Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1172/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Jagielska Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Protokolant Monika Staniszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2007 r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie z dnia [...] kwietnia 2007 r.; 2 . stwierdza, że uchylone postanowienia nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego J. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

VI SA/Wa 1172/07

Uzasadnienie

J. S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2007 r. odmawiające uwzględnienia zażalenia na postanowienie tego organu z dnia [...] kwietnia 2007 r. o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o dowołaniu J. S. ze stanowiska notariusza.

Zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 58 § 1 w związku z art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 4 k.p.a. J. S. wnosił o uchylenie postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podano, iż Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. odwołał skarżącego ze stanowiska notariusza natomiast wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy pozostawił bez rozpoznania, jako złożony po terminie. Odmownie również załatwiono wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uznając, że nieterminowe złożenie tego wniosku nastąpiło wyłącznie z winy skarżącego. Nie zgadzając się ze stanowiskiem organu J. S. wskazał, że poinformował organ o nowym adresie adnotacją na kopercie, co nie zostało uwzględnione w postępowaniu administracyjnym jako dowód w sprawie. Prezes Sądu Apelacyjnego, w ocenie skarżącego, znał jego nowy adres na kilka tygodni przed wydaniem decyzji odwołującej ze stanowiska notariusza, jeżeli nie z treści pisma z dnia [...] listopada 2006 r. to z koperty zawierającej to pismo. Powinien zatem powiadomić Ministra Sprawiedliwości o tym nowym adresie. Decyzja o dowołaniu została przesłana na poprzedni adres co było powodem nieodebrania jej w terminie umożliwiającym złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie. Na marginesie skarżący dodawał, że decyzję odwołującą wydano na podstawie art. 16 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o notariacie pomimo, że w dacie jej wydania nie złożył jeszcze oświadczenia o rezygnacji ze stanowiska.

Stan sprawy przedstawiał się następująco.

Prezes Rady Izby Notarialnej w [...] pismem z dnia [...] sierpnia 2006 r. poinformował Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...], iż nie ma informacji by notariusz J. S. zaprzestał prowadzenia kancelarii. Notariusz nie zawiadomił Rady o zmianie adresu kancelarii ani o zaprzestaniu wykonywania zawodu, a kontaktu z notariuszem Rada nie ma, gdyż ten nie ma telefonu.

W związku z tym Minister Sprawiedliwości zwrócił się pismem z dnia [...] września 2006 r. do Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] o ustalenie, czy notariusz J. S. zaprzestał prowadzenia kancelarii w E., a jeżeli tak to o podjęcie działań zmierzających do odwołania notariusza na podstawie art. 16 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (j. t. Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 369 ze zm.). pismo to doręczono Prezesowi Sądu Apelacyjnego w dniu [...] września 2006 r.

Prezes Sądu Apelacyjnego w [...] pismem z dnia [...] października 2006 r. zwrócił się do Ministra Sprawiedliwości o odwołanie J. S., prowadzącego kancelarię notarialną w E. przy ul. M. Jak podano w piśmie J. S. zaprzestał prowadzenia kancelarii przekazując w dniu [...] marca 2006 r. do Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w E. księgi i dokumenty prowadzonej przez siebie kancelarii. Po tej dacie wyjechał z E. bez podania adresu i wskazania możliwości kontaktu. Do pisma załączono kopie protokółów przekazania ww. dokumentów.

Pismem z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] Minister Sprawiedliwości zawiadomił Prezesa Rady Izby Notarialnej w [...] o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie odwołania, na podstawie art. 16 § 1 pkt 1 ustawy Prawa o notariacie, J. S. ze stanowiska notariusza wobec zaprzestania prowadzenia przez niego kancelarii. Pismo doręczono Prezesowi Rady Izby Notarialnej w [...] w dniu [...] listopada 2006 r. natomiast wysłane notariuszowi, na adres E. ul. M., wróciło z adnotacją "wyprowadził się", zostało zatem dołączone do akt z datą [...] grudnia 2006 r.

