Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 8/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2008-09-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6269 Inne o symbolu podstawowym 626
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 101 ust. 1, art. 36 ust. 2, art. 35, art. 40 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2001 nr 142 poz 1591
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 o samorządzie gminnym - tekst jednolity
article: art. 25
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Moskała Sędziowie Sędzia WSA Maciej Guziński Asesor WSA Magdalena Jankowska-Szostak (sprawozdawca) Protokolant Paulina Rosiak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 30 września 2008 r. sprawy ze skargi M K na uchwałę R M w T z dnia [...] r. [...] w przedmiocie wyboru s s G W oddala skargę.


UZASADNIENIE

R M w T uchwałą z dnia [...] r. Nr [...] nieuwzględniła protestu wyborczego dotyczącego wyborów sołtysa sołectwa G W z dnia [...] r.,

W uzasadnieniu uchwały odnosząc się do poszczególnych zarzutów ujętych w proteście i podkreślono, że sposób ogłoszenia B M i G T w sprawie wyborów S sołectwa G W został dokonany zgodnie z przyjętym zwyczajem tj. poprzez ogłoszenie na tablicy ogłoszeń U M i G w T oraz w G W . Natomiast twierdzenie protestujących, że ogłoszenia w przedmiocie wyborów do organów sołectwa podawane zawsze były do publicznej wiadomości poprzez odczytywanie w kościele parafialnym a wybory odbywały się w dniu wolnym od pracy nie było zgodne z prawdą. Nadto kwestie powyższe nie są uregulowane w prawie powszechnie obowiązującym oraz miejscowym.

Podnoszony kolejny zarzut naruszenia zasady bezstronności nie znajdował również zdaniem R M uzasadnienia ponieważ komisja skrutacyjna składała się z 5 członków co gwarantowało jej bezstronność, w tym przewodniczącą komisji skrutacyjnej była Pani H K spokrewniona z kandydatem na sołtysa Panią M K , która niniejszy protest wniosła.

W uzasadnieniu spornej uchwały podkreślono, że zgodnie z listą obecności stanowiącą załącznik do protokołu zebrania wyborczego została ustalona ilość osób biorących udział w zebraniu. Potwierdzona ilość 107 osób stanowiła co najmniej 1/10 wszystkich mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania zgodnie ze statutem sołectwa G W . Natomiast odmowa wpisania na listę obecności kilku osób biorących udział w zebraniu spowodowana była faktem, że próba wpisania się na listę podjęta została przez te osoby kiedy trwało już głosowanie w sprawie wyborów sołtysa.

W uzasadnieniu uchwały ustosunkowując się do zarzutu nieprzyznania czynnego prawa wyborczego małżonkom M. J. K , podkreślono, że zgodnie z § 2 statutu sołectwa mieszkańcy sołectwa posiadający czynne i bierne prawo wyborcze ujęci są w stałym rejestrze wyborców. W rejestrze tym z urzędu wpisane są osoby posiadające stałe zameldowanie na terenie gminy, natomiast osoby przebywające na terenie gminy, a nie posiadające stałego zameldowania mogą do rejestru tego zostać wpisane na podstawie złożonego wniosku przez co nabyliby bierne i czynne prawo wyborcze w wyborach do organów sołectwa.

