Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2679/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-07-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6059 Inne o symbolu podstawowym 605
Hasła tematyczne: Akta stanu cywilnego
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 188, art. 203 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 44h ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.
article: art. 126, art. 505, art. 511, art. 669, art. 922 § 1, art. 924, art. 925
journal: Dz.U. 2014 poz 101
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - tekst jednolity
article: art. 51 ust. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Dnia 15 lipca 2016 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Dałkowska-Szary /spr./ Sędziowie sędzia NSA Andrzej Gliniecki sędzia del. WSA Mariusz Kotulski Protokolant starszy asystent sędziego Hubert Sęczkowski po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Spraw Wewnętrznych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 czerwca 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 428/14 w sprawie ze skargi S. w M. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia numerów PESEL 1) uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2) zasądza od S. w M. na rzecz Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 czerwca 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 428/14, po rozpoznaniu sprawy ze skargi S. w M. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia numerów PESEL, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] października 2013 r. o nr [...], stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku i zasądził od Ministra na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.

Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Wnioskiem z dnia 13 maja 2013 r. S. z siedzibą w M. wystąpiła do Ministra Spraw Wewnętrznych o udostępnienie ze zbioru PESEL danych osobowych dotyczących potencjalnych spadkobierców zmarłej M. D., tj. imion, nazwisk, adresów zameldowania na pobyt stały oraz czasowy trwający ponad 3 miesiące. Uzasadniając potrzebę uzyskania żądanych danych skarżąca wskazała, że są one niezbędne w celu zaspokojenia interesu prawnego skarżącej, będącej wierzycielem zmarłej dłużniczki. Do wniosku dołączono m.in. kserokopie nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] grudnia 2011 r. w sprawie [...], postanowienia z dnia [...] marca 2012 r. wydanego w tej samej sprawie oraz skróconego odpisu aktu zgonu M. D.. Ponadto w piśmie z dnia 19 sierpnia 2013 r. skarżąca wniosła dodatkowo o udostępnienie numerów PESEL spadkobierców zmarłej dłużniczki. Podniosła, że zgodnie z nowelizacją Kodeksu postępowania cywilnego, w celu wytoczenia powództwa przeciwko spadkobiercom M. D., koniecznym jest oznaczenie stron postępowania poprzez wskazanie numerów PESEL lub NIP.

W piśmie z dnia 2 września 2013 r. Minister udostępnił skarżącej dane dotyczące potencjalnych spadkobierców ww. dłużniczki (B. D., A. M., J. D., T. D., E. P., M. O. i Z. D.) w postaci: imion, nazwisk, adresów zameldowania na pobyt stały oraz czasowy trwający ponad 3 miesiące. Natomiast decyzją z dnia [...] października 2013 r., działając na podstawie art. 44i ust. 5 w związku z art. 44h ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) oraz art. 104 § 1 k.p.a., odmówił udostępnienia danych w części dotyczącej informacji o numerach PESEL ww. osób.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że legitymowanie się przez wnioskodawcę interesem prawnym, zgodnie z art. 44h ust. 2 pkt 1 w związku z ust. 9 pkt 2 tego artykułu, musi być udowodnione, a nie tylko uprawdopodobnione. Minister uznał, że wnioskodawca nie wykazał, iż aktualnie posiada interes prawny w uzyskaniu informacji o numerach PESEL potencjalnych spadkobierców zmarłej dłużniczki, nie przedstawił na tę okoliczność żadnych dokumentów. Odnosząc się do nowelizacji przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, które weszły w życie w dniu 7 lipca 2013r., organ wskazał, że przepis art. 505³² § 2 pkt 1 tej ustawy nie kreuje po stronie wnioskodawcy aktualnego uprawnienia w uzyskaniu numerów PESEL osób poszukiwanych, chociaż przewiduje obowiązek wskazania w pozwie wszczynającym elektroniczne postępowanie upominawcze numeru PESEL strony pozwanej. Jednak tego rodzaju postępowanie jest wyłącznie dla wierzycieli, którym przysługują względem dłużnika roszczenia pieniężne. W przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie zachodzi, bowiem o istnieniu zobowiązania osób poszukiwanych za długi spadkowe zmarłej M. D. przesądzi dopiero postępowanie sądowe o stwierdzenie nabycia spadku. Do tego czasu osoby poszukiwane nie mogą być traktowane jako spadkobiercy osoby zmarłej, które ponoszą odpowiedzialność za długi spadkowe. Tym samym wnioskodawca aktualnie nie jest legitymowany do wszczęcia elektronicznego postępowania upominawczego przeciwko potencjalnym spadkobiercom zmarłej dłużniczki, czego konsekwencją jest brak uprawnienia do uzyskania z tego tytułu numerów PESEL osób poszukiwanych. W ocenie Ministra, żądanie udostępnienia informacji o numerach PESEL potencjalnych spadkobierców M. D. jest nieudokumentowane, a w takim stanie faktycznym pozytywne załatwienie wniosku mogłoby spowodować naruszenie ich dóbr osobistych.

