Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 10/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-01-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1,  ust. 2,  ust. 7
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65  art. 80 ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina
journal: Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1  art. 3 ust. 1 w zw. z  art. 1 ust. 2
law: Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz - Nowak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędzia WSA Cezary Kosterna, Protokolant Sekretarz sądowy Karolina Kaca, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 stycznia 2017 r. w Radomiu sprawy ze skargi P. M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za 2010 rok oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga P. M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa w W. z [...] listopada 2015 r. Nr [...]

w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych (dalej: płatność RŚ) za 2010 rok.

Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco:

W dniu [...] maja 2010 r. P. M. (dalej: wnioskodawca, beneficjent, skarżący, strona, producent rolny) złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa w B. (dalej: Kierownik BP, organ I instancji) wniosek o przyznanie płatności RŚ na 2010 r., deklarując działalność: w ramach Pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne - w wariancie 2.1 Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) na powierzchni 116,5 ha; w wariancie 2.3 Trwałe użytki zielone

(z certyfikatem zgodności) na powierzchni 35,5 ha; w ramach Pakietu 3 - Ekstensywne trwałe użytki zielone - w wariancie 3.1 Ekstensywna gospodarka na łąkach

i pastwiskach na powierzchni 35,5 ha; w ramach Pakietu 6 -Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie - w wariancie 6.1 Produkcja nasienna towarowa lokalnych odmian roślin uprawnych na powierzchni 16,5 ha.

Decyzją Nr [...] z [...] lutego 2011 r. Kierownik BP przyznał beneficjentowi płatność RŚ w wysokości [...] zł z tytułu realizacji wariantu 2.1 na powierzchni 100 ha oraz odmówił przyznania płatności z tytułu realizacji wariantu 6.1, wariantu 3.1 oraz wariantu 2.3. Przedmiotowa decyzja została doręczona wnioskodawcy 3 lutego 2011 r., zaś przyznane płatności w dniu [...] lutego 2011 r. zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta.

Na skutek złożonego przez beneficjenta odwołania, Dyrektor [...]Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: Dyrektor ARiMR, organ odwoławczy) decyzją Nr [...] z [...] czerwca 2011 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Decyzją Nr [...] z [...] października 2011 r. Kierownik BP przyznał wnioskodawcy płatności RŚ w wysokości [...] zł z tytułu realizacji wariantu 2.1 na powierzchni 100 ha oraz odmówił przyznania płatności z tytułu realizacji wariantu 6.1, wariantu 3.1 oraz wariantu 2.3. Przedmiotowa decyzja została doręczona pełnomocnikowi strony w trybie doręczenia zastępczego w dniu 6 października 2011 r. Na skutek złożonego odwołania, organ odwoławczy decyzją Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Rozpoznając sprawę po raz trzeci, organ I instancji decyzją Nr [...] z dnia [...] maja 2013 r. odmówił przyznania skarżącemu płatności RŚ na rok 2010 (stworzenie sztucznych warunków). Przedmiotowa decyzja została doręczona pełnomocnikowi strony w trybie doręczenia zastępczego 13 czerwca 2013 r. W wyniku odwołania beneficjenta, Dyrektor ARiMR decyzją Nr [...] z [...] października 2013 r. uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji (błędne uzasadnienie decyzji).

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Kierownik BP decyzją Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. odmówił przyznania wnioskodawcy przedmiotowej płatności (stworzenie sztucznych warunków). Ww. decyzja została doręczona pełnomocnikowi skarżącego w dniu 5 maja 2014 r. W wyniku odwołania beneficjenta, organ odwoławczy decyzją Nr [...] z [...] lipca 2014 r. uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji (błędne uzasadnienie decyzji).

Rozpoznając sprawę po raz piąty, organ I instancji decyzją Nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. odmówił przyznania skarżącemu płatności RŚ na rok 2010 (stworzenie sztucznych warunków). Przedmiotowa decyzja została doręczona pełnomocnikowi skarżącego zastępczo w dniu 29 stycznia 2015 r. Na skutek złożonego odwołania, Dyrektor ARiMR decyzją Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji (decyzja ostateczna). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 lutego 2016 r., sygn. akt VIII SA/Wa 480/15, oddalił skargę wnioskodawcy.

Wobec wydania decyzji ostatecznej w przedmiocie odmowy przyznania płatności RŚ, Kierownik BP zawiadomieniem Nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. poinformował skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych na mocy decyzji Nr [...] z dnia [...] lutego 2011 r.

Decyzją Nr [...] z [...] sierpnia 2015 r. Kierownik BP, działając na podstawie art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, ze zm., zwana dalej: k.p.a.), art. 29 ust. 1, ust. 2, ust. 7 i ust. 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. Nr 98, poz. 634, ze zm., zwana dalej: ustawą o Agencji), art. 20 ust. 2 pkt 1 i art. 28 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r.

o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173, zwana dalej: ustawą o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich) w związku z § 17 ust. 1 pkt 1 lit. a, b, c oraz pkt 2 i § 17 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r.

w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. Nr 174, poz. 1809, ze zm., zwane dalej: rozporządzeniem z 2004 r.), art. 18 ust. 1 akapit drugi i art. 5 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE Nr L 25, str. 8 z 28.1.2011, ze zm., zwane dalej: rozporządzeniem nr 65/2011), art. 49 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz. Urz. WE Nr 327 z 12.12.2001, str. 11 ze zm., zwane dalej: rozporządzeniem nr 2419/2001), art. 71 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenie Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR, Dz.U. L 153 z 30.4.2004, str. 30, zwane dalej: rozporządzeniem nr 817/2004), art. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. L 368 z 23.12.2006, str. 74, zwane dalej: rozporządzeniem nr 1975/2006), art. 73 ust. 1 i ust. 3 w związku z art. 80 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej

w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz.U. L 141 z 30.4.2004, str. 18, zwane dalej: rozporządzeniem nr 796/2004), art. 80 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.U. L 316 z 2.12.2009, str. 65, zwane dalej: rozporządzeniem nr 1122/2009), orzekł o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z programu rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości [...] zł.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył beneficjent, wnioskując o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania. Wydanemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie:

- art. 107 § 1 i § 3, art. 97 § 1 pkt 4 oraz art. 7, art. 8, art. 10, art. 77, art. 79 § 1 i § 2 oraz art. 81 k.p.a.;

- § 17 ust. 1 punkt 1 lit. b i c rozporządzenia z 2004 r.;

- art. 29 ustawy o Agencji;

- art. 68 i art. 93 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, zwana dalej: O.p.) w związku art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji;

- art. 73 ust. 5 akapit 2 rozporządzenia nr 796/2004 - w przypadku gdyby zapisy art. 73 tegoż rozporządzenia podlegały stosowaniu w sprawie niniejszej;

- art. 49 ust. 5 akapit 2 rozporządzenia nr 2419/2001 - w przypadku gdyby zapisy art. 49 tegoż rozporządzenia podlegały stosowaniu w sprawie niniejszej;

- art. 73 ust. 1 i 3 rozporządzenia nr 796/2004,

- art. 71 ust. 2 rozporządzenia nr 817/2004,

- art. 2 rozporządzenia Komisji WE nr 1975/2006,

- art. 49 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia nr 2419/2001 poprzez wydanie zaskarżonej decyzji na podstawie tych nieobowiązujących przepisów.

Wskazaną na wstępie i stanowiącą przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie decyzją Nr [...] z [...] listopada 2015 r. Dyrektor ARiMR, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 10 ust. 2 oraz art. 29 ust. 1, ust. 2

i ust. 8 ustawy o Agencji, orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, po przedstawieniu stanu sprawy, organ odwoławczy podał, że wypłacone nienależnie beneficjentowi środki publiczne na 2010 rok z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego pochodzą ze środków

z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz ze środków krajowych przeznaczonych na współfinansowanie, tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o Agencji.

Z akt sprawy wynika, iż płatności RŚ na rok 2010, przyznane skarżącemu decyzją organu I instancji Nr [...] z dnia [...] lutego 2011 r. w kwocie [...] zł zostały w dniu 16 lutego 2011 r. przekazane na rachunek bankowy wskazany przez wnioskodawcę we wniosku o wpis do ewidencji producentów. Jednakże w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Kierownik BP w dniu [...] stycznia 2015 r. wydał decyzję Nr [...], w której odmówił przyznania producentowi rolnemu płatności RŚ na rok 2010. Oznacza to, iż kwota płatności, przekazana na rachunek skarżącego w dniu [...] lutego 2011 r. z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na mocy pierwotnej decyzji tego organu (Nr [...] z dnia [...] lutego 2011 r.), stanowi płatności pobrane nienależnie i wynosi [...]zł.

Odnosząc się do kwestii odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, Dyrektor ARiMR stwierdził, iż zgodnie z art. 28a ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, w przypadku określonym w art. 33 ust. 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. UE L 209 z 11.08.2005, str. 1, ze zm.), organ właściwy w sprawie przyznania płatności odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności z tytułu pomocy, jeżeli kwota, o której mowa w art. 5a rozporządzenia Komisji Europejskiej (WE) nr 885/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w zakresie akredytacji agencji płatniczych i innych jednostek, jak również rozliczenia rachunków EFRG i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171 z 23.06.2006, str. 90, ze zm., zwanego dalej: rozporządzeniem nr 885/2006) nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005

w odniesieniu do prowadzenia kont przez agencje płatnicze, deklaracji wydatków

i dochodów oraz warunków zwrotu wydatków w ramach EFRG i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171 z 23.06.2006, str. 1, ze zm., zwanego dalej: rozporządzeniem nr 883/2006), wedle którego stosowany kurs wymiany walut jest przedostatnim kursem wymiany walut ustanowionym przez Europejski Bank Centralny przed miesiącem, w odniesieniu do którego wydatki i dochody przeznaczone na określony cel zostają zadeklarowane, tj. kurs według którego nastąpiła wypłata danych płatności. Zgodnie z art. 5a rozporządzenia nr 885/2006, warunki określone w art. 32 ust. 6 lit. a oraz w art. 33 ust. 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 uznaje się za spełnione, jeśli kwota podlegająca zwrotowi przez beneficjenta w odniesieniu do płatności indywidualnej

w ramach jednego programu pomocy nie przekracza sumy 100 euro, nie licząc odsetek. Zgodnie z tabelą korelacji, dotychczas obowiązującemu art. 33 rozporządzenia (WE) nr 1290/2005 odpowiada aktualnie art. 54 i art. 56 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013.

Kurs euro, ustalony na dzień 16 lutego 2011 r., zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 883/2006, ogłoszony w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej 2011/C 29/05, wynosi 3,9161 zł. Równowartość 100 euro przeliczona na złote na podstawie ww. kursu wynosi 391,61 zł. Kwota stanowiąca równowartość 100 euro, od ustalenia której odstępuje Kierownik BP, dotyczy sprawy o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w ramach jednej kampanii dla tego samego rolnika.

W rozpatrywanej sprawie, kwota nienależnie pobranych płatności wynosi [...] zł i przekracza kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 883/2006. Tym samym w odniesieniu do ww. płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności.

Odnosząc się do argumentów odwołania, organ odwoławczy podał, iż nie zawiera ono żadnych wyjaśnień i argumentów mających wpływ na wynik sprawy, dlatego nie zasługuje na uwzględnienie. Wyjaśnił w tym zakresie, że podstawą kompetencyjną do wydania decyzji przez organ I instancji w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, pochodzących

z funduszy Unii Europejskiej oraz środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej

i finansowanie przez ARiMR pomocy przyznanej w drodze decyzji administracyjnej, jest art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, zaś podstawą materialnoprawną, mającą zastosowanie do zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, pochodzących

z funduszy Unii Europejskiej, jest art. 80 rozporządzenia nr 1122/2009, zgodnie

z którym w przypadku dokonania nienależnej płatności rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki. Tym samym w niniejszej sprawie nie ma zastosowania zarzucany w odwołaniu przepis § 17 ust. 1 pkt 1 lit. b i c rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2004 r.

Wskazał, iż w toku postępowania odwoławczego skarżący wniósł

o przeprowadzenie postępowania dowodowego w przedmiocie ustalenia prawa do płatności RŚ na rok 2010. Jednak postępowanie dotyczące przyznania płatności poprzedza postępowanie w sprawie ustalenia obowiązku zwrotu płatności pobranych nienależnie lub nadmiernie. Postępowanie takie zakończyło się wydaniem przez organ I instancji decyzji Nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. odmawiającej przyznania beneficjentowi płatności RŚ na rok 2010. Ww. decyzja jest ostateczna. Zatem zarzuty i wnioski skarżącego w tej kwestii należy traktować jako wyjaśnione, niemieszczące się w zakresie niniejszego postępowania. Postępowanie w zakresie przyznania płatności jest bowiem postępowaniem odrębnym, opartym na samodzielnych przesłankach faktycznych i prawnych.

Wywiódł dalej, iż z treści art. 29 ust. 1 i ust. 2 ustawy o Agencji wynika wprost, iż jego przedmiotem jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z funduszy wskazanych w tym przepisie, a następnie określenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków. Skoro ustalenie to następuje w drodze decyzji administracyjnej, to należy przyjąć, że postępowanie toczy się w oparciu o przepisy k.p.a. Przepis art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o Agencji przewiduje wydanie decyzji w razie dokonania nienależnej lub nadmiernej wypłaty rodzajowo określonych środków publicznych, natomiast nie uzależnia konieczności wydania decyzji od przyczyny, z powodu której nastąpiła taka wypłata.

Za bezsporną organ odwoławczy uznał okoliczność, iż na rachunek beneficjenta zostały wypłacone nienależnie środki publiczne w kwocie [...] zł, tj. z funduszy,

o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o Agencji. Zatem, organ

I instancji prawidłowo wszczął postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych przez wnioskodawcę środków finansowych, a następnie wydał w tym przedmiocie decyzję, właściwie wskazując i określając wypłacone kwoty jako nienależnie pobrane. Zasadnie też uznał, że skarżący utracił prawo do uzyskania płatności i jest zobowiązany do ich zwrotu.

Odnosząc się do zarzutu przedawnienia obowiązku zwrotu ww. należności, zgodnie z zapisem art. 68 i art. 93 O.p. w związku z art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji, Dyrektor ARiMR wskazał, iż na dzień wydania zaskarżonej decyzji w sprawie ustalenia nienależnie pobranej kwoty istniały podstawy faktyczne do orzekania w tym zakresie. Kwestię przedawnienia obowiązku zwrotu w niniejszej sprawie reguluje bowiem przepis art. 3 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE.L.1995.312.1 z 23.12.1995 r. ze zm., zwanego dalej: rozporządzeniem nr 2988/95). Przepisy unijnego rozporządzenia mają zaś bezpośrednie zastosowanie w krajowym porządku prawnym na podstawie art. 288 zdanie 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Oznacza to, że przepis krajowy sprzeczny z przepisem rozporządzenia unijnego nie może być stosowany.

W związku z tym, nie można przyjmować, że krajowe przepisy regulujące kwestię przedawnienia, np. art. 68 O.p., wskazujące na termin 3 lub 5 lat do wydania decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe, które powstaje z momentem doręczenia tej decyzji, czynią to odmiennie niż powyższy przepis unijny. Tożsamy wniosek wynika

z analizy art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji, odsyłającego do "odpowiedniego" stosowania przepisów Działu 111 O.p., gdzie znajduje się art. 68 i art. 70. "Odpowiednie" stosowanie oznacza, że ze względu na specyfikę danej instytucji (tutaj zwrotu nienależnie pobranej kwoty), dany przepis będzie stosowany wprost, bez modyfikacji, albo po pewnych zmianach uwzględniających charakter sprawy, albo w ogóle nie będzie mógł być stosowany. Zatem, wbrew twierdzeniom wnioskodawcy, przepis art. 68 O.p. nie może być stosowany w niniejszej sprawie ze względu na szczególną regulację unijną. W związku z tym nie można zasadnie zarzucać jego naruszenia.

Według art. 3 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95, okres przedawnienia do ustalenia obowiązku zwrotu dla płatności pobranych nienależnie finansowanych w całości lub części ze środków unijnych wynosi 4 lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, najpóźniej 8 lat od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, w przypadku przerwania okresu przedawnienia, a w przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia ulega przedłużeniu do momentu ostatecznego zakończenia programu. Ponieważ program rolnośrodowiskowy jest programem wieloletnim, przyjąć należy, że okres przedawnienia biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu - w tym przypadku do 31 grudnia 2015 r.

W związku z powyższym, w niniejszej sprawie nastąpiło przerwanie biegu terminu przedawnienia, gdyż przed dniem 31 grudnia 2015 r., tj. 11 sierpnia 2015 r., została skutecznie doręczona stronie decyzja Nr [...] z [...] sierpnia 2015 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranej płatności RŚ za 2010 rok. Zarzut naruszenia art. 93 O.p., regulujący kwestię następstwa prawnego w zakresie praw

i obowiązków przewidzianych w przepisach prawa podatkowego, Dyrektor ARiMR uznał za niezrozumiały.

Stwierdził także, iż w sprawie nie ma zastosowania art. 80 ust. 3 rozporządzenia nr 1122/2009, gdyż realizacja przedmiotowej płatności nie wynikała z pomyłki organu. Płatność RŚ została przekazana w dniu 16 lutego 2011 r. na rachunek bankowy wnioskodawcy na mocy nieostatecznej decyzji organu I instancji. Zgodnie z art. 21 ust. 4 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, odwołanie od decyzji

w sprawie przyznania pomocy nie wstrzymuje jej wykonania. Wykonanie tej decyzji (poprzez wypłatę określonych w niej środków w kwocie [...]zł) nie oznaczało jednak braku możliwości jej weryfikacji w ramach postępowania odwoławczego. Weryfikacja ta skutkowała wyeliminowaniem z obrotu prawnego decyzji nr [...] z dnia

[...] lutego 2011 r. oraz wprowadzeniem do obrotu prawnego decyzji nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. Ta ostania decyzja jest ostateczna i zgodnie z art. 16 k.p.a. podlega wykonaniu. Z jej treści wynika, iż płatności wypłacone w trybie art. 21 ust. 4 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich na podstawie pierwotnej decyzji są środkami nienależnymi.

Wbrew zarzutom odwołania, organ odwoławczy nie stwierdził także naruszenia

w przedmiotowej sprawie przepisów postępowania.

W konsekwencji uznał, iż kwota płatności RŚ za 2010 rok w wysokości [...] zł jest płatnością nienależną, wobec której nie zostały spełnione przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu przez skarżącego kwoty nienależnie pobranych płatności, określone w art. 80 ust. 3 rozporządzenia nr 1122/2009 oraz art. 3 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95.

Skargę do sądu administracyjnego na powołaną wyżej decyzję złożył skarżący, wnioskując o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji oraz zwrot kosztów postępowania. Wydanej decyzji skarżący zarzucił naruszenie tożsamych przepisów jak w odwołaniu, a dodatkowo naruszenie :

- art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 w sprawie ochrony interesów finansowych wspólnot europejskich;

- art. 80 ust. 3 rozporządzenia nr 1122/2009.

Uzasadniając skargę beneficjent podał, że w sprawie zachodzą przesłanki negatywne wydania zaskarżonej decyzji z art. 80 ust. 3 rozporządzenia nr 1122/2009 ze względu na upływ zakreślonego terminu 12 miesięcy od płatności, gdy ewentualny błąd poprzedniej decyzji dotyczyć miał elementów stanu faktycznego związanego

z obliczaniem płatności (art. 80 ust. 3 zdanie 2 ww. rozporządzenia). Twierdzenia organu I instancji, jakoby zachodziły okoliczności wymienione w art. 80 ust. 3 zdanie 1, iż błąd organu mógł zostać wykryty przez rolnika, są chybione, sprzeczne ze stanem faktycznym. Rolnik, według zasady zaufania do organów państwa, miał prawo, aby korzystać i nie kwestionować funkcjonujących ówcześnie w obrocie prawnym decyzji organu.

Zdaniem skarżącego, organ nie rozpatrzył złożonego wniosku o umorzenie postępowania administracyjnego. Wniosek ten był uzasadniony ze względu na upływ zakreślonego terminu 12 miesięcy od płatności, gdy ewentualny błąd poprzedniej decyzji dotyczyć miał elementów stanu faktycznego związanego z obliczaniem płatności. Pomimo pozbawienia możliwości działania przed organem I instancji

i złożenia wniosków dowodowych zmierzających do ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego przez organ odwoławczy, nie przesłuchano wnioskowanych świadków na okoliczności, iż w roku 2010 skarżący prowadził własne gospodarstwa rolne na własne ryzyko, na rzecz i rachunek, działał absolutnie w dobrej wierze według zasady zaufania do organów Państwa, zgodnie z decyzjami wydawanymi za lata poprzednie. Ewentualny błąd organów nie mógł w tym stanie rzeczy być wykryty przez skarżącego.

Za błędne skarżący uznał także stanowisko organu odwoławczego, że przepis krajowy (art. 68 O.p.) nie może być w sprawie stosowany, gdyż jest sprzeczny

z przepisem unijnym bezpośrednio stosowanym w krajowym porządku prawnym. Organ wkracza w kompetencje Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, władnego do stwierdzenia niezgodności prawa krajowego z unijnym.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwana dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 p.p.s.a.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji ustalającą skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności RŚ za 2010 rok. Sporną w niniejszej sprawie jest kwestia zasadności ustalenia producentowi rolnemu kwoty nienależnie pobranych płatności RŚ.

Kontrolując zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję według wyżej wskazanych kryteriów, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie zawiera żadnych argumentów mających wpływ lub mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzuty zawarte w skardze w większości zostały podniesione w odwołaniu, co do których organ odwoławczy odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej w niniejszym postępowaniu decyzji organu stanowił art. 29 ustawy o Agencji. Zgodnie z ust. 1 art. 29 ustawy o Agencji, ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej – następuje w drodze decyzji administracyjnej. Według art. 29 ust. 2 ww. ustawy, właściwym w sprawie ustalania kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia

w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych,

o których mowa w ust. 1; w tym wypadku jest to Kierownik BP.

Kolejną podstawą materialnoprawną przedmiotowego rozstrzygnięcia jest przepis unijny - art. 80 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009, z którego wynika, że

w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca przedmiotową kwotę powiększoną o odsetki. W związku z tym brak podstaw do uwzględnienia zarzutu skargi dotyczącego naruszenia § 17 ust. 1 punkt 1 lit. b i c rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2004 r., który to przepis nie miał zastosowania w przedmiotowej sprawie, a co organ odwoławczy już wyjaśniał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, na skutek tego zarzutu zawartego w odwołaniu.

Wyjaśnić dalej należy, że nienależną płatnością jest wypłacona rolnikowi przez organ administracji kwota nienależnie pobranych środków publicznych pochodzących

z funduszy Unii Europejskiej i krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, jako świadczenie dokonane przez organ administracji publicznej na rzecz rolnika, które przestało być należnym na skutek wygaśnięcia obowiązku jego wypłacenia z powodu późniejszego zaistnienia okoliczności przewidzianych w przepisach regulujących pomoc finansową.

Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji na podstawie ww. przepisów jest zatem ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. W przedmiotowym postępowaniu organy administracji nie dokonują już ponownej oceny podstaw do przyznania płatności na rzecz beneficjenta. Postępowanie w zakresie przyznania płatności jest bowiem postępowaniem odrębnym, opartym na samodzielnych przesłankach faktycznych i prawnych. Dlatego nie mogły w tym postępowaniu zostać uwzględnione wnioski dowodowe złożone przez skarżącego

w piśmie z dnia 1 października 2015 r. na okoliczność ustalenia prawa beneficjenta do płatności RŚ na 2010 r., a tym samym zarzuty skargi odnoszące się do tego zagadnienia są bezzasadne.

Zdaniem Sądu, Dyrektor ARiMR prawidłowo za niezasadne uznał zarzuty skarżącego zawarte w odwołaniu dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Zgodnie bowiem z art. 78 § 2 k.p.a., organ nie ma obowiązku przeprowadzenia dowodu przedstawionego przez stronę, jeżeli w jego ocenie ten wniosek dotyczy okoliczności dostatecznie wyjaśnionych w danym postępowaniu.

Niezrozumiały jest również zarzut skargi pozbawienia skarżącego możliwości działania przed organem I instancji, bowiem zawiadomienie z dnia 25 czerwca 2015 r.

o wszczęciu z urzędu przedmiotowego postępowania otrzymał w dniu 26 czerwca 2015 r., został w nim pouczony o prawach z art. 10 k.p.a., wskutek czego w piśmie z dnia

6 lipca 2015 r. (data wpływu do organu) wnosił o umorzenie postępowania.

W niniejszej sprawie bezsporną jest okoliczność, że płatność RŚ na 2010 r.

w dniu [...] lutego 2011 r. została przekazana na rachunek bankowy wnioskodawcy, wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów. Jednakże w wyniku kolejnego ponownego rozpatrzenia sprawy organ I instancji w dniu [...] stycznia 2015 r. wydał decyzję odmawiającą przyznania wnioskodawcy przedmiotowych płatności. Decyzja ta na skutek odwołania skarżącego, decyzją Dyrektora ARiMR z dnia [...] kwietnia 2015 r. została utrzymana w mocy. Zatem decyzja ta jest ostateczna, co oznacza, że kwota płatności, przekazana w dniu [...] lutego 2011 r. na rachunek bankowy wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów na mocy pierwotnej decyzji Kierownika BP

z dnia [...] lutego 2011 r., stanowi płatności pobrane nienależnie. Pierwotna decyzja, będąca podstawą do wypłaty tych środków beneficjentowi została ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego.

Wobec bezspornego faktu wypłaty na rachunek wnioskodawcy nienależnych środków publicznych za 2010 rok w kwocie [...] zł, pochodzących z funduszy,

o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o Agencji, zasadnym było wszczęcie przez Kierownika BP postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych przez beneficjenta środków finansowych, a następnie wydanie w tym przedmiocie decyzji, wskazując i określając jednocześnie wypłacone kwoty jako nienależnie pobrane.

Bez wpływu na powyższe ustalenie ma okoliczność wniesienia przez skarżącego skargi do WSA w Warszawie na decyzję Dyrektora ARiMR z dnia [...] kwietnia 2015 r., stąd zarzut skargi naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. nie zasługuje na uwzględnienie. Wbrew twierdzeniom strony, w piśmie z dnia 2 lipca 2015 r. (data wpływu do organu

6 lipca 2010 r.) skarżący nie wniósł o zawieszenie postępowania, tylko o jego umorzenie, ograniczając się jedynie do wykładni art. 97 k.p.a. przez wskazanie, że ma on charakter obligatoryjny i przy wystąpieniu przesłanek wymienionych w tym przepisie organ jest zobowiązany do zawieszenia postępowania.

W tym miejscu należy wskazać, że również Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego złożonego na rozprawie w dniu 5 stycznia 2017 r.

w przedmiocie zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego do czasu prawomocnego zakończenia sprawy WSA w Warszawie, oznaczonej sygnaturą VIII SA/Wa 480/15. W ocenie Sądu, w okolicznościach tej sprawy brak jest przesłanek z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., natomiast w przypadku korzystnego dla skarżącego rozstrzygnięcia w przyszłości ww. sprawy, istnieje możliwość wznowienia przedmiotowego postępowania sądowego na podstawie art. 270 p.p.s.a.

W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że ustalona skarżącemu kwota nienależnie pobranych płatności RŚ za rok 2010 przekracza kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie

z art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 883/2006 z dnia 16 lutego 2011 r. Tym samym

w odniesieniu do ww. płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności.

Sąd nie podziela poglądu beneficjenta, że ustawa o Agencji poprzez jej art. 29 ust. 7 stanowi podstawę zastosowania O.p. w zakresie przedawnienia orzekania. Zgodnie z ww. przepisem do należności, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy działu III O.p., z wyjątkiem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności, z tym że termin, o którym mowa w art. 47 § 1 O.p., wynosi 60 dni. Nie można uznać za słuszne stanowiska, że do płatności RŚ, których warunki przyznania

i zwrotu (w tym okresu przez jaki ten zwrot może być dochodzony) zostały uregulowane w przepisach unijnych, należy jeszcze stosować odmienne regulacje prawa krajowego dotyczące m.in. terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych, którego przekroczenie powoduje wygaśnięcie takiego zobowiązania lub terminów przedawnienia do wydania decyzji ustalających wysokość zobowiązań podatkowych, po którego upływie nie może już powstać zobowiązanie podatkowe. Przepisy rozporządzeń unijnych są bowiem przepisami szczególnymi w stosunku do przepisów krajowych.

Organ odwoławczy prawidłowo więc wskazał, że kwestię przedawnienia obowiązku zwrotu należności w niniejszej sprawie reguluje art. 3 ust. 1

w związku z art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95 oraz art. 80 ust. 3 rozporządzenia nr 1122/2009. Na podstawie art. 288 zdanie 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, przepisy unijnych rozporządzeń mają bezpośrednie zastosowanie

w krajowym porządku prawnym. Oznacza to, że przepis krajowy sprzeczny z przepisem rozporządzenia unijnego nie może być stosowany. W związku z tym, nie można przyjmować, że krajowe przepisy regulujące kwestię przedawnienia, np. art. 68 O.p., czynią to odmiennie niż powyższe przepisy unijne.

Należy stwierdzić, że ww. przepisy rozporządzeń unijnych są przepisami szczególnymi w stosunku do przepisów krajowych. Również art. 29 ust. 7 ustawy

o Agencji odsyła do "odpowiedniego" stosowania przepisów działu III O.p., gdzie znajduje się art. 68. Dlatego też ww. przepis nie może być stosowany w niniejszej sprawie ze względu na szczególną regulację wynikającą z ww. przepisów rozporządzeń unijnych.

W myśl art. 3 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95, okres przedawnienia do ustalenia obowiązku zwrotu dla płatności pobranych nienależnie finansowanych w całości lub części ze środków unijnych wynosi 4 lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, najpóźniej 8 lat od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, w przypadku przerwania okresu przedawnienia, a w przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku ulega przedłużeniu do momentu ostatecznego zakończenia programu.

W niniejszej sprawie za datę dopuszczenia się nieprawidłowości przez beneficjenta należy uznać datę złożenia wniosku o przyznanie płatności zawierającego nieprawidłowe deklaracje, tj. dzień 17 maja 2010 r. Przerwanie biegu przedawnienia nastąpiło poprzez doręczenie w dniu 11 sierpnia 2015 r. decyzji z [...] sierpnia 2015 r.

o ustaleniu kwoty nienależnie pobranej płatności RŚ za 2010 rok.

Za niezasadny uznać należy zarzut naruszenia art. 80 ust. 3 zdanie 2 rozporządzenia nr 1122/2009. Zdaniem Sądu, Dyrektor ARiMR prawidłowo ocenił, że

w sprawie nie zachodzą przypadki wyłączające obowiązek zwrotu płatności z ww. przepisu, dlatego niezasadny jest wniosek skarżącego o umorzenie postępowania. Realizacja płatności nie wynikała z pomyłki organu, tylko była realizacją nieostatecznej decyzji organu I instancji z dnia [...] lutego 2011 r. Z uwagi na obowiązek wynikający

z treści art. 21 ust. 4 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, organ

I instancji nie miał możliwości innego zachowania się, aniżeli wypłaty przyznanej kwoty decyzją nieostateczną, gdyż nawet wniesienie odwołania nie wstrzymywało wykonania takiej decyzji. O pomyłce organu można byłoby ewentualnie mówić, gdyby organ zastosował przykładowo rachunkowo błędne stawki, a nie wówczas, gdy orzekał na podstawie wniosku z dnia 17 maja 2010 r. złożonego przez beneficjenta. Natomiast warto w tym miejscu podkreślić, że za rzetelność danych we wniosku o przyznanie każdej płatności odpowiada wnioskodawca.

Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w kontekście przepisów prawa obowiązujących w przedmiotowej materii skutkuje, w ocenie Sądu, uznaniem, że prawidłowo ustalony stan faktyczny w sprawie dał organom podstawę do wydania decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności. Jednocześnie Sąd stwierdza, iż nie dopatrzył się w sprawie takiego naruszenia przez organy przepisów postępowania, które prowadziłoby do uchylenia zaskarżonych decyzji, czy też stwierdzenia ich nieważności.

Mając na uwadze powołane okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.