Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1183/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 1a pkt 20, art. 27c, art. 27 par. 1, art. 33 par. 2, art. 34 par. 1, art. 35 par. 1, art. 61a par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 141 par. 4
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski (spr.) Protokolant Marcin Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 22 stycznia 2015 r. sygn. akt I SA/Bd 1155/14 w sprawie ze skargi A. T. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy (dalej: WSA) wyrokiem z 22 stycznia 2015 r., I SA/Bd 1155/14, w wyniku rozpoznania skargi [...] (dalej: skarżąca) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] (dalej: Dyrektor IS) z [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, uchylił zaskarżone postanowienie.

Przedstawiając stan sprawy WSA podał, Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] (dalej: Naczelnik US) prowadzi postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących należności z tytułu podatku od towarów i usług za październik, listopad i grudzień 2003 r. i za styczeń, luty, marzec, maj 2004 r. Tytuły wykonawcze wystawione zostały na [...] i [...] celem przeprowadzenia egzekucji z majątku wspólnego małżonków.

Pismami z 21 lipca 2014 r. skarżąca wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oraz wniosek o przywrócenie terminu do ich złożenia.

Postanowieniem z [...] sierpnia 2014 r. Naczelnik US odmówił wszczęcia postępowania w zakresie zarzutów, ponieważ skarżąca nie jest osobą zobowiązaną w rozumieniu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a zatem nie przysługują jej uprawnienia zarezerwowane wyłącznie dla zobowiązanego.

W wyniku rozpoznania zażalenia skarżącej, Dyrektor IS postanowieniem z [...] września 2014 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu Dyrektor IS stwierdził, że Naczelnik US zasadnie przyjął, iż skarżąca nie posiada legitymacji do złożenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej z uwagi na to, że nie jest osobą zobowiązaną w rozumieniu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ wskazał w tym zakresie, że zarzuty przysługują wyłącznie zobowiązanemu, co wynika m.in. z treści art. 1a pkt 20, art. 27 § 1 i art. 33 do art. 35 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm.; dalej: u.p.e.a.).

Dyrektor IS zaznaczył, że dla celów egzekucji z majątku wspólnego - własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, tytuły wykonawcze wystawiono na oboje małżonków. Zdaniem organu, okoliczność ta nie zmieniła statusu skarżącej jako małżonki zobowiązanego. W momencie wystawienia tytułów wykonawczych skarżąca nie stała się zobowiązaną w rozumieniu art. 1a pkt 20 u.p.e.a., gdyż ustawa ta w art. 27c wyraźnie różnicuje zobowiązanego i jego małżonka, traktując tylko jednego z małżonków za zobowiązanego. Przepis ten ma zastosowanie właśnie wtedy, gdy tylko jeden z małżonków jest zobowiązanym w rozumieniu ustawy, a drugi takiego statusu nie posiada, a jedynie zachodzi podstawa do prowadzenia egzekucji z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka. Wobec tego, bezpodstawne są twierdzenia skarżącej, że jest współodpowiedzialna za przedmiotowe zaległości, gdyż zakres jej odpowiedzialności ograniczony jest wyłącznie do majątku wspólnego.

Mając na uwadze powyższe, Dyrektor IS stwierdził, że skarżąca nie może być stroną postępowania w przedmiocie rozpoznania zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, w związku z czym, zasadnie organ egzekucyjny zastosował regulację zawartą w art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.).

W wyniku rozpoznania skargi, WSA uchylił zaskarżone postanowienie.

WSA wskazał, że spornym jest stanowisko organu, czy skarżącej przysługuje uprawnienie do złożenia zarzutów co do egzekucji.

Stosownie do art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. WSA wyjaśnił, że przepis ten łączy się z kwestią kontroli pism kierowanych do organów administracji publicznej. Oczywistym jest, że pisma te przede wszystkim muszą wiązać się z zakresem działania organu. Z kolei odmowa wszczęcia postępowania z przyczyn podmiotowych jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie wywodzi własnego interesu prawnego. Złożone pisma łączyły się z zakresem działania organu. Problemem było istnienie interesu prawnego małżonka zobowiązanego do złożenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Skarżąca chce zrealizować prawo, o jakim mowa w art. 33 u.p.e.a., czyli postawić zarzuty, których rola w postępowaniu egzekucyjnym sprowadza się przede wszystkim do jednego ze sposobów weryfikacji czynności organów egzekucyjnych mających służyć ochronie adresata czynności, który może być wykorzystany wyłącznie na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Przesłankami dopuszczalności prowadzenia egzekucji są okoliczności, których istnienie jest warunkiem możliwości prowadzenia egzekucji, wśród nich jest przedawnienie dochodzonych obowiązków.

