Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 233/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2013-07-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 9a, art. 28, art. 51 ust. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: § 136 ust. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 75 poz 690
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
article: art. 151, art. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Alina Rzepecka Sędzia WSA Sławomir Pauter Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2013 r. sprawy ze skargi L.K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] lutego 2013 r. L.K. złożyła skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2013 r., znak [...], utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2012 r. znak: [...], nakładającą na nią jako inwestora obowiązek doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego poprzez demontaż wykonywanej instalacji c.o. oraz kotła c.o.

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym:

W dniu [...] marca 2009 r. PINB wszczął postępowanie administracyjne w sprawie wykonania przez L.K. w piwnicy budynku mieszkalnego przy ul. [...] robót budowlanych w postaci instalacji c.o. wraz z montażem kotła c.o. dla potrzeb grzewczych jej lokalu mieszkalnego - bez pozwolenia na budowę albo zgłoszenia. Następnie w drodze postanowienia nałożył na inwestorkę obowiązek przedstawienia ekspertyzy technicznej w celu ustalenia czy roboty (instalacja c.o. wraz z kotłem c.o.), wykonane bez pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, zrealizowane zostały w sposób prawidłowy (zgodny w warunkami technicznymi) i umożliwiający dalsze bezpieczne użytkowanie instalacji wraz z kotłem c.o. ze wskazaniem, w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości, proponowanych sposobów naprawy.

Wykonując powyższe zobowiązanie L.K. złożyła w terminie wymaganą ekspertyzę techniczną, sporządzoną przez posiadającego uprawnienia budowlane technika budowlanego. W opisie stanu istniejącego zawartego w ekspertyzie wskazano, iż zamontowany kocioł jest kotłem stalowym, wodnym o mocy 16 kW, przeznaczonym do montażu w systemie otwartym ( na miał węglowy). Kocioł ustawiony jest w części piwnicznej – korytarzu piwnicznym o wysokości 2,15 m, służy do ogrzewania lokalu nr 1 należącego do L.K.. Miejsce ustawienia kotła c.o. wydzielono przepierzeniem z blachy stalowej w ramie kątownika stalowego. Kocioł c.o. połączono z wodną instalacją c.o. z rozdziałem górnym, pracującą w układzie pompowym. Naczynie wzbiorcze o pojemności 40 l zamontowano na poddaszu i zabezpieczono izolacją termiczną. Rurę przelewową z naczynia wzbiorczego wyprowadzono na zewnątrz budynku – elewacja. Autor ekspertyzy stwierdził, iż montaż naczynia wzbiorczego wykonany został niezgodnie z warunkami określonymi w PN-91/B-02413 (Zabezpieczenie instalacji grzewczej na paliwa stałe) tzn.: brak rury cyrkulacyjnej w połączeniu rury bezpieczeństwa z naczyniem wzbiorczym, brak odpowietrzenia naczynia wzbiorczego, brak rury sygnalizacyjnej, rura przelewowa wyprowadzona na elewację budynku. Dodatkowo autor ekspertyzy wskazał, iż kocioł c.o. połączono z przewodem kominowym o przekroju na poziomie piwnicy – 20x20 cm, utrudniony dostęp do otworu wyczystnego – odległość tylnej ściany kotła od ściany kominowej – 14 cm. W koronie komina pod dachem przewód kominowy ma przekrój 14x20 cm. Nadto stwierdził brak wentylacji wywiewnej, a nawiew do pomieszczenia odbywa się przez otwór w ścianie działowej z przyległego pomieszczenia piwnicznego, w którym na stałe uchylone jest okno piwniczne. Pomieszczenie pozbawione jest oświetlenia naturalnego, zainstalowane jest tylko sztuczne. Podłoga i strop pomieszczenia są ogniotrwałe, wykonane z materiałów ceramicznych.

Dokonując oceny prawidłowości przeprowadzonych prac autor ekspertyzy stwierdził, że: 1. pomieszczenie przystosowane na potrzeby kotłowni nie spełnia podstawowych warunków określonych przepisami, 2. instalacja kotła c.o. została wykonana niezgodnie z warunkami technicznymi oraz PN-91/B-02413, DTR kotła, 3. przekrój komina jest mniejszy niż 400 cm 2 , 4. użytkowanie wykonanej instalacji kotła c.o. stanowi zagrożenie dla życia i zdrowia użytkowników. W celu usunięcia nieprawidłowości autor ekspertyzy zalecił: 1. opracowanie przez uprawioną osobę dokumentacji na wykonanie przebudowy instalacji c.o., która powinna zawierać rozwiązania techniczne zgodne z warunkami technicznymi, polskimi normami, 2. przebudowanie korony kominowej zgodnie z opinią kominiarską z dnia [...] kwietnia 2009 r., 3. wykonanie przewodu wentylacyjnego wywiewnego o przekroju minimum 14x14 cm z pomieszczenia kotłowni, wyprowadzeniem na wysokość 1,50 cm ponad dach (z materiałów niepalnych), 5. doprowadzenie nawiewu powietrza z elewacji frontowej budynku przewodem o przekroju minimum 400 cm 2, 5. zwiększenie wysokości pomieszczenia kotłowni z 2,15 cm do minimum 2,20 cm, co wymaga obniżenia posadzki ceglanej w całym pomieszczeniu.

