Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 672/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Beata Sobocha, Sędziowie sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (sprawozdawca), Protokolant referent stażysta Agata Próchniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2013 r. sprawy ze skargi B. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2011 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

I. Stan sprawy przedstawia się następująco:

1. Prezydent Miasta W. (dalej zwany: "Prezydentem") decyzją z [...] lutego 2011r. ustalił B.R. (dalej zwany: "Skarżącym") zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości na 2011r. w wysokości 1.044zł od nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] . W podstawie prawnej wskazano art. 21 § 1 pkt 2 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej zwana: "O.p."), art. 2, art. 3, art. 4, art. 5, art. 6 ustawy z 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2010r. Nr 95, poz. 613 ze zm., dalej zwana: "u.p.o.l.") oraz uchwałę rady W. z [...] listopada 2010r. nr [...] w sprawie określenia stawek podatku od nieruchomości na 2011r.

Prezydent dokonał wyliczeń na podstawie danych z ewidencji gruntów i budynków i danych posiadanych w organie podatkowym. Do opodatkowania przyjęto: budynki mieszkalne o powierzchni: 198,75 m² (stawka podatkowa 0,67zł), grunty pozostałe: 2.221 m² (stawka podatkowa 0,41zł). W decyzji wskazano, że Skarżący ma zaległości w wysokości 5.196,90zł.

2. Skarżący w odwołaniu z 6 kwietnia 2011r. podważył ww. decyzję nie co do zasady, ale głównie z powodu, iż w wyniku wyłącznie wieloletnich i bezprawnych oraz wrogich działań administracji publicznej został rażąco i bezprawnie pozbawiony swoich elementarnych i konstytucyjnych praw: m.in. do władania nieruchomością, wykonywania zawodu i twórczości artystycznej, godnych warunków socjalnych, a tym samym do suwerennego decydowania o własnym losie, życiu, pracy zawodowej i artystycznej oraz do godziwych zarobków na miarę wykształcenia i weny twórczej. Skarżący wskazał m.in., że w wyniku trwającego od 1986r. bezprecedensowego postępowania administracyjno-budowlanego został de facto i wbrew prawu oraz Konstytucji RP ubezwłasnowolniony na własnym gruncie, którego nie może zagospodarować i wykorzystać wedle swoich zawodowych, życiowych i twórczych potrzeb. Ww. działania doprowadziły Go do ruiny zawodowej i artystycznej, przez bezprawną odmowę wydania zezwolenia na budowę własnej pracowni plastycznej, warsztatu pracy zawodowej, twórczej i zarobkowej. Jest bez pracy i możliwości zarobkowania. Żądanie zapłacenia wysokiej daniny podatkowej jest bezprawne i naganne. Nie powinien być obciążany daninami publicznymi, których nie jest w stanie pokryć z zasiłku dla bezrobotnych od nieruchomości, której praktycznie nie wykorzystuje i która popada w ruinę, w wyniku działań organu. Trudne warunki mieszkaniowe Skarżącego urągają ludzkiej godności. Organy administracyjne są niekompetentne, działają niezgodnie z prawem; powinny wspierać inicjatywy zawodowe służące budowie planowanej (zastępczej) pracowni plastycznej, aby Skarżący mógł uzyskiwać jakiekolwiek dochody, a w dalszej kolejności uiszczać nałożone podatki. Skarżący, nakreślając sytuację związaną z procesem uzyskania pozwolenia na budowę, wskazał na przyzwolenia urzędników legalizujących wszechobecną na terenie dzielnicy Wawer samowolę budowlaną i podniósł, że jest to kpina i naigrywanie się z prawa, stanowi żenujący brak kompetencji i niewyobrażalną arogancją urzędniczą. Władze dzielnicy rażąco Go dyskryminują, bo budowana po 65 latach od wojny droga kończy się około 20 m przed jego posesją.

3. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej zwane: "SKO") decyzją z [...] grudnia 2012r. utrzymało w mocy ww. decyzję Prezydenta, podtrzymując jej podstawę faktyczną i prawną oraz odwołując się do treści art. 220 § 1, art. 233 § 1 pkt 1 O.p.

W uzasadnieniu SKO wskazało, iż skoro stan faktyczny na podstawie, którego ustalono wysokość zobowiązania podatkowego za 2011r. nie uległ zmianie w porównaniu do poprzedniego okresu rozliczeniowego (za 2010r.), SKO, zgodnie z art. 165 § 5 O.p., odstąpiło od procedur przeprowadzania postępowania podatkowego w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego. SKO uznało również, że postępowanie podatkowe przeprowadzone przez organ podatkowy pierwszej instancji odpowiadało obowiązującym przepisom O.p.

SKO - odnosząc się do zarzutów i twierdzeń Skarżącego związanych z procesem budowlanym i procedurą uzyskania pozwolenia na budowę nieruchomości będącej przedmiotem opodatkowania podatkiem od nieruchomości oraz do okoliczności związanych z sytuacją majątkową, zarobkową i niemożnością prowadzenia działalności artystycznej - podniosło, iż nie mają one znaczenia w sprawie. Cechą charakterystyczną podatku od nieruchomości jest to, że opodatkowanie majątku jest niezależne od tego czy majątek ten przynosi dochody czy nie. Posiadanie nieruchomości skutkuje powstaniem obowiązku podatkowego w ww. podatku. Bez znaczenia przy ustalaniu podatku od nieruchomości jest uzyskiwanie dochodów z posiadania nieruchomości i w ogóle uzyskiwanie dochodów. Ciężar podatku jest zależny przede wszystkim od powierzchni nieruchomości, jej rodzaju, a nie przychodów z niej uzyskiwanych. Nie ma związku między dochodowością nieruchomości, a wysokością podatku od nieruchomości. Podatek od nieruchomości, w świetle orzecznictwa administracyjnego, jest podatkiem majątkowym, pobieranym bez względu na to, czy nieruchomość przynosi dochody, czy też na tę nieruchomość należy ponieść nakłady, w celu utrzymania jej w stanie zdatnym do użytku (por. wyrok NSA z 28 stycznia 1992r. sygn. akt SA/Po 386/91). SKO odwołało się też do treści art. 6 O.p. i stwierdziło, że nieodpłatność podatku oznacza, że nie jest on związany z żadnym wzajemnym świadczeniem ze strony państwa, województwa, powiatu lub gminy. Opłacając podatek nie można żądać ani oczekiwać w zamian konkretnego świadczenia ze strony ww. organów.

Skarżący nie może więc negować zobowiązania podatkowego, ani oczekiwać czy żądać w zamian konkretnego świadczenia ze strony organów podatkowych. Istota podatku (również w kontekście jego nieodpłatności) wiąże się z tym, że jest to świadczenie należne, niezależnie od tego czy wierzyciel podatkowy (gmina) wywiązuje się ze swoich obowiązków wobec lokalnej społeczności, czy też nie realizuje nałożonych na nią obowiązków (por. wyrok WSA w Białymstoku z 2 kwietnia 2008r. sygn. akt I SA/Bk 483/07). Samo ustalenie wysokości zobowiązania podatkowego jest niezależne od sytuacji materialnej podatnika, który może skorzystać z tzw. ulg uznaniowych, przewidzianych w prawie podatkowym (umorzenie zaległości podatkowej, rozłożenie na raty, itp.).

SKO po przytoczeniu treści art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., wskazało, że powierzchnię i przeznaczenie nieruchomości, które stanowią podstawę obliczenia podatku od nieruchomości, sklasyfikowano na podstawie danych z wypisu z ewidencji gruntów i wypisu z kartoteki budynków. Wynikało z nich, iż ww. nieruchomość, stanowiąca własność Skarżącego, o nr ewid. 22, posiada powierzchnię 0,2221 ha (tereny mieszkaniowe - B), zaś funkcję budynku posadowionego na tej nieruchomości oznaczono jako "budynki mieszkalne". Dane zawarte w ww. ewidencji mają walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 O.p., a ich podważenie lub zmiana jest możliwa w postępowaniu prowadzonym przez właściwe organy administracyjne. NSA w wyroku z 15 kwietnia 2008r. sygn. akt II FSK 372/07 wskazał, że przeprowadzenie tego rodzaju postępowania nie jest możliwe w postępowaniu podatkowym. Dopóki zapis w ewidencji gruntów i budynków nie zostanie zmieniony, jego treść jest wiążąca dla organu podatkowego (wyrok WSA w Kielcach z 30 czerwca 2010r. sygn. akt I SA/Ke 325/10).

4. Skarżący w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł o uchylenie ww. decyzji SKO, zwracając się jednocześnie o skierowanie równoległe skargi do Trybunału Konstytucyjnego i Rzecznika Praw Obywatelskich na niekonstytucyjność przepisów prawa o ustroju sądów administracyjnych i bezpośrednio związanych z zarzutami, w tym postępowania podatkowego, o doprowadzeniu Go na skraj ruiny zawodowej, pozbawienia elementarnego prawa do wykonywania własnej twórczości artystycznej, drastycznego i bezprawnego ograniczenia do korzystania z własnej nieruchomości budowlanej, prawa wyboru zawodu i wykonywanej pracy, pozbawienia niegodnych, ale jakichkolwiek warunków do wykonywania własnej pracy, do godnych warunków socjalnych. Jednocześnie zarzucił pogwałcenie artykułów i paragrafów Konstytucji przez polski system prawny oraz permanentne ignorowanie ich przez administrację budowlano-podatkową oraz sędziów sądów administracyjnych.

5. SKO w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

6. Skarżący, reprezentowany przez fachowego pełnomocnika, na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie 26 listopada 2013r., cofnął ww. wniosek o skierowanie równoległe skargi do Trybunału Konstytucyjnego i Rzecznika Praw Obywatelskich, który zawarł w skardze.

II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

1. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

2. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") sprawowana jest na mocy kryterium zgodności z prawem. Oznacza to, że aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) - c) P.p.s.a.), albo stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).

3. Sąd, dokonując kontroli legalności (zgodności z prawem) decyzji wydanych przez organy podatkowe obu instancji, z uwzględnieniem powyższych kryteriów, stwierdza, że odpowiadają one prawu.

4. W ocenie Sądu analizę prawnych aspektów rozpoznawanej sprawy należy rozpocząć od przepisu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., zgodnie z którym obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości obciąża m.in. osoby fizyczne będące właścicielami lub samoistnymi posiadaczami nieruchomości gruntowych i budowlanych albo będące użytkownikami wieczystymi gruntów.

Skarżący nie kwestionuje, że jest właścicielem nieruchomości, od której wymierzono mu podatek od nieruchomości. W związku z tym zastosowanie przez organy podatkowe ww. przepisu art. 3 ust. 1 u.p.o.l. było prawidłowe.

Organy podatkowe, a w szczególności SKO, w sposób należyty wyjaśniło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jakie okoliczności faktyczne mogły być i zostały wzięte przy określaniu prawidłowej wysokości podatku od nieruchomości. SKO, podobnie jak Prezydent, trafnie wskazało, że powierzchnię nieruchomości i znajdujących się na niej budynków określiło na podstawie danych z ewidencji gruntów i budynków. W aktach sprawy znajdują się informacje z rejestru gruntów, sporządzone: 29 czerwca 2009r. i 4 maja 2010r. (k. 228, 235 akt administracyjnych).

