Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 353/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2020-09-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1170
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - t.j.
article: art. 21 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 725
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Machcińska, Sędziowie WSA Wojciech Gapiński (spr.), Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Protokolant Katarzyna Czabaj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2020 r. sprawy ze skargi A. M., J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości na 2019 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej (dalej – Kolegium, SKO) decyzją z dnia [...] r. nr [...], działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 900 z późn. zm. - dalej o.p.); art. 2 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 3 ust. 1 pkt 1, ust. 4, ust. 5, art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 5 ust. 1 pkt 1c i pkt 2e ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1170 z późn. zm. – dalej u.p.o.l.) oraz art. 17, art. 18 i art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 570 z późn. zm.), po rozpoznaniu odwołania A. M. oraz J. M. (dalej – Skarżący, Podatnicy), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. (dalej – organ I instancji) z dnia [...] r. nr [...] (nr ewid. [...]) ustalającą wysokość podatku od nieruchomości na rok 2019 w kwocie [...] zł.

Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Organ I instancji po ponownym rozpoznaniu sprawy wydał decyzję z dnia [...] r., którą ustalił Skarżącym wysokość podatku od nieruchomości za 2019 r. w kwocie [...] zł. Do opodatkowania przyjęto lokal nr [...] stanowiący odrębną nieruchomość położoną w B. przy ul. [...] o powierzchni [...] m2 oraz grunty pozostałe – tereny mieszkalne (B) o powierzchni – [...] m2.

W odwołaniu z dnia 24 września 2019 r. Podatnicy wyjaśnili, że opodatkowany lokal nabyli w drodze egzekucji, która toczyła się pod nadzorem Sądu Rejonowego w B. - [...] Wydział Cywilny pod sygn. akt [...]. Skarżący oznajmili, że pozostawali w przekonaniu, że wspomniany lokal ma charakter mieszkalny, co wynikało z prawomocnych orzeczeń wydawanych w toku postępowania egzekucyjnego przez Sąd Rejonowy w B. [...] Wydział Cywilny, jak i z księgi wieczystej nr [...] (rękojmia dobrej wiary ksiąg wieczystych).

Tymczasem organ I instancji, jak podniosły Strony, wydając decyzję pominął całkowicie powyższe okoliczności oraz złożoną deklarację, opierając się na dokumentach sporządzonych na potrzeby niniejszego postępowania podatkowego przez Wydział Geodezji i Kartografii (pismo z dnia [...] r.) oraz Wydział Urbanistyki i Architektury (pismo z dnia [...] r.), a więc de facto na dokumentach pochodzących od organu, który ustalił podatek. Zajęli również stanowisko, że pismo Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. A. M. z dnia [...] r. nr [...] zostało sporządzone na wniosek Prezydenta Miasta już po prawomocnym zakończeniu postępowania egzekucyjnego (dokument nie jest więc dokumentem źródłowym) i dotyczy okoliczności incydentalnej.

Jak stwierdzili Skarżący, na funkcję mieszkalna nabytego lokalu wskazuje wezwanie wystosowane do nabywcy przez Komornika Sądowego o zapłatę z dnia [...] r. o nr [...], a także prawomocne postanowienia Sądu Rejonowego w B.: z dnia [...] r. sygn. akt [...] o udzieleniu przybicia prawa własności lokalu mieszkalnego [...] oraz z dnia [...] r. sygn. akt [...] o przysądzeniu prawa własności lokalu mieszkalnego [...].

Zaznaczono, że wymienione prawomocne orzeczenia – w myśl art. 365 § 1 k.p.c. – wiążą nie tylko strony i sąd, który je wydal, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej. Natomiast organ I instancji ignorując to uregulowanie wydał decyzję ustalającą podatek od nieruchomości odmawiając opodatkowanemu lokalowi charakteru mieszkalnego. W konsekwencji doszło, jak stwierdzili Podatnicy, do naruszenia art 5 ust. 1 pkt 2 lit. a u.p.o.l. oraz uchwały Rady Miejskiej w Bielsku-Białej nr XXIII/432/2016 z dnia 29 listopada 2016 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości (Dziennik Urzędowy Województwa [...] z 2016 r. poz. 6478). Końcowo podniesiono, że lokal zamieszkiwany jest przez A. M..

