Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1721/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art3 ust. 3 pkt 7 art. 52 ust. 1 art. 73 ust. 1
journal: Dz.U. 2010 nr 136 poz 914
law: Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 9 marca 2017 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Czapska – Górnikiewicz Sędziowie sędzia NSA Roman Hauser sędzia del. NSA Tomasz Zbrojewski /spr./ Protokolant starszy asystent sędziego Paweł Konicki po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] sp. z o.o. w Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 lutego 2015 r. sygn. akt III SA/Kr 1680/14 w sprawie ze skargi [...] sp. z o.o. w Z. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] lipca 2014 r. znak [...] w przedmiocie prawidłowego oznakowania produktu oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

II OSK 1721/15

U Z A S A D N I E N I E

Wyrokiem z dnia 18 lutego 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę [...] sp. z o.o. w Z. na decyzję Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] lipca 2014 r. w przedmiocie prawidłowego oznakowania produktu.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K., decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., działając na podstawie art. 3 ust. 3 pkt 7, art. 52, art. 59 ust. 1 i art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2010 r. nr 136, poz. 914 ze zm.) – dalej u.b.ż.ż., art. 5 pkt 1, 2, 3, 4 rozdz. VI załącznika ll do rozporządzenia (WE) Nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych (Dz. Urz. UE, L 139, 30/04/2004 P. 0001-0054) oraz art. 54 ust. 1 i ust. 2 lit. a) rozporządzenia (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz. U. U E, L 165 z 30.4.2004, str. 1-141), nakazał [...] sp. z o.o. z siedzibą w Z., w terminie 15 dni od daty otrzymania decyzji:

1. Prawidłowe oznakowanie datą minimalnej trwałości produktu pn. "[...]" płatki z pełnych ziaren zbóż z dodatkiem płatków w czekoladzie mlecznej i truskawek" 225g, z uwzględnieniem terminu przydatności do spożycia surowców wchodzących w skład przedmiotowego produktu.

2. Prawidłowe postępowanie z odpadami żywnościowymi, poprzez:

a) przetrzymywanie odpadów w zamykanych pojemnikach, w miejscu wydzielonym na ten cel,

b) usuwanie odpadów na bieżąco, celem zapobiegnięcia ich gromadzeniu,

c) uzupełnienie procedury dot. "Działania w przypadku kończącego się terminu przydatności" surowców, opakowań, wyrobów gotowych lub towaru uszkodzonego o informację o sposobie postępowania z tym towarem po wycofaniu, tj. sposobach jego unieszkodliwiania.

W uzasadnieniu organ I instancji podał, że kontrola sanitarna przeprowadzona w dniu 14 marca 2014 r. wykazała, że surowce wykorzystane do produkcji wyrobu pn. "[...]" płatki z pełnych ziaren zbóż z dodatkiem płatków w czekoladzie mlecznej i truskawek" 225g nr partii: [...], data przydatności do spożycia: 08.2014 opatrzone są następującymi terminami przydatności do spożycia: truskawka liofilizowana - plastry: 05.2014, płatki z pełnych ziaren zbóż w czekoladzie mlecznej: 05.2014, płatki wielozbożowe: 19.06.2014. W ocenie organu i instancji dokumentacja ta wyraźnie wskazywała, że wyrób gotowy, niepoddany obróbce, opatrzony został datą przydatności do spożycia dłuższą w porównaniu z datami przydatności do spożycia surowców, z których się składa. Organ zaznaczył, że proces produkcji płatków "[...]", polega tylko na mieszaniu surowców w mieszalnikach w odpowiednich proporcjach i pakowaniu do opakowań jednostkowych, zaś w zakładzie produkcyjnym nie prowadzi się procesów technologicznych z wykorzystaniem obróbki termicznej zarówno w niskiej, jak i w wysokiej temperaturze, które to procesy pozwalałyby na wydłużenie daty minimalnej trwałości. Tym samym wyrób gotowy winien być opatrzony datą minimalnej trwałości zgodną z okresem przydatności do spożycia wszystkich składników wchodzących w jego skład.

W ocenie PPIS stwierdzone uchybienia podważały bezpieczeństwo i właściwą jakość zdrowotną produkowanej lub wprowadzanej do obrotu żywności, a przez to godziły w bezpieczeństwo konsumentów.

Po rozpatrzeniu odwołania [...] sp. z o.o. z siedzibą w Z., Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] lipca 2014 r.:

1. uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej pkt 2 lit. c i umorzył postępowanie w tym zakresie;

2. uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej pkt 2 lit. a i w to miejsce zarządził przetrzymywanie właściwie zabezpieczonych odpadów w miejscu wydzielonym na ten cel;

3. w pozostałym zakresie decyzję utrzymał w mocy.

Organ odwoławczy powołał się na ustalenia dokonane w dniu 14 marca 2014 r. podczas kontroli sanitarnej interwencyjnej w zakładzie produkcyjnym [...] Sp. z o.o. w Z., wskazując, że w trakcie kontroli przedłożono dokumenty jakości dla poszczególnych partii surowców, tj.:

– certyfikat jakości wystawiony w dniu 17.10.2013 R. przez [...] Polska Sp. z o.o. dla produktu "[...]" o nr partii [...] i dacie przydatności 19.06.2014, uzupełniony dokumentem "Specyfikacja wyrobu gotowego" dla produktu "Płatki pszenno - ryżowe w polewie cukrowej", w którym zawarto m. innymi zapis: "Data przydatności do spożycia: 9 miesięcy produkty dla przemysłu (worki 10 kg, 25 kg, BB) przechowywane w temperaturze 20° C i wilgotności względnej powietrza poniżej 60%";

– atest jakościowy nr 08/13 wystawiony w dniu 10.05.2013 r. przez [...] Sp. o.o. Zakład w P. dla produktu "Płatki z pełnych ziaren zbóż w czekoladzie mlecznej" o nr partii [...] i dacie minimalnej trwałości 05.2014, uzupełniony specyfikacją wyrobu gotowego, zgodnie z którą okres przydatności do spożycia wynosi 12 miesięcy;

– "Świadectwo jakości środka spożywczego" wystawione w dniu 03.06.2013 r. przez [...], dla produktu "Truskawka liofilizowana plastry 3-6mm" o nr partii [...]i dacie minimalnej trwałości 05.2014, uzupełniony specyfikacją.

W trakcie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego strona przedstawiła załącznik [...]do procedury [...]"Daty minimalnej trwałości i terminy przydatności do spożycia wyrobów [...]", wydanie 20 obowiązujące od 28.03.2013 r. do 22.01.2014 r. oraz wydanie 22 obowiązujące aktualnie od 22.01.2014 r., w których producent określił jednoznacznie datę minimalnej trwałości dla produktu [...] (wszystkie smaki) na 9 miesięcy. Zdaniem organu odwoławczego przedstawione przez stronę dokumenty mogą być podstawą do dalszych działań producenta dotyczących weryfikacji deklarowanego terminu przydatności produktu, lecz nie miały one zastosowania w sprawie. MPWIS wskazał, że badany produkt o nr partii [...] został wyprodukowany w dniu 18.11.2013 r. i jego przydatność określono w oznakowaniu zgodnie z obowiązującymi dokumentami producenta datą minimalnej trwałości na 08.2014 r. MPWIS powołał się na art. 3 ust. 3 pkt 7 u.b.ż.ż. i stwierdził, że producenci surowców użytych do produkcji spornego produktu poprzez załączone certyfikaty zadeklarowali: dla produktu "[...]", partia [...], datę przydatności do spożycia 19.06.2014, dla produktu "Płatki z pełnych ziaren zbóż w czekoladzie mlecznej", partia [...], datę przydatności do spożycia 05.2014, dla produktu "[...]", partia [...], datę minimalnej trwałości 05.2014. Zatem, określając datę minimalnej trwałości dla produktu [...], nr partii [...] na 08.2014, producent wprowadził w błąd konsumentów, gdyż produkt ten od końca maja 2014 r. zawierał składniki nieprzydatne do spożycia. Zakwestionowany przez organ sposób oznakowania spornego produktu potwierdził wynik uzupełniającego postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organ odwoławczy. W jego wyniku ustalono, że w wyprodukowanej w dniu 7 maja 2014 r. , z datą minimalnej trwałości 9 miesięcy (a więc do 7 lutego 2015 r.) partii "[...]" użyto płatków "[...]" nr partii [...] z datą przydatności do spożycia 27.11.2014, płatków "[...]" nr partii [...], termin przydatności do spożycia 01.2015, oraz "[...]" nr partii [...], termin przydatności 09.2014.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie spółka zarzuciła naruszenie art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a u.b.ż.ż. poprzez błędne uznanie, iż oznakowanie produktu "[...]" oznaczonego datą minimalnej trwałości 08.2014 r. wprowadza konsumenta w błąd z uwagi na zawartość składników nieprzydatnych do spożycia, podczas gdy wskazane składniki, jak wykazano w toku postępowania odwoławczego, zgodnie z deklaracją ich producentów wykazywały odpowiednio długą przydatność do spożycia, przekraczającą znacznie wartości ustalone przez organ. Spółka podniosła również, że organ błędnie przyjął, iż przedstawione dokumenty nie mają zastosowania w przedmiotowej sprawie, podczas gdy właśnie te dokumenty wskazują na rzeczywistą datę przydatności do spożycia składników produktu, co miało wpływ na ustalenie przez producenta daty przydatności do spożycia gotowego wyrobu.

W odpowiedzi na skargę Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że jest ona nieuzasadniona.

Sąd I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 46 ust. 1 pkt. 1 lit. a) u.b.ż.ż. oznakowanie środka spożywczego nie może wprowadzać konsumenta w błąd, w szczególności co do charakterystyki środka spożywczego, w tym jego nazwy, rodzaju, właściwości, składu, ilości, trwałości, źródła lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji. Przywołując poglądy judykatury Sąd zauważył, że "oznakowanie wprowadzające w błąd to nie tylko oznakowanie nieprawdziwe czy mylące, ale również niepełne, niewystarczająco precyzyjne czy wieloznaczne". Działaniem wprowadzającym w błąd będzie zatem nie tylko podawanie nieprawdziwych informacji, ale także podawanie informacji prawdziwych, które ze względu na sposób ich przedstawienia mogą prowadzić do pomyłek konsumentów i ich wyobrażeń o produkcie niezgodnych ze stanem rzeczywistym. Dane oznaczenie, by mogło być uznane za wprowadzające w błąd, nie musi wprowadzać w błąd faktycznie; wystarczy jedynie, że powstanie ryzyko (potencjalna możliwość) wprowadzenia w błąd.

Okolicznością niesporną w sprawie jest sposób wytwarzania przez skarżącą Spółkę produktu pn. "[...]" Proces produkcji polega wyłącznie na mieszaniu w mieszalnikach, w odpowiednich proporcjach, bez stosowania jakichkolwiek procesów technologicznych polegających na obróbce termicznej w niskiej lub wysokiej temperaturze, które mogłyby powodować wydłużenie daty minimalnej trwałości, następujących składników: płatki wielozbożowe, płatki z pełnych ziaren zbóż w czekoladzie mlecznej oraz truskawka liofilizowana – plastry.

Z uwagi na zróżnicowane oznaczenia trwałości poszczególnych składników wchodzących w skład produktu [...], który na mocy art. 46 ust. 1 pkt. 1 u.b.ż.ż. powinien podlegać prawidłowemu oznakowaniu, Sąd wskazał, że data minimalnej trwałości oznacza datę, do której prawidłowo przechowywany środek spożywczy zachowuje swoje właściwości, data powinna być poprzedzona określeniem "najlepiej spożyć przed" albo określeniem "najlepiej spożyć przed końcem" - art. 3 ust. 3 pkt. 7 u.b.ż.ż. Natomiast zgodnie z art. 3 ust. 3 pkt. 47 u.b.ż.ż., termin przydatności do spożycia to termin, po upływie którego środek spożywczy traci przydatność do spożycia; termin ten jest podawany w przypadku środków spożywczych nietrwałych mikrobiologicznie, łatwo psujących się, data powinna być poprzedzona określeniem "należy spożyć do:". Przepis art. 52 u.b.ż.ż. przewiduje zakaz obecności na rynku żywności zarówno po upływie zamieszczonej w jej oznakowaniu daty minimalnej trwałości, jak i po upływie terminu przydatności do spożycia. Rozwiązanie to podyktowane jest potrzebą daleko idącej ochrony konsumenta.

Sąd I instancji uznał, że stanowisko organu w przedmiocie nakazania prawidłowego oznakowania spornego produktu jest uzasadnione i wynika z konieczności uwzględnienia terminów przydatności do spożycia surowców użytych do jego wytworzenia. Każdy z tych surowców, dostarczany do zakładu produkcyjnego skarżącej Spółki opatrzony jest datą przydatności do spożycia lub datą minimalnej trwałości. Po upływie tych dat produkty wchodzące w skład spornych płatków nie mogą znajdować się w obrocie, co wynika z art. 52 u.b.ż.ż. Jest to zakaz bezwzględny, od którego ustawa nie przewiduje żadnych wyjątków. Oczywiste więc jest, że produkt pozostający w obrocie, który powstał ze zmieszania produktów, których termin przydatności do spożycia lub termin minimalnej trwałości upłynął, opatrzony informacją o terminie minimalnej trwałości lub przydatności do spożycia dłuższym, niż data przydatności do spożycia lub termin minimalnej trwałości składników wchodzących w skład takiego produktu jest towarem oznakowanym w sposób wadliwy. Informacja taka wprowadza konsumenta w błąd. Należy zgodzić się ze stanowiskiem organu, że informacje dotyczące właściwości składnika spornego produktu, wynikające z deklaracji producenta płatków pszenno-ryżowych w polewie cukrowej o przedłużonym okresie ich trwałości w przypadku zastosowania opakowania o wysokim stopniu barierowości dotyczą wyłącznie tego produktu, zapakowanego w określonego rodzaju opakowanie. Skoro produkt ten jest użyty do produkcji spornych płatków, oznacza to, że musi być pozbawiony owego opakowania, deklaracja staje się zatem nieaktualna. Nie ma więc znaczenia, że sporne płatki pakowane są w opakowania o wysokiej barierowości. Także oświadczenie firmy "[...]" załączone do odwołania, dotyczące "przedłużonej" trwałości truskawki liofilizowanej przy zachowaniu odpowiednich warunków przechowywania nie mogło mieć znaczenia dla ustalenia sposobu prawidłowego oznakowania spornych płatków, ponieważ produkt ten, dostarczany do skarżącej opatrzony jest datą minimalnej trwałości. Dane wynikające z powyższej deklaracji, oświadczenia, czy też innych zapewnień producentów lub dostawców poszczególnych składników płatków nie mogą decydować o dacie minimalnej trwałości tego produktu. Także dla skarżącej Spółki jako producenta, oznaczenie poszczególnych składników finalnego produktu datami przydatności do spożycia oraz datami minimalnej trwałości jest wiążące, jeżeli chodzi o użycie ich do produkcji oraz jeżeli chodzi o informację dla konsumenta dotyczącą oznaczenia tego produktu. Prawidłowo także ocenił organ odwoławczy treść dokumentu, na który powoływała się skarżąca w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Oczywiste jest, że nie miało znaczenia dla oceny dokonanej przez organy przedstawione przez skarżącą w odwołaniu świadectwo dotyczące musli chrupkiego śliwkowego i musli truskawkowego z dnia 21 lipca 2008 r. sporządzone przez UR w K., ponieważ dokument ten, pochodzący z 2008 r. nie dotyczył produktu kontrolowanego.

Sąd I instancji podkreślił, że postępowanie toczyło się w przedmiocie prawidłowego oznakowania produktu oraz zgodności działania skarżącej z przepisami rozporządzenia (WE) nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004r. w sprawie higieny środków spożywczych, organy nie ustalały natomiast w toku tego postępowania daty przydatności do spożycia ani daty minimalnej trwałości produktu pn. "[...]", nie było także celem postępowania ustalenie, czy sporne płatki zachowują swoje właściwości do dat wskazanych przez dostawców poszczególnych składników, wykraczających poza terminy określone w przepisie art. 3 ust. 3 pkt. 7 i art. 3 ust. 3 pkt. 47 u.b.ż.ż. Organy miały natomiast ustalić, czy produkt wprowadzany przez skarżącą Spółkę do obrotu i oferowany konsumentom oznakowany jest stosownie do zasad wynikających z art. 46 u.b.ż.ż. oraz czy skarżąca przestrzega przepisów rozporządzenia w sprawie higieny środków spożywczych.

W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego [...] sp. z o.o. z Z., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, podniosła zarzuty naruszenia:

1. prawa materialnego, tj.:

- art. 46 ust. 1 pkt. 1 a u.b.ż.ż w zw. z art. 52 u.b.ż.ż. przez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że mają one zastosowanie do dat minimalnej trwałości poszczególnych składników wchodzących w skład środka spożywczego niewprowadzonego do obrotu zgodnie z definicją określoną w art. 3 ust. 3 pkt 52 u.b.ż.ż. w zw. z art. 3 pkt 8 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dziennik Urzędowy L 031 , 01/02/2002 P. 0001 - 0024),

- art. 52 u.b.ż.ż. poprzez błędną jego wykładnię i nieuzasadnione nieprzyjęcie, że znajduje on zastosowanie jedynie do daty minimalnej trwałości znajdującej się na opakowaniu finalnego środka spożywczego (gotowego produktu),

2. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, pomimo iż zaskarżona decyzja naruszała przepisy postępowania, tj.

- art. 7, 77 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie przez MPWIS postępowania dowodowego zmierzającego do wyjaśniania, czy środek spożywczy objęty jego decyzją zachowuje swoje właściwości, pomimo upływu daty wskazanej na opakowaniu dla poszczególnych składników, a tym bardziej, czy ustalenia te miały wpływ na bezpieczeństwo i właściwą jakość zdrowotną produkowanej lub wprowadzanej do obrotu żywności, a przez to godziły w bezpieczeństwo konsumentów,

- art. 80 k.p.a. poprzez błędne ustalenie, że przedstawione przez skarżącą dokumenty (certyfikat jakości wystawiony w dniu 17.10.2013 r., atest jakościowy nr [...], Świadectwo jakości środka spożywczego) nie mają zastosowania w przedmiotowej sprawie, podczas gdy właśnie te dokumenty wskazują na rzeczywistą datę przydatności do spożycia składników produktu, co miało wpływ na ustalenie przez producenta daty przydatności do spożycia gotowego środka spożywczego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor podniósł, że WSA w Krakowie uznał, iż stanowisko organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej w przedmiocie nakazania prawidłowego oznakowania spornego produktu wynika z konieczności uwzględnienia terminów przydatności do spożycia surowców użytych do jego wytworzenia. Po upływie tych dat produkty wchodzące w skład spornych płatków nie mogą znajdować się w obrocie, co wynika z art. 52 u.b.ż.ż Sąd niewłaściwe uznał w tej sytuacji, iż jest to zakaz bezwzględny, od którego ustawa nie przewiduje żadnych wyjątków.

Do określenia daty minimalnej trwałości finalnego (gotowego) środka spożywczego, jakim jest [...] uwzględnić należy terminy przydatności do spożycia surowców użytych do jego wytworzenia. Jednak niewłaściwym jest uznanie, że w tej sytuacji zastosowanie znajduje art. 52 u.b.ż.ż. Zgodnie bowiem z treścią tego przepisu środki spożywcze oznakowane datą minimalnej trwałości lub terminem przydatności do spożycia mogą znajdować się w obrocie do tej daty lub terminu. Jak wyraźnie można zauważyć, ma on zastosowanie wyłącznie do produktów znajdujących się w obrocie. Pojęcie wprowadzania do obrotu jest definicją legalną i zostało określone w art. 3 ust. 3 pkt 52 u.b.ż.ż. w zw. z art. 3 pkt 8 rozporządzenia 178/2002. Oznacza ono posiadanie żywności lub pasz w celu sprzedaży, z uwzględnieniem oferowania do sprzedaży lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie oraz sprzedaż, dystrybucję i inne formy dysponowania. Definicja wprowadzania jest pojęciem szerokim, jednak, należy ją odróżnić od produkcji środków spożywczych (art. 3 ust. 3 pkt 29 u.b.ż.ż.) - czynności obejmujące przygotowywanie surowców do przerobu, ich przechowywanie, poddawanie procesom technologicznym, pakowanie i znakowanie oraz wszelkie inne czynności związane z przygotowywaniem do obrotu, a także przechowywanie wyrobów gotowych do czasu wprowadzenia ich do obrotu. Tym samym, składniki płatków [...] nie znajdują się w obrocie, nie są gotowym produktem przeznaczonym dla konsumenta finalnego. Nie można zatem uznać, że data na nich zawarta wyznacza termin ich przydatności do spożycia w sytuacji, kiedy nie znajdują się w obrocie. W tym miejscu należy wyraźnie zaznaczyć, iż niezależnie od uznania organów administracyjnych i WSA w Krakowie, że płatki nie zostały poddane żadnej obróbce, stwierdzić należy, iż mamy do czynienia z nowym produktem (zgodnie z definicją produkcji), za który odpowiedzialność ponosi [...] sp. z o.o. i to ona określa, na podstawie posiadanych badań i dokumentów od dystrybutorów, termin przydatności do spożycia. Zgodnie z art. 17 ust. 1 rozporządzenia 178/2002, podmioty działające na rynku spożywczym i pasz zapewniają, na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zgodność tej żywności lub pasz z wymogami prawa żywnościowego właściwymi dla ich działalności i kontrolowanie przestrzegania tych wymogów. To producent ponosi ryzyko i odpowiedzialność za produkt, a tym samym za termin jego przydatności do spożycia i to na nim leży obowiązek określenia takiego terminu, który zapewni bezpieczeństwo odbiorcy końcowemu. Spółka określiła termin przydatności do spożycia płatków [...] i to ten termin wyznacza czas pozostawania produktu w obrocie. Dopiero przekroczenie tak wyznaczonego terminu, pod warunkiem uprzedniego wprowadzenia płatków [...] do obrotu, powoduje wyczerpanie dyspozycji z art. 52 u.b.ż.ż. Natomiast, żeby doszło do wprowadzenia konsumenta w błąd, musiałyby zaistnieć okoliczności dotyczące terminu podanego przez producenta płatków [...] lub należałoby wykazać, że termin ten jest nieprawidłowy, jednakże na podstawie badań, których organy nie przedstawiły.

Ograniczenie się jedynie do oceny znakowania w przypadku daty minimalnej trwałości wyłącza możliwość oceny wpływu przekroczenia daty na właściwości zdrowotne, a tym samym stawia pod znakiem zapytania właściwość rzeczową organów PIS. Data wyznacza bowiem jedynie czas do kiedy środek spożywczy zachowuje swoje właściwości, również te smakowe i wizualne, które nie mają wpływu na zdrowie. Organy PIS nie ustalając zatem wpływu płatków na zdrowie nie ustaliły, czy są właściwe w niniejszej sprawie. Dodatkowo sformułowanie PPIS w K., jakoby stwierdzone uchybienia podważały bezpieczeństwo i właściwą jakość zdrowotną produkowanej lub wprowadzanej do obrotu żywności, pozbawione jest jakiejkolwiek analizy w tym temacie. Uznano tak jedynie na podstawie upływu daty minimalnej trwałości składników roboczych, bez ustalenia, na jakie właściwości to będzie miało wpływ, w szczególności, czy ma wpływ na zdrowie. Organy orzekające w sprawie nie tylko nie rozważyły z urzędu wszelkich okoliczności sprawy, do czego obligują je art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a., ale nie dokonały nawet wystarczającej analizy okoliczności podnoszonych w toku postępowania przez spółkę.

Powołując takie zarzuty w ramach podstaw kasacyjnych autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, a także o zasądzenie na rzecz spółki kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z przesłanek wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie wystąpiła, stąd też kontrola instancyjna ograniczona została do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, a poza kontrolą pozostała zgodność orzeczenia z innymi przepisami prawa.

Rozpoznawana skarga kasacyjna oparta została na zarzutach naruszenia prawa materialnego i procesowego, z których żaden nie okazał się skuteczny.

Przedmiotem kontroli przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stała się decyzja Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] lipca 2014 r. utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] kwietnia 2014 r. w sprawie prawidłowego oznakowania datą minimalnej trwałości produktu pn. "[...]" z uwzględnieniem terminu przydatności do spożycia surowców wchodzących w skład produktu.

Przedmiotowy produkt pn. "[...]" powstaje w wyniku zmieszania w mieszalnikach, w odpowiednich proporcjach, bez stosowania jakichkolwiek procesów technologicznych następujących składników: płatki wielozbożowe, płatki z pełnych ziaren zbóż w czekoladzie mlecznej oraz truskawka liofilizowana – plastry. Produkt ten, oznaczony numerem partii [...], został opatrzony datą minimalnej trwałości 08.2014. Tymczasem poszczególne surowce wchodzące w skład mieszanki [...] miały krótsze daty minimalnej trwałości lub daty przydatności niż data minimalnej trwałości oznaczona na produkcie finalnym. I tak płatki wielozbożowe oznaczone były datą przydatności 19.06.2014, płatki z pełnych ziaren zbóż w czekoladzie mlecznej - datą minimalnej trwałości 05.2014, a plastry truskawki liofilizowanej - datą minimalnej trwałości 5.2014.

Istota skargi kasacyjnej sprowadza się do próby wykazania, że daty minimalnej trwałości czy przydatności do spożycia surowców użytych do wyprodukowania produktu [...] nie mają wpływu na trwałość finalnego produktu, gdyż o dacie trwałości finalnego produktu decyduje producent tego produktu. Autor skargi kasacyjnej uzasadnia swoje twierdzenie tym, że w przepisie art. 52 u.b.ż.ż. mowa jest o produktach wprowadzonych do obrotu, podczas gdy surowce użyte do wyprodukowania nie zostały wprowadzone do obrotu w rozumieniu art. 3 ust. 3 pkt 52 u.b.ż.ż. w zw. z art. 3 pkt 8 rozporządzenia 178/2002. Tym samym oznaczone przez ich producentów daty trwałości i przydatności do spożycia nie mają wpływu na trwałość finalnego produktu, który został wprowadzony do obrotu przez spółkę.

Z takim sposobem rozumowania nie sposób się zgodzić, a zarzuty w tym zakresie należy uznać za nieuzasadnione.

Poza sporem pozostaje fakt, że każdy z surowców, dostarczany do zakładu produkcyjnego spółki opatrzony jest datą przydatności do spożycia lub datą minimalnej trwałości. Jeżeli produkt finalny powstaje w wyniku zmieszania poszczególnych surowców, bez poddawania ich jakimkolwiek procesom technologicznych, które zmieniałyby ich właściwości i wydłużały terminy trwałości, należy przyjąć, że data minimalnej trwałości produktu finalnego/data przydatności do spożycia jest taka jak data minimalnej trwałości/przydatności do spożycia surowców wchodzących w jego skład. Ze względu na bezpieczeństwo żywności nie ma na tę konstatację wpływu to, czy surowce znajdują się w sprzedaży dla producentów czy dla konsumentów. Dlatego należy uznać, że oznaczenie produktu finalnego datą późniejszą niż data widniejąca na opakowaniach surowców użytych do jego powstania jest oznakowaniem niewłaściwym. Faktyczny okres ich trwałości/przydatności jest bowiem krótszy niż data wskazana na opakowaniu produktu finalnego, a zatem produkt finalny nie może znajdować się w obrocie po upływie terminów właściwych dla surowców, co wynika z art. 52 u.b.ż.ż.

W konsekwencji nie są również zasadne zarzuty naruszenia art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie przez organy sanitarne postępowania dowodowego zmierzającego do wyjaśniania, czy środek spożywczy objęty jego decyzją zachowuje swoje właściwości, pomimo upływu daty wskazanej na opakowaniu dla poszczególnych składników. Decydujące znaczenie dla ustalenia dat trwałości mają daty wskazane przez producenta poszczególnych surowców, które stanowią swoistą gwarancję bezpieczeństwa i jakości żywności nabywanej przez konsumenta. Dopuszczenie możliwości wykazywania, że po dacie minimalnej trwałości surowców, a nawet ich przydatności do spożycia produkt finalny jest nadal bezpieczny dla konsumenta i w jakim stopniu zachowuje swoje właściwości, a więc może pozostawać w obrocie narusza istotę i cel oznaczania produktów datami minimalnej trwałości czy przydatności do spożycia. Dlatego też za pozbawione racji należy uznać twierdzenia skargi kasacyjnej, jakoby na organach ciążył obowiązek badania, czy produkt finalny, mimo zastosowanego oznakowania, nadawał się do spożycia i był bezpieczny dla ludzi.

Reasumując należy stwierdzić, że Sąd I instancji trafnie przyjął, że oznakowanie produktu było wadliwe. Natomiast wywody skargi kasacyjnej zmierzające do wykazania, że daty trwałości/przydatności surowców umieszczane przez jego producenta mogą być wręcz ignorowane przez wytwórcę produktu finalnego (w sytuacji, gdy powstaje on jedynie w wyniku zmieszania surowców), może on bowiem określać samodzielnie termin ważności, gdyż bierze na siebie odpowiedzialność za bezpieczeństwo produktu, należy uznać za godzące w relację producent – konsument, która oparta jest na zaufaniu, że nabywa on produkt pełnowartościowy, a oznakowanie finalnego produktu co do dat przydatności do spożycia czy minimalnej trwałości jest prawidłowe i jego spożycie nie zagraża jego życiu i zdrowiu.

Jako że zarzuty zgłoszone w ramach podstaw kasacyjnych okazały się nieuzasadnione Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w wyroku.