Argumentując kwestionowany przez protestujących sposób wyboru sołtysa w drugiej turze wyborów R M zaznaczyła, że zgodnie z zapisami wynikającymi z protokołu z zebrania wyborczego do organów samorządu wiejskiego w sołectwie G W przeprowadzonego w dniu [...] roku, zgłoszonymi kandydatami byli H K , A B , M K . W pierwszej turze głosowania żaden z kandydatów nie otrzymał bezwzględnej większości głosów obecnych na zebraniu, z tego powodu ogłoszono drugą turę głosowania w wyniku której bezwzględną większością głosów obecnych na zebraniu otrzymał A B . Dlatego nie znajduje akceptacji twierdzenie protestujących, że w trakcie jednego zebrania wiejskiego przeprowadzono dodatkowe (kolejne) wybory Sołtysa. Zdaniem R M w sprawie wyboru Sołtysa zwołane zostało jedno zebranie wiejskie na dzień 28 maja 2007 r., zgodnie z zarządzeniem Nr [...] B M i G T z dnia [...] na którym to zebraniu wybrano Sołtysa sołectwa G W w osobie A B . Sposób przeprowadzenia głosowania w dwóch turach podczas jednego zebrania wyborczego w żaden sposób zdaniem organu nie można uznać za ponowne przeprowadzenie wyborów. Natomiast fakt, że w trakcie zebrania wyborczego pewna ilość wyborców je opuściła nie wpłynęło na ważność drugiej tury głosowania, gdyż w trakcie tej części głosowania w zebraniu uczestniczyła 1/10 uprawnionych do głosowania. W uzasadnieniu uchwały podkreślono, że po zakończeniu głosowań Komisja Skrutacyjna sporządziła protokół z pierwszej i drugiej tury głosowania i przekazała przewodniczącemu zebrania.

Kwestionując kolejny zarzut protestujących, iż nie przeprowadzenie w trakcie zebrania wiejskiego w dniu 28 maja 2007 r. wyborów do rady sołeckiej ma wpływ na ocenę prawidłowości wyboru sołtysa R M zaznaczyła, że nie przeprowadzenie wyborów do rady sołeckiej spowodowane było nieodpowiednią ilością uprawnionych do głosowania, co nie miało jednak wpływu na ważność i prawidłowość wyborów sołtysa.

Odnosząc się do kwestionowanego przez protestujących sposobu wydawania kart do głosowania podkreślono, że wszystkie karty do drukowane były na miejscu przez członków komisji skrutacyjnej i nie stwierdzono aby karty wydawane były w ilości większej niż jedna.

Pismem z dnia 28 września 2007 r. M K zwana w dalszej części uzasadnienia skarżącą będąca w wyborach z dnia [...] r. również kandydatem na stanowisko sołtysa miejscowości G W zwróciła się do P R M w T o uchylenie uchwały z dnia[...] . Nr [...] w całości.

Skarżąca ponownie podkreśliła iż przedmiotowe wybory przeprowadzono niezgodnie z prawem oraz statutem sołectwa G W . W szczególności statut nie przewidywał przeprowadzenia drugiej tury wyborów, nie wskazywał, iż drugie głosowanie może odbywać się trybie przewidzianym dla pierwszej tury wyborów. Nadto zdaniem skarżącej ani statut sołectwa , ani uchwała z dnia [...] r. Nr [...] nie udzieliła komisji skrutacyjnej upoważnienia o decydowaniu o drugiej turze głosowania. Skarżąca dodała, że uchwała Nr [...] z dnia [...] r. R M w T ustalająca harmonogram wyborczy w zakresie wyborów sołtysa i rady sołectwa nie została zrealizowana. Podkreśliła, że rada sołecka nie została wybrana do tej pory. Nadto skarżąca oświadczyła, że R M w T wydając zaskarżoną uchwalę źle zinterpretowała § 2 pkt 3 statutu sołectwa, bowiem wymóg wnioskowania o przyznanie praw ( bez czynnego prawa wyborczego) dotyczy osób fizycznych nie będących mieszkańcami sołectwa. Natomiast małżeństwo M. i J. K są jego mieszkańcami, gdyż są w gminie tymczasowo zameldowania, posiadają również mienie na terenie sołectwa, są więc zdaniem skarżącej związani z sołectwem i jego mieszkańcami swoimi interesami życiowymi. Skarżąca ponownie podkreśliła występujące jej zdaniem w trakcie wyborów nieprawidłowości w drukowaniu kart do głosowania. Reasumując wywiodła, że przed wydaniem zaskarżonej uchwały, w której nie uwzględniono jej protestu nie przeprowadzono żadnego postępowania wyjaśniającego odnośnie oprotestowanych wyborów.

