Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 44/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2015-02-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.44, art. 58
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art.18
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Zofia Skrzynecka, Sędziowie sędzia WSA Wiesława Pierechod, sędzia WSA Renata Kantecka (sprawozdawca), Protokolant referent stażysta Milena Małyszko, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 25 lutego 2015r. sprawy ze skargi M. C. i R. C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę


UZASADNIENIE

I SA/Ol 44/15

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia "[...]" Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia "[....]" nr "[...]".

Wnioskiem z dnia 11 września 2014 r. M. i R. C. (zwani dalej: stronami lub skarżącymi) zwrócili się o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na ww. postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego. Wraz z wnioskiem, strony złożyły zażalenie z dnia 10 września 2014 r. na postanowienie organu I instancji.

We wniosku strony wskazały, że nie doręczono im dwóch przesyłek listowych zawierających ww. postanowienie z dnia "[...]", sporządzone w dwóch egzemplarzach i skierowane oddzielnie do każdej ze stron. Skarżący podnieśli, iż pomimo stawienia się w placówce pocztowej O. w dniu 11 sierpnia 2014 r. z zamiarem odebrania awizowanej korespondencji, pracownik Poczty nie wydał wskazanych przesyłek. Wydana została inna korespondencja, ta natomiast została omyłkowo pominięta. Strony wskazały ponadto, iż w dniu 10 września 2014 r. złożyły reklamacje dotyczące braku doręczenia ww. przesyłek poleconych o nr "[...]" oraz "[...]".

Zaskarżonym postanowieniem z dnia "[...]"Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie art. 58 oraz art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267, ze zm.) w skrócie k.p.a., w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 1015, ze zm.), w skrócie u.p.e.a., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na opisane postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego.

W toku postępowania wyjaśniającego, Dyrektor Izby Skarbowej zwrócił się do Poczty o przedstawienie wyjaśnień w zakresie sposobu rozpatrzenia ww. reklamacji, jak również wezwał do wyjaśnień w tym zakresie strony postępowania. Odpowiadając na wezwanie, strony wyjaśniły, że w związku z rozmową telefoniczną przeprowadzoną tego samego dnia z pracownikiem Poczty "[...]", prowadzą obecnie korespondencję z Pocztą. Podniosły ponadto, iż R. C. odbierał przesyłki listowe nie tylko w dniu 11 sierpnia 2014 r., ale także w dniu 4 sierpnia 2014 r. - a zatem pracownik poczty miał dwukrotną sposobność wydania im wszystkich przesyłek.

Z kolei Poczta poinformowała, że w dniu 31 lipca 2014 r. podjęto próbę doręczenia ww. przesyłek listowych. Z uwagi na niezastanie adresatów pod wskazanym na przesyłkach adresem, przesyłki awizowano w dniach: 31 lipca 2014 r. i 8 sierpnia 2014 r. Natomiast w dniu 11 sierpnia 2014 r. R. C., odbierając inne awizowane przesyłki, zadeklarował odbiór pozostałych przesyłek w późniejszym terminie. W dniu 18 sierpnia 2014 r., z uwagi na niepodjęcie w terminie, reklamowane przesyłki zostały zwrócone do nadawcy.

Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że zażalenie na rozstrzygnięcie w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia. Z uwagi na fakt, iż postanowienie organu pierwszej instancji uznano za doręczone w trybie art. 44 k.p.a., w dniu 14 sierpnia 2014 r., to siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia upłynął z dniem 21 sierpnia 2014 r.

Odnosząc się do przesłanek przywrócenia terminu zawartych w art. 58 k.p.a. organ odwoławczy przyjął, że strony wniosły prośbę w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, jak również wraz z prośbą wniosły zażalenie. Zdaniem organu, strony nie dopełniły jednak obowiązku maksymalnej staranności przy dokonywaniu czynności, dla której określony był termin. Organ wskazał, iż pierwszą próbę doręczenia przesyłek poleconych zawierających postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]" podjęto w dniu 31 lipca 2014 r. W tym dniu dokonano pierwszego awizowania przesyłek. Drugie nastąpiło w dniu 8 sierpnia 2014 r. Powyższe okoliczności zostały ujawnione w treści dowodu doręczenia przesyłek, poprzez wskazanie dat awizowania korespondencji, wskazanie miejsca ich odbioru oraz przyczyny zwrotu przesyłek. Z wyjaśnień Poczty wynikało, że R.C., odbierając w dniu 11 sierpnia 2014 r. inne awizowane przesyłki, zadeklarował odbiór pozostałych przesyłek w późniejszym terminie. Powyższego jednak nie dokonał do dnia 18 sierpnia 2014 r., w którym to dniu przesyłki zostały zwrócone do nadawcy. Z uwagi na brak możliwości doręczenia adresatom ww. przesyłek, pomimo ich dwukrotnego awizowania, uznano je za doręczone w trybie art. 44 k.p.a., w dniu 14 sierpnia 2014 r.

Uwzględniając powyższe okoliczności organ odwoławczy uznał, że strony nie zachowały należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw. Z wyjaśnień operatora pocztowego wynikało, że skarżący po dniu 11 sierpnia 2014 r. sami dobrowolnie zrezygnowali z odbioru kierowanych do nich przesyłek. Tym samym strony nie uprawdopodobniły, że poprzez swoje staranne działanie nie przyczyniły się do uchybienia terminu do wniesienia zażalenia, a przeszkoda była od nich niezależna. Niedotrzymanie terminu nie było wynikiem zaistnienia, w tych konkretnych okolicznościach faktycznych, przeszkody nie do przezwyciężenia. W związku z powyższym nie zaistniały przesłanki do przywrócenia uchybionego terminu do wniesienia zażalenia, określone w art. 58 k.p.a..

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, strony zaskarżyły w całości opisane postanowienie, zarzucając obrazę przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na wynik postępowania, tj. art. 58 § 1 k.p.a., poprzez odmowę przywrócenia terminu w sytuacji, gdy uchybienie terminu wynikało z zaniedbań pracowników Poczty i nastąpiło bez winy strony, co zostało uprawdopodobnione. Mając na uwadze powyższe, strony wniosły o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi strony powołując się na orzeczenia sądów administracyjnych podniosły, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy zainteresowanego należy zaliczyć, m. in. nieprawidłowe doręczenie pisma. Następnie wskazały, że z uwagi na trwającą przebudowę drogi do miejsca ich zamieszkania odbierały korespondencję osobiście 1-2 razy w tygodniu w placówce pocztowej. W dniach: 4 sierpnia oraz 11 sierpnia 2014 r. R. C. stawił się w placówce pocztowej osobiście. Pomimo tego nie zostały mu wydane przesyłki, zawierające postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]". Skarżący podnoszą, iż według wyjaśnień kierownika Urzędu Pocztowego wskazane przesyłki, pomimo że były w dyspozycji placówki pocztowej w tym okresie, nie zostały im wydane w wyniku przeoczenia pracownika Poczty zatrudnionego na okres próbny. Strony wskazały ponadto, iż w dniu 10 września 2014 r. złożyły reklamacje dotyczące braku doręczenia powoływanych przesyłek poleconych. Powołując się na powyższe strony podniosły, że dopełniły wszelkich formalności oraz uprawdopodobniły brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.), sąd uchyla decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia, jeżeli zachodzą przyczyny określone we właściwych przepisach.

Przed przejściem do rozważań o zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, należy zaznaczyć, że rozpatrując kwestę przywrócenia terminu, organ uprzednio z urzędu powinien ustalić prawidłowość doręczenia postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]", odmawiającego umorzenia postępowania egzekucyjnego. Z treści art. 58 § 1 k.p.a. (w związku z art. 18 u.p.e.a., który stanowi: "Jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.") wynika bowiem, że organ powinien przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Uchybienie terminowi stanowi zatem kluczową przesłankę do przywrócenia terminu. Skoro termin w ogóle nie rozpoczął swojego biegu, nie może być mowy o jego uchybieniu. Nie ma wówczas przedmiotu uchybienia. Jeżeli zatem początek biegu terminu określa data doręczenia pisma, np. postanowienia organu, w pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga kwestia skutecznego doręczenia tego aktu. Ewentualne wątpliwości co do okoliczności doręczenia nie mogą być w sposób zastępczy "załatwiane" poprzez przywrócenie terminu.

Wskazać zatem należy, że zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia od postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]". Powyższe postanowienie zostało doręczone w trybie doręczenia zastępczego, na podstawie art. 44 § 1 pkt 1 k.p.a. Zgodnie z jego treścią, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43, operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego. Stosownie do § 2 ww. przepisu, zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata.

W przypadku natomiast niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3).

Zgodnie zaś z art. 44 § 4 k.p.a., doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.

