Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 430/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 33 par. 1 pkt 1 i 7
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędziowie WSA Wojciech Gapiński (spr.), Krzysztof Kandut, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 maja 2021 r. sprawy ze skargi A. P. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. (dalej - Wierzyciel, Dyrektor COF) postanowieniem z dnia [...] nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm. – dalej k.p.a.); art. 18, art. 34 § 2 i art. 17 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1427 z późn. zm. – dalej u.p.e.a.) oraz w związku z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1689 z późn. zm. – dalej u.o.a.), po rozpoznaniu zażalenia wniesionego przez A.P. (dalej – Skarżąca, Zobowiązana), utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] nr [...], mocą którego uznano za nieuzasadnione zarzuty: nieistnienia dochodzonego obowiązku oraz braku uprzedniego doręczenia Zobowiązanej upomnienia, które wniesiono na postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. na podstawie tytułu wykonawczego Poczty Polskiej S.A. z dnia [...] nr [...].

Przedmiotowe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Dyrektor COF wydał w dniu [...] tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący nieuiszczoną opłatę abonamentową RTV za okres od stycznia 2014 r. do kwietnia 2019 r. Na jego podstawie Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. (dalej – Naczelnik US) prowadzi wobec Skarżącej postępowanie egzekucyjne, w toku którego w dniu [...] doręczono Skarżącej wspomniany tytuł wykonawczy.

Pismem z dnia 11 sierpnia 2020 r. Skarżąca złożyła zarzuty w trybie art. 33 § 1 u.p.e.a. oraz wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

W jego uzasadnieniu Zobowiązana wskazała, że w dniu [...] otrzymała tytuł wykonawczy, z którego wynika, że prowadzone jest wobec niej postępowanie egzekucyjne dotyczące nieuiszczonych opłat abonamentowych za okres od stycznia 2014 r. do 30 kwietnia 2019 r. Negując zasadność dochodzonych należności wskazała, że rejestracja odbiornika dotyczyła lokalu położonego w G., gdzie była zameldowana do grudnia 2006 r. Mieszkanie to w tym czasie zostało sprzedane, a ona przeprowadziła się do J. Zaznaczała, że w obecnym miejscu zamieszkania nie był rejestrowany odbiornik, gdyż takowego nie posiada. Z tych też względów, w opinii Skarżącej, obowiązek uiszczania opłat abonamentowych nie istnieje. Ponadto podniosła, że nie zostało jej doręczone upomnienie.

Postanowieniem z dnia [...] organ egzekucyjny zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Zobowiązanej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] nr [...] do czasu wydania ostatecznego postanowienia w sprawie wniesionych zarzutów.

Jednocześnie Naczelnik US pismem z dnia 21 sierpnia 2020 r. zwrócił się do Poczty Polskiej S.A. o zajęcie stanowiska w przedmiocie zarzutów.

Odpowiadając na to wezwanie Wierzyciel postanowieniem z dnia [...] orzekł o niezasadności zarzutów w postaci: nieistnienia dochodzonego obowiązku oraz braku uprzedniego doręczenia upomnienia.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, iż ustawa o opłatach abonamentowych nakłada na posiadaczy odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych obowiązek rejestrowania używanych odbiorników oraz uiszczania opłat abonamentowych począwszy od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych. Obowiązek uiszczania opłat abonamentowych trwa do dnia poprzedzającego dzień wyrejestrowania. Brak dopełnienia czynności formalno-prawnych skutkuje naliczaniem kwot abonamentu za kolejne miesiące.

Zauważono także, że zgodnie z art. 7 ust. 1 i 3 u.o.a. Wierzyciel jest uprawniony do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej oraz opłaty pobieranej w przypadku stwierdzenia niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego, przy zastosowaniu wprost przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w zakresie obowiązków o charakterze pieniężnym.

Następnie Wierzyciel stwierdził, że na imię i nazwisko Skarżącej zgłoszona została rejestracja odbiornika RTV pod adresem: G., ul. [...]. Po zgłoszeniu rejestracji wydana została książeczka radiofoniczna stanowiąca dowód zarejestrowania przedmiotowego odbiornika i służyła do dokonywania opłat abonamentowych. Jak stwierdził Dyrektor COF, w momencie wejścia w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342 – dalej rozporządzenie z 2007 r.) został nadany Skarżącej indywidualny numer identyfikacyjny [...]. Zawiadomienie w tej kwestii zostało wysłane do Zobowiązanej w dniu [...] i nie odnotowano jego zwrotu.

