Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 890/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 64 pkt 1-6, art. 61 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1876
law: Usatwa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - t.j.
article: art. 7, art. 8, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Sędzia WSA Arkadiusz Windak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy B. z dnia [...] kwietnia 2021 r., nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej E. M. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

1. Wójt Gminy B. decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2021r.odmówił zwolnienia E. M. (dalej przywoływana jako: "Skarżąca") z odpłatności za pobyt matki A. L. w Domu Pomocy Społecznej w P. za okres od 1 lipca 2019r. do 26 września 2020r.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że Organ przeanalizował przesłanki z art. 64 ustawy o pomocy społecznej i nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku Skarżącej. Jej sytuacja finansowa jest dobra (dochód za luty 2021r. wyniósł [...] zł). Nie wnosi innych opłat za członków swojej rodziny, którzy mieliby przebywać w DPS. Organ zwrócił uwagę, że Skarżąca choruje, ale pozostawanie w leczeniu i koszt tego leczenia nie wpływają w sposób istotny na jej sytuacje majątkową. Podsumowując Organ wskazał, że sytuacja finansowa Skarżącej pozwala jej uregulować zobowiązania za umieszczenie matki w Domu Pomocy Społecznej w P. , przy czym jeżeli ustalona kwota pieniężna jednorazowo jest dla strony zbyt wysoka może ona dokonywać jej spłat w systemie ratalnym.

2. Skarżąca złożyła odwołanie od powyższej decyzji wskazując, że z uwagi na bardzo ciężką sytuację zdrowotną (długotrwała choroba nowotworowa) oraz śmierć męża, winna być ona w całości zwolniona z odpłatności za pobyt matki w Domu Pomocy Społecznej w P.

W uzasadnieniu wskazała, że posiada stały dochód w wysokości ok. [...] zł, zaś jej miesięczne wydatki oscylują w granicach ok. [...] zł, przy czym musi ona również zabezpieczyć środki na remonty i ewentualne leczenie. Nadto ma ona też swoje dzieci i wnuki. W ocenie Skarżącej, gdyby Organ działał z uwzględnieniem słusznego interesu obywatela a nadto bardziej wnikliwie przeprowadził postępowania dowodowe co do jej sytuacji materialno- bytowej, to pozytywnie rozstrzygnąłby o jej wniosku. W konsekwencji podtrzymała swój wniosek o całkowite zwolnienie jej z ponoszenia opłaty za pobyt matki w DPS.

3. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2021 r., orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzję w całości.

W pierwszej kolejności Organ wyjaśnił, że obowiązek ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej wprowadza art. 60 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Jedną z zasad wyrażonych w tej ustawie jest zasada finansowania pomocy społecznej ze środków publicznych. Państwo i samorządy terytorialne nie tylko mają obowiązek wykonywania zadań pomocy społecznej, ale muszą również ponosić związane z tym obciążenia finansowe. Jest to jedna z podstawowych cech odróżniających pomoc społeczną od ubezpieczeń społecznych, które w znacznej części finansowane są ze składek. Uzupełnieniem powyższej zasady jest zasada odpłatności, określająca udział beneficjentów w pokrywaniu kosztów świadczeń pomocy społecznej. (Sierpowska I., Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. IV, WKP 2017). Organ jednak zauważył się tutaj, że obowiązki rodzinne wyprzedzają powinności państwa. Jeżeli zatem istnieją osoby, które zgodnie z obowiązkiem alimentacji mogą dostarczyć osobie potrzebującej niezbędnych środków utrzymania, to ich powinności wyprzedzają świadczenia z pomocy społecznej, (tak: Sierpowska I., Pomoc społeczna jako administracja świadcząca. Studium administracyjnoprawne. WKP 2012).

Organ podkreślił, że na podstawie art. 61 u.p.s. bezspornym w sprawie jest, że Skarżąca ma ustawowy obowiązek partycypowania w opłatach za pobyt matki w DPS.

