Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1093/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 165a par. 1, art. 59  par. 1 pkt 3, art. 64 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz, Sędziowie sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (sprawozdawca) sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Protokolant starszy referent Iwona Choińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2014 r. sprawy ze skargi W. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania podatkowego oddala skargę


UZASADNIENIE

I. Stan sprawy przedstawia się następująco:

1. Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. (dalej zwany: "NUS") postanowieniem z [...] listopada 2013r., na podstawie art. 165a w związku z art. 216 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012r., poz. 749 ze zm.; dalej zwana: "O.p.") odmówił wszczęcia postępowania podatkowego w zakresie dokonania wzajemnego potrącenia – kompensaty zobowiązania podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych (dalej zwany: "p.c.c.") z tytułu zawarcia 10 czerwca 2013r. umowy kupna sprzedaży wierzytelności z wierzytelnością Skarbu Państwa RP.

Z uzasadnienia ww. postanowienia wynika, że Skarżący 21 czerwca 2013r. wniósł o dokonanie kompensaty zobowiązania podatkowego w p.c.c. (6.162.390 zł) ciążącego na nim w związku z dokonaniem 10 czerwca 2013r. zakupu wierzytelności - ze specjalnymi wierzytelnościami przysługującymi od Skarbu Państwa w wysokości 300.000.000 zł z zaległymi odsetkami liczonymi od 31 grudnia 2004r. do 10 czerwca 2013r. – łącznie 616.239.041 zł Do wniosku Skarżący załączył: 1) umowę o sprzedaży ww. wierzytelności z 10 czerwca 2013r. zawartą ze Zbywcą – M. P. a nabywcą – Skarżącym oraz 2) deklarację PCC-3. Skarżący nie przedstawił innych dowodów, które mogłyby świadczyć o istnieniu wierzytelności. NUS nie zarejestrował ww. deklaracji podatkowej, gdyż umowa, na podstawie której ją sporządzono nie odzwierciedla rzeczywistej transakcji gospodarczej.

NUS wskazał, że p. P. działając we własnym imieniu lub jako prezes zarządu Spółek A. i P. od 2006r. wielokrotnie kierował do NUS wystąpienia w formie różnych "oświadczeń woli", m.in. o dokonaniu przelewu wierzytelności czy wezwania do zapłaty, głównie na podstawie art. 60 k.c., na mocy których informował organ podatkowy o istnieniu i wysokości wierzytelności wobec Skarbu Państwa, a także domagał się zaspokojenia zaległości podatkowych wobec budżetu państwa i innych długów wobec kolejnych wierzycieli. W tym okresie w toku wielu postępowań administracyjnych i sądowych ww. osoba była wielokrotnie wzywany do przedłożenia dokumentów bądź innych dowodów, z których wynikają prawa do rzekomych wierzytelności, ale ich nie przedstawiła. Jeden z "dowodów" dotyczy opinii sporządzonej przez adwokatów J. B. i A. W. w konsultacji z prof. M. J. (również adwokatem) - jest sfałszowany. Sfałszowanie opinii i/lub posługiwanie się sfałszowaną opinią zostało objęte postępowaniem karnym prowadzonym przez Prokuraturę Okręgową w W.. Opinia ta była też przedmiotem analizy przed WSA w Warszawie, który stwierdził, że dowód z tej opinii jest niedopuszczalny (wyrok z 14 maja 2010r. sygn. akt III SA/Wa 2125/09). NUS, w celu rozstrzygnięcia wątpliwości co do istnienia wierzytelności Skarbu Państwa, zwrócił się pismami z 29 września 2008r. do Prezesa Rady Ministrów, Ministra Skarbu Państwa, Ministra Sprawiedliwości i Ministra Finansów o wskazanie czy istnieją ww. wierzytelności wobec Skarbu Państwa i czy przysługują p. P.. W odpowiedzi ww. naczelne organy państwowe zaprzeczyły istnieniu jakichkolwiek wierzytelności, na które powołuje się ww. osoba.

Przedmiotowa sprawa dotyczy kolejnej transakcji obrotu wierzytelnościami Skarbu Państwa pomiędzy Skarżącym a ww. osobą. Konsekwencją nieistnienia wierzytelności, na jakie powołuje się ww. osoba jest brak wierzytelności u Skarżącego, który według umowy z 10 czerwca 2013r. nabył je od ww. osoby.