Wezwanie skarżącej wpłynęło do Rady 1 października 2007 r.

Uchwałą z dnia [...] r. Nr [...] odmówiono uwzględnienia wezwania do uchylenia w całości uchwały Nr [...] R M w T z dnia [...] w sprawie zgłoszenia protestu wyborczego do wyborów sołtysa sołectwą G W

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na uchwalę z dnia [...] r, Nr [...] złożyła M K i inni mieszkańcy gminy, wnosząc o jej uchylenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucono spornej uchwale naruszenie prawa materialnego, błędną interpretację prawa skutkującą błędnym wnioskowaniem oraz naruszenie interesu prawnego i uprawnień skarżącej i innych mieszkańców sołectwa, którzy dołączyli swoje protesty wyborcze, naruszenie prawa w szczególności

– art. 196 ust.2 i ust. 3 Konstytucji RP.

-art. 36 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 o samorządzie terytorialnym i

- §1 pkt 1, §3, §4 pkt 3, §5 pkt 1 i 2, §6 pkt 4, §10 i § 11 pkt 1-4 statutu sołectwa Grabowo Wielkie.

W uzasadnieniu skargi powtórzone zostały argumenty podniesione w wezwaniu do usunięcia naruszenia .

W odpowiedzi na skargę R M w T wniosła o jej oddalenie podtrzymując dotychczas zajmowane stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej.

Przy czym, jak stanowi art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr poz. 1269 zwanej w dalszej części uzasadnienia w skrócie p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na

1. akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej (art.3 § 2 pkt 5 p.p.s.a.),

2. akty organów jednostek samorządu terytorialnego, inne niż akty prawa miejscowego, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej (art. 3 §2 pkt 6 p.p.s.a.),

3. akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego (art. 3 § 2 pkt 7 p.p.s.a.).

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach.

W rozpatrywanej sprawie skarga została wniesiona na podstawie art. 101 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. (Dz. U. Nr 142, poz. 1591 ze zm. zwanej w dalszej części uzasadnienia w skrócie u.s.g.), jej przedmiotem jest uchwała z dnia [...] r. R M w T Nr[...] , w której R nie uwzględniła protestu wyborczego mieszkańców wsi i kandydata na stanowisko sołtysa wsi G W .

Podkreślenia wymaga, że podstawa prawna spornej uchwały, jej materia, oraz organ, który ją podjął przesądzają o przynależności sprawy, której uchwała dotyczy do zakresu administracji publicznej, co stanowi jedną z przesłanek dopuszczalności skargi w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. Stanowisko takie jest akceptowe w orzecznictwie zob: wyrok NSA z dnia 3 września 2003 r. sygn. akt II S.A. 524/91, wyrok WSA w Łodzi z dnia 24 czerwca 2004 r. sygn. akt II S.A./Łd 1515/03, wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2007 r. sygn. akt II OSK 1590/06.

Odnosząc się do kwestii wniesienia przedmiotowej skargi zgodnie regulacją ujętą w art. 101 ust. 1 u.s.g. podkreślić należy, że w sprawie została spełniona przesłanka formalna w postaci bezskutecznego wezwania R M w T do usunięcia naruszenia prawa wyłącznie w stosunku do M K bowiem tylko ona dopełniła tego obowiązku. Wezwanie to skarżąca dokonała pismem z dnia[...] . Negatywna odpowiedź Rady datowana jest na dzień [...] r. ( doręczona skarżącej w dniu [...] r.). Skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego została złożona w dniu [...] r., przed upływem terminu przewidzianego w art. 53 § 2 p.p.s.a.

Przesądziwszy o dopuszczalności skargi, Sąd przystąpił do dokonania oceny uchwały w aspekcie naruszenia interesu prawnego skarżącej. Stosownie bowiem do art. 101 ust. 1 u.s.g. podjęta przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej uchwała, może być, po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia, zaskarżona do sądu administracyjnego przez podmiot, którego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone tą uchwałą. Kryterium " naruszenia interesu prawnego", na którym oparta jest legitymacja do wniesienia skargi na uchwałę lub zarządzenie organu gminy oznacza, że akt ten musi naruszać interes prawny skarżącej, który musi być własny, indywidualny i oparty o konkretny przepis prawa powszechnie obowiązującego ( zob. wyrok NSA z dnia 3 czerwca 1996 r., II SA 74/96, ONSA 1997, z. 2, poz. 89). Innymi słowy mówiąc, do naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego, dającego podstawę do uwzględnienia skargi dochodzi, gdy uchwała skutkująca zniesieniem, ograniczeniem, uniemożliwieniem realizacji uprawnienia skarżącego została wydana z naruszeniem prawa, przy czym to właśnie naruszenie prawa musi pozostawać w związku z ograniczeniem lub zniesieniem uprawnienia. Musi przy tym być istotne, o czym przesądza art. 91 u.s.g. zgodnie z którym tylko istotne naruszenie prawa skutkuje nieważnością uchwały prowadzącą do jej eliminacji z obrotu prawnego.

Z tego powodu istotą postępowania ze skargi przewidzianej w art. 101 ust. 1 u.s.g. jest weryfikacja, przy odwołaniu się do kryterium zgodności z prawem, subiektywnego twierdzenia skarżącej, że uchwała naruszyła jej interes prawny lub uprawnienie.

Zdaniem składu orzekającego zaskarżona uchwała dotyka interesu prawnego skarżącej, bowiem będąc stałym mieszkańcem sołectwa G W , skarżąca przynależy do wspólnoty samorządowej, i ma możliwość (uprawnienie) zgodnie z przepisem art. 36 ust. 2 u.s.g. wybierać i kandydować na stanowisko sołtysa czy członka rady sołeckiej. Skarżąca z którego to uprawnienia skorzystała i w pierwszej jak i w drugiej turze wyborów, była kontrkandydatem wybranego w tych wyborach sołtysa (por. wyrok NSA z dnia 9 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OSK 61/08 niepubl.).

Na tym etapie rozważań podjętych w uzasadnieniu należy dokonać oceny czy naruszenie interesu prawnego skarżącej nastąpiło z naruszeniem prawa.

Aby dokonać takiej analizy należy w pierwszym rzędzie zaznaczyć, ze punktem wyjścia w ocenie sposobu unormowania zasad organizacji i funkcjonowania sołectw jest przepis art. 5 ust. 1 us.g. , według którego w gminie mogą być tworzone jednostki pomocnicze sołectwa oraz dzielnice miejskie o osiedla. Sołectwo tworzy rada gminy w drodze uchwały po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami lub z ich inicjatywy ( art. 5 ust. 2 u.s.g.), natomiast zasady tworzenia tych jednostek określa się w statucie gminy ( art. 5 ust. 3 u.s.g.). Dalsze przepisy tej ustawy (art. 36 ust. 1 u.s.g.) wskazują organy uchwałodawcze w sołectwie (zebranie wiejskie) oraz organy wykonawcze (sołtys, rada sołecka). Ustanawiają też główne zasady prawa wyborczego, przewidując wybór sołtysa oraz członków rady sołeckiej w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów, przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania (art. 36 ust.2 u.s.g.). Organizację i zakres działania sołectwa określa właściwa rada gminy odrębnym statutem (art. 35 u.s.g.), który normuje między innymi zasady i tryb wyborów jednostek pomocniczych ( art. 35 ust. 3 pkt 2 u.s.g.). Statut taki jest prawem miejscowym, o czym przesądza art. 40 ust. 2 pkt 1 u.s.g. przewidujący, że na podstawie tej ustawy organy gminy mogą wydawać akty prawa miejscowego między innymi w zakresie wewnętrznego ustroju jednostek pomocniczych gminy. Prawo takie zgodnie z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego na obszarze działania organu, który je ustanowił (zob. wyrok WSA w Lublinie z dnia 8 listopada 2007 r., sygn. akt III SA/Lu 266/07 oraz wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 22 luty 2008 r., sygn. akt II SA/Rz 412/07 niepubl.)

Tak więc organizację i zakres działania sołectwa ustala właściwa rada gminy odrębnym statutem, czyni to jednak w sposób nie zmieniających reguł wynikających z bezwzględnie obowiązujących przepisów ustawy.

Rada Gminy w T uchwaliła statut sołectwa G W uchwałą z dnia [...] r. Nr[...] . Zgodnie z § 2 pkt 2 statutu pełnoprawnymi uczestnikami społeczności samorządowej sołectwa są jego mieszkańcy, którym przysługuje bierne i czynne prawo wyborcze do samorządu Gminy T , zebranie wiejskie tworzą wszyscy mieszkańcy sołectwa uprawnieni do głosowania (§ 3 statutu), zebranie to podejmuje uchwały w sprawie wyboru sołtysa i rady sołeckiej ( § 4 pkt 3 statutu), zebranie wiejskie jest upoważnione do podejmowania uchwał przy obecności co najmniej 1/10 jego członków uprawnionych do głosowania (§ 5 pkt 1). Uchwały zebrania wiejskiego w sprawie wyboru sołtysa i rady sołeckiei oraz odwołania tych organów zapadają bezwzględną większością głosów obecnych na zebraniu, chyba że statut stanowi inaczej ( § 5 pkt 2 statutu), po myśli ( § 10 ) sołtys i rada sołecka są wybierani przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania, w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów. Sposób zgłaszania kandydatów uregulowany jest w § 11 statutu a sposób odwołania sołtysa i rady sołeckiej w jego § 13.

Mając na uwadze powyższe uregulowania rozważenia wymaga, czy rada gminy, może, czy nie może wypowiadać się co do ważności wyborów sołtysa bowiem ustawa samorządowa nie przewiduje instytucji protestu wyborczego przy wyborach organów jednostek pomocniczych gminy czyli wyborów sołtysa i rady sołeckiej, brak też w niej wyraźnego umocowania do oceny przez radę ważności wyborów tych organów, również w statucie sołectwa G W nie wskazano zakresu i form kontroli oraz nadzoru organów gminy nad działalnością organów jednostki pomocniczej. Przyjęcie jednak stanowiska, że rada pozbawiona byłaby możliwości unieważnienia wyborów sołtysa mogłoby doprowadzić do funkcjonowania jednostki wybranej niezgodnie z prawem np.: przy naruszeniu zasady tajności. Powyższa sytuacja byłaby nie do zaakceptowania tym bardziej, że zarówno powołanie jednostki pomocniczej gminy, jak i określenie zakresu jej działania należy do wyłącznej kompetencji rady gminy, która nadto sprawuje też nadzór nad działalnością jej organów i kontrolę jednostek pomocniczych gminy (art. 18a ust 1 u.s.g.).

Z tego powodu istnieje zdaniem Sądu możliwość wypowiedzenia się przez radę gminy w sprawie ważności wyborów sołtysa w drodze uchwały.

W rozpatrywanej sprawie R G w T podjęła się weryfikacji złożonego protestu co do wyborów sołtysa sołectwa G W z dnia[...] . , co znalazło swój wyraz w uzasadnieniu uchwały z dnia [...] r. Nr [...] nie uwzględniającej tego protestu.

Ogólne zasady przeprowadzania wyborów do organów jednostek pomocniczych gminy: sołtysa i rady sołeckiej są unormowane w ustawie samorządowej art. 36 ust. 2, przepis ten pomija jednak wiele istotnych kwestii związanych z wyborem sołtysa i rady sołeckiej, które nie zostały unormowane również innych przepisach ustawowych. Stosownie do art. 35 ust. 3 pkt 2 us.g. uznać zatem trzeba, że wszystkie szczegółowe zasady przeprowadzania wyborów sołtysa i rady sołeckiej winny być unormowane w statucie sołectwa.

