Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 247/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33  par. 1  pkt 1 i  pkt 4,  art. 34  par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 13  ust. 1  pkt 1, art. 13b,   art. 13 f
journal: Dz.U. 2007 nr 19 poz 115
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędziowie WSA Bożena Miliczek-Ciszewska, Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.), Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi A.R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej także: Kolegium) uchyliło postanowienie Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. nr [...] uznające za nieuzasadnione zarzuty wniesione przez A. R. w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych nr: [...] , [...] , [...] , [...] , [...] , [...] wystawionych przez Prezydenta Miasta K. w dniu 27 maja 2010 r. w części dotyczącej nieuwzględnienia zarzutu nieistnienia obowiązku zapłaty opłat dodatkowych z tytułu nieuiszczenia opłat za parkowanie pojazdu w strefie płatnego parkowania Miasta K. w dniach: 1 lutego 2005 r., 11 lutego 2005 r., 7 marca 2005 r., 5 kwietnia 2005 r., 22 marca 2006 r., 20 listopada 2006 r., 30 stycznia 2008 r. oraz 3 października 2008 r. i uznało ten zarzut za zasadny, a pozostałej części utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy.

W podstawie prawnej tego rozstrzygnięcia wskazano art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 roku, Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej k.p.c.), art. 17 § 1, art. 18 i art. 34 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm., dalej u.p.e.a.); art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2001 roku Nr 79, poz. 856 z późn. zm.) i § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198, poz. 1925).

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano na wstępie, że w dniach: 18 kwietnia 2005 r., 20 kwietnia 2005 r., 27 września 2005 r., 24 października 2005 r., 22 listopada 2005 r., 23 listopada 2005 r., 19 stycznia 2006 r., 2 czerwca 2006 r., 3 września 2007 r., 14 listopada 2007 r., 10 grudnia 2007 r., 28 marca 2008 r., 24 kwietnia 2008 r. oraz 28 sierpnia 2008 r. pracownicy Miejskiego Zarządu Ulic i Mostów w K. stwierdzili, że kierujący pojazdem AUDI o numerze rejestracyjnym [...] parkował go w strefie płatnego parkowania w mieście K. objętej rejonami: 6, 8, 10, 36, 39, 42, 45 i 48, nie uiszczając opłat za parkowanie (wezwania do zapłaty opłat parkingowych nr: [...]. Prezydent Miasta K. ustalił, że właścicielem tego samochodu jest A. R., legitymujący się numerem PESEL: [...] (Lista właścicieli dla pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] informacja z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji - Departament CEP).

Sześcioma pismami z dnia 18 stycznia 2010 r. Prezydent Miasta K. wezwał A. R. do uregulowania opłat dodatkowych za parkowanie tego samochodu w strefie płatnego parkowania miasta K. bez uiszczenia należnych opłat w dniach: 1 lutego 2005 r., 11 lutego 2005 r., 7 marca 2005 r., 5 kwietnia 2005 r., 18 kwietnia 2005 r., 20 kwietnia 2005 r., 27 września 2005 r., 24 października 2005 r., 22 listopada 2005 r., 23 listopada 2005 r., 19 stycznia 2006 r., 22 marca 2006 r., 2 czerwca 2006 r., 20 listopada 2006 r., 3 września 2007 r., 14 listopada 2007 r., 10 grudnia 2007 r., 30 stycznia 2008 r., 28 marca 2008 r., 24 kwietnia 2008 r., 28 sierpnia 2008 r. oraz 3 października 2008 r. (upomnienia nr: [...]).

W piśmie z dnia 6 marca 2010 r. A. R. stwierdził, że dochodzone opłaty uległy przedawnieniu, którego okres wynosi 3 lata, a ponadto z jego samochodu korzystają inne osoby, za których działania nie może ponosić odpowiedzialności.

Z kolei pismem z dnia 24 marca 2010 r. Dyrektor Miejskiego Zarządu Ulic i Mostów w K. poinformował A. R., że upomnienia dotyczyły pojazdu o numerze rejestracyjnym: [...], termin przedawnienia dochodzonych opłat wynosi 5 lat, weryfikacji zaś każdego postoju można dokonać w Biurze Obsługi Klienta.

W piśmie z dnia 11 kwietnia 2010 r. A. R. stwierdził, że nie był właścicielem pojazdu o numerze [...]. Ponadto podkreślił, że po upływie kilku lat nie można przypomnieć sobie, kto korzystał z samochodu.

Pismem z dnia 24 marca 2010 r. Dyrektor Miejskiego Zarządu Ulic i Mostów w K. poinformował A. R., że informacje dotyczące właściciela samochodu o numerze rejestracyjnym [...] pozyskane zostały z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców oraz że może wskazać osobę, która była użytkownikiem pojazdu, celem skierowania do niej egzekucji administracyjnej.

Następnie w dniu 27 maja 2010 r. Prezydent Miasta K. sporządził tytuły wykonawcze nr [...] , [...] , [...] , [...] , [...] , [...] , które przekazał Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w S. celem wszczęcia wobec A. R. egzekucji administracyjnej opłat dodatkowych za parkowanie w strefie płatnego parkowania bez uiszczenia należnych opłat w dniach: 1 lutego 2005 r., 11 lutego 2005 r., 7 marca 2005 r., 5 kwietnia 2005 r., 18 kwietnia 2005 r., 20 kwietnia 2005 r., 27 września 2005 r., 24 października 2005 r., 22 listopada 2005 r., 23 listopada 2005 r., 19 stycznia 2006 r., 22 marca 2006 r., 2 czerwca 2006 r., 20 listopada 2006 r., 3 września 2007 r., 14 listopada 2007 r., 10 grudnia 2007 r., 30 stycznia 2008 r., 28 marca 2008 r., 24 kwietnia 2008 r., 28 sierpnia 2008 r. oraz 3 października 2008 r.

W piśmie z dnia 3 października 2010 r. A. R. wniósł zarzuty: nieistnienia obowiązków, których dotyczyły te tytuły wykonawcze oraz skierowania egzekucji do osoby niebędącej zobowiązanym, uzasadniając je dotychczasową argumentacją.

Pismem z dnia 5 sierpnia 2011 r. Prezydent Miasta K. wezwał A. R. do wskazania danych osobowych użytkownika lub użytkowników pojazdu o nr rejestracyjnym [...] w okresie od 1 lutego 2005 r. do 3 października 2008 r.

Postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2012 r. Prezydent Miasta K. uznał zarzuty zobowiązanego za nieuzasadnione.

W zażaleniu na powyższe postanowienie zobowiązany ponownie stwierdził, że egzekucję skierowano do niewłaściwej osoby, gdyż nie korzystał on z drogi publicznej. Ponadto podniósł, że informacja o obowiązku uiszczenia opłaty jest zabierana przez "dowcipnisiów", a w strefach płatnego parkowania nie ma żadnej informacji, gdzie należy uiścić opłatę.

Rozważania prawne organ nadzoru rozpoczął od przytoczenia art. 13 ust. 1 pkt 1, art. 13 b § 1, art. 13 b ust. 7, art. 13 b ust. 3, art. 13 b ust. 4 pkt 1, art. 13 f ust. Oz.1 , art. 13 f ust. 2 oraz art. 40 d ust. 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz.U. z 2007 r., Nr 19, poz. 115 ze zm.). W kontekście przywołanych regulacji wskazał, że w obszarze miasta mogą być stosowną uchwałą rady miast ustanowione strefy płatnego parkowania, w obrębie których parkowanie jest płatne. Za nieuszczenie stosownej opłaty pobiera się opłatę dodatkową, która przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym opłata dodatkowa powinna zostać uiszczona.

Następnie organ powołał się na obowiązującą od dnia 24 lutego 2004 r. uchwałę nr XIX/334/2004 Rady Miejskiej Katowice z dnia 19 stycznia 2004 r. w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania dla pojazdów samochodowych na drogach publicznych na obszarze miasta K. (Dz.Urz. Woj. Śląsk. Nr 7, poz. 290 ze zm.) i opisał granice wyznaczające strefę płatnego parkowania na terenie Katowic.

Kontynuując podał, że zgodnie z art. 40d ust. 2 ustawy o drogach publicznych opłaty dodatkowe, których dotyczy art. 13f ust. 1 tej ustawy podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Opłaty dodatkowe za parkowanie, jako należności pieniężne przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw, podlegają więc egzekucji administracyjnej ze względu na art. 2 § 1 pkt 5 u.p.e.a.

Następnie organ nadzoru przytoczył art. 26 oraz art. 28 u.p.e.a., na mocy którego organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

Rozważania dotyczące zasadności rozpatrywanych zarzutów rozpoczęto od przywołania art. 33 i art. 34 u.p.e.a. Dalej organ nadzoru dokonał oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Kolegium dało wiarę wezwaniom do zapłaty opłat parkingowych nr: [...], stwierdzających parkowanie pojazdem AUDI o numerze rejestracyjnym [...] w strefie płatnego parkowania miasta K. bez uiszczenia należnych opłat w dniach: 18 kwietnia 2005 r., 20 kwietnia 2005 r., 27 września 2005 r., 24 października 2005 r., 22 listopada 2005 r., 23 listopada 2005 r., 19 stycznia 2006 r., 2 czerwca 2006 r., 3 września 2007 r., 14 listopada 2007 r., 10 grudnia 2007 r., 28 marca 2008 r., 24 kwietnia 2008 r. oraz 28 sierpnia 2008 r. Organ nadzoru wskazał, że A. R. nie informował Dyrektora Miejskiego Zarządu Ulic i Mostów w K. o doręczeniu mu zawiadomień stwierdzających nieprawdę przed datą doręczenia mu upomnień, a inkasent fałszując zawiadomienie dopuściłby się przestępstwa i naraził na odpowiedzialność kamą. W tych okolicznościach Kolegium, kierując się art. 80 k.p.a. uznało za niewiarygodny taki tok zdarzeń, w wyniku którego inkasent na zawiadomieniu o nieuszczeniu kwoty za parkowanie samochodu podałby nieprawdę. Podkreśliło, że na dowodach nieuiszczenia opłat parkingowych znajdują się dane pozwalające zidentyfikować inkasentów, którzy stwierdzić mieli fakt parkowania samochodu marki AUDI o numerze rejestracyjnym [...] w strefie parkowania miasta K., daty, w których te zdarzenia miały mieć miejsce oraz rejon, gdzie samochód miał być parkowany. Zobowiązany nie wskazał dowodów, w świetle których można byłoby przyjąć, iż to nie on parkował ten samochód we wskazanych w tych dokumentach dniach, czy też samochód ten nie mógł być wówczas parkowany w mieście K., albowiem przykładowo przebywał w zupełnie innym miejscu.

Mając na uwadze powyższe Kolegium stwierdziło, że skoro opłaty parkingowe nie zostały zapłacone, to zgodnie z § 13 wspomnianej wcześniej uchwały każdorazowo winna być pobrana opłata dodatkowa w wysokości 50 zł. Opłat tych zobowiązany nie uregulował, a więc zgodnie z art. 40 d ust. 2 ustawy o drogach publicznych opłaty te winny być ściągnięte w trybie określonym w u.p.e.a. Obowiązek podlegający tej egzekucji zatem istnieje, w związku z czym Kolegium zarzut A. R. uznało za nieuzasadniony, gdy idzie o obowiązek zapłaty opłat dodatkowych z tytułu nieuszczenia opłat za parkowanie w strefie płatnego parkowania Miasta K. w dniach 18 kwietnia 2005 r., 20 kwietnia 2005 r., 27 września 2005 r., 24 października 2005 r., 22 listopada 2005 r., 23 listopada 2005 r., 19 stycznia 2006 r., 2 czerwca 2006 r., 3 września 2007 r., 14 listopada 2007 r., 10 grudnia 2007 r., 28 marca 2008 r., 24 kwietnia 2008 r. oraz 28 sierpnia 2008 r.

