Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1687/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 3 pkt 4 i art 7 ust. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 2042
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami  Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) WSA Bożena Marciniak Protokolant starszy referent Justyna Kobylarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2018 r. sprawy ze skargi A. K., I. O., M. G., Z. G., K. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z [...] czerwca 2017 r., nr [...]; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz A. K., I. O., M. G., Z. G., K. K. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2017 r., nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpatrzeniu odwołania A. K., I. O., Z. G., M. G. i K. K. od decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 2017 r., nr [...] odmawiającej potwierdzenia wnioskodawcom prawa do rekompensaty, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że Wojewoda [...] wyżej wskazaną decyzją odmówił A. K., I. O., Z. G., M. G. i K. K. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez K. R. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w postaci majątku [...], gm. [...], pow. [...], woj. [...], w związku z niespełnieniem wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 2042 z późn. zm). Organ I instancji wskazał, że dokumenty znajdujące się w aktach sprawy nie stanowią wystarczającego dowodu na potwierdzenie prawa własności K. R. do zabudowań mieszkalno-gospodarczych, a także ich ilości, rodzaju i powierzchni oraz posiadania przez byłego właściciela obywatelstwa polskiego w dacie śmierci.

Od decyzji Wojewody wnioskodawcy złożyli odwołanie.

Rozpoznając sprawę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wskazał, że pismem z 3 marca 2008 r. A. K., I. O., Z. G., M. G., K. K. i Z. K. wnieśli o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez K. R. nieruchomości poza obecnymi granicami RP w [...], gm. [...], pow. [...], woj. [...].

Z. K. zmarł [...] lutego 2014 r. Wobec braku dokumentu wskazującego następców prawnych po tym wnioskodawcy i braku możliwości ustalenia kręgu stron uprawnionych do uczestniczenia w postępowaniu Wojewoda [...], postanowieniem z [...] czerwca 2017 r. zawiesił postępowanie w części objętej wnioskiem Z. K.

Organ wskazał, że Wojewoda pismami: z 27 października 2008 r., 9 marca 2011 r., 23 września 2011 r., 1 lutego 2013 r., 9 kwietnia 2013 r., 29 czerwca 2016 r. i 10 sierpnia 2016 r. wzywał strony postępowania do uzupełnienia braków wniosku o dokumenty niezbędne do pozytywnego rozpatrzenia sprawy. Ponadto, z uwagi na konieczność przedłożenia przez wnioskodawców niezbędnych w sprawie dowodów Wojewoda [...], postanowieniami z 24 lipca 2013 r., a następnie z 9 kwietnia 2013 r. zawieszał na wniosek stron przedmiotowe postępowanie.

Minister wyjaśnił, że zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego [...] z [...] kwietnia 1988 r., sygn. akt [...], spadek po zmarłym [...] marca 1953 r. K. R. nabyła w całości żona Z. R. z domu C., natomiast spadek po wyżej wymienionej zmarłej [...] lipca 1985 r. nabyły córki: T. K. oraz M. K. po połowie. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w M. z [...] czerwca 1995 r., sygn. akt [...], spadek po zmarłej [...] kwietnia 1995 r. M. K. nabyły dzieci: M. G., Z. G., K. K. i Z. K. w 1/4 części każde z nich. Stosownie do postanowienia Sądu Rejonowego [...] z [...] sierpnia 2005 r., sygn. [...], spadek po zmarłej [...] stycznia 2005 r. T. K., nabył mąż A. K. i córka I. O. po połowie.

Organ wskazał, że do akt sprawy przedłożono następujące dokumenty mające świadczyć o pozostawieniu przez K. R. nieruchomości poza obecnymi granicami RP:

- uwierzytelnioną kserokopię świadectwa pisarza hipotecznego przy Sądzie Okręgowym w [...] z [...] kwietnia 1935 r., Nr rep. [...];

- uwierzytelnioną kserokopię zaświadczenia Zarządu Gminnego w [...] z [...] listopada 1935 r., Nr [...];

- uwierzytelnioną kserokopię pisma K. R. z [...] listopada 1938 r. do Państwowego Banku Rolnego Oddział w [...].

- uwierzytelnioną kserokopię zaświadczenia szacunkowego Państwowego Banku Rolnego Oddział w [...] z [...] listopada 1935 r.;

- uwierzytelnioną kserokopię oświadczenia J. D., którego własnoręczność podpisu została potwierdzona [...] listopada 1993 r. przez notariusza [...];

- uwierzytelnioną kserokopię oświadczenia J. D. złożonego [...] kwietnia 1995 r., pod rygorem odpowiedzialności karnej, do protokołu w Sądzie Rejonowym w M.;

- uwierzytelnioną kserokopię protokołu z przyjęcia oświadczenia W. S. i N. P. z [...] czerwca 2016 r., złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej w Konsulacie Generalnym Rzeczypospolitej Polskiej w [...] wraz z tłumaczeniem przysięgłym z języka [...];

- zaświadczenie Wiejskiego Komitetu Wykonawczego [...] w rejonie [...] (brak daty) wraz z tłumaczeniem przysięgłym z języka [...];

- uwierzytelnioną kserokopię fragmentu Księgi Adresowej Polski (wraz z m. [...]) dla Handlu, Przemysłu Rzemiosł i Rolnictwa, Warszawa 1930 r., z wpisem na nazwisko [...].

Jako dowody potwierdzające, że K. R. posiadał 1 września 1939 r. obywatelstwo polskie, zamieszkiwał na byłym terytorium państwa polskiego oraz opuścił je w związku II wojną rozpoczętą w 1939 r. przedłożono:

- uwierzytelnione kserokopie dokumentów pozyskanych z Archiwum Sejmu, w tym fragmenty wykazu posłów i senatorów oraz składów osobowych [...] kadencji Senatu Rzeczypospolitej Polskiej za lata [...]-[...], z których wynika, że K. R. w latach [...]-[...] był posłem na sejm, natomiast w latach [...]-[...] senatorem;

- uwierzytelnioną kserokopię legitymacji Nr [...], wydaną [...] grudnia 1946 r. w [...] przez Dowódcę Jednostki Wojskowej [...] dla oficera K. R.;

- uwierzytelnioną kserokopię paszportu nr [...] wydanego dla K. R. przez Poselstwo Polskie w [...] z [...] grudnia 1943 r.;

- uwierzytelnioną kserokopię zaświadczenia o rehabilitacji K. R. z [...] grudnia 1993 r., Nr [...], wraz z tłumaczeniem z języka [...], zgodnie z którym K. R., syn E., ur. w 1880 r. w [...] był więziony i przebywał w aresztach od [...] października 1939 r. do [...] sierpnia 1941 r., przed aresztowaniem mieszkał we wsi [...];

- pismo Instytutu Pamięci Narodowej z [...] września 2016 r., znak: [...] wraz z załącznikami w postaci wydruku z Indeksu Represjonowanych, z którego wynika, że [...] października 1939 r. K. R. został aresztowany i osadzony w więzieniach w [...] i w [...], gdzie przebywał do września 1940 r., kiedy to został zesłany do [...], w którym przebywał na zesłaniu do marca 1942 r.;

- uwierzytelnioną kserokopię ankiety personalnej K. R. Nr [...], uzupełnionej przez T. K., pozyskanej z Instytutu Pamięci Narodowej, z której wynika, że wyżej wymieniony [...] października 1939 r. został aresztowany w [...], od tego czasu do września 1940 r. przebywał w więzieniach w [...],[...] i [...], od września 1940 r. do [...] marca 1942 r. przebywał na zesłaniu w obozach w [...], natomiast od [...] maja 1942 r. do [...] sierpnia 1942 r. w obozie w [...], gdzie pełnił funkcję [...]; w dniu [...] sierpnia 1942 r. opuścił [...] i udał się do obozu przejściowego w [...], od [...] marca 1943 r. do [...] maja 1949 r. przebywał w [...],[...] oraz [...], gdzie zmarł w 1953 r.

- uwierzytelnioną kserokopię pisma Archiwum Akt Nowych wraz z załącznikami w postaci kserokopii biogramów K. R. znajdujących się w opracowaniach: Polski Słownik Biograficzny, wyd. PAN oraz "Kto kim był w drugiej Rzeczypospolitej", pod red. prof. Jacka M. Majchrowskiego, Polska Oficyna Wydawnicza "BGW". Warszawa 1994 r;

Minister wyjaśnił, że prawo do rekompensaty na podstawie art. 2 ustawy, przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi:

- był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim i miał miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu przepisów:

a) art. 3 ustawy z 2 sierpnia 1926 r. o prawie właściwym dla stosunków prywatnych wewnętrznych (Dz. U. Nr 101, poz. 580) lub

b) art. 24 Kodeksu Postępowania Cywilnego (Dz. U. z 1932 r. Nr 112, poz. 934), lub

c) § 3-10 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z 23 maja 1934 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Skarbu co do § 2 ust. 3-5, z Ministrem Spraw Wojskowych co do § 20, 21, 22, 24 ust. 3, § 49 ust. 1 i 2, § 55 i § 56 oraz z Ministrem Spraw Zagranicznych co do § 18 ust. 1 i 2, § 51 i § 55, o meldunkach i księgach ludności (Dz. U. Nr 54, poz. 489)

oraz opuścił byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, lub z tych przyczyn nie mógł na nie powrócić;

- posiada obywatelstwo polskie.

Natomiast zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2 ustawy. Wskazanie osoby uprawnionej do rekompensaty następuje przez złożenie oświadczenia z podpisem poświadczonym notarialnie lub przed organem administracji publicznej albo przez złożenie oświadczenia w polskiej placówce konsularnej.

Organ podniósł, że art. 6 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. wskazuje, jakie dokumenty należy załączyć do wniosku.

W przypadku braku dokumentów zawierających urzędowy opis mienia lub orzeczenia wydanego przez Państwowy Urząd Repatriacyjny, dowodami mogą być oświadczenia dwóch świadków. Jednakże, stosownie do art. 6 ust. 5 ustawy moc dowodowa takich oświadczeń jest uzależniona od spełnienia przesłanek wskazanych w tym przepisie.

Minister wskazał, że z przedłożonych dokumentów wynika, że K. R. po 17 września 1939 r. został aresztowany przez władze radzieckie w [...]. Od września 1940 r. przebywał na zesłaniu w obozach w [...], a następnie w [...]. W 1942 r. został zwolniony, pracował w służbach [...], następnie opuścił [...] - został ewakuowany do [...], [...] i [...]. Po zakończeniu wojny przebywał w [...], mieszkał w hotelu dla uchodźców, gdzie zmarł w 1953 r.

W ocenie organu materiał dowodowy nie potwierdza okoliczności, że K. R. po opuszczeniu byłych terenów RP, w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., powrócił na obecne terytorium państwa polskiego.

Minister wskazując na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 października 2014 r., sygn. akt I OSK 2763/13 podniósł, że dla przyznania prawa konieczne jest spełnienie - przez osobę opuszczającą w związku z wybuchem drugiej wojny światowej dawne tereny Rzeczypospolitej Polskiej - warunku przesiedlenia się na terytorium Polski w granicach powojennych. Powyższe znajduje potwierdzenie w wyroku NSA z 7 lipca 2017 r., sygn. akt I OSK 2488/16.

Organ powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 15 grudnia 2004 r., sygn. akt K 2/04 wskazał na bezwzględny wymóg posiadania we wrześniu 1939 r. obywatelstwa polskiego (narodowości polskiej lub żydowskiej) oraz wymóg przemieszczenia się tychże obywateli polskich na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w obecnych, powojennych granicach z zamiarem stałego zamieszkania. Ratio legis unormowań służących uzyskaniu kompensacji za utracone mienie nieruchome pozostawało w nierozerwalnym związku ze spełnieniem obu tych warunków i to kumulatywnie.

Minister wyjaśnił, że przedmiotowa sprawa opiera się o przesłankę wywodzoną z socjalnego charakteru prawa do rekompensaty w związku z art. 1 ust. 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. i okoliczności faktu repatriacji z byłych terenów Rzeczypospolitej Polskiej. Wykładnia celowościowa ustawy wskazuje, że właściciel nieruchomości pozostawionych powinien był przybyć na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Rekompensata ma charakter socjalny i celem jej było zapewnienie środków na zagospodarowanie osobom w nowych warunkach w związku z utratą całego majątku (wyrok NSA z 9 października 2014 r., sygn.. akt I OSK 2763/13).

Organ II instancji odstąpił od analizy spełnienia pozostałych przesłanek wynikających z ustawy z 8 lipca 2005 r., m.in. tych wskazanych przez Wojewodę [...], bowiem K. R. nie spełnił wymogu określonego w art. 6 ust. 1 pkt 3 przedmiotowej ustawy, gdyż nie powrócił na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, co powoduje utratę prawa do rekompensaty za mienie pozostawione w związku z wojna rozpoczętą w 1939 r. Wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej to prawo może być uwzględniony jedynie wówczas, gdy spełnione zostaną kumulatywnie wszystkie przesłanki określone w ustawie z 8 lipca 2005 r.

Na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] lipca 2017 r. skargę złożyli: A. K., I. O., Z. G., M. G. i K. K.

Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie:

a) prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy poprzez:

- błędną wykładnię art. 1 ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 1 ustawy z 8 lipca 2005 r., poprzez uznanie, że obowiązek przesiedlenia właściciela nieruchomości pozostawionej na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest przesłanką potwierdzenia prawa do rekompensaty,

b) przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 138 §1 pkt 1 kpa w zw. z art. 7 ust. 2 ustawy z 2005 r., poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji na skutek braku repatriacji K. R. na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pomimo, że przepis prawa nie łączy z tą okolicznością możności wydania decyzji odmownej,

- art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy, poprzez uznanie przepisu o charakterze proceduralnym za przepis prawa materialnego określający przesłankę uprawnienia, a w konsekwencji orzeczenie o prawach strony na podstawie przepisu postępowania, nie zaś w oparciu o przepisy prawa materialnego,

w konsekwencji

- naruszenie art. 6 kpa, poprzez wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji bez podstawy w przepisach prawa materialnego.

- naruszenie art. 15, art. 77 § 1 kpa, art. 80 kpa, art. 107 § 3 kpa, poprzez nieprzeprowadzenie postępowania odwoławczego, w szczególności nieodniesienie się do zarzutów odwołania.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji, albowiem wydana została z naruszeniem:

- art. 8 ust. 2 kpa, poprzez odstąpienie od praktyki sporządzania opinii dotyczących budynków posadowionych na nieruchomości pozostawionej, w sytuacji braku dowodu z dokumentów wskazujących powierzchnię budynków,

- naruszenie art. 77 § 1 kpa, art. 80 kpa i art. 107 § 3 kpa, poprzez przyjęcie bez żadnego uzasadnienia i wbrew dowodom, że właściciel nieruchomości pozostawionej nie posiadał obywatelstwa polskiego w chwili śmierci, na skutek arbitralnej oceny dowodów,

- art. 75 § 1 kpa, art. 77 § 1 kpa, art. 78 § 1 kpa, art. 7 kpa, art. 8 kpa, poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z pozycji książkowej - autobiografii K. R. "[...]", pomimo żądania przeprowadzenia tego dowodu przez strony,

- art. 6 kpa w zw. z art. 75 § 1 kpa poprzez odrzucenie dowodu z oświadczenia świadka J. D. i E. K., tj. zastosowanie instytucji nieznanej przepisom kpa podczas, gdy dowodem jest wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem,

- art. 75 § 1 kpa w zw. z art. 76 § 1 i § 2 kpa w zw. z art. 218 § 1 kpa, w zw. z art. 220 § 1 kpa, poprzez uznanie dowodu z dokumentu w postaci zaświadczenia Wiejskiego Komitetu Wykonawczego [...] za oświadczenie świadków,

- art. 80 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa, poprzez nieznany przepisom kpa model oceny każdego dowodu z osobna nie zaś ich całokształtu,

- art. 7 ust. 2 w zw. z art. 3 ust. 2 ustawy z 2005 r., poprzez odmowę potwierdzenia prawa do rekompensaty na skutek wprowadzenia jako wymogu potwierdzenia prawa do rekompensaty przesłanki posiadania przez zmarłego właściciela nieruchomości pozostawionej obywatelstwa polskiego w chwili śmierci, tj. wprowadzenie przesłanki nieznanej przepisom prawa,

- art. 7 ust. 2 ustawy z 2005 r., poprzez odmówienie prawa do rekompensaty stronom spełniającym wszystkie przesłanki wynikające z ustawy,

- art. 107 § 3 kpa, poprzez skonstruowanie uzasadnienia w sposób sprzeczny z ustawowym wzorcem, tj. wskazanie jako jednej z przyczyn odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty braku dowodów na okoliczność własności, powierzchni i rodzaju zabudowań na nieruchomości pozostawionej oraz brak oceny wszystkich dowodów z uwzględnieniem całokształtu materiału dowodowego.

Skarżący wnieśli także o zwrot kosztów postępowania. Zarzuty rozwinęli w uzasadnieniu skargi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazane.

Postępowanie w niniejszej sprawie toczyło się na podstawie przepisów ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 i 2 ustawy w przypadku, gdy nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej były przedmiotem współwłasności, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim współwłaścicielom, spełniającym wymogi określone w art. 2, albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych współwłaścicieli. W przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2 ustawy.

Z kolei stosownie do przepisu art. 5 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do 31 grudnia 2008 r. Wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty w przypadkach, o których mowa w art. 3, składa współwłaściciel lub spadkobierca, lub wskazana osoba uprawniona do rekompensaty.

W rozpoznawanej sprawie wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty złożyli:

Spadkobiercy byłego właściciela: A. K., I. O., Z. G., M. G., K. K. i Z. K.

Z. K. zmarł [...] lutego 2014 r. Wobec nie wskazania jego spadkobierców, Wojewoda [...] postanowieniem z [...] czerwca 2017 r. zawiesił postępowanie w części objętej wnioskiem Z. K. Organ uznał więc, że po ustaleniu spadkobierców zmarłego będzie możliwe rozpoznanie sprawy odnośnie wniosku Z. K. do wysokości jego udziału w spadku po byłym właścicielu pozostawionej poza granicami Polski nieruchomości.

Podnieść należy, że 9 października 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów podjął uchwałę, w sprawie o sygn. akt I OPS 3/17, w której stwierdził, że złożenie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty przez osobę uprawnioną w terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, skutkuje wszczęciem postępowania administracyjnego również w stosunku do wszystkich pozostałych uprawnionych w rozumieniu art. 3 tej ustawy.

Naczelny Sąd podniósł, że jeżeli kilku osobom przysługuje uprawnienie wynikające z norm prawa materialnego, tj. z przepisów art. 3 ust. 1 albo art. 3 ust. 2 zdanie pierwsze w związku z art. 2 ustawy, osoby te (współwłaściciele albo spadkobiercy właściciela pozostawionej poza obecnymi granicami RP nieruchomości) występują wobec siebie w relacji współuczestnictwa materialnego. Taki rodzaj współuczestnictwa charakteryzuje się przede wszystkim tym, że uprawnienia i obowiązki uczestników postępowania zależą wzajemnie od siebie. Zależność taka zachodzi m.in. w sytuacji, gdy uprawnienia lub obowiązki stron są wspólne. NSA wskazał, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim współwłaścicielom, spełniającym wymogi określone w art. 2, albo niektórym z nich wskazanym przez pozostałych współwłaścicieli. Tak samo według art. 3 ust. 2 ustawy prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom, albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2 ustawy. W uchwale podkreślono, że prawo do rekompensaty przysługuje jako jedno uprawnienie. Z punktu widzenia przedmiotowego jest to jedno uprawnienie, + z jednego tytułu faktyczno- prawnego (pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami R.P.). Wskazując na przepisy art. 1, art. 2, art. 5 ust. 3 ustawy, a zwłaszcza na art. 3 ust. 1 i ust. 2 ustawy NSA wyjaśnił, że w każdym z tych przypadków jest mowa o prawie do rekompensaty, a nie o prawach do rekompensaty przysługujących poszczególnym uprawnionym. Jest to ewidentna jedność stosunku materialnoprawnego. NSA podniósł, że wielość uprawnionych nie skutkuje wielością uprawnień. Jedno prawo do rekompensaty przysługuje następcom prawnym w przypadku śmierci właściciela. Spadkobiercy, czy też współwłaściciele występują wobec siebie w relacji współuczestnictwa materialnego.

Podkreślić należy, że uchwała składu siedmiu sędziów NSA jest wiążąca w danej sprawie (art. 187 § 2 ppsa), ma ona ponadto, tzw. ogólną moc wiążącą, wynikającą z art. 269 § 1 ppsa. Przepis ten nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale powiększonego składu NSA. Skład, który nie podziela wspomnianego stanowiska może jedynie ponownie przedstawić dane zagadnienie odpowiedniemu składowi powiększonemu.

W związku z powyższym należy przyjąć, że organ nie był uprawniony do zawieszenia postępowania jedynie w części objętej wnioskiem Z. K. i rozpoznania wniosku w stosunku do pozostałych wnioskodawców, bowiem jak wyżej wskazano spadkobiercy występują wobec siebie w relacji współuczestnictwa materialnego.

W tej sytuacji koniecznym stało się uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji jak i decyzji organu I instancji, jako wydanych z naruszeniem zarówno przepisów prawa materialnego (art. 3 ust. 2, art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z 8 lipca 2005 r.) oraz przepisów prawa procesowego (art. 7, 8 kpa), co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Organ I instancji ponownie rozpatrując sprawę ustali spadkobierców Z. K. i po ich ustaleniu przeprowadzi postępowanie w zakresie spełnienia przez wszystkie osoby uprawnione i zainteresowane potwierdzeniem prawa do rekompensaty przesłanek określonych w przepisach ustawy z 8 lipca 2005 r., a następnie wyda stosowne rozstrzygnięcie. Do czasu ustalenia spadkobierców organ zawiesi postępowanie.

Z przyczyn wyżej omówionych przedwczesne jest odnoszenie się do merytorycznych zarzutów skargi.

Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.