Zgodnie z art. 27c u.p.e.a, jeżeli egzekucja ma być prowadzona zarówno z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka, jak i z ich majątków osobistych, tytuł wykonawczy wystawia się na oboje małżonków.

WSA wskazał, że prawidłowej wykładni art. 27c u.p.e.a. należy dokonać w powiązaniu z art. 26 i 29 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.; dalej: o.p.). Stosownie bowiem do art. 29 § 1 i 2 o.p., w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim odpowiedzialność, o której mowa w art. 26, obejmuje majątek odrębny podatnika oraz majątek wspólny podatnika i jego małżonka. Skutki prawne ograniczenia, zniesienia, wyłączenia lub ustania wspólności majątkowej nie odnoszą się do zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem: 1) zawarcia umowy o ograniczeniu lub wyłączeniu ustawowej wspólności majątkowej; 2) zniesienia wspólności majątkowej prawomocnym orzeczeniem sądu; 3) ustania wspólności majątkowej w przypadku ubezwłasnowolnienia małżonka; 4) uprawomocnienia się orzeczenia sądu o separacji. Zgodnie z art. 26 o.p., podatnik odpowiada całym swoim majątkiem za wynikające ze zobowiązań podatkowych podatki.

WSA wyjaśnił, że wskutek tych zapisów następuje rozciągnięcie odpowiedzialności na majątek wspólny, a nie uznanie majątku wspólnego jako majątku podatnika. Ponadto przepisy art. 26 i art. 29 § 1 o.p. stanowią jedynie podstawę materialnoprawną odpowiedzialności zobowiązanego pozostającego w związku małżeńskim, których realizacja przewidziana jest w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

WSA wskazał również, że zgodnie z art. 31 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2012 r., poz. 788 ze zm.; dalej: k.r.o.), z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków. Przepis ten oddaje zasadniczo tę instytucje w jej kształcie od początku funkcjonowania kodeksu, poczynając od zapisu "z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa obejmująca ich dorobek (wspólność ustawowa). Przedmioty majątkowe nie objęte wspólnością stanowią majątek odrębny każdego z małżonków". Samo małżeństwo jest chronione na poziomie ustawy zasadniczej (art. 18 Konstytucji R.P.). Z pewnością małżeńska wspólność majątkowa w rozumieniu art. 31 k.r.o., nie jest instytucją stworzoną dla zabezpieczenia interesów finansowych Skarbu Państwa. Majątek odrębny małżonka stanowi jego wyłączną własność, a majątek wspólny małżonków jest współwłasnością łączną. Cechuje się ona tym, że w czasie trwania małżeństwa nie podlegają ani wyodrębnieniu udziały każdego z małżonków, ani majątek wspólny nie może zostać podzielony. Oznacza to, że majątek ten jest zarówno majątkiem tego z małżonków, na którym spoczywa dług publiczny, jak i majątkiem drugiego. Zatem nie ma wątpliwości co do tego, że małżonek zobowiązanego w takim wypadku jest adresatem czynności egzekucyjnych i to on poniesie majątkowe konsekwencje długu. Co więcej chodzi o jego własność, prawo chronione także na poziomie Konstytucji RP (art. 64).

W związku z tym WSA wskazał, że odpowiedzialność małżonka, jaka łączy się z art. 27c u.p.e.a. i art. 31 k.r.o. jest rozumiana jako dopuszczalność stosowania przewidzianych prawem środków, zmierzających do przymusowego wyegzekwowania podatków z jego majątku. Małżonek de facto odpowiada wspólnym, a więc swoim majątkiem, bez ograniczeń kwotowych i wyłączania z niego określonych składników. Odpowiedzialność małżonka powstaje z mocy prawa, wraz z wystawieniem na niego tytułu wykonawczego, bez konieczności wydawania jakichkolwiek decyzji na niego przez organ podatkowy. Dodatkowo odpowiedzialność jest ustalona bez względu na zmiany majątkowe pomiędzy małżonkami (art. 29 § 2 o.p.). Ostatecznie odpowiedzialność małżonka może istnieć przez cały okres, w którym ciąży na jego małżonku ("zobowiązanym") zobowiązanie podatkowe. Zatem odpowiedzialność ta na etapie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o art. 27c u.p.e.a., jest zbieżna z odpowiedzialnością małżonka "zobowiązanego", bo mimo że jego zobowiązanie wynika z długu małżonka i ograniczone jest do majątku wspólnego, ciężar dolegliwości majątkowych jest taki sam.

W ocenie WSA oznacza to, że tylko wyraźny i konstytucyjnie poprawny zapis ustawy mógłby pozbawić ochrony małżonka "niezobowiązanego" w postępowaniu egzekucyjnym, a takiego przepisu nie ma.

Z uwagi na powyższe WSA wywiódł, że w takim wypadku nie można interpretować zapisu art. 1a pkt 20 u.p.e.a., jako stojącego na przeszkodzie by przyznać skarżącej prawo do złożenia zarzutów. Wprawdzie z art. 1a pkt 20 u.p.e.a. wynika, że ilekroć w ustawie jest mowa o zobowiązanym - rozumie się przez to osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej albo osobę fizyczną, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym (...); z kolei przepisy ustawy łączą prawo zarzutów z osobą "zobowiązanego" (art. 33 § 2, art. 34 § 1a i § 5 czy art. 35 § 1 u.p.e.a.); również w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zapisano, iż tytuł wykonawczy zawiera pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego; dodatkowo art. 27c u.p.e.a. oczywiście różnicuje małżonka i zobowiązanego, traktując tylko tego jednego jako zobowiązanego, jednak w świetle wcześniej przedstawionych argumentów, w szczególności sięgania do jego majątku, nie jest to wystarczające by uznać, za usprawiedliwienie pozbawienia adresata czynności egzekucyjnych ochrony w postaci zarzutów o jakich mowa w art. 33 u.p.e.a.

Reasumując WSA stwierdził, że wystawienie tytułu wykonawczego zgodnie z art. 27c u.p.e.a. oznacza, że małżonkowi zobowiązanego przysługuje prawo do złożenia zarzutów i odmowa wszczęcia postępowania oparta o pogląd przeciwny narusza prawo.

W skardze kasacyjnej Dyrektor IC wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, przekazania sprawy do ponownego rozpoznania WSA i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi – na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) – zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. w zw. z art. 1a pkt 20, art. 26 § 1 i art. 27 § 1 pkt 2 i 3 u.p.e.a., poprzez przyjęcie, że małżonce zobowiązanego przysługuje uprawnienie do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym;

2. art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a., poprzez przyjęcie, że w niniejszej sprawie doszło do istotnego, mającego wpływ na wynik sprawy, naruszenia art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 33 u.p.e.a.;

3. art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na błędnym uzasadnieniu wyroku, tj. nieprawidłowej interpretacji art. 1a pkt 20 i art. 33 u.p.e.a.;

4. art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a., poprzez przekroczenie, poza kryterium zgodności z prawem, zakresu sprawowanej przez WSA kontroli nad zaskarżonym postanowieniem Dyrektora IS, czym naruszono art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 i § 2 p.p.s.a.

Skarżąca nie skorzystała z prawa złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Sprawa będąca przedmiotem rozpoznania dotyczy legalności postanowienia organu egzekucyjnego w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku [...] – o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów przedawnienia w sprawach prowadzonych postępowań egzekucyjnych – z uwagi na to, że nie jest osobą zobowiązaną w rozumieniu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ wskazał, że zarzuty przysługują wyłącznie zobowiązanemu jej mężowi [...]. Przy czym zaznaczył, że choć dla celów egzekucji z majątku wspólnego (własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego), tytuły wykonawcze wystawiono na oboje małżonków, to okoliczność ta nie zmieniła statusu skarżącej jako małżonki zobowiązanego, ponieważ w chwili wystawienia tytułów wykonawczych skarżąca nie stała się zobowiązaną w rozumieniu art. 1a pkt 20 u.p.e.a., gdyż ustawa ta w art. 27c wyraźnie różnicuje zobowiązanego i jego małżonka, traktując tylko jednego z małżonków za zobowiązanego.

Sąd I instancji nie podzielił powyższego poglądu i stwierdził, powołując się pomocniczo na przepisy art. 26 i 29 § 1 i 2 o.p., art. 31 k.r.o. i art. 18 i art. 78 Konstytucji RP, że współmałżonkowi zobowiązanego, samemu nie będąc zobowiązanym w rozumieniu art. 1a pkt 20 u.p.e.a., przysługuje środek zaskarżenia w postaci zarzutów, z uwagi na wystąpienie po jego stronie interesu prawnego.

Skarżący kasacyjnie organ zarzuca zaskarżonemu wyrokowi naruszenia: art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. w zw. z art. 1a pkt 20, art. 26 § 1 i art. 27 § 1 pkt 2 i 3 u.p.e.a., poprzez przyjęcie, że małżonce zobowiązanego przysługuje uprawnienie do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, a w efekcie naruszenie art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 33 u.p.e.a.; a także naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na błędnym uzasadnieniu wyroku w zakresie interpretacji art. 1a pkt 20 i art. 33 u.p.e.a. oraz przekroczenie zakresu sprawowanej przez WSA kontroli nad zaskarżonym postanowieniem, czym naruszono art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a i art. 3 § 1 i § 2 p.p.s.a.

W pierwszym rzędzie należy dostrzec, że w orzecznictwie jak i w doktrynie prezentowane są dwa odmienne stanowiska co do tego, czy małżonkowi zobowiązanego w przypadku skierowania egzekucji administracyjnej do majątku wspólnego przysługuje legitymacja do złożenia zarzutów.

Pierwsze z nich – na które powołuje skarżący kasacyjnie organ – stoi na stanowisku, że obowiązek wystawienia tytułu wykonawczego na oboje małżonków w przypadku kierowania egzekucji obowiązków ciążących na jednym z nich do majątku wspólnego nie oznacza, że małżonek niebędący zobowiązanym ma takie same uprawnienia w postępowaniu egzekucyjnym jak małżonek, będący zobowiązanym (por. wyrok NSA z 6 stycznia 2010 r. sygn. akt II FSK 1155/08; dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe cytowane orzeczenia tamże). Drugie zaś pogląd, który przyjął za własny Sąd I instancji, mówi, że legitymacja do złożenia zarzutu przysługuje zawsze małżonkowi zobowiązanego w przypadku skierowania egzekucji do majątku wspólnego (por. prawomocne wyroki WSA w Opolu z 1 lipca 2009 r., sygn. akt I SA/OP 186/09 oraz z 13 lipca 2009 r., sygn. akt I SA/OP 221/09; podobnie NSA w wyroku z 3 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GSK 36/11; a także A. Cudak "Podmioty legitymowane do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej"; ZNSA, nr 4/2009, str. 18-30).

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym sprawę uznał, że Sąd I instancji prawidłowo podzielił drugie z przedstawionych zapatrywań.

Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że w skardze kasacyjnej Dyrektor IC nie zarzucił naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 27c u.p.e.a., ani też nie zarzucił Sądowi naruszenia powołanych w uzasadnieniu wyroku przepisów art. 26 i 29 § 1 i 2 o.p., art. 31 k.r.o. i art. 18 i art. 78 Konstytucji RP. Skarżący kasacyjnie w ramach przedstawionych zarzutów skoncentrował się na wykazaniu, że przepisy art. 1a pkt 20, art. 26 § 1 i art. 27 § 1 pkt 2 i 3 u.p.e.a. posługują się pojęciem "zobowiązanego", którym małżonek zobowiązanego nie jest.

W związku z tym zauważyć należy, że Sąd I instancji, nie kwestionował tego, że z art. 1a pkt 20 u.p.e.a. wynika, że ilekroć w ustawie jest mowa o zobowiązanym - rozumie się przez to osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej albo osobę fizyczną, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym (...). Także inne przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji łączą prawo zarzutów z osobą "zobowiązanego" (m.in. art. 27 § 1 pkt 2 i § 9, art. 33 § 2, art. 34 § 1a i § 5 czy art. 35 § 1).

Sąd I instancji powołując się na wskazane wyżej przepisy Ordynacji podatkowej, Kodeksu rodzinnego i normy Konstytucji RP wskazał jedynie, że obrona małżonka zobowiązanego opierać się może na podobnych argumentach, jakie przysługują osobie zobowiązanej (np. przedawnienia zobowiązania, umorzenia zaległości, itp.), dotyczących stricte zasadności, podstaw i sposobu prowadzonej egzekucji. W przeciwnym razie małżonek dłużnika pozbawiony zostałby jakiejkolwiek ochrony. Nie mógłby bowiem żądać wyłączenia majątku wspólnego (bo z niego odpowiada) ani podnosić innych zarzutów, gdyż brak by było mu przymiotu osoby zobowiązanej. Sąd I instancji podkreślił, że pozostawienie współmałżonka odpowiedzialnego majątkiem wspólnym za zobowiązania podatkowe drugiego z małżonków na zasadzie art. 29 o.p. bez całkowitej ochrony prawnej (brak gwarancji czynnego uczestnictwa w postępowaniu poprzez doręczanie tytułu wykonawczego, zawiadomień o dokonanych czynnościach, składanie środków zaskarżania) jest działaniem naruszającym standardy gwarancji konstytucyjnych państwa prawa. Dlatego przyjął, że w art. 27c u.p.e.a. "zobowiązanego" użyto tylko w kontekście art. 1a pkt 20 tej ustawy (a więc w znaczeniu materialnoprawnym), niezależnie od jego szerszego (formalnego) rozumienia odnośnie innych aspektów postępowania egzekucyjnego w administracji. Gdyby bowiem podzielić pogląd prawny reprezentowany przez organy, skierowanie egzekucji do majątku małżonka zobowiązanego (majątku wspólnego) bez zagwarantowania środków obrony, w tym prawa do sądu – naruszyłoby konstytucyjne zasady wynikające z art. 78 Konstytucji. Przepis ten gwarantuje obywatelom podmiotowe prawo do zaskarżenia każdego rozstrzygnięcia wydanego w pierwszej instancji w postępowaniu przed organami państwa i dotyczącego wolności i praw obywatelskich - a za takie działania należy uznać egzekucję administracyjną skierowaną na majątku wspólnego z zobowiązanym.

Innymi słowy Sąd I instancji trafnie stwierdził, że tylko wyraźny i konstytucyjnie poprawny zapis ustawy mógłby pozbawić ochrony małżonka "niezobowiązanego" w postępowaniu egzekucyjnym, a takiego przepisu nie ma. W związku z tym nie można interpretować zapisu art. 1a pkt 20 u.p.e.a., jako stojącego na przeszkodzie by przyznać skarżącej prawo do złożenia zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a.

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny za niezasadne uznaje zarzuty skargi kasacyjnej sformułowane w punkcie 1 petitum skargi kasacyjnej, ponieważ Sąd I instancji trafnie przyjął, że małżonce zobowiązanego przysługuje uprawnienie do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

Konsekwencją braku uznania za usprawiedliwione zarzutów z punktu pierwszego jest to, że Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że w sprawie doszło do naruszenia art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 33 u.p.e.a., ponieważ organy nie powinny odmówić wszczęcia postępowania w sprawie wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów i samych zarzutów co do wystawionych tytułów wykonawczych.

Nie można także podzielić zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na błędnym uzasadnieniu wyroku, tj. nieprawidłowej interpretacji art. 1a pkt 20 i art. 33 u.p.e.a. Przede wszystkim wskazać należy, że ewentualna wadliwość argumentacji nie jest jednoznaczna z wadliwością uzasadnienia, rozumianą jako naruszenie wymogów, jakim uzasadnienie to winno odpowiadać. Stawiając samodzielny zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. skarżący kasacyjnie mógł zaś kwestionować jedynie niezgodność uzasadnienia wyroku z wymogami, jakim winno ono odpowiadać.

Naczelny Sąd Administracyjny także za niezasadny uznał ostatni z zrzutów skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a., poprzez przekroczenie, poza kryterium zgodności z prawem, zakresu sprawowanej przez WSA kontroli nad zaskarżonym postanowieniem, czym naruszono art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a oraz art. 3 § 1 i § 2 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 1 § 1 p.u.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. W myśl zaś z art. 1 § 2 p.u.s.a. kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast, stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na wymienione w poszczególnych punktach tego przepisu decyzje administracyjne, postanowienia, inne akty lub czynności, pisemne interpretacje, akty prawa miejscowego, akty organów jednostek samorządu terytorialnego, akty nadzoru i bezczynność.

Wymienione normy mają charakter norm ustrojowych. Do ich naruszenia mogłoby dojść wówczas, gdyby sąd administracyjny nie przeprowadził kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego lub dokonał tej kontroli według kryteriów innych, aniżeli zgodność zaskarżonego aktu z obowiązującym prawem lub zastosował środek nie przewidziany w ustawie. O naruszeniu omawianego przepisu można by też mówić, gdy sąd odmówił rozpoznania skargi mimo wniesienia jej z zachowaniem przepisów prawa.

Przepis art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. nie określa wzorca, według którego kontrola ta ma być wykonana. Okoliczność, że skarżący kasacyjnie organ nie zgadza się z wynikiem kontroli sądowej, czemu dał wyraz zarzucając Sądowi I instancji, iż uchylając zaskarżone postanowienie przekroczył zakres kontroli sprawowanej w oparciu o kryterium legalności, nie oznacza naruszenia tych przepisów.

W niniejszej sprawie WSA nie naruszył żadnego z wymienionych przepisów ustrojowych, ponieważ skontrolował legalność zaskarżonego postanowienia. Sąd ten nie przekroczył zakresu sprawowanej kontroli w oparciu o kryterium legalności, dokonał oceny czy organy w toku postępowania nie dopuściły się naruszenia prawa procesowego, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy i zastosował środek, przewidziany w p.p.s.a. Nie doszło zatem do naruszenia przez Sąd I instancji przepisów ustrojowych.

Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddalniu skargi kasacyjnej na podstawie art. 184 p.p.s.a.