Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 402/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2011-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 1, art. 9 ust. 2, art. 15 ust. 1-2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Dybowski (spr.) Sędziowie WSA Izabela Bąk - Marciniak WSA Anna Jarosz Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Andrzejak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2011 r. sprawy ze skargi E. W. na decyzję Wojewody W. z dnia [...] lutego [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. oddala skargę 2. przyznaje adwokat E. S. od Skarbu Państwa (Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) wynagrodzenie w kwocie 240 (dwieście czterdzieści) złotych podwyższone o kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą podatek od towarów i usług – łącznie 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] grudnia 2010 r.), Prezydent Miasta P. (dalej Prezydent albo organ I instancji) działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. 2006 r., nr 139, poz. 993 ze zm., dalej uel) orzekł o wymeldowaniu E. W. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. T. [...] w P.

W uzasadnieniu Prezydent wskazał, że postępowanie administracyjne o wymeldowanie Strony zostało wszczęte z urzędu, na skutek pisma pełnomocnika Jej małżonka H. W., który wskazał, że E. W. wyprowadziła się ze wskazanego lokalu mieszkalnego w czerwcu 2007 r. i do chwili obecnej w nim nie zamieszkuje. Z dołączonej kserokopii dokumentów z akt sprawy rozwodowej [...], prowadzonej przez Sąd Okręgowy w P. wynika, że E. W. zamieszkuje przy ul. O. K. [...] w P.

W oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy organ I instancji ustalił, że właścicielem nieruchomości położonej w P. przy ul. T. [...], opisanej w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy P. – S. M. w P. jest H. W. Ustalono, że E. W. w czerwcu 2007 r. opuściła lokal nr [...] przy ul. T. [...] w P. i nie dopełniła obowiązku meldunkowego. Dnia [...] czerwca 2007 r. uległa Ona wypadkowi wieloodłamkowego złamania kości piszczelowej prawej (k. 34 akt I instancji) i po wypadku nie miała możliwości powrotu do domu z uwagi na brak opieki ze strony ówczesnego męża. Przez rok poruszała się na wózku inwalidzkim i wymagała pomocy rodziców. Od tego czasu E. W. zamieszkuje u swych rodziców w P. przy ul. O. K. [...], pozostając zameldowaną na pobyt stały w P. przy ul. T. [...]. W okresie począwszy od [...] września 2010 r. do [...] września 2010 r. i od [...] października 2010 r. do [...] października 2010 r. E. W. była zameldowana na pobyt czasowy w P. przy ul. O. K. [...] (k. 58 akt I instancji). Prezydent wskazał, że opuszczenie przez Stronę lokalu mieszkalnego położonego przy ul. T. [...] miało charakter dobrowolny i trwały. Mimo że E. W. przez cały czas posiadała klucze od lokalu nr [...] przy ul. T. 18 i miała doń stały dostęp, od czerwca 2007 do 28 września 2010 r. nie była ani razu w tym lokalu. Dopiero po wszczęciu postępowania o wymeldowanie z pobytu stałego E. W. w dniach [...] września 2010 r. i [...] września 2010 r. podjęła próby powrotu do przedmiotowego lokalu mieszkalnego, które okazały się bezskuteczne z uwagi na sprzeciw H. W. Dalszych działań mających na celu powrót do lokalu nr [...] przy ul. T. [...] E. W. nie podjęła, oczekując na zakończenie sprawy o podział majątku wspólnego oraz nakładów poniesionych na w/w nieruchomość. Prezydent wyjaśnił, że niecelowym byłoby przeprowadzenie w niniejszej sprawie dowodu z zeznań funkcjonariuszy Komisariatu Policji P.-J., obecnych podczas bezskutecznych prób podejmowanych przez Ewę W. odnośnie powrotu do lokalu mieszkalnego przy ul. T. [...] w P., na okoliczność przebiegu tych zdarzeń. Prezydent wyjaśnił, że zeznania tych świadków nie miałyby wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy (k. 65-62v akt I instancji).

