Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 727/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2020-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit b
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 64e
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wolas Sędziowie WSA Stanisław Grzeszek (spr.) WSA Jarosław Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego K. jako organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne do zobowiązanego S. W. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę zobowiązanego. Uzyskiwane środki nie pozwoliły na pokrycie całej zaległości, więc zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej u.p.e.a.) rozliczane były na poczet kosztów egzekucyjnych.

Pismem z dnia 17 lutego 2017r. wierzyciel poinformował organ egzekucyjny o przedawnieniu należności objętych tytułami wykonawczymi i wniósł o kontynuowanie egzekucji do należności z tytułu kosztów egzekucyjnych, które nie uległy przedawnieniu.

W związku z powyższym organ egzekucyjny kontynuował postępowanie egzekucyjne w stosunku do kosztów egzekucyjnych.

Pismem z dnia 25 kwietnia 2019r. (uzupełnionym pismem z 12 lipca 2019r.) wierzyciel poinformował organ egzekucyjny, że kontynuowanie postępowania egzekucyjnego jest nieuzasadnione, gdyż w dniu 9 lutego 2017r. stwierdzono wygaśnięcie zobowiązania wobec dłużnika pierwotnego: P. S.A.

Mając powyższe na uwadze, organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 19 lipca 2019r. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec zobowiązanego. Postanowienie to organ egzekucyjny wydał na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.

Naczelnik Urzędu Skarbowego K. pismem z dnia 11 września 2019r. zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska czy zobowiązanemu należy się zwrot kosztów egzekucyjnych pobranych w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego wraz z odsetkami ustawowymi.

Wierzyciel pismem z dnia 24 sierpnia 2019r. wyjaśnił, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec S. W. było niezasadne, co spowodowało tym samym jego niezgodne z prawem prowadzenie. Wyegzekwowane koszty egzekucyjne podlegają zwrotowi według norm zawartych w przepisach u.p.e.a., a wierzyciela obciążają powstałe odsetki z tytułu zwróconych kwot.

W dniu 11 października 2019r. organ egzekucyjny zwrócił zobowiązanemu wyegzekwowane wcześniej koszty egzekucyjne wraz z odsetkami w łącznej kwocie 65.451,12 zł.

Pismem z dnia 18 października 2019r. organ egzekucyjny zawiadomił wierzyciela o wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego.

W odpowiedzi na zawiadomienie, wierzyciel złożył wniosek o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych jak również złożył wniosek o ich umorzenie.

W dniu 12 listopada 2019r. organ egzekucyjny wydał postanowienie obciążające wierzyciela kosztami egzekucyjnymi. Na wydane postanowienie wierzyciel złożył zażalenie.

Po rozpatrzeniu zażalenia, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie postanowieniem z dnia 21 stycznia 2020r. Nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Po rozpatrzeniu wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych, Naczelnik Urzędu Skarbowego K. postanowieniem z dnia 10 stycznia 2020r. Nr[...] odmówił Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. umorzenia kosztów egzekucyjnych.

Na powyższe postanowienie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. złożył zażalenie, zarzucając:

- niewspółmierność naliczonych kosztów egzekucyjnych do wkładu pracy organu egzekucyjnego i efektów egzekucyjnych dla wierzyciela w kontekście wyegzekwowania jego wierzytelności,

- nieuwzględnienie w sprawie normy zawartej w art. 64c § 10 u.p.e.a. oraz dokonania czynności egzekucyjnej zajęcia wierzytelności w okoliczności mającej na celu powstanie kosztów egzekucyjnych bez badania jakie ona może przynieść zaspokojenie egzekwowanej wierzytelności,

