Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1521/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 37 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
article: art. 141 par. 4, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c i pkt 2, art. 188, art. 203 pkt 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Stahl Sędziowie Sędzia NSA Barbara Adamiak Sędzia del. NSA Zygmunt Zgierski ( spr. ) Protokolant Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 13 października 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej S.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 maja 2008 r. sygn. akt VII SA/Wa 1401/07 w sprawie ze skargi A.S. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Warszawie z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku rekreacyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ostrowi Mazowieckiej z dnia [...] lutego 2007 nr [...], 3. zasądza od Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Warszawie na rzecz S.S. kwotę 550 (słownie: pięćset pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

II OSK 1521/08

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 28 maja 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. S. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2008 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku rekreacyjnego.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Decyzją z dnia [...] września 2005 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ostrowi Mazowieckiej nakazał T. S.-M., A. S. oraz G. i S. S. - współwłaścicielom działki nr 767, położonej przy ul. [...] w B., rozbiórkę budynku rekreacyjnego (letniskowego) wybudowanego na tej działce bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję organu I instancji w całości i umorzył postępowanie prowadzone w trybie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. Organ odwoławczy ustalił, że budynek rekreacyjny został zrealizowany w 1994 r., zatem jego budowa podlegała reżimowi ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane.

W reakcji na powyższą decyzję organ nadzoru budowlanego stopnia podstawowego wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w trybie art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r., po czym wydał w dniu [...] czerwca 2006 r. decyzję nakazującą rozbiórkę przedmiotowego obiektu.

W wyniku postępowania odwoławczego Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z dnia [...] listopada 2006 r., uchylił w całości decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na konieczność rozważenia legalizacji przedmiotowego budynku w oparciu o art. 40 ustawy - Prawo budowlane z 1974 r.

Decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ostrowi Mazowieckiej ponownie nakazał rozbiórkę budynku rekreacyjnego wybudowanego bez pozwolenia na budowę.

Organ I instancji w uzasadnieniu wskazał, że niedopuszczalna jest legalizacja samowoli budowlanej w sytuacji jej niezgodności z przepisami planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dacie budowy.

Po rozpatrzeniu odwołań od ww. decyzji Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z dnia [...] maja 2007 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, iż budowa spornego budynku rekreacyjnego naruszała ustalenia planu oraz warunki techniczne, bowiem budynek zrealizowany został w odległości 0,87 m od granicy działki oraz ok. 3,5 m od ściany budynku posiadającego otwory okienne, usytuowanego na działce K. i T. O.

Na decyzję ostateczną skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł A. S..

Skarżący stwierdził, iż organ dokonał błędnej wykładni przepisów prawa, co w konsekwencji doprowadziło do wszczęcia i prowadzenia postępowania w sprawie zakończonej uprzednią, ostateczną i prawomocną decyzją wydaną przez Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w dniu [...] grudnia 2005 r.

Ponadto zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane z 1974 r., z uwagi na niewskazanie, iż naruszenie warunków określonych w § 12 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych lub zdrowotnych dla otoczenia.

Nadto skarżący zarzucił naruszenie przez organ odwoławczy zasady dwuinstancyjności, poprzez ustalenie we własnym zakresie, czy sporny obiekt budowlany usytuowany został z naruszeniem § 12 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych.

Zdaniem A. S. organ II instancji naruszył także art. 7, 77 oraz 107 § 3 k.p.a., gdyż błędnie uznał, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego prawidłowo ustalił, iż sporny obiekt budowlany jest budynkiem rekreacyjnym.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że nie można podzielić zarzutu skargi, dotyczącego prowadzenia postępowania w sprawie zakończonej uprzednią, ostateczną i prawomocną decyzją wydaną przez Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w dniu [...] grudnia 2005 r.

Sąd I instancji wskazał, że decyzją tą organ odwoławczy uchylił w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ostrowi Mazowieckiej z dnia 5 września 2005 r., nakazującą rozbiórkę domku rekreacyjnego i umorzył postępowanie prowadzone w trybie art. 48 ustawy - Prawo budowlane z 1994 r. Organ odwoławczy wskazał wówczas, że organ I instancji przyjął błędną datę budowy spornego budynku rekreacyjnego, w następstwie czego przeprowadził przedmiotowe postępowanie w nieadekwatnym do stanu faktycznego trybie. Budynek został bowiem zrealizowany w 1994 r. i tym samym podlegał reżimowi ustawy - Prawo budowlane z 1974 r.

Zatem decyzja Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2005 r. nie kończyła postępowania w sprawie samowolnej budowy domku rekreacyjnego, a jedynie umarzała postępowanie prowadzone przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w niewłaściwym trybie. Nie doszło więc do wydania w jednej sprawie dwóch decyzji ostatecznych o wzajemnie wykluczających się rozstrzygnięciach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że podstawę prawną decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ostrowi Mazowieckiej z dnia [...] lutego 2007 r. stanowił art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo budowlane z 1974 r., zgodnie z którym obiekty wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy podlegają przymusowej rozbiórce, jeżeli znajdują się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo jest przeznaczony pod innego rodzaju zabudowę. Z wypisu z planu zagospodarowania przestrzennego miasta Brok, uchwalonego uchwałą Rady Narodowej Miasta i Gminy w Broku Nr X/28/89 z dnia 6 października 1989 r. (Dz.Urz. Woj. Ostroł. Nr 10, poz. 158) wynika, że działka nr 767, położona w B. przy ul. [...], przeznaczona była pod budownictwo mieszkaniowe jednorodzinne z dopuszczeniem lokalizacji nieuciążliwych usług i handlu w parterach budynków (B1MN).

Plan zagospodarowania obowiązujący w 1994 r. (w dacie budowy przedmiotowego domku) nie pozwalał zatem na budowę innych obiektów poza budynkami mieszkaniowymi jednorodzinnymi, w parterze których można było lokalizować nieuciążliwe usługi i handel.

W tej sytuacji organy nadzoru budowlanego prawidłowo przyjęły, że budowa spornego budynku rekreacyjnego była sprzeczna z ustaleniami obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Brok.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 maja 2008 r. skargę kasacyjną złożył uczestnik postępowania S. S.. Zaskarżając wyrok w całości, zarzucił mu:

1/ naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, t.j.:

- błędną wykładnię art. 145 § 1 pkt 2 w związku z 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. oraz art. 105 § 1 w związku z art. art. 138 § 1 pkt 2, art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. oraz art. 48 i 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane wraz z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane, poprzez przyjęcie, iż uprzednie prawomocne umorzenie postępowania, w którym rozważano zastosowanie ww. przepisów Prawa budowlanego z 1994 r., nie wyklucza późniejszego wydania decyzji w oparciu przepis Prawa budowlanego z 1974 r.;

- błędną wykładnię art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 75 k.p.a. w związku z art. 77 i art. 86 k.p.a., poprzez uznanie, iż działania organów nie miały istotnego wpływu na rozstrzygnięcie w sytuacji, gdy doszło do odmowy przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez strony i pominięcia dowodu z przesłuchania stron, a postępowanie administracyjne nie wyjaśniło wszystkich okoliczności sprawy;

- błędne zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z 141 § 4 p.p.s.a., poprzez pominięcie w treści uzasadnienia wyroku rozważań, co do zarzucanych decyzjom naruszeń ww. przepisów, w szczególności braku analizy zarzutów strony, co do nieważności zaskarżonej decyzji i innych uchybień procesowych, podniesionych w uzupełnieniu skargi z dnia 18 stycznia 2008 r.;

2/ naruszenie prawa materialnego, t.j.:

- błędną wykładnię § 3 pkt 7 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. (Dz.U. Nr 75, poz. 690) w związku z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo budowlane z 1974 r., poprzez klasyfikację przedmiotowego obiektu, jako budynku rekreacyjnego (letniskowego) i błędne wskazanie, że przedmiotowy obiekt mieści się w kategorii budynków uniemożliwiających jego legalizację;

- niewłaściwe zastosowanie art. 37 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 40 ustawy - Prawo budowlane z1974 r., poprzez poprzestanie na ogólnikowym odniesieniu się do nich i uznanie spornej budowli za niezgodną z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a w konsekwencji naruszenie ww. przepisu i oddalenie skargi w sytuacji, gdy Wojewódzki Sad Administracyjny winien stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji, względnie zaś uchylić ją w całości

Wskazując na powyższe naruszenia strona wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości, poprzez uwzględnienie skargi i stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, bądź jej uchylenie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Strona wniosła również o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wskazał, że Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał w dniu [...] grudnia 2005 r., decyzję, którą uchylił decyzję organu I instancji nakazującą rozbiórkę i umorzył postępowanie w sprawie. Jednakże pomimo umorzenia postępowania organ wszczął je na nowo, korzystając z nieprawidłowej sugestii, by prowadzić sprawę w innym trybie, t.j. w oparciu o art. 37 ustawy - Prawo Budowlane z 1974 r. i wydał decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu, którą z kolei organ odwoławczy utrzymał w mocy.

W ocenie kasatora doszło zatem do sytuacji, w której organy administracji przeprowadziły i wydały w jednej sprawie dwie decyzje ostateczne, o wzajemnie wykluczających się rozstrzygnięciach.

Dlatego też, w ocenie autora skargi kasacyjnej, w sprawie zaszła przesłanka nieważności określona w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., a to z uwagi na ostateczność uprzedniej decyzji (umarzającej postępowanie) i jej tożsamość (wystąpiły bowiem te same podmioty, ten sam przedmiot sprawy, taki sam był również interes prawny strony).

Odnosząc się zaś do zarzutu niewłaściwego zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 75 i 77 oraz 86 k.p.a., kasator stwierdził, iż organ nie uzasadnił w sposób należyty podstawy faktycznej, jak i materialnoprawnej swego rozstrzygnięcia. Nie przytoczył bowiem elementów stanu faktycznego, z którym przepisy prawa wiążą określone następstwa prawne. Niejasny jest także tok rozumowania organu II instancji, bowiem ogranicza się on w części dotyczącej rozstrzygnięcia jedynie do przytoczenia wybranych okoliczności sprawy, w oderwaniu od jej całokształtu. W szczególności zaś niezrozumiałe jest zakwalifikowanie przedmiotowego obiektu w oparciu o § 3 pkt 7 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W ocenie strony zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy.

Kasator wskazał, iż organy oraz Sąd I instancji oparły się na niepełnych dowodach zgromadzonych ponad 2 lata temu, podczas gdy stan faktyczny w niniejszej sprawie uległ znacznej zmianie w okresie rozpoznawania sprawy. Organ nie przeprowadził postępowania uzupełniającego, pomimo wyraźnych sugestii organu odwoławczego. Uniemożliwiało to stronom rzeczową polemikę ze stanowiskiem organów. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nigdy nie przeprowadził postępowania dowodowego na okoliczność istnienia przesłanek umożliwiających legalizację przedmiotowego obiektu, w szczególności zaś zaniechał przesłuchania stron, co pozwoliłoby ustalić, jak w chwili obecnej budynek jest wykorzystywany.

Autor skargi kasacyjnej podniósł, że organy administracji zaniechały także przeprowadzenia dowodu z aktualnego planu miejscowego zagospodarowania przestrzennego dla gminy Brok, posługując się nieaktualnym wypisem z planu uchwalonego przed 1994 r., który utracił swą moc. Tylko bowiem aktualny plan posiada moc obowiązującą i stąd nie jest możliwym, aby zastępować go planem nieaktualnym i nieobowiązującym w chwili orzekania. Zasadą postępowania legalizacyjnego jest bowiem stwierdzenie, czy obiekt może być na danej nieruchomości posadowiony, nie zaś czy w chwili budowy był on możliwy do posadowienia.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną K. i T. O. wnieśli o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Kontrola zaskarżonych aktów sprawowana przez wojewódzkie sądy administracyjne polegać powinna na dogłębnej i wnikliwej analizie stanu faktycznego i stanu prawnego sprawy. Sąd I instancji w szczególności zaś powinien poddać gruntownej analizie wszystkie te aspekty sprawy, w których są wątpliwości, w których ustalenia organu są odmienne od wniosków i twierdzeń stron postępowania.

Wymogom tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie sprostał, choć wniosek taki nie oznacza, że aprobatę Naczelnego Sądu Administracyjnego zyskały wszystkie zgłoszone w skardze kasacyjnej zarzuty. Za chybione uznać należy te, które wywiedzione zostały w oparciu o podstawy kasacyjne określone w punkcie 2 art. 174 p.p.s.a.

Przede wszystkim niezasadny jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego umorzenie postępowania decyzją ostateczną nie korzysta z powagi rzeczy osądzonej i dopuszczalne jest wydanie następnie decyzji kończącej postępowanie co do istoty.

Przepis art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. spełnia wprawdzie rolę gwarancyjną w stosunku do zasady trwałości decyzji ostatecznej, wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a., rozciągając tę gwarancję na samą decyzję oraz na sprawę, która ona załatwia, jednakże w przepisie tym chodzi o wydanie kolejno po sobie decyzji załatwiających sprawę co do istoty. (Kodeks postępowania Administracyjnego. Komentarz, B. Adamiak, J. Borkowski, C.H. Beck, Warszawa 2004, str. 730-731).

Decyzja Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2005 r., umarzająca postępowanie prowadzone w trybie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.) nie była niewątpliwie decyzją rozstrzygającą sprawę co do istoty, kończyła bowiem jedynie bieg postępowania. Istnieje zasadnicza różnica między decyzją kończącą postępowanie rozstrzygnięciem sprawy co do istoty, a decyzją umarzającą postępowanie. Inne są skutki prawne, jakie wywołuje ta pierwsza, od następstw wywołanych wydaniem drugiej. W następstwie wydania decyzji o umorzeniu postępowania dochodzi wyłącznie do przerwania i zakończenia jego dalszego biegu, podczas gdy skutkiem wydania decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty jest ustanowienie, zmiana lub zniesienie określonego stosunku prawnego, będące rezultatem zakończonego postępowania administracyjnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 maja 2005 r., I SA/Wa 1885/05, niepubl.).

Nie może również przynieść oczekiwanego przez kasatora rezultatu zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez nieodniesienie się w treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku do podnoszonych w skardze zarzutów dotyczących właśnie nieważności postępowania z uwagi na naruszenie przez organy administracji powagi rzeczy osądzonej. Do kwestii tej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ustosunkował się przecież już w pierwszych motywach rozważań prawnych uzasadnienia, stwierdzając ostatecznie, że wbrew twierdzeniom skarżącego decyzja o umorzeniu postępowania nie stanowiła zakończenia postępowania w sprawie samowolnej budowy domku rekreacyjnego, lecz jedynie umarzała postępowanie prowadzone w niewłaściwym trybie.

Z kolei zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. nie został uzasadniony w sposób wystarczający. Argumentacja w tym zakresie opiera się jedynie na ogólnym stwierdzeniu przy wskazaniu podstaw kasacji, że Sąd uchybił obowiązkowi wszechstronnego i wyczerpującego rozważenia wszystkich aspektów sprawy i zebranego materiału dowodowego. Brak jest w zarówno we wskazanej podstawie kasacyjnej, jak i w jej uzasadnieniu, wyczerpującego uzasadnienia dla postawienia takich zarzutów. Autor skargi kasacyjnej nie wykazał, jakiego aspektu sprawy Sąd I instancji nie rozważył, jakie braki w materiale dowodowym przeoczył i przede wszystkim – jaki wpływ te uchybienia miały na rozstrzygnięcie. Nie wykazano przede wszystkim, aby zaaprobowane przez Sąd I instancji zaniechanie przesłuchania stron miało jakikolwiek wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy zarzuty dotyczące naruszenia procedury sądowoadministracyjnej nie są zasadne.

Za usprawiedliwiony natomiast Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.). W myśl tego przepisu obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę

W zaskarżonym skargą kasacyjną rozstrzygnięciu Sąd I instancji zaaprobował pogląd organów orzekających w obu instancjach, że skoro w dacie realizacji spornego obiektu występowała niezgodność inwestycji z postanowieniami planu zagospodarowania przestrzennego, to sankcja rozbiórki jest w pełni uzasadniona.

Naczelny Sąd Administracyjny poglądu tego nie podziela. Celem przytoczonego wyżej przepisu art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane jest eliminowanie samowoli budowlanej pozostającej w kolizji z przepisami o planowaniu przestrzennym. Zwrot "obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przewidziany pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę" sformułowany został czasie teraźniejszym. Wykładnia językowa omawianego przepisu wskazuje zatem jednoznacznie, że do oceny stanu faktycznego co do przeznaczenia gruntu stosować należy stan prawny z daty orzekania o skutkach samowoli budowlanej, a nie z daty jej realizacji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 października 2007 r., II OSK 1318/06, oraz z dnia 23 stycznia 2009 r., II OSK 4/08). Zastosowana technika redakcyjna art. 37 ust. 1 pkt 1 wskazuje, że gdyby intencją ustawodawcy była ocena przeznaczenia terenu, na którym obiekt został samowolnie zbudowany, wg przepisów obowiązujących w dacie jego realizacji, to przykładowo należałoby orzec nakaz rozbiórki budynku wzniesionego na terenie niegdyś nieprzeznaczonym pod zabudowę, ale obecnie na taki cel przeznaczonym, a jednocześnie należałoby legalizować taką samowolę, która powstała na terenie uprzednio przeznaczonym pod zabudowę, na którym obecnie jakakolwiek zabudowa jest niedopuszczalna. Tak więc i wykładnia funkcjonalna przemawia za innym rozumieniem tego przepisu, niż to zaprezentował Sąd I instancji. Innymi słowy odnoszenie się przy dokonywaniu wykładni art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane z 1974 r. do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który już nie obowiązuje, nie jest właściwe.

Uznać zatem należało, że Sąd I instancji naruszył wskazany przepis prawa materialnego poprzez błędną wykładnię, czego następstwem było jego niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi na decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu, który posadowiony był na terenie niegdyś nie przeznaczonym pod tego rodzaju zabudowę.

Ustosunkowując się zaś do twierdzeń uczestników postępowania T. i K. S., zawartych w odpowiedzi na skargę kasacyjną, że S. S. nie posiada legitymacji do złożenia skargi kasacyjnej, stwierdzić należy ich bezzasadność. S. S., mimo uprzedniego prawomocnego odrzucenia jego skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 17 grudnia 2007 r., jest uczestnikiem postępowania, przez na prawach strony i przysługuje mu prawo wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu I instancji.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. art. 203 pkt 1 p.p.s.a.