Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 782/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-09-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6193 Funkcjonariusze Straży Granicznej
Skarżony organ: Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska, Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Ewa Grochowska-Jung, Protokolant Łukasz Mazur, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2006 r. sprawy ze skargi R. M. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za czas służby w godzinach nadliczbowych -oddala skargę-


UZASADNIENIE

Komendant Główny Straży Granicznej decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2006 r., wydaną na podstawie art. 118 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2005 r. Nr 234, poz. 1997) w związku z art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu odwołania [...] R. M. od decyzji nr [...] Komendanta [...] Oddziału Staży Granicznej z dnia [...] grudnia 2005 r. o odmowie wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za czas służby w [...] Oddziale Straży Granicznej, który nie został zrekompensowany czasem wolnym, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że w dniu 12 stycznia 2005 r. [...] R. M. złożył do Komendanta [...] Oddziału SG pisemne zgłoszenie wystąpienia ze służby z dniem 30 czerwca 2005 r. z powodu osiągnięcia wysługi emerytalnej. Komendant [...] Oddziału SG rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] maja 2005 r., na podstawie art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2005 r. Nr 234, poz. 1997), zwolnił w/w ze służby stałej w Straży Granicznej.

W dniu 19 listopada 2005 r. R. M., działający przez swego pełnomocnika radcę prawnego B. K., wezwał Komendanta [...] Oddziału SG do wypłacenia ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane dni wolne od służby.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. Komendant [...] Oddziału SG odmówił wypłacenia ekwiwalentu pieniężnego za wypracowane w ponadnormatywnym czasie służby 2948 godziny, w latach 1995-2004.

Uzasadniając decyzję Komendant Główny Straży Granicznej wskazał, że zgodnie z art. 37 ust. 1 i 2 powołanej ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej czas pełnienia służby funkcjonariusza jest określony wymiarem obowiązków, z uwzględnieniem prawa do wypoczynku, a rozkład czasu służby określa Komendant Główny Straży Granicznej. Zgodnie z ust. 2 powyższego artykułu czas pełnienia służby funkcjonariusza wynosi 40 godzin tygodniowo w przyjętym okresie rozliczeniowym, nie przekraczającym 3 miesięcy. Natomiast ust. 3 cytowanego artykułu stanowi, że w zamian za czas służby przekraczający normę określoną w ust. 2 funkcjonariuszowi przysługuje czas wolny od służby w tym samym wymiarze.

Rozkład czasu służby funkcjonariuszy Staży Granicznej i tryb udzielania czasu wolnego w zamian za służbę w wymiarze przekraczającym 40 godzin tygodniowo określa rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 czerwca 2002 r. w sprawie rozkładu czasu służby funkcjonariuszy Straży Granicznej. Zgodnie z § 10 ust. 1 ww. rozporządzenia – w okresie rozliczeniowym każde 8 godzin służby przekraczające normę określoną w art. 37 ust. 2 ustawy o Staży Granicznej jest równoważne jednemu dniowi wolnemu od służby. Według §10 ust. 4 rozporządzenia – czas wolny w zamian za służbę pełnioną poza rozkładem czasu służby funkcjonariusz jest obowiązany wykorzystać do dnia zwolnienia ze służby, a przełożony właściwy w sprawach osobowych ma obowiązek mu to ułatwić.

Podkreślił, że w aktach sprawy brak jest dowodu świadczącego o tym, że ww. funkcjonariusz podjął działania mające na celu wykorzystanie wolnego czasu przed zwolnieniem ze służby. Wskazał, że od dnia 2 lutego 2005 r. do dnia 29 czerwca 2005 r. skarżący przebywał na zwolnieniu lekarskim, co uniemożliwiło przełożonemu właściwemu w sprawach osobowych dopełnienia obowiązku wynikającego z §10 ust. 4 powołanego rozporządzenia.

Wskazał ponadto na treść art. 118 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej, w którym to przepisie określono w sposób wyczerpujący wszystkie świadczenia przysługujące funkcjonariuszowi zwalnianemu ze służby w związku z nabyciem uprawnień emerytalnych. W dniu zwolnienia ze służby ww. funkcjonariusza, powołany artykuł nie przewidywał prawa do ekwiwalentu za służbę pełnioną w czasie przekraczającym określoną przepisami normę.

Zmiana ustawy o Staży Granicznej dokonana nowelizacją z dnia 22 kwietnia 2005 r. (Dz. U. Nr 90, poz. 757) wprowadziła w art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy prawo funkcjonariusza zwolnionego m.in. w związku z nabyciem uprawnień emerytalnych do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby, nie więcej niż za ostatnie 3 lata, lecz prawo to zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy nowelizującej ma zastosowanie do służby pełnionej ponad normę po dniu wejścia w życie tej ustawy, tj. po 24 sierpnia 2005 r. [...] R. M. został zwolniony ze służby z dniem 30 czerwca 2005 r.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, przez pełnomocnika skarżącego B. K., w której wniósł o jej uchylenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi wskazał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 2, 32 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 8 ust. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, art. 151 § 1 i § 2, art. 156 § 1 Kodeksu pracy, art. 75, 77, 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Podkreślił, że w konsekwencji zostały naruszone zasady wyrażone w art. 6 -11 kpa.

Pełnomocnik skarżącego odwołał się ponadto do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie II SA/Wa 1144/97 z dnia 18 marca 1998 r., z uzasadnienia którego wynika, że w kwestiach nieuregulowanych ustawami pragmatycznymi z mocy art. 32 ust. 1 Konstytucji RP należy stosować kodeks pracy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, przywołując argumenty jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

W świetle art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym stosownie do art. 1 § 2 tej ustawy kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona, czyli w tej sprawie - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Skarga analizowana pod tym względem nie zasługuje na uwzględnienie.