- brak odniesienia się do zarzutów i twierdzeń wierzyciela,

- przekroczenie granic uznania administracyjnego.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. postanowieniem z dnia 26 maja 2020r. Nr [...], utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że w przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny obciążył wierzyciela wyegzekwowanymi, a następnie zwróconymi zobowiązanemu kosztami egzekucyjnymi. Prowadzone wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne zostało umorzone z uwagi na wygaśnięcie obowiązku objętego w/w tytułami wykonawczymi. Wierzyciel poinformował bowiem organ egzekucyjny, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec zobowiązanego było niezasadne, co tym samym spowodowało jego niezgodne z prawem prowadzenie. Wyegzekwowane koszty egzekucyjne podlegały więc zwrotowi według norm zawartych w przepisach u.p.e.a. W związku z powyższym, działając na podstawie art. 64c § 3 u.p.e.a., organ egzekucyjny zwrócił zobowiązanemu wyegzekwowane koszty egzekucyjne wraz z naliczonymi odsetkami w wysokości 65.451,12 zł.

DIAS w K. podkreślił przy tym, że wierzyciel obciążony został jedynie kwotą zwróconych zobowiązanemu kosztów egzekucyjnych, a nie całych, naliczonych w toku egzekucji kosztów. Całość naliczonych kosztów egzekucyjnych wynosiła bowiem 188.390,55 zł.

Odnosząc się do zarzutów zażalenia zawartych w pkt 1 i 2, DIAS w K. podkreślił, że były one już podnoszone przez wierzyciela w zażaleniu na postanowienie organu I instancji z dnia 12 listopada 2019r. w sprawie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia 21 stycznia 2020r., utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji bardzo szczegółowo odniósł się do stawianych zarzutów, uzasadniając dlaczego są nieuzasadnione.

Organ II instancji odrzucił także zarzut wymieniony w pkt 3, uznając go za bezzasadny, gdyż w wydanym postanowieniu organ I instancji odniósł się do zarzutów i twierdzeń wierzyciela oraz uwzględnił je przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Nie odniósł się natomiast do załączonych, a wydanych przez inne organy podatkowe postanowień w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych, gdyż każde z nich zostało wydane w innym stanie faktycznym.

Co do czwartego zarzutu zażalenia organ II instancji wyjaśnił, że wskazał, że wyegzekwowane przez organ egzekucyjny koszty powstały w wyniku błędnej interpretacji przez wierzyciela przepisów prawa, dotyczących przedawnienia należności objętych tytułami wykonawczymi. Procedura egzekucyjna w art. 64e § 2 u.p.e.a., wskazuje jednak enumeratywnie, konkretne przesłanki uzasadniające rezygnację organu egzekucyjnego z należnych kosztów egzekucyjnych. Nie ulega wątpliwości, że ustawodawca ściśle określił przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych. Katalog ich jest zamknięty.

Koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnych mogą być umorzone w przypadkach określonych w § 2 pkt 1 tj. gdy: stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej; za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny; ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki, - jeżeli obciążenie wierzyciela obowiązkiem uiszczenia tych kosztów byłoby gospodarczo nieuzasadnione (§ 3).

DIAS w K wyjaśnił, że. ustawodawca kwestie ponoszenia kosztów egzekucyjnych uregulował w art. 64-66 u.p.e.a. Ustawa reguluje cały proces egzekucji od wszczęcia do zakończenia egzekucji wraz z kwestiami związanymi z ponoszeniem kosztów egzekucyjnych w sytuacji, gdy koszty te nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego.

Zdaniem organu II instancji, umorzenie kosztów egzekucyjnych, do których poniesienia zobligowany został wierzyciel nie może stanowić reguły w prowadzonych postępowaniach, lecz powinno wynikać z okoliczności wyjątkowych. Egzekucja administracyjna w przeważającej części prowadzona jest dla wierzycieli, których działalność finansowana jest w całości lub w części z budżetu państwa. Gdyby zatem ustawodawca zakładał, że podmiotów tych nie należy obciążać kosztami egzekucyjnymi, to takie rozwiązanie zawarte byłoby w przepisach.

