Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 46/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2011-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 5;
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 190;
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par. 11 ust. 1, par. 2 ust. 1 pkt1 i 2
journal: Dz.U. 2004 nr 174 poz 1809
law: Rozporządzenie Rady Ministtrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie  przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Sędzia WSA Daria Sachanbińska Protokolant St. sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia [...], nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu na rzecz skarżącego J. K. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego stanowi decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia [...], Nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia [...] o uchyleniu ostatecznej decyzji Kierownika Biura ARiMR w Głubczycach z dnia 27 listopada 2006 r. i odmowie przyznania J. K. płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na 2006 r.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:

Ostateczną decyzją z dnia 27 listopada 2006 r., Nr [...], Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Głubczycach, po przeprowadzeniu kontroli administracyjnej, uwzględnił w całości wniosek J. K. złożony dnia 27 kwietnia 2006 r., a dotyczący przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w 2006 r.

W dniu 26 lutego 2007 r. w gospodarstwie rolnym strony przeprowadzona została kontrola na miejscu, w trakcie, której ustalono, że producent rolny pozostawił mniej niż 33% gruntów ornych pokrytych roślinnością w okresie zimowym (nieprawidłowość oznaczona kodem W14), na działce rolnej oznaczonej "B" stwierdzono nadto rodzaj rolniczego użytkowania, który nie kwalifikuje się do płatności rolnośrodowiskowej (kod DR-3) oraz dostrzeżono, że plan rolnośrodowiskowy nie jest podpisany na każdej stronie przez uprawnionego doradcę rolnośrodowiskowego (kod O4). W związku z tym organ uznał, że wykryte nieprawidłowości mają wpływ na wysokość przyznanej płatności, a tym samym stanowią nową okoliczność faktyczną, istniejącą w dacie wydania decyzji i stąd też istnieją podstawy do wznowienia postępowania w sprawie.

Postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2007 r., Nr [...], Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Głubczycach wznowił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie przyznania J. K. płatności rolnośrodowiskowych na rok 2006, zakończone decyzją ostateczną z dnia 27 listopada 2006 roku. Jako podstawę wznowienia postępowania organ wskazał wyjście na jaw nowych okoliczności faktycznych (ustalenia kontroli na miejscu) nieznanych organowi w dniu wydawania decyzji, a istniejących w tej dacie, które mają wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.), dalej zwanej K.p.a.

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu postanowieniem z dnia 19 października 2007 r., wobec wyłączenia się wszystkich pracowników Biura Powiatowego ARiMR w Głubczycach, wyznaczył jako organ właściwy do rozpatrzenia sprawy Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opolu.

W dniach 8 sierpnia 2007 r. i 29 października 2007 r. w gospodarstwie rolnym strony została przeprowadzona przez pracowników Urzędu Kontroli Skarbowej w O. kontrola prawidłowości gospodarowania środkami publicznymi oraz środkami pochodzącymi z Unii Europejskiej w ramach funduszu EFOiGR za rok 2006, w ramach wniosku strony z dnia 27 kwietnia 2006 r. o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2006. Wyniki obu kontroli przekazane zostały Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w Opolu, z tym, że ostatni z nich uchylał ustalenia kontroli przeprowadzonej w dniu 8 sierpnia 2007 r. W ramach kontroli przeprowadzonej w październiku 2007 r. ustalono m.in., iż przez stronę nie został spełniony warunek pokrycia roślinnością w okresie zimowym 33% gruntów rolnych. Ponadto protokół zawierał dwie opinie biegłych, w sprawie terminu wysiania gorczycy na polach należących do strony, z którymi strona się nie zgodziła.

W związku z zarzutem strony o braku poinformowania jej o znaczeniu kodu DR3, organ przesłał stronie pisemne wyjaśnienia inspektorów przeprowadzających kontrolę.

Decyzją z dnia [...], Nr [...], Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opolu, działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. orzekł o uchyleniu decyzji Kierownika Biura ARiMR w Głubczycach z dnia 27 listopada 2006 r. i odmówił przyznania J. K. płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na 2006 r.