Na podstawie tak zebranego w sprawie materiału dowodowego PINB w oparciu o treść art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm., dalej zwanej ustawą) decyzją z dnia [...] listopada 2009r. nałożył na inwestora – L.K. obowiązek wykonania, w ciągu 3 miesięcy od kiedy decyzja stanie się ostateczna, określonych robót budowlanych polegających na dokonaniu prawidłowego montażu naczynia wzbiorczego poprzez: założenie rury cyrkulacyjnej w połączeniu rury bezpieczeństwa z naczyniem wzbiorczym, założeniu rury sygnalizacyjnej, zapewnieniu odpowietrzenia naczynia wzbiorczego, wyprowadzenia rury przelewowej w taki sposób aby wypływ wód mógł być kontrolowany z miejsca obsługi i miejsca napełnienia ogrzewania (rura ta nie może być wyprowadzana na zewnątrz budynku).

Organ stwierdził w uzasadnieniu decyzji, iż wykonanie robót w tym zakresie przywróci stan zgodny z prawem. Organ zwrócił uwagę, iż zalecone w ekspertyzie prace wynikają z normy PN-91/B-02413 (Ogrzewnictwo i ciepłownictwo. Zabezpieczenie instalacji ogrzewań wodnych systemu otwartego. Wymagania). Dodatkowo odnosząc się do pozostałych wskazań zawartych w ekspertyzie technicznej organ stwierdził, iż co do wysokości pomieszczenia, w którym znajduje się kocioł o mocy do 25 kW brak jest w przepisach prawa i w Polskich Normach uwarunkowań. W zakresie nieprawidłowości wentylacji wywiewnej i nawiewnej organ na podstawie przeprowadzonych oględzin ustalił, iż wykonana została ona prawidłowo.

W wyniku wniesionego przez J.A. odwołania WINB decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, uchylając ją jedynie w części dotyczącej wyznaczenia terminu wykonania obowiązku i określił ten termin na 3 miesiące od daty doręczenia jego decyzji.

W związku ze skargą złożoną przez J.A. do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. decyzje organów I i II instancji zostały uchylone wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2010 r., sygn. akt II SA/Go 74/10.

Sąd w wyniku analizy przepisów art. 3 pkt 7 i pkt 9 oraz art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego stwierdził jednoznacznie, iż instalacja centralnego ogrzewania budynku mieszkalnego stanowi urządzenie budowlane, na którego montaż wymagane jest uzyskanie pozwolenia na budowę, którego w rozpoznawanej sprawie inwestorka nie przedstawiła. Potwierdził też zasadność przeprowadzenia przez organy postępowania legalizacyjnego w oparciu o przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy.

Sąd uznał za konieczne uchylenie decyzji organów I i II instancji z uwagi na naruszenie przepisów art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 Kpa, a to przez dowolną ocenę materiału dowodowego i brak odniesienia się przez organy do wszystkich stwierdzonych w toku postępowania nieprawidłowości budowlanych. W pierwszej kolejności Sąd zwrócił uwagę na wynikający z treści ekspertyzy fakt niespełnienia przez pomieszczenie przystosowane na potrzeby kotłowni podstawowych warunków określonych przepisami. Wskazał, iż zgodnie z treścią § 136 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75 poz. 690, ze zm. dalej zwanego rozporządzeniem) kotły na paliwo stałe o mocy cieplnej nominalnej do 25 kW powinny być instalowane w wydzielonych pomieszczeniach technicznych zlokalizowanych na kondygnacji podziemnej, na poziomie ogrzewanych pomieszczeń lub w innych pomieszczeniach, w których mogą być instalowane kotły o większych mocach cieplnych nominalnych. W ocenie Sądu, usytuowanie przedmiotowego kotła c.o. w części piwnicznej budynku – w korytarzu piwnicy, w pomieszczeniu wydzielonym przepierzeniem z blachy stalowej, budzi wątpliwości z punktu widzenia treści cyt. przepisu. Tymczasem organy w żaden sposób nie ustosunkowały się do wskazanej kwestii. Sąd zwrócił także uwagę na brak wskazania w protokole oględzin miejsca składowania paliwa. Ponadto Sąd zarzucił organom brak umotywowania stanowiska w kwestii przemurowania korony kominowej oraz brak w materiale dowodowym potwierdzenia dla ich stwierdzenia o prawidłowym wykonaniu wentylacji nawiewnej i wywiewnej, w szczególności brak odniesienia się do tego zagadnienia w protokole oględzin. Dodatkowo zdaniem Sądu organ nie odniósł się do wymogi braku dostępu kotłowni do naturalnego światła i kwestii ogniotrwałości podłogi w sytuacji usunięcia warstwy cegły oraz usytuowania pieca c.o. w sposób powodujący utrudniony dostęp do jego otworu wyczystnego.

