Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1245/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 73  ust. 1
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie WSA Monika Nowicka asesor WSA Mirosław Gdesz Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie nabycia z mocy prawa przez gminę własności nieruchomości zajętej pod drogę 1. oddala skargę; 2. zasądza ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata A. S. prowadzącego Kancelarię Adwokacką w W., [...], tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, oraz kwotę 17 (siedemnaście) złotych tytułem innych udokumentowanych wydatków strony.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...] Minister Budownictwa uchylił w całości decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] stycznia 2007 r., nr [...] stwierdzającą nabycie przez Gminę W. z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności części gruntu o powierzchni [...] m2 zajętego pod ulicą [...] w W. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W toku postępowania ustalono następujący stan faktyczny.

Z. B. wnioskiem z dnia 7 stycznia 2004 r. wystąpił do Wojewody Mazowieckiego o wydanie decyzji potwierdzającej nabycie przez Gminę W. prawa własności nieruchomości położonej w W. - składającej się z dwóch działek nr [...] - zajętej pod ulice.

Wojewoda Mazowieckiego - działając na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) - decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] stwierdził nabycie przez Gminę W. z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności gruntu o powierzchni [...] m2 zajętego pod ulicą [...] w W., stanowiącego część działki ewidencyjnej nr [...].

W uzasadnieniu Wojewoda stwierdził, że stosownie do w/w przepisu art. 73 ust.1 nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności a zajęte pod drogi publiczne z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.

Wojewoda uznał, że niniejszej sprawie zostały spełnione wszystkie powyższe przesłanki.

Przedmiotowa nieruchomość w dniu 31 grudnia 1998 r. nie stanowiła własności Skarbu Państwa ani Gminy i pozostawała we władaniu Gminy W. jako droga publiczna.

Zgodnie z Uchwałą Rady Narodowej W. Nr [...] z dnia [...] maja 1988 r. w sprawie zaliczenia dróg publicznych na terenie m. st. Warszawy i województwa stołecznego warszawskiego do kategorii dróg lokalnych miejskich oraz dróg gminnych (Dziennik Urzędowy Województwa Stołecznego Warszawskiego Nr 17, poz.186) - ulica [...] w dniu 31 grudnia 1998 roku stanowiła drogę lokalną miejską, która na podstawie art. 103 ust.2 ustawy z dnia 13 października 1998 roku z dniem 1 stycznia 1999 roku stała się drogą gminną.

Jak wynika z odpisu z księgi wieczystej KW Nr [...] grunt zajęty pod ulicą [...] stanowił w dniu 31 grudnia 1998 r. własność osoby fizycznej, zaś zgodnie z wypisem z rejestru gruntów stanowił część działki nr [...].

Wobec tego przedmiotowa nieruchomość - zajęta pod część ulicy [...] - stała się z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa własnością Gminy W.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył Prezydent W. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Po rozpatrzeniu odwołania Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...] uchylił w całości decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] stycznia 2007 r., nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Minister wskazał, iż zgodnie z art. 73 ust. 1 wyżej cytowanej ustawy z dnia 13 października 1998 r., nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.

Oznacza to, że w dniu 31 grudnia 1998 r. winny być spełnione łącznie trzy przesłanki:

- zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną,

- pozostawanie nieruchomości we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego,

- brak własności Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego.

W przypadku postępowania prowadzonego w tym trybie organ orzekający bada wyłącznie spełnienie powyższych przesłanek według stanu na dzień 31 grudnia 1998 r., a w związku z tym stroną tego postępowania jest właściciel (współwłaściciele) nieruchomości ustalony na dzień 31 grudnia1998 r. (lub jego spadkobiercy), a także inne osoby mające interes prawny.

Z odpisu z księgi wieczystej nr [...] wynika, że właścicielem części działki nr [...] jest Z. B. Prawo własności zostało wpisane na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] lutego 1996 r., postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] lutego 2002 r. sygn. akt [...] o stwierdzenie nabycia spadku oraz na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. sygn. akt [...] o zniesienie współwłasności.

Jak wynika z aktu notarialnego w dniu [...] lutego1996 r. Z. B. stał się właścicielem przedmiotowej nieruchomości w udziale wynoszącym tylko 3/4 części. Natomiast właścicielem całej nieruchomości stał się dopiero na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. – a więc po dniu 31 grudnia 1998 r., na który to dzień organ wojewódzki był zobowiązany ustalić stan prawny nieruchomości. Z akt sprawy nie wynika, kto - oprócz niego - był w dniu 31 grudnia 1998 r. współwłaścicielem tej nieruchomości a tym samym, kto byłby też stroną postępowania i miałby interes prawny w rozumieniu art. 28 kpa. Wobec tego Minister stwierdził, że kwestia prawa własności w dniu 31 grudnia 1998 r. wymaga wyjaśnienia przez organ wojewódzki.