W uzasadnieniu organ wskazał na wyniki kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie rolnym strony w dniu 26 lutego 2007 r. dowodzące, iż zgłoszona działka rolna objęta pakietem Ochrona Wód i Gleb (wariant międzyplon ścierniskowy) nie kwalifikuje się do przyznania płatności rolnośrodowiskowej, gdyż przypisano jej w trakcie tejże kontroli błąd oznaczony kodem DR3, co oznacza, że na całej działce rolnej stwierdzony rodzaj rolniczego użytkowania nie kwalifikuje się do płatności rolnośrodowiskowej. Argumentował organ, że ustalenia tej kontroli wskazywały, że powierzchnia poplonów (gorczycy) wynosiła 0,00 ha, a więc nie został spełniony warunek z § 3 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20.07.2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809 ze zm.), zgodnie z którym łączna powierzchnia działek rolnych użytkowanych jako grunty rolne, do których może być udzielona płatność rolnośrodowiskowa, wynosi co najmniej 1 ha.

Od decyzji tej strona wniosła odwołanie, bez przedstawienia konkretnych argumentów i zarzutów.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...], wydaną podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634), art. 3 ust. 2 pkt 1 oraz art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada.2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.), § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809 ze zm.), Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W jej uzasadnieniu organ przedstawił stan faktyczny sprawy oraz przytoczył przepisy znajdujące w niej zastosowanie. Podkreślił, że warunki i tryb udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych przyznawanej w ramach PROW na lata 2004-2006 regulują przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. Wskazując na brzmienie § 2 ust. 1 pkt 1 i 2 w/w rozporządzenia stwierdził, że płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana producentowi rolnemu, który prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o powierzchni wynoszącej, co najmniej 1 ha użytków rolnych i zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 23 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L160 z 26.06.1999, ze zm.) oraz art. 13 i 20 rozporządzenia 817/2004/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r., ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia 1257/1999/WE (Dz. Urz. UE L 153 z 30.04.2004) oraz zobowiąże się do realizacji pakietów rolnośrodowiskowych zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej. Podkreślał organ, że wnioskodawcy decyzją z dnia 27 listopada 2006 r. przyznana została płatność rolnośrodowiskowa, która uwzględniała w całości złożony przez niego wniosek z dnia 27 kwietnia 2006 r. o płatność z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w ramach pakietu ochrona wód i gleb. Wyniki jednakże przeprowadzonej w dniu 26 lutego 2007 r. kontroli w gospodarstwie rolnym wnioskodawcy wykazały, że działka rolna zgłoszona do płatności w ramach pakietu K01c nie kwalifikuje się do płatności rolnośrodowiskowej, a tym samym wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne nieznane organowi w chwili wydania decyzji. Zauważył jednocześnie organ odwoławczy, że przepisy przewidują możliwość wycofania przez producenta rolnego wniosku o płatność przed dniem, w którym Agencja poinformowała producenta o stwierdzeniu nieprawidłowości w złożonym wniosku lub o zamiarze przeprowadzenia kontroli, a także możliwości zawiadomienia o zaistnieniu przypadków siły wyższej, w tym m.in. klęski żywiołowej poważnie dotykającej grunty rolne gospodarstwa.

Zdaniem organu zaistniały w niniejszej sprawie stan faktyczny uzasadniał wznowienie postępowania i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną z dnia 27 listopada 2006 r., gdyż postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadą wyliczoną wyczerpująco w przepisach art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., gdyż w sprawie wystąpiła nowa okoliczność faktyczna, jaką było stwierdzenie w trakcie kontroli na miejscu (luty 2007 r.), nieprawidłowości opisanych w protokole z kontroli na miejscu w postaci nieskiełkowanego ziarna gorczycy na całej powierzchni gruntów objętych wnioskiem, a tym samym brak było utrzymywania na zgłoszonych w ramach pakietu gruntach ornych w okresie zimowym okrywy roślinnej - tzw. poplonów i międzyplonów na co najmniej minimalnej powierzchni 33% gruntów ornych gospodarstwa rolnego. Te ustalenia wskazują na istnienie tego stanu rzeczy również w dniu wydania decyzji, a zatem fakt ten miał istotny wpływ na treść orzeczenia i z tego względu, zgodnie z art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a., istniały podstawy do uchylenia decyzji ostatecznej z dnia 27 listopada 2006 roku i rozstrzygnięcia sprawy co do istoty poprzez odmowę przyznania stronie płatności rolnośrodowiskowych na rok 2006.

