Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 170/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6361 Rejestr  zabytków
Hasła tematyczne: Zabytki
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3  pkt 2,  art. 6 ust. 1 pkt 1,  art. 9  ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 162 poz 1568
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędziowie: WSA Joanna Skiba WSA Agnieszka Miernik Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi E. P. i S. P. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, decyzją z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania E. i S.P., utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...] wpisującą do rejestru zabytków dom mieszkalny w K. przy ul. [...].

W uzasadnieniu decyzji Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wskazał, że w dniu 15 marca 2007 r. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wpisania do rejestru zabytków domu murowanego przy ul. [...] w K. w granicach dz. ewid. nr [...], a następnie decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. wpisał do rejestru zabytków przedmiotowy obiekt.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Organ konserwatorski pierwszej instancji, rozpatrując ponownie sprawę, wystąpił do Regionalnego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków w R. o przygotowanie opinii określającej wartości historyczne, artystyczne i naukowe domu przy ul. [...] w K.. Przedmiotowa opnia przygotowana została w dniu 15 września 2008 r. Następnie decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków wpisał do rejestru zabytków przedmiotowy obiekt. Wskazaną decyzją objęto budynek wraz z działką nr [...] (KW nr [...]) zgodnie z załącznikiem graficznym nr [...] – wypis z rejestru gruntów, załącznikiem nr [...], będącym kopią mapy ewidencyjnej z oznaczonym budynkiem przy ul. [...] oraz z zaznaczonymi granicami ochrony konserwatorskiej.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że lokalizacja domu w pierzei ulicy jest dokumentem świadczącym o historii i kolejnych fazach rozwoju układu przestrzennego i komunikacyjnego dawnego K., a usytuowanie domu przy ul. [...] w stosunku do obecnego jej biegu (wyraźnie odstaje od linii obecnej zabudowy ulicy) jest świadectwem zmian jakie zachodziły w poszczególnych etapach rozwoju miasta. Organ podkreślił także, że przedmiotowy budynek stanowi jedno z niewielu już zachowanych tego typu ogniw w rozwoju miasta i jest jedynym budynkiem świadczącym o zabudowie tej części K. sprzed dużych inwestycji z lat 20 - 30- tych XX wieku oraz okresu powojennego.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyli E. i S. P..

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego rozpoznając sprawę uznał, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa.

Organ odwoławczy zaznaczył, że zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, do rejestru wpisuje się zabytek nieruchomy na podstawie decyzji wydanej przez wojewódzkiego konserwatora zabytków z urzędu bądź na wniosek właściciela zabytku nieruchomego lub użytkownika wieczystego gruntu, na którym znajduje się zabytek nieruchomy. Z przepisu art. 6 ust. 1 tej ustawy wynika, że ochronie i opiece bez względu na stan zachowania podlegają m.in. dzieła architektury i budownictwa.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego podkreślił, że objęcie prawną ochroną konserwatorską dotyczy obiektów o istotnych wartościach historycznych, artystycznych lub naukowych ponad inne obiekty tego rodzaju lub ponad większość obiektów historycznych na pewnym obszarze. W przedmiotowej sprawie wartość historyczna obiektu widoczna w kontekście układu urbanistycznego miasta K. jest reprezentowana przede wszystkim przez materialne cechy obiektu, tj. usytuowanie, rozmiary, czy sposób rozwiązań funkcjonalno-przestrzennych. W ocenie wartości przedmiotowego budynku istotne są przede wszystkim urbanistyczne wartości przestrzenne, związane z rolą obiektu jako części szerszego krajobrazu, zwłaszcza miejskiego, składającego się z układu terenu, rozplanowania, zabudowy i krajobrazu naturalnego, które przesądzają o jego znaczeniu jako świadectwa określonego etapu rozwoju architektury i budownictwa. Nieruchomość położona przy ul. [...] jest cennym świadectwem rozwoju przestrzennego miasta K.. Usytuowanie budynku, wyznaczające historyczną pierzeję ul. [...], stanowi bezsprzeczną wartość w skali miasta. Budynek ten jest dokumentem odzwierciedlającym historyczną, a dziś prawie nieistniejącą zabudowę K.. Organ odwoławczy podkreślił, że wartości decydujące o wpisie budynku do rejestru zabytków widoczne są przede wszystkim na tle istniejącej zabudowy, która po 1918 r. nabrała wielkomiejskiego charakteru, wypierając tradycyjną zabudowę parterową o charakterze małomiasteczkowym. Zatem nie ulega wątpliwości, że [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków słusznie objął przedmiotowy zespół prawną ochroną konserwatorską.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego podkreślił jednocześnie, że organ pierwszej instancji w sposób wystarczający uzasadnił decyzję wpisującą do rejestru zabytków cały budynek. A zatem odniesienie się do propozycji wpisania do rejestru zabytków jedynie fragmentu obiektu nie było konieczne.

