Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 772/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2021-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Koszty postępowania
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 64 § 1 pkt 4 i § 6, art. 64e § 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
journal: Dz.U. 2003 nr 221 poz 2193
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi
article: art. 64 ust. 1 i art. 84.
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Renata Kantecka Sędziowie sędzia WSA Ryszard Maliszewski (sprawozdawca) sędzia WSA Jolanta Strumiłło po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Spółki A na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz Spółki A kwotę 597 ( pięćset dziewięćdziesiąt siedem ) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Spółka A. (dalej jako spółka, wnioskodawca, zobowiązana, strona, skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej WSA) w Olsztynie skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (dalej DIAS) z "[...]" r. nr "[...]". Wskazanym postanowieniem DIAS utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ostródzie (dalej Naczelnik Urzędu, NUS) z "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych w łącznej kwocie 151.026,20 zł. Koszty zostały wyegzekwowane przez Naczelnika Urzędu w toku prowadzonego postępowania.

Z przedstawionych wraz ze skargą do kontroli Sądu akt administracyjnych sprawy wynika, że koszty egzekucyjne powstały w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez NUS na podstawie m.in. własnych tytułów wykonawczych nr "[...]" z 01.02.2019 r., nr "[...]" z 01.02.2019 r., "[...]" "[...]" z 11.03.2019 r., "[...]" z 04.04.2019 r., "[...]" z 16.04.2019 r., "[...]" z 16.04.2019 r., "[...]" z 07.05.2019 r. oraz "[...]" z 06.06.2019 r.. Egzekucję prowadzono także na podstawie dwóch tytułów wykonawczych wierzyciela: Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wobec nieopłaconych składek ZUS. Z kolei własne tytuły NUS wystawił na zaległości spółki w podatku od towarów i usług za okres od lipca do kwietnia 2019 r. oraz za czerwiec i lipiec 2019 r.. W toku postępowania egzekucyjnego Naczelnik Urzędu dokonał zajęć wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanej w Banku A. i w Banku B. w poszczególnych dniach od 1 lutego do 6 czerwca 2019 r. (karty nr 202-226 akt odwoławczych oraz strona 5 postanowienia, k. 238). W trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego na należności własne, z uwagi na zastosowanie skutecznych środków egzekucyjnych, tj. zajęć wierzytelności z rachunku bankowego, powstały koszty egzekucyjne w łącznej kwocie 151.026,20 zł, co wyspecyfikowano w tabeli na str. 6 zaskarżonego postanowienia DIAS (k. 238 verte). Są to koszty wg tytułów wykonawczych:

nr "[...]" – opłata za czynność 2.996,73 zł, opłata manipulacyjna 599,35 zł, wydatek egzekucyjny 6,40 zł;

nr "[...]" - opłata za czynność 4.288,34 zł, opłata manipulacyjna 857,67 zł;

nr "[...]" opłata za czynność 7.898,46 zł, opłata manipulacyjna 1.579,69 zł, wydatki egzekucyjne 6,40 zł i 1,90 zł;

nr "[...]" - opłata za czynność 21.793,71 zł, opłata manipulacyjna 4.358,74 zł wydatek egzekucyjny 6,90 zł;

nr "[...]" - opłata za czynność 21.683,45 zł, opłata manipulacyjna 4.336,69 zł;

nr "[...]" - opłata za czynność 824,50 zł, opłata manipulacyjna 164,90 zł wydatek egzekucyjny 6,90 zł;

nr "[...]" - opłata za czynność 36.971,28 zł, opłata manipulacyjna 7.394,26 zł wydatek egzekucyjny 6,90 zł;

nr "[...]" - opłata za czynność 29.365,02 zł, opłata manipulacyjna 5.873 zł wydatek egzekucyjny 6,90 zł.

Spółka pismem z 12.09.2019 r. (k. 1-5 teczki akt NUS), uzupełnionym pismem z 4.10.2019 r. (k. 35-40) wniosła na podstawie art. 64e § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji o umorzenie kosztów egzekucyjnych. Wniosła ewentualnie o umorzenie kosztów egzekucyjnych w części ponad kwotę stanowiącą równowartość 0,75% kwoty wyegzekwowanych należności głównych dla każdego z tytułów wykonawczych, do kwoty 23.877,80 zł.

Poinformowała, że prowadzi działalność o charakterze krajowym, polegającą na outsourcingu polskich i zagranicznych pracowników. Świadczy usługi outsourcingowe dla innych podmiotów gospodarczych, poprzez wsparcie procesów produkcyjnych na terenie zakładu kontrahenta. Spółka wskazała, że brak zapłaty egzekwowanych należności był spowodowany okolicznościami od niej niezależnymi. Był wynikiem zatorów płatniczych kontrahentów, którzy regulowali swoje zobowiązania ze znacznym opóźnieniem, co spowodowało, że spółka nie była w stanie terminowo regulować swoich zobowiązań publicznoprawnych. Powyższe z kolei powodowało wszczynanie administracyjnych postępowań egzekucyjnych, gdzie naliczano i pobierano koszty egzekucyjne, ograniczając tym samym możliwość terminowej zapłaty należności publicznoprawnych za kolejne okresy.

Strona podała, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucji bez uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. Zatrudnia setki pracowników i wygórowana kwota kosztów egzekucyjnych może doprowadzić do jej niewypłacalności oraz spowodować konieczność zwolnienia znacznej części pracowników. Ponadto wysokość omawianych kosztów nie znajduje uzasadnienia w podejmowanych przez organ czynnościach, które ograniczały się jedynie do wystawienia tytułu wykonawczego i wysłania zawiadomień o zajęciu wierzytelności do kontrahentów dłużnika lub banków. Natomiast ważny interes publiczny strona upatruje w zachowaniu stanu zgodnego z Konstytucją RP oraz z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14.

NUS pismem z 25 września zawiadomił stronę, że wniosek o umorzenie kosztów egzekucji prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych ZUS należy złożyć odrębnie do organu egzekucyjnego - Dyrektora Oddziału ZUS (k. 6 akt NUS).

