...], podzielając stanowisko organu wojewódzkiego, że nie zachodzą podstawy do zmiany orzeczenia z [...] stycznia 2016r.

Minister wskazał, że podstawowym trybem postępowania w sprawie uzyskania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności jest tryb określony w § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca

2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2018 r. poz. 2027, z późn. zm., dalej także "rozporządzenie"). Również na podstawie § 15 ust. 2 rozporządzenia w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności, w przypadku zmiany stanu zdrowia osoba niepełnosprawna posiadająca orzeczenie o stopniu niepełnosprawności może wystąpić z wnioskiem, o ponowne wydanie orzeczenia uwzględniającego zmianę stanu zdrowia.

W ocenie organu odwoławczego kwalifikacja osoby zainteresowanej do określonego stopnia niepełnosprawności następuje po przeprowadzeniu postępowania orzeczniczego obejmującego badanie lekarskie (przeprowadzane przez lekarza - przewodniczącego składu orzekającego) oraz wywiad sporządzony przez co najmniej jednego specjalistę (psychologa, pedagoga, pracownika socjalnego albo doradcę zawodowego). Lekarz w postępowaniu orzeczniczym sporządza ocenę stanu zdrowia w oparciu o badanie przedmiotowe i podmiotowe osoby zainteresowanej. Drugi członek zespołu wyznaczony do udziału w składzie orzekającym, uczestniczący w posiedzeniu sporządza, w zakresie swojej specjalności, ocenę dla potrzeb postępowania o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Ustalenie stopnia niepełnosprawności oraz związanych z nim wskazań przez skład orzekający następuje zatem w oparciu o rzetelną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w szczególności opinii specjalistycznych i badania lekarskiego, których celem jest ustalenie ograniczeń funkcjonalnych, a następnie przyrównanie ich do definicji stopni niepełnosprawności określonych w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 426, z późn. zm.).

Minister wyjaśnił, że na podstawie art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia

1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych do lekkiego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę o naruszonej sprawności organizmu, powodującej w sposób istotny obniżenie zdolności do wykonywania pracy, w porównaniu do zdolności, jaką wykazuje osoba o podobnych kwalifikacjach zawodowych z pełną sprawnością psychiczną i fizyczną, lub mająca ograniczenia w pełnieniu ról społecznych dające się kompensować przy pomocy wyposażenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze lub środki techniczne. Do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagającą czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych (art. 4 ust. 2). Przy czym zgodnie z przepisami rozporządzenia w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności konieczność udzielania pomocy, w tym również w pełnieniu ról społecznych oznacza zależność osoby od otoczenia, polegającą na udzieleniu wsparcia w czynnościach samoobsługowych, w prowadzeniu gospodarstwa domowego, współdziałaniu w procesie leczenia, rehabilitacji, edukacji oraz w pełnieniu ról społecznych właściwych dla każdego człowieka, zależnych od wieku, płci, czynników społecznych i kulturowych. Do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji (art. 4 ust. 1). Przy czym konieczność sprawowania opieki nie jest tożsama z koniecznością udzielenia pomocy. Oznacza ona bowiem całkowitą zależność osoby od otoczenia, polegającą na pielęgnacji w zakresie higieny osobistej i karmienia lub w wykonywaniu czynności samoobsługowych, prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz ułatwiania kontaktów ze środowiskiem. O osobie niezdolnej do samodzielnej egzystencji można natomiast mówić wówczas, gdy ograniczenia w codziennym funkcjonowaniu wiążą się z koniecznością jednoczesnego sprawowania opieki i udzielania pomocy (art. 4 ust. 4).

