Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 903/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2020-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6334 Stypendia
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 76 ust. 7
journal: Dz.U. 2019 poz 1482
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Marcin Kamiński WSA Paweł Zaborniak /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 listopada 2020 r. sprawy ze skargi K. S. i Z. B. na decyzję Wojewody z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia w całości refundacji z tytułu prac interwencyjnych - skargę oddala -


UZASADNIENIE

K. S. i Z. B. (dalej: "skarżący") złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej WSA) skargę na decyzję Wojewody z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] o odmowie umorzenia w całości refundacji z tytułu prac interwencyjnych w kwocie 5 004,17 zł wraz z ustawowymi odsetkami.

W podstawie prawnej organ powołał art. 10 ust. 7 pkt 2, art. 76 ust. 7, ust. 7a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2019 r., poz. 1482 ze zm. – zwana dalej "ustawą").

Z uzasadnienia tej decyzji i akt administracyjnych sprawy wynika, że pismem z dnia [...] maja 2018 r. nr [...], Starosta Powiatu wypowiedział K. S. i Z. B., jako wspólnikom spółki cywilnej "A." z/s w [...], umowę zawartą w dniu [...] maja 2017 r. o zorganizowanie prac interwencyjnych. Jednocześnie na podstawie § 10 ust. 1, 2 i 3 ww. umowy, wezwał skarżących do zwrotu uzyskanej pomocy, tj. kwoty 5 004,17 zł wraz z ustawowymi odsetkami w kwocie 202,22 zł.

Wnioskiem z dnia [...] maja 2018 r. skarżący zwrócili się do Starosty Powiatu o zredukowanie ciążącego na nich zadłużenia do kwoty stanowiącej równowartość dwumiesięcznej pomocy otrzymanej od organu, względnie rozłożenia zadłużenia na raty.

Decyzją z dnia [...] maja 2018 r. nr [...], Starosta rozłożył skarżącym opisane wyżej zadłużenie na 12 comiesięcznych rat, począwszy od [...] czerwca 2018 r. Wobec braku wpłaty, w piśmie z dnia [...] lipca 2018 r. organ wezwał skarżących do zapłaty należności głównej w wysokości 5 004,17 zł wraz z ustawowymi odsetkami w wysokości 349,33 zł.

W związku z ww. wezwaniem, pismem z dnia [...] sierpnia 2018 r. K. S. zwrócił się do organu I instancji o przywrócenie terminu do zapłaty należności głównej. Wyjaśnił, że obecnie nie prowadzi już działalności gospodarczej, wobec czego zapłata żądanej kwoty nie jest dla niego możliwa.

Organ uznał, że pismo z dnia [...] sierpnia 2018 r. stanowi kolejny wniosek o rozłożenie zadłużenia na raty i decyzją z dnia [...] września 2018 r. nr [...], odmówił jego uwzględnienia.

W wyniku rozpoznania odwołania Wojewoda decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] uchylił decyzję organu I instancji o odmowie rozłożenia zadłużenia na raty. W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji nie przeprowadził analizy ukierunkowanej na sprawdzenie, czy nie zachodzi któraś z przesłanek warunkujących możliwość rozłożenia na raty istniejącego zadłużenia. Nie sprawdził sytuacji ekonomicznej spółki cywilnej, ani też sytuacji majątkowej wspólników. Nadto nie odniósł się do argumentów podniesionych przez K. S., pomijając przy tym drugiego ze wspólników.

Z kolei decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...], Wojewoda stwierdził z urzędu nieważność decyzji Starosty Powiatu z dnia [...] maja 2018 r. o rozłożeniu zadłużenia na raty uznając, że została ona skierowana do podmiotu nie będącego stroną sprawie. Spółka cywilna nie ma bowiem osobowości prawnej, a zatem rozłożenie na raty zadłużenia Firmy "A." s.c. z/s w [...], stanowiło przesłankę do stwierdzenia nieważności decyzji, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.) – dalej: "k.p.a.".

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] marca 2019 r. nr [...], Starosta Powiatu odmówił umorzenia skarżącym w całości refundacji z tytułu prac interwencyjnych oraz odsetek z tego tytułu, w łącznej kwocie 5 507,06 zł.