Skoro ze zgromadzonych dowodów nie wynikają okoliczności wskazywane przez Skarżącego, a Skarżący nie przedłożył innych wiarygodnych dowodów potwierdzających istnienie rzekomych wierzytelności należy stwierdzić, że Skarżący nie nabył i nie posiada wierzytelności wobec Skarbu Państwa. Odpis ww. umowy w aspekcie postępowań dotychczasowych należy uznać za transakcję nieskuteczną - braku przedmiotu umowy - wierzytelności. Skoro nie istnieją wierzytelności wniosek Skarżącego o ich potrącenie - kompensaę z zobowiązaniem podatkowym jest bezprzedmiotowy i nie może być rozpatrzony merytorycznie.

2. Skarżący w zażaleniu z 15 listopada 2013r. wniósł o uchylenie ww. postanowienia NUS, przeprowadzenie postępowanie wyjaśniającego i rozprawy w jego obecności, rozpoznanie zgłoszonych wniosków i materiałów dowodowych, dopuszczenie do sprawy i przesłuchanie w charakterze świadka p. P.. Zdaniem Skarżącego w sprawo należało gromadzić i badać dowody, a skoro podczas składania deklaracji PCC-3, NUS nie zgłosił zastrzeżeń i nie sformułował żądań do ww. dokumentu, zarzut niedostarczenia dokumentów potwierdzających istnienie wierzytelności Skarbu Państwa jest bezzasadny. Skarżący w piśmie z 10 listopada 2013r. wystąpił do p. P. z prośbą o przekazanie dokumentów potwierdzających istnienie wierzytelności Skarbu Państwa i wniósł o włączenie ich do akt sprawy: 1) odręcznego oświadczenia p. S. z 25 października 2002r., sporządzonego na okoliczność milczącego zawarcia umowy ubezpieczenia, 2) zawiadomień redagowanych przez p. S., w których informował organy Rzeczypospolitej Polskiej o przysługującej mu wierzytelności od Skarbu Państwa oraz dokonanych cesjach tych wierzytelności, które złożono w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, Banku BPS w Warszawie, Kancelarii Premiera Rządu RP, Ministerstwa Finansów, Ministerstwa Sprawiedliwości, Sądu Najwyższego, Kancelarii Prezydenta RP, Kancelarii Sejmu, Kancelarii Senatu oraz dokumentów, które zostały zgromadzone przez ww. organy. Z dokumentów tych wynika, że p. S. wykazał najwyższą staranność w wyjaśnieniu swoich roszczeń do ww. wierzytelności; 3) wyjaśnień udzielonych przez ww. organy.

3. Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej zwany: "DIS") postanowieniem z [...] stycznia 2014r. utrzymał w mocy ww. postanowienie NUS, podtrzymując jego podstawę faktyczną i prawną.

W uzasadnieniu, po przedstawieniu stanu sprawy, DIS powołał się na treść przepisów art. 165a § 1, art. 59 § 1 pkt 3 i art. 64 § 1 O.p., po czym wskazał że z ww. umowy z 10 czerwca 2013 r. wynika, że Skarżący nabył od p. P. wierzytelność przysługującą Zbywcy od Skarbu Państwa. W umowie tej Zbywca oświadcza, że jest wierzycielem Skarbu Państwa i wie gdzie znajdują się dokumenty potwierdzające istnienie wierzytelności oraz, że jest w posiadaniu części dokumentów i w razie potrzeby dokumenty te udostępni. Z akt sprawy wynika, że p. P. nabył wierzytelności od p. S.. DIS na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy ustalił, że NUS, z uwagi na toczące się w latach 2008-2009 postępowania roszczeniowe dotyczące nabytych przez p. P. od p. S. wierzytelności Skarbu Państwa, wystąpił z zapytaniem do centralnych organów administracji państwowej: Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, Ministerstwa Skarbu Państwa, Ministerstwa Sprawiedliwości i Ministerstwa Finansów o zajęcie stanowiska, co do istnienia ww. wierzytelności, które zaprzeczyły istnieniu jakiejkolwiek wierzytelności p. P. i p. S. wobec Skarbu Państwa. DIS szczegółowo wskazał kiedy centralne organy administracji państwowej zaprzeczyły istnienia jakiejkolwiek wierzytelności: Kancelaria Prezesa Rady Ministrów – 21 października 2008r., Ministerstwo Skarbu Państwa – 15 października 2008r., Ministerstwo Sprawiedliwości – 15 i 27 października 2008r. Również Ministerstwo Finansów nie potwierdziło istnienia rzekomych wierzytelności p. S. wobec Skarbu Państwa.