Minister wyjaśnił ponadto, że Sąd Rejonowy w [...] wyrokiem z dnia [...]listopada 2019 r., sygn. akt: [...], zmienił zaskarżone orzeczenie WZON z dnia [...] stycznia 2016 r., znak: [...], ustalające lekki stopień niepełnosprawności skarżącego na okres do dnia [...] stycznia 2017 r. z oznaczeniem symbolu przyczyny niepełnosprawności [...] oraz [...], poprzez wydłużenie jego ważności do dnia [...] stycznia 2020 r. W pozostałym zakresie Sąd Rejonowy oddalił odwołanie strony. Jednocześnie Sąd Okręgowy w [...] rozpatrując apelację strony od wyroku Sądu Rejonowego wyrokiem z dnia [...] maja 2020 r., sygn. Akt: [...] apelację oddalił. Tym samym organ drugiej instancji uznał, że rozstrzygnięcie sprawy wyrokiem przez Sąd Okręgowy czyni niedopuszczalnym zmianę przez Ministra Rodziny, Pracy Polityki Społecznej orzeczenia z dnia [...] stycznia 2016 r. (znak: [...]) w trybie art. 155 k.p.a., albowiem prowadziłoby to do podważenia orzeczenia sądowego i powagi rzeczy osądzonej.

Odnosząc się do zarzutu odwołującego dotyczącego podpisania przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] decyzji z dnia [...] grudnia 2019 r. (znak: [...]) w przedmiocie odmowy zmiany orzeczenia o lekkim stopniu niepełnosprawności z dnia [...] stycznia 2016 r. (znak: [...]) w niewłaściwym składzie, Minister uznał, że decyzja podpisana została w składzie kolegialnym i specjalistycznym przez członków Wojewódzkiego Zespołu tj. lekarza i psychologa, uprawnionych do orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności.

Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się K.K. , wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W skardze zarzuca decyzji Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] czerwca 2020 r., znak. [...] oraz decyzji WZON z dnia [...] grudnia 2019 r., znak: [...] naruszenie przepisów:

- art. 6, art. 7, art. 7b, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, art. 12, art. 15, art. 35, art. 36, art. 37, art. 73, art. 75, art. 77, art. 79a, art. 80, art. 81, art. 97 ust. 1 pkt 4, art. 107, art. 124 ust. 2 w zw. z art. 107 ust. 3, art. 74 ust. 2, art. 155 w zw. z art. 154 k.p.a.;

- § 19 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności;

- art. 7 Konstytucji RP;

- art. 153 i 170 p.p.s.a.

W uzasadnieniu skargi jej autor argumentuje, że decyzja WZON z dnia

[...] grudnia 2019 r. obarczona jest wadą nieważności, bowiem została wydana przez nieprawidłowo sformowany skład orzekający, ponieważ przewodniczącym składu orzekającego był lekarz – J. J.- psychiatra, podczas gdy powinien nim być lekarz specjalista neurolog lub alergolog, co było niezgodne z § 19 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca

2003 r. w sprawie szczegółowych zasad orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności.

Podnosi ponadto, że organy obu instancji nie odniosły się do zarzutów skarżącego zawartych we wniosku o zmianę orzeczenia o stopniu niepełnosprawności oraz w odwołaniu.

Skarżący wskazuje także, że z uwagi na zmianę brzmienia § 19 ww. rozporządzenia - decyzja pierwszoinstancyjna wydana w sprawie stwierdzenia nieważności przez WZON w tzw. "składzie merytorycznym" dwóch członków WZON, w tym lekarza jako przewodniczącego tego składu orzekającego, okazałą się być wydaną w sposób nieprawidłowy, albowiem od dnia [...] marca 2020 r. takie decyzje są wydawane przez zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności w składzie przewodniczący zespołu i sekretarz lub wyznaczony przez przewodniczącego zespołu członek zespołu.

Skarżący podkreśla w uzasadnieniu skargi, że uprawnienie wynikające z wydanego orzeczenia WZON z dnia [...] stycznia 2016 r., znak: [...] pierwotnie utraciło ważność z upływem [...] stycznia 2017 r., ale w wyniku zmiany ww. orzeczenia przez Sąd Rejonowy w [...] wyrokiem w sprawie o sygn. akt.: [...], straciło ostatecznie ważność z upływem [...] stycznia 2020 r. W jego ocenie pomimo wygaśnięcia uprawnienia, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, jako wydany akt administracyjny (decyzja), nie wygasło i znajduje się w obrocie prawnym, a co za tym idzie może zostać w każdej chwili zmienione w trybie art. 155 k.p.a., niezależnie czy sprawa została zakończona prawomocnym wyrokiem sądu cywilnego.

