Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 151/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2012-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 155a i art. 156
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a)
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: załącznik nr 23
journal: Dz.U. 2001 nr 137 poz 1541
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
article: art. 195a w zw. z art. 187
journal: Dz.U. 1997 nr 90 poz 557
law: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Rzepecka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rennert Sędzia WSA Jacek Niedzielski Protokolant asystent sędziego Marta Świetlik po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2012 r. na rozprawie sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy dokonania zabezpieczenia uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. nr [...].


UZASADNIENIE

Prokurator Prokuratury Okręgowej (zw. dalej: Skarżący, Prokurator, Strona) zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej (zw. dalej: Dyrektor IS, organ odwoławczy, organ II instancji) z dnia [...] stycznia 2012r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego (zw. dalej: Naczelnik US, organ I instancji) z dnia [...] listopada 2011r. nr [...] odmawiające dokonania zabezpieczenia na majątku D.P. na podstawie postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym Prokuratury Okręgowej Wydział Śledczy sygn. akt [...] z uwagi na braki formalne wniosku.

Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym.

W trakcie postępowania prowadzonego wobec D.P. Skarżący, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010r. sygn. akt [...], orzekł na podstawie art.291 §1 w zw. z art.292 i art.293 §1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. nr 89, poz. 555 ze zm. – powoływanej dalej jako k.p.k.), o zabezpieczeniu na mieniu podejrzanego wykonania grążących mu: kary grzywny, nawiązki i przepadku korzyści pochodzących z przestępstwa, wskazując, że zabezpieczenie dotyczy innych praw majątkowych- pieniędzy w kwocie 2277,79 (wg stanu na dzień [...] marca 2010r.) ulokowanych na koncie (...) w Banku [...].

Pismem z dnia [...] listopada 2010r. Prokurator skierował powyższe postanowienie o zabezpieczeniu do wykonania Naczelnikowi US.

Pismem z dnia [...] września 2010r. Naczelnik US, na podstawie art. 31 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002r., nr 110, poz. 968 ze zm. – powoływanej dalej jako u.p.e.a.) zlecił wykonanie przedmiotowego postanowienia Naczelnikowi US.

Pismem z dnia [...] grudnia 2010r. nr [...] Naczelnik US zwrócił powyższe zlecenie rekwizycyjne Naczelnikowi US z uwagi na brak możliwości podjęcia czynności zabezpieczających. Wskazując jednocześnie, że zgodnie z §214 pkt 1-4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 marca 2010r. Regulamin wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury (Dz. U. z 2010r., nr 49, poz. 296 ze zm. – dalej jako Regulamin) prokurator po wydaniu postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym występuje z wnioskiem do właściwego sądu o nadanie postanowieniu klauzuli wykonalności, o ile przepis szczególny tak stanowi. Zdaniem Naczelnika US brak nadanej przez właściwy sąd klauzuli wykonalności powoduje, że nie ma on możliwości podjęcia czynności zabezpieczających.

Pismem z dnia [...] stycznia 2011r. Naczelnik US w załączeniu zwrócił Skarżącemu postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym na majątku D.P. przekazane pismem z dnia [...] listopada 2010r. , z uwagi na powtórny zwrot zlecenia rekwizycyjnego. Organ wskazał, że właściwy miejscowo dla miejsca zamieszkania zobowiązanego Naczelnik US pismem z dnia [...] grudnia 2010r. powtórnie zwrócił zlecenie rekwizycyjne z uwagi na braki w/w postanowieniu.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2011r., nr [...] Naczelnik US, na podstawie art123 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej jako k.p.a.) w zw.

z art.18 oraz art.157 §1 u.p.e.a., odmówił dokonania zabezpieczenia na majątku D.P., na podstawie postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym Prokuratury Okręgowej Wydział Śledczy sygn. akt [...] z uwagi na braki formalne wniosku.

W uzasadnieniu postanowienia organ opisał przebieg dotychczasowego postępowania w sprawie.

Na powyższe postanowienie Prokurator wniósł zażalenie do Dyrektora IS. Zarzucił naruszenie obowiązujących przepisów prawa. Jednocześnie wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie dokumentacji zabezpieczenia majątkowego Naczelnikowi US, celem wdrożenia postępowania zabezpieczającego.

W motywach wskazał, że zaskarżone postanowienie nie zawiera żadnego uzasadnienia za wyjątkiem ogólnikowego odwołania się do treści pisma Dyrektora IS z dnia [...] maja 2011r., nr [...].

Wskazał również, że w jego ocenie analiza treści przepisów art.292 §1 i §2 k.p.k. oraz art.27 i art.25 §2 w zw. z art.25 §1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997r. kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2007r., Nr 90, poz. 557 ze zm. – powoływanej dalej jako k.k.w.) wskazuje na inne sposoby wykonania postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym, o którym mowa w art.291 §1 k.p.k. co do zabezpieczenia wykonania grożącej grzywny, nawiązki nie na rzecz Skarbu Państwa, świadczenia pieniężnego, obowiązku naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę oraz co do zabezpieczenia wykonania przepadku i nawiązki na rzecz Skarbu Państwa – co do których stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009r. sygn. akt II FPS 6/09 Prokurator podkreślił, że zgodnie z przepisem art.195a §1 k.k.w. w przypadku zabezpieczenia jednym postanowieniem grożącego przepadku oraz grzywny, obowiązku naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, świadczenia pieniężnego albo nawiązki możliwym jest zlecenie jego wykonania w całości urzędowi skarbowemu. Oczywistym jest przy tym, że urząd skarbowy będzie wykonywał takie zabezpieczenie, a następnie egzekucję według przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które to przepisy nie wymagają uprzedniego nadania postanowieniu klauzuli wykonalności

Podniósł również, że w analogicznych sprawach sądy okręgu konsekwentnie odmawiają nadania klauzuli wykonalności prokuratorskim decyzjom zabezpieczającym. Na poparcie swojej tezy powołał postanowienie Sądu Rejonowego z dnia [...] października 2007r., sygn. akt [...], postanowienie Sądu Okręgowego z dnia [...] listopada 2007r. o sygn. akt [...].

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] Dyrektor IS, na podstawie art.138 §1 pkt 1 i art.144 k.p.a. w zw. z art.18 i art.157 §1 u.p.e.a. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W motywach wskazał, że w sytuacji, gdy przekazane do realizacji naczelnikowi urzędu skarbowego w trybie art.195a §1 ustawy k.k.w. postanowienie o zabezpieczeniu nie zawiera treści określonych w art.156 §1 u.p.e.a., organ egzekucyjny, stosownie do brzmienia art.157 §1 powołanej ustawy, nie przystępuje do zabezpieczenia.

Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych (wyrok NSA z dnia 27 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 88/09 i wyrok WSA w Gliwicach z dnia 2 czerwca 2006r., sygn. akt I SA/Gl 1894/05) Dyrektor IS stwierdził, że przekazane przez prokuratora w trybie art.195a §1 ustawy k.k.w., naczelnikowi urzędu skarbowego zlecenia wykonania postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym posiada walor kompletnego wniosku o dokonanie zabezpieczenia, o którym mowa w art.155a §1 u.p.e.a., gdy postanowienie to zostało opatrzone przez sąd klauzulą wykonalności.

Zdaniem organu II instancji w powołanej przez Prokuratora uchwale II FSP 6/09 NSA stwierdził, że przepis art.195a §1 ustawy k.k.w. może stanowić podstawę zlecenia wykonania zabezpieczenia administracyjnemu organowi egzekucyjnemu tylko wówczas, jeżeli jednym postanowieniem zabezpieczono grożący przepadek oraz inne wymienione w nim obowiązki. Stwierdził również, że zabezpieczenie grożącego środka karnego przepadku, według przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, administracyjny organ egzekucyjny przeprowadza na podstawie art.2 §1 pkt 5 i art.2 §2 u.p.e.a. w zw. z art.27 k.k.w.

Organ zauważył, że w rozpatrywanej sprawie nie zostało podważone uprawnienie do skierowania postanowienia o zabezpieczeniu do wykonania administracyjnemu organowi egzekucyjnemu w trybie dla niego właściwym, lecz stwierdzono jedynie konieczność uprzedniego opatrzenia postanowienia klauzulą wykonalności, co nie było przedmiotem rozważań NSA w wyżej wskazanej uchwale.

Powyższe postanowienie Dyrektora IS Prokurator zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Zarzucił obrazę przepisów postępowania egzekucyjnego i karnego wykonawczego, to jest: art.157 §1 i art.156 §1 w zw. z art.2 §1 pkt 5 i §2 u.p.e.a. w zw. z art.195 a §1 i art.27 k.k.w. - co polegało na niezasadnym utrzymaniu w mocy wydanego z naruszeniem wskazanych powyżej przepisów procedury karnej wykonawczej i egzekucyjnej postanowienia Naczelnika US nr [...] z dnia [...] listopada 2011r. o odmowie dokonania w sprawie o sygn. [...] zabezpieczenia majątkowego na mieniu D.P. - z powodu braku nadania stanowiącej samoistny tytuł wykonawczy decyzji zabezpieczającej Prokuratora z dnia [...] kwietnia 2010r. sądowej klauzuli wykonalności.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu podniósł, że nie zgadza się z poglądami wyrażonymi w wyrokach

o sygn. akt II FSK 88/09 i ISA/Gl 1894/05, na których oparto zaskarżone postanowienie. Zdaniem skarżącego przytoczone oceny i poglądy formułowane były na tle odmiennych stanów faktycznych i zagadnień prawnych.

W jego ocenie w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych przedstawiona kwestia nie była postrzegana jednolicie. Akcentowane w szeroko

pojętej doktrynie poglądy wskazujące na "funkcjonowanie" instytucji sądowej

klauzuli wykonalności w obrębie egzekucji administracyjnej z najwyższym prawdopodobieństwem wywoływane były samym faktem obiektywnego - co nie znaczy, że zgodnego z prawem - posługiwania się taką klauzulą przez różne jednostki prokuratur szczebla rejonowego w tejże procedurze.

Prokurator wskazał, że zgodnie z przepisem art.195a §1 k.k.w. w przypadku zabezpieczenia jednym postanowieniem grożącego przepadku oraz grzywny, obowiązku naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, świadczenia pieniężnego albo nawiązki możliwym jest zlecenie jego wykonania w całości urzędowi skarbowemu.

Powołując się na wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 26 sierpnia 2008r., sygn. akt

I SA/Go 382/08 Skarżący stwierdził, że w przypadku, gdy takie zlecenie zostaje skierowane do naczelnika urzędu skarbowego to przesądzony zostaje tryb właściwy dla postępowania egzekucyjnego w administracji, zaś organ nie dokonuje zabezpieczenia lecz wyłącznie wykonuje już orzeczone zabezpieczenie, bowiem o tylko takiej funkcji organu egzekucyjnego stanowi art.195a k.k.w.

Zdaniem Prokuratora w przypadku zbiegu podstaw i możliwych do wdrożenia

procedur egzekucyjnych (sądowa, czy też administracyjna) to prokurator (sąd) jako organ procesowy uprawniony jest do wyboru sposobu oraz organu, który prowadził będzie egzekucję grożących kar i środków karnych (art.195a k.k.w. w zw. z art.187 k.k.w.), a wskazanie w tym zakresie urzędu skarbowego przesądza jednocześnie

o administracyjnym (a nie administracyjnym z elementami cywilnymi) trybie postępowania egzekucyjnego.

Powołując się na postanowienia: Sądu Rejonowego z dnia [...] października 2007r. sygn. akt [...], Sądu Okręgowego z dnia [...] listopada 2007r. sygn. akt [...] oraz z [...] listopada 2007r. sygn. akt [...] Skarżący podkreślił, że w analogicznych sprawach sądy okręgu odmawiały nadania klauzuli wykonalności prokuratorskim decyzjom zabezpieczającym.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor IS posługując się argumentacją tożsamą do tej, zawartej w wydanym na etapie postępowania rozstrzygnięciu wniósł o jej oddalenie.

W piśmie procesowym z dnia [...] kwietnia 2012r. skarżący podtrzymał stanowisko wyrażone we wniesionej skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie sformułowane

w niej wniosku należało uznać za zasadne.

Spór jaki strony wiodą na etapie postępowania sądowo-administracyjnego dotyczy toku postępowania wierzyciela – prokuratora wydającego w postępowaniu przygotowawczym w trybie art.291 kpk postanowienie w przedmiocie zabezpieczenia na mieniu podejrzanego grożącej kary grzywny, nawiązki i przepadku korzyści uzyskanej z popełnienia przestępstwa i przekazującego powyższe postanowienie naczelnikowi urzędu skarbowego celem wykonania w trybie przepisów

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a następnie tok postępowania organu egzekucyjnego otrzymującego do wykonania przedmiotowe postanowienie.

Organ stanął na stanowisku, że postanowienie takie powinno zostać zaopatrzone

w klauzulę wykonalności nadaną przez sąd powszechny.

Natomiast zdaniem Prokuratora, postanowienie takie, nie wymagało nadania takiej klauzuli, ani też nie wymagało zarządzenia zabezpieczenia.

W ocenie Sądu prawidłowa kolejność czynności związanych z wykonaniem postanowienia prokuratora wydanego w postępowaniu przygotowawczym

w przedmiocie zabezpieczenia grożącej kary grzywny oraz przepadku mienia przekazanego w trybie art.195a k.k.w (ewentualnie kumulatywnie z przepadkiem mienia orzeczonego innego zabezpieczenia wymienionego w tym przepisie) powinna przedstawiać się w poniższy sposób:

1. postanowienie prokuratorskie o zabezpieczeniu grożącego przepadku oraz grzywny (o ile takie zabezpieczenie dokonano kumulatywnie w jednym postanowieniu), powinno zostać uzupełnione o zarządzenie zabezpieczenia (w całości tj. części dotyczącej zarówno przepadku jak i pozostałych środków) w trybie art.155a i 156 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji tj. poprzez dołączenie do postanowienia prokuratora sporządzonego przez niego zarządzenia zabezpieczenia na druku ZZ-1 zgodnie z załącznikiem nr 23 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137 poz. 1541 ze zm.),

2. postanowienie prokuratorskie wraz z zarządzeniem zabezpieczenia (od którego przysługuje zobowiązanemu prawo zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów

w terminie 7 dni na zasadzie art.156 §1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym

w administracji ), stanowiące tytuł wykonawczy, powinno zostać przesłane w trybie art.195a k.k.w. w zw. z art.187 k.k.w. naczelnikowi urzędu skarbowego właściwemu dla siedziby prokuratora orzekającego o zabezpieczeniu,

3. właściwy w sprawie naczelnik urzędu skarbowego po otrzymaniu postanowienia prokuratorskiego w przedmiocie zabezpieczenia wraz z zarządzeniem zabezpieczenia proceduje w trybie art.157 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji tj. na wstępie organ administracyjny sprawdza czy obowiązek, którego dotyczy zarządzenie zabezpieczenia, podlega zabezpieczeniu w trybie administracyjnym ( w praktyce najczęściej dotyczyć to będzie weryfikacji czy orzeczono kumulatywnie zabezpieczenie przepadku mienia i pozostałych, wymienionych w ww. art.195a k.k.w. środków) oraz czy zarządzenie zabezpieczenia zawiera treści określone w art.156 §1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (na postanowienie organu egzekucyjnego odmawiające dokonania zabezpieczenia przysługuje prokuratorowi zażalenie),

Podkreślić również należy, że organ egzekucyjny może uzależnić nadanie klauzuli

o przyjęciu zarządzenia zabezpieczenia do wykonania (klauzulę taką umieszcza się na druku ZZ-1) od złożenia przez wierzyciela kaucji na zabezpieczenie roszczeń zobowiązanego o naprawienie szkód spowodowanych wskutek wykonania zarządzenia zabezpieczenia.

Formułując wskazane tezy Sąd wziął pod uwagę przede wszystkim treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie siedmiu sędziów z dnia 7 grudnia 2009r. II FPS 6/09 (ONSAiWSA 2010/2/19, POP 2010/2/185), gdzie stwierdzono, iż przepis art.195a §1 k.k.w. może stanowić podstawę zlecenia wykonania zabezpieczenia administracyjnemu organowi egzekucyjnemu tylko wówczas, gdy jednym postanowieniem zabezpieczono grożący przepadek oraz inne wymienione w nim obowiązki, przy czym zabezpieczenie grożącego środka karnego przepadku, według przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, administracyjny organ egzekucyjny przeprowadza na podstawie art.2 §1 pkt 5 i art.2 §2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art.27 k.k.w.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie jest związany treścią przywołanej uchwały na zasadzie art.269 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi.

W praktyce oznacza to, że ogólna moc wiążąca uchwały powoduje, iż wiąże ona

sądy administracyjne we wszystkich sprawach, w których miałby być stosowany interpretowany przepis. Sąd, który prezentowałby inny pogląd niż przedstawiony

w uchwale NSA zobowiązany byłby do przedstawienia ponownie zagadnienia prawnego odpowiedniemu składowi NSA.

Rozpoznając sprawę Sąd kierował się również treścią uzasadnienia i motywami, które wpłynęły na końcowe rozstrzygnięcie uchwały.

Podkreślić zatem należy, że w uchwale 7 grudnia 2009r. II FPS 6/09 NSA wskazał, że: "Kumulacja podstaw, czy też powodów zabezpieczenia, przewidziana w hipotezie art.195a § 1 K.k.w., nie jest przesłanką zastosowania administracyjnego albo cywilnego trybu zabezpieczenia w poszczególnych przypadkach objętych jej zakresem, ale wyłącznie regulacją na wypadek zbiegu kary i środków karnych, które uzasadniają różne tryby postępowania zabezpieczającego, w tym - odmienne organy wykonujące zabezpieczenie". Jeżeli więc, wywodził dalej NSA, jednym "...postanowieniem zabezpieczono grożący przepadek (...) do których adekwatne jest administracyjne postępowanie zabezpieczające, a następnie administracyjne postępowanie egzekucyjne (oba prowadzone przez administracyjny organ egzekucyjny) oraz zabezpieczono grożącą grzywnę (...) które zabezpieczane i wykonywane są według przepisów K.p.c., wydający to postanowienie, zamiast rozdzielać jego wykonanie na różne organy odmiennych postępowań prawnych, może na podstawie szczególnego uregulowania z art.195a § 1 K.k.w. zlecić w całości jego wykonanie jednemu organowi, to jest urzędowi skarbowemu określonemu w art.187 K.k.w. Jest on organem egzekucyjnym (...) świadczenia (...) których egzekucja w innych wypadkach byłaby prowadzona przez organ wskazany w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego".

Przywołana argumentacja świadczy w ocenie Sądu o tym, że skoro administracyjnemu organowi egzekucyjnemu przekazano do wykonania w trybie art.195a k.k.w. postanowienie o zabezpieczeniu, to całość tego zabezpieczenia powinna odbywać się w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jeżeli właściwym organem egzekucyjnym jest organ administracyjny, to bezzasadnym jest dzielenie postępowania w części dotyczącej nadania klauzuli wykonalności na procedurę cywilną i administracyjną.

Podkreślić należy, na co zwrócił również uwagę WSA w Krakowie w wyroku z dnia

21 czerwca 2011r., sygn. akt I SA/Kr 689/11 (cbois.nsa.gov.pl), że wprowadzenie możliwości wykonywania przez administracyjne organy egzekucyjne orzeczeń dotyczących przepadku w trybie art.187 i 195a k.k.w. związane było z regulacją art.3 pkt7 i 12 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 111 poz.1061), które weszły w życie z dniem 1 lipca 2003 r. Jak wskazuje doktryna (Z. Hołda: Komentarz do art.187 kodeksu karnego wykonawczego [w:] Z. Hołda, K. Postulski, Kodeks karny wykonawczy. Komentarz, LEX / Arche, 2008): "U podstaw tej słusznej zmiany właściwości organów wykonujących środek karny przepadku (...) leży nie tylko uproszczenie zasad wykonywania wymienionych środków. Istotniejsze są z pewnością zasadnicze cele, którym służyć ma uchwalenie ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. Nie ulega wątpliwości, że administracyjne postępowanie egzekucyjne jest bardziej sprawne niż sądowe. Przekazanie zatem urzędom skarbowym całości wykonawstwa orzeczeń o przepadku (poza wspomnianymi na początku wyjątkami, które nie przeczą zasadzie) jest słuszne, jeżeli się zważy, że jednym ze wspomnianych celów jest szybkie i efektywne pozbawianie sprawców przede wszystkim nienależnych im korzyści uzyskanych z przestępstwa.".

Tym samym, rozdzielanie procedowania na etapie nadawania klauzuli wykonalności pomiędzy sąd powszechny (stosujący procedurę cywilna), jak i prokuratora (wydającego zarządzenie zabezpieczenia), nie ma ani prawnego uzasadnienia (skoro organem egzekucyjnym jest organ administracyjny stosujący wyłącznie procedurę administracyjną na zasadzie szczególnego przepisu ww. art.195a k.k.w. w zw. z art.187 k.k.w.), ani też uzasadnienia celowościowego w świetle motywów jakimi kierował się ustawodawca nowelizując kodeks karny wykonawczy w zakresie ujednolicania organów administracyjnych.

W wyroku NSA z dnia 8 czerwca 2010r. II FSK 1881/07 zapadłego w sprawie,

w której została wydana uchwała NSA z dnia 7 grudnia 2009r. II FPS 6/09, wynika, że prokurator wydał zarządzenie zabezpieczenia.

W dalszej części powołanego wyroku Sąd stwierdził, że: "Dodać można, że mnożenie oraz konkurencja postępowań (cywilnego i administracyjnego) w relacji do zabezpieczenia i wykonania tego samego środka karnego - przekazanego do egzekucji administracyjnej, nie stanowiłaby najbardziej efektywnego sposobu zwalczania i karania przestępczości, dla których to zasadniczych powodów, powoływaną nowelizacją z dnia 13 czerwca 2003r., wprowadzone zostały do obowiązującego porządku prawnego (między innymi) rozważone powyżej unormowania art.291 §1 k.p.k. i art.27 k.k.w., stanowiące o zabezpieczaniu i wykonaniu określonych środków karnych i kary grzywny.

Biorąc pod uwagę powyższe treści Sąd przyjął, że zasadnym jest dołączanie

do tytułu egzekucyjnego (jakim jest postanowienie prokuratora o zabezpieczeniu) zarządzenia zabezpieczenia co do całości środków karnych, co do których

o zabezpieczeniu orzekł prokurator w trybie art.155a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Tym samym, skład orzekający w niniejszej sprawie, nie podzielił poglądu wyrażonego

w wyroku z dnia 2 czerwca 2006r. sygn. akt I SA/Gl 1894/05 wskazującego na konieczność nadania sądowej klauzuli wykonalności, ponieważ wyrok ten zapadł przed kluczową dla sprawy uchwałą NSA z dnia 7 grudnia 2009r. II FPS 6/09).

Natomiast, w przypadku drugiego z powołanych przez organy orzeczeń - z 27 maja 2010r. sygn. akt II FSK 88/09, zauważyć należy, że w sprawie, która była przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej istotę sporu stanowiła odpowiedź, czy Prokurator, występując do urzędu skarbowego o dokonanie zabezpieczenia majątkowego na podstawie wydanego przez siebie a opatrzonego już przez sąd klauzulą wykonalności postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym, zobowiązany był ponadto do sporządzenia zarządzenia zabezpieczenia, o którym mowa w art.155a u.p.e.a.

Nie ulega zatem wątpliwości, że sądy obu instancji orzekały w sprawie o odmiennym stanie faktycznym niż niniejsza, poddana obecnie kontroli sądowoadministracyjnej.

Tymczasem, z treści zaskarżonego postanowienia wynika, że poglądy wyrażone

w obu w/w wyrokach (z 2 czerwca 2006r. sygn. akt I SA/Gl 1894/05 i z 27 maja 2010r. sygn. akt II FSK 88/09) stanowiły zasadniczą i praktycznie jedyną podstawę dla podjętego przez organy rozstrzygnięcia.

Podsumowując tę cześć rozważań, za niezasadne uznać należy stanowisko prokuratora o braku obowiązku zarządzenia zabezpieczenia. Należy bowiem zauważyć, że takie zarządzenie przewiduje środki zaskarżania (zarzuty), analogicznie jak postanowienie w przedmiocie klauzuli wykonalności (art.795§1 k.pc.) nadawanej przez sąd powszechny.

Zwolnienie Prokuratora z obowiązku uzyskiwania sądowej klauzuli wykonalności przy jednoczesnym zwolnieniu z obowiązku wydawania zarządzenia zabezpieczenia byłoby sprzeczne z art.155a i nast. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji znajdującymi zastosowanie na zasadzie art.195a k.k.w., a nadto naruszałoby art.78 Konstytucji stanowiący, że każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji.

Wyjątki od tej zasady oraz tryb zaskarżania określa ustawa. Wprawdzie postanowienie prokuratorskie w przedmiocie zabezpieczenia podlega zażaleniu, niemniej jednak z uwagi na fakt, że przedmiotem tegoż postanowienia nie jest "zlecenie wykonania" organowi egzekucyjnemu w trybie art.195a kkw, Sąd uznał za zasadne i z tych względów, aby zarządzenie zabezpieczenia dotyczyło całości postanowienia prokuratorskiego. W ocenie Sądu, nie doszłoby więc do dublowania środków zaskarżenia w tej samej sprawie.

Rolą organów w ponownie przeprowadzonym postępowaniu będzie uwzględnienie oceny prawnej wyrażonej w niniejszym wyroku.

Z tych też przyczyn oraz na podstawie art.145 §1 pkt 1 lit. a) ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 270, zwana dalej P.p.s.a.),

Sąd uchylił zaskarżone postanowienie wobec stwierdzenia naruszenia art.195a k.k.w., a także art.155a i art.156 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - poprzez brak ich zastosowania.

Na podstawie art.135 P.p.s.a. Sąd uchylił również postanowienie organu

I instancji stwierdzając, że uzasadnienie postanowienia było bardzo lakoniczne

i ograniczało się jedynie do przedstawienia toku postępowania, a nie zawierało praktycznie merytorycznego stanowiska uzasadniającego podjęte przez organ rozstrzygnięcie.

Tym samym, naruszało art.17 §1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art.124 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.

/-/ J. Niedzielski /-/ A. Rzepecka /-/ B. Rennert