Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1515/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54;  art. 80
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Sędziowie Sędzia WSA Lidia Ciechomska-Florek (spr.), Sędzia WSA Jerzy Płusa, Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2007 r. sprawy ze skargi B. A. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] czerwca 2007 r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., dalej powoływanej jako "k.p.a.") oraz art. 17, art. 18, art. 23 § 5 i art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm., dalej powoływanej jako "u.p.e.a."), Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] października 2006 r. oddalające skargę na czynności egzekucyjne, wniesioną przez B.A. (Skarżącą w niniejszej sprawie).

W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w L. zawiadomieniami z dnia [...] maja 2006 r. na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] maja 2006 r. o nr [...] do [...], obejmujących należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres od listopada do grudnia 2005 r. i od stycznia do lutego 2006 r. oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń za luty 2006 r., dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego Skarżącej u dłużnika zajętej wierzytelności, tj. "N" S.A. Zawiadomienia te zostały doręczone do Banku w dniu 8 czerwca 2006 r. Odpisy tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami o zajęciu zobowiązana Skarżąca otrzymała w dniu [...] czerwca 2006 r.

Pismem z dnia [...] czerwca 2006 r. Skarżąca wniosła skargę na powyższe czynności egzekucyjne. W uzasadnieniu wskazała na rozbieżności kwotowe zawarte między zawiadomieniem o zajęciu a tytułem wykonawczym wystawionym do egzekucji. Podniosła również, że zawiadomienie o zajęciu wierzytelności w "N" S.A. nie spełnia wymogów formalno - prawnych, gdyż nie zawiera informacji z jakiego rachunku bankowego Skarżącej ma być prowadzona egzekucja. Dodała także, że upomnienia doręczono jej zbiorowo przed wystawieniem tytułu wykonawczego, w sytuacji w której każde upomnienie należy doręczyć indywidualnie na okoliczność konkretnego zobowiązania przed wystawieniem tytułu wykonawczego.

Dyrektor Izby Skarbowej w L. postanowieniem z dnia [...] października 2006 r. oddalił powyższą skargę jako nieuzasadnioną, nie znajdując przesłanek pozwalających na jej uwzględnienie.

Na powyższe postanowienie Skarżąca złożyła zażalenie. W uzasadnieniu podniosła, że nie otrzymała odrębnie do każdego tytułu wykonawczego upomnień wzywających do wykonania obowiązku. Wskazała także, że wierzyciel nie wydał postanowienia określającego wysokość egzekwowanego zobowiązania. Zarzuciła również, iż nie zapewniono jej możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zebranym w sprawie, który stanowił podstawę wystawienia tytułów wykonawczych. Ponadto Skarżąca wskazała na naruszenie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] właściwości, poprzez prowadzenie egzekucji nie tylko z rachunku bankowego, do którego nastąpił zbieg egzekucji. Zauważyła również, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego u dłużnika będącego bankiem nie spełnia wymogów formalnych, określonych w art. 67 § 2 u.p.e.a. Ponadto prowadzona przez nią firma zmieniła nazwę na nową, dlatego też używana w tytule wykonawczym nazwa nie odpowiada stanowi faktycznemu. Skarżąca zakwestionowała także zgodność rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541, z późn. zm., dalej powoływanego jako "rozporządzenie z 22 listopada 2001 r.) z prawem cywilnym oraz Konstytucją. W ocenie Skarżącej organ pierwszej instancji nie ustosunkował się także do podnoszonych przez nią kwestii naruszenia zasad demokratycznego państwa.

Powołanym na wstępie postanowieniem Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne, przewidzianej w art. 54 u.p.e.a., organ nadzoru dokonuje oceny czynności egzekucyjnej, badając czy w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego organ egzekucyjny wypełnił dyspozycje wynikające z przepisów regulujących procedurę zastosowania tego środka. Powołując się na treść art. 1a pkt 2 u.p.e.a. podniósł, że w skardze na czynności egzekucyjne można podnieść okoliczności, które nie są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia, gdyż tylko takie okoliczności mogą być przedmiotem oceny w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 54 u.p.e.a. W ramach tego środka zaskarżenia można skutecznie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w świetle przepisów regulujących zasady dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym.

Minister Finansów podkreślił, że w niniejszej sprawie organ egzekucyjny zastosował jeden ze środków egzekucyjnych wymienionych w art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a., tj. egzekucję z rachunku bankowego. Stosując ten środek organ egzekucyjny, na podstawie art. 80 u.p.e.a., dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego.

Wskazał, że w niniejszej sprawie zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego zostały doręczone do banku w dniu [...] czerwca 2006 r. Skarżącej doręczono natomiast odpisy tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami o zajęciu praw majątkowych stanowiących wierzytelność z rachunków bankowych w dniu [...] czerwca 2006 r. W ocenie Ministra Finansów zastosowanie tego środka egzekucyjnego dokonano zgodnie z art. 80 u.p.e.a.

W ocenie Ministra Finansów nie wystąpiły również uchybienia formalne w zaskarżonej czynności organu egzekucyjnego. Druki zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem odpowiadają wzorowi ustalonemu dla tego rodzaju druków w rozporządzeniu Ministra Finansów z 22 listopada 2001 r. Ww. zajęcia zostały podpisane przez uprawnionego pracownika organu egzekucyjnego i dostarczone do dłużnika zajętej wierzytelności oraz zobowiązanego.

Odnosząc się do argumentacji Skarżącej co do zgodności przepisów rozporządzenia z dnia 22 listopada 2001 r. z prawem cywilnym oraz Konstytucją, jak również naruszenia zasad demokratycznego państwa podkreślił, że nie może być rozpatrzona ramach prowadzonego postępowania na czynności egzekucyjne. Minister Finansów nie jest uprawniony bowiem do badania zgodności z Konstytucją przepisów prawa wydawanych przez centralne organy państwowe, uprawnionym do tego jest wyłącznie Trybunał Konstytucyjny. W ocenie Ministra Finansów zebrany materiał dowodowy nie świadczy, aby w toku prowadzonego postępowania doszło do naruszenia dyspozycji zawartej w art. 2 Konstytucji RP.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów wskazanych w zażaleniu zauważył, że nie mogą stanowić przedmiotu postępowania w sprawie skargi na czynności egzekucyjne.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca podniosła, że wystawione tytuły wykonawcze z dnia [...] maja 2007 r. nie spełniają wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 2 i 7 u.p.e.a., gdyż brak jest w nich czytelnego podpisu osoby wystawiającej tytuł. Czytelny podpis zastąpiony został parafą. Skarżącej nie doręczono również stosownego upoważnienia potwierdzającego umocowanie osób podpisujących tytuły wykonawcze do działania w imieniu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Podobna sytuacja wystąpiła także z postanowieniem z dnia [...] czerwca 2007 r., gdzie również brak jest stosownego pełnomocnictwa, co stanowi, zdaniem Skarżącej naruszenie art. 107 § 1 k.p.a.

Skarżąca ponownie podniosła również, że Naczelnik Urzędu Skarbowego, prowadząc egzekucje dochodzonych należności, przekroczył swoje uprawnienia, gdyż zgodnie z ustawą jest on uprawniony do ściągania należności pieniężnych z wyjątkiem należności gminnych, zusowskich i celnych. Wskazała także, że wierzyciel nieprawidłowo wystawił upomnienia, gdyż wskazał w nich łączną kwotę zaległości. Tymczasem upomnienie stanowi podstawę wystawienia tytułu wykonawczego i kwota w nim wskazana powinna być taka sama jak kwota egzekwowanego obowiązku wynikająca z tytułu wykonawczego. Podkreśliła ponadto, że nie została zapoznana z aktami sprawy, przez co naruszono art. 73 § 1 k.p.a.

W ocenie Skarżącej sąd administracyjny winien również wziąć pod rozwagę kwestię dotycząca podstawy wystawienia tytułów wykonawczych, tzn. rozstrzygnąć czy podstawę wystawienia tytułów wykonawczych nie powinna stanowić decyzja określająca wysokość zaległości zamiast upomnienia.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Kontrola zaskarżonego postanowienia pod względem jego zgodności z prawem w świetle art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), pozwala stwierdzić, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zanim Sąd przejdzie do rozpatrzenia zarzutów skargi, należy poczynić kilka uwag natury ogólnej.

Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia zaskarżonego postanowienia Ministra Finansów stanowi przepis art. 54 u.p.e.a. Przepis ten w § 1 stanowi:, że " zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego." Przede wszystkim skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora może być wnoszona na czynności o charakterze wykonawczym. Środek ten nie przysługuje na czynności procesowe, polegające na wydawaniu aktów administracyjnych, w ramach których organ egzekucyjny rozstrzyga o uprawnieniach i obowiązkach uczestnika postępowania egzekucyjnego.

Przez czynności egzekucyjne rozumie się wszelkie działania podejmowane przez organ egzekucyjny, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Tym samym, skarga na czynności egzekucyjne ( art. 54 u.p.e.a.), nie będzie przysługiwać w sytuacjach, gdy przewiduje się inne środki zaskarżenia, jak np. zażalenia na postanowienia, żądania wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego, albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić jedynie formalnoprawne zarzuty, dotyczące postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora a więc zarzuty dotyczące zaistniałych nieprawidłowości, w stosunku do przepisów regulujących zarówno sposób jak i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym.

Dokonana przez Sąd ocena prawidłowości zastosowanego środka egzekucyjnego polegającego na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego Skarżącej, a tym samym zgodności z prawem zarówno postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w L. jak i postanowienia Ministra Finansów pozwala stwierdzić, że organy te wydając zaskarżone postanowienia nie naruszyły prawa. Egzekucja z rachunku bankowego oznacza egzekucję z wierzytelności wynikającej z umowy cywilnoprawnej rachunku bankowego, uregulowanej przepisami k.c. Przedmiotem egzekucji administracyjnej mogą być pieniądze złożone na rachunku bankowym. Stosownie do art. 80 § 2 u.p.e.a. zajęcie dokonane jest z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku w chwili zajęcia a zostały wpłacone na ten rachunek po jego zajęciu. W celu zastosowania egzekucji z rachunku bankowego, organ egzekucyjny wykonuje następujące czynności:

- przesyła do banku, w którym zobowiązany posiada rachunek bankowy, zawiadomienie o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi.

- o zajęciu rachunku bankowego organ egzekucyjny zawiadamia również zobowiązanego, przesyłając mu zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego oraz tytuł wykonawczy.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, podstawę zastosowania egzekucji z rachunku bankowego Skarżącej, stanowiły tytuły wykonawcze o numerach [...] do [...] z dnia [...] maja 2006 r. Tytuły te zostały wystawione przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. na dochodzone przez ten Oddział należności. Podstawę prawną dla wystawienia tytułów wykonawczych stanowiły deklaracje rozliczeniowe. Odpisy tytułów wykonawczych doręczono Skarżącej w dniu [...] czerwca 2006 r. Skarżąca postawiła zarzut, iż tytuły wykonawcze nie spełniają wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 2 i 7 u.p.e.a. tzn. nie wpisano w tytułach wykonawczych nazwy firmy , która się zmieniła, prowadzonej przez Skarżącą a jedynie jej imię nazwisko i adres, ponadto wymóg czytelnego podpisu osoby wystawiającej tytuł wykonawczy ( art. 27 § 1 pkt 7 upea) zastąpiony został parafą a Skarżącej nie doręczono stosownego upoważnienia potwierdzającego umocowanie osób podpisujących tytuły wykonawcze do działania w imieniu ZUS. Zarzut ten dotyczy także postanowienia Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2007 r., gdzie również brakuje stosownego pełnomocnictwa, co stanowi , zdaniem Skarżącej zarzut naruszenia art. 107 § 1 k.p.a. Zarzutów tych Sąd nie mógł uznać za uzasadnione. Przepis art. 27 u.p.e.a. wskazuje jakie elementy powinien zawierać tytuł wykonawczy. Odnośnie pierwszego zarzutu Sąd stwierdza, iż Skarżąca prowadzi firmę, która nie posiada osobowości prawnej a zatem to Skarżąca osobiście odpowiada za wszelkie zobowiązania tej firmy. Wpisanie w tytule wykonawczym jej imienia, nazwiska i adresu jest wystarczające i zmiana nazwy firmy nie ma tu żadnego znaczenia. Jeżeli chodzi o drugi zarzut, to przepis art. 27 u.p.e.a. nie nakłada obowiązku przesyłania zobowiązanemu upoważnienia potwierdzającego umocowanie osób podpisujących tytuły wykonawcze w imieniu ZUS. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że takie upoważnienia zostały wydane, znajdują się bowiem w aktach sprawy a tytuł wykonawczy podpisała osoba posiadająca takie upoważnienie. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się także upoważnienie Ministra Finansów p. Z.G. wskazujące osoby upoważnione do wydawania i podpisywania w imieniu Ministra Finansów decyzji, postanowień, zawiadomień, wezwań oraz pism wydawanych w toku postępowania w sprawach do których stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. K.p.a. oraz ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r Ordynacja podatkowa(...). Sad zauważa, iż tego typu zarzuty, jak zarzuty dotyczące braków bądź nieprawidłowości w tytułach wykonawczych Skarżąca powinna zgłosić w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 33 u.p.e.a., jako zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji. W aktach administracyjnych sprawy brak jest jakiegokolwiek dokumentu, że Skarżąca takie zarzuty zgłosiła. Wobec powyższego tytuły wykonawcze, na podstawie których dokonano zajęcia wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego Skarżącej, spełniają wymogi formalne określone w art. 27 § 1 u.p.e.a.