Dodatkowo skarżący zarzucił, że Minister nie zbadał czy zachodzą przesłanki do zmiany orzeczenia wynikające z art. 155 k.p.a. Nie uczynił tego twierdząc, że rażąco naruszyłby ww. przepis.

Tym samym, skarżący wnosi o stwierdzenie nieważności obu decyzji w całości, stosownie do art. 145 ust. 1 pkt 2 p.p.s.a., gdyż zachodzą przyczyny określone w art. 156 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a., alternatywnie wnosi o uchylenie zaskarżonych decyzji w całości, stosownie do art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a.

Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że kontrolowana decyzja Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji naruszają prawo w sposób wskazany powyżej, a skarga zasługuje na uwzględnienie.

Powodem uchylenia skarżonych decyzji jest wydanie decyzji z [...] grudnia

2019 r. przez niewłaściwy skład orzekający WZON. Powyższe jest skutkiem zastosowania przepisu nieobowiązującego w dacie wydania ww. orzeczenia. W tym przypadku stanowi ono podstawę uwzględnienia skargi na decyzję, albowiem miało wpływ na wynik sprawy.

Decyzja o odmowie zmiany orzeczenia z dnia [...] stycznia 2016 r. w przedmiocie zaliczenia K.K. do lekkiego stopnia niepełnosprawności na okres do [...] stycznia 2017 r., w zakresie zaliczenia wnioskodawcy do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na okres do [...] stycznia 2022 r., powinna zostać wydana przez skład kolegialny WZON, zgodnie z przepisami rozporządzenia z 15 lipca 2003 r.

Niewątpliwie postępowanie prowadzone w oparciu o przepis art. 155 k.p.a., jest jednym z trybów nadzwyczajnych, mogących prowadzić do zmiany bądź uchylenia decyzji ostatecznej, podobnie jak ma to miejsce w przypadku trybów określonych w art. 145-148, art. 154 i art. 156-158 k.p.a.

Należy w tym miejscu przypomnieć, że w zapadłym w niniejszej sprawie prawomocnym wyroku z dnia 7 marca 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 3134/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził niezasadność stanowiska organu, że orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności z [...] stycznia 2016 r. wydane skarżącemu przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie w Województwie [...] nie podlega w ogóle trybom nadzwyczajnym, przewidzianym w k.p.a. Sąd uznał, że również złożenie przez stronę odwołania od ww. orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z [...] stycznia 2016 r. do sądu rejonowego pracy i ubezpieczeń społecznych oraz toczące się postępowanie odwoławcze nie stanowi przesłanki do odmowy czy też umorzenia postępowania administracyjnego. Organ powinien był jedynie rozważyć zawieszenie postępowania, do czasu wydania orzeczenia przez sąd powszechny, co też w niniejszej sprawie miało miejsce.

Podstawę przedmiotowego orzeczenia WZON z dnia [...] stycznia 2016 r., którego zmiany w trybie art. 155 k.p.a. domagał się skarżący, stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2011 r., poz. Nr 127, poz. 721 ze zm., zwanej dalej także "ustawą o rehabilitacji"). Stosownie do art. 6 ust. 1 tej ustawy, do orzekania o niepełnosprawności powołane są zespoły powiatowe (jako pierwsza instancja) i wojewódzkie (jako druga instancja). Orzekają na wniosek osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego lub, za ich zgodą, na wniosek ośrodka pomocy społecznej (art. 6b ust.1). Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 6c ust. 9 tej ustawy, szczegółowe zasady orzekania o niepełnosprawności i o stopniu niepełnosprawności, uwzględniając tryb postępowania przy orzekaniu oraz skład i sposób powoływania i odwoływania członków zespołów orzekających, a także sposób działania tych zespołów uregulowane zostały w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 1110; dalej jako "rozporządzenie").