DIS wskazał też, że skoro Skarżący, jako źródło "wierzytelności Skarbu Państwa" wskazywał tzw. "umowa/polisa dobrowolnego ubezpieczenia majątkowego [...]" zawartą przez p. S. - zwrócono się o potwierdzenie zawarcia ww. umowy do P. S.A., które w odpowiedzi na ww. zapytanie poinformował, że w okresie od lipca 2001r. do stycznia 2009r. p. S. nie zawierała z P. S.A. umowy ubezpieczenia majątkowego.

DIS nie zgodził się ze Skarżącym, iż sporządzenie 25 października 2002r., znajdującego się w aktach sprawy oświadczenia p. S., że ubezpiecza się od niewłaściwych działań na sumę 100.000.000.000zł na mocy art. 810 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. - Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.; dalej zwanej: "k.c.") oraz żąda powiadomienia ubezpieczyciela, świadczy o zawarciu umowy, która potwierdzałaby istnienie wierzytelności p. S. wobec Skarbu Państwa. Istnienie rzekomych wierzytelności nie zostało poparte jakimikolwiek dokumentami, które mogłyby dać podstawę do stwierdzenia, że doszło do skutecznego zawarcia ww. umowy - zobowiązania się zakładu ubezpieczeń do spełnienia określonego świadczenia w razie zajścia przewidzianego w umowie zdarzenia i zobowiązania ubezpieczanego do uiszczenia składki ubezpieczeniowej. Zgodnie z art. 814 § 1 k.c. sam fakt zawarcia umowy ubezpieczenia nie powoduje jeszcze odpowiedzialności gwarancyjnej zakładu ubezpieczeń, gdyż niezbędną przesłanką do jej powstania jest zapłacenie składki ubezpieczeniowej. Zawarcie też umowy, o której mowa w art. 810 k.c., następuje na podstawie ogólnych warunków ubezpieczenia, a nie jakichkolwiek warunków określonych przez ubezpieczającego.

DIS stwierdził więc, że wbrew stanowisku Skarżącego brak jest jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego funkcjonowanie w obrocie prawnym umowy ubezpieczenia od błędów od niewłaściwych działań funkcjonariuszy publicznych zawartej między p. S. a zakładem ubezpieczeń, z której wynikałyby jakiekolwiek zobowiązania Skarbu Państwa. Brak jest również dowodu potwierdzającego uiszczenie przez p. S. składki ubezpieczeniowej. W związku z tym brak jest dowodu potwierdzającego twierdzenie p. P. i p. S., że znajdują się w posiadaniu wierzytelności wobec Skarbu Państwa.

W tym stanie rzeczy p. P. nie mógł sprzedać Skarżącemu wierzytelności wobec Skarbu Państwa, w których posiadanie nie wszedł, z uwagi na ich nieistnienie. W związku z tym NUS słusznie uznał, że brak jest wierzytelności Skarbu Państwa, która podlegałaby potrąceniu w trybie art. 64 § 1 O.p. Oznacza to, że postępowanie o wszczęcie, którego wniosła Strona we wniosku z 21 czerwca 2013r., było bezprzedmiotowe i NUS zasadnie odmówił jego wszczęcia.

Prawidłowe było również stanowisko NUS, że w sprawie brak jest zobowiązania będącego dochodem budżetu państwa, które mogłoby zostać wygaszone do potrącenia. Skoro przedłożona przez Skarżącego umowa sprzedaży z 10 czerwca 2013r. nie odzwierciedla rzeczywistej transakcji gospodarczej , bo nie ma przedmiotu umowy - wierzytelności - nie powstało więc zobowiązanie z tytułu p.c.c. i nie powstał obowiązek złożenia deklaracji PCC-3.

DIS wyjaśnił przy tym, iż p.c.c. stanowi, zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. h ustawy z dnia 13 listopada 2003r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2010r. Nr 80, poz. 526 ze zm.) dochód gminy, a nie budżetu państwa. Tym samym p.c.c. nie może zostać wygaszony przez potrącenie z wierzytelnością wobec Skarbu Państwa, w trybie określonym w art. 64 § 1 O.p.

DIS, odnosząc się do zarzutu Skarżącego, że organ podatkowy pierwszej instancji nie zgłosił żadnych zastrzeżeń do deklaracji PCC-3, zauważył, że NUS przyjmując dokumenty weryfikuje je pod względem formalnym (sprawdza czy deklaracja jest podpisana, czy wypełniono wszystkie rubryki). Ocena merytoryczna składanych dokumentów, deklaracji i pism jest dokonywana przez organy podatkowe w terminie późniejszym, określonym przez przepisy O.p., po zgromadzeniu dokumentów niezbędnych do rozpoznania sprawy. NUS po analizie ww. deklaracji i wniosku poinformował Skarżącego pismem z 1 lipca 2013r. o braku dokumentów potwierdzających wiarygodność dokonanej transakcji sprzedaży wierzytelności, w sposób wyczerpujący przedstawił stan faktyczny i prawny sprawy oraz poinformował o przekazaniu złożonych przez Skarżącego dokumentów do Prokuratury Rejonowej w W., celem wykorzystania w prowadzonym postępowaniu. NUS ocenił też ww. deklarację w zaskarżonym postanowieniu.

DIS za niezasadny uznał więc zarzut, że NUS nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, że nie badał i nie gromadził dowodów, powołując się na dokumenty znajdujące się w aktach sprawy oraz uzasadnienie postanowienia NUS. Stan faktyczny ustalono w oparciu o opinie i informacje uzyskane od centralnych organów administracji państwowej, a skoro dowody zgromadzone przez NUS były wystarczające do ustalenia stanu faktycznego sprawy, zasadne było wydanie 22 stycznia 2014r. postanowień odmawiających przeprowadzenie dowodów wskazanych przez Stronę w zażaleniu, jak też przeprowadzenia rozprawy.

4. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie ww. postanowienia DIS zażądanie od DIS całej dokumentacji oraz o obciążenie DIS kosztami postępowania, gdyż: 1) organ w sposób niedbały potraktował jego sprawę, gdyż w piśmie z 8 stycznia 2014r. nie wskazał adresu, dni i godzin urzędowania, co utrudniło Skarżącemu postępowanie w sprawie; 2) odmówiono przeprowadzenia dowodów pismem z 22 stycznia 2014r., a uzasadnienie odmowy przeprowadzenia dowodów jest nieprzekonywujące, nie wskazano dlaczego nie dano wiary dowodom, więc dalsze ustalenia powinny być na mocy art. 11 k.p.a. uznane za dowolne, gdyż opiera się na odpowiedziach innych organów, co narusza art. 121 § 1, art. 122 i art. 187 § 1 O.p.; organ bazuje na domniemaniach, które obaliło Ministerstwo Finansów w pismach z: 12 grudnia 2013r., 3 stycznia 2014r., więc narusza art. 191 O.p.; brak przeprowadzenia dowodów narusza prawo do skutecznego odwołania – art. 13 k.p.a.; 3) uniemożliwiono Skarżącemu udowodnienie, że informacja o nieistnieniu wierzytelności zawarta w pismach, do których odwołał się DIS pochodzi od organów, które nie są uprawnione do takiego działania; 4) odmówił przeprowadzenia rozprawy, co narusza art. 7 k.p.a., a przesłuchanie p. P., który ma rozległą wiedzę pozwoliłoby wydać inne rozstrzygnięcie; 5) naruszono art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 89, art. 8, art. 10 i art. 11 k.p.a.

Skarżący w uzupełnieniu skargi zwrócił się o przeprowadzenie dowodów z dokumentów dołączonych do pism z: 9 marca 2014r. (k. 26-29, 31 akt sądowych), 21 i 27 marca 2014r. (załączone do akt administracyjnych).

5. DIS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując zaprezentowane wcześniej stanowisko.

6. Sąd na rozprawie 14 listopada 2014r., na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.; dalej zwana: "P.p.s.a."), postanowił odmówić przeprowadzenia dowodów z ww. kopii dokumentów.

II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

1. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

2. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ww. P.p.s.a. sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) P.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).

3. Sąd, w zakresie tak określonej kognicji stwierdza, iż zaskarżone postanowienie, którym DIS utrzymał w mocy postanowienie NUS z 5 listopada 2013r. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie wniosku Skarżącego o dokonanie wzajemnego potrącenia - kompensaty zobowiązania podatkowego w p.c.c. z tytułu zawarcia 10 czerwca 2013r. pomiędzy p. P. a Skarżącym ww. umowy sprzedaży wierzytelności – z wierzytelności Skarbu Państwa, odpowiada prawu.