Z danych zawartych w Formularzu informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis (k. 36-39 teczki akt NUS) wynika, że w okresie ostatnich 3 lat poprzedzających dzień wystąpienia z wnioskiem o udzielenie pomocy de minimis spółka nie odnotowała rosnących strat, obroty firmy nie maleją, nie ulegają zwiększeniu zapasy podmiotu lub niewykorzystany potencjał do świadczenia usług, podmiot nie ma nadwyżki produkcji, nie zmniejsza się przepływ środków finansowych, nie zwiększa się suma zadłużenia podmiotu, nie rosną kwoty odsetek od zobowiązań podmiotu oraz nie zmniejsza się wartość aktywów netto. W piśmie z 9.06.2020 r. spółka wskazała, że nie otrzymała pomocy de minimis (k. 123 akt organu w segregatorze).

Decyzją z "[...]" r. Naczelnik Urzędu odmówił udzielenia pomocy de minimis w postaci umorzenia kosztów egzekucyjnych naliczonych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie własnych tytułów wykonawczych w łącznej wysokości 151.026,20 zł. Powołał w sentencji art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), dalej k.p.a., i art. 64e § 1-3 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2019, poz. 1438 ze zm.), dalej u.p.e.a.. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki do umorzenia kosztów egzekucyjnych i w związku z powyższym odmówił udzielenia zobowiązanej wnioskowanej ulgi.

Spółka, reprezentowana przez radcę prawnego, złożyła odwołanie od ww. decyzji. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i udzielenie ulgi w trybie pomocy de minimis. Zarzuciła naruszenie:

- art. 6 i art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 64 § 1 u.p.e.a. poprzez oparcie zaskarżonej decyzji na przepisach oczywiście sprzecznych z Konstytucją RP, co wynika z uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14,

- art. 64e § 1 i § 2 pkt 1 i 2 u.p.e.a. poprzez uznanie, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki do umorzenia kosztów egzekucyjnych w wysokości 151.026,20 zł,

- art. 7, art. 7, art. 80, art. 107 § 3 w związku z art. 10 § 1 oraz art. 81 k.p.a..

W uzasadnieniu uznała zaskarżoną decyzję za niezgodną z prawem, gdyż ustalona kwota kosztów egzekucyjnych jest nieadekwatna do działań podjętych przez organ egzekucyjny i stanowi znaczne obciążenie pozbawiające spółkę środków pieniężnych na pokrycie bieżących zobowiązań. W ocenie zobowiązanej stanowisko zaprezentowane w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r. w sprawie o sygn. akt SK 3/14, dotyczące ustalania wysokości opłat egzekucyjnych, powinno znaleźć odzwierciedlenie w zaskarżonym akcie, gdyż naliczenie kosztów egzekucyjnych w wysokości niewspółmiernej do nakładu pracy organu egzekucyjnego przesądza o spełnieniu w niniejszej sprawie przesłanki "ważnego interesu publicznego". Jednocześnie powyższą przesłankę należy również rozumieć jako zachowanie ustanowionych zasad porządku prawnego i nieobciążanie podmiotów gospodarczych ciężarami wynikającymi z przepisów, co do których orzeczono w określonym zakresie niezgodność z Konstytucją RP. "Ważnym interesem publicznym" w ocenie zobowiązanej jest również powinność organów państwa podejmowania działań uwzględniających stwierdzone przez Trybunał Konstytucyjny uchybienia władzy ustawodawczej w celu zapewnienia integralności systemu prawnego.

W ocenie strony organ pierwszej instancji przekroczył granice uznania administracyjnego i w sposób pobieżny odniósł się w uzasadnieniu decyzji do przesłanki określonej w art. 64e § 2 pkt 1 u.p.e.a.. "Znaczny uszczerbek", o którym mowa w powyższym przepisie nie może być utożsamiany z sytuacją, w której zapłata kosztów egzekucyjnych skutkuje pozbawieniem zobowiązanej wszelkich albo większości posiadanych aktywów majątkowych. Wystarczy wykazanie, że zapłata kosztów egzekucyjnych stanowi uszczuplenie majątkowe nieadekwatne do zaangażowania organu egzekucyjnego, a w konsekwencji wysokość kosztów egzekucyjnych stanowi dodatkową sankcję dla spółki.

Postanowieniem z "[...]" r., wymienionym na wstępie, DIAS utrzymał w mocy decyzję organu egzekucyjnego z "[...]" r.. Powołał w sentencji art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), dalej: "k.p.a.", oraz art. 17 § 1, art. 18 i art. 64e u.p.e.a..

Uzasadniając w pierwszej kolejności organ powołał się na art. 17 § 1 w związku z art. 64e § 5 u.p.e.a. i podał, że podjęte przez NUS rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie powinno przybrać formę postanowienia. Jednakże jest to naruszenie przepisów postępowania, które nie ma wpływu na merytoryczną treść rozstrzygnięcia.

DIAS podał, że zgodnie z art. 64e u.p.e.a. organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne, jeżeli: 1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej; 2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny; 3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne.

Wskazał, że spółka została wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego "[...]".2017 r.. Przeważającym przedmiotem jej działalności jest pozostała działalność wspomagająca prowadzoną działalność, gdzie indziej niesklasyfikowana (kod PKD nr 82.99.Z). W trakcie postępowania przed organem pierwszej instancji zobowiązana wskazała, że ubiega się o ulgę stanowiącą pomoc de minimis i przedłożyła Formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis oraz Oświadczenie przedsiębiorcy o wielkości otrzymanej pomocy de minimis. DIAS uznał, że jest zatem zobowiązany do zbadania trybu udzielenia wnioskowanej ulgi z uwzględnieniem przepisów dotyczących pomocy publicznej i przedstawił dane z ww. formularza i oświadczenia spółki. Spółka wskazała, że nie otrzymała pomocy de minimis. Powyższe znajduje potwierdzenie w Systemie Udostępniania Danych o Pomocy Publicznej (dostępnym pod adresem: https://sudop.uokik.gov.pl/home), w którym strona nie figuruje. Nie istnieje więc zagrożenie przekroczenia progu pomocy w wysokości 200.000 euro, a zatem ewentualna pomoc na zasadach de minimis byłaby dopuszczalna.

Organ podał, że orzekanie na podstawie art. 64e § 1 i § 2 u.p.e.a. oparte jest na konstrukcji uznania administracyjnego, gdy organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, co oznacza, że stwierdzenie przez organ egzekucyjny w sprawie istnienia określonych przesłanek może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia uwzględniającego wniosek zobowiązanego.

Powołując się na wyrok WSA w Rzeszowie z 15.01.2019 r., sygn. akt I SA/Rz 932/18 organ podkreślił, że postępowanie w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych nie jest postępowaniem, w którym dokonuje się weryfikacji wysokości powstałych kosztów egzekucyjnych, gdyż postępowanie dotyczy udzielenia ewentualnej ulgi poprzez umorzenie należności. Jednak na etapie postępowania wszczętego wnioskiem o umorzenie kosztów egzekucyjnych organ musi mieć pewność, że te koszty - w sensie również formalnoprawnym - zostały prawidłowo ustalone.

W tym zakresie DIAS wyszczególnił czynności egzekucyjne podjęte w egzekucji - zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanej w Banku A. i w Banku B. w okresie od 1 lutego do 6 czerwca 2019 r. (strona 5 postanowienia, k. 238 akt odwoławczych). W tabeli na stronie 6 organ drugiej instancji przedstawił wysokość naliczonych kosztów egzekucyjnych w podziale na tytuły wykonawcze. Obliczył, że łącznie koszty egzekucyjne wyniosły 151.026,20 zł. Podkreślił, że koszty egzekucyjne powstały w wyniku zastosowania skutecznych środków egzekucyjnych ww. zajęć wierzytelności z rachunków bankowych. Wskazał, że zakwestionowano w odwołaniu sposób wyliczenia kosztów egzekucyjnych, a ich wysokość wydaje się stronie niewspółmierna w stosunku do nakładu pracy organu egzekucyjnego. Powołując wyrok WSA w Warszawie z 29 czerwca 2009 r. sygn. akt III SA/Wa 255/09 wyjaśnił, że wysokość kosztów egzekucyjnych wynika z uregulowań art. 64 i 64a u.p.e.a. i są one należne organowi egzekucyjnemu jako wynagrodzenie za przeprowadzoną egzekucję. Przytoczył poglądy doktryny wskazując, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14, dotyczy tzw. pominięcia prawodawczego, polegającego na tym, że ustawodawca unormował określoną dziedzinę stosunków społecznych, ale dokonał tego w sposób niepełny, regulując ją tylko fragmentarycznie. Powyższy wyrok ma charakter deklaratoryjny, tj. "nie stwarza nowego stanu rzeczy (nowej sytuacji) w systemie prawnym, stwierdza (ustala) natomiast okoliczność uprzedniego braku działania (zaniechania) prawodawcy, określa granice tegoż zaniechania i umożliwia przyszłe działania prawodawcy polegające na podjęciu zaniechanych przed wydaniem orzeczenia czynności regulacyjnych" (Marek Grzybowski, Sędzia Trybunału Konstytucyjnego: "Zaniechanie prawodawcze w praktyce polskiego Trybunału Konstytucyjnego, dostęp: http://www.confeuconstco.org/reports/rep-xiv/report_Poland_po.pdf). Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie zostały derogowane z porządku prawnego i wciąż obowiązują do czasu interwencji ustawodawcy w zakresie wskazanym w wyroku. W konsekwencji organy administracji publicznej zobowiązane są pobierać opłaty egzekucyjne na podstawie ww. przepisów.

Ponadto, wobec zarzutów spółki organ podał, że w postępowaniu dotyczącym wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych organ egzekucyjny był zobowiązany wyłącznie do oceny istnienia przesłanek uzasadniających ich umorzenie, a nie do czynienia rozważań na temat relacji między wysokością kosztów egzekucyjnych a nakładem pracy organu egzekucyjnego. W postępowaniu w przedmiocie umorzenia zaległości nie można już kwestionować zasadności powstania takiej zaległości i dążyć do weryfikacji zobowiązań albowiem przedmiotem umorzenia mogą być tylko zaległości niesporne (wyrok WSA w Białymstoku z 10 października 2012 r. sygn. akt I SA/Bk 114/12). Przedmiotowe postępowanie nie służy weryfikacji wysokości kosztów egzekucyjnych, a podnoszone przez zobowiązaną w kontekście ww. wyroku TK argumenty podlegałyby ocenie w postępowaniu w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów egzekucyjnych, a nie kwestii ich umorzenia (wyrok WSA w Olsztynie z 20 listopada 2019 r. sygn. akt I SA/Ol 631/19).

DIAS podał, że spółka wskazała jako przyczynę powstania zaległości podatkowych okoliczności niezależne, tj. opóźnienia w regulowaniu zobowiązań przez jej kontrahentów. Jednak z materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie wynika, że nierzetelnymi kontrahentami, były m.in. podmioty powiązane osobowo ze zobowiązaną. W ocenie organu w przedmiotowej sprawie nie zaistniała przesłanka "ważnego interesu publicznego". Niesprawiedliwe i godzące w zaufanie do organów państwa byłoby stwierdzenie zaistnienia przesłanki "ważnego interesu publicznego", determinującej umorzenie należności w sytuacji, gdy powstanie zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług oraz w konsekwencji kosztów egzekucyjnych nie wynikało z nagłych, losowych okoliczności, lecz powstały one wskutek opóźnień płatności dokonywanych przez kontrahentów, których strona wybrała za partnerów do współpracy. Bezzasadne są twierdzenia zobowiązanej, dotyczące konsekwencji braku płatności przez kontrahentów i narażenia jej na negatywne skutki w postaci powstałych "nie z winy podatnika" zaległości podatkowych, gdyż to podatnik ponosi ryzyko w wyborze odpowiednich kontrahentów. Sam fakt, że obecnie sytuacja finansowa spółki jest trudna i zobowiązana podjęła starania o ogłoszenie upadłości, jest niewystarczający do przyznania ulgi, gdyż byłoby to sankcjonowanie niezgodnych z prawem działań zobowiązanej, kosztem interesu publicznego. Stwierdzenie przesłanki "interesu publicznego" w tej sytuacji oznaczałoby aprobowanie niewłaściwego, niezgodnego z przepisami prawa, postępowania w zakresie wywiązywania się z podstawowych obowiązków podatkowych.

Organ podał, że przedmiotem ulgi udzielanej w oparciu o art. 64e u.p.e.a. są koszty egzekucyjne, a zatem należność związana z przymusowym dochodzeniem zobowiązań. Niedopuszczalne jest obciążanie Skarbu Państwa skutkami świadomych decyzji zobowiązanej i przerzucanie na tenże odpowiedzialności za podjęte decyzje. Trudno przyjąć, że przedmiotowa zaległość podatkowa powstała na skutek nadzwyczajnych i wyjątkowych okoliczności, spowodowanych działaniem czynników, na które spółka nie miała wpływu i które były niezależne od jej postępowania.

Odnosząc się natomiast do przesłanki określonej w art. 64e § 2 pkt 1 u.p.e.a. organ wskazał, iż nie każdy uszczerbek dla sytuacji finansowej wnioskodawcy uzasadnia przyznanie ulgi, ale uszczerbek o charakterze kwalifikowanym. W świetle przywołanego przepisu chodzi zatem o taki uszczerbek, którego skutki znacznie przewyższają normalne skutki związane z uszczupleniem majątkowym. Przy czym wykazanie przesłanki znacznego uszczerbku ciąży na wnioskującym o umorzenie kosztów egzekucyjnych (por. wyrok WSA w Krakowie z 19.03.2008 r. sygn. akt I SA/Kr 1171/07).

Na podstawie sprawozdań finansowych podmiotu sporządzonych na dzień 31.12.2018 r., 31.12.2019 r. oraz na dzień 30.04.2020 r. organ podał, że sytuacja finansowa spółki jest trudna. Kapitał własny spółki osiągnął wartość ujemną, co wskazuje jednoznacznie na zagrożenie kontynuacji jej działalności. Ponadto spółka wykazała stratę zarówno na dzień 31.12.2019 r., jak i na dzień 30.04.2020 r., a wysokość jej zobowiązań uległa zwiększeniu z 2.795.749,90 zł na dzień 31.12.2018 r. do 15.638.677,85 zł na dzień 30.04.2020 r..

Jednocześnie organ odnotował, że na skutek wniosku spółki o ogłoszenie upadłości w trybie uproszczonym, Sąd Rejonowy w "[...]" postanowieniem z 3 lutego 2020 r. sygn. akt "[...]", umorzył postępowanie układowe prowadzone wobec spółki. Po kolejnym wniosku o ogłoszenie upadłości, jak wynika z wyjaśnień zobowiązanej, Sąd 05.05.2020 r. wezwał spółkę do uiszczenia 10.000 zł na pokrycie kosztów ustanowienia nadzorcy sądowego. Jak wskazała spółka, z uwagi na brak środków finansowych dokonano zapłaty 5.000 zł. W związku z powyższym Sąd Rejonowy "[...]" postanowieniem z 9 czerwca 2020 r. sygn. akt "[...]", odrzucił wniosek spółki o ogłoszenie upadłości.

W toku postępowania zobowiązana przedłożyła też dokumenty, z których wynika, że oprócz zaległości podatkowych posiada również zaległości wobec szeregu podmiotów wymienionych na str. 11 zaskarżonego postanowienia (k. 235 akt odwoławczych). Ponadto 1.07.2019 r. spółka wypłaciła dwóm osobom dywidendy w wysokości po 207.736,92 zł, a 30.09.2019 r. dywidendę w wysokości 1.605.000 zł. Jak wskazała spółka w piśmie z 3.12.2019 r. dywidenda była wypłacona ze środków uzyskanych przez spółkę w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Organ w tym zakresie podał, że nie neguje uprawnienia do wypłaty dywidend przez spółkę, jednakże ich wypłata w łącznej wysokości 2.020.473,84 zł jednoznacznie przesądza o posiadaniu przez wnioskodawcę środków finansowych wielokrotnie przewyższających wysokość kosztów egzekucyjnych, o których umorzenie wnosi.

Spółka udzieliła także pożyczek w okresie od 2.11.2018 r. do 1.09.2019 r. w łącznej kwocie 6.869.607,89 zł na rzecz podmiotów powiązanych osobowo, zgodnie z tabelą na str. 12 postanowienia (k. 235 verte).

Na tym tle DIAS ocenił, że zobowiązana z jednej strony wskazuje, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej, natomiast z drugiej strony w sposób dobrowolny i świadomy pozbywa się środków finansowych w wysokości wielokrotnie przewyższającej wysokość kosztów egzekucyjnych, poprzez udzielanie pożyczek z odległym terminem spłaty oraz wypłacanie dywidendy wspólnikom. Organ powołując wyrok NSA z 12 października 2017 r. sygn. akt II FSK 1543/17 podał, że nie neguje trudnej sytuacji finansowej spółki, jednakże oceniając okoliczności sprawy w kontekście ww. przesłanki warunkującej umorzenie kosztów egzekucyjnych, zobowiązana w przedmiotowym postępowaniu nie wykazała bezpośredniego związku przyczynowego między ewentualnym znacznym uszczerbkiem dla swojej sytuacji finansowej, a wymiarem kosztów egzekucyjnych.