Prawidłowe było również uznanie przez SKO, że nie zmieniła się sytuacja faktyczna, którą należało wziąć pod uwagę przy wymierzaniu podatku od nieruchomości za 2011r. W aktach sprawy znajdują się bowiem decyzje Prezydenta ustalające Skarżącemu wysokość podatku od nieruchomości przy ul.[...] za:

a) 2010r. - 19 lutego 2010r. (k. 233 akt administracyjnych),

b) 2009r. - 10 lutego 2009r. (k. 200 akt administracyjnych),

w których identycznie, jak w wydanej w niniejszej sprawie decyzji za 2011r. wskazano, że Skarżący posiada budynki mieszkalne o powierzchni 198,75 m² oraz grunty pozostałe o powierzchni 2.221 m². Dane przyjęte przez organy podatkowe w decyzjach odpowiadają ponadto wielkościom wskazanym przez Skarżącego w wykazie nieruchomości z 28 października 2002r. (k. 140 akt administracyjnych). Tym samym należało przyjąć, że dane te w zakresie powierzchni i konturów klasyfikacyjnych użytków nie uległy zmianie, co najmniej od 2009r.

Zgodnie z treścią art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 ze zm., dalej: "P.g.k.") podstawę wymiaru podatków stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Na konieczność ustalania charakteru gruntu na potrzeby opodatkowania na podstawie danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków, wskazuje bezpośrednio przepis art. 1a ust. 3 u.p.o.l.

W związku z treścią ww. przepisów, jak również w związku z treścią art. 4 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. ukształtowała się jednolita linia orzecznicza sądów administracyjnych wskazująca na związanie organów podatkowych danymi zawartymi w ewidencji gruntów i budynków, jak też na brak możliwości dokonywania przez organ odmiennych ustaleń, co do powierzchni i przeznaczenia gruntów niż dane zawarte w ewidencji (por. wyrok NSA z: 16 października 2007r. sygn. akt. II FSK 1136/06, 13 grudnia 2006r. sygn. akt II FSK 1522/05, 18 listopada 2011 r. sygn. akt II FSK 1040/10, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 10 lutego 2009r. sygn. akt. I SA/Gl 7/09).

W konsekwencji należy stwierdzić, że podatek od nieruchomości ustalono zgodnie z treścią oświadczeń Skarżącego oraz na podstawie danych widniejących w ewidencji.

Również nie budzi zastrzeżeń odwołanie się przez organy podatkowe do treści art. 2 ust. 1 u.p.o.l. oraz wskazanie, że przedmiotem opodatkowania w sprawie jest grunt i budynek mieszkalny, jak również przyjęcie powierzchni tychże nieruchomości, jak przedmiotu opodatkowania. Prawidłowe były także zastosowane w odniesieniu do ww. nieruchomości stawki podatkowe, wynikające z uchwały rady gminy, powołanej w decyzji Prezydenta z [...] lutego 2011r.

Wbrew twierdzeniom Skarżącego w sprawie istniały zatem podstawy prawne do ustalenia wysokości podatku od nieruchomości za 2011r. położonej w W. przy ul. [...] .

5. Sąd, odnosząc się do zarzutów skargi i prezentowanej argumentacji in principio zauważa, iż zgodnie z wyrażoną w art. 84 Konstytucji RP zasadą powszechności opodatkowania, każdy zobowiązany jest do ponoszenia świadczeń publicznych w zakresie określonym przez prawo. Podatki, w odróżnieniu przykładowo od opłat stanowiących rodzaj odpłatności za określone działania organów administracji publicznej, mają w istocie nieekwiwalentny i abstrakcyjny charakter (patrz definicja podatku zawarta w art. 6 O.p., do której w sposób prawidłowy odwołało się SKO w zaskarżonej decyzji).

Sąd jednocześnie podziela stanowisko SKO, że w przypadku budynków i gruntów wysokość podatku od nieruchomości nie jest uwarunkowana uzyskiwaniem dochodów z posiadania nieruchomości i w ogóle uzyskiwanie dochodów. Ciężar podatku jest zależny przede wszystkim od powierzchni nieruchomości, jej rodzaju. Nie ma więc związku między dochodowością z nieruchomości, czy dochodowością w ogóle, a wysokością podatku od nieruchomości.