Wbrew zarzutom pełnomocnika skarżącego zaskarżona decyzja nie narusza przepisów kodeksu pracy, które określają między innymi dobową i tygodniową normę czasu pracy, albowiem przepisy te nie mają zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Przepisy kodeksu pracy nie mogą stanowić podstawy prawnej do dochodzenia roszczeń przez funkcjonariuszy Straży Granicznej, ponieważ ich prawa i obowiązki związane z pełnioną służbą zostały uregulowane w ustawie z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2005 r. Nr 234, poz. 1997).

Stosunek służbowy funkcjonariusza Straży Granicznej nie jest stosunkiem pracy regulowanym przez prawo pracy, lecz ma charakter stosunku administracyjnoprawnego. Różni się od stosunku pracy specyficznymi warunkami zatrudnienia, w szczególności charakteryzuje go dyspozycyjność i podległość, z którą związany jest czas służby, uregulowany w odmienny sposób od ogólnie obowiązujących zasad.

W ustawie o Straży Granicznej nie ma również przepisów odsyłających do Kodeksu pracy. Nietrafny jest również zarzut skarżącego o naruszeniu art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Artykuł 32 ust. 1 Konstytucji RP stanowiący o równości wszystkich wobec prawa ma charakter klauzuli generalnej i nie może stanowić materialnoprawnej podstawy do dochodzenia roszczeń. Powołany przepis stanowi wskazówkę do takiego uregulowania w drodze ustaw i innych aktów prawnych sfery praw i obowiązków obywateli, aby byli oni jednakowo traktowani wobec prawa. W istocie przepis zawiera normę ustrojową adresowaną do organów państwa. Art 32 ust. 1 Konstytucji RP nie zawiera natomiast normy prawnej pozwalającej określić wysokość ekwiwalentu pieniężnego należnego funkcjonariuszowi Straży Granicznej za przedłużony czas służby i z tych względów nie może stanowić samoistnej podstawy roszczenia skarżącego. Z uwagi na powyższe, żądanie skarżącego należy oceniać wyłącznie na gruncie ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2005 r. nr 234, poz. 1997 ze zm.).

Zgodnie z art. 37 ust. 1 i 2 powołanej ustawy w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji, czas pełnienia służby funkcjonariusza Straży Granicznej jest określony wymiarem jego obowiązków z uwzględnieniem prawa do wypoczynku. Zgodnie z ust. 2 powyższego artykułu czas pełnienia służby funkcjonariusza wynosi 40 godzin tygodniowo w przyjętym okresie rozliczeniowym nie przekraczającym 3 miesięcy. Natomiast ust. 3 cytowanego artykułu stanowi, że w zamian za czas służby przekraczający normę określoną w ust. 2 funkcjonariuszowi przysługuje czas wolny od służby w tym samym wymiarze. Rozkład czasu służby funkcjonariuszy Straży Granicznej i tryb udzielania wolnego czasu w zamian za służbę w wymiarze przekraczającym 40 godzin tygodniowo określa rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 czerwca 2002 r. w sprawie rozkładu czasu służby funkcjonariuszy straży Granicznej. Zgodnie z § 10 ust. 1 rozporządzenia – w okresie rozliczeniowym każde 8 godzin służby przekraczające normę określoną w art. 37 ust. 2 ustawy o Straży Granicznej jest równoważne jednemu dniowi wolnemu od służby. Zgodnie z § 10 ust. 4 rozporządzenia – czas wolny w zamian za służbę pełnioną poza rozkładem czasu służby funkcjonariusz jest obowiązany wykorzystać do dnia zwolnienia ze służby, a przełożony właściwy w sprawach osobowych ma obowiązek mu to ułatwić.

Ponadto słusznie organ wskazał że w art. 118 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej określono w sposób wyczerpujący wszystkie świadczenia przysługujące funkcjonariuszowi zwalnianemu ze służby w związku z nabyciem uprawnień emerytalnych. W dniu zwolnienia ze służby w/w funkcjonariusza przywołany artykuł nie przewidywał prawa do ekwiwalentu za służbę pełnioną w czasie przekraczającym określoną przepisami normę.

Należy podkreślić, że w myśl przepisów obowiązujących w dniu zwolnienia [...] R. M. ze służby brak było podstaw prawnych pozwalających na wypłatę świadczenia za wypracowane nadgodziny.

Zmiana ustawy o Straży Granicznej dokonana nowelizacją z dnia 22 kwietnia 2005 r. (Dz. U. nr 90, poz. 757) wprowadziła w art. 118 ust 1 pkt 2 ustawy prawo funkcjonariusza zwolnionego m.in. w związku z nabyciem uprawnień emerytalnych do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby, nie więcej niż za ostatnie 3 lata, lecz prawo to zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy nowelizującej, ma zastosowanie do służby pełnionej ponad normę po wejściu w życie ustawy, tj. po 24 sierpnia 2005 r. Skarżący [...] R. M. został zwolniony ze służby z dniem 30 czerwca 2005 r., a więc przed 24 sierpnia 2005 r.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

Sąd nie uwzględnił wniosku o zasądzenie od organu kosztów postępowania, ponieważ zgodnie z art. 200 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwrot kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw przysługuje skarżącemu od organu w wypadku uwzględnienia skargi oraz w sytuacji określonej w art. 201 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca.