Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 597/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-07-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.24 ust.1 w zw. z art. 2 pkt 7 lit d i art.2 pkt 2
journal: Dz.U. 2009 nr 1 poz 7
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska Sędziowie NSA Monika Nowicka del. NSA Teresa Rutkowska ( spr.) Protokolant Aleksandra Żurawicka po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. U. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 8 grudnia 2009 r. sygn. akt II SA/Bk 481/09 w sprawie ze skargi M. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżony wyrok oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Łomży z dnia [...] kwietnia 2009 r. [...]


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 8 grudnia 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę M. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży z dnia [...] maja 2009 r. (znak [...]) w przedmiocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

W uzasadnieniu wyroku, Sąd I instancji przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Prezydent Miasta Łomży decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. uchylił z urzędu z dniem [...] stycznia 2009 r. swoją decyzję z dnia [...] grudnia 2008 r. przyznającą świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla D. U. w wysokości 500 zł miesięcznie i L. U. w wysokości 400 zł miesięcznie. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że powodem uchylenia przyznanych alimentów jest fakt otrzymania od zobowiązanego przez M. U. w dniu [...] stycznia 2009 r. alimentów w wysokości [...] zł.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła M. U., wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu odwołania podnosiła, że uzyskana kwota na rzecz małoletnich dzieci z tytułu alimentów dotyczyła okresu za maj 2005 r. i kwiecień 2006 r. i została przez nią wydatkowana na potrzeby dzieci. Dłużnik natomiast w dalszym ciągu nie wywiązuje się z obowiązku alimentacyjnego i egzekucja z zagranicy jest bezskuteczna.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łomży decyzją z dnia [...] maja 2009 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Uzasadniając powyższe orzeczenie Kolegium wyjaśniło, iż zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tj. Dz.U. z 2009 r. Nr 1 poz. 7 ze zm.) [dalej ustawa alimentacyjna], organ właściwy wierzyciela oraz marszałek województwa mogą bez zgody osoby uprawnionej albo jej przedstawiciela ustawowego zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń, egzekucja stała się skuteczna, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenia. Zdaniem Kolegium, taka właśnie sytuacja wystąpiła w przedmiotowej sprawie, gdyż jak przyznała sama skarżąca w dniu [...] stycznia 2009 r. otrzymała alimenty w wysokości [...] zł. Z tego też względu organ I instancji słusznie postąpił uchylając z dniem [...] stycznia 2009 r. świadczenia z funduszu alimentacyjnego przyznane na rzecz D. U. i L. U. Końcowo organ odwoławczy wskazał na brak podstaw prawnych do przyjęcia, że otrzymana w styczniu 2009 r. kwota alimentów to świadczenie za maj 2005 i czerwiec 2006. Także sposób wydatkowania otrzymanej kwoty pozostaje, zdaniem Kolegium, bez wpływu na treść wydanej w sprawie decyzji.

Skargę do sądu administracyjnego na powyższą decyzję wniosła M. U. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Skarżąca zarzuciła decyzji naruszenie:

- prawa materialnego, tj. art. 2 pkt 2 i pkt 7 oraz art. 24 ust. 1 ustawy alimentacyjnej poprzez przyjęcie, że skarżąca otrzymując w dniu [...] stycznia 2009 r. kwotę [...] zł otrzymała alimenty, wobec czego nie spełnia warunków do otrzymania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, w sytuacji, gdy zaległości dłużnika M. U., po zaliczeniu ww. kwoty nadal wynosiły – [...] zł. Ponadto zaliczenie wpłaconej kwoty alimentów na poczet części zaległości alimentacyjnej za maj 2005 r. i czerwiec 2006 r. nie było przez dłużnika kwestionowane;

- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 12 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie dogłębne stanu faktycznego decyzji będącej przedmiotem rozstrzygnięcia.

W uzasadnieniu skargi wyjaśniła, że od wpłaty w styczniu 2009 roku kwoty [...] zł nie otrzymała od dłużnika innych pieniędzy, dlatego też przyjęcie przez organ, że otrzymała ona alimenty jest nieuprawnione. Tym bardziej, że w pojęciu "alimenty" mieszczą się również alimenty zaległe, dlatego też jednorazowa wpłata przez dłużnika (nawet i znacznej kwoty) nie może stanowić o zaspokojeniu roszczenia. Na tej podstawie – zdaniem skarżącej – nie można też przyjąć, że egzekucja stała się skuteczna. Skarżąca podnosiła również, że uzyskane od dłużnika środki nie pokrywają się z wypłatami z funduszu alimentacyjnego, a sama wpłata nie spowodowała zmiany sytuacji rodzinnej osób uprawnionych do świadczeń.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 8 grudnia 2009 r. oddalił skargę. Sąd I instancji, w treści swojego uzasadnienia, wskazał przede wszystkim na treść art. 2 pkt 7 lit. d) ustawy alimentacyjnej. Przepis ten stanowi, iż nienależnie pobrane świadczenie oznacza świadczenie z funduszu alimentacyjnego wypłacone, w przypadku, gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała alimenty. Z kolei art. art. 24 ust. 1, jak wskazał Sąd I instancji, uprawnia organ właściwy wierzyciela oraz marszałka województwa do zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji administracyjnej, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń, egzekucja stała się skuteczna, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenia.

Zdaniem Sądu I instancji, istotne dla rozstrzygnięcia jest, co prawidłowo ustaliły organy, że decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. przyznano M. U. na okres od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla dzieci: D. U. w wysokości 500 zł miesięcznie oraz L. U. w wysokości 400 zł miesięcznie. Z akt administracyjnych wynika również, iż skarżąca w dniu [...] stycznia 2009 r. otrzymała od dłużnika alimentacyjnego: M. U. alimenty w wysokości 1.000 dolarów amerykańskich, co w przeliczeniu na złotówki stanowiło kwotę 2.900 zł.

W tych okolicznościach sprawy, jak skonstatował Sąd I instancji, organy rozpoznające sprawę prawidłowo uznały, mając na względzie art. 24 ust. 1 ustawy alimentacyjnej, że począwszy od 1 stycznia 2009 r. dla D. U. i L. U. nie należą się świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Jak bowiem wskazał Sąd meriti, świadczenie z funduszu alimentacyjnego jest świadczeniem wypłacanym zamiast alimentów, ale tylko w przypadku, gdy osoba, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, nie wywiązuje się z tego obowiązku. W sytuacji zaś, gdy osoba uprawniona otrzymuje alimenty od osoby zobowiązanej, bez względu na to, czy są to bieżące alimenty, czy alimenty zaległe (za poprzednie lata, miesiące), wówczas wykluczona jest możliwość przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Nie można, bowiem jednocześnie otrzymywać alimentów od osoby zobowiązanej i świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Wypłacenie świadczenia z funduszu alimentacyjnego w sytuacji, gdy osoba uprawniona otrzymuje alimenty, skutkuje w myśl powołanego wyżej przepisu wstrzymaniem ich wypłaty i uchyleniem decyzji przyznającej takie świadczenia. Kumulacja tych świadczeń jest niedopuszczalna i w konsekwencji powoduje, że świadczenie z funduszu staje świadczeniem nienależnie pobranym.

Sąd nie zgodził się także z naruszeniem przepisów proceduralnych, albowiem – jak stwierdził – organy obydwu instancji prawidłowo przeprowadziły postępowanie, a zaskarżona decyzja została wydana po wszechstronnym rozważeniu zebranego w sprawie materiału. Uzasadnienie zaś decyzji sporządzono zgodnie z wymogami art. 107 § 3 kpa należycie wyjaśniając sprawę i odnosząc się do wszystkich argumentów skarżącej.

