Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1891/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-03-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6195 Funkcjonariusze Straży Pożarnej
Skarżony organ: Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.), Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Protokolant referent stażysta Paulina Okrój po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2019 r. sprawy ze skargi L.A. na decyzję Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym orzeczeniem z [...] lipca 2018 r., sygn. akt [...], Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej (dalej Komisja Odwoławcza), działając na podstawie art. 437 § 1 ustawy

z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (j.t. Dz.U. z 2017 r. poz. 1904; dalej "Kpk.") w związku z art. 124n ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r.

o Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U. z 2018 r. poz. 1313; dalej "ustawa o PSP"),

po rozpoznaniu odwołania L. A. (dalej: obwiniony, skarżący)

od orzeczenia Komisji Dyscyplinarnej przy [...] Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej w [...] (dalej Komisja) z [...] października 2017 r., sygn. akt [...], uznającego [...] L. A. winnym zarzucanych mu czynów z art. 115 ust. 1 w związku z art. 30 ust. 1 zd. 2 i 3 ustawy

o PSP i wymierzającego obwinionemu, na podstawie art. 117 ust. 1 pkt 3 ustawy

o PSP, karę dyscyplinarną wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe,

tj. na stanowisko Dowódcy Zastępu, utrzymała orzeczenie Komisji w mocy, obciążając kosztami postępowania Skarb Państwa.

Do wydania zaskarżonego orzeczenia doszło w następującym stanie sprawy.

W dniu [...] września 2017 r. Rzecznik Dyscyplinarny przy [...] Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej w [...], działając

na podstawie żądania przełożonego dyscyplinarnego Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w [...] z [...] sierpnia 2017r. oraz zmian tego żądania w dniach [...] i [...] września 2017 r., wystąpił do Komisji o ukaranie [...] L. A., o popełnienie dwóch przewinień dyscyplinarnych, w postaci:

- samowolnego opuszczenia miejsca pełnienia służby w siedzibie Jednostki Ratowniczo-Gaśniczej w [...], w niedzielę [...] maja 2017 r., a przez to niedopełnienia obowiązku sprawowania funkcji dowódcy nad podległą zmianą służbową tak na terenie jednostki, jak i podczas części wyjazdu do zdarzenia [...], tj. podczas jazdy alarmowej na odcinku od siedziby jednostki

do stacji paliw "[...]" przy ul. [...],

- samowolnego pozostawania poza wyznaczonym miejscem przebywania (stadion przy ul. [...] w [...]), w czwartek [...] czerwca 2017 r., przez co nie wykonał rozkazu nr [...] z [...] kwietnia 2017 r. Komendanta Powiatowego PSP w [...] polecającego obwinionemu reprezentowanie komendy na [...] Mistrzostwach Województwa [...] w Sporcie Pożarniczym,

czym naruszył art. 115 ust. 1 w związku z art. 30 ust. 1 zd. 2 i 3 ustawy o PSP, postępując wbrew rocie strażackiego ślubowania w zakresie przestrzegania "dyscypliny służbowej oraz wykonywania poleceń przełożonych" i "zasad etyki zawodowej", spośród których uchybił następującym powinnościom określonym

w Zasadach etyki zawodowej funkcjonariuszy PSP:

- Zasadzie 4: Strażak okazuje należny szacunek zarówno przełożonym, kolegom (...),

- Zasadzie 6 zd. 1: Strażak przystępuje do służby w dobrej kondycji psychofizycznej, gdyż wymaga tego odpowiedzialność za sprawne działanie w ratowaniu życia

i mienia.

W konsekwencji Komisja orzeczeniem z [...] października 2017 r. uznała obwinionego winnym zarzucanych mu czynów z art. 115 ust. 1 oraz art. 30 ust. 1

zd. 2 i 3 ustawy o PSP oraz wymierzyła obwinionemu, na podstawie art. 117 ust. 1 pkt 3 tej ustawy karę dyscyplinarną wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe,

tj. na stanowisko Dowódcy Zastępu.

Komisja wskazała między innymi, że typy przewinień dyscyplinarnych zarzucanych obwinionemu mają charakter deliktów indywidualnych właściwych –

ich sprawcą może być tylko strażak Państwowej Straży Pożarnej. Przewinienia te mają charakter formalny, nie wymagają one zaistnienia żadnego skutku, a ich dokonanie nastąpiło, gdy zachowanie się sprawcy wypełniło znamiona czasownikowe "opuszcza" lub "pozostaje". Oba czyny są przewinieniami trwałymi, stan bezprawny utrzymuje się tak długo, jak długo trwa samowolna absencja strażaka w jednostce lub wyznaczonym miejscu przebywania.