W toku ponownego rozpoznania sprawy PINB przeprowadził w dniu [...] maja 2012 r. dodatkowe oględziny pomieszczeń w których zainstalowano kocioł c.o. Stosując się do wytycznych Sądu zawartych w uzasadnieniu wyroku organ zawarł w protokole z oględzin szczegółowy opis miejsca usytuowania kotła c.o. Z uwagi na nieregularny kształt podano średnie jego wymiary: wysokość 2,22 m, zaś szerokość od strony zejścia do piwnicy wynosi 1,50 m i rozszerza się przy końcu pomieszczenia do 2,22 m. Ustalono wysokość pomieszczenia w najwyższym miejscu - 2,15 m i w najniższym miejscu – 1,97 m. Jak wymierzył organ odległość od przodu kotła do ściany pomieszczenia wynosi 1,33 m, odległość tyłu kotła od ściany wynosi 14 cm, zaś odległość lewego boku kotła od ściany pomieszczenia - 22 cm. Organ zawarł też w protokole dokładny opis składu paliwa znajdującego się w sąsiednim pomieszczeniu. Zawarł też w protokole szczegółowy opis spostrzeżeń dotyczących wentylacji nawiewnej i wywiewnej, stwierdzając, iż wedle jego oceny wykonana została ona prawidłowo oraz odnotował fakt wyłącznie sztucznego oświetlenia kotłowni.

Materiał dowodowy sprawy został też uzupełniony o przedłożone przez L.K. opinie kominiarskie z dnia [...] maja 2012 r. i [...] maja 2012 r., dotyczące przewodów kominowych wykorzystywanych przy eksploatacji kotła c.o.

Na podstawie tak zebranego materiału dowodowego PINB decyzją z dnia [...] września 2012 r., znak: [...], powołując się w podstawie prawnej na art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy, nałożył na inwestora – L.K. obowiązek doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego poprzez demontaż wykonanej instalacji c.o. oraz kotła c.o.

W uzasadnieniu decyzji organ dokonał obszernego streszczenia przebiegu postępowania w sprawie. Dokonał też szczegółowej analizy spełnienia przez przedmiotową kotłownię warunków określonych w Polskiej Normie PN-87/B-02411, mającej zastosowanie do kotłów o mocy nominalnej do 25 kW, zwracając przy tym uwagę, iż w ekspertyzie błędnie dokonano odniesienia do Polskiej Normy PN-91/B-02413 (dotyczących kotłów o mocy od 25 kW do 2000 kW).

PINB stwierdził, iż nałożenie na L.K., jako inwestora wykonanych samowolnie robót budowlanych, obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego było w niniejszej sprawie konieczne, gdyż pomieszczenie, w którym zamontowano kocioł c.o. nie spełnia wymogów określonych w § 136 ust. 2 rozporządzenia. Zgodnie z jego treścią, kotły na paliwo stałe o mocy cieplnej nominalnej do 25 kW powinny być instalowane w wydzielonych pomieszczeniach technicznych zlokalizowanych na kondygnacji podziemnej, na poziomie ogrzewanych pomieszczeń lub w innych pomieszczeniach, w których mogą być instalowane kotły o większych mocach cieplnych nominalnych. Skład paliwa powinien być umieszczony w wydzielonym pomieszczeniu technicznym w pobliżu kotła lub w pomieszczeniu, w którym znajduje się kocioł. Pomieszczenia, w których instalowane są kotły, oraz pomieszczenia składu paliwa powinny odpowiadać wymaganiom określonym w Polskiej Normie, dotyczącej kotłowni wbudowanych na paliwo stałe.

Organ zwrócił uwagę, iż pojęcie pomieszczenia technicznego zdefiniowane zostało w § 3 pkt 12 rozporządzenia i należy przez nie rozumieć pomieszczenie przeznaczone dla urządzeń służących do funkcjonowania i obsługi technicznej budynku. Z kolei, jak wskazał organ, w treści § 97 ust. 1 i 2 rozporządzenia wysokość pomieszczenia technicznego i gospodarczego nie powinna być mniejsza niż 2 m, jeżeli inne przepisy rozporządzenia nie określają większych wymagań. Organ zauważył, iż w treści rozporządzenia brak jest definicji "wydzielonego pomieszczenia technicznego". Stwierdził w związku z tym, iż dokonując wykładni celowościowej i funkcjonalnej należy uznać, że chodzi w tym przypadku o wydzielenie pomieszczenia za pomocą przegród budowlanych (ścian) gwarantujących trwałą izolację pomieszczenia od pozostałych części budynku. Zdaniem organu, dookreślenie, iż ma to być pomieszczenie techniczne rozumieć należy w ten sposób, iż chodzi o pomieszczenie przeznaczone tylko i wyłącznie do celów związanych z procesami dotyczącymi funkcjonowania urządzeń technicznych, w tym kotłów i innych urządzeń technicznych z nimi związanych.