Przywołując treść art. 64 u.p.s. Organ wskazał, że z uwagi na to, że uiszczanie opłat na dom pomocy społecznej stanowi dla osoby zobowiązanej obciążenie finansowe, głównym powodem zastosowania zwolnienia powinna być sytuacja materialna zobowiązanego. Zwolnienie nie powinno jednak nastąpić, jeżeli pomimo zaistnienia wskazanych w art. 64 u.p.s. okoliczności osoba jest w stanie płacić za pobyt w placówce (np. utrzymuje się z jednego, ale wysokiego wynagrodzenia, z którego jest pokryć np. koszt leczenia swojego i jednocześnie koszt pobytu członka rodziny w DPS). Organ uznał, że stosowanie odmiennych zasad godzi w idee i cele pomocy społecznej. Niezasadne zwolnienie jest sprzeczne z zasadą pomocniczości, przerzuca bowiem na jednostki samorządu terytorialnego i obywateli koszty utrzymania osób, które są samowystarczalne pod względem finansowym lub mogą być utrzymywane przez swoich krewnych. Jednocześnie Organ uwypuklił, że ustawodawca nie uzależnił obowiązku ponoszenia opłat przez krewnych (wstępnych i zstępnych) od okoliczności subiektywnych, takich jak wzajemne stosunki w rodzinie.

Organ wskazał, że Skarżąca posiada stały dochód w wysokości ok. [...] zł, zaś jej miesięczne wydatki oscylują w granicach ok. [...] zł, co oznacza że w polskich realiach ekonomicznych nie jest osobą ubogą. Wręcz przeciwnie, w ocenie Kolegium może ona zabezpieczyć i swoje potrzeby i czynić oszczędności, które pozwolą jej na spłatę należności wobec Gminy. Jednocześnie Organ stwierdził, że dokonanie częściowej spłaty zadłużenia w postaci jednorazowej wpłaty w wysokości [...] zł na rzecz gminy świadczy o niesumienności Skarżącej, gdyż w istocie zataja ona swoją rzeczywistą sytuację majątkową.

Kolegium wskazało, że wskazywane przez Skarżącą wydatki (opłaty za mieszkanie, media, podatki, opłaty za użytkowanie samochodu czy opłaty za leki) należą do normalnych wydatków gospodarstwa domowego i nie uzasadniają pozostawania przez nią w szczególnej sytuacji. Organ zatem uznał, że sytuacja finansowa Skarżącej uzasadnia obciążenie jej w całości ustaloną dotychczas opłatą, podkreślając, że okoliczności uzasadniające zwolnienie z opłat muszą cechować się wyjątkowością i winny mieć charakter losowy.

Kolegium zauważyło też, że decyzja w przedmiocie zwolnienia z obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt w DPS ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ pomimo ustalenia okoliczności - in casu - z art. 64 ust. 1 pkt 2 u.p.s. może przedmiotowego zwolnienia odmówić i nawet spełnienie przesłanek określonych w art. 64 u.p.s. nie gwarantuje zastosowania zwolnienia, gdyż organ ma prawo na wniosek zobowiązanego zwolnić go z odpłatności za pobyt w placówce, ale nie ma takiego obowiązku.

Organ podniósł, że stan majątkowy Skarżącej pozwala jej na efektywne leczenie i spłatę jej należności wobec gminy. Stan majątkowy pozwala jej również czynić konieczne remonty a wskazywane okoliczności nie uzasadniają uwzględnienia żądania strony zwolnienia jej od ponoszenia odpłatności za pobyt matki w DPS. Skoro na datę orzekania strona jest w stanie utrzymać siebie, wspierać dorosłą córkę (mieszkają razem w jednym domu), to jest także w stanie ponosić koszty związane z opłatami mieszkańca w DPS.

4. Niezadowolona z treści rozstrzygnięcia Skarżąca wywiodła skargę, zarzucając decyzji:

1) Naruszenie przepisów prawa materialnego:

- art. 64 pkt 2 u.p.s. poprzez uznanie, iż Skarżąca nie spełnia przesłanek do zwolnienia w całości z opłaty za pobyt mieszkańca domu w DPS, ze względu na pominięcie szczególnych okoliczności takich jak długotrwała choroba oraz śmierć członka rodziny;

- art. 64 ust. 2 pkt 2 lit. a u.p.s. poprzez nieuwzględnienie kwoty dochodu pozostającej po wniesieniu opłaty, jako kwalifikującej do co najmniej częściowego zwolnienia z opłaty za pobyt mieszkańca w DPS.