Pismem z dnia 25 października 2013 r. skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując, że po jej stronie interes prawny istnieje i polega na prawie dochodzenia roszczenia o zapłatę od spadkobierców dochodzących do dziedziczenia po zmarłej M. D.. W celu realizacji powyższego uprawnienia przez skierowanie do sądu stosownego powództwa niezbędne jest uprzednie uzyskanie informacji o numerach PESEL spadkobierców dłużniczki. Skarżąca podniosła, że brak zainicjowania postępowania spadkowego nie oznacza, że interes prawny pozostaje wyłącznie hipotetyczny. Zgodnie z art. 925 w zw. z art. 924 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, spadkobiercy nabywają spadek z chwilą śmierci spadkodawcy, co w okolicznościach przedmiotowej sprawy miało miejsce w dacie 5 listopada 2011 r. Natomiast stwierdzenie nabycia spadku lub rejestracja aktu poświadczenia dziedziczenia ma charakter wyłącznie deklaratoryjny. Jednocześnie skarżąca podkreśliła, iż zgodnie z art. 669 k.p.c., we wniosku o stwierdzenie nabycia spadku wnioskodawca powinien wskazać wszystkie osoby mogące być spadkobiercami ustawowymi lub testamentowymi. Dlatego nie ulega wątpliwości, że skarżąca posiada interes prawny w uzyskaniu numerów PESEL.

Minister, po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Minister podzielił stanowisko wyrażone w decyzji z dnia [...] października 2013 r. Stwierdził, że udostępnił skarżącej dane osobowe osób poszukiwanych w zakresie niezbędnym do zainicjowania postępowania o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłej dłużniczce, zgodnie z art. 669 k.p.c. Natomiast żądanie udostępnienia numerów PESEL w przedmiotowej sprawie uznał za nieudokumentowane, więc pozytywne załatwienie wniosku w takiej sytuacji mogłoby spowodować naruszenie dóbr osobistych potencjalnych spadkobierców zmarłej dłużniczki.

Skargą S. w M. zaskarżyła powyższą decyzję, zarzucając jej naruszenie art. 44h ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności poprzez uznanie, że skarżąca nie ma interesu prawnego w uzyskaniu wnioskowanych danych, podczas gdy z zebranego materiału dowodowego można było jednoznacznie stwierdzić interes prawny skarżącego oraz art. 924 k.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że o istnieniu zobowiązania spadkobiercy przesądza postępowanie sądowe o stwierdzenie nabycia spadku, podczas gdy spadkobierca wstępuje w prawa i obowiązki zmarłego od chwili otwarcia spadku, zaś samo orzeczenie o stwierdzenie nabycia spadku posiada charakter wyłącznie deklaratoryjny.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku stwierdził, że zarzuty skargi zasługują na uwzględnienie. W ocenie Sądu skarżąca wykazała, że posiada interes prawny w żądaniu nie tylko danych adresowych potencjalnych spadkobierców zmarłej dłużniczki M. D., ale również numerów PESEL. Sąd wskazał, że o tym, czy w konkretnej sprawie wnioskodawca ma interes prawny, decydują przepisy prawa materialnego i to nie tylko z zakresu prawa administracyjnego, ale także z zakresu np. stosunków cywilnoprawnych. Ze złożonych do akt administracyjnych dokumentów wynika, że wobec M. D. skarżąca posiadała wierzytelność w kwocie [...] zł., o zasądzenie której wystąpiła w pozwie skierowanym do Sądu Rejonowego w M.. W postępowaniu nakazowym w sprawie [...] w dniu [...] grudnia 2011 r. Sąd ten wydał nakaz zapłaty, w którym nakazał pozwanej M. D., aby zapłaciła skarżącej (powódce) ww. kwotę wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 22 listopada 2011 r. do dnia zapłaty oraz kosztami sądowymi w kwocie 30 zł i kosztami zastępstwa procesowego w wysokości 617 zł. Z uwagi na fakt, że w dniu 5 listopada 2011 r. dłużniczka zmarła (odpis skrócony aktu zgonu), Sąd Rejonowy w M. postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r. uchylił nakaz zapłaty wydany w postępowaniu nakazowym i odrzucił pozew. Niewątpliwie w chwili obecnej podjęcie przez skarżącą dalszych kroków mających na celu ściągnięcie zaległej należności w kwocie [...] zł wraz z odsetkami ustawowymi uzależnione jest od ustalenia kręgu spadkobierców ustawowych M. D.. Śmierć dłużnika jest zdarzeniem, z którym przepisy prawa cywilnego (art. 922 § 1, art. 924, art. 925 k.c.) łączą skutek w postaci przejścia na jego spadkobierców praw i obowiązków zmarłego, podlegających dziedziczeniu. Nabycie spadku przez spadkobiercę następuje z mocy prawa z chwilą otwarcia spadku (art. 925 k.c.), natomiast postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku ma jedynie charakter deklaratywny. Niezasadne jest więc stanowisko organu, że do czasu wydania przez sąd spadku orzeczenia o stwierdzeniu nabycia praw do spadku po zmarłym dłużniku, osoby poszukiwane nie mogą być traktowane jako prawomocni spadkobiercy zmarłego, którzy ponoszą odpowiedzialność za długi spadkowe. Interes prawny w uzyskaniu danych osobowych o spadkobiercach nie wynika z faktu wszczęcia postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, ale z samego istnienia wierzytelności wnioskodawcy, która może być zrealizowana przez ustalenie, na kogo przeszły obowiązki majątkowe zmarłego dłużnika. Tak samo z rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie określenia wzorów wniosków o udostępnienie danych z ewidencji ludności, zbioru PESEL oraz ewidencji wydanych i unieważnionych dowodów osobistych (Dz.U. z 2008 r. Nr 214, poz. 1353) wynika wprost, że ustawodawca za interes prawny w uzyskaniu danych z ewidencji uznaje m.in. przysługiwanie wierzytelności. Zatem brak postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku nie uniemożliwia wystąpienia przez osobę trzecią przeciwko spadkobiercy na drogę sądową.

Zdaniem Sądu, brak udostępnienia przez organ numerów PESEL potencjalnych spadkobierców zmarłej dłużniczki ogranicza skarżącą w sposobie skutecznej realizacji posiadanej wierzytelności. Z pewnością skarżąca nie będzie mogła bez wskazania numerów PESEL wystąpić z pozwem o zapłatę w elektronicznym postępowaniu upominawczym, bowiem zgodnie z obowiązującym od 7 lipca 2013 r. nowym brzmieniem przepisu art. 505³² § 2 k.p.c., pozew winien zawierać również numer PESEL pozwanego będącego osobą fizyczną. Taki obowiązek co do osoby pozwanego nie istnieje, wbrew stanowisku skarżącej, w postępowaniu zwykłym (art. 126 k.p.c.). Jednak wykazanie interesu prawnego w żądaniu uzyskania danych osobowych ze zbioru PESEL ma polegać na wskazaniu okoliczności, które w świetle przepisów prawa materialnego kreują ten interes prawny, a nie na wskazaniu wprost przepisu. W świetle powyższego niezasadne jest również stanowisko organu, że aktualnie skarżąca nie jest legitymowana do wszczęcia elektronicznego postępowania upominawczego przeciwko potencjalnym spadkobiercom zmarłej dłużniczki.

Skargą kasacyjną Minister Spraw Wewnętrznych zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 44h ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności, polegającą na błędnym przyjęciu, że S. w M. posiada interes prawny do udostępnienia ze zbioru PESEL numerów PESEL potencjalnych spadkobierców zmarłej dłużniczki Kasy - M. D., który wynika z samego istnienia wobec niej wierzytelności, podczas gdy interes prawny nie ma realnego charakteru.

Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca wniosła o jej oddalenie i zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionej podstawie. Wywiedziony w niej zarzut błędnej wykładni art. 44h ust. 2 pkt 1 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( tj. Dz.U. z 2006 Nr 139, poz. 993 ze zm.) jest zasadny.

Art. 44h ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych stanowi, że dane ze zbioru PESEL są udostępniane osobom i jednostkom – jeżeli wykażą w tym interes prawny. Jednostka ma interes prawny jeżeli na podstawie obowiązujących przepisów prawa ubiega się o konkretyzację uprawnienia lub wobec jednostki organ administracji publicznej podejmuje władczą ingerencję ograniczenia (cofnięcia) uprawnienia lub nałożenia obowiązku publicznoprawnego. Zarówno w doktrynie prawa administracyjnego jak i w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że interes prawny powinien być sprawdzalny obiektywnie, indywidualny, konkretny, a także aktualny. Artykuł 44h ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych stanowi o wykazaniu przez osobę lub jednostkę organizacyjną interesu prawnego. Nałożenie na osobę lub jednostkę organizacyjną obowiązku wykazania oznacza, że żądający dla skuteczności złożonego żądania udostępnienia informacji ze zbioru PESEL musi udowodnić w sposób sprawdzalny przez fakty, własny interes prawny w ujawnieniu konkretnych danych z tego zbioru.

