Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1340/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art. 21
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia NSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Protokolant Marta Wertelecka po rozpoznaniu w dniu 25 września 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej L. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 października 2016 r. sygn. akt III SA/Po 596/16 w sprawie ze skargi L. G. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od L. G. na rzecz Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 5 października 2016 r., sygn. akt III SA/Po 596/16, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718, obecnie Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę L. G. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z [...] kwietnia 2016 r. w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, że zaskarżoną decyzją Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z [...] kwietnia 2016 r., utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Nowej Soli z siedzibą w Kożuchowie z [...] kwietnia 2014 r. w części dotyczącej odmowy przyznania stronie skarżącej uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych i nałożenia pomniejszenia płatności, nie narusza przepisów prawa w stopniu, który w świetle art. 145 § 1 pkt. 1 lub pkt 2 p.p.s.a. oznaczałby konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważył, że w ramach kontrolowanej sprawy wypowiadał się już dwukrotnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim. Po raz pierwszy w prawomocnym wyroku z 31 grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Go 769/14, w którym uchylił uprzednio wydaną decyzję Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Zielonej Górze z [...] sierpnia 2014 r. w zakresie obejmującym utrzymanie w mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z [...] kwietnia 2014 r. w części dotyczącej odmowy przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych i nałożenia pomniejszenia, a w pozostałym zakresie oddalił skargę. Po raz drugi w prawomocnym wyroku z 24 września 2015 r., sygn. akt II SA/Go 416/15, w którym stwierdził nieważność decyzji Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Zielonej Górze z [...] kwietnia 2015 r. Orzekając zatem w sprawie Sąd pierwszej instancji zobligowany był uwzględnić moc wiążącą tych wyroków. Zgodnie bowiem z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Sąd odniósł się do najdalej idącego zarzutu zawartego w skardze, to jest zarzutu wskazującego na nieważność skarżonej decyzji z uwagi na wydanie jej przez organ niewłaściwy (art. 156 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 23, dalej: k.p.a.). Kwestia ta była już przedmiotem rozpoznania przez WSA w Gorzowie Wielkopolskim na gruncie wyroku z 24 września 2015 r., sygn. akt II SA/Go 416/15, w którym sąd ten zwrócił uwagę na zmianę miejsca zamieszkania strony skarżącej. Powołując się na art. 5 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 ze zm.), a także art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r., poz. 1438), Sąd wyraził z kolei ocenę, zgodnie z którą w kontrolowanym postępowaniu organem właściwym w chwili złożenia przez skarżącą wniosku na rok 2010 był Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Nowej Soli. Jednakże w chwili wydania decyzji przez Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Zielonej Górze z [...] kwietnia 2015 r. skarżąca zamieszkiwała w L., na terenie województwa wielkopolskiego i tym samym organem wyższego stopnia właściwym miejscowo dla niej był Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Poznaniu.

Poddana kontroli Sądu pierwszej instancji decyzja Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Poznaniu z [...] kwietnia 2016 r. - zważywszy na ocenę prawną, którą Sąd był związany, a także uwzględniwszy brak istotnej zmiany okoliczności faktycznych bądź stanu prawnego, których zaistnienie mogłoby świadczyć o utracie aktualności tej oceny - wydana została przez organ właściwy do rozpoznania odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Nowej Soli z siedzibą w Kożuchowie. Zarzut strony skarżącej - sprzeczny z tą oceną - nie mógł zatem odnieść zamierzonego skutku.

Przechodząc do meritum sprawy Sąd wskazał, że istota sporu na obecnym etapie postępowania sprowadzała się do stwierdzenia czy wobec dokonanej przez skarżącą korekty wniosku o przyznanie płatności na rok 2010, sprowadzającej się do pomniejszenia powierzchni działek rolnych zadeklarowanych do uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni upraw traw na trwałych użytkach zielonych przeznaczonych na susz paszowy, to jest działek rolnych oznaczonych jako: A1, B1, BB1, C1, CC1, D1, DD1, E1, G1, Ł1, M1, O1 oraz X1, znajduje zastosowanie art. 21 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE Seria L z 2009 r. Nr 316, poz. 65 ze zm., dalej: rozporządzenie Komisji (WE) nr 1122/2009), a więc czy korekta ta dotyczy oczywistego błędu, który zgodnie z przywołaną regulacją może być poprawiony w każdym momencie po złożeniu wniosku.