W odwołaniu od decyzji z [...] grudnia 2010 r., wniesionym wspólnie przez E. W. i Jej syna P. W., który złożył odwołanie od decyzji Prezydenta z [...] grudnia 2010 r. nr [...], Odwołujący zarzucili organowi I instancji naruszenie art. 7, 8, 9, 77 § 1, 80 i 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa) i art. 15 ust. 2 uel przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, pominięcie istotnych dla jej rozstrzygnięcia dowodów, ich nieprawidłową i dowolną ocenę oraz błędną wykładnię prawa.

W uzasadnieniu Odwołujący wskazali, że opuszczenie przez Nich lokalu mieszkalnego położonego przy ul. T. [...] w P. nie miało charakteru dobrowolnego i trwałego. Odwołujący zostali wraz ze swymi rzeczami usunięci z zajmowanego lokalu mieszkalnego przez H. W., podejmując następnie próby powrotu do mieszkania, które za każdym razem były skutecznie udaremniane. Odwołujący zastrzegli, że ustalenia stanu faktycznego co do dobrowolności i trwałości opuszczenia lokalu organ I instancji obowiązany był podjąć w konkretnej sprawie indywidualnie, a nie przez przywołanie szeregu orzeczeń sądowych. Odwołujący wykazali wolę dalszego zajmowania lokalu, a ich pobyt u rodziców i dziadków jest tymczasową koniecznością. Byli Oni cały czas przekonani, że nadal mieszkają przy ul. T. [...]. Odwołujący zwrócili jednocześnie uwagę na niezasadność zaniechania przesłuchania policjantów w charakterze świadków. Poza tym zwrócili Oni uwagę na to, że zameldowanie nie ma charakteru jedynie rejestrowego, ponieważ w Polsce ma ono rozległy wpływ na sytuację życiową obywatela w zakresie jego praw i obowiązków, takich jak praca oraz obowiązki administracyjne (k. 1-1a Wojewody).

Decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] (dalej decyzja z dnia [...] lutego 2011 r.) Wojewoda W. (dalej Wojewoda albo organ II instancji) utrzymał w mocy decyzję z [...] grudnia 2010 r.

W uzasadnieniu Wojewoda dokonał ustaleń odpowiadających ustaleniom dokonanym przez Prezydenta. W oparciu o art. 15 ust. 2 uel podkreślił, że wyłączną przesłanką wydania decyzji w sprawie wymeldowania jest fakt opuszczenia przez daną osobę bez wymeldowania się dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Wobec tego Prezydent obowiązany był ustalić, czy Odwołująca faktycznie opuściła wyżej wskazany lokal mieszkalny bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się z pobytu stałego. Zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwolił na ustalenie, że Odwołująca nie mieszka w przedmiotowym lokalu w sposób trwały od czerwca 2007 r., nie dopełniając obowiązku wymeldowania się. Dokonała Ona rejestracji na pobyt czasowy w lokalu mieszkalnym rodziców od [...] września 2010 r. do [...] września 2010 r. i "od [...] września 2010" r. do [...] października 2010 r. Odwołująca nie wniosła do Sądu powszechnego pozwu o przywrócenie utraconego posiadania lokalu (k. 53 akt I instancji). Dopiero po wszczęciu postępowania o wymeldowanie usiłowała Ona dwukrotnie w sposób bezskuteczny do niego powrócić. W chwili obecnej Odwołująca oczekuje na zakończenie sprawy w Sądzie o podział majątku i nakładów poniesionych na w/w nieruchomość, a od orzeczenia w tej sprawie uzależnia swe dobrowolne wymeldowanie z przedmiotowego lokalu (k. 50-50v, 20 akt I instancji). Jednocześnie Wojewoda stwierdził, że organ prowadzący postępowanie słusznie odstąpił od przesłuchania w charakterze świadków wskazanych przez zainteresowaną funkcjonariuszy policji obecnych podczas prób wejścia do domu (w dniach [...] września 2010 r. i [...] września 2010 r.), gdyż zeznania tych osób nie miałyby wpływu przy orzekaniu w niniejszej sprawie.

Wojewoda, opierając się na brzmieniu art. 9 ust. 2b uel wyjaśnił, że obowiązek meldunkowy stanowi czynność techniczną, związaną z rejestracją ruchu ludności, a zameldowanie w lokalu ma potwierdzać istniejący stan faktyczny i winno oznaczać zamieszkiwanie w nim z zamiarem stałego przebywania i koncentracją w tym lokalu całokształtu spraw życiowych, osobistych i majątkowych interesów. Charakter porządkowy zarówno aktu zameldowania jak i wymeldowania oznacza, że akt taki nie stanowi źródła powstania jakichkolwiek praw majątkowych, zwłaszcza do domu, czy mieszkania. Akty te nie rodzą żadnych uprawnień do lokalu, ani też nie przesądzają o ich utracie. Są to wyłącznie akty, których istota sprowadza się do administracyjnej rejestracji danych o rzeczywistym miejscu pobytu oznaczonej osoby. Celem obowiązku meldunkowego jest zapewnienie prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności, która polega na rejestracji danych o miejscu pobytu - rejestracji stanu faktycznego. Organy administracji nie są uprawnione do rozstrzygania spraw rodzinnych, finansowych czy mieszkaniowych. Organ meldunkowy jest uprawniony jedynie do rozstrzygania w zakresie ustawowych przesłanek wymeldowania (k. 3-3b v akt Wojewody).

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. (dalej WSA) na decyzję z [...] lutego 2011 r. złożyła E. W., wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu Skarżąca zwróciła uwagę, że razem ze swym synem jest ofiarą przemocy stosowanej przez Jej byłego małżonka. Skarżąca nigdy nie opuściła w sposób dobrowolny lokalu mieszkalnego położonego przy ul. T. [...] w P. Brak zameldowania uniemożliwia Jej znalezienie pracy, uzyskanie prawa do zasiłku i pomocy w ramach opieki społecznej. Dotyczy to również innych, istotnych spraw życiowych (prawa do nauki, prawa do miejsc w internatach, opieki zdrowotnej, innych spraw). Z tego powodu zdaniem Skarżącej brak było podstaw do pominięcia zeznań policjantów. Zaniechanie ustalenia przesłanki "dobrowolności" wyprowadzenia się przez Skarżącą i Jej syna stanowi obrazę art. 15 ust. 2 uel. Jednocześnie Skarżąca zwróciła uwagę na obiektywną niemożliwość dotrzymania rocznego terminu do wywiedzenia powództwa o przywrócenie stanu posiadania, z uwagi na przebytą ciężką chorobę (k. 4-5 akt sądowych).

W odpowiedzi na skargę z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...], Wojewoda wniósł o jej oddalenie, uznając zarzuty skargi za nietrafne i wnosząc wobec tego o oddalenie skargi (k. 10-12 akt sądowych).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej ppsa), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego. Wskazać również należy, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa).

Badając zgodność z prawem decyzji z [...] lutego 2011 r. i poprzedzającego jej wydanie postępowania, Sąd podzielił ustalenia faktyczne poczynione przez organy obu instancji, przyjmując je za własne oraz czyniąc podstawą poniższych rozważań. Jedynie w odniesieniu do ustalenia Wojewody odnośnie rejestracji przez Skarżącą pobytu czasowego w mieszkaniu Jej rodziców Sąd miał na względzie, że trwał on od [...] września 2010 r. do [...] września 2010 r. i od [...] października 2010 r. do [...] października 2010 r., gdyż wynika to z ustaleń poczynionych przez Prezydenta, utrwalonych uprzednio w formie notatki urzędowej (k. 58 akt administracyjnych). Wojewoda dokonując odmiennego ustalenia nie przeprowadził w tym zakresie postępowania dowodowego, co zdaje się wskazywać, że w tym zakresie popełnił omyłkę pisarską (k. 3a v akt Wojewody), która winna być sprostowana w trybie art. 113 § 1 kpa.

Nadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. ustalił, że prawomocnym wyrokiem z dnia [...] maja 2010 r., [...], Sąd Okręgowy w P. rozwiązał przez rozwód związek małżeński E. M. W. z domu Sz. i H. W. W. zawarte w dniu [...] czerwca 1979 r. przed Kierownikiem Urzędu Stanu Cywilnego w P., z zapisane w księdze małżeństw USC pod numerem [...] – bez orzekania o winie; kosztami procesu obciążył obie strony i z tego tytułu zasądził od pozwanej E. W. na rzecz powoda H. W. kwotę 150 zł tytułem zwrotu części uiszczonego wpisu; koszty zastępstwa adwokackiego wzajemnie zniósł.

Ustalenia powyższego Sąd dokonał na podstawie potwierdzonego za zgodność odpisu dokumentu urzędowego - wyroku z dnia [...] maja 2010 r., [...], Sądu Okręgowego w P. (k. 6 akt I instancji). Sąd dał wiarę wskazanemu odpisowi dokumentu, bowiem nie został on zakwestionowany przez Strony i nie nasunął Sądowi wątpliwości co do ich autentyczności i wiarogodności (106 § 5 ppsa w zw. z art. 244 § 1 i art. 252 kpc; postanowienie SN z 27.1.2006 r. III CK 369/05, OSNC 11/06/187; T. Ereciński w: Kodeks postępowania cywilnego Komentarz LexisNexis 2009 t. 1 s. 707 uw. 32).

Bezspornym w niniejszej sprawie było, że Skarżąca w dniu wszczęcia postępowania administracyjnego była zameldowana w P. przy ul. T. [...]. Podstawę materialnoprawną wymeldowania Skarżącej przez Prezydenta z pobytu stałego stanowił art. 15 ust. 2 uel, zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego – w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy - i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego – w szczególności art. 15 ust. 1 i 2 uel, w postaci podniesionej w skardze. Przy dekodowaniu normy prawnej istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy, nie sposób ograniczać się jedynie do językowej wykładni art. 15 ust. 1 i 2 uel. Skoro bowiem ustawodawca wiąże obowiązek wymeldowania się z opuszczeniem miejsca pobytu stałego, a pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 6 ust. 1 uel), to dla przyjęcia, że na danej osobie ciąży obowiązek wymeldowania, konieczne jest ustalenie, że opuściła ona dotychczasowe miejsce pobytu stałego z zamiarem, że stale przebywać będzie po innym niż dotychczasowy, adresem.

Skarżąca w rozpoznawanej sprawie, kwestionując opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego z zamiarem przebywania pod innym adresem wskazała, że nie uczyniła tego dobrowolnie, tylko działając pod przymusem wywieranym przez Jej ówczesnego małżonka. Utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkich Sądów Administracyjnych jest pogląd, że rozumienie przesłanki faktycznego opuszczenia miejsca pobytu stałego odpowiada zaniechaniu posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem pobytu stałego i dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania (przykładowo – wyrok NSA z: 1.7.2008 r. – II OSK 739/07; 21.11.2008 r. - II OSK 1426/07; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w: Gdańsku z 29.1.2009 r. – III SA/Gd 449/08; Bydgoszczy z 24.6.2008 r. – II SA/Bd 968/07; 25.6.2008 r. – II SA/Sz 6/08; w P. z 20.5.2008 r. – III SA/Po 168/08). Ustawodawca w art. 15 ust. 1 i 2 uel nie wprowadził ustawowej definicji opuszczenia miejsca pobytu stałego. Użyteczne w tej materii może okazać się stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu uchwały 7 SSN z 9.3.1959 r. - CO 1/59- OSN 4/59/95= OSPiKA 2/60/35 (na tle stosunku najmu). Pogląd ten pozostaje aktualny mimo zmiany stanu prawnego (uzasadnienie uchwały SN z 27.7.1989 - OSNC 9/90/107 s. 3; Z. Bidziński, "Status prawny lokali i ich dysponentów" W. Pr. 1998 s. 77). Przesłanką wydania przez organ administracji publicznej decyzji o wymeldowaniu jest nie tylko samo fizyczne opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu, ale również powzięty dobrowolnie zamiar takiego zachowania. Trwały i dobrowolny zamiar opuszczenia lokalu winien dać się wyinterpretować z okoliczności obiektywnych, takich jak sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu, a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim (wyroki NSA z: 19.10.2010 r. – II OSK 1577/09, 18.12.2002 r. - V SA 935/02; 23.4.2001 r. - V SA 3169/00; 13.2.2002 r. - II SA/Wr 15/00; wyrok WSA w Białymstoku - II SA/Bk 563/06). Jedną z takich okoliczności wskazywanych w orzecznictwie jest skorzystanie z przysługujących stronie środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, w tym żądania skierowanego do sądu o nakazanie przywrócenia utraconego posiadania (wyrok NSA z dnia 17.9.2010 r., II OSK 1441/09, Lex nr 746543). Przy czym rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny, bądź dorozumiany – przez zachowanie, które nie wyraża woli stałego przebywania w miejscu, w którym dotychczas koncentrowały się sprawy życiowe danej osoby (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 15.6.2010 r., II OSK 1060/09; 05.5.2011 r., II OSK 781/10).

Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy, zdaniem Sądu Skarżąca w sposób dobrowolny już w czerwcu 2007 r. opuściła miejsce dotychczasowego pobytu stałego, przebywając od tego czasu albo w zakładach leczniczych w związku wypadkiem, jakiemu uległa, albo w lokalu mieszkalnym należącym do Jej rodziców, położonym w P. przy ul. O. K. [...]. Od czerwca 2007 r. lokal przy ul. O. K. [...] stał się centrum spraw życiowych Skarżącej. Ustaleniom braku bytności w mieszkaniu położonym w P. przy ul. T. [...] w P. od czerwca 2007 r. po dzień dzisiejszy Skarżąca nie przeczy.