W dniu [...] listopada Prezes Sądu Rejonowego w E. sporządził notatkę urzędową z rozmowy telefonicznej z J. S., w której notariusz informował o przekazaniu pieczęci okrągłej imiennej do Mennicy Państwowej w dniu [...] listopada 2006 r.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] Minister Sprawiedliwości odwołał J. S. ze stanowiska notariusza, wskazując jako adres dla doręczenia stronie E. ul. M. Decyzja została doręczona Prezesowi Rady Izby Notarialnej w [...] w dniu [...] grudnia 2006 r. natomiast wysłana w dniu [...] grudnia 2006 r. do notariusza na adres E. u. M. nie została podjęta i wróciła z adnotacją "adresat wyprowadził się". W związku z tym wydano zarządzenie z datą [...] stycznia 2007 r. o ponownym doręczeniu przesyłki i zgodnie z art. 44 k.p.a. pozostawieniu jej w Urzędzie Gminy w E. na 7 dni. Następnie zarządzeniem z dnia [...] stycznia 2007 r. uznano, na podstawie art. 41 § 1 i § 2 k.p.a., przesyłkę za doręczoną przez pozostawienie jej w aktach.

W dniu [...] stycznia 2007 r. do Ministerstwa Sprawiedliwości wpłynęło pismo J. S. z dnia [...] października 2006 r., w którym rezygnował z prowadzenia kancelarii notarialnej w E. wnosząc niezwłocznie o odwołanie. W piśmie tym notariusz podał nowy adres M. ul. P. oraz nr telefonu. Z zarządzenia z dnia [...] lutego 2007 r. na piśmie wynika, iż nakazano doręczyć notariuszowi odpis decyzji z dnia [...] grudnia 2006 r. na nowy wskazany w piśmie adres.

Decyzję doręczono J. S. w dniu [...] lutego 2007 r., który pismem z dnia [...] lutego 2007 r., nadanym w placówce pocztowej w tym samym dniu, złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżący wnosił o zmianę zaskarżonej decyzji w części dotyczącej daty jej wydania przez zmianę tej daty z dnia [...] grudnia 2006 r. na datę [...] stycznia 2007 r. lub późniejszą oraz o zmianę uzasadnia decyzji przez wskazanie, że podstawą odwołania był jego wniosek z dnia [...] stycznia 2007 r. o rezygnacji z prowadzenia kancelarii. Skarżący podnosił, że odwołanie nastąpiło przed złożeniem przez niego wniosku o odwołanie, który to fakt pominięto w uzasadnieniu decyzji. Powołane natomiast w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktyczne nie wynikały z zamiaru rezygnacji z prowadzenia kancelarii lecz z zamiaru jej przeniesienia.

Pismem z dnia [...] lutego 2007 r., doręczonym notariuszowi w dniu [...] marca 2007 r., Minister Sprawiedliwości, nawiązując do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podał, że z uwagi na niepodjęcie decyzji przez adresata, na podstawie art. 41 § 1 i § 2 k.p.a. zarządzeniem z dnia [...] stycznia 2007 r. uznano przesyłkę za doręczoną. Natomiast w związku z pismem notariusza z dnia [...] października 2006 r., które wpłynęło do organu w dniu [...] stycznia 2007 r., o rezygnacji z prowadzenia kancelarii, decyzję na wskazany w tym piśmie adres przesłano jedynie do wiadomości. W związku z tym poinformowano, że notariusz może ewentualnie złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, uprawdopodabniając przyczynę uchybienia terminowi.

W dniu [...] marca 2007 r. J. S. nadał w placówce pocztowej wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wniosku podał, że już w listopadzie 2006 r. organ orzekający znał nowy adres notariusza, gdyż ten pisemnie powiadomił Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] o przekazaniu pieczęci, zamieszczając także właściwy adres. Jako dowód wskazał kopię dowodu nadania z dnia [...] listopada 2006 r., na którym widnieje adres nadawcy – M. ul. P. Decyzję o odwołaniu przesłano pierwszy raz po nadaniu ww. pisma przez notariusza (data stempla pocztowego na kopercie decyzji[...] grudnia 2006 r.). Z uwagi więc na wcześniejsze pismo notariusza do Prezesa Sądu Apelacyjnego o przekazaniu pieczęci, na którym widniał nowy adres, nie było powodu wysyłania przez Ministra decyzji na adres uprzedni z zastosowaniem art. 41 § 1 i § 2 k.p.a. W ocenie notariusza nie ponosi on winy za naruszenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a jego zdaniem decyzja o odwołaniu z dniem [...] grudnia 2006 r. została wydana z naruszeniem art. 61 § 3 k.p.a. Odwołanie na podstawie art. 16 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o notariacie wymaga złożenia wniosku notariusza, a wniosek został złożony po wydaniu decyzji, gdyż w dniu [...] stycznia 2007 r.