Ponadto Minister zauważył, iż z akt sprawy wynika, że powierzchnia [...] m2 (objęta zaskarżoną decyzją), została ustalona w oparciu o wypisy z rejestru gruntów z dnia 7 listopada 2005 r. i z dnia 24 kwietnia 2003 r., jednakże z akt nie wynika, czy faktycznie w dniu 31 grudnia 1998 r. taka właśnie część o pow. [...] m2 działki nr [...] była zajęta pod ulicą [...]. W aktach brak jest bowiem dokumentów potwierdzających zajętość przedmiotowego gruntu pod drogę publiczną, brak jest także mapy pozwalającej ustalić usytuowanie omawianego gruntu. Przepis art. 73 wyraźnie wskazuje, iż nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Skarb Państwa lub właściwą jednostkę samorządu terytorialnego dotyczy nieruchomości zajętych pod drogę publiczną. W niniejszej zaś sprawie użyto ogólnikowego sformułowania, iż przedmiotem jest grunt o pow. [...] m2 stanowiący część działki nr [...], bez bliższych danych, co do konkretnego położenia tego gruntu. Dopiero po tym ustaleniu możliwe będzie rozpatrywanie kwestii władania w dniu 31 grudnia 1998 r. przez podmiot publicznoprawny nieruchomością zajętą pod drogę publiczną. Należy przy tym zauważyć, że udokumentowanie władania winno odnosić się do daty 31 grudnia 1998 r., a poza tym powinny być udokumentowane konkretne czynności odnoszące się do nieruchomości objętej decyzją - a nie ogólnie do całej drogi publicznej.

Podsumowując Minister stwierdził, że w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 73 organ orzekający bada spełnianie przesłanek w nim wymienionych na dzień 31 grudnia 1998 r. i każda z tych przesłanek winna być udokumentowana. Ponieważ rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części, dlatego też uchylił on w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Skargę na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] czerwca 2007 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył Z. B. wnosząc o jej uchylenie oraz o utrzymanie w mocy decyzji Wojewody Mazowieckiego.

Skarżący podnosił, iż odpis z księgi wieczystej nr [...] jest wystarczającym dokumentem uprawniającym go do otrzymania odszkodowania za zajęcie części działki pod drogę publiczną.

W odpowiedzi na skargę Minister Budownictwa wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo – administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja Ministra Budownictwa z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...], w której uchylił on w całości decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] stycznia 2007 r., nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Minister uznał - a Sąd w całości podzielił jego stanowisko - że Wojewoda w swojej decyzji nie udokumentował w sposób prawidłowy faktu spełniania wszystkich przesłanek określonych w art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872). Powołany przepis określa normatywne przesłanki, których łączne wystąpienie powoduje, że grunty nie stanowiące własności Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego stały się z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. ich własnością. Przesłanki te to po pierwsze: władanie w dniu 31 grudnia 1998 r. przez Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego gruntami nie stanowiącymi ich własności, po drugie: grunty te musza być zajęte pod drogi publiczne.

Jak wynika z akt sprawy, w dniu 31 grudnia 1998 r. Z. B. był właścicielem tylko udziału w wysokości 3/4 części nieruchomości, natomiast nie został ustalony właściciel pozostałej części nieruchomości - który ma materialnoprawny interes uczestniczenia w tej sprawie, a więc jest stroną tego postępowania zgodnie art. 28 kpa. Już sam fakt, że organ I instancji nie ustalił właściciela pozostałej części nieruchomości i nie zawiadomił go o prowadzonym postępowaniu - skutkuje uchyleniem decyzji.

Poza tym w aktach sprawy brak jest mapy nieruchomości - z projektem podziału i przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego - na której byłaby wyodrębniona część – [...] m2 - która jest przedmiotem decyzji. Brak tej mapy uniemożliwił organowi II instancji (a także Sądowi) sprawdzenie, czy konkretnie ta część nieruchomości została zajęta pod ulicę [...].

Również fakt władania tą częścią nieruchomości przez Gminę W. nie został w sposób prawidłowy udokumentowany przez organ I instancji, gdyż powołuje się on na fakty, które dotyczą całej ulicy, a nie tej właśnie części nieruchomości.

Tak więc Wojewoda Mazowiecki – nie ustalając wszystkich współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r. – naruszył przepis art. 28 kpa w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Uchybił także przepisowi art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872) oraz innym przepisom postępowania administracyjnego, a mianowicie art. 7 i art. 77 kpa nakazującym organowi administracji podejmowanie wszelkich środków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebranie w sposób wyczerpujący i rozpatrzenie całego materiału dowodowego.

Konkludując, stwierdzić należy, że decyzja Ministra Budownictwa – uchylająca zaskarżoną decyzję – jest prawidłowa.

Minister wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzył stan faktyczny sprawy, szczegółowo wyjaśnił motywy, jakimi się kierował przy rozstrzyganiu tej sprawy oraz przekonująco uzasadnił swoją decyzję – zyskując całkowitą aprobatę Sądu.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 oraz art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.