W skardze kasacyjnej, pełnomocnik M. U. zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu: naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 2 pkt 2 i pkt 7 lit. d) i art. 24 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ( Dz. U. 2007, Nr 192, poz. 1378 ze zm.) , poprzez błędne ustalenie, że w związku z otrzymaniem przez uprawnioną kwoty [...] zł z tytułu alimentów, uzasadnione jest uchylenie decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla D. U. i L. U. Zarzucił także naruszenie art. 451 § 3 kodeksu cywilnego, poprzez nieuwzględnienie możliwości zaliczenia przez skarżącą kwoty [...] zł otrzymanych alimentów na poczet alimentów zaległych, pomimo, że dłużnik tego nie kwestionował.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, oświadczając, że koszty te nie zostały zapłacone w całości ani w części.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik, wskazując na definicję bezskuteczności egzekucji, zawartą w art. 2 pkt 2 ustawy alimentacyjnej, podniósł, że wyegzekwowanie pojedynczych kwot, od osoby zobowiązanej, w wyniku których w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu bieżących i zaległych zobowiązań alimentacyjnych, nie pozbawia osoby uprawnionej praw do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Wskazując z kolei na treść art. 2 pkt 7 lit d) ustawy alimentacyjnej kasator stwierdził, iż użyte w tym przepisie sformułowanie "otrzymała alimenty" należy rozumieć jako uregulowanie całości zobowiązań alimentacyjnych. Dlatego też za nienależne uznać należałoby wypłacone z funduszu świadczenie, w przypadku gdyby osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała równolegle zaspokojenie alimentów w całości. W sytuacji natomiast uregulowania jedynie części zaległych należności, za zasadne uznał zaliczenie ich na poczet najdawniej wymagalnego długu alimentacyjnego, wskazując w związku z tym na treść art. 451 § 3 k.c. Podniósł ponadto, że sporną kwotę zaległych alimentów skarżąca otrzymała jeszcze przed pobraniem pierwszej wpłaty z funduszu alimentacyjnego.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie złożono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do postanowień art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) ( dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania wymienionych w art. 183 § 2 cytowanej ustawy, tym samym sprawa ta mogła być rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny wyłącznie w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.

W rozpatrywanej sprawie pełnomocnik skarżącej podniósł zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tj. art. 2 pkt 2 , art. 2 pkt 7 lit. d) i art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Zarzut ten, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, należało ocenić jako uzasadniony, choć nie w pełni można podzielić stanowisko wnoszącego skargę kasacyjną .

Sąd I instancji oddalając skargę uznał, przyjmując za niewadliwe ustalenia organów administracji, że była podstawa do zastosowania tego przepisu, gdyż w sytuacji gdy osoba uprawniona otrzymuje świadczenie alimentacyjne od osoby zobowiązanej, obojętnie czy zaległe, czy bieżące – wykluczona jest możliwość przyznania prawa do świadczeń z funduszu. W takiej sytuacji następuje bowiem kumulacja świadczeń, co powoduje że świadczenie z funduszu staje się świadczeniem nienależnie pobranym. To zaś uzasadniało, w ocenie Sądu I instancji uchylenie z urzędu od [...] stycznia 2009 r. decyzji przyznającej D. U. i L. U. świadczenia z funduszu alimentacyjnego do [...] września 2009 r.

Z taką wykładnią art. 2 pkt 7 lit. d) w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie można się zgodzić.

Na wstępie rozważań podkreślić należy, że uchwalona w dniu 7 września 2007 r. ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ( tekst jedn. z 2009 r. Dz. U. Nr 1 poz. 7 ze zm.) (dalej ustawa) wspiera osoby znajdujące się trudniej sytuacji materialnej z powodu niemożności wyegzekwowania środków na bieżące utrzymanie od osób zobowiązanych do alimentacji.

Prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustala się na okres świadczeniowy od 1 października do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego ( art. 18 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 8 ustawy). Dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z odsetkami. W okresie, w którym osoba uprawniona otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego komornik sądowy przekazuje wyegzekwowane od dłużnika kwoty zaliczone na poczet alimentów organowi właściwemu wierzyciela do wysokości wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami ( art. 27 ust. 1 i 9 ).