Organ II instancji podkreślił, że gdyby nawet w analizowanej sprawie dopatrywać się ważnego interesu publicznego, to przy ocenie tej przesłanki należy, uwzględnić nie tylko interes skarżącego, ale także charakter i cel, jakiemu służą środki wpłacane przez skarżącego z tytułu kosztów egzekucyjnych. Interes publiczny nie może być bowiem oceniany jednostronnie, uzasadnionym jest wyważenie interesu publicznego nie tylko z perspektywy funkcji wypełnianych przez ubiegającego się o ulgę w spłacie kosztów egzekucyjnych. Również istotnym jest racjonalne gospodarowanie środkami publicznymi. Ustawodawca nie wyłączył w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji odpowiedzialności "podmiotów publicznych" za następstwa wszczęcia egzekucji. Gdyby taka sytuacja miała miejsce to organy publiczne wystawiające tytuły wykonawcze generalnie byłyby wyłączne z ponoszenia kosztów egzekucyjnych, szczególnie w sytuacji, gdy tych kosztów nie uzyskano od zobowiązanego, a nie jak miało miejsce w niniejszym przypadku. Wyegzekwowane koszty zostały bowiem na wniosek wierzyciela zwrócone zobowiązanemu, gdyż niezgodne z przepisami prawa wszczęcie postępowania egzekucyjnego spowodował wierzyciel.

DIAS w K. podniósł, że gdy organ publiczny jest głównym zobowiązanym - względem innego publicznego organu, to jednak z w/w faktu zwolnienie podmiotu zobowiązanego automatycznie nie następuje. W egzekucji administracyjnej, co do zasady, wierzyciel jest takim podmiotem, a mimo to ustawodawca przewidział obciążenie wierzyciela kosztami w określonych sytuacjach.

DIAS w K. zwrócił ponadto uwagę, że rozstrzyganie w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych ma charakter uznaniowy. Stąd też ocena materiału dowodowego, zebranego w sprawie, odmienna od oceny wierzyciela nie może stanowić przesłanki do pozytywnego rozstrzygnięcia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. zarzucił naruszenie:

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez rozpatrzenie materiału dowodowego w niniejszej sprawie w sposób jednostronny z pominięciem istotnych okoliczności wynikających z przedstawionych przez ZUS faktów oraz z przekroczeniem granic uznania administracyjnego

- art. 8 § 1 w zw. z art. 124 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego przez nie odniesienie się do argumentów wierzyciela i brak uzasadnienia czemu organ odwoławczy przyznał organowi egzekucyjnemu słuszność, a inne argumenty pominął,

- art. 8 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez odstąpienie od praktyki rozstrzygania sprawa w takim samym stanie faktycznym - w sytuacji gdy inne organy egzekucyjne umorzyły należności z tytułu kosztów,

- art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nie rozpatrzenie przez organ w sposób wyczerpujący zebranego materiału dowodowego, a także dokonanie ustaleń sprzecznych z zasadą swobodnej oceny dowodów i obciążeniem kosztami egzekucyjnym wbrew logice i interesowi społecznemu,

- art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nie wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej,

- art. 6, art. 8, art. 7, art. 11, art. 107 § 3 w związku z art. 126 Kodeksu postępowania administracyjnego z uwagi na nieuwzględnienie interesu społecznego i słusznego obywateli w szczególności, przez zaniechania zbadania, czy na zajmowanym rachunku znajdują się środki pieniężne, po to aby nie narażać Skarbu Państwa na koszty (wyrok II FSK 693/15 z dnia 6 kwietnia 2017r., sygn. akt ll FSK 579/15 z 30 marca 2017r.)