Organ odwoławczy zaznaczył ponadto, że w pismach skarżących z dnia 23 i 30 października 2008 r. nie podważono ani czasu powstania obiektu, ani faktu, że omawiany budynek wyznacza historyczną pierzeję ul. [...] i stanowi relikt dawnej zabudowy miasta K.. W pismach tych nie zostały zakwestionowane fakty na podstawie których organ administracji publicznej, posiadając specjalistyczną wiedzę, dokonał oceny wartości zabytkowych budynku położonego w K. przy ul. [...].

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli E.P. i S.P..

W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawili przebieg dotychczasowego postępowania i podkreślili, że ich zamierzenia dotyczące zrealizowania inwestycji polegającej na przebudowie, rozbudowie i nadbudowie budynku położonego w K. przy ul. [...], nie naruszają ani historycznego układu urbanistycznego miasta, ani nie prowadzą do zniszczenia lub oszpecenia samego budynku ani też jego otoczenia. W ocenie skarżących wpis do rejestru zabytków prowadzi do ograniczenia prawa własności.

Skarżący podnieśli ponadto, że wpisu do rejestru zabytków dokonano na podstawie niejednoznacznych i ogólnikowych opinii dotyczących jego wartości. W ich ocenie budynek, poza swoją lokalizacją na terenie zespołu staromiejskiego i charakterystycznym wysunięciem frontu budynku kilka metrów poza linię pozostałej zabudowy ulicy, nie wyróżnia się niczym szczególnym. W tej sytuacji wnieśli o uchylenie wydanych w sprawie decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).

W ocenie Sądu skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa.

Na wstępie podkreślić należy, że przedmiot, zakres i formy ochrony zabytków oraz opieki nad nimi określa ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 ze zm.) oraz akty wykonawcze do tej ustawy.

Zgodnie z art. 9 ust. 1 powołanej ustawy, do rejestru wpisuje się zabytek nieruchomy na podstawie decyzji wydanej przez wojewódzkiego konserwatora zabytków z urzędu bądź na wniosek właściciela zabytku nieruchomego lub użytkownika wieczystego gruntu, na którym znajduje się zabytek nieruchomy.

W myśl art. 3 pkt 2 tej ustawy, zabytkiem nieruchomym jest nieruchomość, jej część lub zespół nieruchomości będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową.

Stosownie natomiast do art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy, ochronie i opiece podlegają, bez względu na stan zachowania, zabytki nieruchome będące w szczególności dziełami architektury i budownictwa.

Podkreślić również trzeba, że zgodnie z art. 4 pkt 2 i 3 powołanej ustawy o ochronie zabytków i opiece na zabytkami, ochrona zabytków polega w szczególności na podejmowaniu przez organy administracji publicznej działań, mających na celu zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków oraz udaremnianie niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytków.

W rozpoznawanej sprawie organy ochrony zabytków uznały, że dom mieszkalny położony przy ul. [...] w K. posiada wartości uzasadniające wpisanie go do rejestru zabytków.

W ocenie Sądu stanowisko organów jest prawidłowe.

