Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 136/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2006-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art.145 par.1 pkt 1 b i c, art.152, art.200, art.205 par.2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art.28, art.138 par. 1 pkt2, art.145 par.1 pkt4
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek, Asesor WSA Sylwester Miziołek, Protokolant Referent stażysta Katarzyna Tuz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 listopada 2006r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości po wznowieniu postępowania administracyjnego I uchyla zaskarżoną decyzję, II stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, III zasądza od Wojewody na rzecz K.S. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SA/Ke 136/06

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z dnia [...] Starosta orzekł o zwrocie na rzecz S. M. J. i J. M. K. nieruchomości położonej w S. przy ul. S., oznaczonej w ewidencji gruntów m. S., obr. 05 jako działka nr 996 o pow. 0,0390 ha i ustalił wartość odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość podlegającą zwrotowi na rzecz Gminy. Decyzja ta stała się ostateczna, gdyż żadna ze stron biorących udział w postępowaniu nie złożyła odwołania.

Pismem z dnia 27.VIII.2004 r. K. S. wystąpił z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego prawomocną decyzją w przedmiocie zwrotu nieruchomości, uzasadniając go faktem, iż nie brał udziału w tym postępowaniu w charakterze strony, mimo że na części zwróconej nieruchomości znajduje się jego garaż.

Pismem z dnia 31.VIII.2004 r. z wnioskiem o wznowienie postępowania wystąpiła również H. S. , która podniosła, że winna być uznana za stronę postępowania o zwrot nieruchomości, gdyż na zwróconej nieruchomości znajduje się droga prowadząca do jej działki oraz stoi tam jej garaż.

Starosta postanowieniem z dnia [...] (po ponownym rozpoznania sprawy) na podstawie art. 145 § 1 pkt 4, art. 147, art. 149 § 1 i art. 150 kpa wznowił "na wniosek H.S. i K. S. postępowanie w sprawie zwrotu na rzecz S. M. J. i J. M. K. nieruchomości położonej w S. przy ul. S., oznaczonej w ewidencji gruntów m. S., obr. 05 jako działka nr 996 o pow. 0,0390 ha, zakończonej ostateczną decyzją z Starosty z dnia [...]."

W uzasadnieniu postanowienia organ stwierdził, że K. S. jako dzierżawca nieruchomości będącej przedmiotem zwrotu powinien mieć możliwość wypowiedzenia się w sprawie w charakterze strony, gdyż ma interes prawny w uczestniczeniu w sprawie o jej zwrot i powinien być stroną tego postępowania. Organ zaznaczył, że interes ten ma charakter formalny, procesowy.

Następnie decyzją z dnia [...] Starosta orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 i art. 151 § 2 kpa, że decyzja Starosty z dnia [...] wydana została z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 4 kpa i odstąpił od uchylenia tej decyzji z powodu okoliczności, o których mowa w art. 146 § 2 kpa, a mianowicie decyzja po wznowieniu odpowiadać będzie w swej istocie decyzji dotychczasowej.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że K. S., któremu przysługiwał przymiot strony bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji o zwrocie nieruchomości. W dniu złożenia przez spadkobierców byłych właścicieli wniosku o zwrot nieruchomości dnia 29.I.2003 r. był dzierżawcą garażu. Organ uznał natomiast, że H. S. nie przysługiwał tytuł prawnorzeczowy do przedmiotowej nieruchomości. Podnoszony przez nią fakt korzystania z nieruchomości w postaci przejazdu przez nią oraz domaganie się ustanowienia drogi koniecznej nie czyni ją stroną w tym postępowaniu.

Odstępując od uchylenia decyzji z dnia [...] o zwrocie nieruchomości z powodu okoliczności, o których mowa w art. 146 § 2 kpa organ stwierdził, że uchybienie przepisom art. 145 § 1 pkt 4 kpa nie miało istotnego wpływu na rozstrzygnięcie sprawy zwrotu nieruchomości na rzecz byłych właścicieli.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła H. S. i K. S., zarzucając, że przedmiotowa nieruchomość w dacie wydania decyzji była objęta umową dzierżawy, na nieruchomości znajdował się stanowiący ich własność garaż blaszany, płacili podatek gruntowy oraz podatek od garażu. Umowa dzierżawy nie została im wypowiedziana z zachowaniem ustawowego terminu, o zwrocie nieruchomości dowiedzieli się z pisma nakazującego im dokonanie demontażu garażu w terminie do dnia 30.VI.2004 r.

Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania K. S. decyzją z dnia [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że Starosta wznowił postępowanie na wniosek K. S. jak i H. S. i rozpatrując ponownie sprawę ustalił, że umowa dzierżawy zawarta miedzy K. S. i Gminą wygasła w dniu 30.IX.2003 r. i nie została przedłużona. Natomiast H. S. nigdy nie przysługiwał żaden tytuł prawnorzeczowy do zwracanej nieruchomości. Skoro zatem decyzja o zwrocie została wydana w dniu [...], to w dacie orzekania o zwrocie nieruchomości K. S. nie legitymował się już tytułem prawnorzeczowym do zwracanej nieruchomości. Nie był tym samym stroną tego postępowania w rozumieniu art. 28 kpa.