Podstawowym warunkiem uzyskania świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest bezskuteczność egzekucji (art. 3 ust. 1 ustawy), która zdefiniowana została przez ustawodawcę w art. 2 pkt 2 ustawy jako egzekucja, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych; za bezskuteczną egzekucję uważa się również niemożność wszczęcia lub prowadzenia egzekucji alimentów przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu przebywającemu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności z powodu:

a/ braku podstawy prawnej do podjęcia czynności zmierzających do wykonania tytułu wykonawczego w miejscu zamieszkania dłużnika,

b/ braku możliwości wskazania przez osobę uprawnioną miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego za granicą.

W kontekście tak zdefiniowanej bezskuteczności egzekucji należy uznać, że dobrowolna wpłata przez dłużnika alimentacyjnego, z pomięciem komornika, do rąk przedstawicielki ustawowej wierzycieli alimentacyjnych pewnej kwoty pieniędzy na poczet istniejących zaległości alimentacyjnych, nie uprawnia do przyjęcia, że egzekucja stała się skuteczna.

Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ( tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 1 poz. 7 ze zm.), w przypadkach wymienionych w tym przepisie tj.:

- jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń,

- egzekucja stała się skuteczna,

- członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo

- osoba nienależnie pobrała świadczenia

organ właściwy wierzyciela oraz marszałek województwa mogą bez zgody osoby uprawnionej albo jej przedstawiciela ustawowego zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Art. 2 pkt 7 tej ustawy wymienia sytuacje, w których świadczenie z funduszu alimentacyjnego należy zakwalifikować jako świadczenie pobrane nienależnie.

Zgodnie z art. 2 pkt 7 lit d), gdy mowa o nienależnie pobranym świadczeniu oznacza to świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała alimenty.

Punktem wyjścia do dalszych rozważań jest definicja ustawowa pojęcia "nienależnie pobranego świadczenia" zawarta w art. 2 pkt 7 lit. d) ustawy. Z treści przepisu wynika, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego będzie można uznać za nienależnie pobrane wówczas, gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała alimenty.

Sformułowanie "w okresie ich pobierania otrzymała alimenty" oznacza , że uprawniony w tym samym okresie musi pobierać jednocześnie świadczenia z dwóch źródeł. W ocenie Sądu obydwa świadczenia muszą być także wypłacone za ten sam okres. Świadczenia alimentacyjne są świadczeniami okresowymi przyznawanymi i płatnymi najczęściej miesięcznie i podobnie świadczenia wypłacane z funduszu alimentacyjnego na podstawie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wypłacane są w okresach miesięcznych (art. 20 ust. 1 ustawy). Aby można było mówić o jednoczesności pobierania obu świadczeń musi zachodzić tożsamość okresu, za który świadczenia wypłacono, a więc świadczenie wypłacone z funduszu alimentacyjnego musi dotyczyć tego samego miesiąca, co wypłacone równocześnie alimenty. Odmienna interpretacja niweczyłaby cel ustawy, jakim było zapewnienie niezbędnych środków na bieżące utrzymanie osobom uprawnionym do alimentów, gdyż nawet jednorazowe dobrowolne wypłacenie przez dłużnika alimentacyjnego uprawnionemu niewielkiej części zaległych alimentów w trakcie pobierania świadczenia z ustawy skutkowałoby utratą tego świadczenia w okresie świadczeniowym. (Podobne stanowisko zaprezentował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w uzasadnieniu wyroku z dnia 14 maja 2010 r. sygn. II SA/Łd 325/10 – niepublikowany, odmienny pogląd zaprezentował Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z 16 grudnia 2009 r. sygn. IV SA/Wr 416/09 – niepublikowany).

