Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1447/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-10-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art 28
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: art.107
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Asesor WSA - Piotr Kraczowski, Protokolant - Robert Źukowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2007 r. sprawy ze skargi D.T. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2007 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne osób prowadzących działalność gospodarczą 1. uchyla zaskarżoną decyzję: 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z 26 lutego 2007r. wniesionej przez D.T. jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...].

Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Pismem z dnia 13 października 2006 r. D.T. złożyła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oddział w K., inspektorat w O. wniosek o rozłożenie jej zadłużenia z tytułu składek na raty oraz umorzenia odsetek za zwłokę z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne.

Wnioskodawczyni wniosek umotywowała faktem, iż jest osobą bez środków do życia i nie zarejestrowaną, gdyż posiada zadłużenie w ZUS. Zobowiązana wskazała, iż z pomocą rodziny pragnie uregulować zaległości wobec ZUS.

Decyzją z dnia [...] grudnia Nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych oddział w K. odmówił częściowego umorzenia należności tj. odsetek za zwłokę od nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne za okres od grudnia 1996r. do lutego 1998 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ organ rentowy zaznaczył , iż w stosunku do zobowiązanej nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności, gdyż prowadzona za pośrednictwem Urzędu Skarbowego w O. egzekucja nie została zakończona. Wystawione tytuły wykonawcze częściowo zostały zrealizowane, pozostałe oczekują na realizację. Organ wskazał, iż zobowiązana nie jest właścicielka ani współwłaścicielka żadnych gruntów i budynków położonych na terenie powiatu [...] oraz miasta O.. Organ rentowy podkreślił, iż dłużniczka mieszka w domu jednorodzinnym, którego właścicielami są jej rodzice, którzy prowadzą odrębne gospodarstwo domowe ponosząc jedynie część opłat za użytkowanie domu.

Parter domu zajmują rodzice, zaś górną kondygnację domu wnioskodawczyni zamieszkuje wraz z mężem, synem, córką i wnukiem. Organ wskazał, iż dłużniczka spłaca w ratach po [...] zł miesięcznie kredyt z tytułu z tytułu zakupu komputera dla wnuka. Zakład zaznaczył, iż zainteresowana nie jest nigdzie zatrudniona, nie prowadzi działalności gospodarczej i nie uzyskuje dochodów. Źródłem dochodu rodziny zobowiązanej jest wynagrodzenie jej męża w wysokości [...] zł brutto. miesięcznie. Dzieci zainteresowanej są osobami bezrobotnymi bez prawa do zasiłku. Córka wnioskodawczyni samotnie wychowuje dziecko otrzymując od ojca dziecka alimenty w wysokości [...] zł miesięcznie. Natomiast syn dłużniczki pozyskuje środki finansowe pracując dorywczo. Organ wskazał, iż dłużniczka jest osobą bez problemów zdrowotnych, nie pozbawioną możliwości zarobkowania, a przez to poprawy swojej sytuacji finansowej. Ponadto zaznaczył też, iż również jej dzieci mają możliwość podjęcia zatrudnienia i uzyskania dochodów i tym samym wspierania finansowo rodziny.

Pismem z 8 stycznia 2007 r. D.T. wniosła o ponowne rozpatrzenie jej sprawy. W treści pisma podkreśliła, iż zwróciła się jedynie o częściowe umorzenie zaległości z tytułu składek w postaci odsetek. Podniosła, iż nie jest w stanie spłacić odsetek od zaległości z tytułu składek za okres od grudnia 1996r. do lutego 1998 r. Wskazała, iż jest w stanie spłacić zaległość główną w ratach. Ponadto zaznaczyła, iż z racji swojego wieku i wykształcenia nie może znaleźć zatrudnienia.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych uchylił w całości decyzję Zakładu z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...], jednocześnie umorzył wnioskodawczyni należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne osób prowadzących działalność gospodarczą za okres od grudnia 1996 r. do lipca 1997 r. oraz odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne osób prowadzących działalność gospodarczą za okres od sierpnia 1997 r. do lutego 1998 r. W uzasadnieniu decyzji Prezes przywołał okoliczności wskazane w decyzji Zakładu z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...]. Ponadto wskazał, iż z uzyskiwanych przez członków rodziny dłużniczki pokrywana jest część opłat związanych z utrzymaniem domu tj. energia elektryczna, woda, gaz, opał. Drugą część opłacają mieszkając na parterze domu rodzice zobowiązanej. Organ zaznaczył, iż rodzina dłużniczki ponosi wydatki związane z opłatą telewizji kablowej, telefonu stacjonarnego, Internetu oraz spłaca kredyt zaciągnięty na zakup komputera dla wnuka. Miesięczna rata kredytu to kwota [...] zł. Termin spłaty ostatniej raty przypada na [...] r.. Organ zaznaczył, iż kredyt na kupno komputera nie jest niezbędny do życia. W ocenie Prezesa spłata pożyczki świadczy o możliwościach finansowych rodziny pozwalających na uregulowanie należności wobec ZUS. Organ podkreślił, iż podjął decyzję o częściowym umorzeniu najstarszych zaległości na ubezpieczenie społeczne, uznając jednocześnie, iż spłata pozostałych należności będzie możliwa do spłaty w systemie ratalnym. Ponadto organ wskazał, iż okres za który zostały umorzone składki nie będzie zaliczany do stażu ubezpieczeniowego.

Pismem z dnia 25 marca 2007 r. D.T. wniosła skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...]. W skardze podniosła, iż organ w zaskarżonej decyzji niezgodnie z jej wnioskiem umorzył zaległe składki i w związku z tym nie zaliczył okresu, za który zostały umorzone do stażu ubezpieczeniowego. Ponadto skarżąca zaznaczyła, iż zwracała się jedynie o umorzenie jej części odsetek od zaległości z tytułu nieopłaconych składek. Dłużniczka podkreśliła, iż chce spłacić całość zaległych składek oraz część odsetek i w związku z tym mieć zaliczony okres, za który spłaci zaległe składki do stażu ubezpieczeniowego.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu swego stanowiska organ wskazał, iż skarżącej zapewniono czynny udział w sprawie, ponadto podjęto czynności zmierzające do dokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy. Prezes Zakładu zaprezentował stanowisko jak w zaskarżonej decyzji. Jednocześnie zaznaczył, iż umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę oraz opłaty dodatkowej.

Ponadto Prezes Zakładu wskazał, iż umorzenie należności pochodnych- w tym również odsetek jest możliwe wówczas, gdy następuje umorzenie należności podstawowej w postaci składek. W ocenie organu zgodnie z treścią art. 28 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( DZ. U. Nr 137,poz. 887 ze zm. dalej jako u.su.s. ) tylko w przypadku umorzenia składek umorzeniu podlegają również odsetki ,koszty upomnienia i opłata dodatkowa. Nie można więc dokonać umorzenia samych odsetek, czy ich części bez umorzenia należności głównej. Przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie przewidują możliwości umorzenia samych odsetek. W ocenie organu stan faktyczny sprawy pozwalał na przyjęcie, iż istnieją przesłanki uzasadniające podjęcie decyzji o częściowym umorzeniu zaległości. Organ zaznaczył, iż nie naruszył obowiązujących przepisów prawa ani też interesu prawnego skarżącej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny (w tym przypadku - decyzję) konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, skargę należało uznać za zasadną.

Procesową wadliwość stanowiącą podstawę prawną do uchylenia decyzji stanowiło naruszenie art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 - jedn. tekst) - dalej przywoływana jako k.p.a., który stanowi, iż uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Art. 107 K.p.a. określa podstawowe części składowe, jakie powinna decyzja zawierać. Do tych części ustawodawca zalicza między innymi uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie zatem stanowi integralną cześć decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji (por. wyrok NSA z dnia 12 maja 2000 r., sygn. akt I SA/Kr 856/98, LEX nr 43041). Tak więc uzasadnienie jako jeden z elementów decyzji winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Uzasadnienie decyzji ma szczególne znaczenie przy ocenie prawidłowości decyzji przez organ wyższego stopnia, zwłaszcza decyzji o charakterze uznaniowym. Brak prawidłowego uzasadnienia takiej decyzji uniemożliwia bowiem - w przypadku jej zaskarżenia - ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego, gdyż to swobodne uznanie nie może być wszakże tożsame z dowolnością. Prawidłowe zredagowanie pod względem merytorycznym i prawnym uzasadnienia decyzji administracyjnej ma kardynalne znaczenie dla stosowania zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 K.p.a., a realizowanej na mocy art. 107 § 3 tego aktu prawnego. Organ administracyjny jest zobowiązany tą zasadą do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Elementem decydującym o przekonaniu strony, co do trafności rozstrzygnięcia, jest uzasadnienie decyzji. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. W świetle art. 107 § 3 K.p.a. w uzasadnieniu faktycznym należy przytoczyć wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy oraz dokonać na podstawie całokształtu materiału dowodowego oceny, czy dana okoliczność została udowodniona.

Obowiązkiem organu rozstrzygającego sprawę - w ramach motywowania podjętej decyzji - jest ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez stronę w trakcie toczącego się postępowania. Odzwierciedlenie tego winno znaleźć się w uzasadnieniu decyzji. Brak odniesienia się przez organ rozstrzygający sprawę do podnoszonych przez stronę zarzutów stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a to z kolei skutkuje uchyleniem zaskarżonych decyzji. Postawiona powyżej teza znajduje oparcie w utrwalonym - w tym zakresie - orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Orzeczeniem godnym zauważenia na tle zaistniałej sprawy jest wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 1998 r., sygn. akt I SA/Lu 21/98, LEX nr 34147, gdzie przyjęto, iż na organie odwoławczym ciąży obowiązek ustosunkowania się do wszystkich podniesionych w odwołaniu zarzutów, zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 107 § 3 K.p.a., przez wskazanie faktów, które uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, dla których odmówił innym dowodom wiarygodności i mocy dowodowej, a także przyczyn, dla których wnioskowanych dowodów nie przeprowadził i dlaczego nie uznał zasadności argumentów podniesionych w odwołaniu. Natomiast w wyroku z dnia 20 grudnia 1999 r., sygn. akt IV SA 274/97, LEX nr 48234, NSA skonstatował, że organ odwoławczy rozpoznaje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie. Oznacza to, że ma on obowiązek rozpoznać wszystkie żądania, wnioski i zarzuty strony oraz ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swej decyzji. Wspomniane żądania, wnioski i zarzuty mogą być rzecz jasna zawarte także w złożonym przez stronę odwołaniu. Stąd obowiązkiem organu odwoławczego o podstawowym znaczeniu jest również przytoczenie w tym względzie treści odwołania oraz ustosunkowanie się do niego w uzasadnieniu wydanej decyzji.

Odnosząc powyższe na grunt stanu faktycznego niniejszej sprawy powiedzieć należy, iż strona we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosiła, iż nie uwzględniono jej ważnego interesu w postaci częściowego umorzenia odsetek. Skarżąca podkreślała, iż nie chce umorzenia zaległości głównej, gdyż chciała ją spłacić wraz z częścią odsetek w ratach.

W tym istotnym dla sprawy zakresie, w decyzji drugiej instancji zabrakło stosownego ustosunkowania się do postawionych żądań skarżącej. Faktem jest, iż pełna analiza prawna podniesionej przez stronę argumentacji znalazła odzwierciedlenie w odpowiedzi na skargę, a nie w decyzji, do czego obliguje wcześniej powołany art. 107 § 3 k.p.a., co należało uznać za spóźnione.

W wyroku z 28 kwietnia 2003 r. (sygn. akt II S.A. 2486/01 LEX nr 149543) Naczelny Sąd Administracyjny zawarł tezę, iż "podejmując decyzję uznaniową organ administracji stosownie do art. 7 k.p.a. ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych".

Podkreślić więc trzeba, iż rozstrzyganie w ramach uznania wymaga od organu nie tylko poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), ale także załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). W przedmiotowej sprawie organ orzekając niezgodnie z żądaniem strony nie uwzględnił m. in. jej interesu prawnego w postaci zaliczenia do stażu ubezpieczeniowego okresu, za który wnosiła o umorzenie odsetek od zaległych składek, czym naruszył w/w przepis.

