Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 3138/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.) Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu wobec wpisu na listę radców prawnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącej J. O. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

J.O. w dniu [...] maja 2014 r. złożyła w Okręgowej Izbie Radców Prawnych w W. wniosek o wpis na listę radców prawnych na podstawie

art. 24 ustawy o radcach prawnych.

Uchwałą z dnia [...] maja 2014 r., Nr [...], Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. wpisała panią J.O. na listę radców prawnych tej Izby.

Decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. [...] Minister Sprawiedliwości działając na podstawie art. 104 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w związku z art. 31² w zw.

z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 637) sprzeciwił się wpisowi J.O. na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych W W. dokonanemu uchwałą Nr [...] z dnia [...] maja 2014 r., Okręgowej Izby Radców Prawnych w W.

W uzasadnieniu Minister Sprawiedliwości wskazał, iż w myśl art. 31² ust. 1 ustawy o radcach prawnych wpis uważa się za dokonany, jeżeli Minister Sprawiedliwości nie podpisze sprzeciwu od wpisu w terminie 30 dni od dnia otrzymania uchwały wraz z aktami osobowymi kandydata. W przypadku, gdy zawarty w aktach osobowych wniosek o wpis nie zawiera wszystkich wymaganych informacji lub dokumentów, Minister Sprawiedliwości zwraca uchwałę wraz z aktami osobowymi kandydata do właściwej rady okręgowej izby radców prawnych w celu uzupełnienia. Bieg tego terminu liczy się od dnia ponownego doręczenia uchwały wraz z aktami osobowymi. Minister Sprawiedliwości wyraża sprzeciw w formie decyzji administracyjnej. Podstawą złożenia sprzeciwu może być niespełnienie przez kandydata kryteriów wymienionych w art. 24 ust. 1 i art. 25 ustawy o radcach prawnych.

Minister wskazał, iż z dokumentów złożonych wraz z wnioskiem o wpis na listę radców prawnych wynika, że J.O. w dniu [...] października 2006 r. ukończyła wyższe studia magisterskie na Wydziale Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego w W., uzyskując tytuł magistra prawa.

W celu potwierdzenia wymaganej praktyki w okresie co najmniej 4 lat

w okresie nie dłuższym niż 6 lat przed złożeniem wniosku o wpis J.O. przedstawiła świadectwo pracy z dnia [...] listopada 2012 r. z Kancelarii Prawnej K. w L. oraz świadectwo pracy z dnia [...] października 2012 r. z Izby Skarbowej w W. wraz z zakresami obowiązków.

Z akt osobowych wynika, iż J.O. przystąpiła do egzaminu radcowskiego w dniach [...]-[...] marca 2014 r. i uzyskała wynik pozytywny (uchwała Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2014 r. z siedzibą w W. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego).

Jednocześnie J.O. odbywała aplikację radcowską. Ponadto

w aktach osobowych wnioskodawczyni znajduje się informacja z Krajowego Rejestru Karnego, iż wobec J.O. toczyło się postępowanie karne przed Sądem Rejonowym w T., sygn. akt [...] za czyn, stanowiący przestępstwo

z art. 212 § 1 kk, za które została ona skazana wyrokiem z dnia [...] października 2011 r. na karę grzywny (60 stawek po 10,00 zł). Wyrok ten uprawomocnił się w dniu [...] marca 2012 r. W dniu [...] czerwca 2012 r. wykonano karę grzywny.

J.O. złożyła nadto oświadczenie z dnia [...] maja 2014 r., z którego wynika, iż toczy się wobec niej jeszcze jedno postępowanie karne, sygn. akt. II K 151/13 za czyn z art. 190a § 1 kk., jak również były i są prowadzone postępowania dyscyplinarne wobec niej jako aplikantki radcowskiej o sygn. [...]. Minister Sprawiedliwości w dniu 12 czerwca 2014 r., na podstawie art. 31¹

ust. 2 ustawy o radcach prawnych zwrócił akta przedmiotowego postępowania Okręgowej Izbie Radców Prawnych w W. ze względu na brak materiału dowodowego, polegający na nie załączeniu do akt postępowania administracyjnego:

- informacji o postępowaniach dyscyplinarnych prowadzonych wobec wymienionej jako aplikantki radcowskiej wraz z zapadłymi w sprawach rozstrzygnięciami

i wskazaniem ich prawomocności,

- odpisu wyroku Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] października 2011 r.,

sygn. akt [...] wraz z uzasadnieniem oraz wyroku sądu II instancji o ile był wydany,

- ewentualnego rozstrzygnięcia w sprawie karnej o sygn. akt. [...].