Zdaniem Komisji, obwiniony jest zdolny do ponoszenia odpowiedzialności dyscyplinarnej. Komisja nie powzięła uzasadnionych wątpliwości, czy zdolność obwinionego rozpoznania znaczenia czynu lub kierowania swoim postępowaniem była w czasie popełnienia obu czynów wyłączona lub w znacznym stopniu ograniczona albo uzasadnionych wątpliwości, czy stan jego zdrowia psychicznego pozwala na udział w postępowaniu lub prowadzenie obrony w sposób samodzielny oraz rozsądny. Generalnie orzeczenia lub zaświadczenia lekarskie dowodzą dobrego stanu zdrowia obwinionego, a tylko w jednostkowych przypadkach wskazują, że miał on czasowe niedyspozycje dotyczące zdrowia fizycznego.

Komisja odniosła się do stwierdzonej z udziałem obwinionego (sprawcy) kolizji drogowej podczas dojazdu na stadion w [...], stwierdzając, że zachowanie się żołnierza w czasie bezprawnego pobytu poza jednostką wojskową jest istotną okolicznością, którą sąd powinien uwzględnić przy wymiarze kary.

Wobec przewinienia z [...] czerwca 2017 r. Komisja nie założyła, że zamiar bezpośredni dotyczył nieobecności na zbiórce i całych zawodach, lecz przyjęła,

że obwiniony zamiarem bezpośrednim (wiedział, że się spóźni i chciał się spóźnić) obejmował wyłącznie niestawiennictwo w tym czasie, jaki według obliczeń obwinionego, miał przypadać przed startem [...] reprezentacji. Natomiast okres od wywołanego startu sztafety do końca zawodów objęty był zamiarem ewentualnym obwinionego (przewidywał, że może się spóźnić i godził się z tym).

Komisja wskazała również, że społeczna szkodliwość czynów sankcjonowanych dyscyplinarnie jest uzależniona od czasu trwania samowolnej nieobecności strażaka w wyznaczonym miejscu służby. Pragmatyka pożarnicza nie wprowadza łagodniejszego ustawowego zagrożenia dla wypadków, gdy ta nieobecność nie jest długotrwała. Podała, że podczas kwadransa pobytu na stacji paliw obwiniony prowadził nasłuch radiowy, dysponował ubraniem specjalnym

i niezwłocznie przejął dowodzenie nad zmianą służbową po przybyciu na stację paliw wozów bojowych. Prima facie wymienione okoliczności mogłyby prowadzić

do obniżenia stopnia społecznej szkodliwości czynu, jak stwierdziła Komisja, lecz

ich wpływ został zniwelowany przez fakt alarmu bojowego podczas nieobecności obwinionego. Nie był to przy tym alarm fałszywy, lecz realne miejscowe zagrożenie. Niebezpieczeństwo zwiększył fakt, że w momencie alarmu, wskutek nieobecności dowódcy, nie była zapewniona minimalna obsada na zmianie służbowej. Szkodliwość przewinienia z [...] maja 2017 r. podnosi przy tym fakt, że to już drugie zdarzenie tego typu w karierze obwinionego. Z kolei w wypadku nieobecności na zawodach

[...] czerwca 2017 r., nie ma podstaw, w ocenie Komisji, by nieusprawiedliwione opuszczenie całej dniówki roboczej rozpatrywać w kategoriach obniżenia stopnia społecznej szkodliwości.

W odwołaniu od orzeczenia Komisji skarżący zarzucił obrazę następujących przepisów postępowania, a mianowicie:

- art. 124b ust. 4 ustawy o PSP poprzez prowadzenie postępowania pomimo usprawiedliwionej nieobecności skarżącego;

- art. 6 Kpk. w związku z art. 124b ust. 4 ustawy o PSP poprzez pozbawienie obwinionego prawa do obrony przed Komisją na skutek nieodroczenia wyznaczonego terminu rozprawy z uwagi na chorobę, co doprowadziło do sytuacji,

w której nastąpiło wydanie orzeczenia dyscyplinarnego bez przesłuchania obwinionego i przy niepełnym materiale dowodowym, uniemożliwiając jednocześnie obwinionemu złożenie na rozprawie wniosków dowodowych ujętych obecnie

w odwołaniu, których przeprowadzenie mogło mieć istotny wpływ na treść orzeczenia;

- art. 7 Kpk. w związku z art. 410 Kpk. w związku z art. 124b ust. 4 ustawy PSP poprzez błędną ocenę złożonych w postępowaniu przygotowawczym wyjaśnień obwinionego, a także błędną ocenę pozostałego materiału dowodowego, dokonaną w sposób dowolny, a nie swobodny, z naruszeniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, co doprowadziło do:

