Postanowienie NSA, sygn. akt II FZ 363/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-07-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 61 § 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący, Sędzia NSA Andrzej Jagiełło (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M.S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 lutego 2018 r. sygn. akt I SA/Łd 1033/17 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi M.S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 15 września 2017 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki postanawia: oddalić zażalenie


UZASADNIENIE

II FZ 363/18

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 9 lutego 2018 r., sygn. akt: I SA/Łd 1033/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, działając na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.,) - dalej p.p.s.a., odmówił M.S. (skarżący) wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 15 września 2017 r., w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej za zaległości spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z tytułu podatku od towarów i usług za I i II kwartał 2013 r., wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi. M.S. wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji przez sąd zawarł w piśmie zawierającym skargę na tę decyzję. Podniósł, że fakt wykonania zaskarżonej decyzji przed rozpoznaniem skargi, z uwagi na łączną kwotę do zapłacenia której skarżący został zaskarżoną decyzją zobowiązany, to jest 988.169,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę od tej należności na dzień 29 grudnia 2016 r., w wysokości 306.874,00 zł, spowodowałby wyrządzenie znacznej szkody skarżącemu. W ocenie Sądu pierwszej instancji skarżący nie wywiązał się z obowiązku uprawdopodobnienia, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, i tym samym brak jest podstaw do zastosowania instytucji ochrony tymczasowej określonej w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369) - dalej p.p.s.a. Sąd argumentował, że lakoniczne wskazanie na ewentualne skutki w sferze majątkowej strony uniemożliwiają sądowi przeprowadzenie obiektywnej oceny, czy w rozpoznawanej sprawie faktycznie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżący nie zgadzając się z powyższym postanowieniem Sądu pierwszej instancji odmawiającym wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, pismem z dnia 22 lutego 2018 r., wniósł zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Postanowieniu zarzucił naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz art. 124 § 2, art. 80, art. 77 § 1, art. 8 i art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r., Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257) - dalej k.p.a. W uzasadnieniu zażalenia skarżący nie zgodził się z twierdzeniem Sądu, że to strona postępowania powinna wykazać okoliczności spełniające przesłanki wstrzymania wykonania decyzji wymienione w art. 61 § 3 p.p.s.a. Wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2018 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi sygn. akt I SA/Łd 1033/17, oddalił skargę M.S. na powyższą decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 15 września 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Wbrew stanowisku skarżącego, wykładnia art. 61 p.p.s.a. prowadzi do wniosku, że sąd administracyjny rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji złożony w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a. nie jest uprawniony do samodzielnego szukania okoliczności spełniających kryteria przyznania ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania decyzji. Normy art. 61 § 3 p.p.s.a poprzez wskazanie, że sąd jest władny do działania w tym zakresie jedynie na wniosek strony skarżącej, zaś decyzja sądu uzależniona jest od spełnienia choć jednej ze wskazanych w ustawie przesłanek pozytywnych przesądzają, że sąd nie ma możliwości rozważania innych argumentów ponad te, które wskazano we wniosku. Oznacza to, że na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., to podmiot skarżący w celu uzyskania ochrony własnego interesu, po tym jak wniesie skargę bądź równocześnie z dokonaniem tej czynności, występując z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji przez sąd administracyjny, ma obowiązek wykazania istnienia oraz uzasadnienia ustawowych przesłanek popierających to żądanie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 13 maja 2010 r., II FZ 182/10, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżący zatem w celu uzyskania tymczasowej ochrony swoich interesów poprzez wstrzymanie wykonania decyzji, we wniosku kierowanym do sądu powinna przedstawić okoliczności wskazujące na niebezpieczeństwo powstania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, w związku z wykonaniem decyzji. Chodzi przy tym o adekwatny związek przyczynowy między wykonaniem decyzji przed zakończeniem postępowania jej sądowej kontroli, a możliwymi negatywnymi konsekwencjami jej wykonania opisanymi w art. 61 § 3 p.p.s.a., na wypadek uchylenia decyzji w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Stwierdzenie istnienia związku przyczynowego jest ustaleniem faktycznym, z którym ustawa wiąże określone skutki prawne. Odbywa się to za każdym razem w oparciu o okoliczności faktyczne konkretnej sprawy (por. postanowienie NSA z dnia 17 listopada 2014 roku, I FSK 1778/14). W świetle powyższych uwag należało uznać, że skoro skarżący we wniosku kierowanym do Sądu nie wykazał w sposób pozwalający na uwzględnienie wniosku, istnienia okoliczności wskazujących na to, że wykonanie zaskarżonej decyzji wiąże się z niebezpieczeństwem powstania znacznej szkody lub spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków, to Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu nie naruszył art. 61 § 3 p.p.s.a. odmawiając przyznania wnioskowanej ochrony prawnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazanie we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, że wykonanie decyzji, z uwagi na wysokość kwoty podatku do zapłacenia z decyzji wynikającej spowodowałby wyrządzenie znacznej szkody skarżącemu, nie jest okolicznością spełniającą przesłanki udzielania ochrony przez sąd, o jakiej mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Niezależnie od powyższego należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega, że wysokość zobowiązania wynikająca z zaskarżonej decyzji jest wysoka, jednak w świetle regulacji art. 61 § 3 p.p.s.a. nie jest to wystarczająca przesłanka wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania tego aktu. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa jednocześnie, że z art. 61 § 4 p.p.s.a. wynika, że postanowienie w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić i uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Odnosząc się z kolei do podniesionych w zażaleniu zarzutów naruszenia art. 124 § 2, art. 80, art. 77 § 1, art. 8 i art. 11 k.p.a. należy wskazać, że nie mogły one zostać uznane za uzasadnione, ponieważ nie były stosowane przez Sąd pierwszej instancji wydający objęte zażaleniem postanowienie. Wojewódzki sąd administracyjny w toku postępowania w sprawie ze skargi na decyzję administracyjną stosuje jedynie normy postępowania uregulowane w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a nie ustawie Kodeks postępowania administracyjnego. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W myśl art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 193 oraz art. 197 § 2 p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, które stało się bezprzedmiotowe. Sytuacja taka zachodzi w niniejszej sprawie zażaleniowej. W myśl art. 61 § 1 p.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Jednak z art. 61 § 3 p.p.s.a. ab initio wynika generalna zasada stosownie do której, sąd może, na wniosek skarżącego, wstrzymać wykonanie decyzji po przekazaniu mu skargi na decyzję, a wstrzymanie wykonania decyzji przez sąd jest możliwe do czasu zakończenia postępowania w sprawie ze skargi na decyzję. Z art. 61 § 3 ab initio p.p.s.a. wynika również, że wstrzymanie wykonania decyzji upada z chwilą wydania orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie ze skargi na tę decyzję. Przepis art. 61 § 3 pkt 6 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. stanowi regulację szczególną w stosunku do powyższej reguły. Dodać wypada, że wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji przez sąd, o którym mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., w przeciwieństwie do wniosku, o którym mowa w art. 63 p.p.s.a., nie wszczyna postępowania przed sądem administracyjnym w sprawie odrębnej w stosunku do sprawy sądowoadministracyjnej w rozumieniu art. 1 p.p.s.a. Nierozpoczęcie lub zakończenie postępowania w takiej sprawie sądowoadministracyjnej czyni bezprzedmiotowym postępowanie z wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Z art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika również, że sąd jest uprawniony do wstrzymania wykonania decyzji dopiero po przekazaniu mu skargi przez organ. Ze złożeniem wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji przez sąd najwcześniej można wystąpić w momencie składania skargi do sądu za pośrednictwem organu administracji. Najpóźniej zaś wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji przez sąd można skutecznie, co do zasady, złożyć do czasu zamknięcia rozprawy przez sąd, o czym mowa w art. 113 § 1 p.p.s.a. Z kolei rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji przez sąd możliwe jest najwcześniej w fazie rozpoznawczej postępowania, w ramach czynności przygotowywania rozprawy, to znaczy po tym, jak sąd stwierdzi występowanie drogi sądowej oraz zbada dopuszczalność skargi na decyzję, której wykonanie ma być wstrzymane, a najpóźniej wniosek może być rozpoznany do czasu zamknięcia rozprawy. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w nauce postępowania sądowoadministracyjnego (por: R. Sawuła, Wstrzymanie wykonania rozstrzygnięć wydanych w postępowaniu administracyjnym, Przemyśl - Rzeszów 2008r., s. 354). Skoro wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji przez sąd nie wszczyna postępowania w sprawie ze skargi na akt lub czynność i nie jest samodzielny w stosunku do sprawy sądowoadministracyjnej, to że zakończenie sprawy ze skargi, uczyni wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji bezprzedmiotowym. Dopuszczalność wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. zależy od wszczęcia postępowania w sprawie ze skargi na decyzję, a rozpoznanie wniosku jest możliwe jedynie w trakcie trwającego postępowania ze skargi na decyzję. Z chwilą zakończenia postępowania w sprawie ze skargi na decyzję przed sądem pierwszej instancji wniosek o wstrzymanie jej wykonania złożony na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. upada. W rozpoznawanej sprawie skarga na decyzję, której wstrzymania wykonania domaga się skarżący została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 kwietnia 2018 r., sygn. akt: I SA/Łd 1033/17. Oznacza to, że z chwilą ogłoszenia tego wyroku zawarty w skardze wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania decyzji przez sąd przestał wywoływać skutki prawne, a postępowanie zażaleniowe od zaskarżonego postanowienia Sądu pierwszej instancji odmawiającego wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji stało się bezprzedmiotowe. Naczelny Sąd Administracyjny przypomina, że w postępowaniu ze skargi kasacyjnej od wyroku oddalającego skargę, jest możliwe wstrzymanie wykonania decyzji przez Naczelny Sąd Administracyjny na zasadzie odpowiedniego stosowania art. 61 § 3-5 p.p.s.a. w związku z art. 193 tej ustawy, przy uwzględnieniu regulacji wynikającej z art. 61 § 6 p.p.s.a. Wskazując na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 193 oraz art. 197 § 2 p.p.s.a.