Organ odwoławczy uznał, że ustalając taki stan faktyczny organ I instancji winien był wydać decyzję o odmowie wznowienia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości. Zatem w sytuacji, gdy organ I instancji wznowił postępowanie na wniosek osób nie mających przymiotu strony, a następnie wydał decyzję merytoryczną w sprawie, organ odwoławczy zobligowany był do uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania I instancji.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję wniósł K. S., domagając się jej uchylenia i zarzucając:

naruszenie przepisów procedury administracyjnej, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

- art. 28 kpa - poprzez nieuznanie skarżącego oraz jego żony H. S. za strony postępowania o zwrot nieruchomości, podczas gdy przysługiwał im prawnorzeczowy tytuł do nieruchomości, wynikający z umowy dzierżawy nieruchomości,

- art. 105 § 1 kpa poprzez bezzasadne umorzenie postępowania wobec braku przesłanki bezprzedmiotowości postępowania,

- art. 10 § 1 kpa poprzez niedopuszczenie do postępowania zwrotowego K. S. i jego żony H. S., którym w dacie wszczęcia tego postępowania przysługiwał status strony,

naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 694 kc w zw. z art. 674 kc, poprzez uznanie że umowa dzierżawy nieruchomości zawarta pomiędzy skarżącym a Gminą stanowiąca tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości wygasła w dniu 30.IX.2003 r. i nie została przedłużona, podczas gdy umowa faktycznie trwała do dnia 30.VI.2004 r., tj. do dnia wyznaczonego skarżącemu przez Gminę jako ostateczny termin usunięcia garażu z nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu, aczkolwiek przyczyny uchylenia zaskarżonej decyzji nie są tożsame z przedstawionymi przez stronę skarżącą. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Na Sądzie zatem ciąży obowiązek kontroli zgodności zaskarżonej decyzji z prawem we wszystkich aspektach, nie tylko tych podniesionych w skardze.

Zgodnie z art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) zadaniem sądu administracyjnego jest sprawowanie kontroli zaskarżonych aktów i czynności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dniu ich wydania.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w zakresie pozostawania jej w zgodności z przepisami prawa stwierdzić należy, że została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem oceny w sprawie niniejszej jest decyzja organu odwoławczego wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 28 kpa, uchylająca decyzję organu I instancji i umarzająca postępowanie I instancji z powodu tego, że postępowanie zostało wznowione na wniosek osób nie mających przymiotu strony.

Stosownie do art. 28 kpa stroną w postępowaniu administracyjnym jest każdy, kto żądając czynności organu ze względu na swój interes prawny, domaga się wydania określonego aktu. Istotną cechu "strony" w rozumieniu art. 28 kpa jest to, że jest ona podmiotem własnych praw lub obowiązków, które podlegają skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym.

Istotnym zatem dla rozpoznania sprawy było ustalenie, czy składający wniosek o wznowienie postępowania K. S. i H. S. mają przymiot strony w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Ustalenie to powinno być dokonane przez organ przed wydaniem postanowienia orzekającego o wznowieniu postępowania. W przypadku jednak ustalenia przez organ dopiero po wznowieniu postępowania, że składający wniosek nie ma przymiotu strony we wznowionym postępowaniu powoduje, iż postępowanie ulega umorzeniu jako bezprzedmiotowe z przyczyn podmiotowych (art. 105 § 1 kpa), wydanie w takiej sytuacji orzeczenia na podstawie art. 151 kpa nie jest prawidłowe.

W niniejszej sprawie organ I instancji wznowił postępowanie, jak wynika z treści postanowienia Starosty z dnia[...] na wniosek obojga wnioskodawców - H. S. i K. S. i wydał orzeczenie w trybie art. 151 § 2 kpa. Wznowione postępowanie jednak winno być prowadzone z poszanowaniem obowiązującego prawa, w tym przepisów prawa procesowego. Te zaś gwarantują stronom - a taki status H. S. i K. S. we wznowionym na ich wniosek postępowaniu jest niewątpliwy - udział w postępowaniu administracyjnym zarówno przed organem I (Starostą), jak i II instancji (Wojewodą), tak aby mogły ona dochodzić swoich praw przed organami obu instancji.

Tymczasem decyzję Starosty z dnia [...] wydaną po wznowieniu postępowania otrzymał jedynie K. S., pominięto H. S.

Również Wojewoda, do którego wpłynęło odwołanie nie tylko K. S., ale także H. S. w decyzji z dnia [...] stwierdził, że rozpatruje odwołanie K. S. Organ ten nie rozpoznał odwołania H. S., nie doręczył jej także swojej decyzji z dnia [...].

Jeżeli zatem H. S. nie brała udziału bez własnej winy w postępowaniu przed organem I instancji, jak i organem II instancji, to jest to przesłanka do wznowienia postępowania w sprawie z mocy art. 145 § 1 pkt 4, której zaistnienie zobowiązuje sąd administracyjny do uchylenia zaskarżonej decyzji w myśl regulacji art. 145 § 1 pkt 1b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).

.

Sąd natomiast podziela zarzut skarżącego, że organ ustalając przymiot strony K. S. w postępowaniu o zwrot nieruchomości nie wyjaśnił podnoszonego przez niego zarzutu, że po upływie terminu oznaczonego w umowie dzierżawy (30.IX.2003 r.) zaistniały okoliczności umożliwiające stwierdzenie, że jako dzierżawca nadal używał rzeczy "za zgodą" wydzierżawiającego. W takim natomiast przypadku poczytuje się w razie wątpliwości, że dzierżawa została przedłużona na czas nie oznaczony (art. 674 kc w zw. z art. 694 kc). Na tę okoliczność organ winien był zasięgnąć informacji od wydzierżawiającego, ustalić czy można uznać, że była milcząca zgoda na przedłużenie umowy dzierżawy, czy skarżący płacił czynsz dzierżawny także po upływie daty określonej w pisemnej umowie dzierżawy.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt 1b i c, art. 152, art. 200 i art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku.

Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy rozpozna odwołania od decyzji Starosty z dnia [...] złożone przez H. S. i K. S., uwzględniając powyższe wskazania.