• nieuzasadnionego przyjęcia, iż w dniu [...] czerwca 2017 r. opieka nad dzieckiem, wywołana okolicznością losową i nagłą, nie przedstawiała wartości wyższej

od stawienia się obwinionego na zawodach;

• błędnego przyjęcia, iż obwiniony zamiarem bezpośrednim obejmował niestawiennictwo w czasie jaki według obliczeń obwinionego miał przypadać przed startem górowskiej reprezentacji, zaś okres od wywołania startu sztafety

do zakończenia zawodów objęty był zamiarem ewentualnym, w sytuacji gdy biorąc pod uwagę godzinę startu sztafety obwinionego, a także miejsce i czas w jakim doszło do kolizji, nie pozwala na przyjęcie, iż zamiar ten był bezpośredni, albowiem

w normalnym toku zdarzeń obwiniony dotarłby na miejsce zawodów przed startem swojej sztafety, a co za tym idzie, uczestniczyłby w zawodach;

- art. 7 Kpk. w związku z art. 410 Kpk. w związku z art. 4 Kpk. w związku z art. 124b ust. 4 ustawy o PSP poprzez:

• nieuzasadnione przyjęcie, iż skoro obwiniony był jednym ze sprawców kolizji drogowej w dniu [...] czerwca 2017 r. to brak jest podstaw do uznania powyższego jako okoliczności mającej usprawiedliwiać obwinionego czy też skutkować łagodniejszym wymiarem kary, w sytuacji gdy Komisja w zupełności pomija i nie uwzględnia

na korzyść faktu, iż do kolizji doszło nie tylko na skutek pośpiechu i stresu obwinionego wywołanego koniecznością uczestniczenia w zawodach, po uzyskaniu informacji w czasie jazdy, iż skarżący startuje w składzie podstawowym, ale również ciągłym odbieraniem połączeń telefonicznych i wiadomości tekstowych

od przełożonych, trenera i kolegów reprezentacji (dowody 13-15 notatki służbowe), co wpływało na rozpraszanie obwinionego oraz brak koncentracji podczas jazdy prowadząc do kolizji, a czego Komisja nie uwzględniła, przy czym nieuwzględnienie tych okoliczności skutkowało także błędnym przyjęciem zamiaru bezpośredniego skarżącego w niedotarciu na miejsce przed startem drużyny;

• nieuzasadnione przyjęcie, iż spowodowanie dyskwalifikacji drużyny stanowi okoliczność obciążającą obwinionego, w sytuacji gdy obwiniony nie miał na powyższe bezpośredniego wpływu, gdyż odpowiedzialność tą ponoszą wyłącznie przełożeni obwinionego oraz kierownik reprezentacji, albowiem nie został zabrany

na zawody skład rezerwowy, który w takiej sytuacji powinien zastąpić obwinionego

co spowodowałoby, że drużyna nie zostałaby zdyskwalifikowana, tymczasem wyłączną odpowiedzialność za powyższe Komisja w sposób nieuprawniony przerzuca na obwinionego.

Skarżący podniósł również rażącą niewspółmierność orzeczonej kary, wyrażającą się w wymierzeniu kary wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe,

tj. na stanowisko dowódcy zastępu, w sytuacji gdy pozostaje ona dla obwinionego karą rażąco surową, albowiem przekracza stopień jego zawinienia, jak również stopień społecznej szkodliwości czynu co - przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności faktycznych, a w szczególności tych, w jakich doszło do zaistnienia zarzucanych obwinionemu czynów, winno być przez Komisję uwzględnione na jego korzyść; brak jest także podstaw do miarkowania wymiaru kary przez pryzmat poprzedniego przewinienia dyscyplinarnego wobec faktu, iż instytucja recydywy nie jest znana postępowaniu dyscyplinarnemu, zwłaszcza w sytuacji, gdy rodzaj wymierzonej kary ma wyłącznie charakter zaostrzający, co ma miejsce w niniejszej sprawie.

Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie orzeczenia Komisji

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wniósł o przeprowadzenie dowodów z dokumentów.