3.1. Istota sporu w sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy prawidłowa była odmowa wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie z wniosku Skarżącego o dokonanie kompensaty rzekomo istniejących wzajemnych wierzytelności wynikających z ww. umowy z 10 czerwca 2013r., a zatem czy doszło do prawidłowego zastosowania przepisu art. 165a O.p.

3.2 Zdaniem Sądu okoliczności przedstawione przez organy podatkowe w sposób jasny i klarowny wskazywały na prawidłowość podjętych rozstrzygnięć oraz na potrzebę zastosowania w sprawie treści ww. przepisu art. 165a O.p. Tym samym działanie organów podatkowych z wyżej wskazanego zakresu należy uznać za zgodne z prawem.

3.2.1. Przepis art. 165a O.p. stanowi, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 165 O.p. zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

W literaturze przedmiotu przyjmuje się, że użyty w przepisie art. 165a O.p. zwrot "nie może być wszczęte" należy odnieść do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania podatkowego stoi na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne przepisy, których interpretacja uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie treści żądania w sposób merytoryczny (A. Znamiec, "Sposoby zakończenia postępowania podatkowego", cz. I. Teza nr 6 (w:) CASUS nr 2 z 2008r., s. 39).

Organ podatkowy, postanawiając o odmowie wszczęcia postępowania, nie rozstrzyga więc o zasadności żądania, czy też o przedmiotowości postępowania w sprawie, lecz bada wyłącznie formalne przesłanki nadania biegu złożonemu wnioskowi. Jeśli na przykład żądanie nie pochodzi od strony, postępowanie nie może być wszczęte i nie może się toczyć.

Zaakcentowania ponadto wymaga, że odmowa wszczęcia postępowania nie jest uzależniona od uznania organu podatkowego, a jest obligatoryjnym następstwem stwierdzenia przez organ przesłanek wyszczególnionych w przepisie art. 165a O.p.

3.2.2. W rozpoznawanej sprawie należy ponadto wskazać, że zgodnie z art. 59 § 1 pkt 3 O.p. zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części wskutek potrącenia.

Trafnie zatem DIS w uzasadnieniu w zaskarżonego postanowienia odwołał się do treści art. 64 § 1 O.p. – dotyczącego instytucji potrącenia, do której odwołuje się ww. przepis art. 59 § 1 pkt 3 O.p.

Przepis art. 64 § 1 O.p. stanowi, że zobowiązania podatkowe oraz zaległości podatkowe wraz z odsetkami za zwłokę w podatkach stanowiących dochód budżetu państwa podlegają, na wniosek podatnika, potrąceniu z wzajemnej, bezspornej i wymagalnej wierzytelności podatnika wobec Skarbu Państwa. W ww. przepisie zawarte jest zamknięte wyliczenie wierzytelności, które przysługują podatnikowi wobec Skarbu Państwa.

Potrącenie może więc być dokonane jedynie z tytułu:

1) prawomocnego wyroku sądowego wydanego na podstawie art. 417 i art. 4172 Kodeksu cywilnego,

2) prawomocnej ugody sadowej zawartej w związku z zaistnieniem okoliczności przewidzianych w art. 417 i art. 4172 Kodeksu cywilnego,

3) nabycia przez Skarb Państwa nieruchomości na cele uzasadniające jej wywłaszczenie lub wywłaszczenia nieruchomości na podstawie przepisów o gospodarce nieruchomościami,

4) odszkodowania za niesłuszne skazanie, tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie, uzyskanego na podstawie przepisów Kodeksu postępowania karnego,

5) odszkodowania uzyskanego na podstawie przepisów o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz bytu Państwa Polskiego,

6) odszkodowania orzeczonego w decyzji organu administracji rządowej.

W komentarzu do przepisu 64 § 1 O.p. L. Etel wskazuje, że podatki mogą być potrącone z wzajemnej, bezspornej i wymagalnej wierzytelności podatnika (Komentarz do art. 64 – Ordynacja podatkowa, Lex 2013). Wzajemność wierzytelności istnieje wówczas, gdy obie strony są względem siebie jednocześnie wierzycielami i dłużnikami.

Podatnik jest więc dłużnikiem fiskusa z tytułu ciążących na nim podatków i zaległości, a jednocześnie fiskus jest dłużnikiem podatnika z tytułów wyliczonych w komentowanym przepisie.