Podatek od nieruchomości, w świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego, opartego na wykładni obowiązujących norm prawnych, jest podatkiem majątkowym, pobieranym bez względu na to, czy nieruchomość przynosi dochody, czy należy na nią ponieść nakłady, w celu utrzymania jej w stanie zdatnym do użytku (por. wyrok NSA z 28 stycznia 1992r. sygn. akt SA/Po 386/91).

Z istoty każdego podatku, w tym również podatku od nieruchomości, wynika jego nieodpłatność. Podatek nie jest więc związany z żadnym wzajemnym świadczeniem ze strony państwa, województwa, powiatu lub gminy. Konieczność zapłaty podatku nie ma więc związku z działaniem lub brakiem działania organów administracji państwowej lub samorządowej.

Podatek od nieruchomości, na decyzję o wymiarze którego została wniesiona skarga, jest ponadto daniną publiczną o charakterze majątkowym (rzeczowym). Oznacza to, że przy jego wymiarze nie uwzględnia się uzyskiwanych dochodów i sytuacji osobistej podatnika, gdyż przedmiotem opodatkowania nie jest uzyskiwany przychód lub dochód podatnika z nieruchomości, lecz sam fakt posiadania określonego zasobu majątkowego. W tym zakresie Sąd podziela stanowisko WSA w Warszawie wyrażone w wyroku WSA w Warszawie o sygn. akt III SA/Wa 229/12, wydanym wobec Skarżącego w odniesieniu do innej nieruchomości będącej w jego posiadaniu, również za 2011r.

Tym samym opłacając podatek nie można żądać ani oczekiwać w zmian konkretnego świadczenia ze strony ww. organów.

Niemożliwe jest także negowanie prawidłowości wymierzonych zobowiązań podatkowych w podatku od nieruchomości tylko z tego powodu, że Skarżący jest bezrobotny oraz, że ww. nieruchomość nie może zostać zagospodarowana zgodnie z jego życzeniem, gdyż uniemożliwiają to trwające od kliku lat odrębne postępowania administracyjne w zakresie budownictwa - zdaniem Skarżącego - naruszające prawo w sposób rażący. Ustawodawca postanowił, że ustalenie wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości jest niezależne od sytuacji materialnej podatnika. Sytuacja osobista (mieszkaniowa i zawodowa) w zakresie podatku od nieruchomości może mieć znaczenie jedynie w zakresie jego poboru (a nie wymiaru) i to w odrębnym trybie postępowania unormowanym w rozdziale 7a O.p. – Ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. Zgodnie z powołanymi przepisami organ podatkowy na wniosek podatnika w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika może zastosować wymienione w tych przepisach ulgi podatkowe, a nawet umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe. Przepis ten dotyczy uprawnień wszystkich organów podatkowych, w tym wójta, burmistrza, prezydenta miasta właściwych dla zobowiązań w podatku od nieruchomości. Podatnik jak wykazano w trakcie rozprawy z przedmiotowych uprawnień nie korzystał, kwestionując generalnie tylko fakt podlegania opodatkowaniu w przypadku jego sytuacji życiowej.

6. Stawiane przez Skarżącego zarzuty i przedstawiona na ich poparcie argumentacja nie mają merytorycznego związku z rozpoznawaną sprawą podatkową i ich merytoryczne rozpatrzenie nie może mieć miejsca w ramach oceny przez Sąd prawidłowości przeprowadzonego postępowania podatkowego.

7. Sąd, w świetle powyższych rozważań za prawidłowe uznał stanowisko organów podatkowych w zakresie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2011r., tym bardziej, że Skarżący nie zakwestionował okoliczności faktycznych, które w świetle przepisów prawa materialnego mogły stanowić podstawę prawną do wydania decyzji określającej prawidłową wysokość podatku od nieruchomości. Sąd, mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.