- art. 7a § 1 oraz art. art. 8 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a., uznając odmienne stanowisko i odmawiając umorzenia, naruszenie przez organ zasady pogłębiania zaufania poprzez tworzenie fikcyjnego obrotu środków finansowych w ramach tego samego budżetu Państwa - co za tym idzie tworzenie dodatkowych i zbędnych obciążeń dla interesu publicznego i poszanowania dla ekonomiki postępowań,

- art. 7a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 64c § 10 u.p.e.a. poprzez jego pominięcie i uznanie , że pomimo zajęcia wierzytelności przez Dyrektora ZUS dokonanego wcześniej i jako pierwszego organu egzekucyjnego w sprawie nie należą mu się koszty egzekucyjne jako organowi - co za tym idzie również naruszenie art. 64 § 4 ustawy,

- art. 64 u.p.e.a. poprzez jego błędną interpretację i obciążenie wierzyciela maksymalna kwotą kosztów egzekucyjnych w sytuacji gdy przeważające orzecznictwo sadów wskazuje, że obciążenie kosztami powinno być ustalone przez organ egzekucyjny w stosunku do rzeczywistych kosztów postępowania egzekucyjnego jego trwania i różnorodności zastosowanych środków egzekucyjnych.

W konsekwencji powyższych zarzutów strona skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia, ewentualnie uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. wniósł jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2019r. poz. 2325 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W razie stwierdzenia braku podstaw do uchylenia decyzji bądź postanowienia, sąd skargę oddala na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Jednocześnie zaznaczyć trzeba, że korzystając z uprawnienia, które przyznaje sądowi administracyjnemu art. 119 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 120 p.p.s.a., dopuszczający możliwość rozpoznania w postępowaniu uproszczonym skargi, której przedmiotem jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, Sąd procedował w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonych granicach, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie dostrzegł okoliczności faktyczne i prawne, które skutkowało koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji.

Przedmiotem kontroli Sądu było postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. dnia 26 maja 2020r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego K. z dnia 10 stycznia 2020r. w sprawie odmowy umorzenia stronie skarżącej (wierzycielowi) kosztów egzekucyjnych.

Podstawę wydania zaskarżonego postanowienia stanowił m.in. art. 64e § 1-3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020r. poz. 1427), powoływanej dalej jako "u.p.e.a.".

W rozpoznawanej sprawie jest także niesporne, że zaistniała przesłanka uzasadniająca, w świetle art. 64c § 4 u.p.e.a., obciążenie kosztami egzekucyjnymi strony skarżącej jako wierzyciela. Zgodnie bowiem z tym przepisem wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego. Jako że w tym przypadku nie było możliwe ściągnięcie kosztów egzekucyjnych od zobowiązanego, ponieważ postępowanie egzekucyjne zostało umorzone. Zaistniała zatem przesłanka do zastosowania art. 64c § 4 u.p.e.a.

W dalszej kolejności należy zauważyć, że organ egzekucyjny na wniosek strony skarżącej wydał postanowienie z dnia 12 listopada 2019r. o wysokości kosztów egzekucyjnych obciążających stronę skarżącą jako wierzyciela.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K.po rozpatrzeniu zażalenia strony skarżącej postanowieniem z dnia 21 stycznia 2020r. utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego.

Na to postanowienie ostateczne strona skarżąca-wierzyciel złożyła skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który wyrokiem z dnia 10 czerwca 2020r., sygn. akt I SA/Kr 311/20 uchylił zaskarżoną decyzję w przedmiocie obciążenia strony skarżącej jako wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego.

Z powyższych ustalonych okoliczności wynika, że strona skarżąca zakwestionowała, wysokość naliczonych kosztów egzekucyjnych odwołując się tym zakresie m. in. do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016r., sygn. akt SK 31/14 oraz złożyła równocześnie wniosek o umorzenie tych kosztów egzekucyjnych, powołując się na art. 64e § 3 w zw. z art. 64e § 2 pkt 1 i 2 u.p.e.a. i tego typu sprawa administracyjna jest obecnie przedmiotem kontroli sądu (skarżąca spółka zarzuciła w skardze także naruszenie art. 64 u.p.e.a. poprzez jego błędną interpretację i obciążenie wierzyciela maksymalną kwotą kosztów egzekucyjnych w sytuacji, gdy przeważające orzecznictwo sądów wskazuje, że obciążenie kosztami powinno być ustalone przez organ egzekucyjny w stosunku do rzeczywistych kosztów postępowania egzekucyjnego, jego trwania i zastosowanych środków egzekucyjnych).

Zgodnie z art. 64e § 1-3 u.p.e.a. organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne (§ 1).

Koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli:

1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej;

2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny;

3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne (§ 2).

Koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnych mogą być umorzone w przypadkach określonych w § 2 pkt 1, jeżeli obciążenie wierzyciela obowiązkiem uiszczenia tych kosztów byłoby gospodarczo nieuzasadnione (§ 3).

Niewątpliwie poza ramami postępowania dotyczącego umorzenia kosztów egzekucyjnych, znajduje się kwestia prawidłowości i zasadności ich ustalenia oraz wysokości ustalonych kosztów egzekucyjnych. Umorzenie kosztów egzekucyjnych oraz ocena prawidłowości ich ustalenia (tak co do zasady jak i co do wysokości) nie mogą być traktowane jako kwestie tożsame.

Można wręcz stwierdzić, że podjęcie rozważań dotyczących ewentualnego umorzenia kosztów egzekucyjnych uwarunkowanie jest brakiem skutecznego zakwestionowania ich ustalenia. Tylko istniejące (a zatem wcześniej skutecznie nie podważone) koszty egzekucyjne mogą zostać umorzone.

Oczywiście wyraźnego zaznaczenia wymaga, że ustawodawca w sposób odrębny uregulował kwestię zaskarżenia postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych (art. 64c § 7 u.p.e.a.) oraz kwestię umorzenia w całości lub w części przypadających na rzecz organu egzekucyjnego kosztów egzekucyjnych (art. 64e u.p.e.a.). Kwestie te wyodrębniono zatem do dwóch odrębnych postępowań wpadkowych, co stanowi o ich procesowej odrębności. Ustawodawca różnie określił także przesłanki rozstrzygania w obu sprawach, co różnicuje je pod katem materialnoprawnym.

Nie może być zatem mowy o tożsamości kwestii prawidłowości ustalenia kosztów egzekucyjnych i ich umorzenia. Oba zagadnienia nie mogą zatem stanowić "niejako wspólnie" przedmiotu jednego postępowania. Takie działanie prowadziłoby do naruszenia granic sprawy administracyjnej, której ramy wyznaczone są przepisami prawa. W toku postępowania dotyczącego umorzenia kosztów egzekucyjnych nie może być zatem oceniana kwestia prawidłowości ustalenia ich wysokości. Przepis art. 64e u.p.e.a. stanowiący podstawę prawną dla rozpatrzenia przez organ kwestii umorzenia kosztów egzekucyjnych nie zawiera bowiem regulacji uprawniających do oceny ich wysokości lub prawidłowości ich ustalenia. W toku postępowania prowadzonego w oparciu art. 64e u.p.e.a. organ związany jest jego postanowieniami co do trybu postępowania jak również podlegających jego ocenie przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych. Związany jest również rozstrzygnięciem dotyczącym zasadnością i wysokością kosztów egzekucyjnych obciążających wierzyciela.

Powtórzyć należy również, że kontrola sądowa przypisana jest tylko do sprawy ze stosunku administracyjnoprawnego, w którym wydano zaskarżone rozstrzygnięcie, a zatem w tym wypadku analizie Sądu poddane może być tylko działanie organów w granicach postępowania dotyczącego umorzenia kosztów egzekucyjnych. Argumenty skarżącego odnoszące się do kwestii miarkowania wysokości kosztów egzekucyjnych nie mogą być wobec powyższego brane pod uwagę przez Sąd w niniejszej sprawie.

Natomiast Sąd kontrolując postanowienie w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych obciążających wierzyciela, nie może zignorować wyroku sądu administracyjnego, który uchylił postanowienie w przedmiocie obciążenie wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, podważając m.in. prawidłowość ustalenia wysokości tych kosztów egzekucyjnych.

W wyroku z dnia 10 czerwca 2020r. WSA w Krakowie stwierdził m.in., że organ ponownie rozpatrując sprawę powinien zbadać, czy zachodzą okoliczności uzasadniające obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w ustalonej wysokości (koszty w ustalonej wysokości zostały objęte wnioskiem wierzyciela o ich umorzenie), czy też koszty te powinny być miarkowane, mając na uwadze zarówno potrzebę zapewnienia funkcjonowania organu egzekucyjnego jak i wynikające z wyroku Trybunału Konstytucyjnego ograniczenia związane z stwierdzeniem częściowej niekonstytucyjności przepisów określających wysokość opłat.

Tak w więc w dacie wydawania niniejszego wyroku nie było ostatecznego postanowienia określającego wysokość kosztów egzekucyjnych obciążających wierzyciela - stronę skarżącą.

W zaistniałej sytuacji, Sąd uznał, że w niniejszej sprawie postanowienie organu II instancji oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, należało uchylić w związku ze stwierdzeniem zaistnienia przesłanki dającej podstawę do ewentualnego wznowienia postępowania administracyjnego.

Wznowienie postępowania jest instytucją procesową pozwalającą na ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej zakończonej ostateczną decyzją lub postanowieniem, gdy postępowanie prowadzące do jej wydania było dotknięte kwalifikowaną wadą procesową (por. komentarz do art. 145 k.p.a. w: M. Jaśkowska, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, Lex 2016). Przyczyny wznowienia postępowania zostały wymienione enumeratywnie w art. 145 § 1, art. 145a § 1 i art. 145b § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, dalej "k.p.a."). Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.

Sąd przypomina, że wyrokiem z dnia 10 czerwca 2020r., sygn. akt 311/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 21 stycznia 2020r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 12 listopada 2019r., w którym obciążono stronę skarżącą kosztami egzekucyjnymi, naliczonymi w związku z umorzonym postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym do majątku S. W.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie doszedł do przekonania, że będące przedmiotem postępowania zaskarżone postanowienie z dnia 26 maja 2020r. utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji w sprawie odmowy umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego, pozostaje w związku z uchylonym wyrokiem z dnia 10 czerwca 2020r., sygn. akt 311/20, postanowieniem w przedmiocie obciążenia strony skarżącej kosztami egzekucyjnymi.

W świetle powołanego wyżej przepisu art. 145 § 1 pkt 8 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.) dopuszczalność powtórzenia czynności jurysdykcyjnych w sprawie administracyjnej uzależniona jest od wzruszenia prejudykatu uwzględnionego przy wydawaniu dotychczasowego rozstrzygnięcia i mającego wpływ na jego treść. Jeżeli prejudykat był aktem konstytutywnym i tym samym miał znamiona zdarzenia prawnego (co będzie regułą w przypadku "innej decyzji", o której mowa w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.), jego skutki musiały być objęte hipotezą normy materialnej skonkretyzowanej przez organ administracji. Wzruszenie prejudykatu musi mieć charakter następczy i dojść do niego musi po zakończeniu sprawy decyzją ostateczną - tylko wtedy może być przyczyną wznowienia postępowania (por. komentarz do art. 145 k.p.a. w: A. Golęba, T. Kiełkowski, K. Klonowski, H. Knysiak-Molczyk (red.), M. Romańska, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, WK 2015).

Pomiędzy decyzją organu administracji a inną decyzją musi istnieć związek przyczynowy, na który wskazuje zwrot "w oparciu". Zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 27 maja 2011r., sygn. akt II OSK 935/10 należy wykazać, że decyzje są od siebie zależne, tzn. jedna decyzja stanowi podstawę wydania drugiej, przy czym wydanie tej drugiej decyzji nie będzie możliwe bez wcześniejszego wydania decyzji pierwszej (podobnie wyrok NSA z dnia 22 marca 2013r., sygn. akt II OSK 2236/11. Sformułowanie użyte przez ustawodawcę w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. należy rozumieć szeroko, jako związek pomiędzy decyzjami bądź decyzjami i orzeczeniem sądu administracyjnego (por. wyrok WSA z dnia 1 grudnia 2011r., sygn. akt II SA/Po 953/11). Zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 10 października 2006r., sygn. akt II GSK 156/06, związek, o którym mówi art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a, można zobrazować jako pewną sekwencję "działań prawnych" organu administracyjnego, zgodnie z logiką których jedna decyzja lub jedno orzeczenie sądu stanowi podstawę wydania innej decyzji (ta druga decyzja jest zależna od decyzji pierwszej). Podkreślić przy tym trzeba, iż wydanie drugiej decyzji nie będzie możliwe bez wcześniejszego wydania decyzji pierwszej. Językowy sens sformułowania "w oparciu" można przy tym scharakteryzować zwrotem "na podstawie", co wprost wskazuje, iż jakaś rzecz lub jakiś stan (decyzja lub postanowienie) znajduje uzasadnienie czy wręcz merytoryczne umocowanie w jakiejś innej rzeczy lub innym stanie (również decyzji). Pojęcie użyte przez ustawodawcę w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. należy - jak już zaznaczono - rozumieć szeroko, jako związek pomiędzy decyzjami.

Przenosząc powyższe rozważania do realiów rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że rozstrzyganie w kwestii umorzenia kosztów egzekucyjnych poprzedzone jest wcześniejszym obciążeniem tymi kosztami egzekucyjnymi wierzyciela, który następnie - po przesądzeniu takiego jego obciążenia przez organ egzekucyjny - domaga się umorzenia ustalonych kosztów. Rozstrzyganie w kwestii umorzenia kosztów egzekucyjnych jest więc w ocenie Sądu logicznym następstwem przesądzenia przez organ obciążenia wierzyciela (który następnie może wnioskować o umorzenie kosztów egzekucyjnych, jeżeli miałby je ponieść z powodu niemożności lub niecelowości ich ściągnięcia od zobowiązanego), czyli z przesądzenia takiego czerpie uzasadnienie swojego bytu.

O zastosowaniu ulg w spłacie kosztów egzekucyjnych przez ich umorzenie można mówić dopiero w tym momencie postępowania, kiedy zostaną one ostatecznie naliczone, gdyż nie jest możliwe umarzanie kosztów egzekucyjnych jeszcze przed ich powstaniem (por. komentarz do art. 64e u.p.e.a. w: E. Cisowska-Sakrajda, M. Faryna, W. Grześkiewicz, D. Kijowski (red.), C. Kulesza, W. Łuczaj, P. Pietraj, J. Radwanowicz-Wanczewska, P. Starzyński, R. Suwaj Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. II, Lex 2015).

Związek pomiędzy niniejszą sprawą dotyczącą odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych, a sprawą obciążenia strony skarżącej postanowieniem, które zostało uchylone wyrokiem WSA w Krakowie o sygn. akt I SA/Kr 311/20, jest - stosownie do wyżej poczynionych uwag - związkiem, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Bez wydania ostatecznego postanowienia o obciążeniu strony skarżącej kosztami postępowania egzekucyjnego, nie byłoby możliwe rozstrzyganie o umorzeniu tych kosztów.

Skoro w systemie prawnym nie ostało się rozstrzygnięcia organu II instancji w sprawie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w związku z jego uchyleniem, to nie powinny w systemie ostać się również mające w nimi związek (czerpiące z nich uzasadnienie swojego bytu) rozstrzygnięcia obu instancji w przedmiocie odmowy umorzenia wierzycielowi takich kosztów egzekucyjnych.

W związku z zaistnieniem przesłanki wznowieniowej, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie, a z uwzględnieniem art. 135 tej ustawy uchylił także postanowienie organu I instancji, uznając, że jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.