Dziekan Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. w odpowiedzi przesłał ponownie akta postępowania wraz z żądaną informacją. Akta wpłynęły

w dniu [...] lipca 2014 r.

Z nadesłanego odpisu wyroku Sądu Rejonowego w T. (sygn. akt. [...]) wynika, iż J.O. została uznana za winną popełnienia przestępstwa z art. 212 § 1 k.k. to jest tego, że w dniu [...] listopada 2010 r.

w P., działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami pomówiła S.H. o to, iż pełniąc funkcje członka Obwodowej Komisji Wyborczej nr [...] jest pod wpływem alkoholu, a także że jest osobą karaną i nie powinien zajmować powierzonego mu stanowiska, a zatem o takie postępowanie, które mogło poniżyć oskarżyciela prywatnego w opinii publicznej oraz narazić go na utratę zaufania niezbędnego dla zajmowanego przez niego stanowiska i skazana na karę grzywny. Na skutek apelacji od wyroku Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] października 2011 r. Sąd Okręgowy w W. (sygn. akt. [...]) zmienił zaskarżony wyrok w zakresie kosztów procesu, natomiast w pozostałej części utrzymał w mocy.

Z pisma Dziekana Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. z dnia [...] lipca 2014 r. oraz oświadczenia pani J.O. wynika również, iż postępowanie karne o czyn z art. 190a § 1 k.k., o sygn. akt [...] jest w toku. Jednocześnie ustalono, że aktualnie jest prowadzone przeciwko J.O. postępowanie dyscyplinarne, sygn. akt. [...]. Okręgowy Sąd Dyscyplinarny Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. po rozpoznaniu sprawy z wniosku Z.M. przeciwko aplikantce radcowskiej J.O. na rozprawie w dniach [...] listopada 2013 r. i [...] stycznia 2014 r. obwinionej

o to, że:

1. dniu [...] marca 2011 r. w W. na dokumencie w postaci dowodu dokonania przelewu kwoty 160,00 zł na rzecz Z.M. użyła słów powszechnie uznanych za obraźliwe wskazując w szczególności, iż pokrzywdzona "jest tchórzem i chowa nieślubnego bachora", czym naruszyła obowiązek dbałości o godność zawodu, przy wykonywaniu czynności w życiu prywatnym, tj. o popełnienie przewinienia dyscyplinarnego z art. 64 ust. 2 ustawy o radcach prawnych

2. w dniu [...] lipca 2012 r. w P. sporządziła pismo skierowane do Rzecznika Dyscyplinarnego w niniejszej sprawie w którym użyła słów powszechnie uznanych za obraźliwe oraz znieważyła pokrzywdzoną, czym naruszyła obowiązek dbałości

o godność zawodu, przy wykonywaniu czynności w życiu prywatnym,

tj. o popełnienie przewinienia dyscyplinarnego z art. 64 ust. 2 ustawy o radcach prawnych

3. w dniu [...] sierpnia 2012 r. w P. sporządzając apelację od Wyroku Sądu Rejonowego w T. w sprawie z własnego oskarżenia prywatnego przeciwko Z.M. toczącej się przed Sądem Rejonowym w T., sygn. akt [...] użyła słów powszechnie uznanych za obraźliwe oraz znieważyła pokrzywdzoną, czym naruszyła obowiązek dbałości o godność zawodu, przy wykonywaniu czynności w życiu prywatnym, tj. o popełnienie przewinienia dyscyplinarnego z art. 64 ust. 2 ustawy o radcach prawnych uznał aplikantkę radcowską J.O. za winną popełnienia czynu opisanego w pkt 2 i pkt 3, na podstawie art. 65 ust. 1 pkt 1 ustawy o radcach prawnych wymierzając jej karę upomnienia i karę nagany z ostrzeżeniem, zaś w pkt 1 umorzył postępowanie. W dniu [...] marca 2014 r. J.O. wniosła odwołanie do Wyższego Sądu Dyscyplinarnego w W.

