Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 939/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatek od środków transportowych
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 92
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 8,9
journal: Dz.U. 2002 nr 9 poz 84
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 939/07 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 stycznia 2009 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Ewa Długosz – Ślusarczyk, Sędzia: NSA Józef Gach (spr.), Asesor: WSA Inga Gołowska, Protokolant: Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2009 r., sprawy ze skargi J. P. działającej imieniem własnym oraz jako przedstawiciel ustawowy małoletnich K. P. i M. P., przy uczestnictwie A. T., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 18 czerwca 2007 r. Nr [...], w przedmiocie podatku od środków transportowych za 2003 r., - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Dnia 18 czerwca 2007 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [....] nr [...] określającą wysokość podatku od środków transportowych za 2003 r. wobec J. P., K. P., M. P. i A. T. na kwotę 500,00 zł. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym:

Postępowanie w sprawie określenia wysokości podatku od samochodu ciężarowego marki D. nr rej. [...] zostało wszczęte postanowieniem z dnia [...] nr [...]. Ustalono bowiem, iż od w/w pojazdu nie uiszczono tego podatku za lata 2002-2005, chociaż posiadał on dopuszczalną masę całkowitą 3,5 tony, a zatem winien podlegać opodatkowaniu zgodnie z art. 8 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002 r. nr 9, poz. 84, ze zm. – dalej "u.p.o.l."), poczynając od dnia [...].01.2002 r. Ustalono również, że w/w pojazd stanowił do dnia śmierci S. P., tj. do dnia [...].10.2000 r., wspólność majątkową małżeńską zmarłego i jego żony J. P., a spadek po nim (w tym własność w/w pojazdu) nabyli z mocy ustawy: żona J. P., jej małoletnie dzieci K. i M. P. oraz pełnoletnia córka z poprzedniego małżeństwa – A. T. (dowód: postanowienie o stwierdzeniu praw do spadku, wydane przez Sąd Rejonowy w dniu [...].04.2001 r. do sygn. akt [...]; zaświadczenie o zapłacie podatku od spadku z Urzędu Skarbowego (US) z dnia [...] o nr [...]). Następnie przedmiotowy pojazd został sprzedany w dniu [...].04.2005 r. przez J. P. i A. T. (dowód: umowa kupna-sprzedaży z tego dnia zawarta z A. C).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, którą J.P. wniosła w imieniu własnym i jej małoletnich dzieci, zażądano uchylenia decyzji I i II instancji, zarzucając im ograniczenie praw obywatelskich skarżącej i jej dzieci, naruszenie przepisów rozdz. 3 u.p.o.l., przepisów rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19 czerwca 1999 roku w sprawie rejestracji i oznaczenia pojazdów (Dz. U. nr 59, poz. 632, ze zm.), jak również przepisów ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U z 1997 r. nr 16, poz. 89, ze zm.) oraz norm proceduralnych rozdziału 1 działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60, ze zm. – dalej zwana "O.p."). W sprawie SKO dwa razy uchylało bowiem decyzję organu I instancji. Mimo to, rozstrzygając sprawę po raz trzeci organ II instancji utrzymał w mocy wadliwą, zdaniem skarżących, decyzję organu I instancji. Z motywów skargi wynika, że obowiązek podatkowy w podatku od środków transportowych ciąży na współwłaścicielach tych środków, którzy figurują w ich rejestrze prowadzonym przez organy właściwe ds. komunikacji. Za takich skarżący się nie uważają, mimo iż pozostawali współwłaścicielami pojazdu. Ponadto, nawet gdyby było inaczej, to powinny zostać wydane odrębne decyzję dla każdego spadkobiercy z osobna.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało dotychczas zajmowane stanowisko i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 9 ust. 1 u.p.o.l. w brzmieniu obowiązującym na dzień 1.01.2003 r. obowiązek podatkowy w zakresie podatku od środków transportowych, z zastrzeżeniem ust. 2, ciąży m.in. na osobach fizycznych będących właścicielami środków transportowych. Natomiast jeżeli środek transportowy stanowi współwłasność dwóch lub więcej osób fizycznych, obowiązek ten ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach (art. 9 ust. 2 u.p.o.l.). Kolejny mający zasadnicze znaczenie dla sprawy przepis to art. 9 ust. 4 u.p.o.l. który stanowi, iż obowiązek podatkowy, o którym mowa w ust. 1 i 2, powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został zarejestrowany, a w przypadku nabycia środka transportowego zarejestrowanego - od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został nabyty.

Z powyższego wynika, iż sam fakt bycia właścicielem danego środka transportowego nie wystarcza do powstania obowiązku podatkowego. Przy powstaniu tego obowiązku znaczenie ma zatem fakt zarejestrowania, przy czym chodzi tutaj przede wszystkim o zarejestrowanie po raz pierwszy przez pierwszego właściciela. W przypadku nabycia pojazdu już zarejestrowanego, a dotyczy to również nabycia w drodze dziedziczenia, obowiązek podatkowy powstaje u nabywcy od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został nabyty. Pozbawiony znaczenia jest wówczas fakt, czy nabywca (np. spadkobierca) dokonał przerejestrowania samochodu na siebie. Gdyby było inaczej, ustawodawca dałby temu z pewnością wyraz w odpowiednim przepisie. Wykładnia językowa cyt. wyżej art. 9 ust. 4 u.p.o.l. wskazuje na to jednoznacznie, nie pozostawiając pola do dokonywania odmiennych ustaleń. Jak słusznie stwierdzono w komentarzu do art. 9 u.p.o.l. (L. Etel, S. Presnarowicz, Podatki i opłaty samorządowe. Komentarz, Dom Wydawniczy ABC, 2003), do którego to stanowiska przychyla się tut. Sąd, "przy powstaniu obowiązku podatkowego w omawianym podatku podstawowe znaczenie ma fakt zarejestrowania, a nie "przerejestrowania" na nowego właściciela. Na przykład przy nabyciu samochodu ciężarowego [...] października, obowiązek podatkowy obciąża nabywcę (nowego właściciela) od 1 dnia listopada, bez względu na to, czy dokonał on przerejestrowania samochodu na siebie."

Podsumowując, obowiązek podatkowy obciąża: 1) właściciela pojazdu, 2) jeśli pojazd ten jest zarejestrowany czyli dopuszczony do ruchu drogowego zgodnie z odnośnymi przepisami, bez względu na to, na kogo jest zarejestrowany. Obowiązkiem nabywcy jest bowiem przerejestrowanie pojazdu zgodnie z przepisami ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003 r. nr 58, poz. 515, ze zm.) i odnośnymi regulacjami rozporządzeń wykonawczych.

W myśl zaś art. 8 pkt 1 u.p.o.l. w brzmieniu obowiązującym do końca 2001 r. opodatkowaniu podatkiem od środków transportowych podlegały samochody ciężarowe o ładowności od 2 ton do 12 ton. Przepis ten po nowelizacji, która weszła w życie z dniem 1.01.2002 r., otrzymał brzmienie, iż opodatkowaniu podatkiem od środków transportowych podlegają samochody ciężarowe o dopuszczalnej masie całkowitej od 3,5 tony i poniżej 12 ton, co rozwiewa wszelkie wątpliwości, co do tego czy na skarżących oraz A. T. ciążył solidarny obowiązek podatkowy w podatku od środków transportowych m.in. za 2003 r. w stosunku do samochodu ciężarowego marki D. nr rej. [...] o dopuszczalnej masie całkowitej 3,5 tony. Zatem byli oni zobowiązani złożyć w terminie do dnia [...]lutego 2003 r. właściwemu organowi podatkowemu deklarację na podatek od środków transportowych na dany rok podatkowy, sporządzoną na formularzu wg ustalonego wzoru (art. 9 ust. 6 u.p.o.l.), a następnie uiścić ten podatek – bez wezwania – na rachunek budżetu gminy miejskiej Kraków, zgodnie z art. 11 ust. 4 u.p.o.l.

Skoro tego nie uczynili, to organ podatkowy tej gminy obowiązany był wydać decyzję określającą wysokość tego podatku czy też zobowiązania podatkowego. Ten ostatni termin używany jest bowiem w prawie podatkowym nie tylko do określenia podstawowego stosunku prawnopodatkowego, lecz również do wynikającej z tego stosunku kwoty podatku. W tym drugim znaczeniu termin ów występuje w art. 21 § 3 O.p. stanowiącym, że jeżeli w postępowaniu podatkowym organ podatkowy stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył deklaracji albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego. Taka treść cyt. przepisu nie pozostawia organowi podatkowemu wyboru co do tego czy wydać decyzję, o której w nim mowa, czy też nie. Bez znaczenia jest tu sposób wykorzystania pojazdu. Wystarczająca przesłanką do wydania przedmiotowej decyzji jest fakt niezłożenia w terminie deklaracji.

Ponadto zauważyć należy, iż Sąd nie może w sprawie podatku od środków transportowych badać rozstrzygnięć zapadłych w podatku od spadku po zmarłym S.P. czy też w sprawie wyrejestrowania bądź przerejestrowania opodatkowanego pojazdu. Niniejsza sprawa nie dotyczy także odpowiedzialności spadkobierców jako następców prawnych S. P. w podatku od środków transportowych, gdyż nabycie praw do spadku i tym samym współwłasności w/w pojazdu nastąpiło wcześniej, zanim w wyniku nowelizacji u.p.o.l. powstał ex lege solidarny obowiązek podatkowy ze względu na masę całkowitą przedmiotowego pojazdu (3,5 tony). Ustalenie zaś, czy było inaczej, wymagałoby zbadania ładowności opodatkowanego pojazdu. Jak już wspomniano wyżej, do końca 2001 r. objęcie samochodu ciężarowego opodatkowaniem było bowiem uzależnione od jego ładowności.

Pozostaje natomiast do rozważenia kwestia, czy w stosunku do J. P. sprawa podatku od środków transportowych nie została już wcześniej rozstrzygnięta w drodze decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] nr [...] o umorzeniu postępowania podatkowego w podatku od środków transportowych za rok 2003, które zostało uprzednio wszczęte postanowieniem z dnia [...].10.2003 r. Z decyzji tej wynika bowiem, iż w odniesieniu do podatku od pojazdu marki D. nr rej. [...] umorzono postępowanie w sprawie ze względu fakt, iż postanowieniem z dnia [...].05.2005 r. wszczęto analogiczne postępowanie, z tym że w stosunku do wszystkich współwłaścicieli tego pojazdu. Dlatego zwrócić należy uwagę na to, iż w przypadku współwłasności obowiązek podatkowy w podatku od środków transportowych – jak o tym była wyżej mowa – jest solidarny. W konsekwencji taki charakter ma również zobowiązanie podatkowe (zob. R. Mastalski, w: Ordynacja podatkowa. Komentarz, Unimex, Wrocław 2003, s. 372). Ponieważ konstrukcja podatku od środków transportowych tworzy zamknięty stan faktyczny, to obowiązek podatkowy i zobowiązanie podatkowe powstają w tym przypadku jednocześnie (op. cit., s. 50). Oznacza to, że zdarzenie określone w ustawie powoduje powstanie nie tylko obowiązku podatkowego, lecz również zobowiązania podatkowego. Zatem zobowiązanie podatkowe powstaje w sposób określony w art. 21 § 1 pkt 1 O.p.

Należy podzielić pogląd, że "każda decyzja (...) z chwilą swojego uprawomocnienia się rozstrzyga odnośne sytuacje, stanowiące przedmiot jej prawnego regulowania, w sposób ostateczny. Może być ona odtąd uchylana lub zmieniana tylko w przypadkach przewidzianych w kpa" (odpowiednio ordynacji podatkowej – zob. J. Filipek, "W sprawie wykładni art. 91 § 2 kpa", Dwugłos, Państwo i Prawo 1966, z. 4-5). Podobne stanowisko zajął NSA w wyroku z dnia 23.01.1998 r. (sygn. akt III SA 103/97, OSP 1999/1/19) podkreślając, że przyjęta w procedurze administracyjnej konstrukcja umorzenia postępowania w drodze decyzji administracyjnej powoduje, iż stabilność decyzji ostatecznej o umorzeniu postępowania korzysta z tej samej ochrony jak każda inna decyzja - jej wzruszenie może nastąpić jedynie w jednym z nadzwyczajnych trybów przewidzianych w przepisach. W glosie do tego wyroku B. Adamiak zauważyła, że "jakkolwiek decyzje niemerytoryczne (w tym decyzja o umorzeniu postępowania) wywołują przede wszystkim skutek procesowy, to jednak mogą mieć również w określonym znaczeniu skutek materialny. Skutkiem materialnym decyzji umarzającej postępowanie podatkowe może być np. potwierdzenie prawidłowości rozliczenia podatkowego dokonanego przez podatnika w ramach samoobliczania." Skoro decyzja o umorzeniu postępowania wydana w stosunku do J. P. w sprawie podatku od środków transportowych nie wywołała skutków materialnych, a jedynie procesowe, co wynika wprost z jej uzasadnienia (bezprzedmiotowość ze względu na równolegle toczące się postępowanie, a nie np. ze względu na brak obowiązku podatkowego albo jego wygaśnięcie), to zdaniem tut. Sądu można było w stosunku do podatniczki po raz kolejny wszcząć postępowanie w sprawie tego podatku.

Ponieważ rozpatrywana sprawa dotyczy skargi na decyzję wydaną w ramach nowego postępowania, to Sąd nie jest władny oceniać legalności postępowania umorzonego decyzją Prezydenta Miasta z [...] [...], która wraz z upływem terminu do jej zaskarżenia stała się ostateczna, ani też nie może badać, czy do wydania w/w decyzji umarzającej zaistniały przesłanki określone na zasadzie katalogu otwartego w art. 208 § 1 O.p. Innymi słowy Sąd nie jest władny badać zasadności i tym samym legalności tej decyzji. Co ma jednak zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, to fakt, iż wydając w/w decyzję z [...] organ podatkowy I instancji umorzył postępowanie z przyczyn formalnych, a decyzja o umorzeniu, jak to wyjaśniono powyżej, nie wywołała skutków w sferze prawa materialnego. Dlatego też nie może być mowy o zaistnieniu przesłanki powagi rzeczy osądzonej, która by uzasadniała stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w trybie art. 247 § 1 pkt 4 O.p. w zakresie dotyczącym zobowiązania podatkowego oraz odpowiedzialności J. P.

W pozostałym zakresie, jak to wyjaśniono powyżej, właściciele samochodu ciężarowego marki D. nr rej. [...] byli zobowiązani do zapłaty podatku, pomimo nieprzerejestrowania tego pojazdu na siebie, a ponieważ nie złożyli stosownych deklaracji, to organ podatkowy był zobowiązany wydać decyzję na zasadzie art. 21 § 1 pkt 1 O.p.

W tym stanie rozpoznawanej sprawy skarga jest nieuzasadniona. Z tego względu Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.