Jak wynika z akt sprawy skarżąca domagała się uzyskania danych adresowych oraz numerów PESEL spadkobierców M. D. celem dochodzenia od nich roszczenia pieniężnego w drodze postępowania cywilnego. Zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego pierwszą i obligatoryjną czynnością, jaką powinien podjąć wierzyciel w celu odzyskania należności od ustawowych spadkobierców zmarłego dłużnika, jest ustalenie, że na daną osobę, będącą spadkobiercą ustawowym, przeszły prawa i obowiązki majątkowe zmarłego.

Ustalenie zatem przez organ legitymacji strony do wystąpienia z określonym powództwem sądowym jest niezbędne do oceny, czy interes prawny, który strona wywodzi z zamiaru wytoczenia powództwa, ma realny i aktualny charakter. Nie można więc uznać, że organ, badając czynną legitymację strony naruszył jej uprawnienie do dochodzenia przed sądem należności. Stanowisko Sądu I instancji w tym zakresie pozostaje zatem nieuzasadnione. W wyniku dokonanej oceny organ uznał bowiem - zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadnie - że skarżąca S. w M. nie wykazała interesu prawnego w udostępnieniu jej informacji o numerach PESEL potencjalnych spadkobierców dłużniczki wnioskodawcy.

Organ na żądanie skarżącej udostępnił jej dane adresowe w/w osób jako potencjalnych spadkobierców dłużniczki, uznając, że zgodnie z art. 126 § 2 k.p.c. na wnioskodawcy spoczywa obowiązek oznaczenia strony pozwanej poprzez wskazanie jej adresu zamieszkania w przypadku zainicjowania postępowania o stwierdzenie nabycia spadku. Wskazany przepis nie stanowi jednak o wymogu wskazywania numeru PESEL pozwanego. Zatem udostępnienie danych obejmujących zarówno dane adresowe, jak i numery PESEL poszukiwanych osób stanowiłoby działanie wbrew przepisom ustawy o ewidencji ludności. Podnieść należy ponadto, że stanowisko organu jest zgodne z generalną zasadą ochrony danych osobowych, wyrażoną wart. 51 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Natomiast w aktualnej sytuacji prawnej skarżącej Kasy nie zachodzi potrzeba dysponowania numerami PESEL poszukiwanych osób, co rodzi obawę udostępnienia niezgodnego z prawem, równoznacznego w skutkach z możliwością naruszenia dóbr osobistych poszukiwanych.

Zasadne jest bowiem w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko Ministra Spraw Wewnętrznych, że skarżąca nie wykazała, że poszukiwane osoby są spadkobiercami dłużniczki. Skarżąca, wbrew twierdzeniom, nie wykazała zatem, że aktualnie posiada wymagalne roszczenie pieniężne wobec ustawowych spadkobierców dłużniczki. O istnieniu wymagalnego roszczenia pieniężnego względem spadkobierców ustawowych M. D. będzie można mówić dopiero wówczas, gdy sąd lub notariusz potwierdzi, że prawa i obowiązki zmarłej dłużniczki przeszły właśnie na nich. Natomiast wobec braku ustalenia powyższych kwestii sąd stwierdzi brak podstaw do wydania nakazu zapłaty.

Wbrew stanowisku Sądu I instancji nie można także uznać, aby na skutek rozstrzygnięcia organu skarżąca Kasa pozbawiona została możliwości realizacji swoich uprawnień bez dysponowania numerami PESEL poszukiwanych osób. Skarżąca jako wierzyciel w oparciu o uzyskane obecnie dane adresowe potencjalnych spadkobierców dłużniczki jest uprawniona do wszczęcia postępowania spadkowego w celu definitywnego ustalenia na kogo przeszły jej prawa i obowiązki. Z przepisów art. 511 w zw. z art. 669 k.p.c oraz w związku z art. 126 k.p.c. nie wynika natomiast, że numery PESEL uczestników postępowania mogących wchodzić w rachubę jako spadkobiercy ustawowi i testamentowi, są niezbędne do skutecznego przeprowadzenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku.