Wobec powyższego, zdaniem Wierzyciela, okoliczności podniesione przez Zobowiązaną, jak sprzedaż nieruchomości i zmiana miejsca zamieszkania, czy też zaprzestanie korzystania z odbiorników RTV nie uzasadniają twierdzenia o ustaniu obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych. Przyjął bowiem, że wyłącznie wyrejestrowanie odbiornika RTV prowadzi do ustania obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych. Tymczasem, jak wskazano w postanowieniu pierwszoinstancyjnym, Wierzyciel nie dysponuje dokumentem, który stanowiłby o dopełnieniu przez Zobowiązaną formalności związanych ze zgłoszeniem wyrejestrowania odbiornika RTV. Dlatego też, zdaniem Dyrektora COF, brak dokumentu stanowiącego o wyrejestrowaniu odbiornika oznacza, iż Skarżąca zobligowana jest do uregulowania zaległych opłat abonamentowych, a nadto, że wszczęta egzekucja administracyjna jest w pełni uzasadniona.

Za niezasadny uznano również zarzut braku uprzedniego doręczenia Zobowiązanej upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. Stwierdzono bowiem, że w dniu [...] wysłano na adres zameldowania Zobowiązanej upomnienie nr [...]. Zostało ono, jak twierdzi Dyrektor COF, doręczone Skarżącej w dniu [...] w trybie zastępczym (art. 44 § 4 k.p.a.).

Końcowo Dyrektor COF wyjaśnił, że na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny zawiesza postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonych zarzutów na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a.

W zażaleniu z dnia 13 listopada 2020 r. Zobowiązana zakwestionowała postanowienie z dnia [...] wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, ewentualnie o jego uchylenie i uznanie, że egzekucja dotyczy nieistniejącego obowiązku, a także że nie doręczono jej upomnienia.

W jego motywach Skarżąca wskazała, że istnieje "brak wymagalności obowiązku uiszczenia abonamentu RTV". Jak bowiem stwierdziła, w związku ze zmianą miejsca zamieszkania dokonała wyrejestrowania odbiornika, jednak nie posiada dokumentu potwierdzającego dokonanie tego zgłoszenia. Dodała, że nikt nie przechowuje dokumentacji przez 14 lat. Zobowiązana zauważyła również, że nie docierała do niej korespondencja Wierzyciela, która kierowana była na nieaktualny adres. Nie otrzymała także upomnienia, a Wierzyciel nie przedstawił dowodu na okoliczność jego doręczenia. Skarżąca zaznaczyła, że w przypadku uzyskania takiego pisma zareagowałaby natychmiast, jak w przypadku zajęcia jej rachunku bankowego. W jej opinii, gdyby Wierzyciel powiadomił ją odpowiednio wcześnie o zaistniałej sytuacji prawdopodobnie byłoby możliwe wyjaśnienie kwestii nieistnienia obowiązku uiszczania opłat abonamentowych.

Niezależnie od powyższego Skarżąca podniosła także zarzut przedawnienia obowiązku zapłaty.

