Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 2278/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2005-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek Sędziowie WSA Halina Jakubiec NSA Krystyna Kutzner (spr.) Protokolant Dorota Hajto po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi J. P. - byłego wspólnika "J" Spółka cywilna J.P, B.G.i na decyzje Dyrektora Izby Celnej z dnia 31 lipca 2002 r nr [...],nr [...],nr [...],nr [...], nr [...] w przedmiocie pochodzenia towaru celnego 1.stwierdza nieważność zaskarżonych decyzji oraz poprzedzających ich decyzji organu pierwszej instancji, 2.orzeka, że decyzje wymienione w pkt. 1 nie mogą być wykonane, 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz J. P. koszty postępowania w kwocie [...] zł ( słownie[...] )


UZASADNIENIE

Spółka cywilna "J" J.P, B.G. dokonała zgłoszeń celnych do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym stali ocynkowanej , importowanej ze Słowacji według następujących dokumentów SAD :

1. [...] z dnia [...].1999 r

2 [...] z dnia [...].1999 r

3. [...] z dnia [...].1999 r

4. [...] z dnia [...].1999 r

5. [...] z dnia [...].1999 r

Dyrektor Urzędu Celnego objął importowaną stal deklarowaną procedurą i zastosował obniżoną stawkę celną w wysokości 3% wartości celnej towaru w związku z przedłożeniem przy zgłoszeniach celnych deklaracji eksportera o preferencyjnym pochodzeniu towaru z Republiki Słowacji.

W wyniku kontroli postimportowej organ celny uzyskał informację od słowackich władz celnych , iż objęta zgłoszeniami celnymi stal nie ma pochodzenia słowackiego i faktycznie towar ten pochodzi z Kazachstanu. Ponadto ustalono , że deklaracja o pochodzeniu towaru zamieszczone na fakturach nie jest autentyczna , gdyż na kopiach faktur znajdujących się u eksportera brak jest tych deklaracji. Deklaracje o pochodzeniu zostały dopisane później bez wiedzy eksportera.

W związku z powyższymi ustaleniami organ celny w dniu [...] 2001 r wszczął z urzędu postępowania w sprawie przedmiotowych zgłoszeń celnych . Adresatem tych postanowień była spółka cywilna "J" J. P. i B. G. Postanowienia te były dwukrotnie wysyłane na adres Spółki tj. [...], do każdego wspólnika oddzielnie , lecz za każdym razem były zwracane z relacją poczty : Zwrot - nie podjęto w terminie ".

Organ celny starał się doręczyć przedmiotowe postanowienia poprzez funkcjonariuszy Działu Operacyjnego , lecz jak wynika z ich informacji ( pismo z dnia [...].2001 r ) mimo kilkakrotnych wyjazdów pism tych nie doręczono , gdyż żaden ze wspólników nie pojawiał się w Spółce.

W związku z powyższym organ celny pismem z dnia [...].2001 r zwrócił się do urzędu pocztowego o doręczenie przedmiotowych przesyłek w trybie art.150 ustawy z dnia 29.08.1997 r - Ordynacja podatkowa (Dz.U.Nr 137, poz.926 ze zm.) .

Urząd Pocztowy zwrócił w/w przesyłki z informacją, że adresaci byli nieobecni i nie zgłosili się po ich odbiór.

W dniu [...].2002 r zgłosił się do Urzędu Celnego adwokat A Q i przedstawił pełnomocnictwo J. P.

Pismem z dnia [...].2002 r organ celny zwrócił się do urzędu pocztowego o doręczenie w trybie art.150 Ordynacji podatkowej - przesyłki zawierającej postanowienia o wszczęciu postępowania z urzędu B. G. na adres domowy tj. [...], jednak i tym razem przesyłka została zwrócona z informacją, że adresat jej nie podjął.

Jak wynika z ustaleń funkcjonariuszy Działu Operacyjnego B. G. nie mieszkał pod wskazanym adresem od 2 lat i nie było znane jego aktualne miejsce zamieszkania. W Bazie TBD także nie znaleziono nowego adresu w/w.

W dniu [...].2002 r Dyrektor Urzędu Celnego wydał decyzje uznające zgłoszenia celne za nieprawidłowe , określił kwoty wynikające z długów celnych przy zastosowaniu stawki celnej konwencyjnej w wysokości 14,3% i uznał , że dłużnikiem jest "J" s.c. J. P , B. G.

Decyzje zostały skierowane do spółki na adres dla doręczeń tj. do adwokata -pełnomocnika J. P. na adres jego kancelarii oraz do B. G.- na adres [...]

Od powyższych decyzji odwołał się w dniu [...].2002 r J. P, działający przez adwokata , który zarzucił błędne ustalenie stanu faktycznego i wniósł o ich uchylenie jako wydanych bez uzasadnionych podstaw prawnych.

Pismem z dnia [...].2002 r organ celny zwrócił się do urzędu pocztowego o doręczenie w/w decyzji B. G. na adres wskazany w tych rozstrzygnięciach - w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej. Przesyłka została zwrócona z adnotacją: " Zwrot- nie podjęto w terminie ".

Urząd Skarbowy pismem z dnia [...].2002 r poinformował Urząd Celny , że spółka cywilna , której wspólnikami byli J. P. i B.G. uległa rozwiązaniu z dniem [...].2001 r. Przedmiotowe pismo wpłynęło do Urzędu Celnego w dniu [...].2002 r.

Na podstawie art.4 ust. 1 ustawy z dnia 20.03.2002 r o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 41, poz.365 )

odwołanie skarżącego J.P. zostało rozpatrzone przez Dyrektor Izby Celnej, który decyzjami z dnia [...] 2002 r utrzymał w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji.

W uzasadnieniu wydanych decyzji organ odwoławczy stwierdził , że przeprowadzona na zasadach art.83 Kodeksu celnego i art.32 Protokołu Nr 7 Środkowoeuropejskiej Umowy o Wolnym Handlu ( CEFTA ) wprowadzonego Protokołem dodatkowym Nr 4 z dnia 13.09.1996 r ( Dz.U. z 1996 r Nr 158, poz.809 ) - weryfikacja dowodów pochodzenia okazała się negatywna tzn ujawniła stan faktyczny i prawny odmienny od zadeklarowanego w zgłoszeniach celnych . Wynik tej weryfikacji jest rozstrzygający dla władz celnych kraju importu , dlatego należało ustalić prawidłową stawkę celną za towar , który został dopuszczony do obrotu na polskim obszarze celnym z zastosowaniem obniżonej stawki celnej właściwej dla towarów pochodzących ze Środkowoeuropejskiej Strefy Wolnego Handlu , podczas , gdy z obowiązującymi przepisami prawa towarom tym status ten nie przysługuje .

Adresatem decyzji organu odwoławczego była Spółka cywilna "J" J.P, B.G. . Decyzje to zostały wysłane na adres dla doręczeń dla J. P. na adres jego pełnomocnika , natomiast dla B. G. na adres [...]. Przesyłka dla tego ostatniego została zwrócona z relacją poczty " Zwrot - nie podjęto w terminie ".

Na powyższe decyzje wpłynęły skargi J. P., działającego przez pełnomocnika - adwokata A. Q , w których zarzucił naruszenie prawa materialnego oraz procedury w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie. Skarżący podniósł, że organ celny nie uzasadnił, dlaczego jest zobowiązany ponieść skutki przyjętych formalnie przez ten organ dowodów.

W odpowiedzi na złożone skargi Dyrektor Izby Celnej wniósł o ich oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny na rozprawie w dniu [...].2005 r działając na podstawie art.11§ 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r , Nr 153, poz. 1271 ze zm.) połączył wszystkie sprawy do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Pełnomocnik organu celnego oświadczył na rozprawie , że od początku postępowania były trudności z doręczaniem pism B. G , ostatecznie przyjęto , że doręczenie takie nastąpiło w trybie art.150 Ordynacji podatkowej. Uznanie skutecznego doręczenia oparto na treści pisma urzędu pocztowego z dnia [...].2002 r a jednocześnie przyjęto do wiadomości ustalenia funkcjonariuszy Działu Operacyjnego i , że od 2 lat w/w nie mieszka pod adresem, na który kierowano pisma do niego adresowane.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone , zgodnie z art.97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r , Nr 153, poz.1271 ze zm.) , podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ).

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to , że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy , gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania , że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145§ 1 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W rozpatrywanej sprawie zaskarżone decyzje dotknięte są wadą powodującą ich nieważność.

Jak wynika z pisma Urzędu Skarbowego z dnia [...].2002 r nr [...] spółka cywilna , której wspólnikami byli J P i B G uległa rozwiązaniu z dniem [...].2001 r , a więc dokładnie w dniu , w którym Dyrektor Urzędu Celnego wszczął z urzędu postępowania w sprawach dotyczących importowanej przez spółkę stali. Pismo to wpłynęło do Urzędu Celnego w dniu [...].2002 r , a zatem organ celny I instancji wydając decyzje wymiarowe w dniu [...] 2002 r nie wiedział o rozwiązaniu spółki , jednak organ odwoławczy taką informację już posiadał w dacie wydawania zaskarżonych decyzji. Podkreślić należy , że decyzje Dyrektora Izby Celnej zostały skierowane do spółki "J" s.c. J.P., B. G., a więc do osoby , która już nie istniała w obrocie prawnym i nie mogła być stroną toczącego się postępowania , ani też adresatem wydanych rozstrzygnięć.

W związku z powyższym należy stwierdzić , że zaskarżone decyzje są w sposób oczywisty sprzeczne z przepisami prawa i nie mogą pozostawać w obrocie prawnym praworządnego państwa. Rozstrzygnięcia te dotknięte są wadą , która na mocy art.247 § 1 pkt.5 Ordynacji podatkowej powoduje ich nieważność .

Niezależnie od powyższego należy podnieść , że organy celne wszczęły i prowadziły postępowanie bez udziału jednego z byłych wspólników tj. B.G, którego miejsce pobytu od samego początku postępowania było nieznane , a doręczanie pism w/w wspólnikowi w trybie art.150 Ordynacji podatkowej było niedopuszczalne .

Art.150 Ordynacji podatkowej reguluje tryb zastępczego doręczania decyzji osób znanych z miejsca pobytu. Do osób nie znanych z miejsca pobytu ma zastosowanie tryb opisany w art.154 § 2 w/w ustawy , który stanowi , że pisma skierowane do osób fizycznych nie znanych z miejsca pobytu , dla których sąd nie wyznaczył przedstawiciela , doręcza się przedstawicielowi wyznaczonemu na podstawie art.138 § 2. Przytoczony przepis nie ma jednak zastosowania w postępowaniu celnym z uwagi na regulację zawartą w art. 267 Kodeksu celnego.

Art.267 Kodeksu celnego stanowi , że pisma skierowane do osób nie znanych z miejsca pobytu lub adresu oraz decyzje , o której mowa w art.265 , wywiesza się na okres 14 dni w urzędzie celnym , w którym prowadzone jest postępowanie. Pismo oraz decyzję uważa się za doręczone po upływie tego terminu.

Przytoczony przepis jest przepisem szczególnym , dlatego ma pierwszeństwo w zastosowaniu przed przepisami Ordynacji podatkowej a w konsekwencji wyklucza możliwość zastosowania trybu doręczania pism dla osób nie znanych z miejsca pobytu w sposób określony w art. 154 § 2 Ordynacji podatkowej.

Prowadzenie postępowania bez udziału strony , w rozpatrywanej sprawie , bez udziału byłego wspólnika B.G. narusza art. 123 Ordynacji podatkowej , który stanowi , że organy podatkowe ( celne ) obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania , a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Niezależnie od powyższego należy zwrócić uwagę , że w rozpatrywanej sprawie roszczenia organu celnego dotyczyły długu celnego wynikłego z działalności spółki, lecz dochodzonego po jej rozwiązaniu . Postępowanie celne należało zatem prowadzić w stosunku do byłych wspólników tej spółki.

Ustosunkowując się do zarzutów skargi należy stwierdzić , że są one oczywiście bezzasadne i Sąd w pełni podzielił stanowisko organów celnych co do tego , że nie było podstaw do zastosowania stawek celnych obniżonych wobec stali importowanej przez spółkę cywilną "J" , gdyż towar ten pochodził z Kazachstanu i podlegał stawce celnej konwencyjnej.

W ocenie Sądu , liczba uchybień popełnionych przez organy celne w toku prowadzonego postępowania , a przede wszystkim stopień naruszenia prawa, powodują konieczność stwierdzenia nieważności zaskarżonych decyzji oraz poprzedzających ich decyzji organu pierwszej instancji.

Z tych względów Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt.2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) - orzekł jak w sentencji.

Na podstawie art.152 w/w ustawy Sąd orzekł , że w/w rozstrzygnięcia organów celnych nie podlegają wykonaniu , co oznacza , iż decyzje te nie wywołują skutków prawnych od chwili wydania wyroku , mimo że wyrok ten nie jest jeszcze prawomocny.

Z uwagi na fakt , że zarzuty skargi były oczywiście nieuzasadnione o kosztach orzeczono na podstawie art.206 tej ustawy.