Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1088/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 282 par. 2, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 2, art. 64c, art. 140aa ust. 1,3 pkt 1,4, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c i ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 260
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
article: art. 41 ust. 2 pkt 1 i 2, ust. 3;
journal: Dz.U. 2018 poz 2068
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędzia WSA Joanna Wegner (spr.) Protokolant st. ref. Agnieszka Dzięcioł po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2019 r. sprawy ze skargi K. D. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 kwietnia 2016 r. sygn. akt VI SA/WA 2845/15 w sprawie ze skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia I. wznawia postępowanie zakończone prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 kwietnia 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 2845/15; II. zmienia prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 kwietnia 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 2845/15 w ten sposób, że: uchyla decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2015 r.; III. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz K. D. kwotę 775 (siedemset siedemdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] sierpnia 2015 r. nr Główny Inspektor Transportu Drogowego działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) – zwanej dalej "k. p. a.", art. 2, art. 64c, art. 140aa ust. 1, 3 pkt 1, 4, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c, ust. 2 ustawy z 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2013 r., poz. 260) – zwanej dalej "p. r. d.", po rozpoznaniu odwołania K. D. utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] maja 2015 r. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej w wysokości 15 000 złotych za przejazd pojazdem nienormatywnym po drodze publicznej, krajowej nr [...] bez zezwolenia.

Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym: w dniu [...] kwietnia 2015 r. na drodze krajowej nr [...] przeprowadzono kontrolę wykonującego transport drogowy ciągnik samochodowy marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] z naczepą marki [...] o numerze rejestracyjnym [...]. Pojazd został doprowadzony na stanowisko kontrolne, zmierzony i zważony z wykorzystaniem zalegalizowanych wag. Ustalono, że nacisk na pojedynczą oś tego pojazdu wyniósł 12,6 ton, a więc przekracza o 2,6 ton (26%) normę 10 ton, określoną w art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2068) – zwanej dalej u. d. p. w związku z treścią rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z 6 września 2012 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8t (Dz. U. poz. 1061). Stwierdzono, że wbrew dyspozycji art. 64 ust. 1 p. r. d., dla tego pojazdu nie wydano zezwolenia na poruszanie się pojazdem nienormatywnym, a wobec tego w myśl art. 140ab ust. 1 pkt 3 p. r. d. na przewoźnika nałożono karę administracyjną w wysokości 15000 złotych. Ustalono, że przejazd wykonywany był przez skarżącego prowadzącego działalność gospodarczą [...] w Z..

W wyniku odwołania, Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy wskazując, że spełnione zostały przesłanki do nałożenia kary. Skarga na powyższą decyzję została oddalona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 kwietnia 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 2845/15.

W dniu 17 maja 2019 r. K. D., powołując się na art. 272 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) – zwanej dalej "p. p. s. a." złożył skargę o wznowienie postępowania zakończonego wspomnianym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Podstawę wznowienia wywiódł z naruszenia przez Rzeczpospolitą Polską zobowiązań wynikających z art. 3 i 7 dyrektywy Rady nr 96/53/WE z 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym (Dz.U.UE.L.235.59) – zwanej dalej dyrektywą nr 96/53/WE w związku z punktem 3.1 i 3.4 załącznika nr I do tej dyrektywy. Zdaniem skarżącego, który powołał się na wyrok TSUE z 21 marca 2019 r., sygn. akt C-127/17, wprowadzanie ograniczeń dla swobodnego ruchu pojazdów o maksymalnym nacisku na oś napędową wynoszącym 11500 kg stanowi naruszenie prawa unijnego.

W odpowiedzi na skargę o wznowienie postępowania organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga o wznowienie postępowania została wniesiona w terminie i opiera się na ustawowo zdefiniowanej i uzasadnionej zarazem przesłance, to jest art. 272 § 3 p. p. s. a. Na tej podstawie można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy potrzeba taka wynika z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego działającego na podstawie umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską. W uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 października 2017 r., sygn. akt I FPS 1/16 przyjęto, że podstawą wznowienia w rozumieniu tego przepisu może być orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wydane w trybie pytania prejudycjalnego, nawet jeżeli to orzeczenie nie zostało doręczone stronie wnoszącej skargę o wznowienie postępowania. Uchwała ta należy do abstrakcyjnych, wiąże wszystkie sądy administracyjne. Wobec tego, chociaż wyrok TSUE z 21 marca 2019 r. w sprawie C-127/17 nie został wydany w sprawie zainicjowanej indywidualnej skarżącego, z powodu wydania tego wyroku TSUE przysługuje skarżącemu w tej sprawie prawo wystąpienia ze skargą o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego.

Z tego powodu Sąd wznowił postępowanie sądowoadministracyjne i kierując się treścią wspomnianego wyroku TSUE przyjął, że w pierwotnie rozpoznawanej sprawie sądowoadministracyjnej doszło do wadliwego pominięcia zastosowania art. 3 ust. 1 tiret pierwsze dyrektywy nr 96/53/WE w związku z punktem 3.4.1 załącznika nr I do tej dyrektywy z pierwszeństwem przed przepisami prawa krajowego. Wynikająca z art. 91 ust. 3 Konstytucji RP zasada pierwszeństwa prawa unijnego wyraża obowiązek nadrzędnego stosowania prawa unijnego przed prawem krajowym, jeżeli pomiędzy przepisami należącymi do tych dwóch porządków prawnych zachodzi kolizja. Zastosowane przez organy w sprawie niniejszej przepisy krajowe, to jest art. 41 ust. 2 pkt 1 u. d. p. w związku z art. 140aa ust. 1 i 3 pkt 1 i art. 140ab ust. 1 pkt 2 p. r. d. (w brzmieniu obowiązującym w dniu popełnienia naruszenia i zarazem wydania zaskarżonej decyzji) pozostają w oczywistej sprzeczności z art. 3 ust. 1 tiret pierwsze dyrektywy nr 96/53/WE w związku z punktem 3.4.1 załącznika nr I do tego aktu. Wskazanym przepisom dyrektywy przypisać należy cechy prawa samowykonalnego, bowiem ich stosowanie nie wymaga transpozycji do porządku krajowego: są precyzyjne, bezwarunkowe i jednoznacznie określają prawa i obowiązki uczestników ruchu drogowego na terenie Unii Europejskiej. Spełniają zatem kryteria dawno już ustanowione przez TSUE w wyroku z 5 lutego 1963 r. o sygn. akt 26/62 (www.curia.europa.eu). Jednostki zatem mogą powoływać się na te przepisy przed sądem krajowym, który ma obowiązek zapewnienia skuteczności prawa unijnego w jak najszerszym zakresie.

Powołane przepisy dyrektywy dopuszczają, by w transporcie międzynarodowym, pojazdy dwuosiowe i naczepy trzy-osiowe poruszały się z obciążeniem do 11,5 ton na jedną oś. W wyjątkowych przypadkach, w myśl art. 7 dyrektywy nr 96/53/WE, na niektórych drogach lub obiektach inżynieryjnych mogą być wprowadzane ograniczenia ciężaru bądź wymiaru pojazdów. Nie mogą mieć one jednak charakteru masowego, jak to uczyniono w art. 41 ust. 2 pkt 1 i 2 i ust. 3 u. d. p. Wbrew wskazanym postanowieniom dyrektywy, na niektórych drogach krajowych ograniczono wartość obciążenia na jedną oś do 10 ton. Wskazane naruszenie przez ustawodawcę krajowego przywołanym przepisom dyrektywy zostało stwierdzone wyrokiem TSUE z 21 marca 2019 r., sygn. akt C-127/17, na który zresztą zasadnie powołała się strona skarżąca.

Skoro sprzeczne z art. 3 ust. 1 tiret pierwsze oraz punktem 3.4.1 załącznika nr I dyrektywy nr 96/53/WE było obniżenie dopuszczalnych wartości nacisków na osie pojazdów poniżej 11,5 tony, to przepis krajowy ustanawiający w tym zakresie limit na poziomie 10 ton nie mógł stanowić podstawy nałożenia na skarżącego sankcji administracyjnej. Bezpośrednio stosowane przepisy dyrektywy wyprzedzały bowiem przepis ustawy krajowej. W tych warunkach nałożenie na skarżącego sankcji administracyjnej w wysokości ustalanej na podstawie relacji maksimum krajowego (10 ton) do faktycznego nacisku było nieuprawnione.

Nie ma natomiast systemowych przeszkód do tego, by obciążać sankcją administracyjną te naruszenia maksymalnych nacisków na osie, które przekraczają normę wynikającą z dyrektywy. Okoliczność ta wpływa jednak istotnie na to, w jakiej wysokości mogłaby zostać na skarżącego kara administracyjna. W rozpoznawanej sprawie nacisk ten wynosił 12,6 ton, a więc przekraczał dopuszczony dyrektywą o 1,1 tony, co sprawia, że naruszenie odpowiadałoby temu, które spenalizowano w art. 140ab ust. 1 pkt 3 p. r. d., co wiązałby się z karą 2000 złotych, nie zaś 15000. Uwagi te organy uwzględnią rozstrzygając w tej sprawie ponownie o obowiązkach skarżącego.

Zastosowanie przepisów krajowych z pominięciem wspomnianej zasady pierwszeństwa ocenić należy jako naruszenie prawa materialnego. W sposób ewidentny uchybienie to wpłynęło na wynik sprawy, bowiem gdyby organy stosowały prawo unijne, do nałożenia kary w wysokości wskazanej w decyzji by nie doszło. Wobec tego uznać należy, że oddalenie skargi wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 22 kwietnia 2016 r. było nieuzasadnione. Ocena ta wynika ze wspomnianego wyroku TSUE, a zatem możliwe stało się podważenie, w trybie wznowienia postępowania, prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wydanego uprzednio w tej sprawie.

Mając powyższe na uwadze, Sąd wznowił postępowanie sądowoadministracyjnego i w myśl art. 282 § 2 p. p. s. a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p. p. s. a. zmienił prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w ten sposób, że uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji. O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 200 i art. 276 p. p. s. a., na które złożyły się: 225 złotych tytułem wpisu sądowego od skargi o wznowienie postępowania, 450 złotych tytułem wpisu sądowego uiszczonego w sprawie, której skarga o wznowienie dotyczyła oraz 100 złotych opłaty tytułem wniosku o sporządzenie uzasadnienia tego wyroku.