W rozstrzyganej sprawie statut sołectwa G W nie wprowadził konkretnych rozwiązań co do sposobu przeprowadzania tych wyborów. Statut wypowiada się w tym zakresie jedynie w powołanych we wcześniejszej części uzasadnienia §2, §3, § 4 pkt 3 § 5 § 10, § 11. Podkreślenia wymaga iż treść § 10 statutu jest dokładnym odzwierciedleniem unormowań z art. 36 ust. 2 u.s.g.

Ocena legalności wyborów dokonana przez R G w T mogła więc opierać się jedynie na ramowych bardzo wąskich uregulowaniach .

W opinii Sądu nie jest możliwe zaaprobowanie poglądu, ze R M w T może unieważnić wybory bez dowiedzenia, że zostały złamane jasno wskazane przepisy prawa powszechnie obowiązującego określającego przesłanki ważności wyborów, gdyż to prowadziłby do naruszenia art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ustanawiającego zasadę państwa prawnego oraz jej art. 7 ustanawiającego zasadę działania wszelkich organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa a także do naruszenia art. 35 ust. 2 ustawy u.s.g. w tej części, w jakim wybór sołtysa powierza on mieszkańcom gminy. (zob wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 22 lutego 2008, sygn. akt II SA/Rz 412/07)

Na podstawie dokumentów dołączonych do akt, w tym protokołu zebrania wyborczego do organów samorządu wiejskiego w sołectwie G W przeprowadzonego w dniu [...] r., dwóch protokołów komisji skrutacyjnej, podpisanej listy obecności mieszkańców sołectwa G W na zebraniu wyborczym, Sąd ustalił, że wybory przeprowadzone zostały zgodnie z uchwałą R M w T z dnia [...] r. Nr [...] . W wyborach, w pierwszej turze uprawnionych do głosowania było 107 osób, w drugiej turze 89 osób. W pierwszej turze żaden ze zgłoszonych kandydatów nie uzyskał wymaganej statutem większości. Do drugiej tury przeszło dwóch z trzech kandydatów , w tym, skarżąca. W wyniku tychże wyborów skarżąca uzyskała 43 głosy, zaś jej kontrkandydat 46 głosów.

Zarzut skarżącej odnoszący się do niezgodnego z prawem jej zdaniem przeprowadzenia wyborów sołtysa w dwóch turach w trakcie jednego zebrania wyborczego, zamiast ponownego zwołania zebrania, zgłoszenia kandydatów i dokonania wyborów nie zasługuj na uwzględnienie. Wspomnieć należy iż uregulowania statutu oraz przepisy ustawy samorządowej nie regulują zasad przeprowadzania wyborów w tym zakresie, natomiast sposób przeprowadzenia drugiej tury wyborów , w której co zmamienie uczestniczyła skarżąca jako kontrkandydat wybranego sołtysa, nie narusza reguł przeprowadzenia wyborów w sposób tajny bezpośredni spośród nieograniczonej liczby kandydatów, przez stałych mieszkańców uprawnionych do głosowania, bezwzględną większością głosów obecnych na zebraniu ( art. 35 ust. 2 u.s.g., §5 ust 2 statutu, §10 statutu). W konsekwencji nie narusza art. 2, art. 7, art. 169 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Podobnie zarzut skarżącej, iż w trakcie zebrania wyborczego z dnia [...] r, nie dokonano mimo wcześniejszych założeń wyborów rady sołeckiej nie ma żadnego wpływu na wynik wyborów sołtysa. Należy zgodzić się z twierdzeniem Rady, że wybory sołtysa odbyły się zgodnie ze statutem sołectwa G W na zebraniu wiejskim w obecności 1/10 wszystkich mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu skarżącej w kwestii czynnego prawa wyborczego w sołectwie należy powołać się na treści art. 36 ust. 2 u.s.g. i § 10 statutu sołectwa G W zgodnie z tymi uregulowaniami sołtys wybierany jest przez tych mieszkańców uprawnionych do głosowania, którzy są jego stałymi mieszkańcami. Przepis ustawy o samorządzie terytorialnym nie wyjaśnia pojęcia "stałych mieszkańców uprawnionych do głosowania", nie wyjaśnia też tego pojęcia sam statut. Jednakże ustawa Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (tekst jedn. Dz. U. 2003 Nr 159, poz. 1547 ze zm. zwana w dalszej części uzasadnienia w skrócie ustawą wyborczą), którą w tej sprawie należy się posiłkować określa to pojęcie. Przepis art. 5 ust. 1 tej ustawy stanowi, iż prawo wybierania (czynne prawo wyborcze) ma każdy obywatel polski, z zastrzeżeniem art. 6 ust. 1, który najpóźniej w dniu głosowania kończy 18 lat oraz stale zamieszkuje na obszarze działania rady. Zgodnie z art. 9 omawianej ustawy, przy ustalaniu stałego zamieszkania dla potrzeb ustawy stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego. Stosownie do treści art. 25 ustawy 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm zwanej w dalszej części uzasadnienia w skrócie k.c.) miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. O miejscu zamieszkania decydują występujące łącznie dwie przesłanki faktyczne : przebywanie w znaczeniu fizycznym w określonej miejscowości i zamiar stałego pobytu. Jeśli jedna z tych przesłanek nie jest spełniona, powoduje to utratę miejsca zamieszkania. Na stałość pobytu w danej miejscowości wskazuje skupienie w niej życiowej aktywności, związanej z pracą czy rodziną. W praktyce powstają trudności zwłaszcza z ustaleniem zamiaru stałego pobytu , bowiem jest to element w dużej mierze subiektywny. Odstąpienie w prawie wyborczym od ustalania miejsca zamieszkania według reguł dotyczących ewidencji ludności uznać należy za słuszne. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej nie uzależnia bowiem korzystania z praw wyborczych od zameldowania, dzięki temu w wyborach mogą brać udział osoby nigdzie nie zameldowane. Nie powinno to jednak prowadzić do całkowitego zerwania z instytucją zameldowania, bowiem w przypadku osób posiadających stałe zameldowanie fakt ten przynajmniej formalnie potwierdza ich zamiar stałego pobytu w miejscu stałego zameldowania i nie może być traktowany jako okoliczność bez znaczenia. Zdaniem Sądu można uznać osobę za zamieszkałą w rozumieniu art. 25 k.c. w miejscu nie będącym miejscem jej stałego zameldowania tylko wtedy, gdy wyjaśni przyczyny rozbieżności pomiędzy stałym zameldowaniem a faktycznym stałym pobytem i wykaże, że w tym nowym miejscu pobytu skupia się na stałe jej aktywność życiowa. Ustalenie faktu stałego zamieszkania dla potrzeb określenia kto posiada czynne prawo wyborcze powinno mieć z jednej strony na względzie ułatwienie obywatelom dostępu do udziału w wyborach, z drugiej zaś strony nie może być jednak przyzwoleniem na nadużywanie tego prawa. Z tego powodu dla oceny miejsca stałego pobytu nie należy kierować się wyłącznie oświadczeniami osoby zainteresowanej, konieczne jest bowiem uwzględnienie okoliczności zewnętrznych mogących świadczyć o tym, że dana osoba rzeczywiście zamierza stale przebywać w tej miejscowości. Odnosząc powyższe do okoliczności rozstrzyganej sprawy stwierdzić trzeba, że fakt tymczasowego zameldowania małżonków M. J. K w sołectwie G W nie świadczy o ich zamiarze stałego pobytu w tym miejscu, nie świadczy o tym też fakt posiadania przez małżonków M. J. K mienia na tym terenie. Ponadto w opinii Sądu nie można odnosić się do treści § 2 pkt 1 statutu sołectwa G W bez równoczesnego powołania § 2 pkt 2 tego statutu, zgodnie z treścią powołanego paragrafu pełnoprawnymi uczestnikami społeczności samorządowej sołectwa są jego mieszkańcy, którym przysługuje bierne i czynne prawo wyborcze w wyborach do samorządu Gminy T . Statut odwołuje się więc do ustawy wyborczej, która reguluje między innymi czynne prawo wyborcze do rad gmin. Zgodnie z art. 5 ust. 1, art. 6 ust 1 omawianej ustawy prawo to posiada każdy obywatel polski, który najpóźniej w dniu głosowania kończy 18 lat oraz stale zamieszkuje na obszarze działania rady (celowe podkreślenie Sądu) i jest wpisany do prowadzonego w danej gminie spisu wyborców. Z tego powodu kolejnym warunkiem zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy wyborczej posiadania czynnego prawa wyborczego jest wpisanie do rejestru wyborców. Sąd ma w tym zakresie wzgląd na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lutego 2006 r. ( K 9/05) opublikowany w Dzienniku Ustaw z dnia 1 marca 2006 r. Nr 34, poz 242.