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Kolegium utrzymało w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne.

W uzasadnieniu przedstawiono przebieg postępowania oraz uregulowania prawne znajdujące zastosowanie w sprawie. Następnie Kolegium stwierdziło, że postanowieniem z dnia [...] r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w B. przysądził Podatnikom prawo własności lokalu mieszkalnego [...] z przynależnościami, stanowiącego odrębną nieruchomość położoną w B. przy ul. [...], które stało się ostateczne z dniem [...] r. Jej udział w gruncie wynosi [...].

Kolegium wskazało następnie, iż z załączonego do akt sprawy wypisu z rejestru gruntów wynika, że budynek biurowy położony jest na działce nr [...] o powierzchni [...] m2 sklasyfikowanej jako tereny oznaczone symbolem "B", natomiast lokal nr [...] o powierzchni [...] m2 sklasyfikowany jest w ewidencji gruntów i budynków jako lokal niemieszkalny. W związku z takim zapisem ewidencyjnym, jak stwierdziło SKO, lokal nr [...] i grunt podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości w kategorii "pozostałe" w stawce wynikającej z obowiązującej uchwały Rady Miejskiej w B. (lokal - [...] zł za m2 i grunt - [...] zł za m2).

Odnosząc się do okoliczności podniesionych w odwołaniu Kolegium podkreśliło znaczenie ewidencji gruntów i budynków, która w myśl art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 725 z póżn. zm. – dalej u.p.g.k.), wiąże organy podatkowe w zakresie wymiaru podatku. W konsekwencji, jak stwierdziło Kolegium, wskazane przez Podatników w odwołaniu dokumenty nie mogą stanowić o funkcji lokalu i jego klasyfikacji. Ponadto podkreślono, że przeprowadzone postępowanie wykazało, że przedmiotowy lokal sklasyfikowany jest w ewidencji gruntów i budynków jako niemieszkalny i funkcja ta została wprowadzona do ewidencji gruntów i budynków w dniu [...] r. i nie uległa zmianie. Tym samym nie trafne jest twierdzenie Podatników o pominięciu dowodów wskazanych przez nich. Zdaniem Kolegium, bezzasadny jest również zarzut naruszenie art. 365 § 1 k.p.c. SKO uargumentowało to tym, że skoro Sąd Rejonowy w B. w postanowieniu z dnia [...] r. udzielił przybicia prawa własności przedmiotowego lokalu na rzecz Podatników, to przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu była kwestia własności lokalu (kto jest właścicielem lokalu) nabytego w drodze egzekucji, tym samym tylko w tym zakresie orzeczenie Sądu wiążę strony, sąd i inne organy.

W skardze z dnia 17 lutego 2020 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Podatnicy zakwestionowali prawidłowość decyzji Kolegium wnosząc o jej uchylenie oraz decyzji ją poprzedzającej, a ponadto o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego na rzecz każdego z nich według norm przepisanych.

W uzasadnieniu Skarżący podnieśli, że organy obu instancji ponownie rozpoznając sprawę nie zastosowały się do wskazań wyrażonych w decyzji SKO z dnia [...] r. nr [...], którą uchylono decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. nr poz. Rej. Wym. [...] w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości na rok 2019. Wskazano w niej na potrzebę zweryfikowania twierdzeń Podatników, którzy negują dane ewidencyjne. Tymczasem, jak stwierdzili Skarżący, nie podjęto żadnych czynności mających na celu wyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, w tym m.in. nie przeprowadzono oględzin lokalu na okoliczność ustalenia jego rzeczywistego wykorzystania. Jednocześnie pominięto dowody przedstawione przez Podatników świadczące o tym, że nabyty przez nich lokal jest lokalem mieszkalnym.