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ I instancji podał, że w piśmie z dnia [...] grudnia 2018 r. skarżący jednoznacznie wskazali, że zwracają się o umorzenie w całości powstałego zobowiązania, z uwagi na brak środków płatniczych. Na podstawie informacji uzyskanych od wnioskodawców ustalono, że K. S. jest właścicielem, pojazdu marki Peugeot 307 z 2003 r. o wartości około 7 000 zł, zaś Z. B. – pojazdu marki Volkswagen z 2007 r. (nie podał jednakże modelu pojazdu i jego wartości). Na podstawie danych w rejestrze CEIDG ustalono, że skarżący ponownie podjęli działalność gospodarczą jako wspólnicy spółki od dnia [...] lutego 2019 r. Jednocześnie brak jest informacji, aby ogłosili oni upadłość lub prowadzili postępowanie restrukturyzacyjne, względnie, że posiadają zaległości w spłacie swoich zobowiązań. K. S. wskazał, iż pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 1 460 zł miesięcznie, natomiast Z. B. nie wskazał żadnego dochodu.

Organ podał, że charakter zobowiązania ciążącego na skarżących powoduje, że dochodzenie należności z tego tytułu może nastąpić wyłącznie z majątku osobistego wspólników, nie zaś z majątku wspólnego. Skoro skarżący posiadają zadeklarowany majątek w postaci pojazdów mechanicznych, a w okresie od [...] stycznia 2019 r. do [...] lutego 2019 r. wykonywali działalność gospodarczą, to zdaniem organu posiadają składniki majątkowe umożliwiające spłacenie ciążącego na nich zobowiązania. Ponadto, skoro w związku z podjęciem działalności gospodarczej powstał względem skarżących obowiązek opłacenia składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne w wysokości 1 316,97 zł miesięcznie, to osiągali wówczas dochody umożliwiające zwrot uzyskanej pomocy. Co nie mniej istotne, skoro wobec zobowiązań ciążących na skarżących w łącznej wysokości 193 392,53 zł, bank udzielił K. S. kredytu, to w ocenie organu wskazuje to na jego wypłacalność. Organ mając na uwadze negatywną opinię Powiatowej Rady Rynku Pracy w [...], uznał, że brak było podstaw do przyjęcia, że w odniesieniu do skarżących zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 76 ust. 7 ustawy uprawniające do zastosowania wnioskowanej ulgi.

Po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...], Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu z dnia [...] marca 2019 r.

Zdaniem organu odwoławczego, w sprawie nie zaistniała przesłanka z art. 76 ust. 7 pkt 1 ustawy, gdyż skarżący posiadają majątek ruchomy, z którego można dochodzić należności. Obydwaj są właścicielami samochodów osobowych, a ponadto K. S. posiada stałe źródło dochodu w postaci świadczenia emerytalnego w comiesięcznej wysokości 1 521,29 zł. W realiach opisywanej sprawy nie zachodzi również okoliczność, o której mowa w art. 76 ust. 7 pkt 4 ustawy, gdyż wartość majątku zobowiązanych jest wyższa od kwoty podlegającej zwrotowi, a wydatki egzekucyjne nie przewyższyły tej kwoty. Ponadto, zobowiązani do zwrotu spornej kwoty żyją, a dochodzenie należności nie pozbawi ich, względnie osób pozostających na ich utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania. Nie zachodzą również okoliczności wskazane w art. 76 ust. 7 pkt 2 i 3 ustawy. Zdaniem Wojewody zasadnie organ I instancji orzekł o odmowie umorzenia skarżącym w całości refundacji z tytułu prac interwencyjnych oraz odsetek z tego tytułu.

Na skutek złożonej skargi w sprawie orzekał WSA w Rzeszowie, który wyrokiem z dnia 2 października 2019 r., sygn. II SA/Rz 639/19 uchylił decyzję Wojewody z [...] kwietnia 2019 r. wraz z poprzedzającą ją decyzją Starosty z [...] marca 2019 r.

Sąd wskazał, że w sprawie brak jest podstawowych informacji na temat sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżących, a tylko wyjaśnienie wszystkich okoliczności dotyczących tej kwestii i to w odniesieniu do wszystkich członków rodziny skarżących pozwoli na ocenę czy w rozpoznawanym przypadku zachodzi przesłanka z art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy.

Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu Starosta decyzją z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] odmówił umorzenia powstałej należności oraz należnych z tego tytułu ustawowych odsetek.

Organ wskazał, że nie zaistniała przesłanka z art. 76 ust. 7 ustawy, gdyż K. S. ma stałe źródło dochodu (emerytura), obaj wspólnicy posiadają samochody osobowe, tj. majątek ruchomy z którego można dochodzić należności. Nie znalazły także zastosowania przesłanki z art. 76 ust. 7 pkt 3 i 4 ustawy.

Skarżący złożyli odwołanie od tej decyzji podnosząc, że nie są w stanie spłacić kwoty zadłużenia ze względu na obciążające ich inne zobowiązania o charakterze finansowym. Wskazali również na zaniedbania organu w trakcie prowadzenia postępowania, skutkujące nierzetelnym ustaleniem ich sytuacji majątkowej.

Wojewoda po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego i wezwaniu odwołujących do złożeniu oświadczeń dotyczących ich sytuacji życiowej i majątkowej decyzją z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Wojewoda uznał, że w sprawie nie zaistniała przesłanka z art. 76 ust. 7 pkt 1 ustawy, gdyż K. S. posiada stałe źródło dochodu w postaci emerytury w wysokości 1 593,99 zł, zaś Z. B. z tytułu wynagrodzenia za pracę (wg oświadczenia dorywczą z miesięcznym wynagrodzeniem ok. 1200 zł). Wspólnicy solidarnie odpowiadają za swój dług. Organ zauważył, że biorąc pod uwagę wysokość kosztów stałych związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz obciążenia związane ze spłatą zobowiązań finansowych to nie znajdują one pełnego pokrycia w źródłach dochodu. Tymczasem koszty te należy powiększyć jeszcze o koszty niezbędne do osobistego funkcjonowania (wyżywienie, odzież, leki). Powyższe zdaniem organu budzi wątpliwości co do tego, czy wspólnicy spółki cywilnej A. ujawnili w złożonych oświadczeniach cały swój majątek i wszystkie źródła dochodu. Wątpliwości w tym zakresie umacniał fakt udzielenia w dniu [...] września 2019 r. przez X. Bank S.A (obecnie Y. Bank S.A.) K. S. kredytu na warunkach komercyjnych w kwocie 83 529,65 zł. Wojewoda zaznaczył, że powszechnie wiadomo jest, że banki badają zdolność kredytową swoich klientów i nie udzielają kredytów klientom niegwarantującym ich spłaty. Dodatkowo okoliczność ta oznacza, że po zaciągnięciu kredytu K. S. posiadał środki pozwalające na zwrot zadłużenia z tytułu refundacji prac interwencyjnych wraz z należnymi odsetkami, jednakże zdecydował o przeznaczeniu ich na inne cele, dając pierwszeństwo zobowiązaniom wobec Agencji Rozwoju Regionalnego i kosztom związanym z funkcjonowaniem firmy. Te ostatnie nie zostały zresztą przez K. S. sprecyzowane. Wątpliwości organu wzbudziły także istotne składniki majątku takie jak nieruchomości. Mieszkanie zamieszkiwane przez Państwa S. przydzielone zostało w roku 1978 na warunkach własnościowego prawa do lokalu K. S. Wymiar czynszu dokonany przez spółdzielnię mieszkaniową skierowany jest do obu małżonków. W złożonym oświadczeniu nie wskazano natomiast numeru księgi wieczystej ani nie załączono innych dokumentów pozwalających ustalić komu przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do tego lokalu. Podobnie jeśli idzie o oświadczenie Z. B., gdzie stanowi ono jedyną podstawę przyjęcia, iż zamieszkały przez małżonków dom stanowi wyłączną własność żony.

Wojewoda podał, że w sprawie nie zaistniała także przesłanka z art. 76 ust. 7 pkt 4 ustawy. Uwzględniając wysokość należności podlegającej zwrotowi oraz sytuację majątkową i finansową wspólników spółki cywilnej brak jest uzasadnionego przypuszczenia, że w postepowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranej refundacji, przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Wobec stron postępowania nie zaistniała przesłanka wskazana w art. 76 ust. 7 pkt 3 ustawy, gdyż obaj wspólnicy spółki cywilnej A. żyją. Nadto nie zaistniała przesłanka z art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy. Wojewoda wyjaśnił, że wobec ograniczeń w egzekucji co do emerytur wynikających z ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2018 r., poz. 1270 ze zm.) oraz możliwości prowadzenia egzekucji z posiadanych przez strony postępowania ruchomości dalsze dochodzenie należności nie pozbawiłoby wspólników Firmy A. s.c. albo osób pozostających na ich utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania. Organ wyjaśnił, że wspólnicy spółki cywilnej A. tworzą gospodarstwa domowe jedynie ze swoimi małżonkami. B. B. nie pozostaje na utrzymaniu męża, gdyż utrzymuje się z uprawy gruntów rolnych. W świetle złożonego przez jej męża oświadczenia posiada także swój własny majątek w postaci domu o wartości ok. 300 tys. zł oraz gruntów rolnych na których gospodaruje. Natomiast w przypadku K. S. oświadczenie złożone przez jej męża nie pozwala jednoznacznie stwierdzić czy pozostaje ona na utrzymaniu męża, gdyż nie wskazano jakie są jej źródła utrzymania. Co jednak istotne małżonkowie zamieszkują w dużym mieszkaniu, ponosząc znaczne koszty stałe jego utrzymania, nie posiadając zaległości w opłatach z tym związanych, a nawet posiadając nadpłatę. Również Państwo B. nie wykazali, by posiadali problemy z utrzymaniem domu. Wojewoda podkreślił, że sytuacja wspólników i ich małżonków oceniana jest w okresie, kiedy obaj spłacają kredytu, których miesięczne raty wynoszą 1160,82 zł - w przypadku K. S. i 586,55 zł - w przypadku Z. B. Przy czym raty spłacane są zgodnie z harmonogramem. Zestawienie ujawnionych w złożonych oświadczeniach źródeł dochodów z ponoszonymi wydatkami (kosztami) poddaje w wątpliwość rzetelność tychże oświadczeń. Organ wskazał, że zmuszony jest ograniczyć się do informacji podanej przez wspólników jeśli idzie o posiadane oszczędności, których w niniejszym przypadku brak. Nie wiadomo także jakie w rzeczywistości dochody z pracy uzyskuje Z. B., gdyż nie przedłożył on żadnych dokumentów na tę okoliczność. Wojewoda zaznaczył, że jakkolwiek ze względu na prawne ograniczenia egzekucja z majątku odrębnego małżonków a nawet majątku wspólnego nie jest możliwa, to jednak małżonkowie żyjący we wspólnym gospodarstwie domowym powinni też wspólnie ponosić koszty związane z jego utrzymaniem. Źródłem pokrycia tych kosztów mogą być np. oszczędności małżonków, które w złożonych oświadczeniach nie zostały ujawnione. Obecny stan finansów wspólników i ich małżonek jest taki, że pozwala im na utrzymanie siebie oraz dużych (jak na liczbę mieszkańców) miejsc zamieszkania (tj. mieszkania i domu). Nie korzystają oni przy tym z pomocy społecznej. Nadto na dzień 15 listopada 2020 r. przypada płatność ostatniej raty kredytu spłacanego przez Z. B., co oznacza, że od tego momentu jego sytuacja finansowa powinna ulec poprawie. Do zwrotu należności wynikającej z wypowiedzenia umowy o zorganizowanie prac interwencyjnych wspólnicy spółki cywilnej zobowiązaniu są solidarnie, co oznacza, że kwota ta może zostać zwrócona przez jednego wspólnika.

Reasumując jako prawidłowe Wojewoda uznał stanowisko organu I instancji, że nie zachodzi żadna z przesłanek pozwalających rozważać umorzenie w całości należności wraz z odsetkami.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, K. S. i Z. B. zawnioskowali o uchylenie decyzji Wojewody oraz decyzji Starosty. Zarzucili, że wydana decyzja nie została poprzedzona przeprowadzeniem rzetelnego postępowania dowodowego. Wyjaśnili, że ratując się przed bankructwem zaciągnęli kredyt w banku Y. Po spłacie raty z emerytury K. S. pozostaje mu kwota 433,17 zł. Skarżący wyjaśnił, że by spłacić kredyty zaciągnięte w Agencji Rozwoju Regionalnego dwukrotnie w 2019 r. wznawiali działalność firmy, przez co wpadli w "spiralę pożyczkową". Obecnie działalność firmy nie istnieje, a ich zadłużenie jeszcze się pogłębi.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.

Skarżący podtrzymali swe stanowisko w piśmie z dnia [...] listopada 2020 r. kierowanym do Sądu. K. S. zaznaczył m.in., iż Wojewoda nierzetelnie rozpatrzył zebrany materiał dowodowy. Nie uwzględnił bowiem kwoty dochodu, jaka pozostaje mu po spłacie zobowiązań bankowych - 433,17 zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;

Skarga została oddalona, bowiem okazała się nieuzasadniona.

Istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; zwana dalej P.p.s.a.). Należy dodać, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto Sąd na podstawie art. 135 p.p.s.a. uprawniony jest stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Skarga w niniejszej sprawie została złożona względem decyzji administracyjnej o odmowie umorzenia w całości przyznanej refundacji z tytułu prac interwencyjnych wraz z ustawowymi odsetkami. Podstawy prawne tego rozstrzygnięcia wyrażają prawidłowo zastosowane i zinterpretowane przez Wojewodę przepisy cyt. wyżej ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Organy obu instancji zebrały w sprawie wystarczający materiał dowodowy, który nie wymagał uzupełnienia przez Sąd na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. Stan faktyczny sprawy odpowiada zasadzie prawdy rzeczywistej i umożliwiał przeprowadzenie pełnej kontroli wydanych decyzji.

Należało w pierwszej kolejności zwrócić uwagę na fakt, iż wyrokiem z dnia 2 października 2019 r., o sygn. II SA/Rz 639/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uwzględnił skargi K. S. i Z. B. na decyzję Wojewody wydaną w przedmiocie odmowy umorzenia w całości refundacji z tytułu prac interwencyjnych. Jako przyczyną uwzględnienia skargi Sąd w swym prawomocnym orzeczeniu wskazał na nieodniesienie się przez Organy I i II instancji do kwestii ewentualnego pozbawienia rodziny skarżących niezbędnych środków utrzymania w razie dochodzenia zaległych należności. W ocenie Sądu na ówczesnym etapie rozpoznawania spraw brak było podstawowych informacji na temat sytuacji majątkowej i rodzinnej stron. Wobec tego wyroku WSA obowiązkiem Organów wynikającym z art. 153 P.p.s.a. było zastosowanie się do wyrażonej w nim oceny prawnej oraz wskazań względem dalszego prowadzenia postępowania wyjaśniającego.

Zdaniem składu orzekającego WSA, ponownie rozstrzygając w sprawie Organy w pełni zrealizowały obowiązki wynikające z art. 153 P.p.s.a., poprzez podjęcie działań zmierzających do ustalenia istotnych okoliczności majątkowych i wydatków niezbędnych dla utrzymania rodzin Skarżących. Z przesłanych do Sądu dokumentów wynika, iż Starosta Powiatu pismem z dnia [...] lutego 2020 r. skierował do Skarżących pismo, w którym w sposób wyraźny i jednoznaczny poinformował Strony o treści art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Do pisma załączono także druk oświadczeń o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania osób wnoszących do Organu o umorzenie należności. Pismo to pozostało jednak bez odpowiedzi Stron wnioskujących, wobec czego Organ I instancji wydał decyzję o odmowie umorzenia należności oraz ustawowych odsetek za zwłokę. W toku postępowania odwoławczego Wojewoda wykorzystując adekwatnie do zaistniałej sytuacji regulację art. 136 K.p.a., pismem z dnia [...] lipca 2020 r., wezwał K. S. oraz Z. B., prowadzących działalność gospodarczą pod firmą A. s.c. w [...], do złożenia i przesłania oświadczeń dotyczących stanu rodzinnego, majątku, dochodów i źródeł utrzymania wg. wzoru załączonego do pisma, a także wszelkich dokumentów i informacji w tym zakresie. Ponadto K. S. wezwano do przesłania pisemnego oświadczenia dotyczącego przeznaczenia i stopnia wykorzystania kredytu bankowego zaciągniętego w kwocie 83 529,65 zł na podstawie umowy kredytowej zawartej w dniu [...] września 2019 r. Strony tym razem wykonały skierowane do nich wezwanie Organu nadsyłając dnia [...] lipca 2020 r. wypełnione druki oświadczeń o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania. Ponadto do przesłanych oświadczeń załączono dokumenty obrazujące stan wydatków i dochodów wnioskodawców. Przedłożenie wymienionego oświadczenia wraz załącznikami umożliwiło całościowe przeanalizowanie sytuacji majątkowej i rodzinnej Skarżących, a więc wykonanie zaleceń płynących z prawomocnego orzeczenia WSA. Ocena tych kwestii znalazła swój pełny wyraz w tekście obszernego uzasadnienia decyzji Wojewody, wydanej po zastosowaniu art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.