Odnosząc się do okoliczności sprawy PINB uznał, że korytarz, na którym zainstalowany został kocioł c.o., będący przedmiotem postępowania, nie jest wydzielonym pomieszczeniem technicznym, o którym mowa w rozporządzeniu. W ocenie organu, umieszczenie w nim przepierzenia nie spowodowało, że kocioł umieszczony został w miejscu wydzielonym trwałymi przegrodami budowlanymi – ścianami. Z powyższych względów organ uznał za w pełni uzasadnione orzeczenie o nakazaniu doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego poprzez demontaż wykonanej instalacji c.o. oraz kotła c.o. Organ zaznaczył, iż przyjęcie założenia, że możliwe jest pozostawienie zainstalowanego kotła c.o. wraz z instalacją c.o. wymagałoby wykonania innych jeszcze robót budowlanych, wykraczających poza doprowadzenie do zgodności z prawem, o którym mowa w art. 51 ust. 1 ust. 2 ustawy. tj. nakazania prac o charakterze inwestycyjnym i tym samym podjęcia decyzji za właściciela obiektu. Tymczasem, jak zaznaczył organ, doprowadzenie do stanu zgodności z prawem należy rozumieć jako zapewnienie, aby dotychczas wykonane roboty budowlane odpowiadały przepisom prawa. Dodatkowo organ zwrócił uwagę na fakt, iż roboty wykonane przez inwestorkę nie odpowiadają przepisom, które zostały stworzone w celu zapewnienia bezpieczeństwa.

W odwołaniu od powyższej decyzji L.K., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, nie zgodziła się ze stanowiskiem organu wskazując, iż pomieszczenie, gdzie zamontowano kocioł c.o. spełnia wymogi określone przepisami rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. Strona wskazała, iż § 136 ust. 1 odsyła do § 220 ust. 1 rozporządzenia zgodnie, z którym część wymagań nie dotyczy budynków mieszkalnych jednorodzinnych, a budynek odwołującej jest jednorodzinny. Ponadto zwróciła uwagę, iż nie dotyczy jej § 136 ust. 7 ponieważ pomieszczenie z kotłem znajduje się w piwnicy, a nie nad kondygnacją użytkową, do której odnosi się w/w przepis. Odwołująca wskazała, iż kocioł znajduje się we wnęce obok korytarza, a prawo do korzystania z tej części budynku przysługuje wyłącznie skarżącej. Kocioł zamontowany jest w miejscu wydzielonym trwałymi przegrodami wraz z zamykanymi drzwiami stalowymi. W ocenie strony, stanowisko PINB jest sprzeczne z rzeczywistością, protokołem z oględzin i obowiązującymi przepisami.

W toku postepowania odwoławczego WINB zlecił organowi I instancji przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego obejmującego oględziny, w trakcie których organ I instancji zobowiązany został do sporządzenia szkicu przedstawiającego wymiary pomieszczenia, w którym zamontowano kocioł c.o.(wymiary poziome i wysokościowe) wraz z pomieszczeniami przyległymi, z naniesieniem i zwymiarowaniem miejsca ustawienia kotła oraz rozmieszczenia wentylacji tego pomieszczenia oraz zwymiarowania i opisu przepierzenia oddzielającego miejsce ustawienia kotła.

Z oględzin przeprowadzonych w dniu [...] stycznia 2013 r. w obecności skarżącej, PINB sporządził szczegółowy szkic pomieszczeń z naniesieniem wskazanych przez WINB wymiarów. W protokole wskazano, iż przepierzenie wydzielające część korytarza piwnicznego, w której zamontowano kocioł c.o. przymocowane jest do ścian za pomocą śrub, po rozłożeniu osłania kocioł wraz ze znajdującym się obok podgrzewaczem wody. Przepierzenie po rozłożeniu ma długość 224 cm, jego wysokość wynosi 185 cm. Pomieszczenie, w którym zamontowany jest kocioł c.o. w najniższym miejscu ma 190 cm, a w najwyższym 245 cm.

Po uzyskaniu protokołu oględzin, decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. ( znak: [...])Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż usuwanie skutków samowoli polegającej na wykonywaniu bez pozwolenia lub zgłoszenia robót budowlanych innych niż budowa obiektu budowlanego podlega reżimowi z art. 50 i 51 Prawa budowlanego. W odniesieniu do robót budowlanych wykonywanych bez wymaganego pozwolenia albo zgłoszenia zastosowanie znajduje art. 51 ust. 1 pkt 1 lub 2 oraz ust. 3 Prawa budowlanego. WINB podkreślił, iż ocena zgodności z przepisami techniczno-budowlanymi omawianych robót może być dokonana wyłącznie w oparciu o przepisy obecnie obowiązujące. Organ dodał ponadto, iż przeprowadzenie samowolnych robót budowlanych w świetle przepisów prawa budowlanego nie podlega przedawnieniu i zawsze obliguje organ do podjęcia stosownych działań.

WINB podkreślił, iż w sytuacji, gdy możliwe jest doprowadzenie robót do stanu zgodnego z prawem, wówczas postępowanie legalizacyjne przeprowadzane jest na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, w oparciu o który organ nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych celem doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Organ podkreślił, iż zakres ewentualnych robót naprawczych, wykonanie których organ może nałożyć na tej podstawie winien ściśle dotyczyć zakresu robót już wykonanych. Przy czym przez roboty naprawcze nie można rozumieć dodatkowych robót mających na celu dokończenie podjętego w warunkach samowoli budowlanej zamierzenia inwestycyjnego.

WINB wskazał, iż w niniejszej sprawie decyzja wydana została na mocy art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, który znajduje zastosowanie w sytuacji, gdy roboty nie mogą być doprowadzone do stanu zgodnego z prawem.

W świetle zgromadzonych w sprawie dowodów, w szczególności protokołów z oględzin, w tym sporządzonego w ramach postępowania odwoławczego, organ odwoławczy stwierdził, iż wykonanie w warunkach samowoli budowlanej robót budowlanych związanych z urządzeniem kotłowni i wykonaniem instalacji c.o. dla potrzeb grzewczych lokalu L.K. nastąpiło z naruszeniem obowiązujących przepisów techniczno-budowlanych, w sposób uniemożliwiający doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem poprzez wydanie nakazu wykonania określonych robót lub czynności naprawczych. Organ stwierdził, iż kocioł zamontowany został w pomieszczeniu, które nie jest pomieszczeniem technicznym, natomiast stanowi korytarz na kondygnacji piwnicznej budynku. Powołując się na treść § 136 ust. 2 rozporządzenia, organ odwoławczy podzielił stanowisko PINB, iż zamontowane w bezpośrednim otoczeniu kotła c.o. przepierzenie nie może zostać uznane za przegrodę wydzielającą pomieszczenie techniczne z części korytarza piwnicy. Przepierzenie to nie posiada pełnej wysokości pomieszczenia, a dodatkowo jest składane. Zdaniem organu, nie można zatem mówić o trwałym i pełnym wydzieleniu z przestrzeni korytarza piwnic odrębnego pomieszczenia o charakterze technicznym. Dodatkowo organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż z ustaleń organu wynika, że pomieszczenie w którym zamontowany został kocioł posiada w najniższym punkcie wysokość 190 cm, naruszając tym samym wymóg wysokości dla pomieszczenia technicznego 2 m jaki określony został w treści § 97 ust. 1 rozporządzenia.

Ustosunkowując się do zarzutów odwołania organ uznał je za nieuzasadnione. WINB nie zgodził się z odwołującą jakoby § 220 ust. 1 rozporządzenia wyłączał część wymagań w odniesieniu do budynków jednorodzinnych, a za taki w świetle art. 3 pkt 2 a Prawa budowlanego uznać należy budynek dwurodzinny, w jakim mieszka strona. Przepis § 220 ust. 1 rozporządzenia dotyczy klasy odporności ścian, stropów i zamknięć otworów dla pomieszczeń kotłowni, składu paliwa stałego, żużlowni i magazynu oleju opałowego. Jedyne zwolnienie zawarte w jego treści odnosi się do braku wymagań dla klasy odporności ogniowej ścian wewnętrznych, stropów oraz drzwi lub innych zamknięć dla w/w pomieszczeń, ale niewątpliwie nie odnosi się do pozostałych przepisów rozporządzenia, w tym wymienionych w § 136 ust. 2 i § 97 ust. 1 .

Organ odwoławczy uznał także, że wykonane w przedmiotowej sprawie roboty nie spełniają również wymagań zawartych w Polskiej Normie PN-87/B-02411 "Ogrzewnictwo. Kotłownie wybudowane na paliwo stałe – Wymagania", do przestrzegania, których obliguje treść § 136 ust. 2 rozporządzenia. Organ zauważył, iż usytuowanie kotła w nieznacznej odległości od ścian pomieszczenia ( 14 cm i 22 cm od ścian najbliżej położonych oraz 1,33 m od ściany przeciwległej) narusza wymogi określone w pkt 2.1.10 normy, zgodnie z którą odległość kotła od przegród powinna zapewniać dostęp do wszystkich części kotła wymagających obsługi, konserwacji i czyszczenia, przy czym odległość od przodu kotła do przegrody nie może być mniejsza niż 1 m. Organ dodał, iż nawet jeżeli przyjąć, iż przepierzenie stanowi jednak przegrodę to i tak nie zostałby spełniony warunek dotyczący odległości kotła od tejże przegrody, gdyż jak wynika ze szkicu stanowiącego załącznik do protokołu z oględzin przepierzenie jest usytuowane w bezpośrednim sąsiedztwie kotła.

WINB stwierdzi nadto, że ewentualne roboty zmierzające do wydzielenia pomieszczenia technicznego, spełniającego wymagania rozporządzenia, pomijając aspekt techniczny przedsięwzięcia, nie dotyczyłyby bezpośrednio zakresu robót już wykonanych, nie mogłyby zostać uznane za roboty naprawcze, a stanowiłyby działania polegające na wykonaniu robót mających na celu wykonanie odrębnego od już wykonanego zamierzenia inwestycyjnego.

W skardze, złożonej pismem z dnia [...] lutego 2013r., L.K. zarzuciła decyzji organu II instancji naruszenie przepisów art. 3 pkt 2a, art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane oraz § 136 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, a także naruszenie art. 77 § 1 i art. 80 Kpa.

W oparciu o powołane zarzuty domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji.

W motywach skargi podnosiła, że organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutów odwołania i całkowicie pominął fakt, że pomieszczenie, w którym znajduje się kocioł c.o. odpowiada wymaganiom przepisów § 136 ust. 1, 136 ust. 7 oraz 220 ust. 1 rozporządzenia. W świetle definicji budynku mieszkalnego jednorodzinnego , zawartej w art. 3 ust. 2a Prawa budowlanego, budynek w którym znajduje się lokal mieszkalny skarżącej jest, jako dwurodzinny, budynkiem jednorodzinnym, zatem błędne pozostaje stanowisko WINB, iż w sprawie ma zastosowanie przepis § 136 ust. 2 rozporządzenia. Brak odniesienia się do zawartych w odwołaniu zarzutów oznacza, iż organ naruszył m.in. art. 77 ust. 1 i art. 80 Kpa poprzez brak zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego.

Skarżąca dodatkowo zarzuciła, iż wydając zaskarżoną decyzję organ II instancji nie wziął pod uwagę, że bojler umieszczony w pomieszczeniu kotłowni w okresie letnim jest podłączony do prądu. Skarżąca wskazała, iż wykonana instalacja c.o. służy także do elektrycznego podgrzewania wody dostarczanej do jej mieszkania i nie jest tylko i wyłącznie powiązana z kotłem c.o. W ocenie skarżącej, decyzja WINB jest sprzeczna z prawem, a jej wykonanie pozbawi ją nie tylko możliwości ogrzewania mieszkania, ale też podgrzewania wody na potrzeby bytowe. Końcowo wskazała, iż J.A., właściciel drugiego lokalu mieszkalnego w budynku, w ugodzie sądowej z dnia [...] lutego 2009 r. ( której kopię dołączyła do skargi ) wyraził zgodę na pozostawienie pieca c.o. w miejscu, w którym został on zamontowany.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie. Organ poinformował, iż zgodnie z wnioskiem skarżącej postanowieniem z dnia [...] marca 2013 r. wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.

Na wezwanie Sądu do uzupełnienia odpowiedzi na skargę w zakresie ustosunkowania się do zarzutu zawartego w treści skargi WINB, pismem z dnia [...] lipca 2013 r., wyjaśnił, iż bojler do podgrzewania wody, o którym mowa w skardze, stanowi część instalacji c.o. wraz z kotłem, których dotyczy obowiązek demontażu nałożonego zaskarżoną decyzją. Bojler nie jest powiązany tylko i wyłącznie z kotłem c.o., lecz może był podłączony do prądu, co umożliwia korzystanie z niego poza sezonem grzewczym. Nałożony obowiązek demontażu obejmuje, jak wyjaśnił organ, także wskazany bojler.

Na rozprawie w dniu 24 lipca 2013 r. skarżąca podtrzymała skargę. Oświadczyła iż nosi się z zamiarem przeniesienia kotła do własnej piwnicy i wystąpienia o stosowne pozwolenie na budowę. Wyjaśniła, iż przed montażem kotła i wykonaniem instalacji c.o ciepłą wodę do mieszkania uzyskiwała przy użyciu kuchni węglowej i grzałki, obecnie już zdemontowanych.

Uczestnik postępowania J.A. domagał się oddalenia skargi, gdyż jego zdaniem instalacja c.o. została wykonana nieprawidłowo, wobec czego musi w swym mieszkaniu zasłaniać kratki wentylacyjne, bo dostaje się do niego "czad", nadto instalacja jest bezprawnie podłączona jest do jego przewodu paleniskowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje :

Skarga, jako niezasadna, podlegała oddaleniu.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sprawowana przez sąd administracyjny kontrola legalności dokonywana jest w odniesieniu do całokształtu sprawy administracyjnej i nie ogranicza się tylko do zarzutów od zarzutów skargi ( art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jednolity : Dz.U. z 2013, poz. 270 ze zm. powoływanej dalej jako: ppsa ).

Istotne pozostaje również wskazanie, że rozpoznanie przedmiotowej sprawy nastąpiło w ramach szczególnego związania wynikającego z sądowego rozstrzygnięcia wydanego już w sprawie II SA/Go 74/10, zakończonej wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2010r. Zgodnie bowiem z treścią art. 153 ppsa ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd oraz organ administracji publicznej, będą one obowiązane podporządkować się ocenie prawnej wyrażonej w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy prawa.

Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola zaskarżonych decyzji dokonana w oparciu o kryterium legalności i w ramach związania oceną prawną oraz wskazaniami co do ponowionego postępowania wykazała, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają prawa w stopniu kwalifikującym je do usunięcia z obrotu prawnego.

Zważywszy na treść powołanego art. 153 ppsa jak i stanowisko wyrażone przez WSA w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 kwietnia 2010 r. stwierdzić należy, iż roboty budowlane, których inwestorską była skarżąca, polegające na montażu pieca c.o. na paliwo stałe (miał węglowy) o mocy 16 kW oraz wykonaniu instalacji c.o., zrealizowane zostały w warunkach samowoli budowlanej. Jak bowiem wskazał Sąd w powołanej sprawie instalacja centralnego ogrzewania stanowi urządzenie budowlane w rozumieniu przepisu art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego, na którego montaż wymagane jest pozwolenie na budowę. Sąd wskazał również, iż przyjęty przez organy tryb ich legalizacji w oparciu o przepisy art. 51 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz.U. z 2010r., Nr 243, poz. 1623 ze zm.) jest trybem prawidłowym. Wytknął jednakże organom, iż wyznaczając inwestorce zakres prac niezbędnych do doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem (tj. przepisami technicznymi) nie odniósł się do wszystkich stwierdzonych nieprawidłowości jakimi wykonane roboty były obarczone, w szczególności zaś nie ocenił, czy pomieszczenie w którym został zamontowany piec c.o. spełnia wymagania o jakich mowa w § 136 ust. 2 rozporządzenia z dnia 2 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

W ocenie Sądu, ponownie rozpoznając sprawę organy obu instancji, przeprowadziły postępowanie dowodowe z uwzględnieniem oceny prawnej wyrażonej przez Sąd w sprawie II SA/Go 74/10 oraz jego wskazań, co do okoliczności podlegających wyjaśnieniu w toku ponowionego postępowania.