Komisja Odwoławcza w uzasadnieniu wydanego orzeczenia wskazała,

że usprawiedliwienia niestawiennictwa na wezwanie sądu, uzasadnionego chorobą, można dokonać jedynie zaświadczeniem lekarza sądowego, a nie dowolnego lekarza. Lekarz sądowy zaświadcza bowiem nie tylko stan zdrowia osoby wezwanej, ale i ocenia, czy stwierdzone schorzenie rzeczywiście uniemożliwia stawiennictwo bez naruszenia prawa do ochrony zdrowia. Inni lekarze do takiej oceny nie są uprawnieni, ani sąd nie ma powodu pokładać w nich niezbędnego zaufania. Dlatego Komisja Odwoławcza nie uwzględniła zarzutu polegającego na prowadzeniu postępowania pomimo, jak podał skarżący, usprawiedliwionej nieobecności. Jak podała, obwiniony nie przedłożył prawidłowego zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego chorobę uniemożliwiającą stawienie się na rozprawę

w wyznaczonym terminie, więc Komisja słusznie uznała, że przedstawienie zaświadczenia nie ma wpływu na możliwość uczestnictwa obwinionego w rozprawie

i w efekcie nie zdecydowała o odroczeniu rozprawy.

Komisja Odwoławcza uznała, że Komisja prawidłowo oceniła złożone przez obwinionego wyjaśnienia i rozpatrując sprawę wzięła pod uwagę wszystkie istotne okoliczności mające wpływ na ocenę zarzucanych czynów (m.in. opinię służbową, przebieg służby obwinionego). Jak stwierdziła, w uzasadnieniu swojego orzeczenia Komisja nie uznała, jak twierdzi odwołujący się, wyższości stawienia się obwinionego na zawodach nad opieką nad dzieckiem, a poddała jedynie w wątpliwość, jakoby stawienie się strażaka na służbę miało przedstawiać wartość niższą od pójścia jego żony do pracy oraz wskazała inne możliwości zapewnienia opieki dziecku w okresie wykonywania przez obwinionego obowiązków służbowych, o których został poinformowany w odpowiedniej formie i z odpowiednim wyprzedzeniem czasowym.

Zdaniem Komisji Odwoławczej, przedmiotem rozpoznania nie jest brak stawiennictwa obwinionego na zawodach sportowych ani jego wpływ na lokatę zajętą przez reprezentowaną drużynę, lecz nieusprawiedliwione niestawienie się na wyjazd służbowy w określonym przez przełożonego czasie (godz. [...] w dniu [...] czerwca 2017 r.) w wyznaczonym miejscu (KP PSP w [...]), co zostało bezsprzecznie ustalone przez Komisję. W opinii Komisji Odwoławczej, udział w zawodach,

do udziału w których obwiniony został wyznaczony, nie ogranicza się jedynie

do samego startu zawodnika w wybranej konkurencji, lecz także do czynnego reprezentowania swojej jednostki w całych zawodach (czynnościach reprezentacyjnych i organizacyjnych).

Komisja Odwoławcza nie zgodziła się z postawionym przez skarżącego zarzutem niewspółmierności orzeczonej kary. Uznała, że Komisja w sposób szczegółowy i wystarczający rozważyła wymiar kary, jasno to uzasadniając

i uwzględniając specyfikę służby w PSP oraz charakter zadań wykonywanych przez obwinionego i spoczywającej na nim, jako na przełożonym, odpowiedzialności. Poprzednie przewinienie dyscyplinarne, jakkolwiek przypomniane przez Komisję, nie skutkuje ocenianiem zarzucanych czynów jako "recydywy", lecz ma na celu uświadomienie obwinionemu, że podobne wykroczenia miały już miejsce

w przeszłości. Jak podała, dokonana analiza systemu kar dyscyplinarnych, jakie można wymierzyć strażakowi, wskazuje na pełną zasadność wymierzonej kary

w kontekście naruszenia obowiązków przez obwinionego jako przełożonego

i dowódcy, który kieruje działaniami ratowniczymi i jest odpowiedzialny zarówno

za dyscyplinę, jak i bezpieczeństwo podwładnych i ratowanych.

Komisja Odwoławcza wskazała również, że postanowieniem z [...] lipca 2018 r. na podstawie art. 170 § 1 pkt 2 i 5 Kpk. w związku z art. 124n ustawy o PSP postanowiła oddalić zgłoszone przez skarżącego wnioski dowodowe, ponieważ, jak stwierdziła, okoliczności, które miały być udowodnione nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, a nadto wnioski w sposób oczywisty zmierzają

do przedłużenia postępowania.

W skardze na orzeczenie Komisji Odwoławczej skarżący sformułował zarzut naruszenia przepisów postępowania, w postaci art. 7 Kpa. w związku z art. 77 § 1 Kpa. w związku z art. 78 § 1 Kpa. i art. 80 Kpa., polegającego na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy,

w tym niewyjaśnienie, czy istnieją rzeczywiste przesłanki do wydania orzeczenia,

na mocy którego uznano skarżącego winnym zarzucanych mu czynów z art. 115

ust. 1 oraz art. 30 ust. 1 zd. 2 i 3 ustawy o PSP i wymierzono mu karę dyscyplinarną w postaci wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe, poprzez:

- brak przesłuchania skarżącego, przez nieodroczenie wyznaczonego terminu rozprawy z uwagi na niedostarczenie zaświadczenia wydanego przez lekarza sądowego ze względu na wypadek motocyklowy jakiemu uległ skarżący pomimo, iż Komisja została powiadomiona o powyższym a skarżący dysponuje zaświadczeniem lekarskim wskazującym na stan jego zdrowia i niemożność uczestniczenia

w wyznaczonej przez Komisję rozprawie, a tym samym pozbawienie skarżącego prawa do obrony przed Komisją;

- oddalenie wniosków dowodowych skarżącego w postaci zwolnienia lekarskiego

z dnia [...].10.2017 r. oraz scenariusza [...] Mistrzostw Województwa [...] w Sporcie Pożarniczym w dniu [...].06.2017 r., a także w postaci przesłuchania świadka R. B. – trenera reprezentacji i W. S. – dyspozytora oraz zwrócenia się do [...] Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej w [...] o przesłanie protokołu zawierającego szczegółowy przebieg [...] Mistrzostw Województwa [...] w Sporcie Pożarniczym w dniu [...].06.2017 r. poprzez uznanie, iż okoliczności na jakie zostały zawnioskowane dowody nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, a nadto uznanie, iż wnioski te w sposób oczywisty zmierzają do przedłużenia postępowania pomimo tego, że wnioski dowodowe zostały powołanie na okoliczność usprawiedliwionego niestawiennictwa skarżącego na rozprawie w dniu [...].10.2017 r., ustalenia harmonogramu zawodów, godziny startów drużyn, możliwości dojechania przez skarżącego na miejsce zawodów przed czasem startu drużyny i wzięcia udziału

w zawodach, w sytuacji gdyby nie doszło do wypadku, ustalenia czy skarżący

w normalnym toku zdarzeń miał możliwość dojechać na miejsce zawodów przed czasem startu drużyny, ustalenia ile razy skarżący brał udział w treningach

do zawodów, czy pierwotnie skarżący miał uczestniczyć w zawodach w dniu [...].06.2018 r., a także na okoliczność ustalenia złego samopoczucia skarżącego

w dniu [...].05.2017 r., rozmowy telefonicznej z dyspozytorem pogotowia ratunkowego celem udzielenia pomocy skarżącemu oraz jej odmowy, przyczyn chwilowego opuszczenia jednostki, czy wobec opuszczenia jednostki zaistniały jakiekolwiek negatywne skutki w akcji ratunkowej prowadzonej po opuszczeniu jednostki przez skarżącego na skutek alarmu, a jeśli tak to jakie, wobec powyższego przeprowadzenie wnioskowanych przez skarżącego dowodów ma istotny wpływ na ustalenie prawidłowego stanu faktycznego, a co za tym idzie na treść zaskarżonego orzeczenia;

- błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, dokonaną w sposób dowolny, a nie swobodny, z naruszeniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego poprzez uznanie, iż Komisja prawidłowo oceniając materiał dowodowy poddała jedynie w wątpliwość, jakoby stawienie się strażaka na służbę miało przedstawić wartość niższą od pójścia żony do pracy pomimo, iż opieka nad dzieckiem, wywołana była okolicznością losową i nagłą, czego Komisja nie uwzględniła uznając, wbrew twierdzeniom organu odwoławczego, iż nie przedstawia wartość wyższej od stawienia się skarżącego na zawodach;

- uznanie, iż błędne przyjęcie przez Komisję, że skarżący zamiarem bezpośrednim obejmował niestawiennictwo w czasie, jaki według obliczeń skarżącego miał przypadać przed startem górowskiej reprezentacji, nie ma wpływu na udowodniony fakt niewykonania rozkazu nr [...] z dnia [...].04.2017 r. Komendanta Powiatowego PSP w [...], pomimo tego, iż zamiarem skarżącego było uczestniczenie

w zawodach, wykonując tym samym powyższy rozkaz, a nadto sama treść zarzuconego skarżącemu czynu brzmi "pozostawanie poza wyznaczonym miejscem przebywania (stadion przy ul. [...] w [...])", w którym brak jest odniesienia do dojazdu do wskazanego w zarzucie miejsca, co zdaniem skarżącego, ma istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy;

- uznanie, że przedmiotem rozpoznania nie jest brak stawiennictwa skarżącego

na zawodach sportowych ani jego wpływ na lokatę zajętą przez reprezentowaną drużynę, a o za tym idzie uzasadnione zarzuty skarżącego w tym zakresie dotyczące nieuwzględnienia faktu, iż do kolizji doszło nie tylko na skutek pośpiechu i stresu, ale też informacja w czasie jazdy, iż skarżący startuje w składzie podstawowym oraz ciągłym odbieraniem połączeń oraz wiadomości tekstowych, co wpłynęło

na rozproszenie skarżącego, lecz niestawienie się na wyjazd pomimo, iż rozkaz dotyczył wyłącznie uczestnictwa w zawodach, w których nie mógł uczestniczyć przez kolizję do jakiej doszło w drodze na ul. [...] w [...];

- uznanie, iż Komisja w sposób szczegółowy i wystarczający rozważyła wymiar kary, a wspomnienie o wcześniejszych przewinieniach miało według organu odwoławczego jedynie na celu uświadomienie skarżącemu, że podobne wykroczenie miało już miejsce pomimo, iż bardzo mało prawdopodobne jest, że skarżący mógł

o nim zapomnieć, orzeczona kara jest rażąco niewspółmierna z uwagi na miarkowanie jej przez pryzmat poprzedniego przewinienia dyscyplinarnego wobec faktu, iż instytucja recydywy nie jest znana postępowaniu dyscyplinarnemu.

Wobec tak postawionych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia Komisji Odwoławczej oraz orzeczenia wydanego przez Komisję.

W odpowiedzi na skargę Komisja Odwoławcza wniosła o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.

Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie.

Zarówno orzeczenie dyscyplinarne Komisji Odwoławczej jak też poprzedzające je orzeczenie Komisji z [...] października 2017 r. odpowiadają prawu.

Zgodnie z art. 115 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (ustawa o PSP), strażak odpowiada dyscyplinarnie za zawinione, nienależyte wykonywanie obowiązków służbowych oraz czyny sprzeczne

ze złożonym ślubowaniem.

Powołany przepis stał się podstawą orzeczenia dyscyplinarnego, którym uznano [...] L. A. winnym zarzucanych mu czynów

z art. 115 ust. 1 w związku z art. 30 ust. 1 zd. 2 i 3 ustawy o PSP, wymierzając mu, na podstawie art. 117 ust. 1 pkt 3 ustawy o PSP, karę dyscyplinarną wyznaczenia

na niższe stanowisko służbowe.

Postępowanie dyscyplinarne przeprowadzone zostało przez uprawnione

do tego organy, zgodnie z art. 121 ust. 1 pkt 2a ustawy o PSP, przez Komisję Dyscyplinarną przy [...] Komendancie Wojewódzkim PSP, a w drugiej instancji przez Odwoławczą Komisję Dyscyplinarną przy Komendancie Głównym PSP. Zaskarżonym orzeczeniem komisja orzekła w zakresie przewinienia objętego wnioskiem Rzecznika Dyscyplinarnego. Orzeczenie zarówno w zakresie rozstrzygnięcia jak i uzasadnienia odpowiada prawu.

W sprawie bezsporne jest, że skarżący samowolnie opuścił miejsce pełnienia służby w siedzibie Jednostki Ratowniczo-Gaśniczej w [...], w niedzielę [...] maja 2017 r., a przez to nie dopełnił obowiązku sprawowania funkcji dowódcy nad podległą mu zmianą służbową tak na terenie wspomnianej jednostki, jak i podczas części wyjazdu do zdarzenia (jazdy alarmowej na odcinku od siedziby jednostki

do stacji paliw "[...]" przy ul. [...]), oraz pozostawał poza wyznaczonym miejscem przebywania (stadion przy ul. [...] w [...])

w czwartek [...] czerwca 2017 r., przez co nie wykonał rozkazu nr [...] z [...] kwietnia 2017 r. Komendanta Powiatowego PSP w [...], polecającego mu reprezentowanie komendy na [...] Mistrzostwach Województwa [...] w Sporcie Pożarniczym. Fakt nagłego bólu, którym skarżący usprawiedliwia opuszczenie jednostki, w ocenie Sądu, nie upoważniał go do jej opuszczenia i stanowi swoistego rodzaju linię obrony skarżącego. W konsekwencji Komisja orzeczeniem z [...] października 2017 r. uznała obwinionego winnym zarzucanych mu czynów z art. 115 ust. 1 oraz art. 30 ust. 1 zd. 2 i 3 ustawy o PSP oraz wymierzyła obwinionemu, na podstawie art. 117 ust. 1 pkt 3 tej ustawy karę dyscyplinarną wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe, tj. na stanowisko Dowódcy Zastępu.