W związku z powyższym DIAS podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła przesłanka, o której mowa w art. 64e § 2 pkt 1 zdanie drugie u.p.e.a.. Organ odwoławczy podkreślił, że niewystąpienie w przedmiotowej sprawie przesłanek określonych w art. 64e § 2 pkt 1 zdanie drugie oraz pkt 2 u.p.e.a., skutkować może jedynie odmową uwzględnienia wniosku. W takim przypadku organ nie ma bowiem możliwości wyboru między pozytywnym, a negatywnym dla zobowiązanej rozstrzygnięciem. Za bezzasadny uznał zarzut naruszenia art. 7, art. 77, art. 80, art. 81, art. 107 § 3 w związku z art. 10 § 1 k.p.a.. Fakt negatywnego dla zobowiązanej rozstrzygnięcia nie może przesądzać o wydaniu zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów prawa.

Spółka, reprezentowana przez dotychczasowego pełnomocnika, zaskarżyła w całości powyższe postanowienie DIAS do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Wniosła o jego uchylenie oraz o zasądzenie na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych. Zarzuciła naruszenie:

1. art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a. w zw. z art. 64 § 1 u.p.e.a., a także art. 84 i art. 190 ust. 1 Konstytucji RP poprzez oparcie zaskarżonego postanowienia na przepisach oczywiście sprzecznych z Konstytucją RP, co wynika z uzasadnienia wyroku TK z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14 oraz bezpodstawne zakwestionowanie mocy powszechnie obowiązującej oraz ostateczności orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego,

2. art. 64e § 1 i § 2 pkt 1 i 2 u.p.e.a. poprzez uznanie, że nie istniały podstawy do umorzenia kosztów egzekucyjnych, które w niniejszej sprawie zostały ustalone na poziomie 151.026,20 zł,

3. art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 w związku z art. 10 § 1 w związku z art. 81 k.p.a. poprzez dokonanie błędnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego w świetle art. 64e § 2 u.p.e.a.,

4. art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej poprzez uznanie, że strona ubiega się o pomoc publiczną w sytuacji, kiedy nie są spełnione przesłanki do uznania wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych za taką pomoc.

W treści skargi podniesiono, że wydane postanowienie narusza przepisy prawa, bowiem w ramach kosztów egzekucyjnych obciążono skarżącą kwotą 151.026,20 zł, która z pewnością jest nieadekwatna do faktycznie wykonanych czynności egzekucyjnych i chociażby ze względu na jej wysokość, nie może stanowić kwoty niepowodującej znacznego uszczerbku w sytuacji finansowej wnioskodawcy.

Na tle uzasadnienia wyroku TK z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14 podniesiono, że swoboda ustawodawcy określania wysokości opłat nie jest nieograniczona i powinna uwzględnić racjonalną zależność między wysokością opłaty w egzekucji, a czynnościami organów, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone, gdyż w przeciwnym razie rola tych opłat sprowadza się do swoistej kary z tytułu niewykonania określonego obowiązku, co jest niespójne z celami postępowania egzekucyjnego.

Skoro, jak w niniejszej sprawie, doszło do pobrania kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64 u.p.e.a., tj. przepisów nie zawierających stawki maksymalnej opłat za czynności czy opłat manipulacyjnych, zaś przepisy w tym brzmieniu Trybunał Konstytucyjny uznał za naruszające lub mogące naruszać Konstytucję ze wskazaniem warunków prowadzących do takiego naruszenia, a organ władzy ustawodawczej wyroku tego nie wykonał, to tym samym ważnym interesem publicznym, o którym mowa w art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. staje się uszanowanie, respektowanie orzeczenia Trybunału, a tym samym i samej Konstytucji na której przepisy i zasady powołał się Trybunał wydając wyrok z 28 czerwca 2016 r. (SK 31/14). Ważnym interesem publicznym jest bowiem zachowanie stanu zgodnego z Konstytucją RP i wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego w sytuacji, gdy władza ustawodawcza pozostaje w opóźnieniu z jego realizacją. Okoliczność ta może stanowić o zaistnieniu ważnego interesu publicznego rozumianego jako zachowanie ustanowionych zasad porządku prawnego i nieobciążania podmiotów funkcjonujących w tym porządku, ciężarami wynikającymi z przepisów, co do których orzeczono w określonym zakresie niezgodność z Konstytucją, bądź ze stanu tego wynikającymi. Ważnym interesem publicznym jest to, by organy państwa (władza wykonawcza), w ramach integralności jego systemu prawnego, podejmowały działania uwzględniające stwierdzone przez Trybunał Konstytucyjny (władza sądownicza), uchybienia innego organu (władza ustawodawcza).

Autor skargi przedstawił analizę stosowania pomocy publicznej przy umorzeniu kosztów egzekucyjnych. Wskazał, że skarżąca zdawała sobie sprawę, że brak dobrowolnego spełnienia zobowiązania podatkowego będzie się wiązał z poniesieniem dodatkowych kosztów, jednakże trudno było przewidzieć, że koszty te będą wynosiły 151.026,20 zł. Przesłanka "znacznego uszczerbku" nie może być utożsamiana z sytuacją, kiedy w wyniku zapłaty kosztów egzekucyjnych zobowiązany w ogóle zostanie pozbawiony wszelkich albo większości posiadanych aktywów majątkowych, ale wystarczy wykazanie, że dokonane w wyniku ściągnięcia kosztów egzekucyjnych uszczuplenie jest całkowicie nieadekwatne do zaangażowania organu w proces egzekucji, a co za tym idzie kwota tego uszczuplenia jest tak duża, że de facto sama w sobie stanowi dla strony dodatkową sankcję. Tak jest z pewnością w sytuacji kiedy skarżąca zostaje obciążona kosztami egzekucji w kwocie 151.026,20 zł. Przy czym w wyniku dokonanych zajęć na rachunkach depozytowych Urzędu Skarbowego pozostają środki w kwocie 1.475.209,29 zł, które powinny służyć zaspokojeniu należności publicznoprawnych a które w żaden sposób nie mogą zostać spożytkowane przez spółkę.

