Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 372/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2008-10-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art.103 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art.7,75,77,80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit.c, art. 135
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 8 października 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Asesor WSA Joanna Brzezińska (spr.) Protokolant ref. staż. Małgorzata Zacharia-Gardzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2008 roku sprawy ze skargi [...] na decyzję Lubuskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Lubuskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. na rzecz skarżącego [...] kwotę 600 zł. (sześćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją [...] Lubuski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w G., na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, póz. 1071 z późn.zm.), w dalszej części uzasadnienia przywoływanej jako: "Kpa", utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. [...], datowaną na 28 czerwca 2006 r., w przedmiocie udzielenia "F." Sp. z o.o. w Z. pozwolenia na użytkowanie wiaty produkcyjnej o konstrukcji stalowej wraz z maszynami stolarskimi znajdującymi się na działce nr [...].

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ odwoławczy wskazał następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

W wyniku postępowania administracyjnego w sprawie wybudowania na działce nr [...] bez wymaganego pozwolenia na budowę wiaty produkcyjnej o konstrukcji stalowej, PINB w Z. wydał decyzję [...] datowaną na [...] (w świetle dokumentów sprawy oznaczenie roku wydania decyzji jest omyłkowe, zamiast "2006" winno być "2007"), na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U z 2006r. Nr 156, póz. 1118 ze zm.) oraz art. 42 ust. 3 ustawy z dnia 24 października 1974r. - Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, póz. 229 ze zm.), którą udzielił Spółce z o.o. "F." w Z. pozwolenia na użytkowanie wiaty produkcyjnej o konstrukcji stalowej wraz z maszynami stolarskimi znajdującymi się na ww. działce.

W uzasadnieniu tego orzeczenia organ pierwszej instancji wskazał, że z treści pism Naczelnika Wydziału Gospodarki Nieruchomościami i Architektury Urzędu Miejskiego w Z. z 10 oraz 20 marca 2006 r. wynika, że obecnie brak jest miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu działek nr [...] położonych przy ul. [...], natomiast plan obowiązujący do 2003 r. określał, że jest to teren Zakładu Wytwórni Maszyn i Urządzeń "S.". W konsekwencji brak aktualnego obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest równoznaczny z brakiem zakazu zabudowy terenu w określony sposób, co wyklucza przesłankę do wydania nakazu rozbiórki wiaty z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r.

1

Organ wskazał, iż w toku postępowania właściciel obiektu spółka "F.", zgodnie z treścią w postanowienia z dnia 12.04.2005 r., wydanwgom na podstawie art. 56 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r., przedłożył "Inwentaryzację oraz ekspertyzę techniczną wiaty" opracowaną w czerwcu 2006 r., którą uzupełnił w dniu 18.06.2007 r. Po analizie tych dokumentów organ stwierdził brak podstaw do zastosowania w sprawie regulacji dotyczących wymagań sytuowania budynków, określonych w rozporządzeniu Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz.U. Nr 17, póz. 62 z późn.zm.) oraz rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, póz. 690 z późn.zm.). Rozpatrywany obiekt - wiata z maszynami stolarskimi - nie jest bowiem budynkiem. Przeprowadzone natomiast w dniu 27 marca 2007 r. przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Z. badania wykazały, że równoważny poziom dźwięku (wynoszący 47,8 dB) zmierzony w granicy terenu zakładu Spółki z o.o. "F." w kierunku najbliższej zabudowy mieszkaniowej przy ul. R., nie przekracza w porze dziennej wartości dopuszczalnej (równej 50 dB). Wiata wraz z maszynami stolarskimi nie emituje zanieczyszczeń gazowych, pyłowych i płynnych. W świetle tych ustaleń, zdaniem PINB w Z., ustawienie wiaty z maszynami stolarskimi zostało zrealizowane zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia, czy też pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Ponadto odnosząc się do treści pisma M.O. z dnia [...] r. (dotyczącego braku wymaganych prawem pozwoleń na instalacje urządzeń pracujących na terenie firmy F. oraz stwierdzenia, iż ewentualne wydanie decyzji dopuszczającej użytkowanie ww. urządzeń i instalacji sprzeczne będzie z postanowieniem Burmistrza Miasta Z. nakładającym obowiązek sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko oraz przepisami ustawy Prawo Ochrony Środowiska i § 3 ust. 1 pkt 46 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko) organ pierwszej instancji stwierdził, że obowiązek sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko przedsięwzięcia polegającego na budowie stolarni został wprowadzony stosownym rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 24 września 2002 r., a przedsiębiorstwo "F." powstało wcześniej - w 1992 r. i od początku swojej działalności zajmowało się produkcją wyrobów drewnianych. W związku z tym

ewentualne żądanie od Spółki decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach naruszałoby konstytucyjną zasadę demokratycznego państwa prawnego, ponadto wydanie takiej decyzji następuje przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę albo zgłoszeniem zamiaru budowy. Skoro zatem ustawienie maszyn już nastąpiło, to organ nadzoru budowlanego nie może żądać od strony decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Od powyższej decyzji odwołał się M.O., który podniósł, że w trakcie wykonanych na jego wniosek w dniu 27.03.2007 r. przez WIOŚ badań poziomu dźwięku przy pracujących maszynach do obróbki drewna usytuowanych pod inną wiatą zlokalizowaną na działce nr [...] oraz w pobliżu wiaty usytuowanej pomiędzy budynkiem zakładu a osiedlem domków jednorodzinnych, nie uwzględniono hałasu pochodzącego od pracy urządzeń zamontowanych pod przedmiotową wiatą na działce nr [...]. Odwołujący się podkreślił, że w momencie wykonywania pomiarów przez WIOŚ przedmiotowa wiata (zlokalizowana na działce nr [...]), nie posiadała ostatecznej decyzji o pozwoleniu na jej użytkowanie, a zatem w świetle prawa praca zainstalowanych pod nią urządzeń byłaby nielegalna. M.O. zwrócił uwagę, iż w takim przypadku na postawie art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego można na inwestora nałożyć karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Ponadto zauważył, że skoro w dacie dokonywania pomiarów przez WIOŚ inwestor nie posiadał decyzji o pozwoleniu na użytkowanie przedmiotowej wiaty produkcyjnej, to należy domniemywać, iż w dacie dokonywania pomiarów poziomu dźwięku urządzenia znajdujące się pod wiatą nie pracowały, w przeciwnym wypadku inwestor mógłby się narazić na sankcje z tytułu nielegalnego użytkowania wiaty.