Bezsporność wierzytelności występuje wówczas, gdy żadna ze stron nie kwestionuje jej istnienia, wielkości i terminu płatności (wyrok NSA z 13 lutego 2007r. sygn. akt II FSK 256/06, LEX nr 317885). Bezsporne są wierzytelności wynikające z orzeczeń sądowych, ugód zawartych pomiędzy stronami i ostatecznych decyzji administracyjnych (wyrok NSA z 8 stycznia 1999r. sygn. akt III SA 3184/97, LEX nr 37174).

Wymagalność wierzytelności występuje co do zasady wówczas, gdy upłynął już ich termin płatności. Za wymagalne należy również uznać wierzytelności, które mogą być dochodzone na drodze prawnej.

3.3. Zdaniem Sądu, organy podatkowe obu instancji zasadnie przyjęły, iż w sprawie nie istniała zarówno wierzytelności Skarżącego wobec Skarbu Państwa, jak również nie istniało zobowiązanie podatkowe stanowiącego dochód budżetu gminy – p.c.c.

Skarżący w prowadzonym postępowaniu wskazywał, że posiada wierzytelności wobec Skarbu Państwa, które otrzymał w sposób legalny i prawem przewidziany.

Sąd, odnosząc się do tego, podziela stanowisko DIS, że wskazane w zaskarżonym postanowieniu centralne organy administracji państwowej: Prezes Rady Ministrów, Minister Skarbu Państwa, Minister Sprawiedliwości i Minister Finansów, w swoich pismach, do których odwołał się DIS w zaskarżonym postanowieniu wielokrotnie zaprzeczyły istnieniu wierzytelności na podstawie umowy, na którą powołuje się Skarżący. Wbrew więc stanowisku Skarżącego, z dowodów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy wynika również, że nie istnieje żaden dowód potwierdzający funkcjonowanie w obrocie prawnym umowy ubezpieczenia od błędów od niewłaściwych działań funkcjonariuszy publicznych zawartej między p. S. a zakładem ubezpieczeń, z której wynikałyby jakiekolwiek zobowiązania Skarbu Państwa wobec p. S., a tym bardziej wobec jego następców prawnych czy też nabywców rzekomych wierzytelności. Brak jest również dowodu potwierdzającego uiszczenie przez p. S. bądź jego następców prawnych składki ubezpieczeniowej. Z całą pewnością Skarżący nie załączył takich dowodów do wniosku z 21 czerwca 2013r. Należy podkreślić, że - wbrew stanowisku Skarżącego - również załączone do skargi kserokopie dokumentów nie mogą być uznane za dowody potwierdzające okoliczności świadczące o istnieniu wskazach przez Skarżącego wierzytelności.

4. Sąd, mając powyższe na względzie, a przede wszystkim treść ww. wniosku z 21 czerwca 2013r. oraz stanowisko zaprezentowane przez Skarżącego w toku postępowania, uznaje więc, że DIS zasadnie przyjął, iż jeżeli Skarżący, jest w dalszym ciągu przeświadczony o istnieniu wierzytelności wobec Skarbu Państwa i nie zgadza się z popartym dowodami stanowiskiem organów podatkowych, winien wystąpić ze stosownym powództwem cywilnym na drogę sądową.

Skoro brak jest dowodu potwierdzającego twierdzenie zarówno Skarżącego, p. P. oraz p. S., że znajdują się oni w posiadaniu wierzytelności wobec Skarbu Państwa, to prawidłowo organy podatkowe uznały, iż p. P. nie mógł wejść w posiadanie czegoś czego nie miał p. S., zgodnie z zasadą, że następca prawny nie może uzyskać więcej praw, niż miał ich zbywca. Tym samym skoro następca prawny p. S. - p. P. - nie mógł sprzedać Skarżącemu wierzytelności Skarbu Państwa, w których posiadanie nie wszedł z uwagi na ich nieistnienie.

5. Sąd jako dodatkowo argument podnosi, że potrąceniu podlegają jedynie wierzytelności z tytułów określonych w art. 64 § 1 pkt 1-6 O.p. W katalogu wierzytelności wymienionych w ww. przepisie brak jest wierzytelności z tytułu umowy ubezpieczenia.