Sąd nie podziela poglądu prezentowanego w odpowiedzi na skargę, iż jakoby z art. 28 ust. 4 u.s.u.s. wynikał zakaz umarzania samych odsetek. Przepis ten stanowi, że umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty. Pod pojęciem "składek" należy rozumieć - zgodnie z definicją ustawową zawartą w art. 4 pkt 3 u.s.u.s. - składki na ubezpieczenia społeczne osób fizycznych podlegających chociaż jednemu z ubezpieczeń społecznych, o których mowa w art. 1 ustawy, tj. ubezpieczeniu emerytalnemu, ubezpieczeniu rentowemu, ubezpieczeniu w razie choroby i macierzyństwa, ubezpieczeniu z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. W przypadku zatem umorzenia powyższych składek z mocy prawa następuje również umorzenie należnych od nich odsetek za zwłokę. Nie powinno przy tym budzić wątpliwości, choć wprost ustawodawca w tym przedmiocie się nie wypowiada, że we wskazanej sytuacji odsetki ulegają umorzeniu w całości lub w takiej części, w jakiej zostały umorzone składki, czyli według zasady proporcjonalności. Analizowany przepis reguluje zatem i to w sposób automatyczny wyłącznie byt wtórnych - w stosunku do zaległych składek - należności pieniężnych, w tym odsetek, w przypadku, gdy te składki przestają istnieć, tj. gdy zostają umorzone. W żadnym razie przepis ten nie pozwala na sformułowanie tezy, iż jest on przeszkodą w umarzaniu samych odsetek. W istocie art. 28 ust. 4 u.s.u.s. nie reguluje bowiem zakresu przedmiotowego instytucji umorzenia, przewidzianej na gruncie przepisów u.s.u.s., lecz określa skutki, jakie wywołuje umorzenie składek, rozumianych jak wyżej (art. 4 pkt 3 ww. ustawy). Z kolei to, jakie należności mogą być umarzane i na jakich warunkach wynika z art. 28 ust. 1 - ust. 3b, art. 30 i art. 32 u.s.u.s.

W kontekście rozpoznanej sprawy należy zatem zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład. Należności z tytułu składek (podkreśl. Sądu) mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, o czym stanowi art. 28 ust. 2 u.s.u.s., która zachodzi w sytuacjach wymienionych w ust. 3 tego artykułu. Natomiast w art. 24 ust. 2 u.s.u.s. wskazano, iż pojęciem "należności z tytułu składek" objęte są "składki oraz odsetki za zwłokę koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata". W takim stanie rzeczy stanowisko organu orzekającego odnośnie braku podstaw prawnych do umarzania samych odsetek za zwłokę jest wprost sprzeczne z normatywnym znaczeniem pojęcia "należności z tytułu składek", które zostało użyte w powołanych wyżej przepisach. Podstawa prawna do umarzania w całości lub w części samych odsetek za zwłokę od składek, w rozumieniu art. 4 pkt 3 u.s.u.s., znajduje się więc w art. 28 ust. 1 i ust. 2 oraz, w przypadku składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, w art. 28 ust. 3a tej ustawy. Oczywiście przy stosowaniu wskazanych przepisów u.s.u.s. należy mieć na uwadze także treść art. 30, który wyłącza stosowanie art. 28 w stosunku do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek, jak również art. 32, który z kolei do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie stosowania umorzeń nakazuje stosowanie odpowiednie przepisów dotyczących składek na ubezpieczenia społeczne.

Reasumując, art. 28 u.s.u.s. pozwala na umarzanie samych odsetek za zwłokę od wskazanych w nim składek, jak i od składek wskazanych w art. 32 tej ustawy. Wnioskodawca ma przy tym, we wskazanym wyżej zakresie, pełną swobodę w wyborze należności, których umorzenia się domaga; może zatem domagać się umorzenia w całości lub w części niektórych tylko składek, samych odsetek, dodatkowej opłaty, kosztów upomnienia lub kosztów egzekucyjnych, może łączyć swoje żądania w ramach tych należności, przy czym jeśli umorzone zostaną składki to z mocy prawa umorzeniu ulegają również te należności z nimi związane, o których mowa w art. 28 ust. 4 u.s.u.s. (por. też wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 14 października 2004 r., sygn. akt III AUa 1581/03, LEX nr 147189).

Prezes Zakładu nie dokonał zatem właściwych ustaleń i rozważenia sprawy, tj. oceny czy w przypadku skarżącej wystąpiły przesłanki do umorzenia samych odsetek. Organ rozstrzygający sprawę nie odniósł się do zakresu żądania zainteresowanej, nie ustosunkował się do jego treści, a powinien wszechstronnie przeanalizować każdy z powołanych zarzutów i odzwierciedlić wynik analizy w uzasadnieniu wydanej decyzji. Takie zachowanie skutkuje wnioskiem, iż nie rozważono w sposób wyczerpujący przesłanek, których zaistnienie może prowadzić do umorzenia należności objętych treścią art. 28 u.s.u.s. Wadliwość ta powoduje dowolność indywidualnego aktu administracyjnego, która nie ma nic wspólnego z fakultatywnością. Podnieść w tym miejscu należy, iż fakultatywny charakter art. 28 nie usprawiedliwia braku ustosunkowania się przez organ administracji do zarzutów podnoszonych przez stronę postępowania. Podkreślić z całą mocą trzeba, że organ rozstrzygający sprawę ma obowiązek rozpatrzenia sprawy pod kątem przesłanek z art. 28 ww. ustawy. Dopiero wszechstronne wyjaśnienie sprawy, przy zachowaniu reguł przepisów postępowania administracyjnego, daje prawo do podjęcia decyzji, z uwagi na jej fakultatywny charakter, nawet odmownej, w sytuacji zaistnienia przesłanek dających prawo do umorzenia należności.

Na uwagę zasługuje także wyrok NSA z dnia 4 lutego 1998 r., sygn. akt III SA 221/97, LEX nr 44814, gdzie powiedziano, że w dość powierzchownych i lakonicznych uzasadnieniach zapadłych w sprawie decyzji nie zadbano o to, by wykazać brak możliwości spełnienia żądania wnioskodawcy dotyczącego umorzenia odsetek z powołaniem się na normę prawną wynikającą z przepisu art. 31 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Uchybienie to trzeba uznać za konsekwencję błędu polegającego na zaniechaniu zabiegu indywidualizacji, tj. rozpatrzenia okoliczności konkretnego przypadku z punktu widzenia przesłanek ujętych w odnoszącym się do sprawy przepisie prawa. Stosując jakikolwiek przepis prawa, organ administracji obowiązany jest bowiem kierować się tymi kryteriami, które są elementami jego hipotezy, nie zaś dowolnymi (nawet najsłuszniejszymi) względami prawnymi lub społecznymi. Podobnie wypowiedział się w wyrokach: z dnia 9 października 1997 r., sygn. akt I SA/Po 491/96, LEX nr 34302, z dnia 14 lutego 1997 r., sygn. akt SA/Bk 968/95, LEX nr 27443 oraz z dnia 29 listopada 1995 r., sygn. akt SA/Wr 763/95, LEX nr 27084.

W ponownie prowadzonym postępowaniu Prezes Zakładu, przy uwzględnieniu przedstawionej wyżej oceny prawnej Sądu, zobowiązany będzie do przeprowadzenia ustaleń faktycznych właściwych i niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy zgodnie z żądaniem strony tj. umorzenia samych odsetek i oceny zasadności ich umorzenia w ramach tzw. uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne to przyznana organom administracji możliwość wyboru spośród dwóch lub więcej dopuszczalnych przez ustawę, a równowartościowych prawnie, rozwiązań, zgodnie z celami w ustawie określonymi (Z. Janowicz: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1995, s. 270-271). Jakkolwiek uznaniowy charakter decyzji podejmowanych w przedmiocie umorzenia należności oznacza, że organ orzekający może, ale nie musi umorzyć należności, to jednak decyzje wydane w tym trybie nie mogą być dowolne. Wymagają uzasadnienia odpowiadającego rygorom art. 107 § 3 k.p.a..

Uwzględniając przedstawiony stan faktyczny i prawny rozpoznanej sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 wyroku. Orzeczenie w punkcie 2 wyroku, iż uchylona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku oparto na treści art. 152 p.p.s.a.