2) Naruszenie przepisów prawa procesowego:

- art. 6 oraz 7 ustawy z dnia 16 czerwca 1964 r. Kodeks postepowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej przywoływana jako: "K.p.a."), poprzez działanie w sposób sprzeczny z przepisami prawa, subiektywne interpretowanie przepisów, a także pominięcie słusznego interesu obywatela;

- art. 7a K.p.a. poprzez niezastosowanie zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony, gdy przedmiotem jest odebranie stronie uprawnienia;

art. 77 w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez nienależycie przeprowadzoną procedurę dowodową, niewyjaśnienie istotnych okoliczności dla sprawy w sposób niebudzący wątpliwości.

5. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

6. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020 r. poz. 374 ze zm.) w związku z wystąpieniem przesłanek w przepisie tym wymienionych.

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.

z 2019 r., poz. 2325, zwanej dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga

w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Mając na uwadze wskazany wyżej zakres kompetencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie stwierdził, że zaskarżona decyzja Organu II instancji nie odpowiada przepisom obowiązującego prawa i istnieją podstawy do usunięcia jej z obiegu prawnego, jak również na podstawie art. 135 p.p.s.a. decyzji

ją poprzedzającej Wójta gminy B..

7. W pierwszej kolejności należy nakreślić ramy prawne sprawy. Tytułem wstępu należy wskazać, że zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa (art. 6 K.p.a.) oraz stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmując wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 K.p.a.). Organy są zobowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.). Wynik postępowania wyjaśniającego powinien być przedstawiony w uzasadnieniu decyzji skonstruowanym zgodnie z wymogami zawartymi w art. 107 § 3 K.p.a.

Rozstrzygnięcia Organów obu instancji w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej podjęto w trybie i na zasadach określonych w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 1876 ze zm.).

Art. 64 u.p.s. stanowi, że osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie, na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, w szczególności jeżeli:

1) wnoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia lub innej placówce;

2) występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych;

3) małżonkowie, zstępni, wstępni utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia;

4) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty jest w ciąży lub samotnie wychowuje dziecko;

5) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty lub jej rodzic przebywała w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka lub placówce opiekuńczo-wychowawczej, na podstawie orzeczenia sądu o ograniczeniu władzy rodzicielskiej osobie kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańcowi domu;

6) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty przedstawi wyrok sądu oddalający powództwo o alimenty na rzecz osoby kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu.

Katalog osób obowiązanych do ponoszenie tej opłaty i kolejność w jakiej ich ona obciąża ustalony został w art. 61 ust. 1 u.p.s., w myśl którego w przypadku niepokrycia pełnych kosztów utrzymania przez mieszkańca domu pomocy społecznej, obowiązek ów obciąża małżonka mieszkańca i zstępnych przed wstępnymi.

Należy przy tym wyjaśnić, że zakres sądowej kontroli wyznacza przedmiot danej sprawy administracyjnej, wyprowadzany z podstawy prawnej rozstrzygnięcia

i poza ten zakres sąd administracyjny pierwszej instancji nie ma prawa wyjść. Natomiast w ramach przedmiotu danej sprawy sąd ma obowiązek dokonać wszechstronnej kontroli legalności zaskarżonego aktu lub czynności, bez względu na treść skargi, powołaną w niej postawę prawną i zawarte w niej zarzuty i wnioski (por. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2007 r., sygn. akt II FSK 870/07, treść wyroku jak

i wszystkich pozostałych powołanych jest dostępna w Internecie – w bazie orzeczeń www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

8. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym słusznie przyjmuje się, że z treści będącego podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia art. 64 u.p.s. wynika, iż zwolnienie z opłaty za pobyt w DPS może dotyczyć sytuacji, w której osoba zobowiązana wnosi opłatę, czyli zarówno osoba, jak i wysokość opłaty została już wcześniej ustalona w odpowiednim akcie stosowania prawa zgodnie z przepisami ustawy. Zwolnienie musi się bowiem odnosić do skonkretyzowanego obowiązku. Dlatego też rozstrzygnięcie w przedmiocie zwolnienia z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej może zostać wydane dopiero po ostatecznym ustaleniu osoby zobowiązanej i określeniu wysokości opłaty miesięcznej za pobyt. W rozpoznawanej sprawie warunek ten został spełniony. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r. Organ ustalił skarżącej odpłatność za pobyt matki w DPS od lipca 2019 r.

9. Przywołany powyżej przepis art. 64 u.p.s. był przedmiotem wielu wypowiedzi doktryny i piśmiennictwa, a przede wszystkim był analizowany w orzecznictwie sądów administracyjnych. W doktrynie podkreśla się, że skoro uiszczanie opłat na dom pomocy społecznej stanowi dla osoby zobowiązanej obciążenie finansowe, to głównym powodem zastosowania zwolnienia powinna być sytuacja materialna zobowiązanego. Zwolnienie nie powinno nastąpić, jeżeli pomimo zaistnienia wskazanych okoliczności osoba jest w stanie płacić za pobyt w placówce (np. utrzymuje się z jednego, ale wysokiego wynagrodzenia). Stosowanie odmiennych zasad godzi w idee i cele pomocy społecznej. Niezasadne zwolnienie jest sprzeczne z zasadą pomocniczości, przerzuca bowiem na jednostki samorządu terytorialnego i obywateli koszty utrzymania osób, które są samowystarczalne pod względem finansowym lub mogą być utrzymywane przez swoich krewnych. (...) (tak I Sierpowska, Pomoc społeczna. Komentarz. wyd. IV, WKP 2017).

W orzecznictwie sądowym przyjmuje się również, że w sprawach tego typu jak rozpoznawana przez Sąd, Organ rozpoznający wniosek o zwolnienie z odpłatności za pobyt w placówce nie ma obowiązku przyznania zwolnienia, ale ma takie prawo. Fakultatywność orzeczenia o zwolnieniu z odpłatności zależna jest od sytuacji materialnej i rodzinnej osób zobowiązanych do opłat.

Treść normatywna art. 64 u.p.s., będącego podstawą złożonego wniosku Skarżącej, jak już podkreślono, jednoznacznie wskazuje na uznaniowy charakter zwolnienia, co oznacza, że kontrolne kompetencje sądu ograniczone są do zbadania czy przy wydaniu decyzji nie doszło do przekroczenia granic swobodnego uznania, które nie może jednak oznaczać dowolności wyboru rozstrzygnięcia przez organ (por. wyrok WSA w Krakowie z 2 grudnia 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 1039/19; wyrok WSA w Białymstoku z 11 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Bk 815/18). Przy ocenie legalności takiej decyzji Sąd weryfikuje jedynie, czy organ właściwie ustalił i rozważył stan faktyczny, czy wydane rozstrzygnięcie mieści się w granicach uznania administracyjnego - wyraża jeden z wariantów przewidzianych w dyspozycji normy uznaniowej - i czy należycie sparametryzowano interes społeczny z interesem indywidualnym - art. 7 K.p.a. (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 25 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Rz 23/20).

10. Stan faktyczny zaistniały w rozpoznawanej sprawie wymagał rozważenia w kontekście przesłanki wymienionej w art. 64 pkt 2 u.p.s., tj. istnienia "uzasadnionych okoliczności". Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 27 listopada 2019 r., (sygn. akt I OSK 1861/19) pojęcie tych uzasadnionych okoliczności nie zostało sprecyzowane. Jednak wymienione w nim przykładowe okoliczności uzasadniające zwolnienie z opłat wskazują, że w zamiarem ustawodawcy było objęcie jego zakresem zastosowania zdarzeń związanych ze stanem zdrowia zobowiązanego lub członków jego rodziny jak również sytuacji nagłego pogorszenia się sytuacji materialnej będącej wynikiem zdarzeń niezależnych od woli zobowiązanego. Przypadki uprawniające do zwolnień zostały w art. 64 u.p.s. wymienione jedynie przykładowo, co oznacza jedynie, że również inne uzasadnione okoliczności mogą spowodować uwzględnienie wniosku o zwolnienie od obowiązku ponoszenia ww. opłaty. Każdorazową decyzję rozstrzygającą o wniosku o przyznanie zwolnienia organ winien uzasadnić w sposób pozwalający prześledzić tok rozumowania organu i poznać kryteria podjęcia danej decyzji.

Sąd podziela utrwalony pogląd, zgodnie z którym wydanie decyzji uwzględniającej wniosek o zwolnienie z opłaty za pobyt w DPS powinno mieć charakter wyjątkowy, wyłącznie w takim skonfigurowaniu, w którym sytuacja zdrowotna, rodzinna, życiowa i losowa wnioskującego reprezentuje taki ładunek aksjologiczny, który przełamuje fiskalizm państwa (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 25 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 23/20).