Z akt administracyjnych sprawy wynika również, że wierzyciel przed wystawienie tytułów wykonawczych, przesłał Skarżącej trzy upomnienia obejmujące dochodzone należności ( art. 3 a § 2 u.p.e.a.). Sąd stwierdza, że upomnienia te zostały wystawione z naruszeniem zasad określonych w § 2 i 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.). Wierzyciel zobowiązany jest do systematycznej kontroli terminowości zapłaty zobowiązań pieniężnych, a przypadku stwierdzenia istnienia zaległości winien wysłać do zobowiązanego upomnienie. Uchybienie to nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, ponieważ wystawione tytuły wykonawcze zawierają postawę prawną ich wystawienia. Z treści tych trzech upomnień wynika, jakich zaległości i jakiego okresu one dotyczą, zaś z pisma z dnia [...] lipca 2006 r. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. wynika, że wierzyciel działaniem tym uchronił Skarżącą przed naliczeniem wysokich kosztów upomnienia, które wynoszą czterokrotną wartość opłaty dodatkowej pobieranej przez państwowe przedsiębiorstwo użyteczności publicznej " Poczta Polska", od każdego upomnienia za polecenie przesyłki listowej. (Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie wysokości kosztów upomnienia skierowanego przez wierzyciela do zobowiązanego przed wszczęciem egzekucji administracyjnej z dnia 27 listopada 2001 r., Dz. U. nr 137, poz. 1543). Odnosząc się do zarzutu, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadząc egzekucję dochodzonych należności, przekroczył swoje uprawnienia, gdyż zgodnie z ustawą jest on uprawniony do ściągania należności pieniężnych z wyjątkiem należności gminnych, zusowskich i celnych, Sad stwierdza, iż zarzut ten również nie zasługuje na uwzględnienie. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] stał się organem egzekucyjnym dochodzonych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, w wyniku zbiegu egzekucji administracyjnej prowadzonej przez Dyrektora Izby Skarbowej w L. i Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] do wierzytelności Skarżącej z rachunku bankowego w "N" S.A. w L. Zgodnie z art. 63 u.p.e.a., w przypadku zbiegu egzekucji administracyjnej do tej samej rzeczy albo prawa majątkowego, prowadzonej przez organy egzekucyjne, o których mowa w art. 19 u.p.e.a., łączne prowadzenie egzekucji przejmuje naczelnik urzędu skarbowego, który pierwszy zastosował środek egzekucyjny, a jeżeli naczelnik urzędu skarbowego nie dokonał takiej czynności lub nie dokonał jej jako pierwszy, łączne prowadzenie egzekucji przejmuje naczelnik urzędu skarbowego właściwy wg siedziby lub miejsca zamieszkania zobowiązanego. Niezasadny jest też zarzut naruszenia art. 73 § 1 K.p.a., gdyż jak wynika z akt administracyjnych sprawy, Skarżąca nie zwracała się o umożliwienie jej przeglądania akt sprawy i sporządzania z nich odpisów czy notatek. Brała natomiast czynny udział w każdym stadium postępowania zapoznając się z podejmowanymi działaniami, ponieważ postępowanie egzekucyjne jest takim szczególnym postępowaniem, które nie może się odbywać bez udziału zobowiązanego.

Skarżąca wnosiła również aby sąd administracyjny wziął pod rozwagę kwestię dotyczącą podstawy wystawienia tytułów wykonawczych i rozstrzygnął czy podstawą tą nie powinna być decyzja określająca wysokość zaległości zamiast upomnienia. Sad stwierdza, iż podstawę wystawienia tytułów wykonawczych stanowiły deklaracje rozliczeniowe Skarżącej, wobec czego w takim przypadku jeżeli należność nie została zapłacona w terminie wynikającym z przepisu prawa, wierzyciel wysyła do zobowiązanego upomnienie, z zagrożeniem wszczęcia egzekucji po upływie siedmiu dni od dnia doręczenia upomnienia.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę oddalił. ,