Szczegółowa analiza przyczyn, dla których Wojewoda ponownie odmówił uwzględnienia złożonego przez wspólników wniosku, pozwala z przekonaniem stwierdzić wykazanie nie zaistnienia przesłanek umożliwiających pozytywne rozpatrzenie zgłoszonego żądania. Organ odwoławczy odniósł ustalone w toku postępowania wyjaśniającego okoliczności majątkowe oraz rodzinne stron do poszczególnych przesłanek ustawowych, pozwalających na zastosowanie jednej z dopuszczalnych ulg w wywiązywaniu się z obowiązku publicznoprawnego w postaci odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty, umorzenia zwrotu pobranej refundacji z tytułu prac interwencyjnych. Nie można mieć wątpliwości, iż w sposób prawidłowy zinterpretowano i zastosowano w sprawie art. 76 ust. 7 ustawy.

Należy przypomnieć, iż w świetle powyższej regulacji, starosta może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie, zwrot refundacji oraz jednorazowo przyznanych środków w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 2 i 3, albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady rynku pracy umorzyć te należności w całości albo w części, jeżeli wystąpiła jedna z przesłanek:

1) w postępowaniu egzekucyjnym lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że osoba lub inny podmiot, które pobrały nienależne świadczenie, refundację lub otrzymały jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1, nie posiadają majątku, z którego można dochodzić należności;

2) dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2 i 3, albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania;

3) osoba, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2 i 3, zmarła, nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności;

4) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia, refundacji lub jednorazowo przyznanych środków, o których mowa w art. 46 ust. 1, przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Jako w pełni trafne uznać należy stanowisko WSA w Poznaniu wypowiedziane w wyroku z dnia 4 września 2019 r., o sygn. II SA/Po 983/18, LEX, iż nawet w sytuacji, gdyby wnioskodawca spełnia kryteria umorzenia zaległości, organy administracji mają jedynie możliwość, a nie obowiązek, umorzenia świadczeń w trybie art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Decyzja wydana na podstawie powołanego wyżej przepisu ma bowiem charakter decyzji uznaniowej, co wynika z użytego w tym przepisie sformułowania "może umorzyć". Decyzja taka charakteryzuje się tym, że po ustaleniu przez organ spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek warunkujących wydanie decyzji, po stronie organu administracji brak jest obowiązku uwzględnienia wniosku o umorzenie należności (por. także wyrok WSA w Szczecinie z dnia 8 marca 2018 r., o sygn. II SA/Sz 32/18, LEX).

Wniesiona do Sądu skarga zarzuca przede wszystkim to, że Organ rozpatrując negatywnie wniosek, nie przeprowadził w sposób rzetelny postępowania dowodowego. Zarzuty skargi wraz z uzasadnieniem zmierzają do zakwestionowania przed Sądem oceny wystąpienia przesłanki wyrażonej we wskazanym powyżej art. 76 ust. 7 pkt 1 i 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

Sąd zgadza się z dokonaną przez Wojewodę oceną materiału dowodowego, iż wysokość kosztów stałych związanych z utrzymaniem gospodarstw domowych oraz obciążenia generowane spłatą licznych zobowiązań finansowych, nie znajdują pełnego pokrycia w ujawnionych Organom źródłach dochodów wnioskodawców.

Należało zauważyć, iż dochód miesięczny K. S. oraz żony to według jego oświadczenia kwota około 1500 zł, (18000 zł rocznie), natomiast zobowiązania miesięczne stanowi : 1) rata kredytowa w wysokości 1160,82 zł, 2) opłata za prąd w wysokości 118,09 zł, 3) opłata za wodę 87,88 zł, 4) wywóz śmieci 123,50 zł, 5) czynsz dla spółdzielni mieszkaniowej 610,37 zł. To oznacza, że wyszczególnione koszty miesięcznego utrzymania wnioskodawcy wynoszą około 2100 zł. Natomiast dochód miesięczny Z. B. i B. B. to kwota 1200 zł miesięcznie. Rodzina utrzymuje się też z upraw z gruntów rolnych. Natomiast miesięczne koszty stałe życia w/w osób stanowi : 1) opłata za gaz w wysokości 186,61 zł, 2) opłata za prąd w wysokości około 150 zł, 3) opłata za wodę i odprowadzone ścieki w wysokości około 178,35 zł, 4) wywóz śmieci w kwocie 40 zł. Poza tym, rodzina Z. B. ponosi miesięczne koszty spłaty kredytu zaciągniętego w wysokości 30 000 zł, gdzie kwota raty miesięcznie obciążą budżet rodziny na 587 zł. To oznacza, że koszty utrzymania wynoszą w skali miesiąca Państwa B. razem około 1293 zł.

Słusznie zauważa się w uzasadnieniu decyzji Wojewody, iż koszty funkcjonowania gospodarstw domowych skarżących, jakie zostały przedstawione w toku postępowania administracyjnego, nie wyliczają kolejnych wydatków koniecznych do normalnego funkcjonowania osoby fizycznej, a generowanych przez zwykłe czynności życia codziennego, jak koszty zakupu żywności, lekarstw, środków czystości, ubrań, dostępu do mediów, a także koszty transportu (np.: zakup paliwa, utrzymanie kosztów środków transportowych). To zaś oznacza, że realne wydatki rodzin wnioskujących o umorzenie muszą być znacząco wyższe niż zostało to ujawnione Organom. Przedstawione przez strony wydatki przekraczają uzyskiwane dochody, a to musi oznaczać że nie wyjawiono wszystkich istotnych dla oceny wniosku źródeł dochodowych stron skarżących. Wojewoda wbrew twierdzeniom Stron uwzględnił wszystkie okoliczności dochodowe i wydatkowe, wyprowadzając logiczne i oparte na doświadczeniu życiowym wnioski.

Fakt udzielenia w 2019 r. kredytu w kwocie 83 529,65 zł, K. S., a Z. B. na kwotę 30 000 zł, przez komercyjne instytucje bankowe, znacząco pogłębia wątpliwości względem rzeczywistego stanu dochodów i posiadanego majątku. Zdaniem Sądu, zaciągnięcie kredytu we wskazanej wysokości, stanowiącej wielokrotność ujawnionych dochodów, świadczyć musi o tym, że kredytobiorcy oraz banki w chwili zawierania umów, dobrze oceniali zdolność stron do spłaty znacznie większych niż przyznana kwota refundacji zobowiązań pieniężnych. Postępująca racjonalnie osoba, której nie jest stać na spłatę aktualnych zobowiązań i przyszłych rat kredytowych, nie będzie zaciągać kolejnych obciążeń finansowych, zważając na fakt niewielkich dochodów, których wysokość realnie rzecz biorąc nie jest w stanie pokryć kosztów funkcjonowania dwuosobowej rodziny. Natomiast banki nie podejmą pozytywnej dla wnioskodawcy decyzji kredytowej jeżeli nie wykaże on, że posiadany majątek i dochody pokryją wszystkie koszty przyznanej pożyczki. Słusznie również akcentuje Organ odwoławczy, że po zaciągnięciu kredytów strony posiadały środki, które z pewnością pozwalały na zwrot zadłużenia z tytułu refundacji prac interwencyjnych z odsetkami. Dobitnie świadczą o tym harmonogramy spłat rat, pokrywające się z czasem prowadzonego postępowania administracyjnego w sprawie o umorzenie w całości przyznanej kwoty refundacji. Zdaniem Sądu skoro skarżący są w stanie wywiązywać się ze spłaty należności bankowych, i to w kwotach kilkukrotnie wyższych niż kwota długu powstałego z tytułu refundacji, to tym bardziej są w stanie, wykorzystując posiadane możliwości wywiązać się z obowiązku spłaty długów natury publicznej. Skarżący nie powinni zarzucać Organom w ich działaniach orzeczniczych hipokryzji, a takie oceny pojawiają się we wniesionej skardze.

Sąd zwraca w tym miejscu uwagę, iż zobowiązania prywatnoprawne nie korzystają z pierwszeństwa zaspokajania względem należności publiczno - prawnych, do których należą długi wynikłe z tytułu refundacji pracy interwencyjnych. Innymi słowy, skarżący nie mogą w sposób priorytetowy traktować zobowiązań bankowych, stawiając je wyżej względem długów wobec budżetu publicznego. WSA zgadza się z wyjaśnieniami odpowiedzi ma skargę, iż Starosta Powiatu jest wierzycielem należności publicznoprawnej, i z tego tytułu ciąży na nim ustawowy obowiązek egzekwowania od podmiotu zwrotu przyznanej uprzednio refundacji wraz odsetkami ustawowymi. Organ administracji związany treścią art. 7 K.p.a. zobowiązany jest kierować się przede wszystkim interesem publicznym i uwzględniać interes strony o ile zgłoszone żądanie można uznać za słuszne. Instytucja umorzenia długu publicznoprawnego musi być traktowana wyjątkowo, czyli wobec osób znajdujących się w sytuacjach szczególnych, wymagających wsparcia ze strony wspólnoty publicznej. Takie szczególne okoliczności odnoszące się do warunków życia stron skarżących nie zostały przez nich wykazane.

Za odmową przyznania ulgi w spłacie długu opowiedział się również organ opiniujący – Powiatowa Rada Rynku Pracy w [...] w uchwale z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...]. Ponadto, Strony w toku postępowania nie były zainteresowane przyznaniem ulgi w postaci rozłożenia na raty należności wobec Starosty, o czym świadczy w szczególności ich pismo z dnia [...] grudnia 2018 r., w którym podkreślają, że nie są w stanie spłacać w sposób ratalny kwoty należności z tytułu wypłaty kosztów refundacji prac interwencyjnych. To oświadczenie nie współgra jednak z ich późniejszymi decyzjami skutkującymi w 2019 r. zawarciem z bankami umów kredytowych i bieżącą spłatą wynikających z tego faktu rat kredytowych.

Przeprowadzone przez Organy postępowanie, w tym zwłaszcza postępowanie dowodowe Wojewody, w sposób jednoznaczny wykazało brak zaistnienia pozytywnych przesłanek umożliwiających zastosowanie wobec skarżących stron ulgi w postaci umorzenia ciążących na nich należności publicznoprawnych. Wojewoda nie naruszył reguł wydawania decyzji w oparciu o uznanie administracyjne, wyważając zarówno interes społeczny, który przemawiał za koniecznością egzekwowania kwot długu oraz słuszny interes stron wnioskujących poprzez ustalenie oraz odniesienie się do ujawnionych wydatków oraz możliwości spłaty zobowiązania – art. 7 K.p.a. Uzasadnienie decyzji w sposób wyczerpujący odnosi się do ustawowych przesłanek umorzenia – art. 76 ust. 7 ustawy - przedstawionych w kontekście treści złożonych przez strony oświadczeń majątkowych. Żaden z istotnych aspektów natury prawnej i faktycznej nie został w rozważaniach w/w Organu pominięty. Wydana w sprawie decyzja Wojewody w sposób przekonujący uzasadnia przyczyny odmowy uwzględnienia wniosku i opiera się na należycie zebranym i należycie rozpatrzonym materiale dowodowym, uwzględniającym dostrzeżone wcześniej przez Sąd Administracyjny braki – art. 7, art. 77, art. 80 K.p.a. w zw. z art. 76 ust. 7 ustawy.

W konsekwencji, zarzuty skargi okazały się bezzasadne zaś Sąd, działając z urzędu poza granicami tych zarzutów nie dostrzegł jakikolwiek przyczyn mogących skutkować uwzględnieniem skargi na podstawie art. 134 P.p.s.a. Zatem zaskarżona decyzja jako w pełni legalna powinna pozostać w obrocie prawnym i wywoływać określone w niej skutki praw.

Z tych przyczyn Sąd zobligowany był orzec jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 P.p.s.a.