Przenosząc powyższe uwagi na tę sprawę wskazać trzeba, że Organ I instancji w rozstrzygnięciu zwrócił uwagę, że stan zdrowia Skarżącej nie wpływa znacząco na jej budżet. Z kolei Organ odwoławczy uznał, że stan majątkowy Skarżącej pozwala jej na efektywne leczenie i spłatę jej należności wobec gminy.

W ocenie Sądu jednak w uzasadnieniu obu decyzji zabrakło argumentacji świadczącej o wyczerpującej analizie dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy w zakresie badania przesłanki określonej w art. 64 u.p.s., tj. sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej Skarżącej.

Sąd podkreśla, że podejście pozbawiające Skarżącą wszelkich potrzeb życiowych – a do tego sprowadza się odmowa zwolnienia – nie jest do zaakceptowania. W końcu należy dostrzec, że zarówno Organ I instancji, jak i Kolegium analizując sytuację Skarżącej skupiło się jedynie na wysokości jej emerytury, pomijając lub wręcz umniejszając jej ciężką chorobę oraz śmierć osoby najbliższej. Trudno, w ocenie Sądu odmówić sytuacji Skarżącej wyjątkowości w zakresie jej sytuacji zdrowotnej (nowotwór), rodzinnej (śmierć osoby bliskiej), ale także i finansowej; wszystko to bowiem, zdaniem Sądu reprezentuje taki ładunek aksjologiczny, który przełamać powinien fiskalizm państwa. Organy obu instancji nie zawarły w swoich rozstrzygnięciach precyzyjnych wyliczeń, wskazujących bez cienia wątpliwości, że Skarżąca uniesie kwotę ustaloną na poziomie [...] zł. miesięcznie, przy założeniu, że po uiszczeniu opłat w jej budżecie pozostaje ok [...] zł. Biorąc chociażby to pod uwagę, orzeczenie Organu I instancji nie spełnia wymogu rzetelnej analizy całościowej sytuacji Skarżącej, a decyzja Organu II instancji błąd ten jedynie powiela – Organ ten nie dokonał żadnych własnych ustaleń. Organ zdaje się nie zauważać albo nie rozumieć istoty choroby nowotworowej i kosztów (realnych, jak i potencjalnych, na które trzeba być przygotowanym) jej leczenia.

Trudno zaaprobować także sugestię Organu, jakoby Skarżąca zatajała swoją sytuację majątkową. Nie sposób, po lekturze uzasadnienia Organu II instancji oprzeć się wrażeniu, że co by Skarżąca nie zrobiła, nie zadowoli Organu. Brak uiszczania opłaty Organ gani, zaś za poczynienie jednorazowej spłaty części zadłużenia uznaje ją za osobę niesumienną.

Wskazane uchybienia skutkują stwierdzeniem, że swojego wywodu Organ nie oparł na żadnej analizie, a z pewnością jeżeli taką przeprowadził, to z niewyjaśnionych przyczyn nie odzwierciedlił jej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co niewątpliwie powinien był uczynić w świetle chociażby art. 107 § 3 K.p.a. Nie można zgodzić się z Organem, iż dokonał oceny ważnego interesu Skarżącej w kontekście całokształtu jej sytuacji, także w aspekcie rzetelności w wypełnianiu zobowiązań. Żaden fragment wypowiedzi Organu odwoławczego nie potwierdza rzetelnego wyjaśnienia pełnej sytuacji zdrowotnej i dochodowej strony, a przede wszystkim jej rozważenia. Brak w uzasadnieniu wyczerpującego odniesienia się do stanu zdrowia Skarżącej. Nie może bowiem ujść uwadze Organu, iż Skarżąca jest nie tylko osobą ciężko chorą, ale także że jej stan zdrowia generuje dodatkowe nakłady finansowe.

11. Sąd w składzie rozpoznającym sprawę podziela stanowisko, iż okoliczność, że Skarżąc jest osobą długotrwale i ciężko chorą może co do zasady stanowić przesłankę zastosowania instytucji zwolnienia z opłaty z pobyt w palcówce opiekuńczej w całości lub części na podstawie art. 64 u.p.s., jeżeli oczywiście Organ wyczerpująco uzasadni swoją decyzję w tym zakresie (por. np. wyrok WSA w Łodzi z dnia 23 stycznia 2008 roku, sygn. II SA/Łd 852/07).

