Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt II SAB/Kr 141/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-08-27 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 648  Sprawy z zakresu informacji publicznej i prawa prasowego
658
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: zwolniono od kosztów i ustanowiono adwokata
Powołane przepisy: article: art. 243, art. 244, art. 245, art. 246 w zw. z art. 258
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie skargi na bezczynność "T" SA w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej p o s t a n a w i a I. zwolnić skarżącą od kosztów sądowych, II. ustanowić dla skarżącej adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w K.


UZASADNIENIE

W dniu 20 sierpnia 2015r. skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze swej skargi na bezczynność "T" SA przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.

Skarżąca domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia kwalifikowanego pełnomocnika z uwagi na bardzo niskie dochody, a co za tym idzie - brak wystarczających środków, koniecznych do uiszczenia kosztów i ustanowienia adwokata. Skarżąca wskazuje, iż jest osobą bardzo ubogą, w bardzo trudnej sytuacji materialnej, inwalidką, osoba niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym. Dodaje, iż utrzymuje się jedynie z renty inwalidzkiej, dodatku mieszkaniowego, zasiłku pielęgnacyjnego oraz ryczałtu energetycznego. Łącznie jej dochody to suma 858,65 zł. Z mężem pozostaje w rozdzielności majątkowej, podaje jednak, iż jego dochody to emerytura w wysokości 1020,98 zł, a sam małżonek jest osobą chorą psychicznie i neurologicznie.

Zdaniem orzekającego, wniosek strony skarżącej zasługuje na uwzględnienie.

Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. Z małżonkiem pozostaje w rozdzielności majątkowej, jest on osobą chorą psychicznie i neurologicznie. Utrzymuje się z renty inwalidzkiej w kwocie 591,37zł, dodatku mieszkaniowego 103,19 zł, ryczałtu energetycznego 11,09 zł oraz zasiłku pielęgnacyjnego 153,00 zł. Łącznie zatem dochody strony to kwota 858,65 zł. Małżonek otrzymuje emeryturę w kwocie 1020,98 zł. Ponosi koszty utrzymania w łącznej wysokości 516,76 zł ( gaz, prąd, czynsz, węgiel, ), pozostałą kwotę przeznacza na wyżywienie. Leków nie wykupuje, gdyż nie starcza jej już pieniędzy. Na wyżywienie pozostaje jej 341,89 zł.

Z akt sprawy wynika, iż skarżąca posiada mieszkanie o pow. 51,80m oraz gospodarstwo rolne o areale 0,32 ha przeliczeniowego. Z gospodarstwa tego nie otrzymuje żadnego dochodu ze względu na swoja niepełnosprawność narządów ruchu i w związku z tym niemożność uprawy. Nie jest ono również dzierżawione. Nie wykazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania wartościowych ruchomości czy też oszczędności.

Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić należnych kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.

Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny.

Użyte w art. 246 sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy.

Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych.

Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego, skarżąca wykazała skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, biorąc pod uwagę wysokość stałych miesięcznych dochodów w kwocie łącznie 858,65 zł otrzymywanych z tytułu renty inwalidzkiej, dodatku pielęgnacyjnego oraz mieszkaniowego, wykazane koszty utrzymania na łączna kwotę 516,76 zł, brak oszczędności, konieczność stałego leczenia, specyficzną sytuację rodzinną - nie jest ona w stanie ponieść należnych kosztów sądowych. W związku z powyższym, zwolnienie strony od konieczności uiszczenia aktualnie wymaganych i ewentualnych przyszłych kosztów sądowych uznano za uzasadnione.

Odnosząc się do wniosku o ustanowienie adwokata uznano, iż strona wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie, w aktualnej sytuacji materialno – rodzinnej ponieść również kosztów ustanowienia kwalifikowanego zastępstwa procesowego. Wnioskodawczyni posiada bowiem niski dochód i w kontekście wydatków na utrzymanie, stanu zdrowia, samotnego gospodarowania, inwalidztwa uniemożliwiającego podjęcie zatrudnienia czy innych działań polepszających sytuację majątkową - zdaniem orzekającego, nie jest aktualnie w stanie poczynić oszczędności w celu wygenerowania stosownej kwoty koniecznej dla opłacenia pełnomocnika z wyboru. Dochody osiągane przez Wnioskodawczynię są na tyle niskie, iż przy równoczesnym uiszczeniu kosztów utrzymania, nie jest w stanie poczynić jakichkolwiek oszczędności. W obecnej sytuacji nie jest ona zatem w stanie, zdaniem orzekającego, pokryć także kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru. Orzekający natomiast, przy uznaniu czy wnioskodawcy należy przyznać adwokata czy radcę prawnego z urzędu, czy też nie, bierze pod uwagę jedynie przesłanki ekonomiczne, sytuację materialną i bytową wnioskodawców, a nie charakter czy też okoliczności sprawy, które merytorycznie uzasadniałyby bądź nie przyznanie kwalifikowanego zastępstwa procesowego w sprawie. Regulacje cytowanej ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w zakresie prawa pomocy nie uzależniają bowiem przyznania tej pomocy od charakteru i problematyki sprawy oraz potrzeby udziału w niej kwalifikowanego zastępcy procesowego. W powyższej sprawie, zdaniem orzekającego, sytuacja rodzinno – bytowa strony uzasadnia przyznanie jej pomocy również w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu.

Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia pełnomocnika mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżąca do takich osób należy. Dlatego przyznanie jej prawa pomocy w zakresie pełnym obejmującym zarówno zwolnienie od kosztów sądowych jak i ustanowienie dla niej adwokata należy uznać za adekwatne do aktualnej sytuacji majątkowej skarżącej.

Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).