Argumentował dalej organ II instancji, że skoro zgłoszona do płatności w ramach pakietu KO1c działka rolna nie kwalifikowała się do omawianej płatności (inspektorzy dla działki objętej wnioskiem przypisali błąd nie tylko oznaczony kodem W14, (brak okrywy roślinnej na co najmniej 33% gruntów ornych), ale również błąd oznaczony kodem DR3, który powoduje wykluczenie działki z płatności z uwagi na fakt, iż stwierdzony rodzaj użytkowania gruntów ornych nie kwalifikuje się do płatności rolnośrodowiskowych, to nie został spełniony jeden z głównych warunków otrzymania płatności, a mianowicie powierzchnia gruntów ornych, do których mogła zostać udzielona płatność rolnośrodowiskowa nie wynosiła co najmniej 1 ha (§ 3 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego).

Odnosząc się do zarzutów strony dotyczących niewłaściwego zastosowania kodu DR3 (zdaniem strony zasadny był kod W14) organ odwoławczy wskazał, że błąd oznaczony kodem W14 dotyczy tylko takich przypadków, w których rolnik posiada pola pokryte roślinnością zimą (realizuje program), jednakże ich powierzchnia, z różnych powodów, nie stanowi 33% gospodarstwa. W przedmiotowej sprawie w trakcie kontroli na miejscu stwierdzono, iż na działce rolnej zgłoszonej do płatności nie występowała okrywa roślinna, a jedynie nieskiełkowane ziarna gorczycy na powierzchni gleby, a zatem w tej sytuacji nie może być mowy o realizowaniu programu rolnośrodowiskowego w pakiecie Ochrona Wód i Gleb. Powyższe uzasadniało zatem przypisanie kodu DR3, który oznacza, iż stwierdzony na gruncie rodzaj użytkowania rolniczego nie kwalifikuje się do płatności rolnośrodowiskowej i powoduje wykluczenie działki z płatności. Argumentował organ, że samo wysianie gorczycy, w sytuacji, gdy ziarna tej rośliny nie ukorzeniły się i nie rozwinęły, nie może stanowić o zakwalifikowaniu takiej czynności do działalności rolnośrodowiskowej. Zgodnie z rozporządzeniem rolnośrodowiskowym, w ramach pakietu Ochrona Wód i Gleb, do obowiązków producenta rolnego należy m.in. wysianie odpowiednich gatunków roślin w terminie do 30 września, niestosowanie ścieków i osadów ściekowych oraz nawozów mineralnych, przeoranie poplonów i przemienne ich stosowanie na różnych działkach oraz wznowienie zabiegów agrotechnicznych w terminie od dnia 1 marca. W niniejszej sprawie w oczywisty sposób z powodu braku rośliny stanowiącej poplon (gorczycy) nie można mówić o prowadzeniu działalności rolnośrodowiskowej w opisanym zakresie.

Organ wskazał także, iż sytuacja faktyczna i prawna odwołującego kształtowałaby się inaczej, gdyby zgłosił on do organów Agencji, iż wysiana przez niego gorczyca nie wzeszła, czego jednak odwołujący nie uczynił. Ustawodawstwo unijne, w art. 39 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004, przewiduje bowiem możliwość uwzględnienia, w indywidualnych przypadkach, pewnych okoliczności nadzwyczajnych, których wystąpienie pozwala m.in. na odstąpienie od stosowania sankcji wynikających z niewywiązania się z ciążących na rolniku zobowiązań.

Z treścią powyższej decyzji nie zgodził się J. K.. W wywiedzionej skardze zarzucił rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. polegające na braku stwierdzenia przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opolu z dnia 16 grudnia 2008 r. (chodziło o decyzję z dnia [...]) o uchyleniu decyzji dotychczasowej i odmowie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, podczas gdy ta ostatnia wydana została na skutek wznowienia postępowania administracyjnego, pomimo braku ku temu przesłanek. Ponadto zarzucił naruszenie art. 7 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania odwoławczego wbrew zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do państwa.

W uzasadnieniu skarżący dowodził, iż żadna z wymienionych przez organy okoliczności faktycznych nie istniała w dniu wydania decyzji ostatecznej. Ponadto brak było podstaw prawnych i faktycznych do wzruszenia ostatecznej decyzji o przyznaniu płatności na 2006 r. Zdaniem skarżącego wątpliwości budzi także termin przeprowadzenia kontroli, albowiem zawsze dochodziło do nich po przejściu mrozów. Z oświadczeniem zaś Opolskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Ł., którym dysponuje, wynika, że "gorczyca jest rośliną jednoroczną, jarą, a więc w przypadku mrozów wymarza". Natomiast w okresie jesienno-zimowym w rejonie G. wystąpiły mrozy poniżej 10°C oraz silne wiatry, które spowodowały wymarznięcie gorczycy.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podniósł, że skoro w wyniku przeprowadzonej w dniu 26.02..2007 roku kontroli na miejscu stwierdzono, iż na zgłoszonej w ramach pakietu K01c działce rolnej nie była prowadzona działalność rolnicza kwalifikująca się do płatności rolnośrodowiskowej w pakiecie Ochrona Wód i Gleb, to nieprawidłowości te istniały również w dniu wydawania decyzji o przyznaniu stronie płatności rolnośrodowiskowych na rok 2006, tj. na dzień 27 listopada 2006 roku. W ramach tego pakietu i wariantu producent rolny ma obowiązek wysiać roślinę poplonową do 30 września roku, w którym został złożony wniosek oraz utrzymywać ją na gruntach rolnych co najmniej do dnia 1 marca roku następnego. Przyjęcie stanowiska skarżącego zmuszałoby natomiast do uznania za realną sytuację, w której na dzień wydawania decyzji pierwotnej skarżący spełniała wszystkie warunki do przyznania płatności w pełnej wysokości, a więc prowadził działalność rolniczą na gruntach rolnych polegającą m.in. na utrzymywaniu co najmniej 33% gruntów pod okrywą roślinną, natomiast trzy miesiące później, tj. w dniu 26 lutego 2007 r. - a więc w terminie, w którym roślinność ta powinna być jeszcze na polach, inspektorzy terenowi stwierdzili nieskiełkowane ziarna gorczycy, co oznaczało zupełny brak działalności rolnośrodowiskowej w tym pakiecie. Za odrzuceniem takiej tezy przemawia ,zdaniem organu, również to, że strona nigdy nie informowała Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Głubczycach o zaistnieniu zdarzeń, które mogłyby spowodować lub przynajmniej uprawdopodobnić wystąpienie opisywanej przez nią sytuacji (mrozy i silne wiatry powodujące wymarznięcie gorczycy).

Wyrokiem z dnia 14 lipca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę J. K.. W uzasadnieniu swojego stanowiska podniósł, że w rozpoznawanej sprawie wystąpiła nowa okoliczność faktyczna, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, iż w sprawie zapadłaby decyzja, co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego. Na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego zasadnie organy procedujące w niniejszej sprawie uznały, że w dniu wydania decyzji ostatecznej skarżący nie prowadził działalności rolnośrodowiskowej w wybranym przez siebie wariancie międzyplon ścierniskowy, co potwierdzone zostało wynikami przeprowadzonej w dniu 26 lutego 2007 r. kontroli. Na gruntach rolnych stwierdzono, bowiem brak pokrywy roślinnej na powierzchni całego gospodarstwa rolnego, a zatem strona nie zrealizowała podstawowego warunku pakietu Ochrona Wód i Gleb, jakim jest utrzymywanie w okresie zimowym pokrywy roślinnej, na co najmniej 33% powierzchni gospodarstwa.