Zawsze w sprawach, w których mamy do czynienia z uznaniem administracyjnym, a tak niewątpliwie jest w przypadku art. 64 u.p.s., wydanie rozstrzygnięcia na podstawie tego przepisu powinno być poprzedzone pełnym wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie sytuacji zdrowotnej, rodzinnej i dochodowej wnioskodawcy, w szczególności zaś przesłanek wymienionych w pkt 1 – 4 tego przepisu, oraz jej analizą z zachowaniem wymogów proceduralnych przewidzianych w procedurze administracyjnej. Organ powinien zatem szczegółowo rozważyć kwestię istnienia bądź nie, w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności uzasadniających skorzystanie z omawianej instytucji oraz okoliczności uzasadniające zakres jej ewentualnego zastosowania, co następnie winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. W warunkach tej sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze odstąpiło od przeprowadzenia tak opisanego postępowania, dodatkowo zupełnie nie pochyliło się nad argumentami Skarżącej związanymi z jej sytuacją zdrowotną, (zaś sytuację życiową zupełnie strywializowało), a te również Organ powinien być poddać analizie.

Konkludując, w ocenie Sądu materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy nie został poddany wnikliwej i wyczerpującej analizie Organu drugiej instancji, przede wszystkim w świetle wniosku o zwolnienie od ponoszenia opłaty, a Organ ten nie poczynił żadnych własnych ustaleń. Organ odwoławczy nie rozważył kwestii istnienia bądź nieistnienia w realiach niniejszej sprawy okoliczności uzasadniających skorzystanie z opisanej instytucji oraz zakresu jej ewentualnego zastosowania, bądź odstąpienia od zastosowania. Wszystkie te elementy winny bezsprzecznie znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Niewątpliwie wybór sposobu załatwienia wniosku zależy wyłącznie od woli organu, co nie może jednak oznaczać dowolności wydanego w wyniku jego rozpatrzenia rozstrzygnięcia; instytucja uznania administracyjnego nie jest bowiem "prawem łaski" organu, a takie można odnieść wrażenie po lekturze uzasadnienia decyzji. W związku z tym wskazać w tym miejscu należy, iż w orzecznictwie sądowym nie budzi wątpliwości, iż sądowa kontrola uznania administracyjnego jest ograniczona wyłącznie do oceny, czy w sprawie zachodzą warunki materialno – prawne uzasadniające skorzystanie przez organ administracji z przysługujących mu uprawnień oraz czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej. W tej sprawie Organ odstępując od przeprowadzenia postępowania w sposób wynikający z art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, jak i art. 107 § 3 K.p.a. uniemożliwił w istocie przeprowadzenie kontroli sądowoadministracyjnej.

12. Końcowo odnosząc się do zarzutów skargi sformułowanych przez pełnomocnika wyjaśnić wypada, iż przedmiotem postępowania jest zwolnienie z odpłatności za pobyt w DPS, a nie ocena prawidłowości pobierania opłaty za ten pobyt. Decyzje w przedmiocie ustalenia opłaty są ostateczne, a z uwagi na zakres niniejszego postępowania nie mogą być przedmiotem uwagi Sądu w sprawie.

13. Uwzględniając wszystkie wskazane powyżej okoliczności Sąd stwierdził,

że podjęte w sprawie decyzje naruszają przepisy postępowania w sposób, który uzasadnia uwzględnienie skargi, poprzez ich uchylenie.

14. Ponownie prowadząc postępowanie Organ powinien wyeliminować wskazane przez Sąd uchybienia. W szczególności zobowiązany będzie do pełnej oceny odnośnie sytuacji osobistej i finansowej Skarżącej, a zwłaszcza wyjaśniając jaką wartość przypisuje określonej w przepisie art. 64 pkt 2 u.p.s. okoliczności mającej znacznie dla sprawy i występującej w sprawie, nie tracąc z pola widzenia słusznego interesu Wnioskodawczyni jak i interesu społecznego. Zaznaczyć przy tym należy, że podnoszone przez Skarżącą wydatki muszą być przez nią udokumentowane tak, aby można było zweryfikować ich cel i zasadność. Obowiązkiem Organu jest sporządzenie uzasadnienia decyzji w sposób umożliwiający poznanie wszystkich okoliczności natury faktycznej i prawnej, które przesądziły o wydaniu rozstrzygnięcia.

15. Z tych względów Sąd, nie dopatrując się innych istotnych dla wyniku sprawy naruszeń, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o uchyleniu w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Organu I instancji z dnia 2 kwietnia 2021 r.