Minister Sprawiedliwości zwrócił się do Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] o przesłanie kopi listu poleconego J. S. z dnia [...] listopada 2006 r. i następnie postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2007 r. odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu podał, że prezentuje stanowisko o niespełnieniu przez notariusza przesłanki z art. 58 k.p.a. W piśmie, na które się powołał skarżący, nie podał nowego adresu, a jedynie informację o złożeniu pieczęci w Mennicy Państwowej w dniu [...] listopada 2006 r. Natomiast dopiero w piśmie z dnia [...] października 2006 r., doręczonym organowi w dniu [...] stycznia 2007 r., złożył oświadczenie o rezygnacji ze stanowiska notariusza podając tam po raz pierwszy nowy adres. Postanowienie doręczono w dniu [...] kwietnia 2007 r.

Na postanowienie to J. S. złożył zażalenie, nadając je w dniu [...] kwietnia 2007 r. W zażaleniu wnosił o zmianę postanowienia przez przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i uzupełnienie dowodów o pismo nadane w dniu [...] listopada 2006 r. łącznie z kopertą. Skarżący wskazując na naruszenie przepisów postępowania wywodził, że nie zażądano i nie przeprowadzono dowodu z jego pisma nadanego w dniu [...] listopada 2006 r. Nadto podnosił, że adres E. ul. M. nigdy nie był jego ostatnim znanym adresem, gdyż był to adres zlikwidowanej kancelarii przed dniem [...] grudnia 2006 r., natomiast ostatnim znanym adresem był E. ul. W.

Minister Sprawiedliwości postanowieniem z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] nie uwzględnił zażalenia J. S.

W uzasadnieniu organ podał, że rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uwzględnił pismo skarżącego z dnia [...] listopada 2006 r., przekazane przez Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...]. Pismo to, wbrew twierdzeniom notariusza nie zawierało jego nowego adresu. W związku z powyższym decyzja została przesłana na ostatni znany adres – E. ul. M. – i jej niepodjęcie w terminie nastąpiło wyłącznie z winy skarżącego.

Postanowienie to J. S. zaskarżył ww. skargą w odpowiedzi, na którą Minister Sprawiedliwości wnosił o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

W myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona zasadna.

Minister Sprawiedliwości oparł rozstrzygnięcie na zawinionym przez J. S. niepodjęciu decyzji o odwołaniu go ze stanowiska notariusza w terminie dającym podstawę do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Postępowanie o odwołanie notariusza z zajmowanego stanowiska zostało wszczęte przez Ministra Sprawiedliwości z urzędu, który wydał decyzję w dniu [...] grudnia 2006 r. Sąd orzekający w niniejszej sprawie, nie zajmując stanowiska w przedmiocie prowadzenia przez organ administracji postępowania w trybie art. 16 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o notariacie, był obowiązany jedynie zbadać prawidłowość postępowania dotyczącego wzruszenia decyzji z dnia [...] grudnia 2006 r. o odwołania J. S. ze stanowiska notariusza.

Organ administracji uzasadniał rozstrzygnięcie tym, że notariusz zmienił adres nie powiadamiając organu, a więc decyzję wysłano na ostatni znany adres ul. M., E. Z adnotacji Poczty na kopercie zawierającej decyzję wynika, iż "adresat wyprowadził się". Zarządzeniem z dnia [...] stycznia 2007 r. nakazano ponowne doręczenie przesyłki przez złożenie jej w Urzędzie Gminy E. na okres 7 dni jednakże z dalszych adnotacji nie wynika by zarządzenie to wykonano. Natomiast zarządzeniem z dnia [...] stycznia 2007 r. uznano, na podstawie art. 41 § 1 i § 2 k.p.a., uprzednie doręczenie za skuteczne z tym dniem, wobec niepowiadomienia przez notariusza o zmianie adresu.