To ponownie przeprowadzone postępowanie administracyjne, zdaniem Sądu, pozostaje wolne od istotnych wad mogących mieć wpływ na wynik sprawy administracyjnej. Również zaprezentowana ocena prawna poczynionych w toku postępowania ustaleń nie narusza prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Istota rozpoznawanej sprawy sprowadzała się zasadniczo do kwestii czy możliwe jest doprowadzenie wykonanej instalacji c.o. do stanu odpowiadającego przepisom technicznym zawartym z rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 2 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jednoznacznie wskazuje, iż będący zasadniczą częścią instalacji centralnego ogrzewania, piec zamontowany przez skarżącą jest piecem c.o. na paliwo stałe, działającym w systemie otwartym, ma moc 16 kW. Dla montażu pieca c.o. o wskazanych parametrach muszą być spełnione warunki o jakich mowa w § 136 ust. 2 rozporządzenia (w brzmieniu obowiązującym od 8 lipca 2009r.- bo jak słusznie uznały organy, przy legalizacji samowolnie wykonanych robót chodzi o doprowadzenie ich do zgodności z aktualnie obowiązującymi warunkami technicznymi). W myśl powołanego przepisu "kotły na paliwo stałe o mocy cieplnej nominalnej do 25 kW powinny być instalowane w wydzielonych pomieszczeniach technicznych zlokalizowanych na kondygnacji podziemnej, na poziomie ogrzewanych pomieszczeń lub w innych pomieszczeniach, w których mogą być instalowane kotły o większych mocach cieplnych nominalnych. Skład paliwa powinien być umieszczony w wydzielonym pomieszczeniu technicznym w pobliżu kotła lub w pomieszczeniu, w którym znajduje się kocioł. Pomieszczenia, w których instalowane są kotły, oraz pomieszczenia składu paliwa powinny odpowiadać wymaganiom określonym w Polskiej Normie dotyczącej kotłowni wbudowanych na paliwo stałe". Zgodnie z załącznikiem nr 1 do rozporządzenia (poz. 19) normą o jakiej mowa w powołanym przepisie jest norma PN-B-02411:1987 mająca zastosowanie w zakresie wymagań o jakich mowa w jej pkt 2.1.3-2.1.6 i 2.1.8 - 2.1.10.

W ocenie Sądu, organy zasadnie uznały, iż kocioł zamontowany przez skarżącą może być zamontowany na kondygnacji podziemnej (na poziomie piwnic) jednakże tylko w pomieszczeniu technicznym w rozumieniu § 3 pkt 12 rozporządzenia, spełniającym co do wysokości parametry z § 97 ust. 1, mającym charakter wydzielony.

Prawidłowo, w ocenie Sądu, organy dokonując wykładni celowościowej i funkcjonalnej, uznały, że chodzi w tym przypadku o wydzielenie pomieszczenia technicznego za pomocą przegród budowlanych (czyli ścian) gwarantujących trwałą izolację pomieszczenia od pozostałych części budynku. Zgodzić się należy z poglądem organów, co do tego, że dookreślenie, iż ma to być pomieszczenie techniczne wydzielone rozumieć należy w ten sposób, że takie wydzielenie ma stworzyć pomieszczenie przeznaczone tylko i wyłącznie do celów związanych z procesami dotyczącymi funkcjonowania urządzeń technicznych, w tym kotłów i innych urządzeń technicznych z nimi związanych. Zważyć bowiem należy, iż wymóg instalacji kotła o jakim mowa w § 136 ust. 2 rozporządzenia w wydzielonym pomieszczeniu technicznym powiązany został z konkretnymi parametrami technicznymi ( mocą ) tego urządzenia. Logicznym zatem pozostaje, iż owo wydzielenie pomieszczenia technicznego ma służyć stworzeniu gwarancji bezpieczeństwa, które może być zapewnione tylko w przypadku przyjęcia, iż następuje ono za pomocą przegród budowlanych (ścian) gwarantujących trwałą izolację pomieszczenia technicznego od pozostałych części budynku. Przemawia za tym także treść normatywna pozostałych ustępów § 136 rozporządzenia, w których wprowadzone wymogi, co do warunków instalacji kotłów pozostają zróżnicowane w zależności od rodzaju paliwa oraz złagodzone (dla urządzeń grzewczych o mniejszej mocy ) lub zaostrzone dla tych o mocy większej.

W konsekwencji pozbawiony podstaw pozostawał więc zarzut skargi, podnoszony też uprzednio w odwołaniu, iż organy bezzasadnie uznały, iż w sprawie znajduje zastosowanie powołany przepis § 136 ust. 2 w sytuacji, gdy powinien mieć zastosowanie jego ust. 1 oraz wyłączający wskazany wymóg przepis § 220. W kwestii § 136 ust. 2 rozporządzenia zwrócić należy stronie skarżącej uwagę, iż dla organów obowiązek jego zastosowania w sprawie wynikał z oceny prawnej dokonanej przez Sąd uprzednio orzekający w sprawie II SA/Go 74/10.