Sąd orzekający wskazuje, że zarzut skarżącego o prowadzeniu postępowania pomimo usprawiedliwionej nieobecności, wywołanej chorobą nie znajduje uzasadnionych podstaw. Stosownie bowiem do art. 117 § 2a Kpk.

w związku z art. 124n ustawy o PSP brak możliwości stawienia się na wezwanie lub zawiadomienie organu prowadzącego postępowanie wymaga przedstawienia stosownego zaświadczenia wystawionego przez lekarza sądowego, o czym skarżący został pouczony przez rzecznika dyscyplinarnego na etapie postępowania wyjaśniającego, co potwierdził własnoręcznym podpisem. Tymczasem skarżący przedłożył komórce kadrowej odpowiedniej do miejsca pełnienia służby zaświadczenie wystawione przez chirurga, czym nie dopełnił powyższego warunku. Należy wskazać, że lekarz sądowy zaświadcza nie tylko stan zdrowia osoby wezwanej, ale i ocenia, czy stwierdzone schorzenie rzeczywiście uniemożliwia stawiennictwo bez naruszenia prawa do ochrony zdrowia.

Okolicznością przesądzającą o prawidłowości wydanych w niniejszej sprawie orzeczeń jest stwierdzone przez Komisję niewykonanie przez skarżącego rozkazu

nr [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. Komendanta Powiatowego PSP w [...], nakazującego reprezentowanie komendy na [...] Mistrzostwach Województwa [...] w Sporcie Pożarniczym oraz poczynione przez kierownika drużyny ustalenie w zakresie stawienia się skarżącego na miejscu wyjazdu (Komenda Powiatowa PSP [...]) na zawody w dniu [...] czerwca 2017 r. o godz. [...], w celu wyjazdu służbowym środkiem transportu, który został ww. rozkazem przeznaczony do wyjazdu całej drużyny. Również konieczność opieki nad małoletnią córką nie usprawiedliwia niewykonania przez skarżącego rozkazu.

W konsekwencji stwierdzić należy, że argumenty skarżącego wobec postawionego mu przez Komisję zarzutu jakoby zamiarem bezpośrednim obejmował niestawiennictwo w czasie, jaki według niego miał przypadać przed startem górowskiej reprezentacji, nie mają wpływu na udowodniony fakt niewykonania

ww. rozkazu nr [...].

Zasadnie Komisja Odwoławcza uznała, że udział w zawodach, do udziału

w których skarżący został wyznaczony, nie ogranicza się jedynie do samego startu zawodnika w wybranej konkurencji, lecz także do czynnego reprezentowania swojej jednostki w całych zawodach (czynnościach reprezentacyjnych i organizacyjnych). Organizacja typowych zawodów w sporcie pożarniczym obliguje bowiem wszystkich biorących udział w zawodach strażaków do m. in.:

• przyjazdu reprezentacji w określone miejsce na określoną godzinę,

• ustawienia sprzętu do zawodów w wyznaczonych sektorach,

• udziału w uroczystości otwarcia zawodów,

• udziału w złożeniu meldunku o gotowości reprezentacji do zawodów,

• udziału podniesieniu flagi państwowej na maszt (grany jest hymn państwowy) z okazji oficjalnego otwarcia ćwiczeń.

• czynnego udziału w zawodach zgodnie z przydzieloną rolą

• uczestnictwie w uroczystym zakończeniu zawodów.

Udział w sztafecie stanowi ważną, ale nie wystarczającą do wykonania polecenia reprezentowania komendy część całości. Organizator zawodów, ze względu między innymi na uroczystą oprawę podyktowaną ceremoniałem pożarniczym, bezpieczeństwo zawodników oraz ustalenia organizacyjne, zakłada udział wszystkich zawodników (reprezentacji) w całych zawodach, a nie tylko udział wybranych zawodników w poszczególnych epizodach. Błędne jest zatem przekonanie skarżącego, że gdyby zdążył na start sztafety to przewinienie

nie miałoby miejsca. Biorąc powyższe pod uwagę, fakt niewykonania polecenia przełożonego przez skarżącego, należy uznać za oczywisty i udowodniony.

Podnoszony przez skarżącego zarzut rażącej niewspółmierności orzeczonej kary, wyrażający się w wymierzeniu kary wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe, tj. na stanowisko dowódcy zastępu, brak podstaw do miarkowania wymiaru kary przez pryzmat poprzedniego przewinienia dyscyplinarnego, zdaniem Sądu, nie znajduje w niniejszej sprawie usprawiedliwionych podstaw.