Jednocześnie ustalono, iż w postępowaniach dyscyplinarnych o sygn. akt. [...] Okręgowy Sąd Dyscyplinarny Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. uniewinnił J.O. od zarzucanych jej deliktów dyscyplinarnych, natomiast w postępowaniu dyscyplinarnym o sygn. akt [...] Rzecznik Dyscyplinarny Okręgowej Izbie Radców Prawnych w W. na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k w zw. z art. 741 ustawy o radcach prawnych umorzył dochodzenie w sprawie. Zapadłe rozstrzygnięcia są prawomocne.

Mając na uwadze powyższe Minister wskazał, iż przepis art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych wskazuje, że na listę radców prawnych może być wpisany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego.

W świetle cytowanego przepisu art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych przedmiotem oceny rękojmi do wykonywania zawodu jest nieskazitelność charakteru i dotychczasowe zachowanie kandydata. Naczelny Sąd Administracyjny

i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie niejednokrotnie stwierdziły między innymi w orzeczeniach z dnia 23 maja 1997 r., sygn. akt II S.A. 1148/96, z dnia 10 lutego 1998 r. sygn. akt II SA 1445/97, z dnia 30 listopada 2004 r. sygn. akt 6 II SA 4535/03, że nieskazitelność charakteru to szlachetność, prawość, uczciwość, czyli cechy wartościujące kandydata wyłącznie w sferze etyczno-moralnej. Oznacza także pełną wiarygodność kandydata, odpowiedzialność i brak jakichkolwiek okoliczności negatywnych, podważających tę cechę.

Odnosząc się zatem do realiów niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że J.O. dopuszczając się popełnienia umyślnego przestępstwa, swoim dotychczasowym postępowaniem nie daje rękojmi należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. Zachowanie, w postaci pomówienia, w kontekście przepisu art. 212 kk, uznane jest za czyn karalny i w tym przypadku podważa odpowiedzialność, wiarygodność i uczciwość oraz nieskazitelny charakter J.O.

Organ podkreślił powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 listopada 2009 r., sygn. VI SA/Wa 1450/09, iż nawet jednorazowe zachowanie może podważyć wiarygodność oraz nieskazitelny charakter kandydata do wykonywania zawodu zaufania publicznego.

Zdaniem organu wskazanie przez J.O. w piśmie z dnia [...] lipca 2014r., iż uzyskane przez nią kwalifikacje m. in. w zakresie pełnienia funkcji członka Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. świadczące o posiadaniu przez nią rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego, nie zmieniają tej oceny, w szczególności w przypadku dopuszczenia się umyślnego przestępstwa przy uwzględnieniu, iż skazanie nie uległo jeszcze zatarciu.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2014 r. J.O. wniosła na powyższe rozstrzygnięcie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

I. Przepisów prawa materialnego:

1. art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych poprzez przyjęcie, że przesłanką negatywną wpisu na listę radców prawnych jest skazanie za popełnienie jakiegokolwiek przestępstwa;

2. art. 24 ust. 5 w związku z art. 11 ustawy poprzez przyjęcie, że karalność za popełnienie przestępstwa z art. 212 kk, ściganego z oskarżenia, prywatnego, a nie publicznego, podważa odpowiedzialność, wiarygodność i uczciwość osoby ubiegającej się o wpis na listę radców prawnych, kiedy sam ustawodawca wprowadził w art. 11 ustawy immunitet materialny obejmujący zniewagę

i zniesławienie wymienionych w nim podmiotów, poddając czyny te wyłącznie odpowiedzialności dyscyplinarnej;

3. art. 24 ust. 5 ustawy poprzez utożsamianie niekaralności z nieskazitelnością charakteru osoby ubiegającej się o wpis na listę radców prawnych i rękojmią należytego wykonywania zawodu radcy prawnego i odniesienie pojęcia "nieskazitelność" do zachowania skarżącej, a nie cech jej charakteru;

4. art. 24 ust. 5 ustawy poprzez przyjęcie, że jednorazowe zachowanie, polegające

w istocie na zapytaniu wiceprzewodniczącej Obwodowej Komisji Wyborczej, czy osoba, która późnym wieczorem dnia poprzedzającego głosowanie znajdowała się pod wpływem alkoholu, dodatkowo z prawomocnym wyrokiem umarzającym warunkowo postępowanie w przedmiocie gróźb karalnych oraz nieprawomocnym wyrokiem skazującym za zniszczenie mienia, może pełnić funkcję członka Komisji, podważa nieskazitelny charakter kandydata do wykonywania zawodu zaufania publicznego i świadczy o braku rękojmi należytego wykonywania zawodu radcy prawnego;