Podniesiono, że organ dokonał pobieżnej analizy danych finansowych skarżącej, powołał wskaźniki zupełnie nieadekwatne dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej spółki, tj.: 1. ustalił wyłącznie zysk finansowy i to w niezakończonym jeszcze okresie - zatem w sposób z zasady obarczony błędem, 2. nie analizował w ogóle takich pozycji jak kapitał własny i sumy bilansowej czy kapitału obrotowego, 3. odstępując od szczegółowej analizy sytuacji spółki, wywołanej przeprowadzoną egzekucją organ nie wyciągnął żadnych wniosków z faktu, że w okresie bezpośrednio następującym po egzekucji spółka wykazała ujemne przepływy pieniężne, co oznacza wzmożone wydatki spółki. Pojawienie się ujemnych przepływów z działalności operacyjnej przede wszystkim świadczy o przejściowych lub trwałych kłopotach finansowych spółki. Kłopoty te pojawiły się bezpośrednio po przeprowadzonej egzekucji i obciążeniu spółki kosztami egzekucji oraz prowadzenia innych egzekucji, o których NUS ma wiedzę.

Autor skargi stwierdził, że uszczuplenie majątkowe jakiego doznała strona w wyniku obciążenia kosztami egzekucji przewyższa normalne skutki, jakich powinna się spodziewać w związku z egzekucją należności - w tym publicznoprawnych. W konsekwencji zostało wykazane, że skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej, a organ dokonał błędnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego w świetle art. 64e § 2 u.p.e.a., czym naruszył wskazane w petitum skargi przepisy postępowania, a ponadto wydał rozstrzygnięcie w oparciu o przepisy niekonstytucyjne. Organ za wszelką cenę stara się udowodnić z góry założoną tezę, iż uszczerbek majątkowy nie wystąpił mimo istnienia wszystkich powyżej powołanych okoliczności a przede wszystkim nie respektowania wyroku TK, który wskazał, że niekonstytucyjny przepis nie może stanowić podstawy rozstrzygnięcia organów administracji publicznej.

DIAS nie rozważył i nie ocenił w sposób należyty całego zgromadzonego materiału dowodowego zgodnie z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. w kontekście przesłanek określonych w art. 64e § 2 u.p.e.a.. Błędnie natomiast przyjął, że w sprawie nie zachodzi żadna z wymienionych w powołanym przepisie przesłanek. Błędnie ocenił sytuację finansową spółki, a dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego naruszył określoną w art. 80 k.p.a. zasadę swobodnej oceny dowodów. Zgodnie bowiem z powołanym przepisem organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i rozpatrzenie skargi w trybie uproszczonym. Podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Strona skarżąca uiściła wpis od skargi w kwocie 100 zł (k. 24 akt sądowych).

Przewodnicząca Wydziału I WSA w Olsztynie zarządzeniem z 9 lutego 2021 r. skierowała sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.".

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstawy do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 p.p.s.a., tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy.

Należy nadto wskazać, że w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, jakkolwiek nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Na wstępie należy wskazać, że DIAS nie naruszył art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej poprzez uznanie, że strona ubiega się o pomoc publiczną w sytuacji, kiedy nie są spełnione przesłanki do uznania wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych za taką pomoc. DIAS wskazał tylko , że spółka została wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego "[...]".2017 r.. Przeważającym przedmiotem jej działalności jest pozostała działalność wspomagająca prowadzoną działalność, gdzie indziej niesklasyfikowana (kod PKD nr 82.99.Z). W trakcie postępowania przed organem pierwszej instancji zobowiązana wskazała, że ubiega się o ulgę stanowiącą pomoc de minimis i przedłożyła Formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis oraz Oświadczenie przedsiębiorcy o wielkości otrzymanej pomocy de minimis. DIAS uznał, że jest zatem zobowiązany do zbadania trybu udzielenia wnioskowanej ulgi z uwzględnieniem przepisów dotyczących pomocy publicznej i przedstawił dane z ww. formularza i oświadczenia spółki. Spółka wskazała, że nie otrzymała pomocy de minimis. Powyższe znajduje potwierdzenie w Systemie Udostępniania Danych o Pomocy Publicznej (dostępnym pod adresem: https://sudop.uokik.gov.pl/home), w którym strona nie figuruje. Nie istnieje więc zagrożenie przekroczenia progu pomocy w wysokości 200.000 euro, a zatem ewentualna pomoc na zasadach de minimis byłaby dopuszczalna. Natomiast takie stwierdzenie nie oznacza jeszcze, że taka pomoc zostanie udzielona. O tym decydują przepisy prawa krajowego, które mają zastosowanie w sprawie. Aby ocenić czy udzielenie takiej pomocy leży w interesie publicznym, Organ powinien mieć na uwadze okoliczności związane z powstanie tej zaległości i przesłanki dotyczące miarkowania opłat egzekucyjnych , które wynikają z treści wyroku TK z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14.

Dla prawidłowego rozpoznania tej sprawy znaczenie ma zatem kwestia konstutucyjności przepisu, na podstawie którego naliczono opłaty egzekucyjne. W tej materii zajął stanowisko Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 lutego 2020 r. , sygn. akt II FSK 851/18 "Zadaniem organów jest określenie, czy ustalone koszty egzekucyjne na podstawie stawek procentowych wskazanych w szczególności w przepisach art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a. przystają do wzorców konstytucyjnych wynikających z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji, a jeśli nie, to w jakim zakresie należy dokonać ich miarkowania z uwzględnieniem zasady bezpośredniego stosowania przepisów Konstytucji".

Wyrok TK z 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14 został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z 16 sierpnia 2016 r. pod pozycją nr 1244. Natomiast przepis art. 64 został zmieniony przez art. 1 pkt 19 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. (Dz. U. 2019.1553) zmieniającej nin. Ustawę - z dniem 20 lutego 2021 r. Opłaty naliczono przed nowelizacją wspomnianego przepisu.