Zgodnie z § 2 powołanego rozporządzenia, powiatowe i wojewódzkie zespoły wydają orzeczenia o : 1) niepełnosprawności osób, które nie ukończyły 16 roku życia; 2) o stopniu niepełnosprawności osób, które ukończyły 16 roku życia; 3) wskazaniach do ulg i uprawnień osób posiadających orzeczenia o inwalidztwie lub niezdolności do pracy, o których mowa w art. 5 i 62 ustawy. Wniosek o wydanie orzeczenia dotyczącego niepełnosprawności oraz stopnia niepełnosprawności rozpatruje co najmniej dwuosobowy skład orzekający, a wniosek o wydanie orzeczenia o wskazaniach do ulg i uprawnień rozpatruje jednoosobowo lekarz - członek zespołu. Powiatowy zespół wydaje też orzeczenia o umorzeniu postępowania w przypadku zgonu osoby zainteresowanej lub dziecka i w razie wycofania wniosku (§ 12). Do postępowania odwoławczego przed zespołem wojewódzkim w sprawach o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności stosuje się odpowiednio tryb postępowania przed zespołem powiatowym (§ 17).

Na tle przywołanych unormowań, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w prawomocnym wyroku z dnia 13 czerwca 2019 r., sygn. akt: IV SA/Wa 985/19, wyraził pogląd, który tutejszy Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela i uznaje za własny, że powołane rozporządzenie zawiera odrębne regulacje dotyczące składu orzekającego zespołów powiatowego i wojewódzkiego przy wydawaniu orzeczenia o umorzeniu postępowania i postanowień o charakterze procesowym. Zgodnie bowiem z § 19 ust. 3 pkt 1, pkt 2 i pkt 3 rozporządzenia z 15 lipca 2003 r. powiatowy zespół i wojewódzki zespół wydaje orzeczenie o umorzeniu postępowania (pkt 1) oraz postanowienie w sprawie: uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz niedopuszczalności wniesienia odwołania (pkt 2), a także zawiadomienia o niezałatwieniu sprawy w terminie oraz wyznaczeniu nowego terminu jej załatwienia (pkt 3). Rozstrzygnięcia te wydawane są zarówno przez powiatowy, jak i wojewódzki zespół w składzie: przewodniczący zespołu oraz sekretarz lub wyznaczony przez przewodniczącego zespołu członek zespołu.

Powyższe prowadzi do przyjęcia, że wedle przywołanych przepisów, zarówno zespoły powiatowe, jak i zespoły wojewódzkie są organami kolegialnymi, które co do zasady rozstrzygnięcia dotyczące ustalenia niepełnosprawności i stopnia niepełnosprawności wydają w składzie nie mniejszym niż dwuosobowy, przy czym co do zasady przewodniczącym składu orzekającego jest lekarz - specjalista w dziedzinie odpowiedniej do choroby zasadniczej - wyznaczony przez przewodniczącego powiatowego zespołu. Przepis § 19 ust. 2 rozporządzenia z 15 lipca 2003 r. jest przepisem ogólnym i określa zasadę ustalania składu orzekającego w zespołach. Natomiast § 19 ust. 3 rozporządzenia z 15 lipca 2003 r. enumeratywnie wymienia rodzaje rozstrzygnięć o charakterze formalnym, które wydaje powiatowy zespół i wojewódzki zespół w odmiennym składzie tj. w składzie przewodniczący zespołu oraz sekretarz lub wyznaczony członek zespołu. Katalog rozstrzygnięć podejmowanych w udziałem przewodniczącego powiatowego zespołu i przewodniczącego wojewódzkiego zespołu oraz sekretarza, jak wynika z brzmienia § 19 ust. 3 rozporządzenia z 15 lipca 2003 r., jest katalogiem zamkniętym i jako wyjątek od zasady określonej w § 19 ust. 2 powołanego rozporządzenia, nie podlega wykładni rozszerzającej.

W konkluzji powyższego wyroku WSA w Warszawie stwierdził, że skoro decyzja w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia o niezaliczeniu do osób niepełnosprawnych nie została wymieniona w § 19 ust. 3 rozporządzenia z 15 lipca 2003 r., to powinna być podjęta w składzie określonym zgodnie z § 19 ust. 2 rozporządzenia z 15 lipca 2003 r., a zatem z udziałem lekarza. Zdaniem Sądu, "Wbrew stanowisku Ministra, zaprezentowanemu w zaskarżonej decyzji, okoliczność, że decyzja o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia o niezaliczeniu do osób niepełnosprawnych nie ma charakteru ściśle merytorycznego, a charakter procesowy, nie ma wpływu na zmianę wykładni § 19 ust. 3 rozporządzenia z 15 lipca 2003 r., zawierającego katalog zamknięty rozstrzygnięć, które mogą być wydawane przez przewodniczącego wojewódzkiego zespołu, sekretarza lub wyznaczonego przez przewodniczącego zespołu członka zespołu".

W świetle tak jednoznacznie zarysowanej oceny prawnej, niewątpliwie za trafny uznać należy zarzut skarżącego, że WZON rozpoznając wniosek skarżącego w trybie art. 155 k.p.a. w drodze decyzji z [...] grudnia 2019 r. orzekał w niewłaściwym składzie. Jak bowiem słusznie podniesiono w skardze, stosownie do § 19 ust. 2 rozporządzenia (także w brzmieniu obowiązującym na dzień orzekania w niniejszej sprawie przez organ wojewódzki, tj. [...] grudnia 2019 r.) przewodniczącym składu orzekającego powinien być lekarz, specjalista w dziedzinie odpowiedniej do choroby zasadniczej osoby zainteresowanej. W przypadku skarżącego, przyjmując za prawidłowe ustalenie WZON co do stwierdzonej u niego choroby zasadniczej (symbol niepełnosprawności [...] - upośledzenie narządu ruchu) przewodniczącym składu orzekającego powinien być lekarz specjalista w tej właśnie dziedzinie. Tymczasem, z akt sprawy wynika, że przewodniczącym składu orzekającego przy wydawaniu decyzji WZON z [...] grudnia 2019 r., co zresztą potwierdza sam Minister w odpowiedzi na skargę, był lekarz – dr n.med. J. J., który posiada stopień specjalisty II stopnia z zakresu psychiatrii. Drugi członek składu orzekającego posiadał zaś specjalizację w zakresie psychologii. Żaden z członków składu orzekającego nie posiadał zatem specjalizacji z zakresu ortopedii lub neurologii. Powyższe niewątpliwie narusza dyspozycję § 19 ust. 2 rozporządzenia.

Pozbawione jakiegokolwiek uzasadnienia są przy tym argumenty organu, że decyzja podejmowana w trybie przepisów art. 155 k.p.a. nie jest orzeczeniem merytorycznym, jak ma to miejsce w postępowaniu zwykłym przy orzekaniu o niepełnosprawności, zaś każdy lekarz – członek zespołu, bez względu na posiadaną specjalizację stosuje te same kryteria i standardy postępowania. Zdaniem Sądu, przyjęcie takiego rozumowania organu stałoby bowiem w sprzeczności z przywołanymi wcześniej unormowaniami ustawy o rehabilitacji zawodowej oraz rozporządzenia wykonawczego.

Minister zauważył, że według obecnego brzmienia przepisu § 19 ust. 2 rozporządzenia, przewodniczącym składu orzekającego jest lekarz specjalista lub lekarz posiadający specjalizację co najmniej I stopnia, w szczególności w następujących dziedzinach medycyny: chorobach wewnętrznych, pediatrii, ortopedii i traumatologii narządu ruchu, neurologii, psychiatrii, okulistyce i otolaryngologii. W jego ocenie, skoro więc przewodniczącym składu orzekającego WZON był lekarz specjalista w zakresie chorób wewnętrznych, to brak jest podstaw do zakwestionowania orzeczenia tego organu z dnia [...] grudnia 2019 r. Organ zdaje się jednak nie dostrzegać faktu, że przedmiotowa zmiana § 19 ust. 2 została wprowadzona dopiero z dniem 27 marca 2020 r. w wyniku wejścia w życie przepisów rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 26 marca 2020r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2020 r., poz. 534).