Zauważyć też trzeba, że skarżąca, formułując zarzuty odwołania i skargi, nie dostrzega tego, że przepis ust. 1 § 136 rozporządzenia ma charakter ogólny i odnosi się do pomieszczeń przeznaczonych do instalowania wszystkich kotłów na paliwo stałe stanowiąc, że pomieszczenia te mają odpowiadać przepisom rozporządzenia, w tym określonym w § 220. Z kolei § 220 ustanawia wymogi w zakresie klasy odporności ogniowej ścian wewnętrznych i stropów wydzielających kotłownie z kotłami o określonych parametrach powyżej 25 kW, składy paliwa stałego, żużlownie i magazyny oleju opałowego, a także zamknięcia otworów w tych elementach ( ust. 1 ), stanowiąc jedynie w odnośniku oznaczonym *) pod tabelą, iż wymaganie z niej wynikające co do klasy odporności wskazanych elementów składów paliwa i żużlowni nie dotyczy budynków mieszkalnych jednorodzinnych, budynków mieszkalnych w zabudowie zagrodowej oraz budynków rekreacji indywidualnej.

Prawidłowe przesądzenie przez organy orzekające w sprawie, iż miejsce w którym skarżąca zamontowała piec c.o., nie odpowiada omówionym wymogom wydzielonego pomieszczenia technicznego z uwagi na brak owego wydzielenia i niewystarczającą wysokość, rodziło konieczność rozstrzygnięcia, czy jest możliwe doprowadzenie wykonanych przez nią samowolnie robót do stanu zgodnego z przepisami technicznymi.

W tej kwestii stanowisko organów nadzoru budowlanego również pozostawało uzasadnione. Zgodzić się bowiem należy, z poglądem WINB, iż w ramach procedury naprawczej regulowanej przepisem art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego zakres ewentualnych robót naprawczych, wykonanie których organ może nałożyć na tej podstawie nie jest dowolny. Winien on ściśle dotyczyć zakresu robót już wykonanych w warunkach samowoli. Obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych samowolnie robót do stanu zgodnego z prawem nie może bowiem obejmować dodatkowych robót mających na celu dokończenie podjętego w warunkach samowoli budowlanej zamierzenia inwestycyjnego, a wymagających także pozwolenia na budowę czy zgłoszenia. Trafnie też organ odwoławczy uznał, iż w okolicznościach rozpoznawanej sprawy ewentualne roboty zmierzające do wydzielenia pomieszczenia technicznego, spełniającego wymagania rozporządzenia, pomijając aspekt techniczny przedsięwzięcia, nie dotyczyłyby bezpośrednio zakresu robót już wykonanych, nie mogłyby zatem zostać uznane za roboty naprawcze, a stanowiłyby działania polegające na wykonaniu robót mających na celu wykonanie odrębnego od już wykonanego zamierzenia inwestycyjnego. Z tych przyczyn zasadne pozostawało orzeczenie przez organy na podstawie art. 51 ust 1 pkt 1 Prawa budowlanego o doprowadzeniu obiektu budowlanego do stanu poprzedniego przez demontaż wykonanej instalacji c.o. i pieca co.

Analiza akt administracyjnych prowadzi też do wniosku, że nieuzasadnione pozostawały też zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów art. 77 ust. 1 i art. 80 Kpa poprzez brak zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Zarzut ten postawiony został w kontekście twierdzenia, iż WINB nie odniósł się do zawartych w odwołaniu zarzutów naruszenia § 136 ust. 1, 136 ust. 7 oraz § 220 ust. 1 rozporządzenia, co nie polega na prawdzie. Zaskarżona decyzja zawiera bowiem stanowisko organu odwoławczego w tej kwestii.

Nie mógł odnieść też zamierzonego skutku w postaci uchylenia decyzji WINB zarzut skarżącej dotyczący tego, iż wykonanie decyzji PINB pozbawi ją możliwości uzyskiwania ciepłej wody na potrzeby bytowe. Skoro bowiem samowolnie wykonana instalacja c.o. realizowała też funkcję podgrzewacza do wody, to konsekwencją niemożności legalizacji tych robót jest też utrata przez skarżącą możliwości uzyskiwania przy jej zastosowaniu ciepłej wody dla celów bytowych.

Bez znaczenia dla oceny legalności kontrolowanych decyzji pozostawał też fakt, iż uczestnik postępowania J.A. w ramach ugody zawartej przed sądem powszechnym w sprawie I C 249/07 wyraził zgodę na dalsze zajmowanie przez skarżącą części wspólnego korytarza piwnicznego na piec c.o. Zgoda współwłaściciela na nieruchomości (budynku mieszkalnego) na wykonanie określonych robót budowlanych nie znosi bowiem obowiązku wykonania ich zgodnie z wymogami wynikającymi z przepisów techniczno-budowlanych tj. przepisów rozporządzenia z dnia 2 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

W tym stanie rzeczy na podstawie przepisu art. 151 ppsa orzeczono o oddaleniu skargi.