Komisja w sposób szczegółowy i wystarczający rozważyła wymiar kary, jasno to uzasadniając i uwzględniając specyfikę służby w PSP oraz charakter zadań wykonywanych przez skarżącego i spoczywającej na nim, jako na przełożonym, odpowiedzialności. Poprzednie przewinienie dyscyplinarne, jakkolwiek przypomniane przez Komisję, nie skutkowało ocenianiem zarzucanych czynów jako "recydywy", lecz miało na celu uświadomienie skarżącemu, że podobne wykroczenia miały już miejsce w przeszłości. W tym kontekście zasadnie Komisja uznała, że skoro skarżący nie wyciągnął właściwych wniosków z wyników opiniowania służbowego obejmującego okresy przed zdarzeniem z [...] czerwca 2017 r., w których wskazywano w szczególności na jego przeciętną dyspozycyjność oraz poniżej przeciętnej oceniano kryteria przestrzegania etyki zawodowej i kultury osobistej oraz zdyscyplinowanie, to zasadnym było przy wymiarze kary sięgnięcie po surowszą sankcję niż tylko upomnienie albo odpowiadającą mu naganę.

Przy wymiarze kary zasadnie zwrócono uwagę na szkodliwość przewinienia

z [...] maja 2017 r. i wskazano, że było to już drugie zdarzenie tego typu

w karierze obwinionego. W wypadku nieobecności skarżącego na zawodach

[...] czerwca 2017 r. nie było podstaw, by nieusprawiedliwione opuszczenie całej dniówki roboczej mogło być rozpatrywane w kategoriach obniżenia stopnia społecznej szkodliwości.

Zastosowana wobec skarżącego kara, jak stwierdziła Komisja, jest współmierna do wagi przewinienia. Z jednej strony skutkuje ona wymiernym obniżeniem uposażenia i obniża prestiż stanowiska, jednocześnie pozostawiając skarżącego na stanowisku dowódczym w korpusie aspirantów, co pozwoli mu

na rehabilitację na stanowisku zgodnym z jego kwalifikacjami i dorobkiem zawodowym. Orzeczona kara, jak podała Komisja, nie mogła być niższa wobec popełnienia kolejnych przewinień dyscyplinarnych przez skarżącego przed zatarciem wymierzonej mu w 2016 r. kary upomnienia.

Komisja stwierdziła, że skarżący uchybił zasadom okazywania należnego szacunku zarówno przełożonym, kolegom (...), przystępowania do służby w dobrej kondycji psychofizycznej, gdyż wymaga tego odpowiedzialność za sprawne działanie w ratowaniu życia i mienia, dając tym samym podwładnym zły przykład, uczył samowoli i lekceważenia obowiązków dyscyplinarnych, bo odnoszących się

do codziennego porządku służby, jej utartego toku, jak obowiązek stawiennictwa

i obowiązek wykonywania swojej funkcji, w przypadku skarżącego funkcji dowódczej. Ze szczególną nagannością postawy skarżącego powiązano brak poszanowania zarówno przełożonych, poprzez zlekceważenie rozkazu o udziale w zawodach sportowo-pożarniczych, jak i kolegów z drużyny, poprzez zmarnowanie ich czasu

i wysiłku włożonego w przygotowania do zawodów.

Komisja dodała, zajmując stanowisko wobec orzeczonej kary, że skarżący opuszczając miejsce pełnienia służby [...] maja 2017 r. pozostawił zmianę służbową (podwładnych) bez odpowiedniego nadzoru, przez co doprowadził do stanu mogącego potencjalne zagrażać zdrowiu i życiu ludzi oraz bezpieczeństwu podwładnych, przez co jasno i wyraźnie sprzeniewierzył się rocie złożonego ślubowania, przepisom i zasadom regulującym tok służby.

W ocenie Sądu, wobec katalogu kar dyscyplinarnych określonych w art. 117 ust. 1 ustawy o PSP, jakie można wymierzyć strażakowi, wykazano zasadność orzeczonej wobec skarżącego jako przełożonego i dowódcy kary, który kieruje działaniami ratowniczymi i jest odpowiedzialny zarówno za dyscyplinę, jak

i bezpieczeństwo podwładnych i ratowanych.

Zdaniem Sądu, wymierzona skarżącemu kara dyscyplinarna wyznaczenia

na niższe stanowisko służbowe, mająca charakter dyscyplinująco-restrykcyjny,

w obliczu wagi popełnionych przez niego czynów, nie została określona w sposób dowolny, lecz w myśl zasady uznania administracyjnego. Jak wynika bowiem

z zajętego w tym zakresie przez Komisje stanowiska, ustaliły one istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą, przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego (art. 7, art. 77 § 1 Kpa.), ocenił zebrany w toku postępowania materiał dowodowy (art. 80 Kpa.), a uzasadniając swoje rozstrzygnięcia dochowały warunków określonych treścią art. 107 § 3 Kpa..

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), orzekł jak

w sentencji.