Kiedy pismem z dnia [...] października 2006 r., które zostało złożone do Ministra Sprawiedliwości w dniu [...] stycznia 2007 r., J. S. złożył oświadczenie o rezygnacji ze stanowiska notariusza, organ administracji, na podany w tym piśmie adres – ul. P., M., w dniu [...] lutego 2007 r. doręczył mu decyzję wydaną w dniu [...] grudnia 2006 r. informując w piśmie z dnia [...] lutego 2007 r., iż decyzję tę wysłał jedynie do wiadomości. W związku z tym termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upłynął. Jednocześnie organ wskazał notariuszowi na możliwość złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W tym miejscu należ zauważyć, iż organ administracji uznając, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy notariusz złożył z naruszeniem terminu do jego złożenia, powinien zachować się zgodnie z art. 134 k.p.a., tj. wydać postanowienie stwierdzające tą okoliczność. Informując stronę o naruszeniu terminu do złożenia wymienionego wniosku oraz wskazującej jej na możliwość żądania przywrócenia terminu do jego złożenia, organ administracji faktycznie nie rozpoznał przedmiotowego wniosku.

Podstawową kwestią do rozstrzygnięcia stał się zarzut skarżącego, który twierdził, iż o zmianie adresu powiadomił Prezesa Sądu apelacyjnego w [...] jeszcze przed wydaniem decyzji w dniu [...] grudnia 2006 r., bowiem zrobił to listem z dnia [...] listopada 2006 r. (data wpływu do sądu – [...] listopada 2006 r.) informującym o zdaniu pieczęci notariusza oraz o tym, że niezwłocznie złoży w Ministerstwie Sprawiedliwości "stosowne oświadczenie". Skarżący wskazywał, że swój nowy adres – M. ul. P. – podał w tym piśmie i na kopercie, które je zawierało.

Stosownie do art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy termin przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. przy czym prośbę tą należy wnieść w terminie siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia (art. 58 § 2 k.p.a.).

J. S. dowiedział się z pisma z dnia [...] lutego 2007 r. (doręczonego w dniu [...] marca 2007 r.) o tym, że uchybił terminowi do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i kierując się informacją o możliwości żądania przywrócenia terminu, z zachowanie terminu z art. 58 § 2 k.p.a., gdyż w dniu [...] marca 2007 r., złożył wniosek o jego przywrócenie.

Skarżący podnosił w zażaleniu, że poinformował organ o nowym adresie pismem z dnia [...] listopada 2006 r. i adnotacją o adresie na kopercie tego listu. Należało zatem ustalić, czy faktycznie przed wydaniem decyzji organ administracji miał wiadomość o nowym adresie notariusza, by doręczyć decyzję na adres właściwy, a nie na nieaktualny.

W myśl art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji powinien więc podjąć wszelkie niezbędne kroki w celu wyjaśnienia tej okoliczności, by na podstawie wyczerpująco zebranego i rozpatrzonego materiału dowodowego ocenić ten materiał zgodnie z art. 80 k.p.a. i podjąć właściwe rozstrzygnięcie. Jeżeli bowiem faktycznie notariusz podał przed wydaniem decyzji swój nowy adres, to przesłanie decyzji na adres nieaktualny nie mogło pozbawić go możliwości wniesienia skutecznego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdyż ten złożył, co prawda później lecz po otrzymaniu decyzji na adres aktualny. Jednakże, jak wynika z zaskarżonego postanowienia organ administracji skoncentrował się jedynie na treści pisma skarżącego z dnia [...] listopada 2006 r., w którym istotnie nie było nowego adresu J. S. Nie zbadał natomiast, czy adres ten był przez notariusza podany na kopercie zawierającej to pismo oraz nie odniósł się do twierdzenia skarżącego, iż jego ostatnim znanym adresem był adres E. ul. W.

W tych okolicznościach przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ administracji powinien, w kontekście art. 134 k.p.a., odnieść się do argumentacji skarżącego i wyjaśnić podnoszone przez niego okoliczności stosownie do wymagań określonych w wymienionych przepisach postępowania oraz uzasadnić ewentualne rozstrzygnięcie z zastosowaniem art. 107 § 3 k.p.a.

W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 152 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanawiając o kosztach postępowania na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a