W tej sytuacji ustalone koszty egzekucyjne na podstawie stawek procentowych wskazanych w przepisach u.p.e.a. nie przystają do wzorców konstytucyjnych wynikających z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji. w jakim zakresie należy dokonać ich miarkowania z uwzględnieniem zasady bezpośredniego stosowania przepisów Konstytucji. Korekta ta oparta winna zostać przy tym na jasnych i przejrzystych dla strony kryteriach, tak by rozstrzygnięcie organu nie naruszało zasady zaufania obywatela do władzy publicznej.

Formułując zalecenia w zakresie metod jakie winny być stosowane przy miarkowaniu opłaty za czynności egzekucyjne i opłaty manipulacyjnej wskazać należy, że de facto konsekwencją wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt 31/14 – mimo jego zakresowego charakteru – jest powstanie w pewnych warunkach luki prawnej o charakterze konstrukcyjnym. Jak wskazuje L. Morawski (L. Morawski, Zasady Wykładni Prawa, Toruń 2010r. s. 149) luka techniczna (konstrukcyjna) to taka proceduralna niekompletność regulacji, która utrudnia lub uniemożliwia podjęcie decyzji. Skoro zatem Trybunał zakwestionował w pewnych warunkach prawidłowość określonego sposobu ustalania wysokości opłat egzekucyjnych, to nie jest możliwe dalsze proste stosowanie zakwestionowanych przepisów. Wobec braku aktywności ustawodawcy, który nie dokonał modyfikacji zakwestionowanych przepisów, nie jest możliwe – w pewnych okolicznościach – normalne stosowanie przepisów art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 u.p.e.a. Tym samym w zakresie w jakim zakwestionowane zostały one przez Trybunał powstaje luka konstrukcyjna (techniczna) stanowiąca istotną przeszkodę dla ustalania wysokości opłat egzekucyjnych. Przeszkoda ta musi zatem zostać usunięta w drodze wykładni przepisów – wykraczającej poza ramy zwykłej wykładni językowej – tak by umożliwić stosowanie przepisów ustawy egzekucyjnej zgodne z ustalonym przez Trybunał wzorcem konstytucyjnym.

Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 24 października 2006r. sygn. akt I FSK 93/06 "W demokratycznym państwie prawnym (art. 2 Konstytucji RP) podatnik nie może ponosić konsekwencji ewidentnych błędów i zaniedbań prawodawcy, w tym zwłaszcza takich, które powodują lukę w prawie naruszającą podstawowe zasady porządku konstytucyjnego. Lukę taką w wyjątkowych przypadkach wypełnić można w drodze analogii. Brak przepisu wyłączającego analogię z procesu interpretacji i stosowania materialnego prawa podatkowego sprawia bowiem, że na zasadzie wyjątku posłużyć można się tą metodą dla usunięcia ewidentnych naruszeń porządku konstytucyjnego". Przenosząc powyższy pogląd na grunt niniejszej sprawy przyjąć można, że w procesie wykładni systemowej ustalić należy metodę ustalania opłat egzekucyjnych zgodną z wzorcem konstytucyjnym. Nie można bowiem poprzestać jedynie na zakwestionowaniu rozstrzygnięcia organu bez wskazania względnie precyzyjnego – a nie ogólnego – wzorca lub metody ustalania opłat egzekucyjnych jaki odpowiadałby stanowi prawnemu wytworzonemu w wyniku wydania wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016. Nie jest bowiem wystarczające wskazanie, iż opłaty egzekucyjne winny być miarkowane bez ustalenia nawet metod jakie służyłyby określaniu ich wysokości. Dopiero wskazanie kryteriów miarkowania opłat egzekucyjnych gwarantuje, iż sposób ich ustalania będzie dla zobowiązanego jasny i możliwy do weryfikacji, co z kolei sprzyja realizacji zasady zaufania obywatela do państwa. Wówczas działania administracji posiadać będą istotną z punktu widzenia zasady zaufania obywatela do władzy publicznej cechę przewidywalności.

W tym kontekście wskazać należy na stanowisko jakie wyrażono w wyroku WSA w Olsztynie z dnia 19 marca 2019 r. sygn. akt I SA/Ol 172/19 (utrzymanego następnie w wyniku rozpatrzenia skargi kasacyjnej przez NSA wyrokiem z dnia 5 grudnia 2019 r. sygn. akt II FSK 1387/19). W wyroku tym sąd przedstawił obecne w polskim systemie prawnym sposoby miarkowania opłat sądowych i możliwość odpowiedniego przeniesienia ich na grunt postępowania egzekucyjnego, tak by respektowany mógł być wyrok Trybunału Konstytucyjnego przy jednoczesnym ustaleniu względnie jasnych kryteriów miarkowania wysokości opłat w postępowaniu egzekucyjnym. Pamiętać należy bowiem, że metody ustalania opłat – stanowiących obciążenie dla zobowiązanego – winny być jasne. Zgodnie z zasadą zaufania obywatela do państwa nie można dopuścić do sytuacji, w której sposób miarkowania opłat nakładanych na zobowiązanego byłby niejasny lub oparty na dalece uznaniowej lub wręcz dowolnej ocenie nieostrych kryteriów. Z zasady zaufania obywatela do władzy publicznej wywieść należy bowiem gwarancje przewidywalności działań organów administracji (szerzej T. Majer, Zasada ogólna zaufania obywateli do władzy publicznej [w:] Zasady ogólne Kodeksu postępowania administracyjnego, red. P. Krzykowski, Olsztyn 2017r. s.84). Zasadne jest zatem ustalenie kryteriów miarkowania opłat nakładanych na zobowiązanego, które byłyby nie tylko jasne, weryfikowalne ale i powtarzalne. W tym zakresie wobec niewypełnienia przez prawodawcę luki zaistniałej w wyniku wydania wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt 31/14, skorzystać należy w drodze wykładni z funkcjonujących w polskim systemie prawnym wzorców miarkowania opłat o charakterze publicznym zbliżonych w jakiejś mierze do opłat nakładanych na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a.

