Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 934/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2021-12-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 151, art. 119 pkt 2 i art. 120
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 23 sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

K. K. (dalej także jako "wnioskodawca" albo "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 23 sierpnia 2021 r.

nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia 5 marca 2021 r. nr [...] o odmowie przyznania wnioskodawcy świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką K. K. (ur. [...] 1940 r.).

W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:

W dniu 16 listopada 2020 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej

w [...] wpłynął wniosek K. K., reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika, o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w sprawie, w tym wywiadu środowiskowego z dnia 20 stycznia 2021 r., organ pierwszej instancji decyzją z dnia 5 marca 2021 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "k.p.a.") oraz art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (teks jednolity: Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "u.ś.r.") odmówił wnioskodawcy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego w związku z opieką nad matką.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że K. K. zamieszkuje i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z niepełnosprawną w stopniu znacznym matką K. K.. W 2011 r. K. K. doznała udaru krwotocznego prawej półkuli mózgu, w wyniku którego ma niedowład lewostronny. K. K. nie jest osobą leżącą, po mieszkaniu porusza się przy pomocy kul i w asyście syna. Korzysta

z toalety dla niepełnosprawnych, umieszczonej przy łóżku. Matka samodzielnie przyjmuje leki, które wcześniej przygotował syn, samodzielnie spożywa posiłki (wcześniej przygotowane przez syna). K. K. udziela matce pomocy przy higienie osobistej (kąpiel, mycie włosów) i dba o jej schludny wygląd (przygotowuje ubrania, które matka wnioskodawcy samodzielnie ubiera). Ponadto wnioskodawca wykonuje czynności związane z leczeniem: umawia wizyty lekarskie, wykupuje leki, mierzy ciśnienie, mierzy poziom cukru. Poza tym wykonuje też wszelkie czynności domowe: sprząta, gotuje, pali w kominku (rąbie i przynosi drewno), robi zakupy, załatwia sprawy urzędowe oraz płaci rachunki. Z ustaleń pracownika socjalnego wynika, że K. K. sprawuje stałą, całodobową opiekę wobec matki i jest do dyspozycji matki w każdej chwili.

Organ wskazał nadto, że wnioskodawca do dnia 7 września 2006 r. posiadał status bezrobotnego. Wedle wnioskodawcy, w okresie od 14 lutego 2013 r. do dnia

3 października 2016 r. K. K. opiekował się jej mąż, R. K., po śmierci którego wnioskodawca przejął opiekę. K. K. ostatni raz był aktywny zawodowo w 2018 r., kiedy to odbywał staż zawodowy. Z powodu własnych problemów zdrowotnych, leczenia szpitalnego u specjalistów oraz w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką, zatrudnienie nie zostało przedłużone przez pracodawcę.

Na podstawie opisanych okoliczności organ uznał, że rozmiar

i zakres sprawowanej opieki nie zmuszają wnioskodawcy do niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Samodzielność K. K. utwierdziła organ w przekonaniu, że podjęcie przez wnioskodawcę jakiegokolwiek zatrudnienia nie kolidowałoby z zakresem czynności opiekuńczych. W ocenie organu pierwszej instancji takie czynności jak przygotowanie ubrania i posiłku, towarzyszenie podczas wizyt lekarskich, pomoc przy codziennej toalecie należą do obowiązków chociażby rodziców dzieci w wieku szkolnym (podczas dni wolnych od nauki - ferie, wakacje), co nie jest równoznaczne z brakiem możliwości wykonywania przez te osoby pracy zawodowej. W kontekście możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego opieka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a jej zakres wykluczać możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni.

Organ pierwszej instancji wyraził nadto pogląd, że rezygnacja z zatrudnienia (bądź jego niepodejmowanie) musi być wyłącznie spowodowana koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym, nie zaś przyczynami leżącymi po stronie osoby, która tę opiekę ma sprawować. Jeżeli więc sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną nie koliduje z wykonywaniem pracy lub potencjalnym podjęciem zatrudnienia, to świadczenie takie nie będzie przysługiwało.

W ocenie organu negatywne rozstrzygnięcie dla wnioskodawcy determinowane jest również tym, że nie jest możliwe ustalenie od kiedy istnieje niepełnosprawność u osoby wymagającej opieki, a więc niemożliwym jest ustalenie, czy ta niepełnosprawność powstała w okresach wskazanych w art. 17 ust. 1b u.ś.r., to jest do ukończeniu przez K. K. 25. roku życia. Jest to kluczowy element, który przesądził definitywnie o braku możliwości ustalenia wnioskodawcy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W wyniku rozpoznania odwołania K. K., reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia 23 sierpnia 2021 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało decyzję organu

pierwszej instancji w mocy.

W uzasadnieniu wydanej decyzji decyzji organ odwoławczy przytoczył przepisy prawa materialnego regulujące zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego po czym wskazał, że pomimo świadomości obowiązywania zasady legalizmu organ zdecydował się przychylić się do stanowiska sądów administracyjnych wskazującego na konieczność stosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r. z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13). W tym kontekście organ pierwszej instancji błędnie przyjął, że istnieje negatywna przesłanka do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, określona w art. 17 ust. 1b u.ś.r.

Następnie, po przybliżeniu celów i istoty przedmiotowego świadczenia organ odwoławczy wyjaśnił, że w sprawie nie zachodzi związek przyczynowy pomiędzy brakiem aktywności zawodowej K. K., a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką K. K..

W ocenie Kolegium, na podstawie dokonanych w postępowaniu ustaleń przyjąć należy, że rozmiar obowiązków wnioskodawcy nie uniemożliwia podjęcia zatrudnienia, przynajmniej w częściowym wymiarze czasu pracy. Takie czynności jak mierzenie ciśnienia i cukru, przygotowywanie posiłków i leków oraz ich podawanie, czy także umawianie i towarzyszenie matce podczas wizyt lekarskich nie mogą być uznane

za czynności wymagające pełnej dyspozycyjności i tak bardzo czasochłonne,

że wykluczałyby podjęcie zatrudnienia. Jak podkreślono, z akt sprawy nie wynika,

by K. K. wymagała ciągłej (całodziennej) obecności, czy też nadzoru. Matka wnioskodawcy nie jest osobą obłożnie chorą i leżącą, po mieszkaniu porusza się przy pomocy kul ortopedycznych. Jest osobą świadomą, nie wymagającą karmienia. Samodzielnie się ubiera, samodzielnie spożywa posiłki i samodzielnie korzysta z toalety dla osób niepełnosprawnych. Z kolei czynności odnoszące się do opieki nad matką wykonywane przez wnioskodawcę są realizowane w pewnych odstępach czasowych i nie świadczą o stałym i tak dużym zaangażowaniu, a przede wszystkim mogą być zorganizowane w sposób umożliwiający podjęcie zatrudnienia, choćby w niepełnym zakresie czasu pracy. Ponadto, część czynności jak np. wizyty lekarskie nie są czynnościami, które są wykonywane codziennie.

Pozostałe wskazane przez wnioskodawcę czynności, jak sprzątanie, pranie, palenie w piecu, czy robienie zakupów, są czynnościami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa domowego, w którym zresztą wnioskodawca sam zamieszkuje. Pomoc względem matki sprowadza się zatem zasadniczo do wykonywania zwykłych czynności dnia codziennego, jakie wykonuje się zwykle w każdym gospodarstwie domowym, również w tych rodzinach, gdzie wszyscy ich członkowie pracują i nie wiąże się ze świadczeniem bezpośredniej, osobistej i stałej opieki nad matką.

Kolegium wskazało również, że wnioskodawca do 2006 r. był osobą nieaktywną zawodowo. Ostatnia deklarowana przez wnioskodawcę aktywność zawodowa miała miejsce w 2018 r., kiedy to odbył staż w ramach aktywizacji zawodowej. Jak wynika ze zgromadzonej w aktach dokumentacji matka wnioskodawcy przeszła udar w roku 2011. Do października 2016 r. opiekę nad matką wnioskodawcy sprawował jej mąż. Po śmierci męża R. K. opiekę przejął wnioskodawca. Zdaniem Kolegium w sprawie nie zaistniał związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy sprawowaniem opieki a niepodejmowaniem zatrudnienia bowiem wnioskodawca, jak sam podaje, był aktywny zawodowo już po uznaniu matki za osobę niezdolną do samodzielnej egzystencji i po śmierci ojca. Rezygnacja ze stażu w roku 2018 nie wynikała z konieczności sprawowania opieki nad matką lecz z innych przyczyn leżących po stronie wnioskodawcy. W ocenie Kolegium oznacza to, że wcześniejsza rezygnacja z zatrudnienia i aktualnie jego niepodejmowanie nie miało i nie ma bezpośredniego i ścisłego związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką.

Niezależnie od powyższego organ odwoławczy w uzasadnieniu wydanej decyzji wskazał, że Kolegium działając na podstawie art. 136 k.p.a. zleciło organowi pierwszej instancji przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego dotyczącego kwestii związanych z możliwością podjęcia przez wnioskodawcę zatrudnienia, aktualnego stanu zdrowia matki oraz zakresu opieki i czynności opiekuńczych wykonywanych prze wnioskodawcę. Z odpowiedzi udzielonej Kolegium przez organ pierwszej instancji wynika, że w dniu 23 lipca 2021 r. wnioskodawcy nie zastano w miejscu zamieszkania, a otrzymawszy w dniu 30 lipca 2021 r. pisemne wezwanie wnioskodawca nie stawił się w organie w celu przeprowadzenia wywiadu. Z akt postępowania wynika również, że wnioskodawca pomimo odebrania w dniu 21 lipca 2021 r. wezwania do udzielenia wyjaśnień w zakresie wskazanym przez organ odwoławczy stosownych wyjaśnień nie udzielił.

W skardze na decyzję organu odwoławczego reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika K. K. wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącego w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowani opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem

o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

W uzasadnieniu skargi wyjaśniono, że z dyspozycji art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika,

iż świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom w nim wymienionym, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku

ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Z przywołanej normy prawa wynika, że podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która nie musi być opieką całodobową, Jak wynika z zebranego

w sprawie materiału skarżący ze względu na sprawowaną opiekę nie jest w stanie podjąć zatrudnienia nawet w najmniejszym wymiarze czasowym.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) i art. 134 § 1 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a.") sąd bada zaskarżony akt (w realiach niniejszej sprawy decyzję administracyjną) pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Tym samym aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy,

bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że odpowiada ona przepisom obowiązującego prawa, wobec czego brak jest podstaw do jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

Przedmiotem oceny Sądu skarżący uczynił decyzję organu odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego w związku z opieką nad matką będącą osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym

Wskazać w tym miejscu należy, że w art. 17 u.ś.r. szczegółowo określono przesłanki, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia mającego w określonym stopniu rekompensować brak możliwości świadczenia pracy w związku z opieką, jaką sprawuje nad osobą niepełnosprawną. Wskazane przez ustawę przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce lub ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia

9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny

i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

– jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji

i edukacji.

Sąd wskazuje, że zgodnie z treścią art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne w związku z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje, jeżeli osoba uprawniona rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania stałej lub długotrwałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Podstawowym wymogiem do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub powodującej konieczność zrezygnowania z pracy. Podkreślenia przy tym wymaga, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji "sprawowania opieki". Z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że aby można było mówić o opiece - w rozumieniu tego przepisu - musi ona być stała lub długoterminowa. Określenia "stała" lub "długoterminowa" wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie.

Ponadto należy wskazać, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane

za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2020 r.; sygn. akt I OSK 1148/20, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja

z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r. pozostawały

w bezpośrednim związku przyczynowo - skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby spełnione były przesłanki określone

w art. 17 ust. 1 u.ś.r., opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę

do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2020 r.; sygn. akt

I OSK 516/19; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). W każdej sprawie właściwy organ musi zatem dokonać dogłębnej oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest zrezygnować

z zatrudnienia (zob. w tej materii: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia

13 maja 2015 r.; sygn. akt I OSK 2820/13; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).

W niniejszej sprawie organy obu instancji odmówiły przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia, aczkolwiek analiza uzasadnień decyzji wydanych przez organy daje asumpt do przyjęcia, że ich rozstrzygnięcia uwarunkowane były ustaleniem częściowo odmiennych przesłanek negatywnych.

Organ pierwszej instancji stanął na stanowisku, że w sprawie nie została spełniona między innymi przesłanka warunkująca przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego zakreślona przez przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r., gdyż niepełnosprawność matki skarżącego, zgodnie z wydanym względem niej orzeczeniem, powstała w wieku, który nie mieści się w przedziale wiekowym zakreślonym we wskazanym przepisie. Ponadto zdaniem tego organu, charakter i zakres wykonywanej pomocy nie absorbują K. K. do tego stopnia, by nie mógł on podjąć pracy zarobkowej.

Organ odwoławczy dokonując szczegółowych ustaleń odnośnie czynności opiekuńczych i ich wymiaru czasowego wskazał z kolei, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest uzasadnione wówczas, gdy osoba wnioskująca o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z powodu zakresu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny w ogóle nie jest w stanie pracować zawodowo, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. W realiach sprawy taka sytuacja z uwagi na ustalony zakres czynności opiekuńczych i ich wymiar nie zachodzi, a zdaniem organu odwoławczego skarżący ma możliwość podjęcia pracy chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do argumentacji zaprezentowanej przez organ pierwszej instancji w zakresie mającym za przedmiot zastosowanie w sprawie

art. 17 ust. 1b u.ś.r. wskazać należy, że orzecznictwo sądów administracyjnych zdążyło już uporać się ze sporem prawnym co do tego, czy na gruncie obowiązujących przepisów opiekunowi może przysługiwać świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa

w art. 17 u.ś.r., pomimo że niepełnosprawność dorosłej osoby niepełnosprawnej,

która pozostaje pod jego opieką (stosownie do treści art. 17 ust. 1b u.ś.r.), nie powstała przed ukończeniem 18 – go roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej.

Trybunał Konstytucyjny w punkcie drugim sentencji wyroku z dnia

21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r., w zakresie

w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny

z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Skoro w powołanym wyroku Trybunału została stwierdzona niezgodność we wskazanym zakresie przepisu ustawy o świadczeniach rodzinnych z Konstytucją, to sąd administracyjny nie może tej okoliczności nie brać pod uwagę lub ją pomijać.

Przywołany wyrok odnosi się do negatywnego zakresu przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., na co wskazuje zwrot "w zakresie, w jakim różnicuje". Istotą tego rozstrzygnięcia jest uznanie za niezgodne z konstytucyjną zasadą równości pominięcia prawa

do świadczenia pielęgnacyjnego innych osób, niż wskazanych w tym przepisie,

przy czym niekonstytucyjności takiego ograniczenia Trybunał upatruje w zróżnicowaniu prawa podmiotowego opiekunów osób niepełnosprawnych ze względu na wiek powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.

Sąd w składzie rozpoznającym sprawę podziela stanowisko wyrażone

w jednolitym obecnie orzecznictwie sądów administracyjnych, według którego wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) przesądza o tym, że organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy, to jest z wyłączeniem tej części tego przepisu,

która z dniem 23 października 2014 r. została przez Trybunał Konstytucyjny ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

Stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji było zatem w analizowanym zakresie a limine wadliwe, co słusznie dostrzegł organ odwoławczy podkreślając, że negatywna przesłanka do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, określona w art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie zachodzi.

Ocenie w tej sytuacji poddać należało negatywne ustalenie organów orzekających, a konkretnie, czy w sprawie wystąpił związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a sprawowaną przez skarżącego opieką.

Z materiału dowodowego sprawy w żaden sposób nie wynika aby opieka nad niepełnosprawną matką sprawowana przez skarżącego wykluczała całkowicie podjęcie przez niego jakiegokolwiek zatrudnienia lub pracy zarobkowej. W postępowaniu ustalono bezsprzecznie, że matka skarżącego pomimo konieczności wsparcia ze strony osoby trzeciej wykonuje określone czynności samodzielnie, a pomoc nie musi być udzielana nieustannie.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący zamieszkuje wraz

z wymagającą opieki matką, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe.

W wyniku przebytego udaru krwotocznego prawej półkuli mózgu K. K. cierpi na niedowład lewostronny. Pomimo poważnego uszczerbku na zdrowiu matki skarżącego, jak zasadnie zwrócił uwagę organ odwoławczy, nie można uznać za osobą obłożnie chorą, czy leżącą. Niewątpliwie z uwagi na stan zdrowia K. K. wymaga opieki i pomocy syna przy określonych czynnościach, niemniej jednak pomoc ta sprowadza się głównie do asystowania matce przy określonych czynnościach. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika jednak, że matka skarżącego wykonuje pewnie czynności samodzielnie. Po przygotowaniu przez syna leków samodzielnie je przyjmuje, podobnie samodzielnie spożywa wcześniej przygotowane posiłki, czy ubiera się (po podaniu ubrań). Poza tym skarżący wykonuje typowe czynności o charakterze opiekuńczym, takie jak pomoc w codziennej higienie osobistej, przy kąpieli i myciu włosów. Pomoc obejmuje ponadto organizowanie wizyt lekarskich, zaopatrywanie w leki, mierzenie ciśnienia i poziomu cukru. Do obowiązków skarżącego należą też czynności domowe, takie jak: sprzątanie, gotowanie, ogrzewanie pomieszczeń, robienie zakupów, załatwianie spraw urzędowych oraz opłacanie rachunków.

Związane z opieką nad matką czynności, rozpatrywane kompleksowo, nie są zatem, jak zasadnie uznały organy orzekające, czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r., uniemożliwiającą podjęcie przez skarżącego jakiejkolwiek pracy. Odpowiednia ich organizacja nie wyklucza bowiem kategorycznie aktywizacji skarżącego i podjęcia pracy. Należy mieć przy tym na uwadze, że czynności składające się na szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego to zbiór czynności, które nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności skarżącego, gdyż są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu. Z ustaleń poczynionych w sprawie bezspornie wynika, że zakres oraz rozmiar czasowy opieki sprawowanej przez skarżącego nad niepełnosprawną matką, w świetle zasad doświadczenia życiowego, jest do pogodzenia z równoczesnym podjęciem pracy choćby w niepełnym wymiarze czasowym. Nie kwestionując stanu zdrowia matki skarżącego i konieczności jej wsparcia (do czego skarżący jest zobowiązany zgodnie z regulacjami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy; tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 1359), należy podkreślić za organem odwoławczym, który nie zanegował faktu należytego sprawowania opieki, że sama konieczność sprawowania opieki nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W ocenie Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy był w pełni wystarczający dla stwierdzenia, że skarżący z uwagi na zakres i rozmiar czynności, jakie wykonuje opiekując się matką, ma możliwość, na tle poczynionych ustaleń wskazujących na częściową samodzielność matki, podjęcia pracy. Zdaniem Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na prawidłowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy, to jest zakresu i rozmiaru sprawowanej przez skarżącego opieki nad matką,

jak i kwestii związanych z jej stanem zdrowia oraz możliwością samodzielnego funkcjonowania w określonych sferach życia. Ustalenia poczynione w tym zakresie znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, która to zawiera w pełni wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego przez organ rozstrzygnięcia, które w ocenie Sądu w całości odpowiada prawu.

W świetle powyższych zapatrywań podkreślenia ponadto wymaga, że w toku postępowania skarżący nie współpracował należycie z organem w kwestii wyjaśnienia okoliczności natury faktycznej. Pomimo podjętej w dniu 23 lipca 2021 r. próby nie udało się bowiem przeprowadzić wywiadu środowiskowego, z powodu nieobecności skarżącego w miejscu zamieszkania. Wezwanie organu pierwszej instancji z dnia 23 lipca 2021 r. wskazujące na możliwość ustalenia terminu przeprowadzenia wymaganego wywiadu środowiskowego, podobnie jak poprzedzające je wezwanie z dnia 20 lipca 2021 r. o przedstawienie stosownych dokumentów i wyjaśnień, skierowane do pełnomocnika skarżącego pozostały bez odpowiedzi.

W skardze z kolei nie zawarto jakichkolwiek argumentów pozwalających

na podważenie zasadności wydanych rozstrzygnięć. Argumentacja uzasadnienia skargi ograniczona została do przytoczenia przepisów prawa materialnego i prostego zaprzeczenia poczynionym przez organy ustaleniom oraz wyciągniętym na ich podstawie prawidłowym wnioskom.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.

Wyrok w sprawie Sąd wydał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a.