Za logiczną uznał Sąd argumentację organów, że jeżeli w czasie kontroli na miejscu stwierdzono nieskiełkowane ziarna gorczycy, to tym bardziej kilka miesięcy wcześniej – w dniu wydania decyzji ostatecznej, na tych samych gruntach ornych również musiały być nieskiełkowane ziarna gorczycy. Argumentację organu wzmacniały twierdzenia skarżącego, że wysiane ziarna gorczycy nie wzeszły z powodu ich złej jakości. W przedmiotowej sprawie zasadnie przyjęto zatem, że brak pokrywy roślinnej istniał już w dniu wydania decyzji ostatecznej o przyznaniu płatności z dnia 27 listopada 2006 r. Konsekwencją wznowienia postępowania i uchylenia dotychczasowej decyzji ostatecznej był powrót sprawy do odpowiedniego stadium zwykłego postępowania instancyjnego. Dokonując ponownie oceny całości materiału dowodowego organy zasadnie odmówiły stronie przyznania płatności rolnośrodowiskowych na 2006 rok.

W wyniku wniesionej przez skarżącego J. K. skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 16 listopada 2009 r. (sygn. akt. II GSK 985/09) uchylił w punkcie 1 zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 14 lipca 2009 r. i sprawę przekazał temuż Sądowi do ponownego rozpoznania. W punkcie 2 wyroku zasądził od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu na rzecz J. K. kwotę dwieście dwadzieścia złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu wyroku NSA nie podzielił argumentacji przedstawionej przez WSA w Opolu, a dotyczącej przyjęcia, że w ustalonym stanie faktycznym wystąpiły nowe okoliczności faktyczne, które mogły stanowić podstawę wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Wskazał, że analiza ostatecznej decyzji z dnia 27 listopada 2006 r., w której nie określono, aby warunkiem przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych było istnienie okrywy roślinnej w dacie podjęcia decyzji oraz przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich (...), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, a także rozporządzenia 1215/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi (...) oraz rozporządzenia nr 817/2004/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r., ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia 1257/1999/WE, nie pozwala na przyjęcie takiej okoliczności faktycznej, że grunty rolne, co do których przyznano płatność rolnośrodowiskową winny być pokryte okrywą rośliną także przed nadejściem zimy kalendarzowej. Stąd też, w ocenie NSA, stwierdzony w czasie kontroli w dniu 26 lutego 2007 r. brak okrywy roślinnej na spornych gruntach nie mógł stanowić podstawy wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a, gdyż tę podstawę mogłyby stanowić jedynie nowe okoliczności faktyczne lub dowody istniejące w dacie wydania decyzji ostatecznej, a nieznane organowi. W okolicznościach niniejszej sprawy podstawę wznowienia mogłaby stanowić okoliczność, że skarżący nie dokonał obsiewu pola gorczycą w terminie do dnia 30 września (ust. 5 pkt 2c załącznika). Jednak z ustaleń organów zawartych w zaskarżonych decyzjach i zaakceptowanych przez Sąd I instancji wynika, że skarżący dokonał obsiewu pola gorczycą, lecz nasiona nie skiełkowały.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U.

Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej P.p.s.a.).

Na wstępie zauważyć należy, że treść rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie determinowała okoliczność, iż w dniu 16 listopada 2010 r. zapadł wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którym to uchylono wyrok WSA w Opolu z dnia 14 lipca 2009 r. oddalający skargę J. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia [...], Nr [...].

Zgodnie z art. 190 P.p.s.a. Sąd, któremu sprawa został przekazana

do ponownego rozpoznania związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Powyższe oznacza, że Sąd, któremu sprawa została przekazana jest związany oceną prawną dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku uchylającym wyrok Sądu I instancji. Przez ocenę prawną, o której mowa w art. 190 P.p.s.a. należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, ciążący na Sądzie, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. Nawet w przypadku odmiennej interpretacji prawa lub możliwości niezgodności oceny sądu z prawem obowiązującym, zapatrywania prawne wyrażone przez sąd mają moc wiążącą (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 23 grudnia 2008 r., sygn. akt I SA/Go 912/08 - LEX nr 489266; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 12 marca 2007 r., sygn. akt III SA/GL 1672/06 - LEX nr 236965). W pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i prawa procesowego.

Przenosząc, zatem powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 16 listopada 2010 r. stwierdził, że na tle stanu faktycznego sprawy stwierdzony w czasie kontroli w dni 26 lutego 2007 r. brak okrywy roślinnej na spornych gruntach nie mógł stanowić podstawy wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., gdyż tę podstawę mogłyby stanowić jedynie nowe okoliczności faktyczne lub dowody istniejące w dacie wydania decyzji ostatecznej, a nie znane organowi, który wydał decyzję. W okolicznościach niniejszej sprawy podstawę wznowienia postępowania mogłaby stanowić okoliczność, iż skarżący nie dokonał obsiewu pola gorczycą w terminie do 30 września. Podkreślił jednocześnie NSA, że z ustaleń organu zawartych w zaskarżonej decyzji i zaakceptowanych przez Sąd I instancji wynika jednak, że skarżący dokonał obsiewu pola gorczycą, lecz nasiona te nie skiełkowały.

Dokonując, zatem ponownej kontroli zaskarżonej decyzji oraz decyzji

ją poprzedzającej, zgodnie z dokonaną przez NSA oceną prawną, stwierdzić należy, że nie odpowiadają one prawu.

Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia [...], Nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opolu z dnia [...], Nr [...], o uchyleniu decyzji ostatecznej Kierownika Biura ARiMR w Głubczycach z dnia 27 listopada 2006 r. i odmowie przyznania J. K. płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na 2006 r.

Organy procedujące w przedmiotowej sprawie dokonały ustaleń stanu faktycznego, który nie był negowany przez skarżącego. Przyjęły m.in., że na działce rolnej o powierzchni 21,38h ha zgłoszonej przez skarżącego do płatności rolnośrodowiskowej na 2006 r. w ramach pakietu Ochrona Gleb i Wód, wariant międzyplon ścierniskowy, skarżący dokonał obsiewu pola gorczycą, lecz nasiona te nie skiełkowały.

Art. 16 K.p.a. statuuje zasadę trwałości decyzji ostatecznych. Zasada ta ma podstawowe znaczenie dla stabilizacji opartych na decyzji skutków prawnych. Formalna strona zasady ogólnej trwałości decyzji ostatecznej wyraża się w tym, iż decyzje te obowiązują tak długo, dopóki nie zostaną uchylone lub zmienione przez nową decyzję opartą na odpowiednim przepisie prawnym (por. komentarz do art. 16 Kodeksu postępowania administracyjnego pod redakcją prof. dr hab. Barbary Adamiak).

Od tej reguły ostateczności załatwienia sprawy ustawodawca dopuścił wyjątki, wyznaczając jednocześnie warunki odstąpienia od niej. Mianowicie decyzja ostateczna może być wzruszona m.in. przez uchylenie decyzji w trybie postępowania w sprawie wznowienia postępowania (art. 145 §1 K.p.a. w związku z art. 151 §1 pkt 2 K.p.a.).

Podstawę wznowienia w niniejszej sprawie stanowił art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Takie określenie podstawy wznowienia postępowania administracyjnego wymaga wystąpienia łącznie dwóch przesłanek, a mianowicie wystąpienia nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, które istniały w dacie wydania decyzji ostatecznej oraz ich ujawnienie dopiero po wydaniu decyzji ostatecznej. Dokonując zatem pod tym kątem oceny przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego w niniejszym postępowaniu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., wskazać należy, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Głubczycach przyznając skarżącemu decyzją z dnia 27 listopada 2006 r. płatność z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych nie ustalił żadnego stanu faktycznego, ani też nie określił, aby warunkiem przyznania tej płatności było istnienie okrywy roślinnej w dacie podejmowania w/w decyzji. Co więcej, płatność ta została przyznana skarżącemu z tytułu realizacji Pakietu KO1c Międzyplon ścierniskowy. Jako podstawę prawną przyznania tej płatności organ wskazał art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, po. 2273 ze zm.), oraz § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem, które są przepisami kompetencyjnymi, wskazującymi na decyzyjny tryb załatwienia wniosku przez organ oraz regulującymi właściwość miejscową.

