Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2108/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 83
journal: Dz.U. 1998 nr 162 poz 1118
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Sędziowie WSA Ewa Kwiecińska (spr.), Stanisław Marek Pietras, , Aleksandra Weiher, Protokolant specjalista, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2017 r. sprawy ze skargi małoletniej K.G. – reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego C. G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] marca 2016 r. wydaną w przedmiocie odmowy przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku dla K. G. po zmarłej matce A. G..

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że brak jest przesłanek umożliwiających pozytywne załatwienie sprawy. W pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlega spełnienie przesłanek zawartych w art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 887) przez osobę zmarłą, a następnie przez wnioskodawcę – członka rodziny po osobie zmarłej.

Po przeprowadzeniu postępowania orzeczniczego, orzeczeniem z [...] lipca 2016 r. komisja lekarska ZUS ustaliła trwałą całkowitą niezdolność do pracy matki dziecka od [...] lipca 2015 r. Na przestrzeni 38 lat życia zmarłej A. G. udokumentowano 7 lat, 4 miesiące i 12 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Świadczenie w drodze wyjątku przyznawane jest osobom aktywnym zawodowo. Wprawdzie nie jest ono wprost uzależnione od stażu pracy, to jednak staż ten nie może pozostawać bez wpływu na ocenę wystąpienia warunków przewidzianych w tym przepisie.

W ocenianym do uprawnień 10-Ieciu przypadającym przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy u matki dziecka, zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych – wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym – udokumentowano 4 miesiące i 24 dni tych okresów. Okresy nieskładkowe zostały ograniczone do 1/3 udowodnionych okresów składkowych, Organ wyjaśnił, iż przyznanie świadczenia w drodze wyjątku jest możliwe tylko wtedy, gdy do wymaganego okresu ubezpieczenia brakuje niewielki okres, który dodatkowo muszą usprawiedliwiać szczególne okoliczności.

Ponadto w okresach od 31 stycznia 2002 r. do 8 marca 2010 r. i od 25 czerwca 2013 r. do [...] lipca 2015 r., tj. do ustalenia całkowitej niezdolności do pracy, matka dziecka nie podejmowała zatrudnienia ani innej działalności objętej ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi.

Organ uznał, że analiza akt sprawy nie wskazuje, aby w powyższych okresach A. G. nie mogła kontynuować zatrudnienia na skutek szczególnych okoliczności, zwłaszcza gdy uwzględni się fakt, że nie została orzeczona całkowita niezdolność do pracy.

Z treści wniosku o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku wynika, że przyczyną przerw w ubezpieczeniu matki dziecka była trudna sytuacja na rynku pracy. Zdaniem organu nie można kwestionować, że skala bezrobocia jest duża i występują trudności w znalezieniu pracy, jednakże w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych nie jest to okoliczność szczególna w rozumieniu art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Wnioskodawczyni – C. G. babka małoletniej K. G. stanowiąca rodzinę zastępczą – powoływała się również na wcześniejszą chorobę matki dziecka uzasadniająca przerwy w ubezpieczeniu. Jednak komisja lekarska ZUS ustaliła u matki dziecka całkowitą niezdolność do pracy dopiero od [...] lipca 2015 r.

Zdaniem organu zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala na stwierdzenie, że zmarła A. G. nie spełniła warunków do świadczenia przyznawanego na zasadach ogólnych na skutek szczególnych okoliczności, co wyklucza możliwość przyznania świadczenia na podstawie art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Prezes ZUS stwierdził również, iż nie została spełniona przesłanka dotycząca braku niezbędnych środków utrzymania. C. G. mieszka z małoletnią wnuczką K. G.. Źródłem utrzymania 2-osobowej rodziny jest emerytura C. G. w wysokości 1980,29 zł a dochód na osobę w rodzinie wynosi 990,15 zł miesięcznie.

Brak niezbędnych środków utrzymania, jako przesłanka do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, nie jest pojęciem zdefiniowanym w ustawie o emeryturach i rentach. W celu ustalenia tego kryterium należy posiadane środki utrzymania oceniać na tle wysokości najniższej emerytury, która od 1 marca 2016 r. wynosi 882.56 zł miesięcznie.

W przedmiotowej sprawie miesięczny dochód przypadający na jednego członka rodziny wynosi 990,15 zł miesięcznie i przekracza kwotę brutto najniższej emerytury. Wykazany dochód może nie zaspokajać wszystkich potrzeb życiowych małoletniej K. G., jednakże trudno uznać, iż nie pozwala na zaspokojenie potrzeb niezbędnych, podstawowych.

Ocena sytuacji materialnej osób ubiegających się o świadczenie na podstawie art. 83 ust. 1 ww. ustawy przez pryzmat osiąganych dochodów jest najbardziej obiektywna. Jednocześnie organ nie neguje faktu, że sytuacja materialna, w jakiej znajduje się K. G. może być trudna, jednak świadczenie z przepisu ww. art. 83 ustawy nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb, nawet gdy potrzeby te są uzasadnione.

C. G. przedstawiciel ustawowy małoletniej K. G. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wnosząc o jej uchylenie.

Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych poprzez odmowę przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku.

Zdaniem C. G. małoletnia spełnia wszystkie przesłanki opisane w art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Matka dziecka – A. G. z uwagi na szczególne okoliczności nie spełniła w całości żadnej z alternatywnych przesłanek posiadania okresów składkowych i nieskładkowych wskazanych w art. 58 ustawy emerytalnej warunkujących przyznanie jej córce K. renty rodzinnej, dlatego też działając w innemu małoletniej C. G. złożyła do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o przyznanie jej renty rodzinnej w drodze wyjątku.

Przedstawicielka ustawowa – C. G. przyznała, że matka małoletniej K. w okresie ostatniego 10-lecia przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy posiada udokumentowane jedynie 4 miesiące i 24 dni okresów składkowych. Jednak podkreśliła, że okoliczność ta nie wynikała z beztroski matki dziecka, ale z powodu wyjątkowych, trudnych sytuacji zdrowotnych, rodzinnych i zawodowych ubezpieczonej.

Matka dziecka nie posiada w ostatnim 10-leciu przed powstaniem niezdolności do pracy 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych, jednak w okresie od zakończenia nauki w liceum ekonomicznym do dnia śmierci posiada blisko 9-letni okres składkowy i nieskładkowy (8 lat 6 miesięcy i 10 dni). Okresy składkowe wynoszą zatem ponad 5 lat i obejmują przedział czasowy od 5 listopada 1996 r. do dnia 31 stycznia 2002 r. (5 lat 2 miesiące i 25 dni), urlop wychowawczy w okresie od 9 marca 2010 r. do dnia 30 września 2012 r. (2 lata 6 miesięcy i 21 dni), okres składkowy od dnia 1 października 2012 r. do 18 stycznia 2013 r. (3 miesiące 17 dni), urlop wychowawczy od 19 stycznia 2013 r. do dnia 26 czerwca 2013 r. (5 miesięcy 7 dni).

Skarżąca nadmieniła również, że poza tym w okresie od maja do lipca 1996 r. ubezpieczona pracowała jako asystentka w [...] w W. na umowę zlecenia. Długość okresów składkowych i nieskładkowych wynoszących blisko 9 lat powinna być uwzględniana przy przyznawaniu świadczenia w drodze wyjątku, zważywszy na fakt, iż ubezpieczona zmarła w wieku zaledwie 38 lat.

Po bezskutecznym poszukiwaniu pracy ubezpieczona wyjechała do USA w nadziei, na poprawę warunków materialnych i życiowych, gdzie wykonywała nielegalnie jedynie drobne, dorywcze prace. W czasie pobytu w USA urodziła się K. i ubezpieczona A. G. wróciła do Polski. Starała się znaleźć pracę, jednak bezskutecznie. Nikt nie chciał legalnie zatrudnić matki samotnie wychowującej małe dziecko mającej jedynie średnie wykształcenie ekonomiczne. Była zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku.

Dodatkowo w tym okresie matka małoletniej cierpiała na różnego rodzaju schorzenia, które uniemożliwiały jej podjęcie pracy wymagającej wysiłku fizycznego. To też w istotny sposób ograniczało możliwości znalezienia pracy. Ubezpieczona ponownie zdecydowała się na emigrację ekonomiczną, tym razem do N.. Niestety w 6 godzin po dotarciu do miejsca docelowego miejscowości zmarła nagle ([...] lipca 2015 r.).

Jej nagła śmierć nie została spowodowana wypadkiem, ale schorzeniami, na które cierpiała, a które uniemożliwiały jej podjęcie pracy fizycznej i kwalifikowały ją do stwierdzenia niezdolności do pracy. Nie posiadała środków finansowych, które mogłaby przeznaczyć na leczenie.

Jej zły stan zdrowia (małopłytkowość, napady padaczkowe, drżenie rąk, arytmia serca, która była przyczyną przedwczesnej śmierci) uniemożliwiał jej podjęcie pracy fizycznej, a na uzyskanie pracy biurowej jej wykształcenie w tamtej dacie nie było wystarczające.

Skarżąca podkreśliła, że małoletnia K. ma 6 lat i jest całkowitą sierotą. Z uwagi na wiek nie jest w stanie podjąć żadnego zatrudnienia, które rodziłoby obowiązek objęcia ubezpieczeniem społecznym. Dziecko nie posiada żadnego zabezpieczenia finansowego ani majątku, nie ma też jakiegokolwiek źródła utrzymania.

Jedyną jej rodziną jest skarżąca, która od lipca 2016 r. ma emeryturę w wysokości brutto 1980 zł miesięcznie (1625 zł netto). Po odliczeniu stałych miesięcznych kosztów, na które składają się czynsz, opłaty za wodę, energię elektryczną, gaz, telefon, pozostaje niespełna kwota 800 złotych. Kwota ta wystarcza jedynie na pokrycie kosztów utrzymania skarżącej i zakupu leków. Brak jest natomiast środków na utrzymanie dziecka, które rozpoczyna edukację i jest w wieku intensywnego rozwoju fizycznego. Potrzebuje odpowiedniego wyżywienia i ubrania, podręczników i pomocy szkolnych, środków higienicznych, czy zaspokojenia minimalnych potrzeb wychowawczo-kulturalnych. Wyliczenie, że dochód na jedną osobę w rodzinie wynosi 990,15 zł jest pomyłką.

W treści odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ubezpieczonym i pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Na tle całej ustawy, określającej zasady nabywania prawa do świadczeń typu ubezpieczeniowego, a więc finansowanych i pozostających w związku z funduszem gromadzonym na ten cel ze składek ubezpieczeniowych przyszłych świadczeniobiorców, jest to regulacja szczególna – pozwalająca na uzyskanie świadczenia odpowiadającego świadczeniu ubezpieczeniowemu przez osoby, które nie spełniają warunków do uzyskania świadczeń w zwykłym trybie. Świadczenia w drodze wyjątku nie mają charakteru roszczeniowego. Są finansowane z budżetu Państwa (art. 84 ustawy), a nie z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zaś ustawa pozostawia ich przyznanie uznaniu Prezesa ZUS. Nie oznacza to jednak, że ma on całkowitą swobodę w tym względzie.

Z treści powołanego przepisu wynikają trzy przesłanki warunkujące ubezpieczonemu bądź też pozostałym po nim członkom rodziny przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Po pierwsze, niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami; po drugie, ubiegający się o to świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej, objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku; po trzecie, osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania.

Przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich trzech wymienionych przesłanek. Brak choćby jednej z nich wyklucza tę możliwość.

Należy jednocześnie podkreślić, że omawiane świadczenie nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb ze względu na trudną sytuację materialną wnioskodawcy. Jest to świadczenie, które może być przyznane w razie nieznacznego, w zakresie wymaganego okresu ubezpieczenia, niedopełnienia warunków do uzyskania renty na zasadach ogólnych. Ponadto z przepisu art. 83 ust. 1 ustawy o rentach i emeryturach wynika, iż przede wszystkim konieczne jest wykazanie, że ubezpieczony, którego praca stanowi źródło uprawnień do świadczenia z ubezpieczenia społecznego, nie wypracował prawa do "normalnego" świadczenia ubezpieczeniowego na skutek jakichś szczególnych okoliczności.

Wyjaśnienia również wymaga, że wnioskowana przez skarżącą renta rodzinna w drodze wyjątku jest świadczeniem pochodnym od świadczenia, jakie przysługiwałoby osobie zmarłej – A. G.. Organ był zatem obowiązany w pierwszej kolejności zbadać spełnienie ww. przesłanek przez zmarłą matkę dziecka, a następnie sytuację jej małoletniego dziecka.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że zmarła w wieku 38 lat matka K. G. miała udokumentowanych 7 lat, 4 miesiące i 12 dni okresów składkowych i nieskładkowych. A. G. nie nabyła prawa do świadczenia ustawowego, albowiem w ostatnim 10-leciu liczonym przed śmiercią, nie uzyskała 5-letniego okresu składkowego i nieskładkowego zaliczonego do uprawnień emerytalno-rentowych.

Zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych – wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym – udokumentowano 4 miesiące i 24 dni tych okresów.

Ponadto w okresach od 31 stycznia 2002 r. do 8 marca 2010 r. i od 25 czerwca 2013 r. do [...] lipca 2015 r., tj. do ustalenia całkowitej niezdolności do pracy matka dziecka nie podejmowała zatrudnienia ani innej działalności objętej ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi.

Zdaniem Sądu należy zgodzić się z organem, że analiza przebiegu ubezpieczenia matki dziecka prowadzi do wniosku, że niespełnienie warunków do uzyskania świadczenia na zasadach ogólnych nie było następstwem zdarzeń o charakterze szczególnym.

Do zdarzeń takich nie można bowiem zaliczyć świadczenia pracy na umowę zlecenie czy też podejmowanie pracy bez ubezpieczenia. Problemy ze znalezieniem legalnej, objętej ubezpieczeniem pracy, nie mogą zostać uznane za okoliczność szczególną usprawiedliwiającą niewypracowanie wymaganego okresu w celu uzyskania świadczenia na zasadach ogólnych.

Fakt bycia osobą bezrobotną nie może być oceniany na płaszczyźnie szczególnych okoliczności. Gdyby uznać rejestrację w charakterze bezrobotnego za okoliczność szczególną, wówczas każda osoba posiadająca taki status mogłaby liczyć na świadczenie w drodze wyjątku, niezależnie od tego czy faktycznie w tym czasie poszukiwała pracy, czy też nie. Sama rejestracja w charakterze bezrobotnego nie odzwierciedla bowiem rzeczywistej aktywności osoby w poszukiwaniu pracy. Dopiero dowody wskazujące na odmowę zatrudnienia przez konkretnych pracodawców pozwalają na uznanie okresu bezowocnych poszukiwań pracy jako okresu przerwy w zatrudnieniu, spowodowanej szczególnymi okolicznościami, niezależnymi od woli zmarłego. Chodzi zatem o przedstawienie dowodów, które potwierdzą fakt odmowy zatrudnienia w danym dniu przez konkretnych pracodawców. Skarżąca takich dowodów nie przedstawiła i na takie okoliczności w toku całego postępowania nie powoływała się.

Trudna sytuacja na rynku pracy nie jest szczególną okolicznością, która uniemożliwiała podjęcie zatrudnienia. Zgodnie bowiem z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych, bezrobocie – samo w sobie – nie stanowi szczególnej przesłanki, warunkującej przyznanie świadczenia w drodze wyjątku.

Ponadto przywoływane w toku postępowania okoliczności posiadania przez ubezpieczoną wykształcenia średniego ekonomicznego, czy fakt urodzenia dziecka a następnie sprawowanie osobistej opieki nad nim, nie usprawiedliwiają przerw w posiadanym ubezpieczeniu. Podanych okoliczności nie można zaliczyć do "okoliczności szczególnych" wyczerpujących przesłankę art. 83 ustawy. Niepodejmowanie pracy nie może być tłumaczone posiadaniem wykształcenia średniego, bowiem właśnie takie wykształcenie daje możliwości podjęcia także pracy biurowej, szczególnie biorąc pod uwagę, że ubezpieczona zamieszkiwała w W., gdzie bezrobocie należało do najniższych w kraju. Także fakt pracy w [...] nie może stanowić okoliczności szczególnej.

Zwrócić należy uwagę, iż fakt urodzenia dziecka znalazł odzwierciedlenie w stażu ubezpieczeniowym zmarłej, gdyż organ zaliczył okres urlopu wychowawczego od 9 marca 2010 r. do 30 września 2012 r. do okresów nieskładkowych. Okres ten musiał jednak zostać ograniczony do 1/3 okresów składkowych, które łącznie wyniosły 5 lat 6 miesięcy i 9 dni.

W ocenie Sądu Wojewódzkiego organ trafnie przyjął, że w niniejszej sprawie nie można przyjąć, iż uzasadnieniem przerw w ubezpieczeniu A. G. były jej wcześniejsze choroby. W myśl art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, oceny niezdolności do pracy, jej stopnia oraz ustalania daty powstania niezdolności do pracy dokonuje w formie orzeczenia lekarz orzecznik ZUS. Zgodnie z art. 14 ust. 3 ustawy, orzeczenie lekarza orzecznika, od którego nie wniesiono sprzeciwu lub co do którego nie zgłoszono zarzutu wadliwości, albo orzeczenie komisji lekarskiej, stanowi dla organu rentowego podstawę do wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, do których prawo jest uzależnione od stwierdzenia niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji.

Komisja Lekarska ZUS orzeczeniem z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] ustaliła u matki dziecka całkowitą niezdolność do pracy dopiero od dnia jej śmierci – [...] lipca 2015 r., natomiast lekarz orzecznik ZUS stwierdził istnienie częściowej niezdolności do pracy od [...] września 2013 r. Wobec związania organu rentowego powyższym orzeczeniem Komisji Lekarskiej, brak jest możliwości uznania również przez Sąd, że przerwy w ubezpieczeniu były usprawiedliwione schorzeniami A. G.. Nawet gdyby przyjąć datę [...] września 2013 r. jako datę powstania częściowej niezdolności do pracy, to brak jest podstaw do uznania, że choroby, na które powołuje się skarżąca, występujące przed tą datą, uniemożliwiały lub znacznie utrudniały A. G. podjęcie zatrudnienia. Najdłuższa przerwa w podjęciu zatrudnienia czy innej działalności, z którą związane było odprowadzanie składek na ubezpieczenie społeczne, wystąpiła bowiem w okresie od 31 stycznia 2002 r. do 8 marca 2010 r.

Słusznie ponadto Prezes ZUS stwierdził, iż nie została spełniona przesłanka dotycząca braku niezbędnych środków utrzymania. Źródłem utrzymania 2-osobowej rodziny C. G. i K. G. jest emerytura skarżącej pobierana w wysokości 1980,29 zł. Z powyższego wynika, że miesięczny dochód przypadający na jednego członka rodziny wynosi 990,15 zł miesięcznie. Suma ta przekracza zatem kwotę brutto najniższej emerytury, która od 1 marca 2016 r. wynosi 882.56 zł miesięcznie.

Brak niezbędnych środków utrzymania, jako przesłanka do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, nie jest pojęciem zdefiniowanym w ustawie o emeryturach i rentach. W celu ustalenia tego kryterium posiadane środki utrzymania prawidłowo ocenił organ na tle wysokości najniższej emerytury.

Podkreślić należy, że przepis art. 83 ust. 1 ustawy uzależnia przyznanie świadczenia w drodze wyjątku od wykazania braku niezbędnych, a nie niewystarczających środków utrzymania. Ocena tej niezbędności musi być dokonana z uwzględnieniem potrzeb służących zaspokojeniu minimum egzystencji. Ocena sytuacji materialnej osób ubiegających się o świadczenie na podstawie art. 83 ust. 1 ww. ustawy przez pryzmat osiąganych dochodów jest najbardziej obiektywna.

W niniejszej sprawie Prezes ZUS prawidłowo przyjął, iż w sprawie brak jest podstaw do tego by stwierdzić występowanie wymienionych w art. 83 ustawy emerytalnej, przesłanki "szczególnych okoliczności" oraz braku niezbędnych środków utrzymania. Powyższe uniemożliwia wydanie decyzji pozytywnej.

Podkreślić należy, że Sąd z pełnym zrozumieniem odnosi się do niewątpliwie bardzo trudnej sytuacji życiowej i materialnej małoletniej K. G. jak i jej przedstawiciela ustawowego C. G., lecz sytuacja ta nie wystarcza do przyznania wnioskowanego świadczenia. Świadczenie z art. 83 ust. 1 przedmiotowej ustawy nie jest bowiem świadczeniem socjalnym i nie zależy wyłącznie od potrzeb osoby ubiegającej się o to świadczenie, nawet gdy są one uzasadnione. Potrzeby te mogą natomiast uzasadniać ubieganie się o świadczenie z tytułu pomocy społecznej.

Mając wszystkie powyższe względy na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku