Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 722/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-10-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 58
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 15zzzzn
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska, Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 października 2022 r. sprawy ze skargi J Sp. z o.o. Sp.k. w B. na postanowienie Wojewody Śląskiego z dnia 9 marca 2022 r. nr NWXIV.7581.4.1.2022 w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 9 marca 2022 r. Wojewoda Śląski odmówił J. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa z siedzibą w B. (Spółka, skarżąca) przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty [...] wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej z dnia 28 października 2021 r. nr [...] którą ograniczono sposób korzystania z części nieruchomości gruntowej położonej w[...] , oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0682 ha, stanowiącej własność Spółki poprzez zezwolenie T. S.A. z siedzibą w K. na wykonanie czynności związanych z realizacją zamierzenia inwestycyjnego - budową linii kablowej niskiego napięcia NA2XY-J4x120 mm2 o długości 53 m.

Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia 28 października 2021 r., Starosta [...] ograniczył sposób korzystania z części nieruchomości gruntowej położonej w [...] , oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0682 ha, stanowiącej własność Spółki poprzez zezwolenie T. S.A. z siedzibą w K. na wykonanie czynności związanych z realizacją wskazanego zamierzenia inwestycyjnego

Pismem z 30 listopada 2021 r. Spółka reprezentowana przez pełnomocnika - radcę prawnego J. L. złożyła odwołanie od decyzji Starosty [...]

Pismem z 14 stycznia 2022 r. Wojewoda Śląski, działając na podstawie art. 15 zzzzzn2 ust. 1 i 2 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 z późn. zm.-dalej: "specustawa COVID-19") w związku z art. 58 § 1 k.p.a., zawiadomił Spółkę o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania oraz możliwości złożenia - w terminie 30 dni od daty otrzymania zawiadomienia - wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia i wezwał (w przypadku złożenia takiego wniosku) do uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty[...].

W piśmie z dnia 18 lutego 2022 r. pełnomocnik Spółki wystąpił o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty [...] z dnia 28 października 2021 r. W uzasadnieniu w pierwszej kolejności podniósł, iż w ocenie Spółki, art. 15 zzzzzn2 ust. 1 i 2 specustawy COVID-19 stanowi samodzielną podstawę do przywrócenia stronie terminu, a zatem nie jest konieczne wykazywanie przez skarżącą żadnych dodatkowych przesłanek, w szczególności nie jest konieczne uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Wskazał, że w treści przepisu art. 15 zzzzzn2 ust. 1 i 2 specustawy COVID brak jest odesłania do art. 58 § 1 k.p.a. Dalej pełnomocnik wyjaśnił, że przyczyną uniemożliwiającą nadanie odwołania w terminie było podejrzenie u niego "zakażenia Covid-19" i "poddanie w związku z tym, przygotowanego wcześniej odwołania 24-godzinnej kwarantannie". Natomiast przypuszczenia pełnomocnika co do zarażenia wirusem SARS-CoV-2, wywołującym chorobę COVID-19 były oparte na występujących u niego objawach (gorączka, silny kaszel), który nasiliły się w dniu przed ostatnim dniem zachowania terminu oraz występowaniem tych objawów także w bliskim otoczeniu pełnomocnika, co potwierdzone zostało pozytywnym wynikiem testu na Covid-19. W ocenie pełnomocnika Spółki wskazane okoliczności uzasadniały poddanie się samoizolacji i objęcie także kwarantanną dokumentów, z którymi miał kontakt dzień wcześniej. Jednocześnie pełnomocnik argumentował, że sytuację samego podejrzenia zarażeniem wirusem SARS-CoV-2 należy rozpatrywać w kategoriach siły wyższej, na którą osoba nie ma wpływu i nie może jej zapobiec.

Postanowieniem z 9 marca 2022 r. Wojewoda Śląski, po rozpatrzeniu wniosku z dnia 22 lutego 2022 r., odmówił Spółce przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty [...]. W uzasadnieniu przedstawił przebieg postępowania według chronologii zdarzeń. Stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie konieczne stało się zastosowanie art. 15 zzzzzn2 specustawy COVID-19. Podkreślił, że regulacja wynikająca z przepisów specustawy COVID-19 nie oznacza wyłączenia reguł k.p.a. Zdaniem Wojewody podniesione przez Spółkę okoliczności nie mają charakteru udaremniającego możliwości złożenia odwołania w ustawowym terminie. Twierdzenia pełnomocnika o poddaniu odwołania z 30 listopada 2021 r. 24-godzinnej kwarantannie pozostają bez związku z brakiem możliwości jego złożenia w ustawowym terminie, który upłynął w dniu 30 listopada 2021 r., skoro pełnomocnik sporządził odwołanie w ostatnim dniu upływu terminu do jego złożenia, a jedynie nadane ono zostało dzień później. Ponadto w ocenie Wojewody pełnomocnik Spółki nie uprawdopodobnił, aby w dniu upływu terminu do złożenia odwołania zaistniała niezawiniona przeszkoda do złożenia odwołania od decyzji Starosty [...], ani też nie uprawdopodobnił, że w stosunku do niego istniało uzasadnione podejrzenie zarażenia wirusem SARS-CoV-2. Wojewoda zauważył, iż jeśli pełnomocnik w istocie miał świadomość uchybienia ustawowego terminu do złożenia odwołania, to jako profesjonalista w zakresie świadczenia usług prawnych winien był wraz z odwołaniem złożyć wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej. Wojewoda zauważył, że również z treści pełnomocnictwa z dnia 8 lutego 2021 r. udzielonego przez Spółkę radcy prawnemu J.L., który sporządził odwołanie z 30 listopada 2021 r. wynika, że obejmuje ono także prawo pełnomocnika do udzielania dalszych substytucji. Ponadto z akt organu I instancji wynika, że Spółka ustanowiła także pełnomocnika w osobie radcy prawnego M. P., który działając w imieniu i na rzecz Spółki jako osobę do kontaktu wskazał radcę prawnego J. L. z Kancelarii [...] . Nadto podkreślił, że choroba profesjonalnego pełnomocnika nie zwalnia sama przez się z obowiązku należytej staranności, skoro zatem nie może on osobiście dokonać w imieniu i na rzecz klienta określonej czynności procesowej, to powinien zadbać o wykonanie tej przez inne osoby. Zauważył, że odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia. W ocenie Wojewody przy zachowaniu należytej staranności istniała, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, możliwość dokonania czynności związanej ze złożeniem odwołania z zachowaniem ustawowego terminu przez inne osoby.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na postanowienie Wojewody Spółka podniosła zarzuty naruszenia przepisów:

1) prawa materialnego tj.

- art. 15 zzzzzn2 ust. 1 i 2 specustawy COVID-19, poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że wniosek o przywrócenie terminu, o którym mowa w art. 15 zzzzzn2 ust. 1 i 2 specustawa COVID-19 powinien zawierać uprawdopodobnienie, że uchybienie nastąpiło bez winy skarżącej, w sytuacji gdy przepis ten nie nakłada takiego obowiązku na skarżącą,

2) prawa procesowego tj.:

- art. 7a § 1 k.p.a. poprzez niedokonanie rozstrzygnięcia na korzyść strony, w sytuacji gdy pozostają wątpliwości prawne, co do treści normy prawnej, tj. art. 15 zzzzzn2 ust. 1 i 2 specustawy COVID-19, poprzez wątpliwość, czy przepis ten należy zakwalifikować jako lex specialis względem art. 58 § 1 k.p.a., czy przepis ten należy traktować jako uzupełnienie normy art. 58 § 1 k.p.a.,

- art. 58 § 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie i przyjęcie, że skarżąca powinna uprawdopodobnić, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy, w sytuacji gdy organ powinien zastosować lex specialis tj. art 15 zzzzzn2 ust. 1 i 2 specustawy COVID-19, który nie nakłada na skarżącego takiego obowiązku, a jedynie złożenie wniosku o przywrócenie terminu, co skarżąca uczyniła w terminie wynikającym z tegoż przepisu,

- art. 58 § 1 i 2 k.p.a. poprzez uznanie, że niezaistniała przesłanka uzasadniająca przywrócenie terminu, podczas gdy we wniosku o przywrócenie terminu niewątpliwie uprawdopodobniono zaistnienie okoliczności powodujących uchybienie terminowi, jak również brak winy.

Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu stwierdziła, że na podstawie art. 15 zzzzzn2 ust. 1 i 2 specustawy COVID-19 jest zwolniona z obowiązku uprawdopodobnienia we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a wskazany przepis stanowi lex specialis względem art. 58 k.p.a. Zdaniem Spółki organ dowolnie stwierdził, że odwołanie zostało sporządzone i podpisane w dniu 30 listopada 2021 r., podczas gdy skarżąca nigdy tak nie twierdziła, a odwołanie zostało podpisane przez pełnomocnika skarżącej w dniu 29 listopada 2021 r. Zdaniem Spółki organ nie odniósł się do żadnego z argumentów wskazanych przez skarżącą oraz pominął przy wydaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia rozważań poczynionych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 kwietnia 2021 r. sygn. akt II SA/Gd 850/20. W ocenie Spółki Wojewoda wykazał się daleko idącym formalizmem, a dokonana przez niego ocena jest oderwana od pandemicznej rzeczywistości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm. -dalej "p.p.s.a.") wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Wojewody Śląskiego o odmowie przywrócenia skarżącej terminu do wniesienia odwołania, od decyzji Starosty [...] z dnia 28 października 2021 r., którą ograniczono Spółce sposób korzystania z części nieruchomości gruntowej położonej w[...] , oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0682 ha, stanowiącej własność Spółki poprzez zezwolenie T. S.A. z siedzibą w K. na wykonanie czynności związanych z realizacją zamierzenia inwestycyjnego - budową linii kablowej niskiego napięcia NA2XY-J4x120 mm2 o długości 53 m.

W pierwszym rzędzie należy wskazać na jedną z podstawowych zasad proceduralnych, jakim odpowiada procedura administracyjna, a to zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażoną w art. 16 § 1 k.p.a. W świetle tego przepisu decyzja staje się ostateczna, gdy nie służy od niej odwołanie w administracyjnym toku instancji, co oznacza, że decyzje ostateczne mogą być uchylone lub zmienione tylko w drodze trybów szczególnych w przypadkach przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego. Warunkiem pozwalającym na przeprowadzenia merytorycznego postępowania odwoławczego od decyzji organu I instancji, za wyjątkiem przypadków, o których stanowi przepis art. 16 § 1 in fine k.p.a., jest więc skuteczne wniesienie odwołania.

Natomiast warunkiem skuteczności wniesienia odwołania jest spełnienie określonych prawem wymagań, w tym co do terminu. Zgodnie z art. 129 k.p.a. odwołanie należy wnieść w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Powyższe terminy (do wniesienia odwołania czy zażalenia) mogą zostać przywrócone.

Zgodnie z art. 15 zzzzzn2 ust. 1 i 2 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 z późn. zm., dalej: "specustawa COVID-19"), w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:

1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej,

2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki,

3) przedawnienia,

4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,

5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony,

6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju

- organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu.

2. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.

3. W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.

Z akt sprawy wynika, że Wojewoda Śląski stwierdziwszy uchybienie terminu do złożenia odwołania mając na względzie unormowania szczególne zawarte w specustawie COVID-19 skierował do pełnomocnika skarżącej zawiadomienie o uchybieniu terminu do złożenia odwołania, wyznaczył mu przewidziany prawem termin do wystąpienia o przywrócenie terminu do złożenia tego wniosku, a także wskazał konieczność spełnienie przesłanki przywrócenia terminu do wniesienia odwołania określone w art. 58 § 1 k.p.a.

Pełnomocnik skarżącej złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty [...] w zakreślonym przez organ odwoławczy terminie akcentując, że w jego ocenie art. 15 zzzzzn2 ust. 1 i 2 specustawy COVID stanowi samodzielną podstawę do przywrócenia stronie terminu, a zatem nie jest konieczne wykazywanie żadnych dodatkowych przesłanek, w szczególności nie jest konieczne uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. W tym zakresie istnieje spór interpretacyjny pomiędzy organem odwoławczym, a skarżącą.

Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko, iż regulacja wynikająca z art. 15 zzzzzn2 ust. 1 i 2 przepisów specustawy COVID-19 nie oznacza wyłączenia reguł k.p.a. odnośnie zasad wnoszenia środków odwoławczych, w tym stwierdzania uchybienia terminu do wniesienia odwołania lub przywracania terminu do wniesienia odwołania, lecz stanowi nową, dodatkową procedurę w okresie trwania pandemii COVID-19. Wymaga ona od organu administracji podjęcia dodatkowych czynności poprzez zawiadomienie strony o uchybieniu terminu do złożenia odwołania i wyznaczenie terminu do wystąpienia o przywrócenie terminu do złożenia tego wniosku

Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. "w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy". Jednocześnie § 2 tego artykułu stanowi, iż "prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin". Termin do wniesienia prośby o przywrócenie terminu rozpoczyna swój bieg z chwilą ustania przyczyny uchybienia terminu. Jak wynika z akt sprawy przyczyną uchybienia terminu złożenia odwołania był brak możliwości nadania odwołania w terminie było podejrzenie u pełnomocnika skarżącej zakażenia Covid-19 i poddanie w związku z tym, przygotowanego wcześniej odwołania 24-godzinnej kwarantannie. Natomiast przypuszczenia pełnomocnika co do zarażenia wirusem SARS-CoV-2, wywołującym chorobę COVID-19 były oparte na występujących u niego objawach. W ocenie Wojewody pełnomocnik skarżącej nie uprawdopodobnił, aby w dniu upływu terminu do złożenia odwołania zaistniała niezawiniona przeszkoda do złożenia odwołania od decyzji Starosty [...], ani też nie uprawdopodobnił, że w stosunku do niego istniało uzasadnione podejrzenie zarażenia wirusem SARS-CoV-2.

Odnosząc się ogólnie do zarzutów pełnomocnika skarżącej, że organ zaniechał należytego zbadania okoliczności sprawy i ich wpływu na kwestię dochowania terminu, należy zauważyć, że jakkolwiek organ w świetle zasady prawdy obiektywnej jest zobowiązany do zgromadzenia i wyjaśnienia całokształtu stanu faktycznego sprawy, jednakże nie ciąży na nim jednocześnie bezwzględny obowiązek dbałości o interesy strony, kiedy to wyłącznie od postawy strony zależy realizacja przysługujących jej uprawnień procesowych. Skoro więc to na stronie ciąży obowiązek wskazania okoliczności uprawdopodabniających, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, a wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony z zachowaniem właściwego terminu, to nie można wymagać od organu, aby to ten za wszelką cenę dociekał od strony rzeczy, które ona sama powinna przedstawić organowi na poparcie swojego żądania. Nie jest to bowiem rolą organu. Ten ma wszak przede wszystkim ocenić, czy w świetle przedstawionego materiału takie żądanie jest zasadne czy też nie. Odpowiedzialność za przedłożenie stosownego materiału ciąży natomiast na stronie, a organ może domagać się wyjaśnienia ewentualnych, związanych z jego treścią, wątpliwości.

Sąd zauważa, że ciężar wykazania, że istotnie zaistniała taka przeszkoda faktyczna, która wykluczyła możność terminowego dokonania czynności procesowej spoczywa na stronie, przy czym wystarczającym środkiem jest tutaj uprawdopodobnienie. Uprawdopodobnienie jest środkiem zwolnionym od ścisłych formalności, ale jego zadaniem jest przekonanie organu orzekającego o prawdziwości graniczącej niemalże z pewnością, co do formułowanych we wniosku o przywrócenie terminu twierdzeń. Aby uprawdopodobnić brak winy, strona postępowania winna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do momentu wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. W związku z powyższym należy stwierdzić, że strona nie uprawdopodobniła w sposób wystarczający, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy, a zgodnie z poglądami panującymi w doktrynie prawnej przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niemożliwej do przezwyciężenia.

W związku z powyższym, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.