Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1121/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6302 Kontyngenty taryfowe, pozwolenia, cła  antydumpingowe i inne ograniczenia w obrocie towarowym z zagranicą
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Celne prawo
Celne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: journal: M.P. 2013 poz 1024 art. 145
law: Uchwała Nr 221 Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2013 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego programu wspierania finansowego gmin w  zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 194 poz 6 art. 1
law: Rozporządzenie Wykonawcze Rady (UE) NR 723/2011 z dnia 18 lipca 2011 r. rozszerzające ostateczne cło antydumpingowe nałożone  rozporządzeniem (WE) nr 91/2009 na przywóz niektórych elementów złącznych z żeliwa lub stali pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej na  przywóz niektórych elementów złącznych z żeliwa lub stali wysyłanych z Malezji, zgłoszonych lub niezgłoszonych jako pochodzące z Malezji*
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 343 poz 51 art. 11 ust. 8
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1225/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie ochrony przed przywozem produktów po cenach dumpingowych  z krajów niebędących członkami Wspólnoty Europejskiej (wersja ujednolicona)
journal: Dz.U.UE.L 1992 nr 302 poz 1 art. 67, art. 201 ust. 2, art. 214
law: Rozporządzenie Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny.
article: art. 297
journal: Dz.U. 2004 nr 90 poz 864
law: Traktat o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej.
journal: Dz.U.UE.L 2012 nr 275 poz 1 art. 2, art. 2
law: Rozporządzenie Wykonawcze Rady (UE) NR 924/2012 z dnia 4 października 2012 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 91/2009 nakładające  ostateczne cło antydumpingowe na przywóz niektórych elementów złącznych z żeliwa lub stali pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zajda Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Karolina Mamcarz po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 13 lutego 2014 r., sygn. akt III SA/Gd 829/13 w sprawie ze skargi "M." Spółki z o.o. w Ch. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w G. z dnia [...] września 2013 r., nr [...]; [...] w przedmiocie cła antydumpingowego oraz określenia kwoty podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w G.; 2. zasądza od "M." Spółki z o.o. w Ch. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w G. 4726 (cztery tysiące siedemset dwadzieścia sześć) złotych tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 13 lutego 2014 r., sygn. akt III SA/Gd 829/13, po rozpoznaniu skargi M. sp. z o.o. w Ch., uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej w G. z [...] września 2013 r., nr [...] w przedmiocie cła antydumpingowego oraz podatku od towarów i usług oraz poprzedzające ją decyzje Naczelnika Urzędu Celnego w G. z [...] czerwca 2013 r. nr [...]; [...].

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniach 1 i 3 czerwca 2011 r. Spółka złożyła w Urzędzie Celnym w G. w ramach procedury uproszczonej 10 zgłoszeń celnych uzupełniających dotyczących następujących towarów importowanych z Malezji tj.: 1/ "śruby z łbem sześciokątnym" (przyporządkowane do kodu Taric - 7318 15 81 81), 2/ "śruby z łbem sześciokątnym" (przyporządkowane do kodu Taric - 7318 15 81 81), 3/ "śruby imbusowe" (przyporządkowane do kodu Taric - 7318 15 69 81), 4/ "śruby imbusowe" (przyporządkowane do kodu Taric - 7318 15 69 81) oraz "śruby z łbem sześciokątnym" (przyporządkowane do kodu Taric - 7318 15 81 81), 5/ "wkręty ościeżnicowe" (przyporządkowane do kodu TARIC 7318 14 99 91), "kotwy ościeżnicowe" (przyporządkowane do kodu TARIC 7318 15 99 81) oraz "wkręty do płyt kartonowo-gipsowych" (przyporządkowane do kodu TARIC 7318 15 10 99) 6/ "śruby imbusowe" (przyporządkowane do kodu Taric - 7318 15 69 81) oraz "śruby z łbem sześciokątnym" (przyporządkowane do kodu Taric - 7318 15 81 81), 7/ "śruby z łbem sześciokątnym" (przyporządkowane do kodu Taric - 7318 15 81 81) oraz "śruby imbusowe" (przyporządkowane do kodu Taric - 7318 15 69 81), 8/ "śruby z łbem sześciokątnym" (przyporządkowane do kodu Taric - 7318 15 81 81), 9/ "podkładki stalowe" (przyporządkowane do kodu TARIC 7318 22 00 95) oraz "wkręty do płyt kartonowo-gipsowych" (przyporządkowane do kodu TARIC 7318 15 10 99) oraz 10/ "podkładki stalowe" (przyporządkowane do kodu TARIC 7318 22 00 95).

Naczelnik Urzędu Celnego w G. wszczął z urzędu postępowania w sprawie kontroli ww. zgłoszeń celnych oraz w sprawie określenia prawidłowej wysokości podatku od towarów i usług z tytułu importu ww. towarów objętych procedurą dopuszczenia do obrotu.

Decyzjami z [...] czerwca 2013 r. Naczelnik Urzędu Celnego w G., działając na podstawie art. 207 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 749; dalej: Op), art. 73 ust. 1 ustawy z 19 marca 2004 r. - Prawo celne (Dz.U. Nr 68, poz. 622 ze zm.), art. 20 ust. 3 lit. g/, art. 67, art. 78 ust. 1 i ust. 3, art. 214 ust. 1, art. 220 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.Urz. WE L 302 z 1992 r. ze zm.; dalej: WKC), rozporządzenia Komisji (WE) nr 861/2010 z 5 października 2010 r. zmieniającego załącznik I do rozporządzenia Rady (EWG) nr 2658/87 w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej (Dz.Urz. UE L Nr 284), rozporządzenia Rady (WE) nr 91/2009 z 26 stycznia 2009 r. nakładającego ostateczne cło antydumpingowe na przywóz niektórych elementów złącznych z żeliwa lub stali pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej (Dz.Urz. L 29 z 30.10.2009 r.), art. 1 rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 723/2011 z 18 lipca 2011 r. rozszerzającego ostateczne cło antydumpingowe nałożone rozporządzeniem (WE) nr 91/2009 na przywóz niektórych elementów złącznych z żeliwa lub stali pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej na przywóz niektórych elementów złącznych z żeliwa lub stali wysyłanych z Malezji, zgłoszonych lub niezgłoszonych, jako pochodzące z Malezji (Dz.Urz. UE L 2011.194.6 z 26 lipca 2011 r.; dalej: rozporządzenie wykonawcze Rady (UE) nr 723/2011), art. 5 ust. 1 pkt 3, art. 19 ust. 7, art. 29 ust. 13 i ust. 16, art. 33 ust. 2 art. 34 ust. 4, art. 41 ust. 1 w związku z art. 146a ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (j.t. Dz.U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 ze zm.) określił dla sprowadzonych towarów dodatkowy kod TARIC B999 i stawkę rozszerzonego ostatecznego cła antydumpingowego (A30) w wysokości 85%, określił niezaksięgowane kwoty ostatecznego cła antydumpingowego podlegające retrospektywnemu zaksięgowaniu (A30) oraz określił należne kwoty podatku od towarów i usług z tytułu importu.

W uzasadnieniu wydanych decyzji organ celny pierwszej instancji wskazał, że w dniu objęcia przesyłki procedurą celną obowiązywało rozporządzenie Komisji (UE) nr 966/2010 z 27 października 2010 r. wszczynające dochodzenie dotyczące możliwego obchodzenia środków antydumpingowych nałożonych na mocy rozporządzenia Rady (WE) nr 91/2009 na przywóz niektórych elementów złącznych z żeliwa lub stali pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej w drodze przywozu niektórych elementów złącznych z żeliwa lub stali wysyłanych z Malezji, zgłoszonych lub niezgłoszonych, jako pochodzące z Malezji (Dz.Urz. L 282/29 z 28 października 2010 r., dalej: rozporządzenie Komisji (UE) nr 966/2010). Na mocy art. 2 tego rozporządzenia wysłane z Malezji towary objęte zadeklarowanymi w zgłoszeniach celnych przez stronę kodami zostały poddane rejestracji.

W dniu 27 lipca 2011 r. weszło w życie rozporządzenie wykonawcze Rady (UE) nr 723/2011. Organ podkreślił, że eksporter - firma: Grand Fasteners Manufacturing (M) Sdn Bhd z Malezji nie została wymieniona w rozporządzeniu wykonawczym Rady (UE) nr 723/2011 jako przedsiębiorstwo, którego wyroby korzystają w imporcie ze zwolnienia z cła antydumpingowego. Dla towarów należało przyjąć zatem dodatkowy kod Taric B999, przypisany pozostałym przedsiębiorstwom i zastosować stawkę rozszerzonego ostatecznego cła antydumpingowego w wysokości 85%. W konsekwencji, podlegająca retrospektywnemu zaksięgowaniu kwota ostatecznego cła antydumpingowego miała wpływ na wysokość należnego z tytułu importu ww. towarów podatku VAT, który został określony przez organ celny.

Po rozpatrzeniu odwołań Spółki, Dyrektor Izby Celnej w G. decyzją z [...] września 2013 r. utrzymał w mocy decyzje organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu podzielił stanowisko organu I instancji, że w dniu zgłoszenia celnego obowiązywało rozporządzenie Komisji (UE) nr 966/2010 i zgłoszenia podlegało rejestracji, natomiast na mocy rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 723/2011 zastosowano do przedmiotowych towarów cło antydumpingowe w wysokości 85%. Wejście w życie rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 723/2011 zobligowało organ celny do objęcia ostatecznym cłem antydumpingowym przywozu przedmiotowego towaru i ustalenia prawidłowej kwoty należności wynikającej z długu celnego.

Dyrektor Izby Celnej w G. wziął również pod uwagę, że w dniu 11 października 2012 r. weszło w życie rozporządzenie wykonawcze Rady (UE) nr 924/2012, które obniżało stawkę cła antydumpingowego dla towarów importowanych od pozostałych przedsiębiorstw do 74,1%, jednak wobec towarów objętych niniejszym postępowaniem - z uwagi na brak regulacji pozwalających na stosowanie tego rozporządzenia do towarów przywiezionych przed 11 października 2012 r. - zastosowanie miało rozporządzenie Rady (WE) Nr 91/2009 w pierwotnym brzmieniu i rozporządzenie wykonawcze Rady (UE) nr 723/2011.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 13 lutego 2014 r. uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej w G. i decyzje Naczelnika Urzędu Celnego w G. z [...] czerwca 2013 r.

Wyjaśnił, że przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej były decyzje dotyczące określenia cła antydumpingowego oraz podatku od towarów i usług. Tym samym zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy - Prawo celne postępowanie w sprawie prowadzone było w oparciu o stosowane odpowiednio przepisy art. 12 oraz działu IV Ordynacji podatkowej, z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego. Okoliczności faktyczne sprawy były bezsporne między stronami i obejmowały przede wszystkim przyjęcie zgłoszeń celnych w dniach 1 i 3 czerwca 2011 r., dotyczących dopuszczenia do obrotu towarów importowanych z Malezji, stanowiących: "śruby z łbem sześciokątnym", "śruby imbusowe", "podkładki stalowe", "wkręty ościeżnicowe", "kotwy ościeżnicowe" i "wkręty do płyt kartonowo-gipsowych". Klasyfikacja taryfowa sprowadzonych towarów nie była między stronami sporna. Dalej Sąd wyjaśnił, że datą decydującą o tym, jakie przepisy prawa celnego należy stosować przy określaniu długu celnego w typowej sytuacji, gdy towar zostaje dopuszczony do obrotu, jest data przyjęcia zgłoszenia celnego. Natomiast specyficzny i wyjątkowy charakter ma postępowanie w sprawie dotyczącej cła antydumpingowego, gdyż zgłoszenia celne zostały dokonane przed datą wejścia w życie rozporządzenia nakładającego ostateczne cło antydumpingowe. W istotnej dla sprawy dacie, tj. 1 i 3 czerwca 2011 r. kształt instrumentów unijnej polityki antydumpingowej określało rozporządzenie Rady (WE) nr 1225/2009 w sprawie ochrony przed przywozem produktów po cenach dumpingowych z krajów niebędących członkami Wspólnoty Europejskiej (Dz.U. UE. L 2009.343.51 ze zm.; dalej: rozporządzenie Rady (WE) nr 1225/2009). Punkt 25 Preambuły rozporządzenia stanowił, że niezbędne jest zapewnienie, że przywóz będący przedmiotem postępowania może być zarejestrowany, tak, aby można było zastosować w stosunku do niego później odpowiednie środki. Z przepisów powołanego rozporządzenia wynikało zatem jednoznacznie, że rejestracja sprowadzanych towarów prowadzona jest w celu nałożenia na nie w przyszłości ceł antydumpingowych, o ile dochodzenie potwierdzi stosowanie takich praktyk handlowych. Zatem przedsiębiorca wprowadzając na rynek wspólnotowy towar objęty trwającym dochodzeniem antydumpingowym powinien zdawać sobie sprawę, że z rejestracją takiego towaru łączy się możliwość zastosowania w przyszłości podwyższonego cła. Towary będące przedmiotem zgłoszenia celnego skarżącej należały do produktów, co do których rozporządzenie Komisji (UE) nr 966/2010 wszczynające dochodzenie dotyczące możliwego obchodzenia środków antydumpingowych nałożonych na mocy rozporządzenia Rady (WE) nr 91/2009 przewidywało obowiązek rejestracji. Rozporządzenie to weszło w życie z dniem 29 października 2010 r., wobec czego obowiązywało w dacie dokonania zgłoszeń celnych przez stronę skarżącą. Towary objęte tymi zgłoszeniami podlegały więc rejestracji.

Sąd I instancji wyjaśnił, że 28 lipca 2011 r. organ rozstrzygania sporów Światowej Organizacji Handlu przyjął szereg zaleceń i ustaleń dotyczących przepisów rozporządzenia Rady (WE) nr 91/2009 na przywóz niektórych elementów złącznych, z żeliwa lub stali pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej, z których wynika, że naruszają one Porozumienie Antydumpingowe (ADA). Porozumienie to stanowi obecnie integralny element wspólnotowego porządku prawnego. W konsekwencji Komisja Europejska wszczęła przegląd stosowanych środków antydumpingowych i w jego wyniku wydane zostało rozporządzenie wykonawcze Rady (UE) nr 924/2012 zmieniające rozporządzenie Rady (WE) nr 91/2009. Rozporządzenie to weszło w życie z dniem 11 października 2012 r.

Reasumując, Sąd I instancji wskazał, że już w dacie wydania decyzji przez organy I instancji ([...] czerwca 2013 r.), obowiązywała już nowa, obniżona stawka cła antydumpingowego. Skoro Rada uznała, że cło antydumpingowe winno wynosić 74,1% zamiast 85%, to zdaniem Sądu należało przyjąć, że taka właśnie wartość cła antydumpingowego (74,1%) stanowiła gwarancję zabezpieczenia rynku wspólnotowego przy imporcie wskazanych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 91/2009 towarów. Organy administracji, ustalając wysokość cła antydumpingowego w sprawie nie mogły odwołać się do treści art. 201 ust. 2 WKC, tj. daty zgłoszenia celnego. W dacie dokonywania zgłoszenia celnego rozporządzenie wykonawcze Rady (UE) nr 723/2011 jeszcze nie obowiązywało. Towary sprowadzone przez stronę skarżącą były objęte jedynie rejestracją na podstawie rozporządzenia Komisji (UE) nr 966/2010 z 27 października 2010 r. Zastosowanie przez organ odwoławczy stawki celnej wynikającej z pierwotnej wersji rozporządzenia Rady (WE) nr 91/2009 stanowiło akt stosowania prawa, które nie obowiązywało w żadnej z istotnych dla ustalenia stanu prawnego dat - ani w dacie dokonania zgłoszenia celnego, ani w dacie orzekania przez organy obu instancji. WSA w Gdańsku podkreślił także, że zasada zgodnej interpretacji prawa wspólnotowego z Porozumieniem Antydumpingowym stoi na przeszkodzie stosowaniu aktów wtórnego prawa wspólnotowego, w takim zakresie, w jakim naruszają one normy zawarte w tym Porozumieniu. Niezgodność rozporządzenia Rady (WE) nr 91/2009 w istotnym dla sprawy zakresie z Porozumieniem Antydumpingowym została uznana przez Komisję Europejską, co doprowadziło do wydania rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 924/2012. Również i z tego powodu nie można było zaakceptować powołania się przez organy celne na stan prawny uznany przez właściwy organ Wspólnoty za wadliwy w odniesieniu do zobowiązań Wspólnoty wynikających z umowy międzynarodowej, której jest ona stroną. Nie stosując zatem przy ustalaniu wysokości cła antydumpingowego przepisów powołanego rozporządzenia organy celne naruszyły przepisy prawa materialnego w sposób mający istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Dyrektor Izby Celnej w G. wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Zaskarżając wyrok w całości zarzucił Sądowi I instancji - na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2012 r. poz. 270, dalej: ppsa) - naruszenie prawa materialnego, tj.:

1. art. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1515/2001 z dnia 23 lipca 2001 r. w sprawie środków, które Wspólnota może podjąć po przyjęciu przez organ ds. rozstrzygania sporów WTO sprawozdania dotyczącego zagadnień antydumpingowych i antysubsydyjnych (Dz. Urz. UE 11 t. 38; Dz. Urz. WE L 201/10), poprzez jego błędną wykładnię, tj.:

a) przyjęcie, że przepis ten odnosi się jedynie do postępowań zakończonych decyzją ostateczną, w konsekwencji błędne przyjęcie, że zmiana wysokości stawki cła antydumpingowego określona w rozporządzeniu wykonawczym Rady (UE) nr 924/2012, wywołuje skutek ex tunc;

b) w konsekwencji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa poprzez wydanie wyroku, którego skutkiem sprzecznym z ww. przepisem, jest obowiązek zwrotu pobranego cła antydumpingowego;

2. art. 297 (dawny artykuł 254 TWE) Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w związku z art. 2 rozporządzenia Rady (UE) nr 924/2012 poprzez jego błędną wykładnię skutkującą złamaniem zasady nie retroakcji bez podstawy prawnej wynikającej z przepisu określającego datę wejścia w życie aktu prawnego, a wbrew treści przepisu;

3. art. 11 ust. 8 rozporządzenia Rady (WE) nr 1225/2009, poprzez jego niezastosowanie, jako jedynego możliwego do zastosowania trybu postępowania w sprawie podważenia wysokości stawki wniosków o zwrot cła anty-dumpingowego;

4. art. 1 w zw. z art. 2 zd. 2 rozporządzenia Rady (UE) nr 924/2012 w zw. z art. 2 oraz art. 207 ust. 1 TFUE (dawny art. 133 ust. 1 TWE), poprzez jego błędną wykładnię prawną prowadzącą do złamania zasady równości i jednolitości traktowania, a w konsekwencji do przyjęcia normy prawnej skutkującej niejednolitym traktowaniem i dyskryminacją fiskalną części podmiotów w związku z niewykorzystaniem przez nich administracyjnych środków odwoławczych lub w zależności od, niezależnego od strony, czasu zakończenia odwoławczej procedury administracyjnej;

5. art. 67 WKC, poprzez jego niezastosowanie w sprawie i przyjęcie dla oceny momentu powstania obowiązku w zakresie cła antydumpingowego daty innej niż wynika z ww. przepisu;

6. art. 201 ust. 2 w zw. z art. 67 oraz art. 214 ust. 1 WKC poprzez ich błędną wykładnię polegającą na błędnym uznaniu, że nie regulują one kwestii cła antydumpingowego, i że dla zastosowania właściwej stawki cła antydumpingowego należy przyjąć stawki obowiązujące w dniu wydania decyzji, a nie właściwe dla daty przyjęcia zgłoszenia celnego o dopuszczenie do wolnego obrotu;

7. art. 233 § 1 op zw. z art. 210 § 1 pkt 4 i § 4, art. 207 § 2 op, poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że organ podatkowy II instancji może dokonać zmiany prawidłowej od strony formalno i materialnoprawnej deklaratoryjnej decyzji pierwszo instancyjnej stwierdzającej powstanie obowiązku z mocy prawa, w związku ze zmianą przepisu dotyczącego stawki obciążenia fiskalnego, bez podstawy prawnej w postaci przepisu intertemporalnego nakazującego zastosowanie nowej stawki do stanów faktycznych zaszłych przed wejście w życie zmienionych przepisów oraz wbrew ww. przepisom WKC ustalającym dzień powstania długu celnego o dopuszczenie do obrotu.

W oparciu o powyższe zarzuty Dyrektor Izby Celnej w G. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji lub oddalenie skargi oraz zasądzenie od skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego.

Jednocześnie autor skargi kasacyjnej wniósł o skierowanie do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej zapytania prejudycjalnego - celem wyjaśnienia, jaką stawkę cła antydumpingowego należy stosować dla przywozu towaru, gdy jego przywóz nastąpił w okresie do 11 października 2012 r., tj. przed wejściem w życie rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 924/2012 z 4 października 2012 r. zmieniającym rozporządzenie (WE) nr 91/2009 nakładającego ostateczne cło antydumpingowe na przywóz elementów złącznych z żeliwa lub stali pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej, a jednocześnie w sprawie zastosowania cła antydumpingowego, toczyło się postępowanie odwoławcze, które zakończyło się po 11 października 2012 r., tj. po wejściu w życie ww. rozporządzenia, tj., gdy przed zakończeniem postępowania odwoławczego przed organami celnymi weszło w życie ww. rozporządzenie, obniżające stawkę cła antydumpingowego z 85% do 74,1%. Jeżeli niższe stawki cła antydumpingowego mają zastosowanie do przywozu towaru przed datą wejścia w życie obniżonej stawki cła antydumpingowego, w sytuacji gdy toczyło się postępowanie odwoławcze w sprawie zastosowania cła antydumpingowego, które zakończyło się po 11 października 2012 r., to czy status prawny towaru jest odmienny, w zależności od tego czy towar został prawomocnie obłożony cłem - przed czy po wejściu w życie rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 924/2012 oraz czy podmiotom, które w związku z przywozem towaru przed 11 października 2012 r. dokonały zapłaty cła antydumpingowego w wysokości 85% przysługuje roszczenie o zwrot nadpłaconej, 10-cio% kwoty cła antydumpingowego, a jeżeli tak to, na jakiej podstawie prawnej i w jakim trybie.

W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej wskazał argumenty przemawiające, jego zdaniem, za trafnością zarzutów podniesionych w petitum złożonego środka odwoławczego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną M. sp. z o.o. w Ch. wniosła o oddalenie środka odwoławczego, a także o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 183 § 1 zd. 1 ppsa, zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego w stosunku do zaskarżonego orzeczenia jest zdeterminowany, poza przypadkami nieważności postępowania, które w sprawie nie występują, granicami środka zaskarżenia.

Wnoszący skargę kasacyjną podniósł zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię oraz naruszenie prawa procesowego.

Zdaniem organu, do importowanych z Malezji towarów objętych przedmiotowym zgłoszeniem celnym miała zastosowanie stawka cła antydumpingowego wprowadzona rozporządzeniem (WE) nr 91/2009 (85%), a nie jak przyjął Sąd I instancji - rozporządzeniem wykonawczym Rady (UE) nr 924/2012 (74,1%).

Rozpoznanie środka prawnego wymaga więc ustalenia, które z wymienionych rozporządzeń miało zastosowanie w stanie faktycznym sprawy. Innymi słowy, czy istniały podstawy prawne do zastosowania stawki cła antydumpingowego w zmienionej wysokości, jak przyjął Sąd I instancji.

Rozważania w tym zakresie należy poprzedzić kilkoma uwagami natury ogólnej.

Zgodnie z art. 67 WKC, jeżeli szczególne przepisy nie stanowią inaczej, datą, którą należy uwzględniać przy stosowaniu wszelkich przepisów regulujących procedurę celną, do której zgłaszane są towary, jest data przyjęcia zgłoszenia przez organy celne.

Tak więc data zgłoszenia celnego decyduje też o stawce celnej właściwej dla zgłaszanego towaru. Ponadto dzień przyjęcia zgłoszenia celnego jest także wyznacznikiem dla zastosowania wobec towarów objętych zgłoszeniem celnym środków polityki handlowej, jeżeli takie mają zastosowanie do danego towaru. Chodzi mianowicie o środki pozataryfowe, takie jak środki antydumpingowe w postaci ceł antydumpingowych, wprowadzane na mocy rozporządzeń Rady (WE) w wyniku postępowania antydumpingowego prowadzonego przez Komisję Europejską, jeżeli postępowanie takie wykaże stosowanie praktyk dumpingowych w przywozie określonego towaru na wspólnotowy obszar celny.

Zasada ta podlega wyłączeniu w przypadku wskazanym w art. 80 WKC.

W myśl tego przepisu, w drodze odstępstwa od art. 67 i pod warunkiem, że należności celne przywozowe za towar są należnościami określonymi w art. 4 ust. 10 tiret 1, a obniżenie stawki tych należności nastąpiło po dniu przyjęcia zgłoszenia towaru, zgłaszający może wystąpić z wnioskiem o zastosowanie korzystniejszej stawki (ust. 1). Przepisu ust. 1 nie stosuje się, jeżeli towary nie mogły zostać zwolnione z przyczyn zależnych jedynie od zgłaszającego (ust. 2).

Warunkiem zastosowania obniżonej stawki należności celnej przywozowej jest zatem łączne spełnienie dwóch przesłanek, tj. (1) aby obniżenie tej stawki nastąpiło po dniu przyjęcia zgłoszenia o dopuszczenie do swobodnego obrotu, lecz przed dniem zwolnienia towaru oraz (2) aby przesunięcie w czasie nie wynikało z działania bądź zaniechania zgłaszającego. Jak wynika z art. 201 ust. 1a i 2 WKC, z chwilą przyjęcia zgłoszenia celnego i dopuszczenia do swobodnego obrotu towaru podlegającego należnościom przywozowym powstaje dług celny w przywozie.

Kwota należności celnych przywozowych jest określana na podstawie elementów kalkulacyjnych właściwych dla towaru w chwili powstania długu celnego (art. 214 ust. 1 WKC). Natomiast z treści ust. 2 tego artykułu wynika, że kwota należności celnych określana jest na podstawie elementów kalkulacyjnych właściwych dla towaru w chwili najwcześniejszej, w jakiej istnienie długu celnego wynikającego z tej sytuacji mogło zostać ustalone na podstawie informacji posiadanych przez organ. Każda kwota należności celnych przywozowych wynikających z długu celnego obliczana jest przez organ celny, z chwilą gdy znajduje się on w posiadaniu niezbędnych informacji, a następnie zostaje ona wpisana do rejestru lub zaewidencjonowana w inny równoważny sposób [zaksięgowanie] (art. 217 ust. 1 lit. a/ WKC).

Trzeba też wskazać, iż po zwolnieniu towarów, organ celny może z urzędu lub na wniosek zgłaszającego dokonać sprostowania zgłoszenia (art. 78 ust. 1 WKC) lub też, jeżeli z kontroli zgłoszenia lub kontroli po zwolnieniu towarów wynika, że przepisy regulujące właściwą procedurę celną zostały zastosowane w oparciu o nieprawidłowe lub niekompletne dane, organy celne podejmują, zgodnie z wydanymi przepisami, niezbędne działania w celu uregulowania sytuacji, biorąc pod uwagę nowe dane, którymi dysponują (art. 78 ust. 3 WKC).

Z przedstawionej wyżej regulacji prawnej wynika, że w postępowaniu celnym (podobnie jak w podatkowym) wyznacznikiem ustalenia właściwego reżimu prawnego jest moment zaistnienia zdarzenia, z którym przepisy prawa materialnego wiążą określone skutki prawne. Oznacza to, że przy określaniu należności celnych przywozowych, o ile co innego nie wynika z przepisów prawa, późniejsza zmiana tych przepisów nie może wpływać na wymiar tych należności.

Stąd, dla ustalenia norm prawnych stanowiących normatywny wzorzec kontroli konkretnego zgłoszenia celnego, wbrew twierdzeniom Sądu I instancji, w sytuacji zmiany przepisów prawa nie ma znaczenia, ani moment wszczęcia postępowania w sprawie, ani też moment wydania przez organ decyzji kończącej to postępowanie w I i II instancji.

Zasada lex retro non agit w odniesieniu do przepisów prawa materialnego nie ma bezwzględnego charakteru. Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie podkreślał, że na zasadzie wyjątku, gdy wymaga tego cel interesu ogólnego i gdy w należyty sposób respektowane są uzasadnione oczekiwania zainteresowanych, temporalny zakres obowiązywania aktu prawnego może rozpocząć się przed jego publikacją. Musi to być jednak wyraźnie wskazane.

Z reguły przyjmuje się więc, o ile nie wynika nic innego z przepisów przejściowych nowego aktu prawnego, że przepisy proceduralne mają zastosowanie do wszystkich postępowań zawisłych w momencie ich wejścia w życie, w odróżnieniu od przepisów materialnych, które są zazwyczaj interpretowane w ten sposób, iż nie obowiązują w stosunku do sytuacji powstałych przed ich wejściem w życie.

Podobny pogląd jest również prezentowany w orzeczeniach Trybunału Sprawiedliwości (v. wyrok TS z 26 kwietnia 2005 r. w sprawie C-376/02 (ZOTSiS 2005/4B-/I-3445, PP 2005/6/51, ECR 2005/4B-/I-3445).

Prawo unijne, z uwagi na chronione dobro (zapobieganie występowaniu nierównych warunków konkurencji na rynku wewnętrznym UE), oraz procedury obowiązujące przy badaniu działań dumpingowych, dopuszcza możliwość nakładania ostatecznych ceł antydumpingowych z mocą wsteczną, pod warunkiem uprzedniego objęcia przywozu towaru rejestracją.

W stanie faktycznym sprawy przywóz towarów, w związku z rozporządzeniem Komisji (UE) nr 966/2010 wszczynającym dochodzenie, co do możliwego obchodzenia środków antydumpingowych nałożonych na mocy rozporządzenia Rady (WE) nr 91/2009, został objęty obowiązkiem rejestracji (na okres 9 miesięcy tj. od 28 października 2010 r. do 27 lipca 2011 r.) a następnie na mocy rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 723/2011 objęty ostatecznym cłem antydumpingowym. Sam obowiązek uiszczenia cła antydumpingowego od towarów objętych obowiązkową rejestracją nie jest kwestionowany przez stronę postępowania, a jedynie wysokość stawki tego cła. Wynika to z faktu, że obliczenie należności z tego tytułu nastąpiło w czasie, gdy obowiązywała niższa stawka cła antydumpingowego.

Podstawowe kwestie związane z ochroną rynku wspólnotowego przed przywozem produktów po cenach dumpingowych z krajów niebędących członkami Wspólnoty Europejskiej reguluje rozporządzenie Rady (WE) nr 1225/2009.

Z postanowień tego rozporządzenia (art. 13 ust. 1 i 3 oraz art. 14 ust. 5) wynika, że nałożone na jego podstawie cła antydumpingowe mogą być rozszerzone, przez objęcie przywozów z państw trzecich, których dotyczy środek produktów podobnych, zarówno nieznacznie zmodyfikowanych, jak też niemodyfikowanych lub też ich części, w przypadku gdy obowiązujące środki są obchodzone. Postępowanie w tym zakresie może być wszczęte z inicjatywy Komisji, na wniosek państwa członkowskiego lub każdej zainteresowanej strony, w drodze rozporządzenia Komisji. Może być nałożony jednocześnie nakaz odprawiania przez organy przywozu z zastrzeżeniem rejestracji lub żądania gwarancji, skutkiem czego jest rozszerzenie środków począwszy od daty nałożenia tego obowiązku.

Rozporządzeniem Rady (WE) nr 91/2009 zostało nałożone ostateczne cło antydumpingowe na przywóz niektórych elementów złącznych z żeliwa lub stali pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej. W praktyce okazało się, iż wprowadzone środki zapobiegawcze są obchodzone przez Malezję, czego wyrazem było wszczęcie przez Komisję UE dochodzenia, a następnie rozszerzenie cła antydumpingowego na towar sprowadzany z tego kraju (rozporządzenie wykonawcze Rady (UE) nr 723/2011).

Zgodnie z art. 1 ust. 2 powołanego rozporządzenia, w brzmieniu obowiązującym do 11 października 2012 r., stawka ostateczna cła antydumpingowego została określona na 85% w ramach dodatkowego kodu TARIC A999 odnoszącego się do wszystkich innych przedsiębiorstw niż te, które zostały wskazane w tabeli zawartej w owym przepisie. Jednocześnie zgodnie z art. 1 ust. 4 tego rozporządzenia (w brzmieniu zarówno przed zmianą jak i po zmianie) do cła antydumpingowego (o ile nie określono inaczej) mają zastosowanie obowiązujące przepisy dotyczące należności celnych, przez co należy wnioskować, iż chodzi o przepisy obowiązujące (1) w dacie zgłoszenia celnego i dopuszczenia do obrotu towaru lub bliskiej tym okolicznościom oraz (2) w czasie rejestracji towaru.

Stawka cła antydumpingowego ustalona rozporządzeniem Rady (WE) nr 91/2009 (85%) została zmieniona rozporządzeniem wykonawczym Rady (UE) nr 924/2012, które zgodnie z art. 2 zd. 1 tego rozporządzenia weszło w życie następnego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, tj. 11 października 2012 r., a więc po okresie objętym obowiązkową rejestracją towarów przywiezionych z Malezji.

Ponadto, z treści motywów zmieniającego rozporządzenia (pkt 3, 6, 7) wynika, że Komisja dokonała ponownej oceny ostatecznych ustaleń dochodzenia pierwotnego, biorąc pod uwagę zalecenia i orzeczenia DSB. Ponowna ocena opierała się na informacjach zebranych w pierwotnym dochodzeniu oraz na informacjach zgromadzonych po opublikowaniu zawiadomienia z 6 marca 2012 r. Z zastrzeżeniem, że sprawozdania objęte badaniem nie miały wpływu na ustalenia zawarte w motywach 40-57 rozporządzenia w sprawie ceł ostatecznych dotyczących produktu objętego postępowaniem i produktu podobnego.

Z kolei, z końcowych motywów rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 924/2012 (pkt 137 i 138) wynika, że środki antydumpingowe mające zastosowanie do przywozu niektórych elementów złącznych z żeliwa lub stali pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej, nałożonych rozporządzeniem Rady (WE) nr 91/2009, powinny zostać utrzymane, oraz że przywóz od przedsiębiorstwa Bulten Fasteners Chiny powinien podlegać stawce celnej równej 0%. Ponowa ocena potwierdziła wyrządzanie szkody przez dumping, stwierdzony w pierwotnym dochodzeniu. Z uwagi jednak, iż jednemu producentowi eksportującemu przyznano zgodę na indywidualne traktowanie zgodnie z zaleceniami dotyczącymi art. 9 ust. 5 rozporządzenia podstawowego, sformułowanymi w sprawozdaniach DSB, Komisja dokonała odpowiedniej zmiany art. 1 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ceł ostatecznych. Skutkiem tego było zweryfikowane cła antydumpingowego, obliczonego dla niektórych przedsiębiorstw wymienionych w tabeli w art. 1 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ceł ostatecznych.

Procedura, na podstawie której doszło do zmiany ceł antydumpingowych oraz treść art. 2 zd. 1 rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 924/2012, nie pozwala więc przyjąć, iż obniżone cło ma zastosowanie do stanów faktycznych sprzed daty wejścia w życie rozporządzenia zmieniającego. Z poddanych analizie przepisów prawa wynika w sposób jednoznaczny, iż organ stosujący prawo nie ma swobody w określaniu daty wejścia w życie przepisów prawa unijnego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, organ celny prawidłowo zatem określił należność z tytułu cła antydumpingowego, przyjmując za podstawę regulację prawną z okresu rejestracji towarów. Tym samym stanowisko Sądu I instancji należało uznać w powyższym zakresie za błędne. Podkreślenia ponownego wymaga bowiem to, że ewentualny skutek retroaktywny aktu prawnego powinien stanowić wyjątek od reguły oraz wyraźnie wynikać z treści tego aktu. W przypadku braku tego rodzaju uregulowań ma zastosowanie art. 297 ust. 1 akapit trzeci TFUE. W myśl tego przepisu akty ustawodawcze wchodzą w życie z dniem w nich określonym lub, w jego braku, dwudziestego dnia po ich publikacji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

Przenosząc powyższe na stan sprawy oznacza to, że zmieniona rozporządzeniem wykonawczym Rady (UE) nr 924/2012) stawka cła antydumpingowego (74,1%) mogła mieć zastosowanie do należności z tego tytułu naliczanych od przywozu towaru zgłoszonego po wejściu tego rozporządzenie w życie, tj. po dniu 11 października 2012 r., a co za tym idzie do towarów objętych przedmiotowymi zgłoszeniami miała zastosowanie stawka cła antydumpingowego (85%) wprowadzona rozporządzeniem Rady (WE) nr 91/2009. Przemawia za tym również to, że w zamkniętym okresie rejestracji spornych towarów (od 28 października 2010 r. do 27 lipca 2011 r.) stawka cła antydumpingowego była niezmienna i wynosiła 85%.

Zatem za błędny należało uznać pogląd wyrażony w zaskarżonym wyroku, według którego organ celny powinien był zastosować stawkę cła antydumpingowego w obniżonej wysokości. Mylny w tej kwestii pogląd Sądu I instancji, jak należy wnioskować z treści zaskarżonego wyroku, wynika nie tylko z niewłaściwego rozumienia powołanych wcześniej przepisów, ale również rozporządzenia Rady (WE) nr 1515/2001. Jak wynika bowiem z punktu 6 wprowadzenia do rozporządzenia Rady (WE) nr 1515/2001, zalecenia ujęte sprawozdaniach przyjętych przez ORS (Organ Rozstrzygania Sporów), mają wyłącznie skutek przyszły. Tym samym – jak wynika z art. 3 tego rozporządzenia – wszelkie środki (które Wspólnota może podjąć po przyjęciu przez organ ds. rozstrzygania sporów WTO sprawozdania dotyczącego zagadnień antydumpingowych i antysubsydyjnych) stają się skuteczne od daty ich wejścia w życie i nie stanowią podstawy do zwrotu opłat celnych pobranych przed tą datą, chyba że ustalono inaczej. Oznacza to, że wprowadzane środki mają co do zasady zastosowanie do oceny zdarzeń przyszłych, nie zaś tych, których stan prawny, tak jak w rozpatrywanej sprawie, został już ukształtowany w przedstawiony powyżej sposób. Z przepisu tego nie wynika zatem, aby miał on zastosowanie do spraw zakończonych prawomocnymi decyzjami, jak przyjął Sąd I instancji.

Przyjęcie tego poglądu nie tylko nie gwarantowałoby osiągnięcia w pełni wyznaczonego przepisami celu (walki z dumpingiem), ale przede wszystkim też mogłoby prowadzić do niejednolitego stosowania przepisów w zakresie ceł antydumpingowych w stosunku do podmiotach będących w tym samym położeniu prawno-faktycznym, a co za tym idzie do naruszenia również konstytucyjnej zasady równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP).

Podkreślić należy, że wyżej przedstawiony podgląd co do braku możliwości zastosowania z mocą wsteczną przepisów rozporządzenia Rady (WE) nr 924/2012 i zastosowania stawki cła antydumpingowego w wysokości 74,1% zamiast stawki 85% określonej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 91/2009, znajduje akceptację w jednolitym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (v. m.in. wyroki NSA: I GSK 1174/13 z 16 października 2014 r., I GSK 1482/13 z 22 października 2014 r., I GSK 1421/13 z 21 stycznia 2015 r., I GSK 257/14 z 22 października 2015 r.; dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z powyższych względów za zasadny należało uznać zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego wymienionych petitum skargi kasacyjnej.

Z przedstawionych wyżej względów, Naczelny Sąd Administracyjny uznał brak podstaw do wystąpienia do TSUE z pytaniem prejudycjalnym o treści wskazanej w skardze kasacyjnej i w załączniku do protokołu rozprawy.

Nadto, należy zauważyć, iż Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z 6 czerwca 2013 r. w sprawie C – 667/11 (www.eur-lex.europa.eu) orzekł, że "Artykuł 14 ust. 5 rozporządzenia Rady (WE) nr 1225/2009 (...), do którego odsyła art. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 966/2010 (...) powinien być interpretowany w ten sposób, że warunki rejestracji tego rodzaju co sporne w postępowaniu głównym są zgodne z owym przepisem i są w związku z tym wystarczające do celów poboru z mocą wsteczną cła antydumpingowego w zastosowaniu art. 1 rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 723/2011 (...), po przeprowadzeniu dochodzenia stwierdzającego zaistnienie obejścia ostatecznych ceł antydumpingowych nałożonych przez rozporządzenie Rady (WE) nr 91/2009 z 26 stycznia 2009 r. nakładające ostateczne cło antydumpingowe na przywóz niektórych elementów złącznych z żeliwa lub stali pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej.

Zgodnie z art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 91/2009 stawka rozszerzonego cła antydumpingowego pobieranego z mocą wsteczną od przywozów dokonanych przed wejściem w życie rozporządzenia wykonawczego nr 723/2011 wynosi 85% dla wszystkich innych przedsiębiorstw.

Tym samym TS potwierdził (1) możliwość stosowania ceł antydumpingowych z mocą wsteczną i (2) wskazał, iż stawka cła "dla wszystkich innych przedsiębiorstw" wynosi 85% dla towaru przywiezionego przed wejściem w życie rozporządzenia wykonawczego nr 723/2011, tj. przed dniem 27 lipca 2011 r.

Naczelny Sąd Administracyjny za chybione uznał zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, przede wszystkim dlatego, że skarżący kasacyjnie stawiając zarzut naruszenia art. 233 § 1 op w zw. z art. 210 § 1 pkt 4 i § 4, art. 207 § 2 op odniósł go do stanu faktycznego sprawy, który nie miał miejsca w niniejszej sprawie. Wynika to z tego, że obie decyzje organów celnych, a nie tylko decyzja odwoławcza, zapadły już po wejściu w życie rozporządzenia Rady (UE) nr 924/2012. Ponadto skarżący kasacyjnie nie wykazał, jak tego wymaga art. 174 pkt 2 ppsa, czy uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd I instancji rozpoznając ponownie sprawę będzie zobowiązany uwzględnić dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny wykładnię prawną.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 w zw. z art. 207 § 2 ppsa.