Podkreślić należy, że pogląd zaprezentowany przez organ znajduje potwierdzenie w utrwalonym orzecznictwie. W szczególności Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 19 października 2007 r. sygn. akt ICNP 51/07 wskazał, że "w procesie o wykonanie zobowiązania należącego do długów spadkowych to powód-wierzyciel ma obowiązek wykazać, że pozwany nabył spadek po zmarłym dłużniku. Najprostszym i najpewniejszym jest uzyskanie przez wierzyciela stwierdzenia nabycia spadku, gdyż w ten sposób zostanie definitywnie wskazany dłużnik, od którego można domagać się spełnienia świadczenia." Podnoszona przez Sąd I instancji okoliczność, że śmierć dłużnika jest zdarzeniem, z którym przepisy prawa cywilnego (art. 922 § 1, art. 924, art. 925 k.c.) łączą skutek w postaci przejścia na jego spadkobierców praw i obowiązków zmarłego podlegających dziedziczeniu a nabycie spadku przez spadkobiercę następuje z mocy prawa z chwilą otwarcia spadku (art. 925 k.c.), nie zwalnia wierzyciela od wykazania, że to właśnie ten potencjalny spadkobierca nabył spadek po zmarłym dłużniku. Fakt ten może potwierdzić właśnie postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku przez konkretną osobę. Czym innym jest bowiem chwila nabycia spadku przez spadkobiercę, a czym innym potwierdzenie w sposób prawem przewidziany, że to właśnie dana osoba nabyła spadek po zmarłym dłużniku. Dysponowanie przez stronę powodową postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku umożliwia więc ustalenie biernej legitymacji procesowej pozwanych jako następców prawnych nieżyjącej strony stosunku prawnego, z którego powód wywodzi swoje roszczenie.

W tej sytuacji nie można uznać argumentacji Sądu I instancji, iż na obecnym etapie sprawy numery PESEL potencjalnych spadkobierców M. D. są niezbędne do windykacji należności z tytułu spadkobrania. Na gruncie kodeksu postępowania cywilnego obowiązek wskazywania numeru PESEL pozwanego istnieje bowiem jedynie w przypadku elektronicznego postępowania upominawczego, uregulowanego w art. 505³² k.p.c. Skarżąca w toku postępowania przed organem nie udokumentowała jednak, iż aktualnie jest legitymowana do wszczęcia postępowania w omawianym trybie. Zgodnie z przepisami kodeksu postępowania cywilnego, warunkiem skorzystania z elektronicznego postępowania upominawczego jest istnienie wymagalnego roszczenia pieniężnego. Jak jednak słusznie wskazał organ, skarżąca aktualnie nie wykazała, że posiada wymagalne roszczenie pieniężne wobec ustawowych spadkobierców dłużniczki. O istnieniu wymagalnego roszczenia pieniężnego względem potencjalnych spadkobierców M. D. będzie można mówić dopiero wówczas, gdy sąd lub notariusz potwierdzi, że prawa i obowiązki zmarłej dłużniczki przeszły na jej następców prawnych.

Nie można więc podzielić stanowiska Sądu I instancji, że interes prawny w uzyskaniu numerów PESEL potencjalnych spadkobierców zmarłej dłużniczki wynika z samego faktu istnienia wierzytelności wnioskodawcy. Dla wykazania istnienia realnego i aktualnego interesu w uzyskaniu tych danych konieczne jest bowiem wykazanie, że prawa i obowiązki zmarłej przeszły na konkretnych spadkobierców, a więc, że wierzyciel posiada wymagalne roszczenie wobec tych osób.

Odnosząc się natomiast do powołanego przez Sąd wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 5 marca 2008 r. sygn. akt II SA/Bd 67/08, zauważyć należy, że zapadł on na tle odmiennego stanu faktycznego i nie może być wprost odnoszony do analizowanej sprawy. W sprawie, w której zapadło wskazane wyżej orzeczenie, przedmiotem udostępnienia były wyłącznie dane adresowe, zaś celem ubiegania się o ich udostępnienie był zamiar wszczęcia postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, dlatego Sąd wywodził interes prawny wierzyciela do udostępnienia tych danych z istnienia wierzytelności oraz faktu przejścia w drodze sukcesji uniwersalnej praw i obowiązków zmarłego na jego spadkobierców ustawowych.

W tym stanie rzeczy, skoro zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego jest zasadny, a istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i rozpoznał skargę S. w M., którą oddalono jako nieuzasadnioną na podstawie art. 188 w związku z art. 151 p.p.s.a.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.