Obiektywnie E. W. opuściła dotychczas zajmowany lokal mieszkalny z uwagi na skutki wypadku, którego doznała i niemożność liczenia na pomoc w opiece zdrowotnej ze strony ówczesnego męża. Jednakże nie zmienia to faktu, że lokal ów opuściła dobrowolnie, nie będąc do tego przymuszoną przez ówczesnego męża. Za ustaleniem, że lokal przy ul. T. [...] Skarżąca opuściła dobrowolnie przemawia to, że w wyroku z [...] maja 2010 r. [...] Sąd nie orzekł o winie H. W. W sprawie o rozwód obie strony korzystały z pomocy adwokatów – nie ulega wątpliwości, że w przypadku znęcania się przez powoda nad pozwaną, Sąd rozwodowy orzekłby o winie powoda. Udokumentowane przez Skarżącą dwa akty przemocy fizycznej ze strony męża miały miejsce w dniach [...] sierpnia 1993 r. i [...] marca 1994 r. (k. 36, 37 akt I instancji; ponad 13 lat przed dniem opuszczenia mieszkania przez Skarżącą) i nie pozostawały w związku przyczynowym z opuszczeniem lokalu w czerwcu 2007 r. Istotnym dla niniejszej sprawy jest to, że Skarżąca w czerwcu 2007 r. dobrowolnie opuściła zajmowany dotychczas lokal mieszkalny, koncentrując swe potrzeby życiowe w lokalu przy ul. O. K. [...] w P., w tym m. in. zgłaszając dwukrotnie pobyt czasowy w mieszkaniu należącym do Jej rodziców. Wolą Skarżącej począwszy od początku czerwca 2007 r. nie było zorganizowanie centrum życiowego w mieszkaniu dotychczas zajmowanym wraz z Jej ówczesnym małżonkiem, niezależnie od podnoszonych przez Skarżącą powodów takiego stanu rzeczy. Skarżąca opuściła zatem lokal mieszkalny położony w P. przy ul. T. [...] w sposób trwały (bowiem nie podejmowała prób powrotu do poprzedniego lokalu przez ponad 3 lata i 3 miesiące, mimo że posiadała klucze i swobodny dostęp do tego lokalu) i jednocześnie dobrowolny. Mimo upływu czasu i stopniowej poprawy stanu zdrowia, Skarżąca nie zmieniła swego zamiaru dobrowolnego opuszczenia lokalu i nie podjęła żadnych działań, by do lokalu nr [...] przy ul. T. [...] w P. powrócić. W szczególności nie wytoczyła powództwa o przywrócenie utraconego posiadania – bez znaczenia dla oceny tego faktu jest deklarowana w skardze niewiedza o takim roszczeniu (k. 5 akt sądowych), skoro roszczenie to wynika z należycie opublikowanego art. 3431, art. 344 § 1 i 2 kc, i jest powszechnie, i należycie utrwalone w polskiej kulturze prawnej od ponad 200 lat (ignorantia iuris nocet; art. 377, 379 Kodeksu zobowiązań; art. 1725 Kodeksu Napoleona). Dochodzenie roszczenia posesoryjnego mogło odbywać się na podstawie pozwu wysłanego ze szpitala bądź ośrodka rehabilitacji, nie wymagało zatem szczególnej aktywności ze strony Skarżącej. Wysłanie pozwu mogła powierzyć jednemu ze swych rodziców, bądź synowi P. W., z którymi zamieszkiwała przy ul. O. K. [...].

Skarżąca dopiero po wszczęciu postępowania administracyjnego podjęła próby powrotu do przedmiotowego lokalu w sytuacji, mimo że Jej centrum spraw życiowych mieściło się od czerwca 2007 r. w innym miejscu.

Należy w tym momencie dopowiedzieć, że ewidencja ludności służąca rejestrowaniu pobytu ma charakter wyłącznie porządkowy, co oznacza, że zameldowanie nie jest związane z rozstrzyganiem uprawnień do lokalu, ani tym samym prawa do przebywania w nim. Jedynie stwierdzenie faktu przebywania w lokalu winno być kryterium rozstrzygającym o zameldowaniu, a podstawę do wymeldowania stanowi ustalenie przez właściwy organ faktu opuszczenia lokalu. Dla osoby zgłaszającej się do zameldowania, jak też dla organu dokonującego czynności zameldowania, wystarczający jest potwierdzony miarodajnym dowodem fakt przebywania w lokalu z określonym zamiarem. Nie można od osoby podlegającej zameldowaniu wymagać legitymowania się prawem do lokalu, w szczególności w postaci zgody właściciela nieruchomości. W wyroku z 27.5.2002 r., K 20/01 (Dz. U. z 2002 r. nr 78, poz. 716), uznającym art. 9 ust. 2 uel, za niekonstytucyjny w zakresie związania zameldowania z legitymowaniem się prawem do lokalu, Trybunał Konstytucyjny jednoznacznie wypowiedział się za ewidencyjnym (rejestrowym) charakterem czynności meldunkowych. Wskazał na brak ich związku z prawem do lokalu. Za niedopuszczalne uznał wymaganie od osoby podlegającej zameldowaniu przedstawienia zgody właściciela lokalu (oznacza to brak możliwości dokonywania jakichkolwiek zastrzeżeń przez właściciela). Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że potwierdzenie przez właściciela lokalu faktu przebywania w nim określonej osoby ma jedynie charakter dowodowy. W braku potwierdzenia tego faktu przez właściciela, może być on dowodzony innymi dowodami np. oświadczeniami świadków. Ewidencja ludności jest rejestracją stanu faktycznego i nie stanowi formy kontroli legalności zamieszkania i pobytu, czyli posiadania prawa do korzystania z lokalu. Potwierdzenia faktu pobytu nie należy utożsamiać z wyrażeniem zgody na zamieszkanie. O tej ostatniej kwestii rozstrzygają przepisy prawa cywilnego. Potwierdzenie pobytu jest tylko stwierdzeniem faktu - a nie istnienia uprawnienia i ma charakter wyłącznie dowodowy. Stanowisko takie znalazło uznanie w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z: (przykładowo) 30.12.2008 r., II OSK 1758/07; 30.12.2008 r., II OSK 1680/07; 30.12.2008 r., II OSK 1681/07; 19.01.2009 r., II OSK 1803/07; 3.4.2009 r., II OSK 485/08; 18.01.2010 r., II OSK 47/09. Pogląd ów akceptował rzecznik Praw Obywatelskich w uzasadnieniu wniosku z 11 kwietnia 2011 r. nr RPO-656907-V/10/TS, kierowanego w trybie art. 264 § 2 w zw. z art. 15 § 1 pkt 2 ppsa. Ewidencja ludności mając charakter porządkowy nie rodzi tym samym żadnych praw do lokalu mieszkalnego. Tak samo brak zameldowania w określonym lokalu z uwagi na zamiar stałego pobytu w innym miejscu nie przekreśla w żaden sposób praw właścicielskich do lokalu mieszkalnego, w którym zameldowana jest inna osoba. W konsekwencji brak meldunku Skarżącej w lokalu mieszkalnym położonym w P. przy ul. T. [...] nie ma wpływu na prawo własności tego lokalu, czy też wartość nakładów poniesionych przez Skarżącą w celu jego utrzymania bądź sposób podziału majątku dorobkowego małżeńskiego. Okoliczności te stanowią przedmiot odrębnego postępowania o podział majątku wspólnego, toczącego się przed Sądem powszechnym. Ustalenia poczynione przez Sąd w niniejszym postępowaniu nie mają wpływu na uprawnienia Skarżącej do przedmiotowego lokalu mieszkalnego, czy też szerzej, na określenie wielkości jej udziału w podlegającym podziałowi majątku wspólnym.

Nie przeprowadzenie dowodu z zeznań w charakterze świadków policjantów, asystujących przy próbach powrotu Skarżącej wraz z synem do przedmiotowego lokalu w dniach [...] września 2010 r. i [...] września 2010 r., nie stanowiło naruszenia prawa, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. Przeprowadzenie tego dowodu nie mogło służyć ustaleniu okoliczności istotnych z punktu widzenia przesłanek z art. 15 ust. 1 i 2 uel. Ustalenie przebiegu zdarzeń w dniach [...] września 2010 r. i [...] września 2010 r., służyć mogło jedynie ocenie zachowań Skarżącej i Jej byłego męża (właściciela nieruchomości przy ul. T. [...]), już po okresie, w którym doszło do dobrowolnego i trwałego opuszczenia lokalu, z pobytu stałego w którym Skarżąca została prawidłowo wymeldowana.

Mając powyższe na uwadze Sąd w 1 punkcie wyroku działając na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę.

W 2 punkcie wyroku Sąd działając na podstawie art. 250 ppsa przyznał adwokat Ewie Sokołowskiej od Skarbu Państwa (Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P.) wynagrodzenie w kwocie 240 zł, podwyższone o kwotę 55,20 zł, stanowiącą podatek od towarów i usług – łącznie 295,20 zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej z urzędu.