Jak już podkreślono powyżej świadczenia alimentacyjne są świadczeniami okresowymi. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w wyroku z 7 stycznia 2009 r. II CSK 409/08 "Tym różni się świadczenie okresowe od jednorazowego, spełnianego sukcesywnie lub ratalnie, że wpłacane okresowo kwoty nie są zaliczane na poczet jednego świadczenia. Mamy więc do czynienia z wieloma świadczeniami okresowymi, z których każde wymagalne jest w innym terminie, w innym też terminie ulega przedawnieniu. W rezultacie, każde z tych świadczeń stanowi odrębny dług, chociaż jest to dług tego samego rodzaju./.../"

W obowiązującym stanie prawnym zasady zarachowania zapłaty i kolejności spłaty długów są uregulowane w art. 451 § 1-3 Kodeksu cywilnego. M.in. przepis ten przewiduje, że dłużnik mający względem tego samego wierzyciela kilka długów tego samego rodzaju może przy spełnieniu świadczenia wskazać, który dług chce zaspokoić. To zaś, co przypada na poczet tego długu (za konkretnie wskazany okres), wierzyciel może zarachować na związane z tym konkretnym świadczeniem należności uboczne Jeżeli z kolei dłużnik nie wskazał, który z kilku długów chce zaspokoić, wierzyciel może wystawiając pokwitowanie zaliczyć otrzymane świadczenie na poczet jednego z tych długów. W braku zaś oświadczenia dłużnika lub wierzyciela spełnione świadczenie zalicza się na poczet najdawniej wymagalnego długu. Reasumując, zawsze zatem konieczne jest w takiej sytuacji ustalenie, na poczet którego długu ( za który miesiąc) uiszczona dobrowolnie przez dłużnika kwota ma być zaliczona. Dopiero wówczas będzie możliwa ocena czy osoba uprawniona otrzymała alimenty w okresie pobierania świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Nie można natomiast podzielić stanowiska wyrażonego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że sformułowanie "otrzymała alimenty" należy rozumieć jako uregulowanie całości zobowiązań alimentacyjnych. Taka wykładnia art. 2 pkt 7 lit d) ustawy byłaby za daleko idąca i nie ma oparcia w obowiązujących przepisach.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy wskazać należy, że ponownie rozpoznając sprawę organ powinien jeszcze raz rozważyć, czy zaistniała którakolwiek z przesłanek wymienionych w art. 24 ust. 1 ustawy, a w szczególności przyjęty przez Sąd I instancji przypadek pobrania przez skarżącą nienależnego świadczenia i w tym zakresie ocenić jednoczesność świadczeń.

Jeżeli zatem wypłacona dobrowolnie przez dłużnika do rąk przedstawicielki ustawowej wierzycieli kwota nie została zaliczona przez niego na poczet należności alimentacyjnych przypadających w okresie objętym decyzją przyznającą świadczenia z funduszu i prawnie skuteczne byłoby oświadczenie przedstawicielki ustawowej wierzycieli o zaliczeniu otrzymanej kwoty na poczet zaległych alimentów, nie byłoby mowy o równoczesności pobierania świadczeń. Rozstrzygnięcie tej kwestii wymaga jednak przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, gdyż jakkolwiek fakt istnienia zaległości alimentacyjnych był wykazywany przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego nie był on przedmiotem ustaleń i oceny organu, a następnie Sądu I instancji.

Organ winien zatem ustalić czy i jakie zaległości alimentacyjne oraz za jaki okres posiada zobowiązany, a następnie ocenić prawną skuteczność oświadczenia o zaliczeniu wypłaconej kwoty 1000 dolarów USD na poczet zaległych alimentów. Tylko w przypadku ustalenia, że wpłacona tytułem alimentów kwota obejmowała należności alimentacyjne pokrywające się czasowo z należnościami przyznanymi z funduszu alimentacyjnego, można uznać, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego były świadczeniami nienależnie pobranymi.

W sprawie wobec skutecznego podniesienia zarzutu naruszenia prawa materialnego tj. art. 24 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 7 d) ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zaistniały przestanki do zastosowania art. 188 p.p.s.a. i rozpoznania skargi M. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, a w konsekwencji do jej uwzględnienia na podstawie art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit a) p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209-210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa ( art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.