WSA w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z 31 grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Go 769/14, uznał zasadność odmowy przyznania skarżącej powyższej płatności uzupełniającej, stwierdzając jednakże, że organ ARiMR nie rozważył i nie ustalił czy skarżąca dokonała skutecznej korekty pierwotnego wniosku i czy wobec tego jako zadeklarowana do płatności uzupełniających powinna być przyjęta nie powierzchnia deklarowana pierwotnie (50,63 ha), ale powierzchnia skorygowana (49,10 ha), co miało wpływ na wyliczenie przedeklarowania powierzchni, a w konsekwencji i na wysokość dokonanych pomniejszeń. Sąd zwrócił przy tym uwagę na treść art. 21 oraz art. 14 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, podkreślając potrzebę rozgraniczenia nieprawidłowości wniosku, które nie mogą być skorygowane po ujawnieniu ich przez organ, od tych które mogą być poprawione w każdym czasie jako oczywiste błędy wykryte przez organ. W ocenie Sądu, skoro w art. 21 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 mowa jest o "oczywistym błędzie wniosku" to uznać należy, że istota problemu tkwi w łatwości wykrycia błędu, która decyduje o jego oczywistym charakterze. Błąd wniosku jest oczywisty, jeżeli bez żadnych dodatkowych informacji od wnioskodawcy bądź konfrontacji z innymi dokumentami, wynika on z weryfikacji samego wniosku przez organ. Jeżeli z porównania kolejnych części wniosku, wynika występująca między nimi sprzeczność, która powoduje, że wniosek jest niespójny, to błąd jest oczywisty i może być poprawiony w każdym czasie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, w przywołanym wyroku, zauważył, że organ ARiMR, wskazując że zgłoszenie tych samych działek rolnych do płatności o wykluczających się warunkach nastąpiło w wyniku analizy wniosku o ich przyznanie, nie przeprowadził oceny dokonanej przez skarżącą korekty wniosku w zakresie powierzchni działek rolnych deklarowanych do uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni upraw traw na trwałych użytkach zielonych przeznaczonych na susz paszowy w powyższym kontekście, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Poznaniu realizując wskazania, co do dalszego postępowania wynikające z powyższego orzeczenia WSA w Gorzowie Wielkopolskim, rozważył czy korekta wniosku dokonana przez skarżącą w zakresie zmniejszenia powierzchni działek rolnych deklarowanych do uzupełniającej płatności obszarowej, mogła być dokonana w każdym czasie, jako konsekwencja oczywistego błędu wykrytego przez organ, to jest czy była ona dopuszczalna na gruncie art. 21 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Nie miała zatem racji strona skarżąca, że wskazania WSA w Gorzowie Wielkopolskim zostały przez organ ARiMR pominięte. Czym innym jest natomiast kontrola prawidłowości tak dokonanych rozważań, która z oczywistych względów może być dokonana dopiero na obecnym etapie postępowania.

Sąd pierwszej instancji podzielił ocenę wyrażoną już przez WSA w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z 31 grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Go 769/14, z której wynika, że błąd wniosku jest oczywisty, jeżeli bez żadnych dodatkowych informacji od wnioskodawcy bądź konfrontacji z innymi dokumentami, wynika on z weryfikacji samego wniosku przez organ. Na gruncie kontrolowanej sprawy, jak słusznie zwrócił na to uwagę organ ARiMR, z błędem takim nie mamy do czynienia. Postępowanie strony, w którym deklaruje ona we wniosku do płatności na rok 2010 te same powierzchnie określonych działek rolnych zarówno do uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni upraw traw na trwałych użytkach zielonych przeznaczonych na susz paszowy, której warunkiem przyznania jest zebranie trawy z całości deklarowanej powierzchni i dostarczenie jej do podmiotu skupującego, jak i do płatności rolnośrodowiskowej, w ramach której zobowiązuje się do nie koszenia traw na obszarze od 5% do 10% powierzchni działki rolnej – nie może być uznane za błąd oczywisty, o którym stanowi art. 21 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009.

W takim bowiem przypadku, powtarzając za organem ARiMR, wniosek o przyznanie płatności jest spójny, co do deklaracji jednolitej płatności obszarowej oraz uzupełniającej płatności obszarowej, a stwierdzona nieprawidłowość wynika z zasad realizacji programu rolnośrodowiskowego. Nieprawidłowość ta nie wynika zatem z samej treści wniosku, nie wiąże się w żaden sposób z techniką jego wypełnienia, lecz wymaga jego konfrontacji z wymogami odnoszącymi się do poszczególnych płatności.

Organ ARiMR w związku z powyższym prawidłowo uznał, że wykryty błąd nie stanowił błędu oczywistego, o którym mowa w art. 21 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, a co za tym idzie korekta powierzchni działek rolnych oznaczonych jako A1, B1, BB1, C1, CC1, D1, DD1, E1, G1, Ł1, M1, O1 oraz X1, zadeklarowanych do UPO, nie mogła być uznana za skutecznie dokonaną. Skarżąca dokonała tej korekty po otrzymaniu informacji od organu ARiMR o rzeczonych nieprawidłowościach (art. 14 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009).

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w aspektach wykraczających poza zarzuty podniesione w skardze, Sąd doszedł do wniosku, że nie naruszała ona prawa, w stopniu, który uzasadniałby jej uchylenie.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokowi zarzucono na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. obrazę:

1) przepisów o postępowaniu, mających istotny wpływ na wynik sprawy to jest: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 151 w zw. z art. 1 § 2 oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a., poprzez wadliwą kontrolę zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem, w szczególności poprzez zaakceptowanie, że rozstrzygnięcie zapadło z naruszeniem prawa art. 21 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) NR 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 2 grudnia 2009 r., str. 1, ze zm.) w sytuacji, gdy błąd w zakresie deklarowania działek do uzupełniającej płatności był oczywisty i mógł być poprawiony przez stronę w każdym momencie po złożeniu wniosku.

Organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna.

Stosownie do art. 183 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania określone w § 2 powołanego przepisu.

Rozpoznanie sprawy w granicach wyznaczonych skargą kasacyjną oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny dokonując kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku nie może wyjść poza ramy zaskarżenia i poszukiwać nowych podstaw kasacyjnych lub też modyfikować już istniejące. Tak więc skuteczność skargi kasacyjnej zależy w znacznym stopniu od tego, czy została ona prawidłowo sformułowana, zgodnie z wymogami określonymi w p.p.s.a.

Zgodnie z art. 173 § 1 p.p.s.a. zarzuty skargi kasacyjnej powinny być skierowane pod adresem sądu pierwszej instancji, a zatem jako podstawę zaskarżenia skarżący kasacyjnie winien wskazać przepisy regulujące postępowanie sądowoadministracyjne w połączeniu z odpowiednimi przepisami procesowymi i/lub materialnymi, jakie miały lub powinny mieć zastosowanie w postępowaniu administracyjnym. Nadto, zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna być oparta na naruszeniu prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, albo – na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wyraźne rozdzielenie podstaw kasacyjnych (na materialną i procesową) oznacza, że podstawą zarzutów kasacyjnych powinny być normy (na zasadzie wyłączności) materialne albo procesowe (ustrojowe), bez możliwości powoływania ich zamiennie lub uzupełniająco. Należy też wskazać, że zgodnie z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a., wnoszący skargę kasacyjną jest zobowiązany nie tylko do wskazania przepisu prawa (z podaniem jednostki redakcyjnej – artykułu, paragrafu, ustępu, punktu, litery, itd.), ale też do wyjaśnienia, na czym polega jego naruszenie, a dodatkowo, w przypadku naruszenia prawa materialnego – wskazania formy tego naruszenia (błędną wykładnię, niewłaściwe zastosowanie), natomiast w przypadku prawa procesowego – wykazania, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a więc taki, że gdyby do niego nie doszło, to zostałoby podjęte rozstrzygnięcie o innej treści. W orzecznictwie jak i piśmiennictwie przez błędną wykładnię prawa materialnego przyjmuje się błąd w rozumowaniu i niewłaściwe odczytanie treści poddanej interpretacji normy materialnej, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego – mylne przyporządkowanie określonej normy prawnej do ustalonego w sprawie stanu faktycznego.

Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut nie odpowiada w pełni wymogom ustawowym. Wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła (na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.) Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 151 w zw. z art. 1 § 2 i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a.) przez dokonanie wadliwej kontroli zaskarżonej decyzji i zaakceptowanie naruszenia art. 21 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 przez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy błąd w zakresie deklarowanych działek do uzupełniającej płatności obszarowej był oczywisty i mógł być poprawiony przez stronę w każdym momencie po złożeniu wniosku. Tak więc zarzut ten, mimo oparcia skargi kasacyjnej na obu podstaw kasacyjnych, wskazuje jedynie naruszenie przepisów p.p.s.a., a więc przepisów postępowania, bez wskazania, na czym miałoby polegać ewentualne naruszenie prawa materialnego. Nadto, nie wyjaśnia, na czym miałoby polegać naruszenie przepisów postępowania, a co za tym idzie, że mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy też zauważyć, że powołane w skardze kasacyjnej przepisy p.p.s.a. (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 151) stanowią podstawę orzeczniczą dla sądu pierwszej instancji, a więc ich zastosowanie zależy od wyniku przeprowadzonej przez ten sąd kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego. Prawidłowo, zarzut ten należy więc powiązać z właściwymi przepisami p.p.s.a. mającymi zastosowanie na wcześniejszym etapie postępowania przed sądem pierwszej instancji ewentualnie z przepisami regulującymi procedurę administracyjną. Wnosząca skargę kasacyjną wprawdzie odwołała się do art. 1 § 2 i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1) p.p.s.a., lecz w tym zakresie nie przedstawiła żadnego uzasadnienia, a tym samym nie wykazała, po pierwsze, aby Sąd pierwszej instancji dokonał kontroli decyzji, która została wydana przez inny podmiot niż organ administracji publicznej, po drugie, aby dokonał kontroli według kryterium innego niż kryterium legalności, po trzecie, aby rozpoznał skargę na inny akt niż decyzja i po czwarte, aby zastosował nieprzewidziany ustawą środek prawny. Poza tym art. 1 p.p.s.a. nie zawiera jednostki redakcyjnej "§ 2".

Wadliwe sformułowanie zarzutu kasacyjnego nie oznacza jednak, że Naczelny Sąd Administracyjny może całkowicie odstąpić od jego rozpoznania. W uchwale (7) sędziów NSA z 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, Sąd wyraził pogląd, że "Przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych."

Kierując się treścią uchwały należy dojść do wniosku, że intencją strony było podważenie stanowiska organu, zaakceptowanego następnie przez Sąd pierwszej instancji, w którym organ nie uwzględnił dokonanej przez stronę korekty wniosku w zakresie powierzchni gruntów zgłoszonych do uzupełniającej płatności obszarowej.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko zajęte przez organ odpowiada prawu.

Analiza przepisów krajowych regulujących przyznawanie i kontrolę płatności rolnych, a także – rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 (art. 10 – art. 25) prowadzi do konkluzji, że wniosek o przyznanie płatności na dany rok kalendarzowy musi być złożony w terminie ustalonym przez państwo członkowskie (nie później niż do 15 maja), który, jak przyjmuje się w orzecznictwie, jest terminem materialnym, który nie podlega przywróceniu. Po tym terminie przez następne 25 dni strona może złożyć wniosek, lecz wiąże się to z pomniejszeniem płatności za każdy dzień opóźnienia. Po upływie dodatkowego terminu złożenie wniosku jest niedopuszczalne, co zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego oznacza również brak możliwości uzupełnienia lub poprawienia wniosku pod względem merytorycznym. Stosownie bowiem do art. 21 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, w każdym czasie dopuszczalna jest tylko korekta oczywistych błędów, a więc takich, które zdaniem Sądu mają bezsporny (a więc, co do których nie ma wątpliwości i których nie trzeba objaśniać), niezamierzony, często drobny, choć istotny charakter i są związane z techniką wypełniania wniosku (np. drobne błędy pisarskie, rachunkowe czy brak podpisu wnioskodawcy). Prawodawca unijny wprowadzając w powołanym przepisie pojęcie "oczywiste błędy" dokonał tym samym zróżnicowania błędów, jakie mogą pojawić się przy wypełnianiu wniosku, na tzw. błędy oczywiste i przeciwstawne im – błędy nieoczywiste. Dopuszczając przy tym korektę błędów w każdym czasie jedynie w odniesieniu do błędów oczywistych. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do przyznania stronie prawa do modyfikowania wniosku pod względem merytorycznym również po upływie terminu do jego złożenia, co w świetle przepisów zarówno krajowych jak i unijnych należy uznać za niedopuszczalne. Z tych też względów Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela poglądu wyrażonego w skardze kasacyjnej, co do możliwości poprawienia (w każdym czasie) wszelkich błędów wniosku, bez względu na ich wagę. Prawodawca unijny dał taką możliwość jedynie w terminie otwartym do składania wniosków o przyznanie płatności, natomiast po tym czasie, a więc także po terminie, o którym mowa w art. 11 ust. 2 powołanego rozporządzenia, tylko względem tzw. błędów oczywistych. Do takich błędów nie można jednak zaliczyć, np. przedeklarowania we wniosku powierzchni działek rolnych, czy zadeklarowania działek rolnych o zaniżonej powierzchni, czy też zadeklarowania upraw, co do których nie przysługuje określona płatność, ponieważ korekta treści wniosku w tym zakresie wymaga z reguły przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Ma to związek z tym, że pojęcie "oczywiste błędy" ma charakter niedookreślony, co wymaga za każdym razem dokonania oceny okoliczności towarzyszących złożeniu i rozpatrzeniu wniosku.

W stanie faktycznym sprawy organ ustalił, że różnica między powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną (z uwzględnieniem wyniku kontroli na miejscu) nie jest rezultatem błędu rachunkowego czy pomiaru, lecz wynika z faktu, że strona zadeklarowała te same powierzchnie gruntu rolnego do płatności o wykluczających się warunkach, tj. do uzupełniającej płatności obszarowej – powierzchnię traw uprawianych na trwałych użytkach zielonych z przeznaczeniem na susz paszowy, co wymagało skoszenia trawy z całej zadeklarowanej powierzchni, a także do płatności rolnośrodowiskowej – w zakresie wariantów 3.1 "ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach" oraz 5.1 "ochrona siedlisk lęgowych ptaków", co z kolei wymagało pozostawienia od 5% do 10% powierzchni zadeklarowanej w postaci nieskoszonej trawy. Organ ustalił też, że strona nie przedłożyła (mimo wezwania organu) dokumentów wymaganych w przypadku zadeklarowania uzupełniającej płatności obszarowej, jak też nie zaznaczyła na załączonym do wniosku materiale graficznym powierzchni gruntu, który nie podlegał skoszeniu. Organ stanął więc na stanowisku, że strona przedeklarowała powierzchnię gruntu rolnego zgłoszonego do uzupełniającej płatności obszarowej (łącznie o 29,15 ha), co oznacza, że różnica między powierzchnią zadeklarowaną (50,63 ha) a stwierdzoną (21,48 ha) wyniosła 135,71 %. Organ uznał więc, że popełniony przez stronę przy wypełnianiu wniosku o przyznanie płatności błąd nie może zostać uznany za oczywisty, to jest taki, którego wykrycie nie wymagało przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i którego popełnienie nie spowodowałoby (oprócz ewentualnego zmniejszenia płatności na dany rok) dalszych ujemnych konsekwencji wynikających z przepisów prawa regulujących system wsparcia bezpośredniego (art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009). Organ wskazał również, że uznaniu korekty wniosku jako skutecznej, abstrahując od charakteru stwierdzonych błędów, sprzeciwia się także i to, że nastąpiła ona dopiero po poinformowaniu przez organ o wystąpieniu nieprawidłowości i wezwaniu strony do złożenia stosownych wyjaśnień (v. art. 14 ust. 3 oraz art. 25 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009). Zajęte przez organ stanowisko, zaakceptowane następnie przez Sąd pierwszej instancji, należy uznać za prawidłowe. Dodatkowo wypada wskazać, że składane przez rolników wnioski o przyznanie płatności rolnych stanowią wyraz wiedzy i woli rolnika. Z tego też powodu rolnicy jako podmioty zajmujące się profesjonalnie rolnictwem mają obowiązek dołożyć wszelkich starań, aby składane przez nich wnioski o płatności rolne były zgodne z aktualną wiedzą i z rzeczywistością.

Podsumowując, zaskarżony wyrok odpowiada prawu, a tym samym skarga kasacyjna została oparta na nieusprawiedliwionych podstawach kasacyjnych.

Sąd pierwszej instancji nie naruszył wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów. Dokonał kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem, a więc zbadał czy organ prawidłowo, zgodnie z regułami obowiązującymi w tym postępowaniu, ustalił stan faktyczny sprawy oraz czy właściwie zastosował prawo materialne. Uzyskany wynik przeprowadzonej kontroli dał podstawę do oddalenia skargi (art. 151 p.p.s.a.), co wykluczyło możliwość zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. może dojść jedynie wówczas, gdy sąd po przeprowadzeniu postępowania stwierdzi, że w wyniku wydania zaskarżonego aktu administracyjnego mogło dojść do naruszenia przepisów procesowych w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czego wnosząca skargę kasacyjną nie wykazała. Jak wcześniej zostało wskazane zarzut skargi kasacyjnej został sformułowany z naruszeniem wymogów ustawowych. W skardze kasacyjnej nie zostały powołane żadne przepisy regulujące procedurę administracyjną, które można byłoby ewentualnie połączyć z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Poniekąd można to uznać za uzasadnione, ponieważ wnosząca skargę kasacyjną nie kwestionuje w istocie ustaleń faktycznych organu co do powierzchni gruntu (zadeklarowanej i stwierdzonej do płatności), a jedynie braku uznania za błąd oczywisty powstałej z tego tytułu różnicy i w konsekwencji brak przyjęcia za podstawę rozstrzygnięcia dokonanej przez stronę korekty. Pogląd ten okazał się jednak nietrafny. Zamierzonego przez stronę skutku nie mogło też przynieść odwołanie się przez autora skargi kasacyjnej do art. 1 § 2 i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. Jak wynika z akt sprawy Sąd pierwszej instancji dokonał kontroli aktu wydanego przez Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR, a więc przez organ, którego działania podlegają kontroli wojewódzkiego sądu administracyjnego. Kontrolą objęto decyzję, która co do zasady podlega zaskarżeniu do WSA. Sąd pierwszej instancji zastosował też adekwatny do wyniku postępowania środek prawny.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804).