Stosownie do § 2 ust. 1 pkt 1 i 2 powołanego wyżej rozporządzenia płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana producentowi rolnemu, który prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o powierzchni wynoszącej, co najmniej 1 ha użytków rolnych i zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 23 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L160 z 26.06.1999, ze zm.) oraz art. 13 i 20 rozporządzenia 817/2004/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r., ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia 1257/1999/WE (Dz. Urz. UE L 153 z 30.04.2004) oraz zobowiąże się do realizacji pakietów rolnośrodowiskowych zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej. W tym miejscu przypomnieć należy, że skarżącemu na podstawie decyzji ostatecznej z dnia 27 listopada 2006 r. przyznano płatność rolnośrodowiskową w ramach pakietu ochrony gleb i wód, w wariancie KO1c- na gruntach ornych. Zakres zadań do zrealizowania przez producenta rolnego w tym wariancie zawarto w załączniku nr 1 do rozporządzenia. Z ust. 5 pkt 2 c tegoż załącznika wynika natomiast, że w ramach wariantu KO1c - na gruntach ornych w zależności od uprawianych gatunków roślin w plonie głównym winien nastąpić obsiew pola w terminie do dnia 30 września bobikiem, kapustą pastewną, rzepą ścierniskową, łubinem żółtym i wąskolistnym, peluszką, słonecznikiem, wyką siewną, rzepakiem jarym, rzodkwią oleistą, gorczycą, seradelą lub facelią. Z przeprowadzonego postępowania wynika natomiast, że skarżący dokonał obsiewu pola gorczycą, lecz jej nasiona nie skiełkowały. Stąd też na dzień 27 listopada 2006 r. skarżący zrealizował zadania wynikające z pakietu ochrony wód i gleby. Powyższe oznacza jednocześnie, że wymóg pokrycia gruntów rolnych roślinnością, wynikający z ust. 5 pkt 2b załącznika, nie musiał być spełniony w dacie wydawania decyzji ostatecznej z dnia 27 listopada 2006 r. Decyzja wydana została bowiem jeszcze przed nadejściem kalendarzowej zimy. Tym samym stwierdzony w czasie kontroli na miejscu w dniu 26 lutego 2007 r. brak okrywy roślinnej na gruntach skarżącego nie mógł stanowić podstawy do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Takiej wykładni prawa dokonał NSA w zapadłym w niniejszej sprawie wyroku.

Przypomnieć należy ponownie, że dokonana przez NSA wykładnia prawa wiąże jedynie na tle stanu faktycznego sprawy uznanego przez ten sąd za niewadliwy. Jeżeli sąd I instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy uznaje tenże stan faktyczny w dalszym ciągu za prawidłowo ustalony - wykładnia prawa dokonana przez NSA jest dla niego wiążąca w oparciu o art. 190 P.p.s.a. (por. wyrok NSA 28 listopada 2005 r., sygn. akt I FSK 294/05 - LEX nr 187537).

W niniejszej sprawie organy administracji przeprowadziły postępowanie dowodowe w zakresie pozwalającym na właściwe rozpoznanie sprawy i tym samym zapatrywania prawne wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 listopada 2010 r. mają moc wiążącą dla sądu rozpatrującego sprawę ponownie.

Reasumując, postępowanie administracyjne w rozpoznawanej sprawie, mające na celu ustalenie istnienia podstawy wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. oraz ocenę jej wpływu na rozstrzygnięcie zawarte w decyzji ostatecznej zostało przeprowadzone przez organy obu instancji z naruszeniem przepisów procesowych. W tym stanie faktycznym brak było podstaw do uznania, że stwierdzony w czasie kontroli w dniu 26 lutego 2007r. brak okrywy roślinnej na gruntach rolnych mógł stanowić podstawę do wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia 27 listopada 2006 r., na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Taką podstawę mogłyby stanowić jedynie jednoznaczne ustalenia, że skarżący nie dokonał obsiewu pola gorczycą w terminie do 30 września 2006 r. (ust. 5 pkt 2c powoływanego załącznika do rozporządzenia), na co zresztą zwrócił uwagę w uzasadnieniu wyroku NSA.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c P.p.s.a. orzeczono jak na wstępie. Orzeczenie w punkcie drugim wyroku oparto o przepis art. 152 P.p.s.a. Orzeczenie o kosztach uzasadnia art. 200 P.p.s.a.