W dalszych wywodach zaskarżonego postanowienia Kolegium wskazało, że przysługująca A.R. własność samochodu marki AUDI o numerze rejestracyjnym [...] wynika z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców. W ewidencji tej, zgodnie z art. 80 b ust. 1 pkt 1 lit. A i c ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.) gromadzi się dane o pojeździe, a w szczególności o jego marce i numerze rejestracyjnym, a z mocy art. 80 b ust. 1 pkt 5 lit. A, b i c tej ustawy dane o właścicielu pojazdu, takie jak imię i nazwisko (nazwę lub firmę) adres zamieszkania (siedziby) czy numer PESEL. Na mocy art. 80 c ust. 1 pkt 13 Prawa o ruchu drogowym dane lub informacje zgromadzone w ewidencji udostępnia się, o ile są one niezbędne do realizacji ich ustawowych zadań, administracyjnym organom egzekucyjnym. Zatem przekazywane tym organom dokumenty zawierające informacje o właścicielu pojazdu oraz adresie jego zamieszkania, stosownie do art. 76 § 1 k.p.a. stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Tym samym organ nadzoru uznał, że prawdziwa jest wynikająca z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców informacja, że właścicielem samochodu marki AUDI o nr rej. [...] jest A. R.. Ponieważ organy administracji publicznej mają prawo domniemywać, że korzystającym z dróg publicznych był właściciel samochodu (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 20 sierpnia 2008 r., sygn. akt II SA/Sz 373/08, LEX nr 521773) Kolegium stwierdziło, że osobą, która parkowała samochód w strefie płatnego parkowania miasta K. był A. R.. W razie nieuiszczenia opłaty za parkowanie, obowiązek jej uiszczenia obciąża – co do zasady – właściciela pojazdu, chyba że udowodni, że pojazd użyczył innej osobie. (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 3 września 2009 r., sygn. akt II SA/Sz 422/09, LEX nr 565721). Zatem w sytuacji kiedy korzystającym z drogi publicznej jest inna osoba, a nie właściciel pojazdu, to w ramach zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej zaległych opłat, właściciel może zgłosić zarzut błędu co do osoby zobowiązanego. Podstawą jego działania będzie art. 33 pkt 4 u.p.e.a., przy czym zobowiązany zarzut ten podnosząc powinien wskazać osobę korzystającą jego pojazdem z drogi publicznej (por. wyrok NSA z dnia 11 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1514/08, LEX nr 532601).

Tymczasem – jak dalej zauważyło Kolegium – A. R. pomimo zgłoszenia zarzutu skierowania egzekucji do osoby niebędącej zobowiązanym, nie wskazał, kto miał parkować stanowiący jego własność samochód w strefie płatnego parkowania miasta K. w okresie od 1 lutego 2005 r. do 3 października 2008 r.

W dalszych wywodach zaskarżonego postanowienia Kolegium nawiązało do zasady prawdy obiektywnej, której realizacja (zwłaszcza wtedy, gdy nieudowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony) wymaga współdziałania strony (zob. Cz. Martysz [w:] G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Postępowanie administracyjne ogólne, Warszawa 2003, str. 110, wyrok NSA z dnia 26 października 1984 r., sygn. akt II SA 1205/84, publ. Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1984 roku, zeszyt 2). Nadto wyjaśniło, że z treści przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie daje się w szczególności wyprowadzić konkluzji, że organy administracji zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy ta ostatnia - mimo wezwania - środków takich nie przedstawia lub gdy twierdzenia strony są ogólnikowe bądź lakoniczne. Nie można w takim wypadku założyć, że wobec bierności strony cały ciężar dowodzenia faktów mających przemawiać przeciwko ustaleniom poczynionym przez organy administracji spoczywa na tych organach administracji. W takich sytuacjach obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest wezwanie strony do uzupełnienia i sprecyzowania tych twierdzeń. Dopiero gdy strona nie wskaże takich konkretnych okoliczności, można z tego wywieść negatywne dla niej wnioski (zob. wyroki NSA: z dnia 20 maja 1998 r., sygn. akt I SA/Ka 1605/96, LEX nr 33414 oraz z dnia 23 września 1998 r., sygn. akt III SA 2792/97, LEX nr 44742).

W konkluzji tej części rozważań Kolegium stwierdziło, że A. R. jako właściciel samochodu AUDI o numerze rejestracyjnym [...], był osobą parkującą go w strefie płatnego parkowania w mieście K.. Skoro nie uiścił opłat za parkowanie, zobowiązany został z mocy prawa do zapłaty opłat dodatkowych.

Niemniej Kolegium dostrzegło, że z akt sprawy wynika, iż A. R. parkował ten samochód w strefie płatnego parkowania miasta K. bez uiszczenia należnych opłat w dniach: 18 kwietnia 2005 r., 20 kwietnia 2005 r., 27 września 2005 r., 24 października 2005 r., 22 listopada 2005 r., 23 listopada 2005 r., 19 stycznia 2006 r., 2 czerwca 2006 r., 3 września 2007 r., 14 listopada 2007 r., 10 grudnia 2007 r., 28 marca 2008 r., 24 kwietnia 2008 r. oraz 28 sierpnia 2008 r. (wezwania do zapłaty opłat parkingowych nr: [...]). Tymczasem tytuły wykonawcze obejmują dni: 1 lutego 2005 r., 11 lutego 2005 r., 7 marca 2005 r., 5 kwietnia 2005 r., 18 kwietnia 2005 r., 20 kwietnia 2005 r., 27 września 2005 r., 24 października 2005 r., 22 listopada 2005 r., 23 listopada 2005 r., 19 stycznia 2006 r., 22 marca 2006 r., 2 czerwca 2006 r., 20 listopada 2006 r., 3 września 2007 r., 14 listopada 2007 r., 10 grudnia 2007 r., 30 stycznia 2008 r., 28 marca 2008 r., 24 kwietnia 2008 r., 28 sierpnia 2008 r. oraz 3 października 2008 r. Z akt sprawy wynika, że organ I instancji utracić miał w wyniku pożaru niektóre dowody nieuiszczenia przez zobowiązanego opłat za parkowanie w strefie płatnego parkowania miasta K., nie podjął jednakże żadnych starań celem zastąpienia ich innymi dowodami.

Ocenę tych dowodów Kolegium rozpoczęło od powołania się na treść art. 18 u.p.e.a. oraz przytoczenia art. 7, art. 77 i art. 75 Kodeksu postępowania administracyjnego. W świetle tych regulacji stwierdzono, że obowiązek dowodzenia w postępowaniu administracyjnym spoczywa na organie administracji publicznej, który nie może przyjąć w tym zakresie biernej postawy.

Dalej (powołując się na komentarze do Ordynacji podatkowej) zwrócono uwagę, że oświadczenia strony należy odróżnić od składanych przez nią w toku postępowania wyjaśnień. Otóż wyjaśnienia nie są środkiem dowodowym, a dotyczą jedynie przedstawienia przez nią stanu faktycznego sprawy wymagającego udowodnienia. Jeśli zatem strona w toku postępowania administracyjnego kwestionuje rzetelność dokumentów, może złożyć oświadczenie, które jednakże powinno zostać złożone pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania. Składając takie oświadczenie w danym momencie strona wywiąże się z obowiązku dowodzenia, a na organie administracji publicznej spoczywa wówczas ciężar przeprowadzenia dowodu przeciwnego. Mając takie oświadczenie organ administracji publicznej winien najpierw wezwać stronę do wskazania, jakimi środkami dowodowymi chce dodatkowo potwierdzić swoje oświadczenie (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 23 listopada 2010 r., sygn. akt I SA/Gl 1228/10) i dopiero wówczas, gdy strona oświadczenia tego nie złoży albo nie wskaże dowodów, które mogą je potwierdzić, organ administracji publicznej będzie mógł oprzeć ustalenia faktyczne na treści zgromadzonego już dokumentu. Dopiero wówczas, pomimo dołożenia należytej staranności organ administracji publicznej nie będzie dysponował przeciwdowodami mogącymi obalić moc dowodową dokumentu.

W kontekście powyższych rozważań Kolegium stwierdziło, że A. R. w toku postępowania egzekucyjnego składał wyjaśnienia, wedle których obowiązek podlegający egzekucji nie istnieje, zaś organ I instancji pomimo zgłoszonej utraty części dowodów nie podjął żadnych działań w kierunku wyjaśnienia, czy we wszystkich wskazanych w tytułach wykonawczych datach parkował samochód w strefie płatnego parkowania nie uiszczając należnych opłat. W toku postępowania organ I instancji wbrew art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego nie zebrał więc w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, czym naruszył wynikający z art. 7 tej ustawy obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Skoro zaś powstałe w sprawie wątpliwości i niejasności należy rozstrzygać na korzyść strony (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 1988 r., sygn. akt III SA 964/87, opubl. Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1989 r., Nr 1, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 5 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Gl 993/08, niepubl.), Kolegium stwierdziło, że zasadne są zarzuty zobowiązanego co do nieistnienia obowiązku zapłaty opłat dodatkowych z tytułu nieuiszczenia opłat za parkowanie pojazdu w strefie płatnego parkowania w K. w dniach: 1 lutego 2005 r., 11 lutego 2005 r., 7 marca 2005 r., 5 kwietnia 2005 r., 22 marca 2006 r., 20 listopada 2006 r., 30 stycznia 2008 r. oraz 3 października 2008 r., albowiem z akt sprawy nie wynika, aby w tych datach miał on parkować swój samochód w strefie płatnego parkowania miasta K..

Nawiązując do argumentacji zażalenia Kolegium stwierdziło, że w razie nieuiszczenia opłaty za parkowanie obowiązek jej zapłaty co do zasady obciąża właściciela pojazdu, a kierowanie egzekucji do właściciela samochodu opiera się zwykle na dwóch powiązanych elementach. Pierwszym jest domniemanie faktyczne, że to właściciel samochodu jest korzystającym z dróg publicznych. Do przyjęcia takiego domniemania uprawniają zasady doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania. Drugim elementem jest zaś założenie, że jeśli właściciel samochodu z niego w danym dniu nie korzystał, to wie, kto to czynił i może udowodnić, że swój pojazd użyczył innej osobie. Tego rodzaju domniemanie wynika z treści art. 140 kodeksu cywilnego (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 27 października 2011 r., sygn. akt I SA/Sz 700/11, opubl. Wspólnota z 2011 roku, nr 47).

Organ administracji publicznej ma zatem prawo domniemywać, że korzystającym z drogi publicznej jest właściciel pojazdu, któremu przysługuje prawo korzystania z danego pojazdu. Jeżeli natomiast zobowiązany nie był korzystającym z drogi publicznej może w trybie art. 33 pkt 4 u.p.e.a. wskazać osobę korzystającą jego pojazdem z drogi publicznej (zob. wyrok NSA z dnia 11 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1514/08, opubl. LEX nr 532601). Skoro zatem A. R. nie wskazał osoby, która miała korzystać z jego samochodu w dniach: 18 kwietnia 2005 r., 20 kwietnia 2005 r., 27 września 2005 r., 24 października 2005 r., 22 listopada 2005 r., 23 listopada 2005 r., 19 stycznia 2006 r., 2 czerwca 2006 r., 3 września 2007 r., 14 listopada 2007 r., 10 grudnia 2007 r., 28 marca 2008 r., 24 kwietnia 2008 r. oraz 28 sierpnia 2008 r. to, zdaniem Kolegium, zarzut skierowania egzekucji do osoby niebędącej zobowiązanym nie może zostać uznany za zasadny.

Następnie Kolegium przytoczyło treść § 1-3 załącznika nr 2 do uchwały w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania dla pojazdów samochodowych na drogach publicznych na obszarze miasta K., w których określono sposoby uiszczenia opłaty za parkowanie w strefie płatnego parkowania oraz oznaczenie inkasentów uprawnionych do poboru omawianych opłat. Jednocześnie wskazano, że zasady poboru opłat w strefie płatnego parkowania zostały podane do publicznej wiadomości poprzez ich opublikowanie w Dzienniku Urzędowym Województwa Śląskiego, w związku z czym powoływanie się przez stronę na brak informacji o miejscu zapłaty omawianych należności uznano za bezpodstawne.

Odnosząc się zaś do zarzutu zabierania informacji o obowiązku uiszczenia opłaty przez "dowcipnisiów" Kolegium stwierdziło, że na podstawie dowodów znajdujących się w posiadaniu wierzyciela istnieje możliwość weryfikacji danych objętych wystawionymi przez niego tytułami wykonawczymi. Wezwanie do uiszczenia opłaty dodatkowej nie stanowi też warunku koniecznego dla powstania obowiązku jej zapłaty, albowiem wynika on bezpośrednio z mocy prawa. Opłata dodatkowa funkcjonalnie związana jest z opłatą za parkowanie pojazdu w strefie płatnego parkowania, a ustawowe określenie "za nieuiszczenie opłat, w których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się opłatę dodatkową" wskazuje na to, że obowiązek jej uiszczenia wynika z mocy prawa, zwłaszcza, że ustawodawca nie przewidział konieczności wydawania w tym przedmiocie decyzji lub innego aktu administracyjnego (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 9 stycznia 2008 r., sygn. akt II SA/Sz 848/07, LEX nr 501531, wyrok NSA z dnia 11 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1514/08, LEX nr 532601). Jeżeli zobowiązany nie wykonał obowiązku zapłaty opłaty dodatkowej na skutek zabrania wezwania przez osoby trzecie, może żądać od nich odszkodowania, Okoliczność ta nie pozwala jednak stwierdzić, że nie istniał egzekwowany obowiązek czy też egzekucja została skierowana do osoby niebędącej zobowiązanym.

W konkluzji Kolegium stwierdziło zatem, że A. R. nie wykonał obowiązku zapłaty opłat dodatkowych za parkowanie pojazdu samochodowego na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania miasta K.. Egzekwowany obowiązek, gdy idzie o daty: 18 kwietnia 2005 r., 20 kwietnia 2005 r., 27 września 2005 r., 24 października 2005 r., 22 listopada 2005 r., 23 listopada 2005 r., 19 stycznia 2006 r., 2 czerwca 2006 r., 3 września 2007 r., 14 listopada 2007 r., 10 grudnia 2007 r., 28 marca 2008 r., 24 kwietnia 2008 r. oraz 28 sierpnia 2008 r. istniał, a egzekucja została skierowana do osoby będącej zobowiązanym.

Powyższe postanowienie, w części, którą utrzymano w mocy postanowienie Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r., zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wraz z wnioskiem o "jego uchylenie w pozostałej części".

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że sprawa dotyczy parkowania samochodu zarejestrowanego na skarżącego w strefie płatnego parkowania w K.. Podał, że w toku postępowania kwestionował osobiste użytkowanie pojazdu, stwierdzając brak podstaw do przyjęcia, że on sam w inkryminowanych dniach jeździł samochodem, skoro z pojazdu korzystali inni członkowie rodziny. Podnosił także, iż w chwili wydania decyzji od dłuższego czasu nie był już właścicielem pojazdu, który sprzedał, lecz nie pamięta kiedy to nastąpiło i kto był nabywcą samochodu.

W ocenie strony Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., z naruszeniem art. 2 Konstytucji RP bezprawnie wydało swoje rozstrzygnięcie bez podstawy wynikającej z przepisu prawa, a jedynie w oparciu o domniemanie odnoszące się do właściciela pojazdu.

Nadto, zdaniem skarżącego informacja z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców została udostępniona Prezydentowi Katowic, który nie jest administracyjnym organem egzekucyjnym nielegalnie, a zatem nie mogła być wykorzystana w postępowaniu egzekucyjnym.

W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało w całości dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi. Nawiązując do argumentacji strony skarżącej wskazano m.in., że przepisy obowiązującego prawa nie wymagają, aby dokumenty wystawiane przez pracowników zarządcy drogi w sytuacji nieuiszczenia opłaty za parkowanie były imienne, zaś ich wiarygodność gwarantuje obowiązek ponumerowania oraz sporządzenia w dwóch egzemplarzach. W każdej chwili istnieje możliwość ich weryfikacji, a skarżący nie informował Prezydenta Miasta K. czy też działającego w jego imieniu Dyrektora Miejskiego Zarządu Ulic i Mostów o doręczeniu mu zawiadomień stwierdzających nieprawdę, tj. dokumentujących nieistniejący fakt parkowania samochodu w strefie płatnego parkowania. Kolegium dało wiarę tym dokumentom, tym bardziej, że inkasent fałszując zawiadomienie dopuściłby się przestępstwa i naraził na odpowiedzialność karną, nie odnosząc przy tym z niego żadnych korzyści. Organ odwoławczy powołał się także na art. 80 c ust. 4 Prawa o ruchu drogowym, zgodnie z którym Minister właściwy do spraw wewnętrznych może udostępnić informacje zgromadzone w ewidencji pojazdów, osobom prawnym lub jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej, jeżeli wykażą swój uzasadniony interes.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga okazała się nieuzasadniona.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002, nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270).

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia – w granicach i według kryteriów określonych cytowanymi wyżej przepisami - Sąd stwierdził, iż postanowienie to nie narusza prawa.

Poddanym kontroli Sądu w niniejszej sprawie rozstrzygnięciem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uznało, że zarzuty skarżącego wniesione na postępowanie egzekucyjne dotyczące nieuiszczonych opłat za parkowanie w strefie płonnego parkowania miasta K. jest - w odniesieniu do należności za parkowanie w dniach - 18 kwietnia 2005 r., 20 kwietnia 2005 r., 27 września 2005 r., 24 października 2005 r., 22 listopada 2005 r., 23 listopada 2005 r., 19 stycznia 2006 r., 2 czerwca 2006 r., 3 września 2007 r., 14 listopada 2007 r., 10 grudnia 2007 r., 28 marca 2008 r., 24 kwietnia 2008 r. oraz 28 sierpnia 2008 r. - niezasadny, gdyż egzekwowany obowiązek istniał, a egzekucja została skierowana do osoby będącej zobowiązanym. Jednocześnie organ II instancji stwierdził – w części postanowienia niezaskarżonej przez stronę – że w odniesieniu do opłat za parkowanie pojazdu w dniu 1 lutego 2005 r., 11 lutego 2005 r., 7 marca 2005 r., 5 kwietnia 2005 r., 22 marca 2006 r., 20 listopada 2006 r., 30 stycznia 2008 r. oraz 3 października 2008 r. i zarzut ten jest zasadny ze względu na to, że organ I instancji mimo treści wyjaśnień zobowiązanego, w których podnosił, że egzekwowany obowiązek nie istnieje oraz mimo utraty części dowodów (w tym dowodów nieuiszczenia przez zobowiązanego opłat za parkowanie), które miały ulec zniszczeniu podczas pożaru nie podjął żadnych działań w kierunku wyjaśnienia, czy we wskazanych dniach skarżący parkował samochód w strefie płatnego parkowania nie uiszczając należnych opłat.

Analizowane w niniejszej sprawie zarzuty (które wyznaczają granice sprawy) zobowiązany wniósł na podstawie art. 33 pkt 1 i pkt 4 u.p.e.a. powołując się na nieistnienie dochodzonego obowiązku oraz błąd co do osoby zobowiązanego. W zarzutach tych zobowiązany twierdził, że nie jest właścicielem pojazdu marki AUDI o numerze rejestracyjnym SO 43451, aczkolwiek nie pamięta kiedy i komu go sprzedał. W toku postępowania podnosił również, że z pojazdu korzystali także liczni (niewymienni z imienia i nazwiska) członkowie jego rodziny i to oni mogli parkować ten samochód bez opłacenia należnych opłat, a oczekiwanie, że po kilku latach możliwe będzie wskazanie tych osób godzi w zasadę indywidualizacji odpowiedzialności. W skardze wskazał nadto, że organ II instancji "wykreował zasadę ustalania obowiązku płacenia w oparciu o domniemanie"

i uzyskał dane z ewidencji pojazdów nielegalnie, a zatem nie był uprawniony do ich wykorzystania.

Organ nadzoru stwierdził natomiast w szczególności, że A. R. pomimo podniesienia zarzutu skierowania egzekucji do osoby niebędącej zobowiązanym nie wskazał, kto miał parkować jego samochód w strefie płatnego parkowania, a jego bierność tej materii rzutuje na zakres koniecznego w sprawie postępowania dowodowego. Uznano zatem, że w odniesieniu do tych tytułów wykonawczych, na podstawie których dochodzone są opłaty dodatkowe (których obowiązek uiszczenia wynika z mocy prawa), udokumentowane znajdującymi się w aktach sprawy dowodami nieuiszczenia opłaty egzekwowany obowiązek istniał, a egzekucja została skierowana do osoby będącej zobowiązanym.

Problematyka egzekwowania opłat związanych z pozostawianiem pojazdów w strefie płatnego parkowania była już przedmiotem orzekania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, w tym m.in. wyroku z dnia 17 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 4/13, którego argumentacją Sąd posłuży się w poniższych rozważaniach.

Istotą weryfikacji zarzutu nieistnienia obowiązku jest w niniejszej sprawie ustalenie, czy obowiązek ten wynika z przepisu prawa, tj. ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych oraz Uchwały Nr XIX/334/04 Rady Miejskiej Katowic z dnia 19 stycznia 2004 r. w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania dla pojazdów samochodowych na drogach publicznych na obszarze miasta K. (Dz.Urz. Woj.Śląskiego Nr 7, poz. 290 ze zm., dostępna także na stronie internetowej Urzędu Miasta K.).

W przepisie art. 13 ust. 1 ustawy o drogach publicznych zawarto ogólną regułę, że korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Strefę taką ustala rada gminy (rada miasta) – art. 13b ust. 3 ustawy. Opłatę, o której mowa w art. 13 ust. 1 punkt 1, pobiera się, jak to określa art. 13b ust. 1 ustawy, za parkowanie pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo. Ustawodawca w art. 13b ust. 2 ustawy wskazał też cel ustalania stref płatnego parkowania, stanowiąc, że: "Strefę płatnego parkowania ustala się na obszarach charakteryzujących się znacznym deficytem miejsc postojowych, jeżeli uzasadniają to potrzeby organizacji ruchu, w celu zwiększenia rotacji parkujących pojazdów samochodowych lub realizacji lokalnej polityki transportowej, w szczególności w celu ograniczenia dostępności tego obszaru dla pojazdów samochodowych lub wprowadzenia preferencji dla komunikacji zbiorowej". Ustalając strefę płatnego parkowania rada gminy (miasta) ustala też wysokość stawek ww. opłaty oraz określa sposób ich pobierania (art. 13 ust. 4 punkt 1 i 3). Za nieuiszczenie takiej opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania pobiera się opłatę dodatkową, której wysokość oraz sposób jej pobierania również określa rada gminy (art. 13f ust. 1 i 2). Opłaty te, a więc zarówno opłatę za parkowanie w strefie płatnego parkowania, jak i opłatę dodatkową za nieuiszczenie takiej opłaty, pobiera zarząd drogi, a w przypadku jego braku - zarządca drogi (art. 13b ust. 7 i art. 13f ust. 3), którym w przypadku dróg publicznych (ulic) położonych w granicach miasta na prawach powiatu, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, jest prezydent miasta (art. 19 ust. 5).

Jak wynika z przytoczonych wyżej przepisów, obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania jest obowiązkiem wynikającym z mocy samego prawa, tj. z ww. przepisów ustawy o drogach publicznych i wydanej z jej upoważnienia uchwały rady miejskiej, stanowiącej – w myśl art. 87 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej – akt prawa miejscowego, obowiązujący każdego, na obszarze działania organu, który je ustanowił.

Obowiązek ten winien być wykonany niezwłocznie po zaistnieniu określonego stanu faktycznego, z wystąpieniem którego ustawa wiąże ten obowiązek (zaparkowania w strefie płatnego parkowania, a w odniesieniu do opłaty dodatkowej – nieziszczenia opłaty parkingowej). Dla realizacji obowiązku uiszczenia takich opłat (opłaty parkingowej, opłaty dodatkowej) nie jest zatem konieczna (ani wręcz dopuszczalna) jego konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego, np. decyzji. Co więcej, ustawodawca nie upoważnił organów administracji do wydawania takich aktów. Wskazał nadto, że przedmiotowe opłaty są "pobierane", a nie np. wymierzane, ustalane lub określane przez organ administracji.

Sporządzane przez inkasentów obsługujących strefy płatnego parkowania zawiadomienia o nieopłaconym postoju w strefie płatnego parkowania, których oryginał umieszczany jest za wycieraczką pojazdu, stanowi zatem dokument potwierdzający nieuiszczenie opłaty, a zarazem jest dla korzystającego z drogi dodatkową informację o (powstałym z mocy prawa) obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej.

Jak słusznie wskazało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w niniejszej sprawie przepisy obowiązującego prawa nie wymagają, aby dokumenty wystawiane przez pracowników zarządcy drogi w sytuacji nieuszczenia opłaty za parkowanie pojazdu były imienne, zaś ich wiarygodność gwarantuje obowiązek ponumerowania i sporządzenia w dwóch egzemplarzach, z czego jeden jest wydawany kierowcy, a drugi pozostaje u zarządcy. Ustawa o drogach publicznych, jak również postanowienia uchwały Nr XIX/334/04 Rady Miejskiej Katowic z dnia 19 stycznia 2004 r. w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania dla pojazdów samochodowych na drogach publicznych na obszarze miasta K. nie przewidują obowiązku doręczania takich zawiadomień "za potwierdzeniem odbioru". Nie można także uznać, by taki sposób dodatkowego informowania korzystającego ze strefy płatnego parkowania naruszał prawa gwarantowane w Konstytucji, tym bardziej, że dokument ten nie nakłada na korzystającego z parkingu jakichkolwiek obowiązków, a jedynie dodatkowo informuje o nieopłaconym postoju.

Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego niniejszej sprawy wskazać trzeba na wstępie, że zobowiązany w okresie, którego dotyczą sporne opłaty nie informował zarządcy drogi o otrzymaniu zawiadomień, których treść byłaby niezgodna z prawdą (doświadczenie życiowe nie pozwala na przyjęcie, że wszystkie te dokumenty zostały zabrane przez osoby trzecie, określane przez stronę mianem "dowcipnisiów") i wskazywałaby na nieistniejący fakt parkowania pojazdu w określonym miejscu i czasie. Zareagował dopiero na otrzymane upomnienia, oświadczając w piśmie z dnia 6 marca 2010 r. między innymi, że płaci za parkowanie, wtedy, gdy na miejscu jest osoba uprawniona do pobrania opłaty, nie ma zaś czasu osoby takiej poszukiwać. W piśmie tym wskazał także, że z jego samochodu okazjonalnie korzystają inne osoby (członkowie rodziny i znajomi), jednakże na doręczone mu w dniu 11 sierpnia 2011 r. wezwanie do wskazania danych osobowych użytkownika lub użytkowników jego pojazdu w okresie od 1 lutego 2005 r. do 3 października 2008 r. nie udzielił żadnej odpowiedzi. W kolejnych swoich wystąpieniach twierdził, że nigdy nie był właścicielem pojazdu o nr rejestracyjnym [...] (numer ten Miejski Zarząd Ulic i Mostów błędnie powołał w piśmie z dnia 24 marca 2010 r.), natomiast pojazd o numerze rejestracyjnym [...] (którego parkowania dotyczy niniejsza sprawa) zbył, ale nie pamięta kiedy to nastąpiło i kto był jego nabywcą (co ze względu na doświadczenie życiowe budzi uzasadnione wątpliwości).

Podkreślić należy, iż w aktach administracyjnych sprawy znajdują się opatrzone wydrukowanymi numerami oryginały wezwań dokumentujących parkowanie samochodu marki AUDI o numerze rejestracyjnym [...] w strefie płatnego parkowania miasta K. bez uiszczenia należnych opłat w dniach: 18 kwietnia 2005 r., 20 kwietnia 2005 r., 27 września 2005 r., 24 października 2005 r., 22 listopada 2005 r., 23 listopada 2005 r., 19 stycznia 2006 r., 2 czerwca 2006 r., 3 września 2007 r., 14 listopada 2007 r., 10 grudnia 2007 r., 28 marca 2008 r., 24 kwietnia 2008 r. oraz 28 sierpnia 2008 r. Wpisano w nich datę i czas parkowania, numer inkasenta oraz numer rejonu parkowania. Zarzuty dotyczące egzekwowania opłat, które nie są udokumentowane takimi wezwaniami (gdyż dokumentacja ta miała zostać utracona w pożarze) zostały na korzyść zobowiązanego uznane przez organ nadzoru za zasadne.

Z wskazanej wyżej uchwały Rady Miejskiej w K. wynika, że na obszarze strefy płatnego parkowania opłata za parkowanie pojazdów będzie pobierana w dni robocze, od poniedziałku do piątku, od godziny 9:00 do godziny 17:00 (§ 4), natomiast za nieuiszczenie opłaty, o której mowa w § 5 lub za każdorazowe parkowanie bez ważnego abonamentu, pobierana będzie przez Miejski Zarząd Ulic i Mostów w K. opłata dodatkowa w wysokości 50,00 zł (§ 13).

Zatem sporządzenie przez inkasentów obsługujących strefy płatnego parkowania zawiadomienia o nieopłaconym postoju w strefie płatnego parkowania wraz z wyszczególnieniem wszystkich danych pojazdu skarżącego należy, w ocenie Sądu, uznać za wystarczające dla przyjęcia, że pojazd ten w konkretnych dniach i godzinach był zaparkowany w danym obszarze miasta.

Znajdujący się w aktach sprawy wydruk z Centralnej Ewidencji Kierowców i Pojazdów CEPIK (datowany na dzień 29 listopada 2011 r. ) potwierdza, że od dnia 2 czerwca 2004 r. do dnia 3 października 2008 r. (a więc w okresie, w którym powstał egzekwowany obowiązek) A. R. był właścicielem pojazdu marki AUDI o numerze rejestracyjnym [...]. Wbrew twierdzeniom skarżącego dowód ten pozyskano legalnie, gdyż zgodnie z art. 80 c ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 1137) Minister właściwy do spraw wewnętrznych może udostępnić informacje zgromadzone w ewidencji pojazdów, osobom prawnym lub jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej, jeżeli wykażą swój uzasadniony interes, który w odniesieniu do wierzyciela opłat związanych z parkowaniem pojazdu nie może być kwestionowany.

Skoro zatem zobowiązany był w omawianym okresie właścicielem pojazdu, którego parkowanie w strefach płatnego parkowania na terenie K. udokumentowano wskazanymi wyżej wezwaniami sporządzonymi w trybie określonym stosowną uchwałą Rady Miejskiej Katowic to wynikający z mocy prawa obowiązek nie mógł być uznany za nieistniejący.

Bezpodstawnie także skarżący powoływał się na błąd co do osoby zobowiązanego. Jak bowiem powszechnie przyjmuje się w orzecznictwie w świetle treści art. 13 ust. 1 ustawy o drogach publicznych korzystającym z drogi publicznej, zobowiązanym do ponoszenia opłat za parkowanie w strefie płatnego parkowania, jest przede wszystkim właściciel pojazdu. Dopiero, kiedy właściciel pojazdu wykaże, że z należącego do niego pojazdu korzystał inny wskazany przez niego podmiot, który korzystał z drogi publicznej parkując w strefie płatnego parkowania bez uiszczenia opłaty, obowiązek uiszczenia opłaty może obciążyć tego użytkownika drogi. We wszystkich innych przypadkach opłatę ponosi właściciel pojazdu. Zatem na właścicielu pojazdu spoczywa ciężar wykazania, że z drogi korzystał inny podmiot, który jest zobowiązany do poniesienia opłaty (por. m.in. wyrok NSA z 11 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1514/08, LEX nr 532601, wyrok NSA z 18 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FSK 591/08, LEX nr 544582 oraz wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2012 r., sygn. akt II GSK 1852/11, LEX nr 1367198). Tymczasem w niniejszej sprawie skarżący poprzestał na ogólnikowym stwierdzeniu, że z jego pojazdu korzystają członkowie rodziny (w tym żona i córka), a także sporadycznie znajomi właściciela. Natomiast na doręczone w dniu 11 sierpnia 2008 r. wezwanie do przedłożenia danych osobowych tych użytkowników pojazdu nie udzielił żadnej odpowiedzi.

Nawiązując do argumentacji skargi dotyczącej ustalenia egzekwowanego obowiązku w oparciu o domniemanie wskazać warto (za wspomnianym już wyrokiem NSA z dnia 18 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FSK 591/08), że kierowanie egzekucji do właściciela samochodu opiera się zwykle na dwóch powiązanych elementach. Pierwszym jest domniemanie faktyczne, że to właściciel samochodu jest korzystającym z dróg publicznych. Do przyjęcia takiego domniemania uprawniają zasady doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania. Jeśli ktoś jest właścicielem samochodu, to przede wszystkim on z niego korzysta. Drugim elementem jest założenie, że jeśli właściciel samochodu z niego w danym dniu nie korzystał, to wie, kto to czynił (ominąwszy przypadki kradzieży, na którą w niniejszej sprawie nie wskazywano).

Informację o nałożonym obowiązku właściciel samochodu uzyskuje najpóźniej wtedy, gdy otrzyma upomnienie. Ma wówczas możliwość podjęcia odpowiednich działań w celu wyjaśnienia całej sytuacji. Jeśli to on w danym dniu korzystał z drogi publicznej i nie uiścił opłaty, może ją zapłacić lub też obalić przyjęte domniemanie wskazując inną osobę korzystającą wtedy z pojazdu (w interesie właściciela pojazdu leży posiadanie takich danych, a więc powoływanie się na niepamięć związaną z upływem czasu nie może być skuteczne). Jeśli osoby tej nie wskaże, to bez znaczenia jest, czy o nałożeniu kary orzeka się decyzją, czy też nie. Informacje w tym zakresie posiada wyłącznie właściciel, a więc nie może tu nastąpić przerzucenie na zobowiązanego ciężaru dowodu.

Po wystawieniu tytułu wykonawczego ochronę zobowiązanego zapewnia art. 33 pkt 4 u.p.e.a., w oparciu o który może on – tak jak w niniejszej sprawie – podnieść zarzut błędu co do osoby zobowiązanej, do którego ustosunkuje się wierzyciel, o ile nie jest równocześnie organem egzekucyjnym (por. uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 25 czerwca 2007 r., sygn. akt I FPS 4/06, ONSAiWSA 2007, nr 5, poz. 112), a wypowiedź ta będzie dla organu egzekucyjnego wiążąca. Ewentualne stanowisko wierzyciela, jak również rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego, mogą podlegać - po złożeniu zażalenia - weryfikacji w administracyjnym toku instancji, a w dalszej kolejności podlegać kontroli sądu administracyjnego I i II instancji.

Niezależnie od tego, organ egzekucyjny bada z urzędu, na podstawie art. 29 § 1 u.p.e.a., dopuszczalność egzekucji, w tym to, czy obowiązek został nałożony na właściwą osobę, co ma szczególne znaczenie w odniesieniu do obowiązków wynikających bezpośrednio z przepisów prawa.

Z powyższego wynika, że nawet brak - z woli ustawodawcy - postępowania "wymiarowego", nie jest równoznaczny z pozbawieniem zobowiązanego gwarancji procesowych. Wręcz przeciwnie, gwarancje te są liczne i dają możliwość skutecznej obrony w razie bezpodstawnego obciążenia karą pieniężną z tytułu nieuiszczenia opłaty parkingowej. Wymóg badania, czy nie zachodzi błąd co do osoby zobowiązanej zapewnia indywidualizację odpowiedzialności i gwarantuje, że nie będzie jej podlegała osoba, które nie popełniła deliktu administracyjnego. W rezultacie - prawa jednostki są odpowiednio chronione przez u.p.e.a., zatem nie podstaw do formułowania zarzutu naruszenia art. 2 i art. 42 ust. 1 Konstytucji RP.

Przepisy ustawy o drogach publicznych, jak już wcześniej wspomniano, nie przewidują żadnej procedury, ani formy "wymiaru" kar za nieuiszczenie opłaty parkingowej. Brak ten nie oznacza jednak niedopuszczalności egzekucji, lecz niedopuszczalność wydania decyzji albo postanowienia, które - jako pozbawione podstawy prawnej – dotknięte byłoby wadą nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego). Wybór prawnych form działania administracji publicznej należy do ustawodawcy, a celowość przyjętego rozwiązania nie podlega ocenie Sądu.

Jak więc wykazano powyżej, zasadnie stwierdzono w zaskarżonym rozstrzygnięciu, iż zarzuty zobowiązanego dotyczące obowiązku uiszczenia opłat dodatkowych z tytułu nieuiszczenia opłat za parkowanie pojazdu w strefie płatnego parkowania miasta K. w dniach 18 kwietnia 2005 r., 20 kwietnia 2005 r., 27 września 2005 r., 24 października 2005 r., 22 listopada 2005 r., 23 listopada 2005 r., 19 stycznia 2006 r., 2 czerwca 2006 r., 3 września 2007 r., 14 listopada 2007 r., 10 grudnia 2007 r., 28 marca 2008 r., 24 kwietnia 2008 r. oraz 28 sierpnia 2008 r. nie mogą zostać uwzględnione, gdyż bezpodstawnie wskazano w nich na nieistnienie obowiązku oraz błąd co do osoby zobowiązanego.

W tym stanie rzeczy Sąd, w oparciu o art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.