Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 606/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 99 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2015 poz 155
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami
article: art. 114 ust. 1 pkt 1a w zw. z art. 129 ust. 2 pkt 13a
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Protokolant specjalista Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2017 r. sprawy ze skargi B.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] r. Prezydent Miasta C. zawiadomił o wszczęciu postępowania z wniosku Komendy Miejskiej Policji w C. w sprawie skierowania na egzamin kontrolny celem istnienia lub braku przeciwskazań do kierowania pojazdami mechanicznymi przez B. K..

Jako powód wskazany został wniosek Komendanta Miejskiego Policji w C. z dnia [...] r. , który wpłynął do organu w dniu w dniu [...] r. We wniosku tym przywołano art. 129 ust. 2 pkt 13a ustawy Prawo o ruchu drogowym w związku z art. 49 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, odwołując się do notatki urzędowej z dnia [...] r. sporządzonej przez funkcjonariusza Wydziału Ruchu Drogowego, gdzie opisano zdarzenie drogowe z tego dnia, polegające na nie udzieleniu pierwszeństwa dwóm pieszym przechodzącym po wyznaczonym przejściu dla pieszych doprowadzając do zdarzenia, w wyniku którego piesi doznali obrażeń ciała. Wskazano też w niej, iż zachowanie kierującego było nietypowe, świadczące o braku zrozumienia przepisów prawa, znaków i sygnałów drogowych istotnych z punktu widzenia bezpieczeństwa ruchu drogowego, podkreślając przy tym, że wskazany nadto dopuścił się czterech wykroczeń drogowych.

W dniu [...] r. Prezydent Miasta C. wydał decyzję Nr [...] o skierowaniu B. K. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy w formie egzaminu państwowego w zakresie prawa jazdy kategorii B. W podstawie prawnej decyzji przywołano art. 114 ust. 1 pkt 1 lit.a w związku z art. 129 ust. 2 pkt 13a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.) w związku z art. 99 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 627 ze zm.), a w uzasadnieniu powołano się na wymieniony powyżej wniosek Komendanta Miejskiego Policji w C. i dołączoną doń notatkę urzędową, powtarzając opis zdarzenia. Przywołując orzeczenia sądowe organ podkreślił, iż zgodnie z art. 129 ust. 2 pkt 13a ustawy Prawo o ruchu drogowym organy policji w związku z wykonywaniem czynności w zakresie czuwania nad bezpieczeństwem i porządkiem ruchu na drogach, kierowaniem ruchem i jego kontrolowania są uprawnione do występowania do starosty z podobnym wnioskiem o skierowanie kierowcy na egzamin sprawdzający kwalifikacje, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do kwalifikacji tej osoby. Żaden przepis nie daje podstaw organom policji do samodzielnej oceny znajomości przepisów w czasie kontroli drogowej. Samodzielnych ocen nie może także dokonywać starosta.

Podkreślono także, że mając na uwadze bezpieczeństwo wszystkich kierujących i użytkowników ruchu drogowego podstawą do wystąpienia z takim wnioskiem może być tak jednokrotne jak i wielokrotne naruszenie przepisów ruchu drogowego.

Odwołanie od powyższej decyzji, złożył, reprezentowany przez pełnomocnika, B. K.. Skarżonej decyzji zarzucił:

- obrazę przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 w związku z art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego poprze oparcie decyzji jedynie na lakonicznej informacji zawartej w notatce urzędowej policji datowanej na dzień [...] r. i zaniechanie przeprowadzenia czynności wyjaśniających, w tym w zakresie informacji zawartych w tej notatce, brak zebrania jakiegokolwiek materiału dowodowego, a tym samym brak ustalenia przesłanek do skierowania na egzamin w zakresie własnych kompetencji, co spowodowało, że zaskarżona decyzje jest błędna i co w konsekwencji doprowadziło do

- naruszenia prawa materialnego - tj. art. 99 ust. 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w niniejszej sprawie zachodzą "uzasadnione zastrzeżenia" co do kwalifikacji posiadanych przez kierowcę, a tym samym zasadne było wydanie zaskarżonej decyzji, podczas gdy skarżący:

- nie został uznany za winnego opisanego w notatce urzędowej zdarzenia,

- opisane w notatce zachowanie skarżącego jest dopiero przedmiotem dochodzenia prowadzonego przez policję,

- w dniu zdarzenia panowały trudne warunki atmosferyczne,

- nawierzchnia drogi była śliska,

- skarżący nie lekceważy zasad ostrożności i bezpieczeństwa innych uczestników ruchu, a bezpośrednio po zdarzeniu wezwał pomoc medyczną i policję.