Prawidłowe było zatem stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu DIS, iż skoro nie istniały wierzytelności Skarbu Państwa, która podlegałaby potrąceniu w trybie art. 64 § 1 O.p., nie mogło powstać zobowiązanie będącego dochodem budżetu państwa, które mogłoby zostać wygaszone przez potrącenie. Przedłożona przez Skarżącego umowa sprzedaży z 10 czerwca 2013r. nie odzwierciedlają bowiem rzeczywistych transakcji gospodarczych, z uwagi na brak przedmiotu umów - wierzytelności Skarbu Państwa, więc nie powstało zobowiązanie z tytułu p.c.c. oraz obowiązek złożenia deklaracji PCC-3.

6. W ocenie Sądu zasadnie również DIS w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia zauważył, iż p.c.c. stanowi, zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. h) ustawy z dnia 13 listopada 2003r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2010r. Nr 80, poz. 526 ze zm.) dochód gminy, a nie budżetu państwa. Tym samym p.c.c. nie może zostać wygaszony przez potrącenie z wierzytelnością wobec Skarbu Państwa, w trybie określonym w art. 64 § 1 O.p.

W rozpatrywanej sprawie ma to szczególne znaczenie, gdyż istnieje co prawda możliwość potrącenia podatków samorządowych realizowanych zarówno przez gminne organy podatkowe, jak i naczelników urzędów skarbowych (podatek od spadków i darowizn, p.c.c. i karta podatkowa). Postępowanie w sprawie potrącenia tej drugiej grupy podatków prowadzi naczelnik urzędu skarbowego, jako organ właściwy rzeczowo we wszystkich sprawach dotyczących tych świadczeń. Jednakże kwoty podatków i zaległości w podatkach samorządowych wraz z odsetkami mogą być potrącone z wierzytelności podatnika wobec jednostek samorządu terytorialnego. Tytułem takim jest przede wszystkim prawomocny wyrok sądowy lub ugoda zawarta w okolicznościach przewidzianych w art. 417 lub 4172 k.c. Przysługujące podatnikom odszkodowania, wynikające z wyroków sądowych i ugód zawartych w związku z wyrządzeniem szkód powstałych przy wykonywaniu władzy publicznej przez jednostki samorządu terytorialnego, mogą być kompensowane z podatkami samorządowymi obciążającymi tych podatników.

Na identycznych zasadach jak podatki mogą być potrącane podatki samorządowe z wierzytelności podatnika z tytułu wywłaszczenia nieruchomości i odszkodowań orzeczonych w decyzji wójta, burmistrza i prezydenta miasta (L. Etel, Komentarz do art. 64 - Ordynacja podatkowa, Lex 2013).

W rozpatrywanej sprawie Skarżący na żadnym z etapów postępowania administracyjnego nie twierdził, iż przysługuje mu wierzytelność wobec jednostki samorządu terytorialnego. Skarżący konsekwentnie stał na stanowisku, iż posiada tylko wierzytelność wobec Skarbu Państwa. Tym samym, nawet gdyby hipotetycznie istniało zobowiązanie z tytułu p.c.c. po stronie Skarżącego, to obowiązujące przepisy prawa nie pozwalają na dokonanie potrącenia zobowiązania podatkowego w p.c.c. stanowiącego dochód gminy z ewentualnymi wierzytelności Skarżącego wobec Skarbu Państwa.

7. W ocenie Sądu, podejmowane w toku rozpatrywania wniosku Skarżącego z 21 czerwca 2013r. działania organów podatkowych w żadnej mierze nie mogą być uznane za niedbałe, czy też naruszające jakiekolwiek przepisy procedury. Organ odwoławczy uzasadniając zaskarżone postanowienie, jak również wydając postanowienia z [...] stycznia 2014r. o odmowie przeprowadzenia dowodów oraz przeprowadzenia rozprawy w sposób zgodny z treścią art. 124 i art. 20 § 1 pkt 6 i § 4 O.p. wyjaśnił przesłanki, którymi kierował się wydając ww. akty administracyjne. DIS podał również, jakie dowody i okoliczności faktyczne przemawiały za odmową wszczęcia postępowania podatkowego zainicjowanego ww. wnioskiem. Wskazał również przepisy prawa stanowiące podstawę prawną zaskarżonego postanowienia. Rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonym postanowieniu – wbrew stanowisku prezentowanemu w skardze - nie narusza więc żadnego ze wskazanych w skardze przepisów prawa, ani tych, które zostały podane w podstawie prawnej postanowienia DIS.

Nie istniały więc podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia DIS, więc zasadne było oddalenie skargi przez Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a.