W dalszej części skargi powołano się na wyrok WSA w Gliwicach z dnia 5 grudnia 2019 r. sygn. akt II SA/Gl 1193/19 dotyczący opodatkowanego lokalu, gdzie według Skarżących wyrażono pogląd, że nie jest wymagane zgłoszenie zmiany sposoby użytkowania pomieszczenia biurowego na mieszkalny, o ile nie wymagało to żadnych robót budowlanych. W tej sytuacji, jak podnieśli Podatnicy, nie mogą przedstawić żadnych dokumentów świadczących o zmianie sposobu użytkowania lokalu, skoro w świetle przepisów Prawa budowlanego, w realiach sprawy nie byli zobowiązani i nie są zobowiązani do dokonywania jakichkolwiek zgłoszeń w organie administracji architektoniczno-budowlanej, tym bardziej, że nabyli przedmiotowy lokal na licytacji publicznej jako mieszkalny.

Podsumowując Skarżący uznali, iż w sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa materialnego – ustawy o podatkach i opłatach lokalnych - poprzez zakwalifikowanie opodatkowanego lokalu do kategorii "pozostałe" zamiast do kategorii "mieszkalne".

Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji stwierdzić należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego lub z naruszeniem przepisów postępowania. Wobec braku naruszeń prawa o takim ciężarze gatunkowym nie było podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Spór pomiędzy stronami koncentruje się wokół lokalu oznaczonego nr [...] stanowiącego odrębną nieruchomość położoną w B. przy ul. [...], a konkretnie jego kwalifikacji do lokali niemieszkalnych, w konsekwencji jego opodatkowania stawką przewidzianą dla budynków pozostałych, która jest wyższa od stawki przewidzianej dla budynków mieszkalnych. Skarżący nie kwestionują poprawności opodatkowania w pozostałym zakresie.

Przystępując do rozważań przyjdzie przytoczyć uregulowania prawne, które znajdują zastosowanie w przedmiotowej sprawie. Otóż zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.o.l. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają następujące nieruchomości lub obiekty budowlane: 1) grunty; 2) budynki lub ich części; 3) budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Natomiast w myśl art. 4 ust. 1 u.p.o.l. podstawę opodatkowania stanowi: 1) dla gruntów - powierzchnia; 2) dla budynków lub ich części - powierzchnia użytkowa; 3) dla budowli lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, z zastrzeżeniem ust. 4-6 - wartość, o której mowa w przepisach o podatkach dochodowych, ustalona na dzień 1 stycznia roku podatkowego, stanowiąca podstawę obliczania amortyzacji w tym roku, niepomniejszona o odpisy amortyzacyjne, a w przypadku budowli całkowicie zamortyzowanych - ich wartość z dnia 1 stycznia roku, w którym dokonano ostatniego odpisu amortyzacyjnego.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 u.p.o.l. rada gminy w drodze uchwały, określa wysokość stawek podatku od nieruchomości, z tym że stawki nie mogą przekroczyć rocznie wysokości w nim przewidzianych. Przepis ten dopuszcza różnicowanie wysokości stawek podatkowych dla gruntów oraz budynków w zależności od ich przeznaczenia. Z takiego uprawnienia skorzystała Rada Miejskiej w Bielsku-Białej, która podjęła uchwałę nr XXIII/432/2016 z dnia 29 listopada 2016 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości (Dziennik Urzędowy Województwa [...] z 2016 r. poz. 6478 – dalej uchwała).

Istotne znaczenie dla rozstrzyganej sprawy ma art. 21 ust. 1 u.p.g.k., który stanowi, że podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków.