Z uregulowania art. 44 k.p.a. wynika, że skuteczność tego sposobu doręczania pism uzależniona została od bezwzględnego zachowania wymogów określonych w tym przepisie. Dlatego też zasady i procedury odnoszące się do stosowania instytucji doręczenia zastępczego powinny być przestrzegane ściśle. Aby organ administracji mógł przyjąć zaistnienie materialnoprawnego skutku doręczenia pisma stronie w trybie doręczenia zastępczego, zwrotne potwierdzenie odbioru nie może budzić wątpliwości co do prawidłowości wypełnienia wszystkich warunków tej formy doręczenia. Procesowa instytucja doręczenia zastępczego polega nie tyle na domniemaniu, ile oparta jest na konstrukcji fikcji prawnej poprzez uznanie, że nastąpiło doręczenie pisma, które de facto nie miało miejsca. Warunkiem jednak przyjęcia przez organ takiej fikcji prawnej, tj. uznania iż nastąpiło doręczenie zastępcze, jest dysponowanie przez ten organ niebudzącym wątpliwości dowodem potwierdzającym, że przesłanki określone w art. 44 k.p.a. zostały spełnione. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 2105/11; publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zdaniem Sądu, aby organ był uprawniony do skorzystania z instytucji doręczenia zastępczego, musi dysponować dokumentem, z którego wynika, że próby doręczenia przesyłki podejmowane były zgodnie z regulacją cytowanych wyżej przepisów postępowania administracyjnego.

W ocenie Sądu, powyższe warunki zawiadomienia zostały spełnione, a więc brak było podstaw do uznania, że nie doszło do skutecznego doręczenia stronom skarżącym postanowienia. Akta sprawy pozwalają bowiem stwierdzić, że doręczyciel - Poczta - wypełnił prawidłowo druk potwierdzenia doręczenia, informując każdą ze stron, poprzez pozostawienie awiza, o przesyłce oczekującej na odbiór w Urzędzie Pocztowym "[...]". Przy czym pierwszą próbę doręczenia podjęto w dniu 31 lipca 2014 r., zaś drugą - w takim samym trybie - Poczta podjęła w dniu 8 sierpnia 2014 r.. Ze znajdującego się w aktach administracyjnych zwrotnego poświadczenia odbioru wynika, że "adresat nie odebrał awizowanej przesyłki". W treści dowodu doręczenia przesyłek wskazano: daty awizowania korespondencji, miejsca pozostawienia awiza i miejsca odbioru korespondencji oraz przyczyny zwrotu przesyłek. Ponadto z akt administracyjnych wynika, że w dniu 11 sierpnia 2014 r. R. C. odbierając w urzędzie pocztowym inne awizowane przesyłki zadeklarował odbiór pozostałych przesyłek w późniejszym terminie. W dniu 18 sierpnia 2014 r. z powodu niepodjęcia opisanych przesyłek w terminie, zostały one zwrócone do nadawcy.

W tej sytuacji uznać należało, że skutek doręczenia nastąpił w dniu 14 sierpnia 2014 r., zaś skarżący mogli wnieść zażalenie od postanowienia do dnia 21 sierpnia 2014 r. Skarżący złożyli natomiast zażalenie w dniu 12 września 2014 r., a więc po upływie terminu do jego wniesienia.

Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Z treści tego przepisu wynika, że główną przesłanką przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy w uchybieniu terminu. W orzecznictwie i doktrynie ugruntowany jest pogląd, że jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. A contrario zatem, przywrócenie to może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Oznacza to, że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Do takich okoliczności uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się miedzy innymi przerwę w komunikacji, chorobę wymagającą hospitalizacji, czy inną nagłą i obłożną chorobę, która nie pozwoliła na dokonanie czynności procesowej lub posłużenie się osobą trzecią w celu dokonania czynności w zakreślonym terminie.

Słusznie zatem przyjął organ w zaskarżonym postanowieniu, że subiektywne przekonanie skarżących o braku winy w uchybieniu terminu, nie stanowi przyczyny uzasadniającej przywrócenie terminu. W ocenie Sądu, skarżący nie uprawdopodobnili swojej staranności w zakresie prowadzenia własnych spraw. Nie sposób bowiem uznać, że uchybienie terminu wynikało z zaniedbań pracowników Poczty. Z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych wynika bowiem, że to strony po dniu 11 sierpnia 2014 r. same dobrowolnie zrezygnowały z odbioru kierowanych do nich przesyłek. Skarżący nie wskazali zatem żadnych okoliczności, które w sposób obiektywny uzasadniałyby przywrócenie terminu. W tej sytuacji, wobec braku spełnienia przesłanek z art. 58 § 1 k.p.a., organ był uprawniony do odmowy przywrócenia terminu do złożenia zażalenia.

W tych okolicznościach sprawy, za bezzasadne należy uznać zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Uzasadnienie postanowienia wyraźnie wskazuje, iż organ badał, czy w sprawie zaistniały przesłanki do przywrócenia uchybionego terminu, w tym wezwał Pocztę do złożenia wyjaśnień w zakresie doręczenia przedmiotowych przesyłek, jak również zwrócił się do stron do złożenia wyjaśnień w tym przedmiocie.

Odnosząc się z kolei do powoływanych przez skarżących orzeczeń sądowych, podnieść należy, że nie wiążą one Sądu rozstrzygającego sprawę i zostały podjęte na tle konkretnych spraw.

Wobec powyższego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.