Mając na względzie powyższe za słuszny uznać należy pogląd WSA w Olsztynie wyrażony w cytowanym już wyroku z 19 marca 2019 r. sygn. akt I SA/Ol 172/19, który wskazał, że opłaty egzekucyjne naliczane procentowo od wartości egzekwowanej kwoty winny mieć charakter degresywny i wielkość ułamka (procentu) naliczanego od egzekwowanej kwoty winna maleć wraz ze wzrostem egzekwowanej kwoty. Jest to pogląd zbieżny ze stanowiskiem Trybunału, który wskazywał, że w pewnych warunkach (w wypadku należności o znacznej wartości) następuje całkowite wręcz zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego, a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Opłaty te stają się w takim przypadku formą dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych.

Mając powyższe na uwadze WSA w Olsztynie słusznie zaproponował w wyroku z 19 marca 2019 r., że pomocniczo, przy miarkowaniu opłat egzekucyjnych stosowane mogą być przepisy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2003r. nr. 221 poz. 2193). Jak wskazywał sąd wpis stosunkowy zależy od wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem i wynosi: 1) do 10.000 zł - 4% wartości przedmiotu zaskarżenia, nie mniej jednak niż 100 zł; 2) ponad 10.000 zł do 50.000 zł - 3% wartości przedmiotu zaskarżenia, nie mniej jednak niż 400 zł; 3) ponad 50.000 zł do 100.000 zł - 2% wartości przedmiotu zaskarżenia, nie mniej jednak niż 1.500 zł; 4) ponad 100.000 zł - 1% wartości przedmiotu zaskarżenia, nie mniej jednak niż 2.000 zł i nie więcej niż 100.000 zł. Jak podkreślał sąd wskazane wyżej rozwiązania zawierają możliwy do przeniesienia na grunt postępowania egzekucyjnego system degresji procentowej stawki opłat. Z tej też przyczyny rozwiązanie to służyć może do miarkowania opłat egzekucyjnych. Stanowi przy tym rozwiązanie przejrzyste o powtarzalnym charakterze.

Skład orzekający w niniejszej sprawie akceptuje i podziela przedstawiony wyżej pogląd WSA w Olsztynie zawarty w wyroku z 19 marca 2019 r. sygn. akt I SA/Ol 172/19. Rozwiązanie to może znaleźć zastosowanie w niniejszej sprawie. Zaznaczenia wymaga jednak, że nie może być ono utożsamiane z przeniesieniem na grunt postępowania egzekucyjnego rozwiązań Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. in extenso, w sposób dosłowny. Zaproponowany w rozporządzeniu degresywny system ustalania opłat stanowić będzie jedynie stosowaną pomocniczo metodę korekty i miarkowania ustalanych w toku postępowania egzekucyjnego opłat gdy tak jak w niniejszej sprawie nie będzie możliwe proste zastosowanie art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a. wobec ich zakwestionowania przez Trybunał Konstytucyjny.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni rozważania sądu, że w interesie publicznym jest częściowe umorzenia kosztów egzekucyjnych, w sytuacji gdy opłata za zajęcie rachunku bankowego może być naliczona tylko wtedy, gdy zajęto środki pieniężne znajdujące się na tym rachunku i dotyczące zasady i sposobu miarkowania opłat egzekucyjnych. Natomiast opłata manipulacyjna ustalona na poziomie 1% egzekwowanej kwoty jest prawidłowa i odpowiada wzorcom konstytucyjnym wskazanym przez Trybunał Konstytucyjny.

Organ powołał się na wyrok WSA w Rzeszowie z 15.01.2019 r., sygn. akt I SA/Rz 932/18, że postępowanie w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych nie jest postępowaniem, w którym dokonuje się weryfikacji wysokości powstałych kosztów egzekucyjnych, gdyż postępowanie dotyczy udzielenia ewentualnej ulgi poprzez umorzenie należności. Jednocześnie DIAS wskazał, że na etapie postępowania wszczętego wnioskiem o umorzenie kosztów egzekucyjnych organ musi mieć pewność, że te koszty - w sensie również formalnoprawnym - zostały prawidłowo ustalone. W sensie formalnoprawnym postanowienie w sprawie ustalenia kosztów egzekucyjnych jest ostateczne i nie podlega ono weryfikacji w tym postępowaniu. Natomiast problematyka dotycząca przyczyn powstania tych kosztów powinna mieć znaczenie przy ocenie wniosku. Jest bowiem w interesie publicznym skorzystanie z instytucji prawnej umorzenia kosztów sądowych, w sytuacji gdy zostały one naliczone w sposób niesprawiedliwy, gdyż w sprzeczności z zasadami naliczania tych kosztów. Na taki sposób rozumienia pojęcia interesu publicznego słusznie zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z dnia 23 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Ol 77/20. WSA stwierdził, że nieprawidłowa interpretacja przepisów, odnośnie niedopełnienia przez podatnika wymogów formalnych przy ubieganiu się o tzw. ulgę meldunkową i w konsekwencji naliczenie w sposób niesprawiedliwy podatku, mieści się w pojęciu "interesu publicznego" o którym mowa w przepisie art. 67a § 1 pkt 3 o.p..

W rozpoznawanej sprawie przy ponownym rozpoznaniu sprawy Organ uwzględni stanowisko sądu, że mieści się w pojęciu "interesu publicznego" o którym mowa w przepisie w art. 64e § 2 u.p.e.a. to w jakich okolicznościach zostały naliczone koszty egzekucyjne. W rezultacie za umorzeniem kosztów egzekucyjnych przemawia interes publiczny, w takim zakresie, w jakim zostały one naliczone w sposób niesprawiedliwy (opłaty egzekucyjne ). Zostały one naliczone w nadmiernej wysokości, na podstawie przepisu prawnego, który miał charakter niekonstytucyjny.

Z podanych wyżej przyczyn, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach postępowania sądowego Sąd postanowił jak w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 i § 4 p.p.s.a.