Przepis ten wskazuje, że dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków wiążą organy podatkowe w procesie wymiaru podatków. Stanowisko to znajduje również oparcie w jednolitym orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. wyrok NSA z dnia 16 listopada 2017 r. sygn. akt II FSK 1600/17, wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2016 r. sygn. akt II FSK 2890/13, wyrok NSA z dnia 20 lipca 2016 r. sygn. akt II FSK 1840/14, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA). Przyjmuje się przy tym, że dane ewidencyjne dotyczące: przeznaczenia, funkcji, obszaru, powierzchni użytkowej budynków należy zaliczyć do bezwzględnie wiążących organ podatkowy, które nie mogą być weryfikowane przez organy podatkowe przy zastosowaniu dopuszczanych instrumentów procesowych, tj. na podstawie art. 180 § 1 w związku z art. 194 § 3 o.p. Oznacza to, że organy podatkowe nie mogą samodzielnie czynić własnych ustaleń, które byłyby sprzeczne z danymi w ewidencji gruntów i budynków. W tym zakresie postępowanie dowodowe doznaje istotnego ograniczenia.

Przyjmuje się, że dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków ze względu na moc wiążącą organy podatkowe dzieli się na dwie kategorie (zob. wyroki NSA: z dnia 15 lipca 2014 r. sygn. akt II FSK 2565/12, z dnia 26 września 2014 r. sygn. akt II FSK 3099/12, z dnia 27 stycznia 2016 r. sygn. akt II FSK 2890/13, z dnia 4 marca 2016 r. sygn. akt II FSK 3935/13, z dnia 8 czerwca 2016 r. sygn. akt II FSK 502/15, z dnia 20 lipca 2016 r. sygn. akt II FSK 1840/14, CBOSA). Pierwszą z nich tworzą dane bezwzględnie wiążące organ podatkowy (dopóki ewidencja nie zostanie zmieniona w przewidzianym prawem trybie administracyjnym, dane te nie mogą być przez organ w toku postępowania podatkowego samodzielnie korygowane). Drugą kategorię stanowią natomiast informacje o względnej mocy wiążącej, tj. takie, których zgodność z rzeczywistym stanem prawnym lub faktycznym może być przy wymiarze podatku weryfikowana przy zastosowaniu dopuszczalnych instrumentów procesowych, tj. na podstawie art. 180 § 1 w związku z art. 194 § 3 o.p.

Do pierwszej grupy zaliczyć należy dane ewidencyjne wskazujące położenie, granice i powierzchnię gruntów oraz rodzaj użytków gruntowych i klasy gleboznawcze, a w odniesieniu do budynków i lokali stanowiących odrębny przedmiot własności - także informacje dotyczące ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i powierzchni użytkowej lokali (art. 20 ust. 1 u.p.g.k.).

W drugiej grupie znajdą się z kolei dane dotyczące tych elementów przedmiotowych, które zostały wskazane w ustawie podatkowej (jako podlegające opodatkowaniu, bądź nie), a jednocześnie przepisy dotyczące prowadzenia ewidencji gruntów i budynków nie przewidują dla tych kategorii oznaczenia stosownym, skonkretyzowanym symbolem (zob. uchwała NSA z dnia 18 listopada 2013 r. sygn. akt II FPS 2/13, CBOSA). W grupie tej znajdują się też dane dotyczące zlokalizowanych na działce gruntu budynków, które w rzeczywistości nie istnieją (zob. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2014 r. sygn. akt II FSK 1647/12, CBOSA). Ewidencja gruntów nie może również przesądzać o własności nieruchomości (prawie użytkowania wieczystego), co przekłada się na ustalenie podmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości. W tym zakresie, zgodnie z rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych, należy w pierwszej kolejności uwzględniać wpisy ujawnione w dziale drugim księgi wieczystej (dotyczące własności i użytkowania wieczystego). Rękojmia ta jest natomiast wyłączona w odniesieniu do danych zawartych w dziale pierwszym księgi, dotyczących właśnie opisu nieruchomości. Księgi wieczyste, podobnie jak ewidencja gruntów i budynków, stanowią rejestr publiczny, przy czym wpisy dotyczące oznaczenia właściciela (użytkownika wieczystego) nieruchomości zawarte w ewidencji nie mogą podważać domniemania prawdziwości danych zawartych w dziale drugim księgi wieczystej, obejmującym wpisy dotyczące własności i użytkowania wieczystego (art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece – t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2204 z późn. zm.).

Dodać należy, że: "Dane z ewidencji gruntów i budynków nie mogą być dla potrzeb wymiaru podatku od nieruchomości korygowane w odrębnym postępowaniu przez organ podatkowy, za pomocą każdego dopuszczonego prawem dowodu. Organy nie powinny - abstrahując od zapisów ewidencji gruntów i budynków - ustalać rzeczywistą funkcję budynku letniskowego. Organy nie mają prawa dokonywać samodzielnej klasyfikacji funkcji budynku, tj. analizować jego faktycznego wykorzystania, tylko powinny odwołać się do odpowiednich zapisów ewidencji gruntów i budynków" (wyrok NSA z dnia 12 października 2017 r. sygn. akt II FPS 1438/17, Lex nr 2379077). Oznacza to, że nawet faktyczne wykorzystywanie budynku, które jest odmienne od tego ujawnionego w ewidencji gruntów i budynków, nie pozwala organowi podatkowemu na jego opodatkowanie inną stawką jak tylko tą odpowiadającą funkcji wynikającej ze wspomnianej ewidencji. Stanowisko to jest aprobowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 3 sierpnia 2017 r. sygn. akt I SA/Ol 356/17, Lex nr 2347564; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 26 lipca 2017 r. sygn. akt I SA/Po 332/17, Lex nr 2333954; wyrok NSA z dnia 15 lutego 2017 r. sygn. akt II FSK 4050/14, Lex nr 2270040).

Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy podkreślić należy, że dane dotyczące przeznaczenia oraz funkcji użytkowych lokalu/budynku, które wynikają z ewidencji gruntów i budynków bezwzględnie wiążą organy podatkowe, a więc nie mogą one wyprowadzać przeciwdowodu co do tych okoliczności. Znajdujący się w aktach wypis z ewidencji gruntów i budynków jednoznacznie wskazuje, że sporny lokal jest lokalem niemieszkalnym.

Dotychczasowe rozważania wykluczają zatem możliwość zakwalifikowania spornego lokalu jako mieszkalnego. Tym samym informacja o mieszkalnym charakterze spornego lokalu wynikająca z postanowień wydanych przez sąd powszechny w toku postępowania egzekucyjnego, jak również wskazana w księdze wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości, nie może wpłynąć na zmianę kwalifikacji wspomnianego lokalu dla potrzeb ustalenia podatku od nieruchomości. Jak również wykazano, dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków w zakresie m.in. przeznaczenia i funkcji użytkowych lokalu są bezwzględnie wiążące organ podatkowy. Nie można ich więc weryfikować w ramach postępowania podatkowego. Oznacza to, iż dopóki Skarżący nie dokonają w przewidzianym prawem trybie zmiany danych w ewidencji gruntów i budynków, organ nie będzie uprawniony do uznania w sensie prawnopodatkowym spornego lokalu za mieszkalny.

Przywołany w skardze wyrok WSA w Gliwicach z dnia 5 grudnia 2019 r. sygn. akt II SA/Gl 1193/19 odnosi się do kwestii zasadności odmowy wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu mieszkalnego nr [...]. Wspomniane orzeczenie dotyczy więc innej materii niż jest to przedmiotem zaskarżonej decyzji. Sąd nie wypowiedział się nim także w jakimkolwiek zakresie co do prawidłowości kwalifikacji spornego lokalu. Na marginesie zauważyć należy, że Sąd w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 1193/19 dostrzegł, że Skarżący występując o wydanie zaświadczenia w istocie domagali się wydania zaświadczenia o zmianie przeznaczenia lokalu. Jednak, jak stwierdzono we wskazanym wyroku, zasadnie organy administracji uznały, że skoro Skarżący nie przedłożyli dokumentu, z którego wynikałoby pozwolenie na budowę (przebudowę) celem zmiany funkcji pomieszczeń, bądź też nie dokonali zgłoszenia, a dane takie nie wynikają z zasobów organu, nie mogliby domagać się wydania zaświadczenia.

Mają powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.).