Z tego powodu, przepis § 19 ust. 2 rozporządzenia w jego aktualnym brzmieniu nie mógł znaleźć zastosowania na dzień orzekania przez WZON. Co więcej, w ocenie tutejszego Sądu, dokonana w drodze ww. rozporządzenia jednoczesna zmiana treści ust. 3 § 19, poprzez dodanie pkt 4 w brzmieniu wskazującym, że decyzje w sprawie uchylenia, zmiany oraz stwierdzenia nieważności orzeczeń, o których mowa w § 2 wydawane są w odmiennym składzie, niejako przesądza, że uprzednio właściwy do orzekania w tych sprawach był wyłącznie zespół w składzie określonym w § 2. W przeciwnym razie, powyższa nowelizacja byłaby pozbawiona uzasadnienia.

Mając na uwadze przedstawioną argumentację, Sąd uznał za trafne zarzuty skargi, że organy dopuściły się naruszenia przywołanych przepisów, wobec ustalenia, że decyzja WZON z dnia [...] grudnia 2019 r. w sprawie odmowy zmiany orzeczenia tego organu z dnia [...] stycznia 2016 r. podjęta została w nieprawidłowym składzie. Skład Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, który wydał decyzję z [...] grudnia 2019 r., był sprzeczny z § 19 ust. 2 rozporządzenia z 15 lipca 2003 r. w jego ówcześnie obowiązującym brzmieniu. Decyzja ta została bowiem wydana w składzie: Przewodniczący Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] – dr n.med. J. J. – uprawniony do orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności lekarz specjalista - psychiatra, oraz I.G.- członek składu orzekającego uprawniony do orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności - psycholog. Przewodniczącym składu, zgodnie z treścią § 19 ust. 2 rozporządzenia z 15 lipca 2003 r. był co prawda lekarz, jednakże nie był on specjalistą w dziedzinie odpowiedniej do choroby zasadniczej osoby zainteresowanej, w tym wypadku skarżącego.

Zatem skoro decyzja organu pierwszej instancji została wydana w składzie orzekającym niezgodnym z § 19 ust. 2 rozporządzenia, to zasadne było uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie orzekającym, podzielił jednocześnie stanowisko wyrażone przez WSA w Warszawie w wyrokach z dnia 7 marca 2018 r. (sygn. akt: IV SA/Wa 3306/17) oraz z dnia 13 czerwca 2019 r. (sygn. akt: IV SA/Wa 985/19), zapadłych w sprawach o zbliżonym stanie faktycznym i prawnym, że skoro występowały w sprawie wątpliwości w zakresie przepisów wskazujących na skład wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, który winien procedować w przedmiocie stwierdzenia nieważności, zaistniała wadliwość nie stanowi rażącego naruszenia prawa. Ponadto z uwagi na wydanie decyzji organu pierwszej instancji w niewłaściwym składzie zbędna jest ocena pozostałych zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego zawartych w skardze, albowiem odniesienie się do nich byłoby przedwczesne.

Jednocześnie należy zwrócić uwagę, że przy ponownym rozpoznaniu przedmiotowej sprawy, organy zobowiązane będą zapewnić skarżącemu czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić mu wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, stosownie do treści art. 10 § 1 k.p.a.

Wymaga zarazem przypomnienia, że w wydanym w niniejszej sprawie wyroku z dnia 7 marca 2019 r. (sygn. akt IV SA/Wa 3134/18), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zawarł ocenę prawną i wskazania, co do dalszego postępowania organów, dotyczące m.in. kwestii obowiązku udostępnienia skarżącemu akt sprawy. Zaniedbania organów w tym zakresie stały się – obok błędnej wykładni art. 155 k.p.a., podstawą do uchylenia przez Sąd uprzedniej decyzji Ministra, z uwagi na naruszenia art. 10 w zw. z art. 52 i art. 107 § 1 k.p.a. Co prawda w odpowiedzi na skargę Minister wskazał, że kopie kompletnych akt sprawy zostały skarżącemu udostępnione przy piśmie z dnia [...] grudnia 2018 r., jednakże w aktach postępowania administracyjnego przesłanych wraz z odpowiedzią na skargę do tutejszego Sądu, brak jest ww. pisma, jak też jakiejkolwiek innej dokumentacji potwierdzającej ten fakt.

Z przedstawionych względów, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku.