Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 632/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 148 par. 1 i par. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.), Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 lutego 2021 r. sprawy ze skargi A. G. na postanowienie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego decyzją w sprawie nakazu rozbiórki oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 oraz art. 148 § 1 i 2 i art. 149 § 3 i 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2020 r., poz. 256 ze zm.- dalej "k.p.a.") oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r., poz. 1186 ze zm.), po rozpatrzeniu zażalenia A. G. (dalej "Skarżąca"), utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] o odmowie "wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia [...] grudnia 2019 r. znak: [...] wydanej w sprawie w przedmiocie nakazania zobowiązanej A. G. dokonania rozbiórki pawilonu handlowego wybudowanego na nieruchomości przy ul. [...] w m. M., gm. T., na terenie działki oznaczonej nr ew. [...]".

Z uzasadnienia rozstrzygnięcia jak i akt sprawy wynika następujący stan faktyczny.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. nakazał Skarżącej rozbiórkę ww. pawilonu handlowego, pierwotnie wybudowanego na podstawie decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w T. z dnia [...] kwietnia 1979 r. znak: [...], na okres czasowy, z określonym terminem jego rozbiórki na rok 1983, zniszczonego w skutek pożaru i wyremontowanego bez wymaganego zgłoszenia.

Decyzja ta została Skarżącej skutecznie doręczona w dniu 27 grudnia 2019 r., tj. zgodnie z art. 44 k.p.a. (tj. w wyniku niepodjęcia przez adresata przesyłki po dwukrotnym jej awizowaniu przez Pocztę [...] i stała się ostateczna.

Skarżąca w dniu 31 stycznia 2020 r. wniosła odwołanie od ww. decyzji wraz z prośbą o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, postanowieniem z dnia [...] lutego 2020 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, które zostało przez Skarżącą zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.

W dniu 18 marca 2020 r. wpłynął do organu powiatowego w G. wniosek Skarżącej, reprezentowanej przez adwokata, o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ww. decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia [...] grudnia 2019 r., w którym powołując się na art. 145 § 1 pkt 4 oraz art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wskazano, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu oraz wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi wydającemu decyzję.

W motywach wniosku Skarżąca podniosła, że nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, w szczególności nie uczestniczyła w oględzinach budynku i nie miała wpływu na sporządzony protokół z tych oględzin, gdyż pisma organu były adresowane pod niewłaściwy adres, tj. w miejsca w których strona nie przebywała, bowiem przez 3 lata mieszkała w innej miejscowości opiekując się chorą matką. Oświadczyła, iż informacje o przedmiotowej decyzji i o toczącym się postępowaniu powzięła w dniu 20 stycznia 2020 r. Nadto wskazała, że protokół jest wątpliwy pod względem prawdziwości dokonanych z nim ustaleń faktycznych, zaś kwestia rozbiórki pawilonu została już wcześniej prawomocnie rozstrzygnięta decyzją Kolegium z dnia [...] września 2015 r.,w której orzeczono o uchyleniu decyzji organu I instancji orzekającej o rozbiórce pawilonu i o umorzeniu postępowania organu I instancji. Poza tym Kolegium umorzyło również postępowanie prowadzone w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego pod pawilon. Zakwestionowała także ustalenia co do zakresu zniszczenia pawilonu w wyniku pożaru wskazując, że są one niepełne i powierzchowne. Oświadczyła, że zgłosiła do organu zamiar dokonania naprawy pawilonu i określiła zakres tych prac. Naprawa ta musiała być dokonana, aby uniknąć dodatkowych szkód, a zatem działała

w warunkach stanu wyższej konieczności.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. na podstawie art. 149 § 3 i art. 150 § 1 w związku z art. 148 § 1 i § 2 i art. 145 § 1 pkt 4 i pkt 5 k.p.a. wydał w dniu [...] marca 2020 r. postanowienie odmawiające wznowienia postępowania zakończonego decyzją [...] grudnia 2019 r. wskazując, że Skarżąca uchybiła terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania (tj. Skarżąca dowiedziała się o prowadzonym postępowaniu w dniu 29 października 2020 r., o wydanej w sprawie decyzji w dniu 20 stycznia 2020 r., zaś wniosek złożono w dniu 13 marca 2020 r., czyli po ponad miesięcznym terminie).

Skarżąca w zażaleniu na ww. postanowienie organu pierwszej instancji zarzuciła nierozpoznanie istoty wniosku oraz naruszenie prawa proceduralnego art. 148 § 1 i § 2 k.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 4, 5, a także art. 146 § 1 k.p.a. wobec przyjęcia, że miesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania biegł od dnia doręczenia jej decyzji, tj. od 20 stycznia 2020 r., a tym samym uchybiła terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.

Organ odwoławczy uznając zażalenie za nieuzasadnione wskazał, że odmowa wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. może nastąpić tylko z przyczyn formalnych, nie zaś merytorycznych, tj. gdy wznowienie postępowania z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych jest niedopuszczalne oraz gdy strona złożyła wniosek o wznowienie postępowania z uchybieniem ustawowego terminu. Merytoryczna ocena przesłanek wznowienia postępowania (art. 145 k.p.a.) może zostać dokonana dopiero na etapie postępowania właściwego, po wznowieniu postępowania. Powołując się na orzecznictwo organ wywiódł, że niezachowanie terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a. niezależnie od przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego, w każdym przypadku, może być samoistną podstawą odmowy wznowienia postępowania administracyjnego, zaś to strona ma wykazać zachowanie terminu do wniesienia podania o wszczęcie postępowania wznowieniowego. Z art. 148 § 1 k.p.a. wprost wynika, że strona zamierzająca doprowadzić do wszczęcia postępowania wznowieniowego powinna takie podanie wnieść w terminie jednego miesiąca od dnia,

w którym dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (z zastrzeżeniem, że dla przyczyny wynikającej z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. początek terminu liczy się odmiennie - biegnie od dnia w którym strona dowiedziała się o decyzji).

Organ odwoławczy ustalił, że Skarżąca jako strona postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. wniosek o wznowienie postępowania wniosła w dniu 18 marca 2020 r. i oparła go o ustawowe przesłanki, tj. art. 145 § 1 pkt 4 i pkt 5 k.p.a., zaś okolicznościami stanowiącymi podstawę do wznowienia postępowania, stanowiło:

- powzięcie przez skarżącą informacji o ww. decyzji PINB w G. z dnia [...] grudnia 2019 r., znak: [...] w dniu 20 stycznia 2020 r.,

- wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktyczne lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania ww. decyzji z dnia [...] grudnia 2019 r. znak: [...], nieznanych organowi, który wydał decyzję.

W ustosunkowaniu się do pierwszej z ww. przesłanek stanowiących - w ocenie Skarżącej - podstawę wznowienia, organ II instancji wyjaśnił, iż Skarżąca dowiedziała się o decyzji z dnia [...] grudnia 2019 r. znak: [...], w dniu 20 stycznia 2020 r. Taką informację podała we wniosku o wznowienie postępowania. Wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego wpłynął do PINB w G. w dniu 18 marca 2020 r., a zatem po upływie jednego miesiąca od dnia 20 stycznia 2020 r., tj. od dnia w którym Skarżąca dowiedziała się o ww. decyzji PINB w G., a którą, jak twierdzi, odebrała osobiście w siedzibie PINB w G.. Nadto organ wyjaśnił, że przepis art. 148 § 2 k.p.a. nie dopuszcza żadnej innej możliwości rozpoczęcia biegu jednomiesięcznego terminu do wniesienia żądania o wznowienie postępowania opartego na przesłance z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., jak dzień dowiedzenia się przez stronę o decyzji, której jej nie doręczono.

Dalej organ II instancji podkreślił, że drugą okoliczność Skarżąca upatruje w tym, że organ powiatowy orzekł o nakazie rozbiórki przedmiotowego pawilonu handlowego, ustalając niezgodnie ze stanem faktycznym, że przedmiotowy pawilon uległ zniszczeniu w skutek pożaru i został samowolnie odbudowany podczas, gdy - według Skarżącej - pawilon ten w skutek pożaru uległ jedynie uszkodzeniu i został tylko wyremontowany. Powyższą okoliczność Skarżąca mogła przedstawić jako podstawę do wznowienia postępowania w terminie miesiąca od dnia powzięcia o niej wiadomości.

Skarżącej doręczono ww. decyzję o nakazie rozbiórki w dniu 20 stycznia 2020 r. Decyzja ta zawiera uzasadnienie, z którym - jak należy domniemywać - Skarżąca zapoznała się i treść tego uzasadnienia zrozumiała w ten sposób, iż organ powiatowy uznał, że samowolnie odbudowała cały przedmiotowy pawilon zniszczony w skutek pożaru i wobec tego nakazał jego rozbiórkę, podczas gdy Skarżąca miała wiedzę, iż uległ on tylko częściowemu uszkodzeniu, a ona dokonała jedynie koniecznych napraw.

Według organu odwoławczego, z powyższego jednoznacznie wynika, że Skarżąca powzięła wiadomość o podnoszonej przez nią okoliczności, stanowiącej - w jej ocenie - podstawę do wznowienia postępowania zakończonego wydaniem ww. decyzji o nakazie rozbiórki tego pawilonu, również w dniu doręczenia jej tej decyzji, tj. 20 stycznia 2020 r., a to oznacza, że termin do podniesienia tej okoliczności, jako stanowiącej podstawę wznowienia postępowania, upłynął z dniem 20 lutego 2020 r. Tym samym Skarżąca uchybiła miesięcznemu terminowi do wniesienia podania o wznowienie postępowania także co do drugiej okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania zakończonego decyzją PINB z dnia [...] grudnia 2019 r.

Podsumowując, organ odwoławczy wywiódł, że skoro termin, do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, co do obu podnoszonych przez Skarżącą okoliczności, nie został zachowany, to organ I instancji zaskarżonym postanowieniem zasadnie odmówił wznowienia postępowania administracyjnego, zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. Organ ten nie był uprawniony do merytorycznej oceny pozostałych przesłanek, zarzutów i argumentacji przedstawionych przez Skarżącą we wniosku o wznowienie ww. postępowania, albowiem merytoryczna ocena powyższego wniosku byłaby możliwa dopiero po wznowieniu postępowania administracyjnego.

Ponadto organ II instancji zwrócił uwagę, że Skarżąca miała wiedzę o toczącym się postępowaniu administracyjnym w sprawie zakończonej decyzją tego organu z dnia [...] grudnia 2019 r., a świadczy o tym zawiadomienie organu powiatowego z dnia 12 sierpnia 2019 r., skutecznie doręczone Skarżącej w dniu 13 sierpnia 2019 r., oraz zawiadomienie z dnia 25 października 2019 r. (doręczone w dniu 29 października 2019 r.), wystosowane do strony przed wydaniem decyzji z dnia [...] grudnia 2019 r.

Skarżąca zaskarżyła opisane wyżej postanowienie organu odwoławczego skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie zarzucając mu:

1) obrazę przepisów proceduralnych, a w szczególności:

- art. 148 § 1 k.p.a. przez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu a polegające na przyjęciu, że strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania w dniu 20 stycznia 2020 r., tj. z chwilą odbioru decyzji PINB w G. z dnia [...] grudnia 2019 r. w sytuacji, gdy odbiór tej decyzji nie stanowił dla niej podstawy do wznowienia postępowania, albowiem była przekonana, że z tą datą zaczyna jej biec termin do złożenia odwołania w trybie art. 127 § 1 k.p.a.,

- art. 148 § 2 k.p.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie i wykładnię, a polegające na przyjęciu, że termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt. 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji, tj. w dniu 20 stycznia 2020 r. w sytuacji, gdy art.145 § 1 k.p.a. uzależnia wznowienie postępowania od zakończenia sprawy decyzją ostateczna, a Skarżąca

w dniu 20 stycznia 2020 r. nie miała wiedzy, że odebrana decyzja jest ostateczna i dowiedziała się o tym w dniu 3 marca 2020 r., gdy organ administracyjny doręczył jej postanowienie z dnia [...] lutego 2020 r., o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania a tym samym bieg terminu do złożenia podania rozpoczął się w dniu 3 marca 2020 r.,

- art. 145 § 1 pkt. 4 i 5 k.p.a. przez nierozpoznanie przesłanek wznowienia postępowania określonych w tych przepisach jak również w szczególności pominięcie przepisów, art. 30 ust. 2, art. 30 ust. 5c i art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego,

- art.112 k.p.a. przez błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania, w którym wskazano, że strona ma prawo wnieść odwołanie do organu II instancji w terminie 14 dni od daty jej doręczenia, która miała miejsce w dniu 20 stycznia 2020 r., bez pouczenia jej że organ administracyjny uznał decyzję za doręczoną z datą 27 grudnia 2019 r., a tym samym że w chwili faktycznego doręczenia decyzji w dniu 20 stycznia 2020 r. minął już termin do wniesienia odwołania, a więc pouczenie wprowadziło w błąd,

- art. 42 k.p.a. przez zaniechanie doręczenia A. G. pism w sposób wskazany w tych przepisach, tj. na adres: [...].

W argumentacji skargi odnośnie obu podstaw wznowienia podniosła, że należy mieć na uwadze, że art. 145 § 1 k.p.a. uzależnia wznowienie postępowania od zakończenia sprawy decyzją ostateczną, a tymczasem w dniu 20 stycznia 2020 r. nie miała wiedzy, że odebrana decyzja jest ostateczna. Dowiedziała się o tym w dniu 3 marca 2020 r., gdy organ administracyjny doręczył jej postanowienie z dnia [...] lutego 2020 r., którym to odmówiono przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, a tym samym bieg terminu do złożenia podania rozpoczął się w dniu 3 marca 2020 r.

Podnosząc powyższe zarzuty wniosła o uchylenie skarżącego postanowienia.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w podjętym rozstrzygnięciu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.- dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Sąd dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia według powyższych kryteriów uznał, że akt ten odpowiada prawu.

Skarga dotyczy wydanego po rozpoznaniu wniosku Skarżącej postanowienia odmawiającego wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Powiatowego Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. z dnia [...] grudnia 2019 r. znak [...], którą to nakazało Skarżącej rozbiórkę pawilonu handlowego, położonego na nieruchomości przy ul. [...] w m. M., gm. T., na terenie działki oznaczonej nr ew. [...], pierwotnie wybudowanego na podstawie decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w T. z dnia [...] kwietnia 1979 r., znak: [...], na okres czasowy, z określonym terminem jego rozbiórki na rok 1983, zniszczonego w skutek pożaru i wyremontowanego bez wymaganego zgłoszenia.

Wznowienie postępowania uregulowane jest w art. 145 - 153 k.p.a. i stanowi nadzwyczajną instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, zakończonej decyzją ostateczną w sytuacji, gdy postępowanie, w którym zapadło weryfikowane rozstrzygnięcie, było dotknięte jedną z kwalifikowanych wad wymienionych enumeratywnie w art. 145 § 1 oraz art. 145a § 1 i art. 145b § 1 k.p.a. Podkreślenia także wymaga, że postępowanie zainicjowane wnioskiem o wznowienie postępowania przebiega w dwóch fazach. Pierwszą z nich stanowi wstępne badanie, dotyczące kwestii formalnych, to znaczy, czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione przez osobę będącą stroną w sprawie i czy zostały w nim wskazane przyczyny wznowienia określone w ww. przepisach oraz czy został zachowany miesięczny termin do złożenia podania o wznowienie postępowania. Dopiero wystąpienie powyższych przesłanek łącznie obliguje właściwy organ do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania i otwiera drugą, wyjaśniająco-merytoryczną, fazę postępowania. W przypadku jednak, gdy organ stwierdzi, że wniosek o wznowienie postępowania nie wskazuje przesłanek przewidzianych w ww. przepisach, bądź nie zostały zachowane terminy do jego złożenia, zgodnie z art. 149 § 3 k.p.a jest zobligowany do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania.

Na gruncie rozpoznawanej sprawy nie budzi wątpliwości, że Skarżąca była stroną postępowania zakończonego ostateczną decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia [...] grudnia 2019 r. znak [...], objętą wnioskiem o wznowienie postępowanie. Nie jest także sporne, że wniosek oparła na ustawowych przesłankach wznowienia, tj. art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (tj. strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu) oraz art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (tj. pojawienie się istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowody istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję). Natomiast kwestią sporną w niniejszej sprawie jest stanowisko organu, że skarżąca nie zachowała ustawowego terminu do złożenia wniosku.

Stosownie do art. 148 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji,

w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (§1). Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (§2).

Jak wynika z akt sprawy, Skarżąca złożyła wniosek o wznowienie postępowania do PINB w dniu 13 marca 2020 r., zaś wniosek ten wpłynął do ww. organu w dniu 18 marca 2020 r. Skarżąca w uzasadnieniu zgłoszonego żądania, powołując się na art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. podniosła, że nie uczestniczyła w postępowaniu (m.in. w oględzinach budynku) oraz zakwestionowała ustalenia organu, że zaistniały podstawy do orzeczenia nakazu rozbiórki pawilonu, w tym, że pawilon ten na skutek pożaru uległ zniszczeniu i został samowolnie odbudowany. Nadto oświadczyła, że o wydaniu decyzji nakazującej rozbiórkę i o toczącym się postanowieniu dowiedziała się w dniu 20 stycznia 2020 r., kiedy to odebrała decyzję wraz z pouczeniem w siedzibie organu.

W świetle powyższego - zdaniem Sądu - rację należy przyznać organowi odwoławczemu, że termin do złożenia wniosku - w przypadku powołanych przez Skarżącą obu podstaw wznowienia - rozpoczął bieg 20 stycznia 2020 r., gdyż wówczas Skarżąca dowiedziała się o wydanej decyzji i nowych okolicznościach faktycznych, a zatem upłynął w dniu 20 lutego 2020 r., co oznacza, że Skarżąca uchybiła terminowi, o który mowa w art. 148 § 1 i 2 k.p.a. Argumentacja skargi w żaden sposób nie podważa zasadności powyższego stanowiska. W szczególności nie sposób przyjąć, aby organ błędnie zinterpretował i zastosował art. 148 § 1 i § 2 k.p.a.

Analiza przepisu art. 148 § 1 i § 2 k.p.a. dowodzi, że miesięczny termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania rozpoczyna swój bieg od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, a w przypadku gdy podstawą wznowienia stanowiła okoliczność, niezawinionego braku udziału w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną - od dnia, w którym dowiedziała się o tej decyzji.

Zauważyć należy, że w realiach niniejszej sprawy oparcie żądania o wznowienie na przesłance z art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a., wymagało ustalenia, w jakiej dacie Skarżąca dowiedziała się o decyzji PINB z dnia [...] grudnia 2019 r. oraz o okolicznościach stanowiących podstawę jej wydania. Nie chodziło jednak, jak podnosi Skarżąca, o powzięcie wiadomości o decyzji ostatecznej, a o samym wydaniu decyzji i jej treści.

Z literalnego brzmienia art. 148 k.p.a. w żaden sposób nie wynika, aby termin miesięczny w nim określony biegł od daty dowiedzenia się o decyzji ostatecznej (bo tylko takiej decyzji postępowanie wznowieniowe może dotyczyć). Przepis ten jest jasny w swej treści i - w ocenie Sądu - nie ma podstaw do tego, aby dokonywać odmiennej jego wykładni.

W orzecznictwie podnosi się, że o ile podanie o wznowienie postępowania może być skutecznie wniesione najwcześniej w dniu, w którym decyzja stała się ostateczna, to z faktu, że wznowienie postępowania dotyczy wyłącznie ostatecznych decyzji nie można jednak wyprowadzać wniosku, że termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a., biegnie dopiero od dnia, w którym strona dowiedziała się o tym, że decyzja stała się ostateczna, a nie od dnia, w którym strona dowiedziała się o wydaniu decyzji i zawartym w niej rozstrzygnięciu. Możliwość taka nie wynika z brzmienia wskazanego przepisu, w którym mowa jest o dowiedzeniu się o "decyzji", nie zaś o "decyzji ostatecznej". Powyższe stanowisko, będące wynikiem wykładni gramatycznej art. 148 § 2 k.p.a., znajduje potwierdzenie także w wykładni funkcjonalnej instytucji wznowienia postępowania, stanowiącej wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 k.p.a.). Wyjątkowość tej regulacji nie pozwala na interpretowanie regulujących ją przepisów w sposób, który rozszerza możliwość ich stosowania (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 1 września 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 108/20, dostępny w Internecie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sadów Administracyjnych). Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę pogląd ten w pełni akceptuje uznając, że na tle badanej sprawy bez znaczenia dla otwarcia biegu terminu do wniesienia wniosku o wznowienia postępowania pozostaje data uzyskania przez Skarżącą informacji o tym, że decyzja z dnia [...] grudnia 2019 r. jest ostateczna.

Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że skoro wniosek został złożony po upływie ustawowego miesięcznego terminu, to organ nie miał podstaw do merytorycznego jego rozpatrzenia. Rozpatrzenie podania - jak już wyżej wskazano - uzależnione jest od jego prawidłowego wniesienia, zaś złożenie podania w terminie jest jedną z przesłanek dopuszczalności wznowienia postępowania. Od wyników tego badania zależy, czy zostanie wydane postanowienie o wznowieniu postępowania, czy też o odmowie wznowienia postępowania. Przy czym, ustawodawca w art. 149 § 1 i 2 k.p.a. przesądził wprost, że tylko postanowienie o wznowieniu postępowania uprawnia do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Oznacza to zatem, że ustalenie, czy w danym przypadku zaistniały rzeczywiście podstawy wznowienia, może nastąpić wyłącznie w fazie wyjaśniająco-rozpoznawczej (drugiej), a nie w fazie wstępnej (formalnej). Przyjęcie przeciwnego stanowiska stałoby w sprzeczności z obowiązującymi przepisami prawa, z których to jednoznacznie wynika, że dopiero stwierdzenie, że postępowanie

o wznowienie jest dopuszczalne i wydanie odpowiedniego w tym przedmiocie rozstrzygnięcia, otwiera organowi drogę do badania, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami, a jeśli tak to w jakim zakresie ta wadliwość wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykłym. Skoro tylko prawidłowo wniesione podanie o wznowienie postępowania może być przedmiotem rozpoznania przez organ, to nie budzi żadnych wątpliwości Sądu, że stwierdzenie przez organ uchybienia przez Skarżącą terminu do wniesienia takiego podania, wykluczało jedoczesną możliwość rozpoznania przesłanek wznowienia. Trafnie wywiódł zatem organ odwoławczy, że ocena co do meritum wniosku Skarżącej o wznowienie postępowania możliwa byłaby dopiero po wznowieniu postępowania (co nie miało miejsca), a zatem na tym etapie postępowania nie był on uprawiony do badania w tym zakresie przedstawionych przez Skarżącą przesłanek, zarzutów i argumentacji.

Z tych samym powodów również Sąd nie mógł odnieść się do zarzutu skargi dotyczącego naruszenia przez organ art. 42 k.p.a. poprzez zaniechanie doręczania pism Skarżącej na adres jej pobytu u matki, albowiem okoliczność ta dotyczy wprost przesłanki wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., która to - jak już wyżej wskazano - na tym etapie postępowania nie podlega badaniu.

Prawnie irrelewantna pozostaje także akcentowana przez Skarżącą kwestia błędnego pouczenia w decyzji z dnia [...] grudnia 2019 r. co do prawa odwołania. Wprawdzie na mocy art. 112 k.p.a. błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia, tym niemniej przepis ten nie ma żadnego znaczenia dla ustalenia terminowości złożenia wniosku o wznowienia postępowania. Treść tego przepisu należy rozumieć w taki sposób, że strona korzystając z właściwych środków procesowych może uniknąć negatywnych skutków uchybienia terminu, jeżeli przyczyną tego uchybienia było błędne pouczenie organu (por. wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2018 r. sygn. akt II OSK 1364/17, dostępny w Internecie w CBOSA). W przypadku procedury administracyjnej środkiem takim jest wniosek o przywrócenie terminu do złożenia środka zaskarżenia, a z którego to środka - co potwierdzają akta sprawy - Skarżąca skorzystała. Natomiast zarzut błędnego pouczenia pozostaje bez wpływu na bieg terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania.

W tym stanie rzeczy, wobec braku uzasadnionych podstaw skargi przy jednoczesnym braku okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.