Tym samym brak jest przesłanek jednoznacznie świadczących, iż skarżący może stwarzać dalsze zagrożenie w komunikacji.

Uwzględniając powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy albo o uchylenie tej decyzji w całości i umorzenia postępowania pierwszej instancji.

W uzasadnieniu stwierdzając, iż wydana decyzja jest bezpodstawna, rozwinął argumentację postawionych zarzutów. Podkreślił, że w sprawie zdarzenia opisanego w notatce prowadzone jest dopiero dochodzenie, a stąd wina skarżącego nie jest jeszcze przesądzona. Z kolei twierdzenie, iż "nie było to jedyne popełnione wykroczenie" nie zostało poparte żadnymi innymi dowodami. Nie zawiera ich także sama notatka. Zaniechano w tym zakresie dokładnego wyjaśnienia.

Odwołując się do orzeczeń sądów administracyjnych skarżący stwierdził, iż uzasadnienie decyzji winno w sposób szczegółowy wskazać i wyjaśnić, że istnieją uzasadnione (szczególnie ważne) okoliczności - wątpliwości co do kwalifikacji niezbędnych do prowadzenia pojazdów.

Dalej skarżący stwierdził, że wskazane powyżej zaniechania doprowadziły do niewłaściwego zastosowania w sprawie art. 99 ust. 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami. Podkreślił, że w sprawie opisanego zdarzenia toczy się dochodzenie, które ma wyjaśnić wszystkie okoliczności sprawy. Dodał, że posiada prawo jazdy już siedem lat i wcześniej nie popełnił przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. Wskazał na warunki panujące w czasie przedmiotowego zdarzenia i na zachowanie bezpośrednio po tym zdarzeniu - powiadomienie pomocy medycznej i policji. Dodał, że skierowanie na powtórny egzamin jest instytucją nadzwyczajną, która powinna być stosowana wyjątkowo. Nadto podniósł, iż decyzja wydawana na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy nie ma charakteru związanego, co oznacza że starosta ma wybór, co do skierowania kierującego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji lub odstąpienie od takiej możliwości.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...] r., znak [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 99 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu przedstawiono przebieg dotychczasowego postępowania, a następnie przywołano obowiązującą w tym zakresie i wskazaną w podstawie prawnej regulację prawną - tj. art. 99 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami oraz art. 129 ust. 2 pkt 13a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Podkreślono, że podstawą wystąpienia z wnioskiem o sprawdzenie kwalifikacji może być zarówno jedno, jak i wielokrotne naruszenie przez kierującego przepisów ruchu drogowego, nawet jeżeli w określonym czasie nie przekroczył on dopuszczalnego limitu punktów karnych. Zatem podstawę wnioskowania o sprawdzenie kwalifikacji kierującego może stanowić jedno zdarzenie mające postać przestępstwa lub wykroczenia drogowego. Policjant interweniujący w związku z popełnionym przez kierującego przestępstwem lub wykroczeniem drogowym, na podstawie własnych obserwacji, czy dokonanych ustaleń dotyczących sposobu popełnienia wykroczenia, bądź na podstawie wyjaśnień samego sprawcy, zeznań świadków itp., może nabrać uzasadnionych wątpliwości co do posiadanych przez niego kwalifikacji, chodzi tu np. o nieznajomość podstawowych zasad bezpieczeństwa ruchu drogowego

Z akt niniejszej sprawy wynika, iż powodem wszczęcia niniejszego postępowania zakończonego decyzją kierującą skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego była zawarta we wniosku Komendanta Miejskiego Policji w C. informacja, w której wskazano, że B. K. w dniu [...] r. kierując samochodem osobowym wykonał manewr skrętu w lewo, gdzie nie udzielił pierwszeństwa pieszym przechodzącym po wyznaczonym przejściu dla pieszych, doprowadzając do zdarzenia drogowego w wyniku którego piesi doznali obrażeń ciała. W notatce dodano także, że wskazany wykazał ewidentny brak zrozumienia przepisów, znaków i sygnałów drogowych istotnych z punktu bezpieczeństwa ruchu drogowego, a nadto w [...] r. dopuścił się czterech wykroczeń drogowych.

W ocenie Kolegium powyższy wniosek spełnia wymogi stawiane przez ustawodawcę, a wynikające z art. 99 ust. pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami. Wskazane we wniosku naruszenie przepisów ruchu drogowego przez stronę postępowania bezsprzecznie potwierdza istnienie uzasadnionych i poważnych zastrzeżeń co do kwalifikacji odwołującego. Zdaniem Kolegium wniosek Komendanta Policji oparty został na konkretnych okolicznościach, ujawnionych i zaobserwowanych przez funkcjonariuszy brakach kwalifikacji, co do znajomości przepisów ruchu drogowego oraz kierowania pojazdem, a organ pierwszej instancji nie może dokonywać samodzielnych ocen, co do tego czy kierowca naruszający przepisy jest w stanie kierować pojazdem w sposób niezagrażający bezpieczeństwu ruchu drogowego.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium podkreśliło, że zgodnie art. 76 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego dokumenty urzędowe, a takim jest wniosek Policji, sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Zawarta w nim informacja dotycząca wykroczenia drogowego ma charakter ostateczny. Wobec braku skutecznego podważenia domniemania prawdziwości dokumentu urzędowego, Kolegium nie znalazło podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Na poparcie swojego stanowiska odwołało się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 16 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Bk 292/14, gdzie stwierdzono, iż w przypadku działania starosty na wniosek organu kontroli ruchu drogowego, ciężar wykazania zaistnienia uzasadnionych zastrzeżeń co do kwalifikacji kierowcy, przerzucony zostaje na wnioskodawcę- tj. organ kontroli ruchu drogowego, a starosta mając do czynienia z takim wnioskiem nie ma obowiązku dokonywania własnych ustaleń stanu faktycznego na okoliczność ich wystąpienia.

Skargę na powyższą decyzję złożył, reprezentowany przez pełnomocnika, B. K.. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił:

1) obrazę przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy,

- tj.: art. 7 w związku z art. 77 w związku z art. 79 § 2 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez oparcie się jedynie na notatce sporządzonej przez funkcjonariusza policji, która nie zawierała informacji jakie przepisy ruchu drogowego zostały naruszone przez skarżącego oraz zawierającej lakoniczną informację, niepopartą żadnym dowodem, że nie było to jedyne wykroczenie w [...] r. - niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i dokonanie dowolnych ustaleń faktycznych na podstawie niekompletnego materiału dowodowego nieuwzględniającego istotnych okoliczności zdarzenia (trudnych warunków atmosferycznych, stanu nawierzchni drogi, zachowania skarżącego itp.).

- naruszenie art. 107 §1 i § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak wskazania w decyzji kierującej na egzamin sprawdzający kwalifikacje z zakresu sprawdzenia kwalifikacji - tzn. egzamin teoretyczny i praktyczny, czy też tylko jeden z nich oraz niewyjaśnienie z czego ma wynikać wniosek o uzasadnionych zastrzeżeniach co do kwalifikacji niezbędnych do prowadzenie pojazdu.

Niezależnie od tego poniósł zarzut naruszenia prawa materialnego - tj. art. 99 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami w związku z art. 129 ust. 2 pkt 13a ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów i uznanie, że w przedmiotowej sprawie zaistniały uzasadnione zastrzeżenia względem umiejętności skarżącego do kierowania pojazdem, powodujące skierowanie skarżącego na kontrolne kwalifikacji do prowadzenia pojazdów.

Mając na względzie powołane zarzuty, wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej decyzji organu pierwszej instancji oraz umorzenie postępowania na podstawie art. 145 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a także zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu rozwinięto powołane powyżej zarzuty, podkreślając naruszenie art. 7 i art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego i podjęcie decyzji na podstawie niekompletnego materiału dowodowego, a nadto materiału nie w pełni rozpatrzonego. Nie ustalono okoliczności zdarzenia z dnia [...] r. - nie wezwano skarżącego do złożenia w tym zakresie wyjaśnień, mimo wielu wątpliwości. Dodał przy tym, że notatka, na której wniosek swój oparł Komendant Policji Miejskiej w C., sporządzona została przez funkcjonariusza, który nie był świadkiem zdarzenia, a notatkę sporządził na podstawie informacji uzyskanych od innych osób. Z kolei organ nie uwzględnił stanowiska strony i nie podjął żadnych działań w celu ustalenia stanu sprawy.

Podkreślono też, że wydana w sprawie decyzja nie spełnia wymogu w zakresie wskazania zakresu sprawdzenie kwalifikacji B. K., a także nie wyjaśniono z jakich powodów ją wydano i jakie uzasadnione zastrzeżenia zostały skarżącemu przedstawione. Lakonicznie odwołano się do wniosku Komendy Miejskiej Policji i dołączonej do niego notatki urzędowej, z której m.in wynika, że nie było to pierwsze wykroczenie skarżącego w [...] r. Nie wskazano przy tym, jakie uzasadnione zastrzeżenia i jakie zachowanie skarżącego uzasadniało skierowanie wniosku o sprawdzenie kwalifikacji kierowcy.

Literalna wykładnia przepisów art. 99 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami i art. 129 ust. 1 pkt 13a ustawy Prawo o ruchu drogowym, stanowiących podstawę kwestionowanego rozstrzygnięcia prowadzi do wniosku, iż kierowanie na powtórny egzamin jest instytucją nadzwyczajną i stosowaną wyjątkowo.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podał, że działał na podstawie i w granicach prawa - tj. wymienionych przepisów art. 99 ust. 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami w związku z art. 129 ust. 2 pkt 13a ustawy Prawo o ruchu drogowym, a rozstrzygnięcie znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. W uzasadnieniu powtórzył poprzednią argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę zważył, co następuje:

Wniesiona skarga musiała odnieść skutek. Przeprowadzone badanie zgodności z prawem zaskarżonego aktu wykazało, że jest on dotknięty uchybieniami uzasadniającymi jego wzruszenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł bowiem do przekonania, iż zaskarżone rozstrzygnięcie wydane zostało z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisów procedury administracyjnej, a to: art. 7, art. 77 (1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co skutkuje jego uchyleniem, a to w rezultacie mogło doprowadzić do wydania rozstrzygnięcia z naruszeniem przepisów prawa materialnego - tj. art. 99 ust. 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami w związku z art. 129 ust. 2 pkt 13a ustawy Prawo o ruchu drogowym (art. 145 § 1 pkt 1 lit.a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

W myśl w art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego wprowadzającego fundamentalne zasady postępowania administracyjnego tj. zasadę praworządności i zasadę prawdy obiektywnej, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zgodnie z art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego - prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej i powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy - art. 12 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepisy te znajdują doprecyzowanie m. in. w art. 77 §1 Kodeksu, zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, obligując organ do czynnego działania w postępowaniu wyjaśniającym, polegającego na poszukiwaniu dowodów pozwalających na dojście do prawdy obiektywnej. Jako dowolne należy traktować zatem ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego, na podstawie którego organ ocenia czy dana okoliczność została udowodniona - art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2001 r., sygn. akt I SA 1768/99.

Z przepisów art. 7 i 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego wynika jednoznacznie że postępowanie dowodowe jest oparte na zasadzie oficjalności, co oznacza, że organ administracyjny jest obowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Przed rozpatrzeniem materiału dowodowego organ jest obowiązany do wysłuchania wypowiedzi stron co do przeprowadzonych dowodów, zgromadzonych materiałów oraz wszystkich zgłoszonych żądań. Z art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego wynika, że ustosunkowanie się do całości zgromadzonego w sprawie materiału , który będzie podstawą do podjęcia decyzji, jest szczególnym, uprawnieniem strony z racji udziału w postępowaniu. Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest związany ściśle z przyjętą w Kodeksie zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 Kodeksu). Zarówno w nauce, jak i w praktyce orzeczniczej, podkreśla się, iż swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny, tj.:

- po pierwsze – należy opierać się należy na materiale dowodowym zebranym przez organ, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w przepisach prawa,

- po drugie - ocena, powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego,

- po trzecie - organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy. Organ może odmówić wiary określonym dowodom, jednakże dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej ich oceny,

- po czwarte - rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych powinno być zgodne z prawidłami logiki. (Zob. Cz. Martysz, A. Matan: Komentarz do art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego.)

Nie ulega zatem wątpliwości, że w postępowaniu administracyjnym organ winien także przeprowadzić dowody wskazane przez stronę, która może z takim żądaniem wystąpić na każdym etapie postępowania, a skuteczność tego żądania może być uzależniona jedynie od spełnienia przesłanek określonych w art. 78 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ może nie uwzględnić żądania strony do przeprowadzenia dowodu, gdy nie zostały one zgłoszone w toku postępowania wyjaśniającego, a także gdy żądanie takie dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami. Ograniczenie takie nie może mieć miejsca, gdy zgłoszone dowodowy mają znaczenie dla sprawy.

Z kolei w świetle art. 99 ust. 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do ich kwalifikacji. Natomiast art. 129 ust. 2 pkt 13a ustawy Prawo o ruchu drogowym stwierdza, że policjant, w związku z wykonywaniem czynności określonych w ust. 1 - tj. czuwanie nad bezpieczeństwem i porządkiem ruchu na drogach, kierowanie ruchem i jego kontrolowanie, jest uprawniony m. in. do występowania do starosty z wnioskiem o skierowanie kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na egzamin sprawdzający kwalifikacje, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do kwalifikacji tej osoby.

W literaturze podkreśla się, że istota powyższego rozwiązania stanowi zaistnienie takich okoliczności czynu, z których będzie wynikało, że dana osoba nie ma umiejętności lub wiadomości potwierdzonych dokumentem uprawniającym do kierowania pojazdami - a więc dających podstawę do tych "uzasadnionych zastrzeżeń". Ochrona bezpieczeństwa ruchu drogowego wymaga bowiem, aby organ uprawniony do wydawania uprawnień do prowadzenia pojazdów czuwał nie tylko nad tym, aby otrzymały je osoby mające odpowiednie kwalifikacje, ale także kontrolował, czy nie utraciły one wymaganych warunków. Przy tym, jak stwierdza się w orzecznictwie - zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 28 maja 2014 r., II SA/Bk 137/14 podstawą wystąpienia z wnioskiem o sprawdzenie kwalifikacji może być zarówno jedno, jak i wielokrotne naruszanie przez kierującego przepisów ruchu drogowego nawet, jeżeli w określonym czasie nie przekroczył on dopuszczalnego limitu punktów karnych.

Przyjmuje się również, że organ na podstawie zebranego w postępowaniu materiału dowodowego winien w sposób szczegółowy wskazać i wyjaśnić w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, że istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do kwalifikacji niezbędnych do prowadzenia pojazdów, wymagające sprawdzenia kwalifikacji w drodze egzaminu (np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 marca 2015 r., VII SA/Wa 1858/14).

Tymczasem w niniejszym przypadku organ pierwszej instancji praktycznie w ogóle nie wskazał, z jakich powodów wydał decyzję i jakie uzasadnione zastrzeżenia miał do kierowcy. Naruszono w ten sposób dodatkowo wskazania zawarte w art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu własnej decyzji organ pierwszej instancji ogólnie i lakonicznie wskazał jedynie, iż w dniu [...] r. wpłynął do Referatu Komunikacji Urzędu Miasta C. wniosek Komendanta Komendy Miejskiej w C. z dnia [...] r. o skierowanie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji celem ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań do kierowania pojazdami. Jako załącznik do tego wniosku dołączono notatkę z dnia [...] r. sporządzoną przez st. sierż. H. K., opisującą zdarzenia drogowe.

