Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2547/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-09-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. b
journal: Dz.U. 1991 nr 17 poz 75
law: Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
article: par. 5 i par. 6
journal: Dz.U. 2001 nr 106 poz 1154
law: Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości.
article: art. 183 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Barbara Adamiak Sędziowie NSA Andrzej Gliniecki del. NSA Zofia Flasińska (spr.) Protokolant asystent sędziego Kamil Strzępek po rozpoznaniu w dniu 2 września 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J. T.-K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 września 2010 r. sygn. akt II SA/Gd 315/10 w sprawie ze skargi J. T.-K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 9 września 2010 r. (sygn. akt II SA/Gd 315/10) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę J. T. – K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] marca 2010 r. utrzymującą w mocy decyzję własną z dnia [...] lutego 2010 r. o odmowie przyznania wnioskodawczyni uprawnień kombatanckich.

Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

J. T. – K. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie jej uprawnień kombatanckich, wskazując, iż jako dziecko wraz z rodzicami i bratem została wywieziona do Niemiec na roboty przymusowe, jej rodzina w wyniku deportacji utraciła swój dobytek, a po zakończeniu działań wojennych nie mogła powrócić do Polski z uwagi na umieszczenie w angielskim obozie internowania.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. odmówił przyznania wnioskodawczyni uprawnień kombatanckich, a następnie, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] marca 2010 r. organ utrzymał w mocy tę decyzję.

W uzasadnieniu swojego stanowiska organ wskazał, iż nie neguje dotkliwości zdarzeń, które dotknęły stronę, jednak wszelkie podejmowane przez organ decyzje muszą znajdować oparcie w treści obowiązujących przepisów prawa. Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego enumeratywnie wylicza działalność, która może być uznana za działalność kombatancką lub działalność z nią równoważną, uzasadniającą przyznanie uprawnień kombatanckich. Wskazywana przez stronę okoliczność deportacji do prac przymusowych nie została przewidziana przez ustawodawcę jako tytuł uprawniający do uzyskania uprawnień kombatanckich. Organ podkreślił, iż strona otrzymuje świadczenie pieniężne z tego tytułu na podstawie decyzji Kierownika Urzędu z dnia [...] sierpnia 2005 r. wydanej w oparciu o art. 2 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku J. T. – K. wniosła o przyznanie jej statusu osoby represjonowanej. Stwierdziła, że ustawa z dnia 21 kwietnia 1991 r. dyskryminuje osoby represjonowane przez III Rzeszę, co w zakresie konstytucyjnej zasady równości praw jest niezgodne z art. 2 i 32 Konstytucji RP. Wskazała ponadto, iż jej rodzina została deportowana z miejsca zamieszkania we W. W. do W. koło H., gdzie trafiła do majątku rolnego. Jej rodzice musieli od świtu do nocy pracować, a ona wraz z bratem zostali pozbawieni dzieciństwa i opieki rodziców. Do Polski wrócili dopiero w listopadzie 1945 r., po pobycie w angielskim łagrze.

W piśmie z dnia [...] czerwca 2010 r. skarżąca wniosła o zrównanie jej uprawnień z uprawnieniami osób zesłanych na Syberię, wskazując, iż deportacja i praca przymusowa jest zbrodnią przeciwko ludzkości. W piśmie z dnia [...] września 2010 r. skarżąca podniosła zarzuty naruszenia art. 4 ust. 1 lit b ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego poprzez błędne przyjęcie, iż deportacja do prac przymusowych na terenie III Rzeszy nie stanowi przesłanki przyznania jej uprawnień kombatanckich oraz naruszenia art. 7, 8 i 77 k.p.a. przez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Skarżąca wskazała, iż warunki w jakich przebywała nie różniły się od warunków panujących w obozach koncentracyjnych, a organ nie poczynił w tym zakresie żadnych ustaleń faktycznych. Na rozprawie w dniu 9 września 2010 r. pełnomocnik skarżącej wskazał, iż przebywała ona w obozie koncentracyjnym, jednak skarżąca nie potwierdziła tej okoliczności i zarzut ten został wycofany jako błędny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Sąd wskazał, że ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tj.: Dz. U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371 ze zm.) reguluje uprawnienia kombatantów - osób które brały udział w wojnach, działaniach zbrojnych i powstaniach narodowych, wchodząc w skład formacji wojskowych lub organizacji walczących o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej (art. 1 ust. 1 ustawy) oraz, co wynika z jej nazwy, uprawnienia niektórych osób będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Przepis art. 4 ust. 1 ustawy stanowi, iż przepisy ustawy stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym oraz okresu powojennego.

Sąd wskazał, iż pojęcie represji wojennych zostało przez ustawodawcę uregulowane w art. 4 ustawy w sposób enumeratywny – przez ich wyczerpujące wyszczególnienie. Ustawodawca do represji zrównanych z działalnością kombatancką nie zaliczył represji związanych z wywiezieniem do Niemiec na roboty przymusowe. Deportacja na roboty przymusowe stanowiła niewątpliwie represję wojenną, niemniej z woli ustawodawcy uprawnienia przysługujące z tego tytułu nie zostały zrównane z uprawnieniami kombatanckimi. Uprawnienia te zostały uregulowane w innym akcie prawnym - ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.). Art. 2 tej ustawy stanowi, iż represją w rozumieniu ustawy jest:

1) osadzenie w obozach pracy przymusowej w okresie wojny w latach 1939-1945 z przyczyn politycznych, narodowościowych, rasowych i religijnych,

2) deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r., na terytorium:

a) III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945,

b) Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich i terenów przez niego okupowanych w okresie od dnia 17 września 1939 r. do dnia 5 lutego 1946 r. oraz po tym okresie do końca 1948 r. z terytorium państwa polskiego w jego obecnych granicach.

Sąd stwierdził, że osobie deportowanej do pracy przymusowej w czasie II wojny światowej nie przysługują zatem świadczenia na podstawie ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r., lecz świadczenia na podstawie ustawy z dnia 31 maja 1996 r. W ocenie Sądu I instancji, stanowisko skarżącej, iż przysługuje jej prawo do nabycia uprawnień na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy jest bezzasadne. Przepis ten stanowi, iż represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Dyspozycja tego przepisu nie obejmuje deportacji do prac przymusowych, co potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 31 października 2001 r., V SA 454/01, Lex nr 84445, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 15 stycznia 2009 r., IV SA/Gl 517/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 29 września 2005 r., II SA/Sz 1320/04 oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 13 sierpnia 2009 r., II SA/Po 428/09. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy, miejsca odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, zostały określone w § 5 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości. (Dz. U. z 2001 nr 106 poz.1154 ze zm.). Z okoliczności sprawy nie wynika, by skarżąca przebywała w takim miejscu odosobnienia.

Sąd I instancji podkreślił, że skarżąca w toku postępowania administracyjnego nigdy nie twierdziła, że przebywała w obozie, poza angielskim obozem internowania, a na rozprawie oświadczyła, iż nie posiada wiedzy o takiej okoliczności. Żaden z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy nie potwierdzał takiego faktu. Przeciwnie z dokumentów tych wynikało, iż rodzice skarżącej przebywali na terytorium Niemiec, byli skierowani do pracy przymusowej i pracowali w gospodarstwie jako robotnicy rolni. W szczególności okoliczność tę potwierdzają życiorys ojca skarżącej i wypełniona przez niego ankieta dla celów repatriacji.

W ocenie Sądu I instancji zarzut naruszenia art. 7, 8 i 77 k.p.a. nie zasługiwał na uwzględnienie, albowiem, wobec treści art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy, w sprawie brak było podstaw do dokonywania ustaleń i oceny warunków, w jakich przebywała skarżąca, bowiem niezależnie od ich trudności i uciążliwości, z woli ustawodawcy brak jest możliwości do zakwalifikowania pobytu w takich warunkach jako represji w rozumieniu tego przepisu.

Zdaniem Sądu, niezasadny jest też zarzut skarżącej, iż w ustawie o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego uprawnienia osób deportowanych do pracy na teren Niemiec i osób przebywających na zesłaniu na terenie Związku Radzieckiego zostały uregulowane odmiennie, w sposób dyskryminujący osoby represjonowane przez III Rzeszę i sprzeczny z art. 2 i 32 Konstytucji. W art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy ustawodawca wskazał, iż represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania z przyczyn politycznych, religijnych i narodowościowych na przymusowych zesłaniach i deportacji w ZSRR. Jak wynika z preambuły do ustawy została ona uchwalona w uznaniu za szczególne zasługi dla Polski tych wszystkich obywateli polskich, którzy walczyli o suwerenność i niepodległość Ojczyzny, nie szczędząc życia i zdrowia na polach walki zbrojnej - w formacjach Wojska Polskiego, armii sojuszniczych, a także w podziemnych organizacjach niepodległościowych i w działalności cywilnej - z narażeniem na represje. W premabule stwierdzono także, że władze III Rzeszy Niemieckiej, ówczesne władze Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich i komunistyczny aparat represji w Polsce są winni cierpień zadanych wielu obywatelom Państwa Polskiego ze względów narodowościowych, politycznych i religijnych. W ustawie tej uregulowano sytuację osób, które walczyły o niepodległość i suwerenność Polski oraz przewidziano świadczenia dla osób, którym władze III Rzeszy oraz władze Związku Radzieckiego i komunistyczny aparat represji w Polsce zadały represje ze względów narodowościowych, politycznych i religijnych. Z działalnością kombatancką ustawodawca zrównał zatem zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy, jedynie takie represje, które wynikały ze szczególnych powodów - z przyczyn politycznych, religijnych i narodowościowych i były podejmowane w szczególnym celu, związanym z niszczeniem istotnych dla narodu polskiego, a wskazanych w preambule, wartości. Niewątpliwie deportacja na teren Niemiec w celu pracy przymusowej miała charakter represji. Represja ta, niezależnie od jej dotkliwości, co do zasady, miała jednak inny cel i wynikała z innych okoliczności niż represje przewidziane w art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy. Celem tym było bowiem uzyskanie przez okupanta taniej siły roboczej, kosztem okupowanego społeczeństwa. Takie uregulowanie ustawy, w ocenie Sądu I instancji, nie narusza konstytucyjnej zasady równości, ani zasady sprawiedliwości społecznej, wynikających z art. 32 ust. 1 i art. 2 Konstytucji. Podkreślić należy, iż uprawnienia z tytułu deportacji do pracy przymusowej, zarówno na terenie Niemiec, jak i Związku Radzieckiego zostały uregulowane w ustawie o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, w taki sam sposób. Ustawodawca w tym zakresie, wbrew stanowisku skarżącej, nie poczynił rozróżnienia w uprawnieniach osób podlegających represjom tego samego rodzaju, w obu tych krajach. Natomiast powoływany przez skarżącą przepis art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy ma inny zakres i dotyczy przebywania na przymusowych zesłaniach i deportacji w ZSRR z przyczyn politycznych, religijnych i narodowościowych.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosła J. T. – K., opierając ją na podstawach:

- naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., w zw. z art. 7, 8, 77 k.p.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez nieuzasadnione oddalenie skargi , pomimo, iż zaskarżona decyzja narusza art. 7, 8, 77 k.p.a. w zakresie, w jakim organ zaniechał zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, mając na względzie zasadę uwzględniania słusznego interesu stron postępowania i zasadę zaufania do działania organów państwa,

- naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 4 ust. 1 pkt b ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tj.: Dz. U. z 2001 r., Nr 17, poz. 75) w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie przez Sąd I instancji, że deportacja do prac przymusowych na terenie III Rzeszy nie wyczerpuje przesłanek uzasadniających przyznanie uprawnień kombatanckich na podstawie powołanego przepisu poprzez zrównanie z Sybirakami.

Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 p.p.s.a. i uchylenie decyzji organów obu instancji, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, a także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca podniosła, iż została deportowana wraz z rodziną z domu rodzinnego we W. W. do miejscowości W. koło H. Po przybyciu na miejsce cała rodzina została przydzielona do ciężkiej fizycznej pracy. Po zakończeniu wojny skarżąca trafiła do angielskiego łagru, a stamtąd, w listopadzie 1945 r. do Polski. Obowiązek przymusowej pracy oraz przemoc i cierpienie doznane przez nią są bezsporne. Warunki pobytu w miejscu, w którym została "osadzona" niewiele różniły się od warunków panujących w obozach koncentracyjnych.

W skardze kasacyjnej podniesiono ponadto, że organ przerzucił ciężar dowodowy na skarżącą i nie zadał sobie nawet trudu, aby ustalić czy miejsce odosobnienia, do którego skarżąca została wywieziona wraz z całą rodziną posiadało cechy określone w art. 4 ust. 1 lit. b ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.

W piśmie procesowym z dnia [...] sierpnia 2011 r. skarżąca podkreśliła, że zaskarżony wyrok narusza art. 32 Konstytucji RP oraz art. 7 Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka, zgodnie z którym wszyscy są równi wobec prawa i są uprawnieni, bez jakiejkolwiek dyskryminacji do jednakowej ochrony prawnej. Sytuacja prawna osób przymusowo wywiezionych do pracy w III Rzeszy powinna być zrównana z sytuacją prawną "Sybiraków".

Strona skarżąca wskazała, że rozpoznanie tej sprawy o przyznanie jej uprawnień kombatanckich wymagało ustalenia, czy przebywała ona w miejscu odosobnienia oraz czy doświadczyła represji, przebywając w takim miejscu. Skarżąca podkreśliła, że miejscowość, do której została wywieziona wraz z rodziną została wymieniona w § 2 ust. 14 pkt 63 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości. (Dz. U. Nr 106 poz.1154 ze zm.). Miejscowość W. koło H. była zgodnie z tym rozporządzeniem podobozem obozu koncentracyjnego w N. Polacy pracujący w gospodarstwach rolnych w miejscowości W. poddawani byli represjom, żyjąc w obawie o własne życie i życie swoich najbliższych, gdyż w każdej chwili groziło im umieszczenie w pobliskim obozie koncentracyjnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

We wniesionym środku odwoławczym strona skarżąca podniosła zarzut naruszenia prawa materialnego tj. art. 4 ust. 1 pkt b ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tj. Dz. U. z 2001 r., Nr 17, poz. 75) poprzez błędne przyjęcie przez Sąd I instancji, że deportacja do prac przymusowych na terenie III Rzeszy nie wyczerpuje przesłanek uzasadniających przyznanie jej uprawnień kombatanckich na podstawie tego przepisu, nie precyzując czy Sąd I instancji naruszył art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy, czy art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy. W treści zarzutu skarżąca wskazała, że domagała się zrównania jej uprawnień z osobami przymusowo deportowanymi i zesłanymi do ZSRR (art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy), natomiast w uzasadnieniu skargi kasacyjnej jest mowa o braku ustalenia przez organ czy miejsce odosobnienia, do którego została wywieziona skarżąca posiadało cechy określone w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b i c ustawy.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo uznał, że skarżąca - jako osoba deportowana do prac przymusowych na teren III Rzeszy Niemieckiej - nie spełnia przesłanek przyznania jej uprawnień kombatanckich na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b, czy też art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r., co czyni zarzut naruszenia prawa materialnego nieuzasadnionym.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy jej przepisy stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego. W myśl art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania z przyczyn politycznych, religijnych i narodowościowych na przymusowych zesłaniach i deportacji w ZSRR. Przepis ten zawiera ścisłe ograniczenia podmiotowe i przedmiotowe i nie może być wykładany rozszerzająco. Nie sposób przyjąć, że obejmuje on w drodze analogii również deportacje do pracy przymusowej na teren III Rzeszy, skoro ustawodawca nie przyznał wprost uprawnień kombatanckich osobom, które pracowały przymusowo na terenie Niemiec. Sąd I instancji słusznie podkreślił, że osoby te są uprawnione do świadczenia przysługującego im na podstawie przepisów ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.). Skarżącej zostało przyznane takie świadczenie decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 10 sierpnia 2005 r. wydaną na podstawie art. 2 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 31 maja 1996 r., który stanowi, iż represją w rozumieniu ustawy jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r., na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939 -1945.

Brak jest również podstaw faktycznych i prawnych do uznania, że skarżąca jest osobą, która podlegała represjom określonym w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b i c ustawy, a więc, że z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych przebywała w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa (pkt b) lub w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa (pkt c). Ze znajdujących się w aktach administracyjnych dokumentów oraz pism procesowych skarżącej wynika, że jej rodzina pracowała przymusowo w latach 1943-1945 w majątku rolnym w miejscowości W. jako robotnicy rolni. Miejscowość ta nie znajduje się w wykazie innych miejsc odosobnienia, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b i c ustawy zawartym w § 5 i § 6 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz. U. z 2001 nr 106 poz.1154 ze zm.). W toku postępowania przed organem administracji skarżąca nie tylko nie wykazała, lecz nawet nie twierdziła, że przebywała w miejscu odosobnienia, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b lub c ustawy, domagając się jedynie "zrównania jej uprawnień z uprawnieniami Sybiraków".

Należy również podkreślić, na co zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny m. in. w wyroku z dnia 18 lutego 2010 r., II OSK 363/09 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.nsa.gov.pl), że do zastosowania przepisu art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b lub lit. c ustawy o kombatantach nie wystarczy znajdować się na terytorium podległym władzy hitlerowskiej, ale konieczne jest również pozostawanie do dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Chodzi tu nie o każdy aparat władzy Niemiec hitlerowskich, lecz władz bezpieczeństwa, takich jak SS, czy Gestapo. Skarżąca nie wskazała okoliczności, które mogłyby uprawdopodobnić spełnienie powyższych przesłanek, a samo wykonywanie pracy w majątku rolnym w miejscowości W. o tym nie świadczy.

Chybiony jest zatem zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 77 k.p.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez nieuzasadnione oddalenie skargi pomimo, iż organy administracji nie dokonały żadnych ustaleń faktycznych dotyczących tego, czy skarżąca spełnia przesłankę z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b lub lit. c ustawy.

Rację ma strona skarżąca, że w miejscowości W. znajdował się podobóz obozu koncentracyjnego w N., co wynika z § 2 ust. 14 pkt 63 powołanego rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. Na rozprawie przed Sądem I instancji w dniu 9 września 2010 r. skarżąca zaprzeczyła jednak twierdzeniom pełnomocnika, że przebywała w obozie koncentracyjnym, wskazując, że pamięta, iż w trakcie pobytu w Niemczech nie mieszkała w barakach, lecz w ziemiance. Podała, że jej rodzice nigdy nie mówili, aby przebywali w obozie, gdyż tych czasów nie wspominali. Również w piśmie procesowym z dnia [...] sierpnia 2011 r. pełnomocnik skarżącej stwierdził, że ona i jej rodzina należeli do grupy Polaków pracujących w gospodarstwach rolnych, którym jedynie groziło umieszczenie w obozie koncentracyjnym.

Przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego nie może być natomiast zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 32 Konstytucji RP oraz art. 7 Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka poprzez zróżnicowanie sytuacji prawnej osób przymusowo wywiezionych do pracy w III Rzeszy i osób, które przebywały z przyczyn politycznych, religijnych i narodowościowych na przymusowych zesłaniach i deportacji w ZSRR. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Strony mogą przytaczać nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych. Z treści tego przepisu wynika, że niedopuszczalne jest uzupełnianie podstaw kasacyjnych przez powołanie przepisów, które nie zostały wskazane w skardze kasacyjnej. W literaturze wskazuje się, że przytoczenie przez stronę nowych podstaw kasacyjnych wraz z ich uzasadnieniem jest dopuszczalne jedynie w przypadku, gdy nie upłynął jeszcze termin do wniesienia skargi kasacyjnej (H. Knysiak-Molczyk [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, pod red. T. Wosia, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 773). Po upływie tego terminu strona wnosząca skargę kasacyjną może jedynie wskazywać dodatkowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych już sformułowanych we wniesionym środku odwoławczym. W tej sprawie termin do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął 6 listopada 2010 r., a zarzut naruszenia art. 32 Konstytucji RP oraz art. 7 Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka został sformułowany dopiero w piśmie procesowym strony skarżącej z dnia 23 sierpnia 2011 r.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.