Po rozpatrzeniu natomiast zażalenia Skarżącej, ostatecznym postanowieniem z dnia [...] Dyrektor COF utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...]. Wierzyciel podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w poprzednim rozstrzygnięciu. W uzasadnieniu posłużono się tymi sami twierdzeniami, które prezentowane były we wcześniejszym postanowieniu. Ponadto Wierzyciel podniósł, że w zażaleniu Skarżąca zawarła dwa nowe zarzuty, tj. brak wymagalności zobowiązania oraz jego przedawnienie. Z racji na ich zgłoszenie z naruszeniem 7-dniowego terminu wyjaśniono, że nie mogą być one merytorycznie rozpatrzone. Niemniej jednak Dyrektor COF z ostrożności wyjaśnił, że w sprawie nie zaistniały okoliczności świadczące o niewymagalności obowiązku (np. odroczenie terminu wykonania obowiązku; rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych; wstrzymanie wykonania decyzji przez organ, który ją wydał, organ nadzoru lub przez sąd). W kwestii przedawnienia zauważono, że z racji na fakt, że Naczelnik US zastosował wobec Skarżącej środek egzekucyjny w roku 2020, zobowiązanie objęte tytułem wykonawczym o nr [...] z dnia [...], za okres od 01/2014 r. do 12/2014 r., uległo przedawnieniu. Nie przedawniło się natomiast zobowiązanie za okres od 01/2015 r. do 04/2019 r. Z tego też względu Dyrektor COF pismem z dnia 28 stycznia 2021 r. zwrócił się do Naczelnika US o ograniczenie powyższego tytułu wykonawczego wskazując, że zasadne jest prowadzenie postępowania egzekucyjnego za okres od 01/2015 r. do 04/2019 r.

W skardze z dnia 18 lutego 2021 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik Zobowiązanej wniósł o uchylenie postanowienia Dyrektora COF z dnia [...] oraz postanowienia go poprzedzającego, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Skarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz dokonanie dowolnych ustaleń, iż nie doszło do wyrejestrowania odbiornika telewizyjnego przez Skarżącą, jak również, iż do Skarżącej zostało skutecznie wysłane zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta, co skutkowało nieustaleniem wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie, a w konsekwencji uznanie zarzutów Skarżącej za niezasadne.

W jej uzasadnieniu podniesiono, że z art. 7 k.p.a. wynika, że organ administracji nie może ograniczyć się do oczekiwania na przedstawienie przez stronę dowodów potwierdzających jej żądanie, ale że powinien aktywnie dążyć do wyjaśnienia sprawy. Niemniej jednak zauważono, że ciążąca na organach powinność zbadania wszystkich okoliczności istotnych w sprawie w żaden sposób nie może usprawiedliwiać bierności zainteresowanej strony oraz nie zwalnia jej z obowiązku współdziałania z organem w wyjaśnieniu sprawy. Na stronie postępowania administracyjnego ciąży bowiem obowiązek udowodnienia okoliczności, na podstawie których wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne (zob. wyrok NSA z dnia 29 września 2020 r. sygn. akt II OSK 1452/20, Lex nr 3075574). Jednak dopiero wówczas, gdy strona nie wskaże konkretnych okoliczności na poparcie swoich twierdzeń i organ nie jest w stanie uzupełnić materiału dowodowego, można z tego wywieść wnioski negatywne dla strony (zob. wyrok NSA z dnia 16 lutego 1999 r. sygn. akt III SA 2322/98, Lex nr 38142).

Przenosząc powyższe na grunt sprawy pełnomocnik zwrócił uwagę, że Zobowiązana dokonała wyrejestrowania odbiornika pod koniec 2006 r., tj. w momencie kiedy zmieniała miejsce zamieszkania. Tymczasem postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w 2019 r. Stąd, zdaniem pełnomocnika, nieracjonalnym jest wymagać, aby Skarżąca przez tyle lat przechowywała dokument, mogący stanowić potwierdzenie (dowód) podnoszonego przez nią faktu wyrejestrowania odbiornika. Wskazał, że stanowisko to jest zgodne z poglądem prezentowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych, gdzie wskazuje się, że z żadnych przepisów prawa nie wynika, aby strona była zobowiązana posiadać i bezterminowo przechowywać dokument (dowód) wyrejestrowania odbiornika (zob. np. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 listopada 2019 r. sygn. akt III SA/Po 562/19). Na marginesie zauważono, że organ zarzucając Skarżącej brak posiadania stosownego dokumentu na potwierdzenie wyrejestrowania odbiornika, jednocześnie nie wskazuje w jaki sposób i przez jaki czas przechowuje dokumenty, informacje dotyczące zarejestrowania (jak i wyrejestrowania) odbiornika. Następnie podkreślono, że organ ograniczył swą argumentację jedynie do konstatacji, że Skarżąca nie udokumentowała faktu wyrejestrowania odbiornika, co należy poczytywać jako brak należytej staranności organu, w dążeniu do ustalenia prawdy obiektywnej. Ponadto, według pełnomocnika, wieloletni brak jakiejkolwiek reakcji ze strony organu na nieuiszczanie opłat abonamentowych należy uznać w realiach niniejszej sprawy za usprawiedliwione przeświadczenie Skarżącej o braku obowiązku uiszczania opłat abonamentowych, w związku z wyrejestrowaniem odbiornika przez Skarżącą w roku 2006.

Jak zauważył pełnomocnik, jednym ze zdarzeń powodujących wygaśnięcie obowiązku – w rozumieniu art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. - jest wyrejestrowanie odbiornika, o którym mowa w art. 5 ust 5 u.o.a., zgodnie z którym osoba fizyczna lub podmiot posiadający zarejestrowany odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny może dokonać zgłoszenia zaprzestania używania tych urządzeń. W tym miejscu pełnomocnik stwierdził, że za uznaniem zarzutu nieistnienia obowiązku przemawia również fakt, iż Wierzyciel nie przedstawił źródłowego, pierwotnego dokumentu rejestracji odbiornika przez Skarżącą. Natomiast jedynym dowodem zrejestrowania odbiornika jest zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru użytkownika, przy czym Wierzyciel ma pełną świadomość tego, że nie zostało ono skutecznie doręczone Skarżącej. W związku z tym, w ocenie pełnomocnika, jego mocodawczyni nie mogła wiedzieć o istniejącym zobowiązaniu pieniężnym. Pomija się przy tym także to, iż Skarżąca stoi na stanowisku, iż przed wejściem w życie rozporządzenia z 2007 r., dokonała wyrejestrowania odbiornika i zmieniła meldunek, w związku z czym nie mogła choćby przypuszczać, że po tym fakcie, w dalszym ciągu obciążana będzie opłatą abonamentową, a po wejściu nowych przepisów, zostanie jej nadany indywidualny numer identyfikacji, przesłany na adres, pod którym nie mieszkała od dwóch lat.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonego postanowienia uznać należało, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że na mocy art. 1 i art. 7 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 2070 z późn. zm. – dalej ustawa zmieniająca) z dniem 30 lipca 2020 r. znowelizowano m.in. art. 33 u.p.e.a., jak również art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm. – p.p.s.a.). Analiza przepisów intertemporalnych, w tym art. 13 ust. 1 ustawy zmieniającej, doprowadziła do wniosku, iż w rozpatrywanej sprawie znajdują zastosowanie przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzemieniu sprzed nowelizacji. Wspomniany art. 13 ust. 1 ustawy zmieniającej stanowi bowiem, że do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.

Wspomniany znowelizowany art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. umożliwia wniesienie skargi na każde postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie. W poprzednim stanie prawnym niedopuszczalne było natomiast zaskarżenie postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których było stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Wyjaśniając w jakim brzmieniu znajduje zastosowanie wspomniany przepis stwierdzić należy, że o reżimie, w jakim ma być rozpatrywana skarga na postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym decyduje data jej złożenia. Mianowicie w myśl art. 25 ustawy zmieniającej do postępowań sądowych w sprawach dotyczących postępowań egzekucyjnych i zabezpieczających, wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 7 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Zatem skoro skarga w niniejszej sprawie pochodzi z grudnia 2020 r., a więc złożona została po 30 lipca 2020 r. (data wejście w życie znowelizowanego art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a.), to podlega ona rozpatrzeniu przez sąd administracyjny.

Poddanym kontroli Sądu rozstrzygnięciem Dyrektor COF utrzymał w mocy własne postanowienie o uznaniu za niezasadne zarzuty zgłoszone przez Skarżącą na postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. na podstawie tytułu wykonawczego Poczty Polskiej S.A. z dnia [...] nr [...].

Przechodząc do dalszych rozważań stwierdzić należy, że zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego prawo do zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego.

Zamknięty katalog zarzutów zawarty jest w art. 33 § 1 u.p.e.a. Wskazany przepis stanowi, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4 u.p.e.a.;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia stwierdzić należy, iż zarzut jest środkiem prawnym o niejednolitym charakterze. W zależności od wskazanych podstaw, wyliczonych w sposób wyczerpujący w art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązany wnosząc zarzut:

1) zapoczątkowuje spór o dopuszczalność egzekucji (art. 33 § 1 pkt 1 i 6 u.p.e.a.) lub o wymagalność obowiązku (art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a.) – z tytułu wykonawczego wynika domniemanie istnienia obowiązku, dlatego zobowiązany, wnosząc zarzuty na tych podstawach, zamierza wykazać, że obowiązek już nie istnieje (wykonanie, umorzenie, przedawnienie, wygaśnięcie obowiązku) lub, że jeszcze nie zaistniał (nienałożenie obowiązku) albo, że istnieje, ale nie jest jeszcze wymagalny lub, że egzekucja z innych powodów nie jest dopuszczalna;

2) zarzuca wierzycielowi lub organowi egzekucyjnemu istotne uchybienia proceduralne (art. 33 § 1 pkt 3–4, 6–7, 9–10 u.p.e.a.);

3) poddaje pod wątpliwość celowość wszczęcia egzekucji lub zastosowania danego środka egzekucyjnego (art. 33 § 1 pkt 5 i 8 u.p.e.a.).

Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Zatem w rozpatrywanym przypadku organ egzekucyjny obowiązany był uzyskać stanowisko Wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów.

W piśmie z dnia 11 sierpnia 2020 r. Skarżąca oparła swe zarzuty na art. 33 § 2 pkt 1 (nieistnienie obowiązku) i 4 (brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia) u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym od 30 lipca 2020 r. Tymczasem, jak wyjaśniono wcześniej, w sprawie znajduje zastosowanie art. 33 § 1 u.p.e.a. w brzmieniu sprzed jego nowelizacji. Zatem podstawą powyższych zarzutów jest art. 33 § 1 pkt 1 i 7 u.p.e.a.

Zarzut dotyczący nieistnienia obowiązku (pkt 1) Zobowiązana oparła przede wszystkim na okoliczności sprzedaży mieszkania w grudniu 2006 r., a także wyrejestrowaniu w tym samym czasie odbiornika RTV. Skarżąca zaznaczyła przy tym, że z racji na upływ czasu nie dysponuje dokumentem potwierdzającym dokonanie tej czynności. Ponadto zasygnalizowała, że nie otrzymała zawiadomienia o nadaniu indywidulanego numeru identyfikacyjnego, które skierowane zostało na nieaktualny adres jej zamieszkania.

W zażaleniu Zobowiązana wskazała dodatkowo zarzut przedawnienia dochodzonych należności. Okoliczność ta nie może być jednak przedmiotem merytorycznego rozpatrzenia, gdyż podniesiona została na etapie postępowania zażaleniowego, a więc z uchybieniem terminu wynikającego z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. (po upływie 7 dni liczonych od daty doręczenia tytułu wykonawczego). Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem sądów administracyjnych, po upływie terminu do wniesienia zarzutów nie jest dopuszczalne zgłaszanie nowych zarzutów lub uzupełnianie zarzutów już wniesionych o nowe podstawy faktyczne lub prawne (zob. wyroki NSA: z dnia 4 kwietnia 2012 r. sygn. akt II FSK 2615/10, Lex nr 1410622; z dnia 6 marca 2012 r. sygn. akt II FSK 1441/10, Lex nr 1424264). Zatem upływ siedmiodniowego terminu powoduje niemożność uzupełnienia przez zobowiązanego zarzutów złożonych w terminie, jak i powołania ich nowych podstaw prawnych lub faktycznych. Także podniesienie zarzutu dopiero w postępowaniu zażaleniowym, czy też przed sądem administracyjnym czyni go spóźnionym (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 15 stycznia 2020 r. sygn. akt I SA/Gl 1005/19, Lex nr 2775861). Niemniej jednak zauważyć należy, że Wierzyciel dostrzegł przedawnienie części dochodzonych nieuiszczonych opłata, tj. za okres od stycznia do grudnia 2014 r. W związku z czym wystąpił do Naczelnika US o ograniczenie egzekucji do zaległych należności odnoszących się do okresu od stycznia 2015 r. do kwietnia 2019 r.

Zauważyć należy, że Dyrektor COF niezasadnie uznał, że użycie przez Skarżącą w zażaleniu terminu "wymagalności" służyło odwołaniu się do okoliczności określonych w art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Analiza uzasadnienia prowadzi bowiem do jednoznacznego wniosku, że Skarżąca neguje istnienie obowiązku. Jak zaznaczono wcześnie, Zobowiązana sformułowała również zarzut nieotrzymania upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.

Przechodząc do rozważań nad zagadnieniem nieistnienia obowiązku podnieść należy, że na imię i nazwisko Skarżącej zgłoszono odbiornik RTV i dotyczyło to nieaktualnego obecnie jej miejsca zamieszkania. Zobowiązana zauważa wprawdzie, że nie przedstawiono dokumentu potwierdzającego dokonanie owej rejestracji, lecz jednocześnie nie zaprzecza temu faktowi. Dodatkowo negując obowiązek uiszczania abonamentu powołuje się na okoliczność poinformowania Wierzyciela o zaprzestaniu użytkowania odbiornika RTV, co również przemawia za tym, że taka rejestracja miała miejsce. Zrodziło to więc obowiązek Skarżącej do ponoszenia opłat abonamentowych. Obowiązek uiszczania opłat abonamentowych powstaje bowiem od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego i trwa do czasu ich wyrejestrowania lub dopełnienia w placówce pocztowej Poczty Polskiej S.A. formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych (zob. wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2018 r. sygn. akt II GSK 3012/17, Lex nr 2479090).

Zgodzić się należy z poglądem, że zarejestrowanie odbiornika bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia obowiązku uiszczania opłat za jego używanie (opłata abonamentowa), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym. Zobowiązana wnosząc zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), winna przedstawić dowody potwierdzające, że ten obowiązek nie istnieje (zob. wyrok NSA z dnia 20 marca 2019 r. sygn. akt I GSK 928/18, Lex nr 2645539). Zatem na zobowiązanym ciąży obowiązek przechowywania dowodu wyrejestrowania odbiornika, a więc dowodu ustania obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych, a także obowiązek wykazania w postępowaniu, że obowiązek ten ustał poprzez przedstawienie dowodu wyrejestrowania odbiornika (zob. wyrok NSA z dnia 8 marca 2019 r. sygn. akt I GSK 837/18, Lex nr 2693760). Regulacja dotycząca opłat abonamentowych, która obowiązek ich wnoszenia wiąże wyłącznie z zarejestrowaniem odbiornika, nakazuje przechowywać dokument jego wyrejestrowania w okresie dłuższym niż 5 lat, gdyż wierzyciel ma prawo dochodzić zaległych nieprzedawnionych opłat w czasie nieograniczonym, limitowanym wyłącznie terminem początkowym wyznaczonym datą rejestracji odbiornika (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 7 października 2015 r. sygn. akt I SA/Gl 481/15, Lex nr 1926279). Obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej trwa więc do czasu wyrejestrowania, choćby użytkownik odbiornika faktycznie go nie użytkował lub nawet go nie posiadał.

Wskazać należy także na jeszcze jedne jeden aspekt. Mianowicie przepisy dotyczące trybu rejestracji odbiorników RTV wskazują na obowiązek informowania właściwej jednostki o zaprzestania użytkowania odbiornika RTV (wyrejestrowania), a także na obowiązek zawiadomienia operatora o zmianie adresu zamieszkania. Wynika to odpowiednio z § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1676), zgodnie z którym użytkownik odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, niezwłocznie powiadamia operatora wyznaczonego o zmianie danych zawartych w zgłoszeniu, o zgubieniu lub zniszczeniu dowodu zarejestrowania odbiorników, o którym mowa w § 9, oraz o zaprzestaniu używania odbiorników (akt ten obowiązuje od 1 stycznia 2014 r.). W okresie wcześniejszym obowiązek ten wynikał z:

– § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342) – akt obowiązywał w okresie od 13 grudnia 2007 r. do 31 grudnia 2013 r.;

– § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. Nr 141, poz. 1190) – akt ten obowiązywał od 29 lipca 2005 r. do 12 grudnia 2007 r.;

– § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. Nr 70, poz. 338) – akt obowiązywał od 1 września 1993 r. do 16 czerwca 2005 r.

W tym kontekście zasadnym jest więc stanowisko, że zbycie nieruchomości, na której użytkowany był zarejestrowany odbiornik RTV i brak rejestracji odbiornika RTV w nowym miejscu zamieszkania nie jest okolicznością, która zwalnia z obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej. Taki skutek wywołuje natomiast wyrejestrowanie takiego odbiornika. Warunkiem koniecznym dla wykazania nieistnienia obowiązku, w tym przypadku powinności uiszczania opłaty abonamentowej, jest przedstawienie dokumentu potwierdzającego dokonanie wspomnianej czynności. Podkreślić należy, że ciężar udowodnienia tego faktu spoczywa na podmiocie, który wywodzi z tego korzystne dla siebie skutki procesowe, a więc na zobowiązanym. Skoro Skarżąca nie legitymuje się takim dowodem, to Wierzyciel prawidłowo przyjął niezasadność zarzutu z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. W tej sytuacji Wierzyciel zasadnie dochodzi wymagalnych opłat abonamentowych.

Zobowiązana twierdzi także, że nie zostało jej doręczone "Zawiadomienie o nadaniu indywidulanego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych". Stwierdziła w tym zakresie, iż wspomniany dokument skierowany został na nieaktualny adres.

Zagadnie nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego wymaga przywołania § 5 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, zgodnie z którym dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia (ust. 1). Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2).

Z treści przywołanych przepisów nie wynika, aby doręczenia powiadomienia dokonywane poprzez przesłanie użytkownikowi zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, stanowiło warunek skuteczności czynności nadania takiego numeru. Przesłanie zawiadomienia nie kreuje i nie wpływa na skuteczność czynności Poczty będącej operatorem wyznaczonym (wcześniej publicznym), który z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek indywidualny numer identyfikacyjny. Prawodawca dla skuteczności nadania użytkownikowi odbiornika RTV numeru identyfikacyjnego nie wprowadził wymogu doręczenia zawiadomienia o jego przesłaniu. Przesłanie zawiadomienia ma wobec tego charakter wyłącznie informacyjny, wtórny do samego nadania numeru identyfikacyjnego, która to czynność dokonywana jest z urzędu, a Wierzyciel nie jest zobowiązany do posiadania dokumentu potwierdzenia jego odbioru przez zobowiązanego. Dla skuteczności czynności nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne również legitymowanie się przez operatora wyznaczonego (publicznego) dowodem nadania takiej przesyłki (zob. wyroki NSA: z dnia 1 czerwca 2016 r. sygn. akt II GSK 913/15, Lex nr 2141379; z dnia 13 grudnia 2016 r. sygn. akt II GSK 1297/15, Lex nr 2205628; z dnia 22 czerwca 2017 r. sygn. akt II GSK 2262/15, Lex nr 2432993; z dnia 11 marca 2020 r. sygn. akt I GSK 1518/19, Lex nr 3015347).

Zatem brak zwrotnego potwierdzenia doręczenia zawiadomienia o nadaniu Skarżącej indywidulanego numeru identyfikacyjnego nie świadczy o nieskuteczności tej czynności. Dodać należy, że po zarejestrowaniu odbiornika RTV uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa. Zatem sporny obowiązek nie przestał istnieć z uwagi na wejście w życie przepisów rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r. Obowiązek nadania nowego numeru identyfikacyjnego i powiadomienia użytkownika nie miał wpływu na skutki wynikające z faktu uprzedniego zarejestrowania odbiornika RTV. Podnosząc nieistnienie obowiązku uiszczenia opłat Skarżąca powinna wykazać wyrejestrowanie tego odbiornika czego nie uczyniła (zob. wyrok NSA z dnia 5 września 2018 r. sygn. akt I GSK 2271/18, Lex nr 2596734).

Reasumując niezasadny okazał się zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.).

Ostatni zarzut Skarżącej, jaki został wymieniony w piśmie z dnia 11 sierpnia 2020 r. związany jest z brakiem doręczenia jej upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. Zobowiązana wprawdzie nie kwestionuje ustaleń Dyrektora COF w tym zakresie, jednak Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (zastrzeżenie to nie znajduje zastosowania w sprawie) – art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm. – dalej p.p.s.a.).

Według Wierzyciela, uczyniono zadość wspomnianemu obowiązkowi. Mianowicie, jak wskazano w zaskarżonym postanowieniu, w dniu [...] na aktualny adres Zobowiązanej została wyekspediowana przesyłka zawierająca wspomniany dokument, która w dniu [...] została jej doręczona w trybie art. 44 k.p.a.

Nie można jednak zgodzić się z organem, że doszło do skutecznego doręczenia wskazanego upomnienia na podstawie art. 44 § 4 k.p.a. Argumentując to stanowisko wskazań przyjdzie, że stosownie do art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że w postępowaniu tym znajduje zastosowanie m.in. art. 44 k.p.a. (zob. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2018 r. sygn. akt II OSK 1288/17, Lex nr 2777673). W konsekwencji dopuszcza się fikcję prawną doręczenia upomnienia w warunkach określonych w art. 44 § 4 k.p.a. Ze względu jednak na doniosłe skutki, jakie przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wiążą z faktem doręczenia dłużnikowi upomnienia, jak również z uwagi na okoliczność, że zastępczy tryb doręczenia jest wyjątkiem od zasady doręczenia pisma do rąk adresata, przepis art. 44 k.p.a. powinien być interpretowany w sposób ścisły, co oznacza, że nie mogą istnieć jakiekolwiek wątpliwości, co do spełnienia określonych w nim wymogów warunkujących możliwość uznania, że przesyłka została w sposób prawidłowy, a co za tym idzie skutecznie doręczona.

Domniemanie skuteczności doręczenia dokonywanego w trybie art. 44 k.p.a. zdeterminowane jest łącznym spełnieniem określonym nim przesłanek. Po pierwsze, niemożnością doręczenia pisma adresatowi pod prawidłowo oznaczonym adresem jego miejsca zamieszkania, jego dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy. Po drugie, pozostawieniem przesyłki dla adresata w oddawczym urzędzie pocztowym i dwukrotnego umieszczenia zawiadomienia o dacie i miejscu pozostawienia przesyłki w skrzynce na korespondencję lub w innych miejscach wskazanych w art. 44 § 2 k.p.a. Po trzecie, upływem czternastodniowego terminu przechowywania pisma w placówce pocztowej oraz udokumentowaniem powyższego w materiale dowodowym sprawy, zwłaszcza zaś w tzw. zwrotnym potwierdzeniu odbioru dołączonego do doręczanej przesyłki (zob. wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2020 r. sygn. akt II OSK 2171/19, Lex nr 3044842).

Analiza przesyłki z dnia [...] wskazuje, że nie jest ona opatrzona w druk "Zwrotnego potwierdzenia doręczenia". Natomiast sama koperta oprócz niezbędnych danych dla nadania korespondencji (wskazania adresata i nadawcy) zawiera adnotacje: "Awizowano – [...]", "Awizowano powtórnie – [...]" i "Zwrot nie podjęto w terminie" z datą stempla pocztowego - [...]. Oznacza to, że nie zawiera ona wszystkich wymaganych prawem informacji. Otóż brak jest oznaczenia miejsca pozostawienia zawiadomienia o pozostawieniu pisma w urzędzie pocztowym wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, co wymagane jest na podstawie art. 44 § 2 k.p.a. Ponadto nie sporządzono zapisu o dacie powtórnego zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 k.p.a.). Wobec powyższego nie można przyjąć, że doszło do skutecznego doręczenia upomnienia Zobowiązanej w warunkach art. 44 k.p.a. W konsekwencji uznać należy, że zarzut Skarżącej wywiedziony na podstawie art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. jest zasadny.

Mając to na względzie Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a, zobowiązując Dyrektora COF, aby uwzględnił przedstawione powyżej stanowisko.

O kosztach postępowania w kwocie 597 zł orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zaliczając do nich uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 zł, wynagrodzenie radcy prawnego w kwocie 480 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 265) oraz opłatę skarbową od udzielonego pełnomocnictwa 17 zł.