Małżonkowie M. J. K mogli złożyć odpowiedni wniosek do U M i G T , a wówczas po stwierdzeniu przez organ ich zamieszkiwania na terenie gminy, zostaliby wpisani na listę wyborów i nabyliby czynne i bierne prawo wyborcze, z tego uprawnienia jednak nie skorzystali.

Reasumując tą cześć rozważań stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie uprawnionymi do wybierania sołtysa byli ci stali mieszkańcy sołectwa, którzy zostali wpisani do stałego rejestru wyborców w G T . Z akt sprawy wynika, że małżeństwo M. J. K nie wykazali, że są stałymi mieszkańcami sołectwa G W , nie byli też wpisani do rejestru wyborców G T , a nawet takiego wniosku nie złożyli, nie mogli być więc w świetle obowiązujących uregulowań osobami posiadającymi czynne prawo i bierne prawo wyborcze w S G W

Nie może ostać się również zarzut skarżącej odnoszący się do sposobu drukowania kart do głosowania, wybory sołtysa sołectwa G W odbyły się zgodnie z zasadą bezpośredniości i tajności

Jak wynika z akt sprawy w wyborach, brało udział wymagane quorum stałych mieszkańców sołectwa G W a efektem przeprowadzonych wyborów było powołanie na stanowisko sołtysa A B , który w drugiej turze glosowania zdobył bezwzględną większość głosów obecnych na zebraniu wyborczym stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania.

Sąd oceniając sporną uchwałę nie dopatrzył się aby naruszała ona prawo w sposób uzasadniający wyeliminowanie jej z obrotu prawnego, czyli w sposób istotny.

Należy jednak zauważyć, iż zasady i tryb wyborów organów jednostek pomocniczych jaką jest sołectwo powinien określać przede wszystkim statut zgodnie z treścią art. 35 ust. 3 pkt 2 u.s.g., w konsekwencji im bardziej szczegółowo i precyzyjnie będą uregulowane zasady wyborów sołtysa, rady sołeckiej, tym łatwiej będzie kontrolować czy przebiegały one w sposób zgodny z prawem czyli zgodny z unormowaniami statutu sołectwa. W rozstrzyganej sprawie statut nieprecyzyjnie regulował to zagadnienie, powtarzając wprost rozwiązania ustawowe, które powinny przecież stanowić punkt wyjścia dla dodatkowych rozwiązań w tym zakresie. Z tego powodu, że zapisy statutu sołectwa G W są tak ogólnikowe nie można mówić o ich naruszeniu.

Z przytoczonych wyżej względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę na uchwałę R M w T z dnia [...] r. Nr [...]