Odwołujący się nie zgodził się ze stanowiskiem organu l instancji, iż obiekt budowlany (wiata) wykonany został w taki sposób, iż nie są konieczne żadne zmiany i przeróbki. Wskazał, że wiata nie ma ścian, osłony ani ekranu osłonowego od strony osiedla mimo, iż obiekt ten z uwagi na charakter produkcyjny powoduje swoim funkcjonowaniem powstawanie hałasu, zatem winien spełniać wymagania określone w art. 5 ust.1 pkt 9 Prawa budowlanego.

Lubuski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 28.09.2007r. Nr OA.KBoj.4300-243/07, działając na podstawie art. 138 § 2 kpa, uchylił pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że analizując wpływ przedmiotowego obiektu -wiaty produkcyjnej na otoczenie organ pierwszej instancji ograniczył się do badania ewentualnego pogorszenia warunków użytkowych dla działek przyległych do terenu zakładu produkcyjnego, w skład którego wchodzi wiata. Organ ten nie wyjaśnił

natomiast jaki może być wpływ wiaty na znajdujący się między innymi w jej bezpośrednim sąsiedztwie budynek biurowy, a także czy wiata posiada instalację odgromową. Zatem w ocenie organu II instancji zachodzi konieczność rozpatrzenia kwestii, czy omawiana wiata produkcyjna istotnie, jak wskazał organ l instancji została wykonana w sposób niewymagający żadnych zmian lub przeróbek. Ponadto w celu wyjaśnienia powyższej kwestii organ l instancji powinien rozważyć możliwość zażądania dodatkowo od inwestora odpowiedniej oceny bądź ekspertyzy technicznej wyjaśniającej akustykę obiektu oraz jej wpływu na otoczenie. Organ II instancji zauważył również, że ocena przedmiotowej wiaty z uwagi na fakt urządzenia w niej stanowisk pracy, winna również uwzględniać ocenę zgodności obiektu z przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy oraz wymaganiami ergonomii. Opinia rzeczoznawcy do spraw bezpieczeństwa i higieny pracy będzie w tym względzie wiążąca dla organu.

Na skutek skargi "F." Spółki z o.o. w Z. prawomocnym wyrokiem z dnia 13 lutego 2008 r., sygn. akt II SA/Go 770/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. uchylił powyższą decyzję organu odwoławczego.

Dalej Lubuski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podkreślił, iż zgodnie z przepisem art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przy ponownym rozpoznaniu odwołania M.O. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. datowanej na 28.06.2006 r., związany jest oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi we wskazanym wyżej prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 13 lutego 2008 r. Nadto obowiązany jest również uwzględnić nowe okoliczności i dowody, które zaistniały po wydaniu uprzedniej decyzji wyeliminowanej tym wyrokiem.

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z przepisem art. 42 ust. 3 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, mającej zastosowanie do legalizacji obiektów wybudowanych bez pozwolenia na budowę przed dniem [...] r., podstawą do wydania pozwolenia na użytkowanie tak wykonanego obiektu jest stwierdzenie przez organ nadzoru budowlanego jego zdatności do użytku. Do obiektu całkowicie wybudowanego w czasie obowiązywania ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, w zakresie regulacji dotyczącej pozwolenia na użytkowanie stosuje się również unormowania tej samej ustawy. Pozwolenie na użytkowanie jest bowiem jednym z etapów (końcowych) legalizacji samowolnie wzniesionego obiektu budowlanego. Decyzję taką organ może wydać wyłącznie w sytuacji, gdy nie zachodzą

okoliczności określone w art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r., obligujące ten organ do wydania nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu.

W ocenie organu odwoławczego zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, iż w odniesieniu do wybudowanej w warunkach samowoli budowlanej wiaty produkcyjnej o konstrukcji stalowej wraz z maszynami stolarskimi, zlokalizowanej na działce nr [...] brak jest przesłanek do wydania nakazu jej rozbiórki. Z treści pism Naczelnika Wydziału Gospodarki Nieruchomościami i Architektury Urzędu Miejskiego w Z. z dnia 10 i 20 marca 2006 r. wynika, że w dacie tej brak było miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu działek nr [...] położonych przy ul. [...], ponadto organ z uwagi na upływ czasu, dodatkowo ustalił że okoliczność dotycząca braku planu nie uległa zmianie. W sytuacji zaś braku planu - a w konsekwencji braku zakazu zabudowy terenu w określony sposób, brak jest przesłanki do orzeczenia rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r.

Oceniając materiał dowodowy w kwestii ewentualnego pogorszenia warunków użytkowych otoczenia przez przedmiotowy obiekt, organ wskazał, iż przeprowadzone w dniu 27.03.2007 r. przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Z. badania wykazały, że równoważny poziom dźwięku (wynoszący 47,8 dB) zmierzony na granicy terenu zakładu Spółki z o.o. "F." "w kierunku najbliższej zabudowy mieszkaniowej przy ul. R." nie przekracza w porze dziennej wartości dopuszczalnej (równej 50 dB). Wiata wraz z maszynami stolarskimi nie emituje również do otoczenia zanieczyszczeń gazowych, pyłowych i płynnych (nie jest wyposażona w urządzenia techniczne tego rodzaju).

Organ odwoławczy nie podzielił przy tym zarzutu odwołania, iż nieuprawnionym jest powoływanie się przy rozstrzyganiu kwestii pogorszenia warunków użytkowych dla otoczenia przez omawiany obiekt, wiatę produkcyjną, w zakresie oddziaływania na nieruchomość Skarżącego - działkę nr [...], na wyniki pomiarów poziomu hałasu z terenu zakładu, dokonanych przez WIOŚ w dniu 27.03.2007 r. Z zapisu słownego oraz szkicu sytuacyjnego zawartych w protokole z przeprowadzonych w tym dniu pomiarów poziomu hałasu emitowanego do środowiska sporządzonego przez Laboratorium WIOŚ, jednoznacznie wynika, że w trakcie pomiarów pracowały maszyny znajdujące się w przedmiotowej wiacie. Natomiast LWINB podzielił stanowisko M.O., że w świetle obowiązujących przepisów samowolnie wybudowany obiekt budowlany, w sprawie którego toczy się postępowanie legalizacyjne, nie powinien być użytkowany do czasu uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, jeśli

uprzednio dojdzie do jego legalizacji. W przypadku stwierdzenia, iż omawiana wiata jest użytkowana w sposób nielegalny (bez wymaganego pozwolenia na użytkowanie), PINB w Z. winien podjąć stosowne działania przewidziane art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego z 1994 r.

Analizując natomiast wpływ wiaty na sąsiadujący z tym obiektem budynek biurowy, w kontekście wskazań WSA zawartych w wyroku z dnia 13.02.2008 r. sygn. akt II SA/Go 110/07, LWINB wziął pod uwagę okoliczność, iż po wydaniu uchylonej tym wyrokiem decyzji z dnia [...] do PINB w Z. wpłynęły dokumenty wyjaśniające powyższe zagadnienie. Pismem dnia [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Z. przesłał wyniki pomiarów z badania hałasu w budynku administracyjnym przyległym do wiaty produkcyjnej. W opisie wyniku badań PPIS stwierdził, iż "dokonana ze względu na uciążliwość, ocena hałasu docierającego do pomieszczeń administracyjnych znajdujących się w budynku administracyjnym wykazała, że nie przekracza on wartości normatywnych". Zmierzony poziom hałasu w jednym z pomieszczeń administracyjnych (nr l - stanowisko pracy kierownika produkcji) wyniósł 48 dBA, natomiast normowy dopuszczalny równoważny poziom dźwięku w tego rodzaju pomieszczeniach wynosi 55 dB. Ponadto inwestor przedłożył organowi dodatkową ocenę techniczną obiektu, opracowaną w listopadzie 2007 r., której autorzy posiadający odpowiednie uprawnienia techniczne stwierdzili, iż "ustawienie maszyn stolarskich zostało zrealizowane zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz nie powoduje pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia".

Organ uznał także, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje na konieczność wydania nakazu wykonania zmian i przeróbek (art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r.) w odniesieniu do omawianej wiaty produkcyjnej.

Odnosząc się do pozostałej treści odwołania, organ drugiej instancji podzielił stanowisko PINB, iż wydanie przez właściwy organ ochrony środowiska na podstawie przepisów o ochronie środowiska decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach inwestycji następuje wyłącznie przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę albo zgłoszeniem zamiaru budowy. Nie jest możliwe jej wydanie w odniesieniu do samowolnie wybudowanego obiektu, tym bardziej w toku postępowania naprawczego prowadzonego przez organ nadzoru budowlanego.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi M.O. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., w której domagał się uchylenia: 1. zaskarżonej decyzji w całości,

2. poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z dnia 28 czerwca 2007 r. (mylnie oznaczonej datą 28.06.2006),

3. drugiej poprzedzającej ją decyzji PINB w Z. [...] identycznej w treści z decyzją wymienioną w pkt 2, oraz zasądzenia od organu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi M.O. podkreślił, że przedmiotowa wiata wykonana została bez ścian i osłon, przy czym tego typu rozwiązanie nie zapewnia ochrony dla otoczenia przed wydobywaniem się dźwięków pogarszających warunki zdrowotne i użytkowe dla otoczenia, zgodnej z wymogami art. 5 ustawy Prawo budowlane. Skarżący zarzucił, że LWiNB nie odniósł się w decyzji do licznych kwestii poruszanych przez niego w skardze poprzedzającej jej wydanie, m.in. w zakresie prawidłowości i zupełności badań hałasu przeprowadzonych w dniu 27.03.2007r. W związku z niepełną oceną wartości poziomu hałasu emitowanego do środowiska (ograniczenie pomiarów wyłącznie do jednego, najbardziej oddalonego od przedmiotowej wiaty punktu) skarżący ocenił jako bezpodstawne stwierdzenie PINB, jakoby "ustawienie wiaty wraz z maszynami stolarskimi zostało zrealizowane zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz nie powodują niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia oraz nie powoduj ą pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia".

Ponadto podniósł, że zgodnie z art. 51 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku -Prawo ochrony środowiska (Dz.U. Nr 62, poz.627) kierując się kryteriami określonymi w par.3 ust. 1 pkt.46 i par. 3 ust. 2 pkt l lit a) i b) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko, przed wydaniem skarżonej decyzji należało przeprowadzić postępowanie wyjaśniające z zachowaniem reguł procedury administracyjnej oraz wymagań prawa materialnego. Takie postępowanie nie zostało przeprowadzone, mimo iż okoliczni mieszkańcy wielokrotnie zwracali się ze skargami do Urzędu Miasta, powodem których były uciążliwości hałasowe związane z działalnością w sąsiedztwie osiedla domków jednorodzinnych firmy przeróbki drewna.

Skarżący zakwestionował także interpretację organu zarówno l jak i II instancji, jakoby fakt, iż przedsiębiorstwo F., działając nielegalnie i w warunkach samowoli budowlanej (w aktach PINB znajdują się dwie decyzje o rozbiórkach samowolnie wybudowanych wiat wraz ze związanymi z nimi urządzeniami i instalacjami, w stosunku do wszystkich pozostałych urządzeń technicznych i instalacji toczy się szereg

równoległych postępowań administracyjnych , a jedyna działająca do tej pory "legalnie" wiata "produkcyjno-magazynowa" została decyzją [...] zdelegalizowana), nabyło prawo do legalizacji użytkowanych przez lata samowolnie wybudowanych obiektów z pominięciem aktualnie obowiązujących przepisów ochrony środowiska, tylko dlatego, iż zgodnie z zapisami Krajowego Rejestru Sądowego prowadzi działalność od roku 1992. Podkreślił przy tym, iż zgodnie z art. 11 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo Ochrony Środowiska, decyzja wydana z naruszeniem przepisów ochrony środowiska jest nieważna. Ustawa Prawo ochrony środowiska w przeciwieństwie do ustawy prawo budowlane nie zawiera w sobie żadnych zapisów pozwalających traktować aktualnie legalizowane samowole budowlane wg przepisów obowiązujących przed dniem jej wejścia w życie.

Ponadto skarżący wskazał, iż PINB pominął istotną w sprawie okoliczność, że w przypadku wzrostu emisji o min. 20% przedsięwzięcie kwalifikowane jest do sporządzenia raportu, zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 września 2002 jako przedsięwzięcia mogące wymagać sporządzenia raportu, a jednocześnie nie wziął pod uwagę, iż decyzja o obowiązku bądź jego braku sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko nie leży w gestii organów nadzoru budowlanego.

Zgodnie z art. 112 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 Prawo ochrony środowiska ochrona przed hałasem polega na zapewnieniu jak najlepszego stanu akustycznego środowiska. Art. 82 w/w ustawy stanowi, że zapewnienie ochrony zasobów środowiska powinno następować poprzez ograniczenie emisji na zasadach określonych w tytule III "przeciwdziałanie zanieczyszczeniom" prawa ochrony środowiska, polegające na zapobieganiu lub ograniczaniu wprowadzania do środowiska substancji lub energii, w tym hałasu (art. 3 pkt.4)

W konsekwencji skarżący podniósł, że Spółka powinna podejmować wszelkie działania zmierzające do ograniczenia wprowadzania hałasu do środowiska (zapobiegania ujemnemu oddziaływaniu podejmowanej działalności na środowisko).

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W tym miejscu należy wskazać, iż zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 7 lipca 2008 r. sprawa ze skargi M.O. na decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z dnia 18 stycznia 2008 r. na mocy przepisu art. 57 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo ó postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz. 1270 z późn.zm.), dalej jako: "P.p.s.a."

8

została wyłączona z przedmiotowej sprawy i zarejestrowana pod nową sygnaturą II SA/Go 401/08. Dodatkowo, na podstawie pism procesowych skarżącego z dnia 29 lipca 2008 r. (k. 61 i 62) oraz organu z dnia 4 sierpnia 2008 r. (k. 67-68) Sąd stwierdził, iż Lubuski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w G., decyzją [...], w trybie odwoławczym uchylił wskazaną wyżej decyzję PINB w Z. i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji. Decyzja ta uzyskała przymiot prawomocności z dniem 26 lipca 2008 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 153, póz. 1269, ze zmianami), sądy te sprawują kontrolę zaskarżonych decyzji pod względem zgodności z prawem. W związku z powyższym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jej wydawaniu organy naruszyły prawo materialne lub przepisy postępowania w zakresie określonym w art. 145 § 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz. 1270, ze zm.), przywoływanej w dalszej części jako "P.p.s.a.". Sąd nie może opierać kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 P.p.s.a.).

Kontrolując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powyższych zasad, skargę jako zasadną należało uwzględnić, albowiem została wydana z naruszeniem prawa procesowego mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Przedmiot skargi stanowi decyzja Lubuskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji o udzieleniu Spółce z o.o. "F." w Z. pozwolenia na użytkowanie wybudowanej samowolnie wiaty produkcyjnej o konstrukcji stalowej wraz z maszynami stolarskimi znajdującymi się na działce nr [...] przy ul. [...], wydana na podstawie przepisów art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 156, póz. 1118 z późn.zm.) oraz art. 42 ust. 3 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, póz. 229 z późn.zm.) .

Na wstępie należy podkreślić, iż na mocy art. 153 P.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie (czynności), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt (czynność) zostało uznane za błędne.

Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. Wskazania nie mogą z góry narzucać sposobu rozstrzygnięcia konkretnych kwestii związanych z treścią przyszłego rozstrzygnięcia sprawy; nie mogą np. wskazywać, że określone dowody są bardziej wiarygodne od innych (por. wyr. SN z dnia 13 marca 1975 r., III CRN 466/74, OSPiKA 1976, z. 3, póz. 63) - vide B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2006, wyd. II.

W takim zatem zakresie Sąd, rozpoznając przedmiotową skargę, związany jest oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 13 lutego 2008 r. sygn. II SA/Go 770/07 wydanym w sprawie ze skargi Spółki "F." na decyzję Lubuskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gorzowie Wlkp. [...] uchylającą decyzję organu pierwszej instancji z [...], w przedmiocie udzielenia pozwolenia na użytkowanie przedmiotowej wiaty produkcyjnej wraz z urządzeniami oraz przekazującą sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd podzielił stanowisko organów nadzoru budowlanego, że sporna wiata stanowi obiekt budowlany (budowlę) o charakterze produkcyjnym, wybudowany przez uprzedniego właściciela nieruchomości przed 1 stycznia 1995 r. Z tego powodu Sąd stwierdził, że w sprawie udzielenia pozwolenia na użytkowanie tego samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego, zgodnie z dyspozycją art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r., zastosowanie mają przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r.

10

Sąd wywiódł, że do wiaty jako obiektu budowlanego wybudowanego bez pozwolenia przed 1.01.1995r. podstawą do wydania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie jest jego zdatność do użytku. Taki obiekt budowlany podlega rozbiórce, jeżeli właściwy organ stwierdzi, że występują łącznie przesłanki określone w art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego. Jako przesądzony Sąd uznał fakt braku przesłanek do wydania nakazu rozbiórki spornej wiaty z tego powodu, że znajduje się ona na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę. W niniejszej sprawie w ocenie Sądu, niezbędne było jedynie ustalenie, czy występuje przesłanka z pkt 2 art. 37 ust. 1 a więc, czy wiata powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Podstawę uchylenia uprzedniej decyzji organu odwoławczego było dokonanie przez Sąd oceny, że w ustalonym i przyjętym przez organy stanie faktycznym sprawy, nie było podstaw do uchylenia (po raz trzeci) decyzji organu pierwszej instancji i przekazania mu sprawy do ponownego rozpatrzenia, lecz LWINB mógł samodzielnie rozstrzygnąć sprawę. Wskazane bowiem w uzasadnieniu uchylonej decyzji wytyczne (okoliczności, które organ pierwszej instancji winien wziąć pod uwagę przy ponownym rozpoznaniu sprawy) nie stanowiły, w ocenie Sądu, przesłanek uzasadniających wydanie decyzji kasacyjnej, określonych w art. 138 § 2 Kpa. Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji jedynie w sytuacji gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części.

Sąd wskazał, że "Bezpośrednie przeprowadzenie dowodów co do dopuszczalnej emisji hałasu pochodzących z urządzeń znajdujących się w wiacie oraz dokonanie oceny zgodności obiektu z przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy i wymogami ergonomii, nie oznacza, że organ odwoławczy musi przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w znacznej części. Poziom hałasu był już badany ale nie w pełnym zakresie. Konieczne jest jedynie przeprowadzenie badania dotyczącego oddziaływania urządzeń z wiaty na warunki zdrowotne ludzi pracujących w budynku biurowym, oraz czy przy obsłudze zamontowanych pod wiata urządzeń (pilarek) zachowane są przepisy bhp (o ile praca przy tych urządzeniach może spowodować niebezpieczeństwo dla ludzi). Te czynności mieszczą się w kompetencji organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania wyjaśniającego, na podstawie art. 136 Kpa, wyłączając

11

możliwość kasacji decyzji." Ponadto Sąd za niesłuszne uznał stanowisko organu odwoławczego co do niewyjaśnienia przez organ pierwszej instancji kwestii obowiązku zapewnienia ochrony wiaty przed wyładowaniami atmosferycznymi. Wskazany w decyzji LWINB z dnia 28 września 2007 r. przepis § 108 ust. 1 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, nie ma zastosowania do przedmiotowej wiaty, która nie jest budynkiem.

W tym miejscu, na potrzeby dalszych rozważań, należy wskazać, iż stosownie do art. 103 ust. 2 obowiązującej obecnie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, przepis art. 48 tej ustawy dotyczący nakazu rozbiórki obiektów samowolnie wybudowanych, nie ma zastosowania do obiektów zrealizowanych przed dniem wejścia w życie ustawy - Prawo budowlane z 1994 r., a więc przed 1 stycznia 1995 r. Do obiektów tych stosuje się przepisy dotychczasowe, a zatem przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane.

Na tle przepisów Prawa budowlanego z 1974 r. obowiązywał szczególny tryb postępowania dotyczący samowoli budowlanej, który albo kończył się wydaniem decyzji o rozbiórce obiektu budowlanego (art. 37), albo decyzji o pozwoleniu na użytkowanie (art. 42 ust. 3). Pozwolenie na użytkowanie jest bowiem jednym z etapów (końcowym) legalizacji samowolnie wzniesionego obiektu budowlanego. Przypomnieć zatem należy, że w myśl przepisów tejże ustawy stwierdzenie, że roboty budowlane zostały wykonane samowolnie nie przesądzało o konieczności orzeczenia rozbiórki obiektu. Stosownie do art. 37 ust. 1 tej ustawy rozbiórce mogły bowiem podlegać obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, gdy właściwy organ stwierdził, że obiekt lub jego część:

1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie był przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony był pod innego rodzaju zabudowę, lub

2) powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie

warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Jak wynika z ust. 2 tegoż przepisu, orzeczenie o nakazie rozbiórki mogło być również wydane, gdy obiekt lub jego cześć została wybudowana niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie budowy, jeżeli byłoby to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami.

W konsekwencji przystępując, na podstawie powołanego przepisu, do oceny skutków samowoli budowlanej, w pierwszej kolejności organ nadzoru budowlanego

12

zobligowany był do zbadania przesłanek określonych w art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2 ustawy, uzasadniających konieczność orzeczenia rozbiórki danego obiektu. Dopiero w przypadku ustalenia, że przesłanki te nie zaistniały, organ mógł, w zależności od okoliczności sprawy, na podstawie art. 56 ust. 1 tejże ustawy zobowiązać inwestora do przedłożenia w zakreślonym terminie określonych dokumentów w celu legalizacji obiektu, bądź w trybie art. 40 ustawy nakazać wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami. W razie zaś wykonania przez inwestora powyższych obowiązków, albo w przypadku braku podstaw do ich nałożenia, organ winien był kontynuować zmierzające do legalizacji obiektu działania. Końcowym etapem postępowania legalizacyjnego na gruncie przepisów Prawa budowlanego z 1974 r. jest bowiem uzyskanie przez inwestora, właściciela lub zarządcę pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego (art. 42). Stosownie natomiast do treści art. 42 ust. 3 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. podstawą do wydania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego jest stwierdzenie zdatności do użytku wykonanego obiektu.

W ramach niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego Sąd, powołując się na treść przepisu art. 153 P.p.s.a i wypływające z niego związanie treścią wskazanego wyżej wyroku z dnia 13 lutego 2008 r., obowiązany był ograniczyć badanie legalności zaskarżonej decyzji do spornego między stronami zagadnienia, czy w sprawie zaistniały przesłanki nakazania rozbiórki przedmiotowej wiaty produkcyjnej wraz z urządzeniami technicznymi, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., czy też przesłanki takie nie zaistniały, a obiekt jest zdatny do użytku w rozumieniu art. 42 ww. ustawy, zatem istniały podstawy do wydania pozwolenia na jego użytkowanie, bez jakichkolwiek zmian lub przeróbek niezbędnych do doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem (art. 40).

Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 ww. ustawy, obiekty budowlane powinny być projektowane, budowane i utrzymywane zgodnie z wymaganiami współczesnej wiedzy, w sposób zapewniający:

1) bezpieczeństwo ludzi i mienia,

2) ochronę środowiska,

3) niezbędne warunki zdrowotne,

4) właściwy układ funkcjonalny,

5) odpowiednie warunki użytkowe, a w szczególności potrzeby w zakresie ochrony przeciwpożarowej, oświetlenia, zaopatrzenia w wodę, usuwania ścieków, ogrzewania i wentylacji,

13

6) ochronę uzasadnionych interesów osób trzecich

- zgodnie z przepisami, w szczególności techniczno-budowlanymi i normami. Ochrona uzasadnionych interesów osób trzecich, o której mowa w ust. 1 pkt 6, obejmuje w szczególności (...), ochronę przed uciążliwościami powodowanymi przez hałas, wibrację, zakłócenia elektryczne albo zanieczyszczenie powietrza, wody lub gleby.

Przesłanka pogorszenia warunków użytkowych dla otoczenia, o której mowa w art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. będzie spełniona wówczas, gdy samowolnie wzniesiony obiekt budowlany zlokalizowany został w sposób uniemożliwiający lub istotnie ograniczający możliwość zabudowy sąsiedniej nieruchomości. Wobec zgłaszanych w tym zakresie w trakcie postępowania zarzutów przez skarżącego organ winien zbadać i wskazać, czy zabudowa sąsiednich działek stałą się rzeczywiście niemożliwa lub czy nastąpiło znaczne jej ograniczenie.

W ocenie Sądu, w składzie rozpoznającym niniejszą skargę, zebrany w sprawie materiał dowodowy nie jest wystarczający do dokonania oceny, czy przedmiotowy obiekt budowlany - ze względu na jego lokalizację oraz rodzaj prowadzonej działalności gospodarczej - nie powoduje niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, a także czy nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia (art. 37 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego).

Wprawdzie podstawą do wydania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego jest stwierdzenie zdatności wykonanego obiektu do użytku (art. 42 ust. 3 prawa budowlanego), jednakże ocena zdatności do użytku nie może ograniczać się wyłącznie do zagadnień konstrukcyjno-budowlanych, ale powinna obejmować także zagadnienia określone w art. 5 prawa budowlanego, w tym spełnienie wymagań ochrony środowiska, z uwzględnieniem nie tylko położenia obiektu o charakterze produkcyjnym wraz z urządzeniami stolarskimi względem budynków na działkach sąsiednich, ale również uciążliwości związanych z funkcjonowaniem tego obiektu.

Funkcjonowanie zakładu produkcji drzewnej prowadzonego przez Spółkę "F." na działkach nr [...] powodowało, jak wynika z postanowienia Starosty Z. [...] w przedmiocie wezwania do przedłożenia wniosku o wydanie pozwolenia na emitowanie hałasu do środowiska w związku z prowadzoną działalnością oraz treści (k. 30 akt adm.) oraz treści wniosku w tym zakresie przedłożonego organowi przez Spółkę (k. 39 akt adm.), przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu, w roku 2003 i 2004. Okoliczność ta znajduje potwierdzenie w fakcie wydania przez Starostę

14

Z. w dniu 14 maja 2004 r. dla Spółki, decyzji o udzieleniu pozwolenia na emitowanie hałasu do środowiska z Zakładu Produkcji Drzewnej ważnego do 31 maja 2014 r., skoro decyzję taką - w myśl obowiązującego wówczas przepisu art. 230 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. Nr 62, póz. 628 z późn. zm.) - wydawano wówczas, gdy hałas w środowisku przekraczał dopuszczalne natężenie. Wprawdzie przepisy, na podstawie których wydano powyższą decyzje zostały uchylone przepisami art. 1 pkt 72 lit. a oraz pkt 93 ustawy z dnia 18 maja 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (Dz.U Nr 113, póz. 954 z późn.zm.), jednakże po myśli art. 20 ustawy nowelizującej, do czasu wygaśnięcia pozwoleń na emitowanie hałasu do środowiska stosuje się do nich przepisy dotyczące decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu, o której mowa w art. 115a ustawy zmienianej. Z akt sprawy nie wynika, iżby powyższa decyzja została uchylona lub zmieniona w jakimkolwiek zakresie .

Ponadto nie bez znaczenia w okolicznościach rozpoznawanej sprawy pozostaje fakt, iż na wskazanych wyżej działkach funkcjonuje zakład produkcyjny, w skład którego wchodzi wiele obiektów budowlanych oraz urządzeń generujących hałas (w tym sporna wiata na działce [...] o konstrukcji stalowej, bez ścian wraz z urządzeniami technicznymi do obróbki drewna tj. pilarką taśmowa do kłód typ CZ-1, pilarka taśmowa dwugłowicowa pionowa typ CZP-2 oraz pilarka wielotarczowa wzdłużna - vide uzupełnienie inwentaryzacji k. 56 akt adm.), które mogą być uciążliwe dla otoczenia (a jak wynika z powyższej decyzji działanie zakładu powoduje taką uciążliwość). Każde zatem kolejne przedsięwzięcie (inwestycja budowlana) o zbliżonym charakterze powodować może zwiększenie natężenia hałasu zarówno na terenie nieruchomości, na której posadowiony jest ten obiekt, jak i na terenie nieruchomości sąsiednich. Także wobec wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę oraz zachowania wymogów niezbędnych przy jego wydaniu obiektu budowlanego, o charakterze produkcyjnym, emitującego hałas (okoliczność bezsporna), niezbędne jest zachowanie wymogów ochrony środowiska ( w tym ochrony przed nadmierną emisją hałasu).

W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości okoliczność, iż sporna wiata produkcyjna, wchodząca w skład przedsiębiorstwa prowadzonego przez Spółkę jest obiektem budowlanym, w stosunku do którego szczególnie wnikliwego rozważenia wymaga kwestia możliwości lub pogorszenia stanu środowiska, w rozumieniu przepisów regulujących zagadnienia ochrony środowiska.

Z akt sprawy wynika, że Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska przeprowadził na terenie zakładu prowadzonego przez Spółkę "F." badania emisji

15

poziomu hałasu, które co podkreśla organ nie wykazały przekroczenia dopuszczalnych norm emisji hałasu, Jednakże po pierwsze należy podkreślić, iż przykładowo analiza wyników badań z dnia 27 marca 2007 r. nie umożliwia jednoznacznego stwierdzenia, czy wszystkie urządzenia zamontowane pod przedmiotową wiatą działały. Z akt sprawy nie wynika, która wiata ujęta w tych badaniach jest sporną wiata usytuowaną na działce nr [...]. Jedynie z porównania szkicu sytuacyjnego oraz treści innych dokumentów znajdujących się w aktach, można wysnuć przypuszczenie, że sporna wiata, to wiata oznaczona na tym szkicu cyfrą 4, przy której usytuowano trak poziomy, piłę taśmową rozdzielczą oraz dwupiłę tarczową. Z treści uwagi zawartej na str. 5 sprawozdania z badań wynika, że w trakcie pomiarów nie pracowały wszystkie urządzenia techniczne na terenie zakładu, w szczególności odnoście wiaty 4 stwierdzono działanie jedynie dwóch urządzeń tj. traku poziomego oraz piły taśmowej. Ponadto nie odniesiono wyników badań do konkretnego legalizowanego obiektu budowlanego, w kontekście różnicy w działaniu (oddziaływaniu zakładu na środowisko) bez "ruchu" tego obiektu i przy jego działaniu, w takiej sytuacji można rozważać zaistnienie przesłanki "pogorszenia" czy też "zwiększenia" uciążliwości.

Ponadto także pomiary poziomu hałasu w pomieszczeniach administracyjnych firmy "F." nie przekroczyły dopuszczalnych norm (badanie z dnia 8 listopada 2007 r, aczkolwiek analiza treści wyników badań nie umożliwia w jakimkolwiek zakresie w jakich okolicznościach badania te wykonywano, jakie w trakcie pomiarów urządzenia do obróbki pracowały i czy wszystkie.

Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu przeprowadzone postępowanie wyjaśniające w szczególności zgromadzone dowody, okazało się niewystarczające dla dokonania przez organy nadzoru budowlanego oraz Sąd rzetelnej i pełnej oceny, czy w sprawie zaistniały przesłanki rozbiórki spornego obiektu budowlanego, określone w art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r., ani tym bardziej czy obiekt budowlany o tak szczególnym charakterze, w obecnym stanie, jest zdatny do użytku w rozumieniu art. 42 ust. 3 w związku z art. 5 ww. ustawy.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy należy wskazać, iż dla dokonania rzeczowej oceny oddziaływania wzniesionego w ramach samowoli budowlanej obiektu na środowisko i powodowania bądź zwiększania uprzednich uciążliwości dla środowiska, w tym nieruchomości sąsiednich w stosunku do spornej działki (np. poprzez ograniczenia w zabudowie), niezbędne jest przeprowadzenie postępowania zgodnego z przepisami regulującymi kwestie ochrony środowiska. Przy czym wbrew stanowisku organów, w ocenie Sądu, prowadzenie postępowania w sprawie obiektu

16

budowlanego wybudowanego samowolnie, przed 1 stycznia 1995 r. nie oznacza zakazu stosowania obecnie obowiązujących przepisów o ochronie środowiska. W przepisie art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. ustawodawca zawarł bowiem wyłączenie stosowania art. 48 tej ustawy i odesłanie do stosowania przepisów dotychczasowych jedynie w zakresie prawa budowlanego. Wszakże szczegółowe regulacje dotyczące norm prawa materialnego oraz postępowania z zakresu prawa ochrony środowiska, regulowały zarówno w dacie popełnienia samowoli budowlanej, jak i obecnie odrębne akty prawne. W konsekwencji, prowadząc obecnie postępowanie "legalizacyjne", w trybie ustawy Prawo budowlane z 1974 r. organ nadzoru budowlanego uprawniony, a nawet zobowiązany jest zachować tryb i właściwość organów uprawnionych do orzekania w przedmiocie oddziaływania przedmiotowej inwestycji budowlanej na środowisko.

Zatem w przedmiotowej sprawie, przed dokonaniem oceny zdatności spornej wiaty (stanowiącej całość techniczno-użytkową wraz z urządzeniami technicznymi służącymi do obróbki drewna) do użytku, w rozumieniu cytowanych wyżej przepisów należało zbadać, czy dla obiektu tego nie jest wymagane uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację tegoż przedsięwzięcia, a w ramach tego postępowania - czy nie istniał wymóg sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko, zgodnie z wymogami ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska oraz przepisami wykonawczymi wydanymi na podstawie zawartych w niej upoważnień ustawowych (przykładowo § 2 ust. 2 pkt 1 lit. b oraz § 3 ust. 2 pkt 46 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzania raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz.U. Nr 257, póz. 2573).

Zasadniczo realizacja planowanego przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, określonego w art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo ochrony środowiska jest dopuszczalna wyłącznie po uzyskaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizacje przedsięwzięcia. Wydanie takiej decyzji wymaga natomiast przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko (art. 46 ust. 1 i 3). Obowiązek sporządzenia raportu dla planowanego przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko dla którego obowiązek ten może być stwierdzony a podstawie ust. 2 stwierdza, w drodze postanowienia, organ właściwy do wydania decyzjr o środowiskowych

17

uwarunkowaniach. Określając jednocześnie zakres raportu, właściwy organ uwzględnia łącznie szczegółowe uwarunkowania, o których mowa w ust. 8 pkt2 (art. 51 ust. 1 i 2) Taka konstrukcja przepisu nie oznacza jednak bezwzględnie, że niedopuszczalne jest przeprowadzenie w tym zakresie postępowania w sytuacji, gdy przedsięwzięcie, co do którego zachodzi uzasadnione podejrzenie, że może ono znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu ww. przepisów, zostało już zrealizowane. Zgodnie bowiem z przepisem art. 46 ust. 4 pkt 2 ww. ustawy Prawo ochrony środowiska wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach następuje przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego oraz decyzji o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych - na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Oznacza to, iż wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach możliwe jest także po wybudowaniu obiektu budowlanego, gdyż wymagane jest przed wydaniem decyzji "naprawczych" w trybie ustawy Prawo budowlane z 1994 r. Skoro tak, to brak jest podstaw, aby od takiej możliwości arbitralnie wyłączyć postępowanie naprawcze prowadzone, w trybie ustawy Prawo budowlane z 1974 r. wobec obiektów wybudowanych samowolnie przed 1 stycznia 1995 r.

Z akt sprawy nie wynika, by powyższy tryb zmierzający do ustalenia zakresu oddziaływania spornego obiektu na środowisko został w sprawie niniejszej zachowany.

Sąd nie podziela stwierdzenia organu pierwszej instancji, iż prowadziłoby to do naruszenia zasady demokratycznego państwa prawnego poprzez naruszenie zasady nieretroakcji (lex retro non agit). Zasadą bowiem jest, że organy administracji publicznej rozpoznają i rozstrzygają sprawy administracyjne na podstawie przepisów obowiązujących w dacie orzekania, chyba, że co innego wynika z przepisu szczególnego. Ponadto w ocenie Sądu naruszałoby zasadę demokratycznego państwa prawnego traktowanie podmiotu, który popełnił samowolę budowlaną lub samowolnie od wielu lat użytkuje wybudowane w takich warunkach obiekty do prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, w sytuacji lepszej niż osoby, które zgodnie z przepisami obowiązującymi przed rozpoczęciem inwestycji budowlanej, uzyskują niezbędne w tym celu pozwolenia, opinie, akty organów administracji publicznej. Zarówno pod rządami uprzednio obowiązujących przepisów z zakresu prawa budowlanego, jak i ochrony środowiska istniał obowiązek uzyskania na sporną inwestycję pozwolenia na budowę, a także wyrażenia we właściwym trybie i formie opinii co do możliwości oddziaływania tego przedsięwzięcia na środowisko, przez organ właściwy w sprawach ochrony środowiska. Nie można zatem wywodzić niedopuszczalnego pogorszenia sytuacji prawnej właściciela obiektu jedynie z faktu, że

18

ustawa aktualnie regulująca tryb i właściwość organów w sprawach ochrony środowiska weszła w życie po samowolnym wzniesieniu spornego obiektu (oraz innych obiektów w ramach zakładu produkcji drewna), który jak wyżej wywiedziono jest uciążliwy dla środowiska. Nie można także znaleźć usprawiedliwienia dla odmówienia właścicielom nieruchomości sąsiednich ochrony ich uzasadnionych interesów znajdujących oparcie w normach prawa materialnego (także prawa ochrony środowiska) tylko dlatego, iż postępowanie w sprawie zgodności z prawem spornego obiektu zostało przez organ nadzoru budowlanego wszczęte dopiero po upływie ponad 10 lat od jego wzniesienia (na skutek ich interwencji).

Wskazany w uzasadnieniu zakażonej decyzji, ciążący na organie nadzoru budowlanego obowiązek wszechstronnego i dokładnego wyjaśnienia zgodności obiektu z przepisami odrębnymi, w niniejszej sprawie nie został należycie spełniony. Za wystarczającą analizę, pod kątem zgodności z wymogami ochrony środowiska, nie można uznać nader lakonicznych wniosków organu nadzoru budowlanego opartych na przeprowadzonych przez organy Inspekcji Ochrony Środowiska oraz Inspekcji Sanitarnej pomiarach emisji hałasu, albowiem wymagania ochrony środowiska są pojęciem szerszym.

Ponadto, w ocenie Sądu, nie w każdej sytuacji faktycznej samodzielna analiza tego organu będzie wystarczająca. Nie można bowiem wykluczyć sytuacji, w których tak jak w rozpoznawanej sprawie, z uwagi na specyfikę samowolnie wzniesionego obiektu budowlanego, niezbędne będzie uzyskanie opinii bądź uzgodnień innych organów, w tym organów właściwych w zakresie spraw ochrony środowiska.

Na podstawie analizy treści uzasadnienia prawomocnego wyroku tutejszego Sądu z dnia 13 lutego 2008 r. Sąd, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie zważył, iż stanowiący treść skargi zarzut nieprzeprowadzenia przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na użytkowanie spornego obiektu budowlanego postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, nie był przedmiotem rozpoznania Sądu w sprawie o sygn. akt II SA/Go 770/07. Powyższe rozstrzygnięcie nie narusza zatem oceny prawnej wyrażonej w cytowanym wyżej wyroku.

Skoro więc nie zostały wyjaśnione przedstawione wyżej okoliczności dotyczące stopnia uciążliwości dla środowiska, gdyż nie zachowano trybu przewidzianego w ustawie Prawo ochrony środowiska oraz w zakresie ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich, przeto zaskarżona decyzja, a także utrzymana przez nią w mocy decyzja organu l instancji naruszają w istotny sposób art. 7, art. 75, art. 77 i 80 Kpa, co w konsekwencji powoduje konieczność ich uchylenia na podstawie art. 145 § 1

19

pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stwierdzone naruszenie przepisów procedury administracyjnej skutkuje niedostatecznym ustaleniem stanu faktycznego sprawy, a w konsekwencji przedwczesnym jej rozstrzygnięciem poprzez wydanie decyzji administracyjnej, noszącej w omawianym zakresie znamiona dowolności. Sąd uwzględniając fakt kilkukrotnego uchylania decyzji organu pierwszej instancji w trybie odwoławczym oraz konieczność, w obecnym stanie sprawy przeprowadzenia postępowania w istotnej części, uchylił decyzję organu pierwszej instancji mając na uwadze zasadę ekonomiki i szybkości postępowania administracyjnego oraz konieczność zapewnienia jego dwuinstancyjności w pełnym zakresie

Jednocześnie brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, skoro żaden przepis prawa powszechnie obowiązującego nie nakłada na organ jednoznacznego obowiązku przeprowadzenia takiego postępowania w każdej sprawie, w której prowadzona jest legalizacja w trybie przepisów Prawa budowlanego z 1974 r.

Rozpoznając sprawę ponownie organ nadzoru budowlanego winien uwzględnić ocenę prawną wyrażoną w wyroku z dnia 13 lutego 2008 r. sygn. II SA/Go 770/07, jak i w niniejszym wyroku (sygn. II SA/Go 372/08) oraz zawarte w nim wskazania co do dalszego postępowania.

Na podstawie art. 152 tej ustawy, orzeczono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie w tym zakresie traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie przepisu art. 200, w związku z art. 205 § 1 P.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz strony skarżącej, zgodnie z jej wnioskiem, zwrot poniesionych kosztów postępowania sądowego.

20