Zaznaczyć należy, że ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego wynika, iż przed podjęciem decyzji [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków zwrócił się do Regionalnego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków w R. o przygotowanie specjalistycznej opinii w celu stwierdzenia, czy przedmiotowy obiekt posiada wartości zabytkowe kwalifikujące go do wpisania do rejestru zabytków. W przygotowanej opinii z dnia 15 września 2008 r. wskazano natomiast, że dom przy ul. [...] w K. posiada wartości historyczne, naukowe i artystyczne, które uzasadniają objęcie obiektu ochroną prawną poprzez wpis do rejestru zabytków. We wnioskach końcowych przedmiotowej opinii zaznaczono, że wartości te to przede wszystkim: zachowany zabytkowy budynek, wybudowany w obecnej postaci zapewne w drugim dziesięcioleciu XX wieku z wykorzystaniem piwnic i części murów obiektu z pierwszej połowy XIX wieku lub wcześniejszego, lokalizacja w bliskim sąsiedztwie dawnych murów obronnych i dawnej [...], jedyny zachowany w pierzei ulicy budynek będący świadectwem ówczesnego wizerunku tej części miasta (przed dużymi inwestycjami z lat 20-30-tych XX wieku i późniejszymi), lokalizacja obiektu w pierzei ulicy jako świadectwo wcześniejszej fazy rozwoju układu przestrzennego miasta oraz pozostawanie budynku w kręgu zainteresowań naukowych historyków architektury i służb konserwatorskich od początku lat 60-tych XX wieku.

Z powyższego wynika zatem, że organy ochrony zabytków dysponowały specjalistyczną opinią, w której jednoznacznie stwierdzono, iż dom położony w K. przy ul. [...] posiada istotne wartości zabytkowe uzasadniające objęcie go ochroną prawną poprzez wpisanie do rejestru zabytków. W opinii tej wyczerpująco przy tym wyjaśniono na czym polega wartość zabytkowa przedmiotowego obiektu. Nie można zgodzić się więc z podnoszonymi w skardze zarzutami, że wpisu dokonano na podstawie niejednoznacznych i ogólnikowych opinii dotyczących wartości budynku.

Zdaniem Sądu organy administracji publicznej, dysponując powyższymi ustaleniami biegłych, dokonały prawidłowej oceny wartości zabytkowych budynku przy ul. [...] w K. i słusznie uznały, że zaistniały podstawy do wpisania tego obiektu do rejestru zabytków. Zaznaczyć przy tym trzeba, że wydając zaskarżone rozstrzygnięcia organy obu instancji dokładnie uzasadniły motywy zajętego stanowiska, szczegółowo oraz przekonywująco wyjaśniając przyczyny dokonania wpisu do rejestru zabytków. Wydanym w sprawie decyzjom nie można zarzucić naruszenia prawa, są one zgodne zarówno z powinnością organów ochrony zabytków jak i z doktryną konserwatorską.

Dodatkowo, odnosząc się do podnoszonych w skardze twierdzeń dotyczących nieposiadania przez przedmiotowy budynek zabytkowego charakteru wskazać należy, że są one bezpodstawne. Skarżący nie przedstawili żadnych dowodów, które podważyłyby stanowisko organów administracji publicznej.

Zauważyć również trzeba, że ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami nakłada co prawda na właściciela zabytku szereg ograniczeń, nie zabrania ona jednakże właścicielowi zabytku podejmowania jakichkolwiek prac budowlanych. Prace te wymagają jedynie uzyskania zgody wojewódzkiego konserwatora zabytków. Wskazać ponadto należy, że zgodnie z art. 73 powołanej ustawy, osoba fizyczna, jednostka samorządu terytorialnego lub inna jednostka organizacyjna, będąca właścicielem bądź posiadaczem zabytku wpisanego do rejestru albo posiadająca taki zabytek w trwałym zarządzie, może ubiegać się o udzielenie dotacji celowej z budżetu państwa na dofinansowanie prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy tym zabytku.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że wydane w sprawie decyzje organów obu instancji są zgodne z prawem. Wniesiona skarga jest więc bezzasadna i podlega oddaleniu.

W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.