Podkreślenia wymaga fakt, że organ w ogóle nie uwzględnił stanowiska strony i nie podjął żadnych działań w celu umożliwienia przedstawienia skarżącemu własnej oceny sprawy. Dodać przy tym trzeba, że organ nie ustalił nawet jakiego typu naruszenia przepisów ruchu drogowego zostały zarzucone skarżącemu, wskazane w tym dodatkowym zapisie, że oprócz zdarzenia opisywanego strona "dopuściła się w [...] r. czterech wykroczeń drogowych". Nie wynika jakie to były wykroczenia ani ze złożonego w sprawie wniosku Komendanta Policji w C., ani z załączonej notatki urzędowej.

Także organ odwoławczy nie przeprowadził w tym zakresie żadnego postępowania wyjaśniającego. Nie można zatem w takich okolicznościach pominąć twierdzenia skarżącego, że sprawa nie została wyjaśniona i przygotowana do rozstrzygnięcia.

Nawet przyjmując, jak czyni to organ odwoławczy, że wniosek Komendy Policji, w myśl art. 76 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego stanowi dokument urzędowy, to nie uniemożliwia to stronie przeprowadzenia dowodu dla obalenia ustaleń potwierdzonych notatką funkcjonariuszy. Dodać trzeba, że wniosek Komendanta Policji Miejskiej w C. oparł się na notatce sporządzonej przez funkcjonariusza, który jak twierdzi strona skarżąca nawet nie uczestniczył w samym zdarzeniu z dnia [...] r. Bynajmniej także ten fakt nie został sprawdzony i wyjaśniony.

W wyroku z dnia 14 listopada 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że notatka służbowa mogła jedynie ukierunkować organ, co do zakresu postępowania dowodowego i środków dowodowych. Dysponując tą notatką, która została sporządzona przed wszczęciem postępowania administracyjnego, organ zobowiązany był przeprowadzić dalsze czynności dowodowe wedle reguł przewidzianych przez Kodeks postępowania administracyjnego. Zadaniem organu administracyjnego jest takie zebranie w sprawie materiału dowodowego, by uzasadnić spełnienie szczególnych wymogów będących podstawą materialną decyzji. Skutki zaniedbań w zakresie zgromadzenia i oceny materiału dowodowego nie mogą obciążać kierowców. Zob. też wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 1 grudnia 2016 r. sygn. akt III SA/Kr 912/16, Lex nr 2181508

Literalna wykładnia przepisów art. 99 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami i art. 129 ust. 1 pkt 13a ustawy Prawo o ruchu drogowym, stanowiących podstawę kwestionowanego rozstrzygnięcia prowadzi do wniosku, iż kierowanie na powtórny egzamin jest instytucją nadzwyczajną i stosowaną wyjątkowo. Pojęcie "uzasadnione zastrzeżenia" - to wątpliwości powzięte z wiarygodnego źródła i nasuwające duże wątpliwości do kierowania pojazdami. Udział w zdarzeniu drogowym może, ale nie musi być wystarczającą przesłanką dla skierowania na egzamin sprawdzający kwalifikacje. Wszystko zależy od konkretnych, indywidualnych okoliczności samego zdarzenia, a te nie zostały w żaden sposób wyjaśnione.

Wszystkie te uchybienia wskazanym wyżej przepisom postępowania i prawa materialnego stwarzają podstawę do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz poprzedzającego go rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c i lit.a i art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy winny mieć na uwadze powyższe ustalenia, bacząc by nie naruszono reguł postępowania, w szczególności przeprowadzając rzetelne postępowanie dowodowe z poszanowaniem praw skarżącego i należycie uzasadniając swe decyzje oraz zapewniając, by rozstrzygnięcia odpowiadały prawu materialnemu.