5. art. 311 ust. 2 w związku z art. 24 ust. 2a i 2b ustawy oraz § 10 ust. 2 uchwały Nr [...] Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] stycznia 2010 r. w sprawie regulaminu prowadzenia list radców prawnych i list aplikantów radcowskich poprzez zwrócenie uchwały w sprawie wpisu wraz z aktami osobowymi kandydata do Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. w sytuacji, gdy zawarty w aktach osobowych wniosek o wpis zawierał wszystkie wymagane przepisami prawa zarówno powszechnie obowiązującego, jak i prawa korporacyjnego dokumenty i informacje,

a tym samym - wobec bezpodstawnego zwrotu uchwały wraz z aktami osobowymi - wyrażenie sprzeciwu w formie decyzji z uchybieniem trzydziestodniowego terminu,

o którym mowa w art. 31² in principio ustawy;

6. art. 31² ustawy poprzez wniesienie sprzeciwu mimo istnienia pozytywnych przesłanek warunkujących wpis na listę radców prawnych;

II. Przepisów postępowania, w szczególności:

1. art. 6 k.p.a. poprzez wydanie rozstrzygnięcia pozostającego w oczywistej sprzeczności z przepisami prawa materialnego, w szczególności z art. 24 ust. 1 ustawy;

2. art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, pominięcie słusznego interesu strony i prowadzenie postępowania

w sposób sprzeczny z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa;

3. art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niezapewnienie strome czynnego udziału

w postępowaniu, w szczególności niepoinformowanie Skarżącej o zwróceniu uchwały wraz z aktami osobowymi do Okręgowej Izby Radców Prawnych w W.,

a następnie zaniechanie umożliwienia wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji wyrażającej sprzeciw;

4. art. 77 w związku z art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego zgromadzenia i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w szczególności pozostawienie poza oceną dołączonych do wniosku o wpis, a istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy dowodów (opinii i rekomendacji) oraz przekroczenie granic swobodnej oceny znajdującego się w aktach osobowych materiału dowodowego,

a ponadto nieudowodnienie, że osoba ubiegająca się o wpis swoim dotychczasowym zachowaniem nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego;

5. art. 11 w związku z art. 107 § 3 i 4 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji nieodpowiadającego wymogom ustawowym.

Skarżąca wskazała, iż opisane wyżej naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania miały istotny wpływ na wynik sprawy -

Skarżąca opisała swoją trudną sytuację spowodowaną brakiem możliwości podjęcie pracy w zawodzie radcy prawnego.

Zdaniem skarżącej wydaną przez Ministra decyzję nie sposób określić mianem sprawiedliwego rezultatu rzetelnie przeprowadzonej procedury administracyjnej. W judykaturze ugruntowane jest bowiem stanowisko, że

"o nieskazitelności charakteru świadczą takie osobiste przymioty, jak: uczciwość

w życiu prywatnym i zawodowym, odpowiedzialność za własne słowa i czyny, odwaga cywilna, pracowitość, umiejętność zgodnego współżycia z otoczeniem". Rękojmia z kolei to "pewność", "zagwarantowanie czegoś", "zapewnienie o czymś". Kryterium "rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego" ma zatem służyć zagwarantowaniu odpowiedniego poziomu moralnego i zawodowego członka tej korporacji, przy czym Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał, że "w każdej sprawie konieczne jest dokonanie wszechstronnej i wnikliwej analizy wszystkich istotnych elementów składających się na dotychczasową drogę życiową

i zawodową kandydata oraz jego etyczne i społeczne zalety, bowiem tylko taka całościowa ocena pozwoli na prawidłowe ustalenie, czy konkretne uchybienie dyskwalifikuje kandydata" (tak: wyrok niepubl. w sprawie o sygn. akt: III SA 1454/85, niepubl.; również wyroki: NSA z dnia 14 lutego 2007 r., II GSK 294/06 CBOSA; WSA w Warszawie z dnia 7 września 2006 r., VI SA/Wa 949/06, CBOSA).

Tymczasem, jak wynika z uzasadnienia kwestionowanej decyzji, Minister Sprawiedliwości, sprzeciwiając się wpisowi skarżącej na listę radców prawnych, dokonał jej oceny wyłącznie przez pryzmat jednego zdarzenia, które miało miejsce

w roku 2010, w dodatku w wyjątkowych okolicznościach. W kontekście jednak powyższego skarżąca zwróciła uwagę na niesłuszność postawionej w zaskarżonej decyzji tezy, że "zachowanie, w postaci pomówienia, [...] podważa odpowiedzialność, wiarygodność i uczciwość oraz nieskazitelny charakter J.O.".

Skarżąca powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 1991 r. (II SA 847/91, Radca Prawny 1994/6/23) podnosiosła, że "sprawy dotyczące zapisania konkretnych osób na listę radców prawnych są rozpoznawane z pełnym wykorzystaniem przepisów k.p.a., w szczególności muszą być w tych sprawach uwzględniane zasady ogólne postępowania administracyjnego, zawarte w art. 7 - 10 k.p.a. oraz przepisy określające sposób zbierania i oceny dowodów, zwłaszcza art. 75, 77 - 81 k.p.a.", a Minister Sprawiedliwości nie wyjaśnił wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, pominął słuszny interes strony i prowadził postępowanie w sposób sprzeczny z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.

Niezależnie od powyższego skarżąca podniosła, że Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. przed dokonaniem wpisu miała wiedzę

o zaistniałym zdarzeniu i zapadłym wyroku, a wszczęte w tym zakresie ze skargi S.H. postępowanie dyscyplinarne zostało umorzone (prawomocne postanowienie z dnia [...] stycznia 2013 r. o sygn.: [...]). Zauważa przy tym, że mimo tej wiedzy organ samorządu zawodowego uznał, że ujawnione uchybienie skarżącej nie dyskwalifikuje. Znał bowiem skarżącą jako aplikantkę bardzo dobrze nie tylko z opinii patrona, ale przede wszystkim z relacji osób orzekających

w sprawach dyscyplinarnych, sędziów, kolegów i koleżanek wykonujących zawód czy

wykładowców. Zdaniem zatem skarżącej tak daleka rozbieżność ocen: Ministra

i organu korporacyjnego, któremu nie sposób zarzucić, że podejmując uchwałę

o wpisie działał nieracjonalnie, obligowała Ministra Sprawiedliwości do wyjątkowo dogłębnej i wyważonej oceny całego materiału dowodowego, a następnie szczególnej staranności przy sporządzaniu uzasadnienia decyzji.

Skarżąca uważa ponadto, że ze względu na występujące w niniejszej sprawie sprzeczne interesy stron, organ nie mógł bezkrytycznie uwzględnić tylko jednego z wchodzących w grę interesów, tj. interesu publicznego. Dając natomiast bezwzględny prymat interesowi publicznemu, bez rozważenia interesu strony, naruszył podstawowe zasady postępowania administracyjnego, w tym powołany wyżej art. 8 kpa, z którego wynika wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy.

Rozwijając natomiast zarzuty naruszenia prawa materialnego skarżąca zaznaczyła, że w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, iż "przesłanki pozytywne warunkujące wpis na listę aplikantów radcowskich [odpowiednio też: radców prawnych] określono w art. 24 ust. 1 u.o.r.p. Wśród tych przesłanek nie wskazano jednak informacji o niekaralności z Krajowego Rejestru Karnego opatrzonej datą nie wcześniejszą niż miesiąc przed złożeniem wniosku. Nie jest ponadto przesłanką negatywną wpisu na listę radców prawnych skazanie za popełnienie jakiegokolwiek przestępstwa. Zgodnie natomiast z postanowieniami art. 24 ust. 1 pkt 5 tej ustawy, na listę radców prawnych może być wpisany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Zatem to nieskazitelny charakter i rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego wynikająca z dotychczasowego zachowania, a nie niekaralność za popełnienie przestępstwa, są przesłankami warunkującymi wpis na listę radców prawnych (aplikantów radcowskich)" (tak: wyrok NSA z dnia 7 marca 2013 r., II GSK1825/12, LEX nr 1305501).

Skarżąca podkreśliła, iż uwadze Ministra Sprawiedliwości uszło przy tym, że już w przyszłym roku skarżąca będzie mogła wystąpić o zatarcie skazania (tj. po dniu [...] czerwca 2015 r.), a sąd - jak wynika z art. 107 § 4 in fine kk - wniosek ten będzie mógł uwzględnić i zatarcie zarządzić, ale takiego obowiązku nie ma. Powyższe, zdaniem skarżącej, wskazuje jednak, że organ z naruszeniem podstawowych reguł wykładni utożsamia pojęcia "nieskazitelność charakteru" i "rękojmia" z pojęciem "niekaralności'". Za "charakter" uznać bowiem należy całokształt istotnych i jakościowo specyficznych cech, które wpływają na postępowanie człowieka, zbiór jednolitych i trwałych postaw, które kształtują się w toku rozwoju każdego człowieka już od wieku przedszkolnego. Jest to jednocześnie ten wymiar osobowości, który można wartościować ze społecznego i moralnego punktu widzenia. W "charakterze" wyraża się również stosunek zarzutu, nienaganny czy wreszcie "niemający żadnej skazy moralnej". "

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanych przepisów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Rozpatrując sprawę w świetle powyższych kryteriów Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania w stopniu dającym podstawy do jej uchylenia.

Przedmiotem skargi jest decyzja Ministra Sprawiedliwości, którą Minister sprzeciwił się wpisowi J.O. na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. dokonanemu uchwałą Nr [...] z dnia [...] maja 2014 r., Okręgowej Izby Radców Prawnych w W.

Podstawą złożenia sprzeciwu było w ocenie organu niespełnienie przez kandydatkę kryteriów wymienionych w art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r.

o radcach prawnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 637).

Zgodnie z treścią art. 24 ust. 1 na listę radców prawnych może być wpisany ten, kto:

1) ukończył wyższe studia prawnicze w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskał tytuł magistra lub zagraniczne studia prawnicze uznane w Rzeczypospolitej Polskiej;

2) (uchylony);

3) korzysta w pełni z praw publicznych;

4) ma pełną zdolność do czynności prawnych;

5) jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego;

6) odbył w Rzeczypospolitej Polskiej aplikację radcowską i złożył egzamin radcowski, z zastrzeżeniem art. 25 ust. 1 i 2.

Sama przesłanka nieskazitelności charakteru i zachowania dającego rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego, jest ocenna, a zatem

i uznaniowa. Dla stwierdzenia legalności dokonanej oceny, niezbędne jest, aby ocena ta nie miała cech dowolności, lecz mieściła się w granicach uznaniowości. Granice te wyznacza przede wszystkim wynikająca z art. 7 k.p.a. zasada uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu strony, co wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 5 kwietnia 2001 r., sygn. akt II SA 725/00.

W powyższym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny również wskazał, że: "O nieskazitelności charakteru świadczą takie przymioty osobiste jak: uczciwość w życiu prywatnym i zawodowym, uczynność, pracowitość, poczucie odpowiedzialności za własne słowa i czyny, stanowczość, odwaga cywilna, samokrytycyzm, umiejętność zgodnego współżycia z otoczeniem".

Na rękojmię natomiast, według Naczelnego Sądu Administracyjnego: składają się dwa elementy: cechy charakteru i dotychczasowe zachowanie. Dotychczasowe zachowanie, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, oznacza: "zachowanie - postępowanie osoby ubiegającej się o wpis na listę adwokacką (odpowiednio radcowską) - do czasu wpisania na tę listę i to takie zachowanie, postępowanie, odpowiadające ocenom moralnym i etycznym, gwarantuje właściwe wykonywanie zawodu.

Z przytoczonych tez wyroku, jak i z innych orzeczeń wynika, że nieskazitelność charakteru odnosi się do strony etyczno–moralnej danej osoby, natomiast na ocenę rękojmi rzutują okoliczności, dotychczasowego życia zarówno ze sfery prywatnej jak i zawodowej. Należy więc tę kwestię rozpatrywać co do zasady, bardzo szeroko, uwzględniając postawę zarówno w życiu prywatnym jak

i zawodowym w dłuższym okresie czasu.

W niniejszej sprawie Minister Sprawiedliwości oparł swój sprzeciw na fakcie, iż wyrokiem Sądu Rejonowego w T. (sygn. akt. [...]) J.O. została uznana za winną popełnienia przestępstwa z art. 212 § 1 k.k. to jest tego, że w dniu [...] listopada 2010 r. w P., działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami pomówiła S.H. o to, iż pełniąc funkcje członka Obwodowej Komisji Wyborczej nr [...] jest pod wpływem alkoholu, a także że jest osobą karaną i nie powinien zajmować powierzonego mu stanowiska, a zatem o takie postępowanie, które mogło poniżyć oskarżyciela prywatnego w opinii publicznej oraz narazić go na utratę zaufania niezbędnego dla zajmowanego przez niego stanowiska i skazana na karę grzywny. Na skutek apelacji od wyroku Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] października 2011 r. Sąd Okręgowy w W. (sygn. akt. [...]) zmienił zaskarżony wyrok w zakresie kosztów procesu, natomiast w pozostałej części utrzymał w mocy.

Powyższe zdaniem Ministra Sprawiedliwości, dyskwalifikuje skarżącą jako kandydata na radcę prawnego w sferze etyczno-moralnej, ponieważ podważa jej odpowiedzialność i wiarygodność, w konsekwencji czego skarżąca nie posiada nieskazitelnego charakteru, a tym samym nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków radcy prawnego.

Minister Sprawiedliwości nie ocenił jednak, wpływu powyższego, z całą pewnością nagannego zdarzenia, na przesłankę nieskazitelnego charakteru i rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków radcy prawnego, w kontekście dotychczasowego życia skarżącej.

Sąd zgadza się ze stanowiskiem, że jednorazowe zdarzenie może rzutować

w sposób kluczowy i przesądzający na ocenę nieskazitelności charakteru i rękojmi

jednakże nawet w takich sytuacjach nie zwalnia to organu, zdaniem Sądu, z obowiązku szerszej analizy postawy danej osoby w życiu prywatnym i zawodowym, jej cech charakteru i dotychczasowego życia. Dopiero z tej perspektywy uwzględnienie czynu przestępczego daje pełny obraz przymiotów, a podjęte na tej podstawie rozstrzygnięcie nie przybiera formy ukarania za czyn przestępczy.

Za uzasadniony uznać zarzut skargi, iż w przedmiotowej sprawie organ nie przeprowadził szerszej analizy postawy skarżącej, jej cech charakteru

i dotychczasowego życia, co w okolicznościach sprawy mogło mieć istotny wpływ na jej wynik. Podkreślenia bowiem wymaga fakt, że toczące się z udziałem skarżącej postępowania związane z tymi samymi osobami tj. sąsiadami skarżącej, z którymi jak wynika z akt rodzina skarżącej jest skonfliktowana. Organ nie rozważył kwestii, iż przestępstwo za które skarżąca został skazana ścigane jest z oskarżenia prywatnego.

Zgodzić należy się ze skarżącą, iż organ przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy naruszył podstawowe zasady postępowania administracyjnego, zawarte

w art. 7 - 10 k.p.a. oraz przepisy określające sposób zbierania i oceny dowodów, zwłaszcza art. 75, 77 - 81 k.p.a. Minister Sprawiedliwości nie wyjaśnił bowiem wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, pominął słuszny interes strony

i prowadził postępowanie w sposób sprzeczny z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Minister nie zapewnił skarżącej czynnego udziału

w postępowaniu, w szczególności zaniechał poinformowania skarżącej o zwróceniu uchwały wraz z aktami osobowymi do Okręgowej Izby Radców Prawnych w W., a następnie uniemożliwił wypowiedzenie się co do zebranych dowodów, materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji wyrażającej sprzeciw.

Słusznie zarzuciła skarżąca, iż organ nie dokonując oceny jej postępowania

i zachowania zarówno w sferze zawodowej, jak i prywatnej w dłuższym okresie czasu, uchybił nakazom płynącym z art. 80 k.p.a. Organ nie dokonał oceny całego zebranego materiału dowodowego, a swoje rozstrzygnięcie oparł wyłącznie na jednym zdarzeniu i tylko na tej podstawie odmówił skarżącej prawa wykonywania zawodu radcy prawnego.

Skarżąca zwróciła uwagę, że w jej aktach osobowych znajdują się następujące dokumenty: 1) opinia patrona - radcy prawnego R.W. z dnia [...] listopada 2012 r., 2) opinia patrona - radcy prawnego R.W. z dnia [...] października 2013 r., 3) opinia Prezesa Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. – S.H. z dnia [...] sierpnia 2013 r., 4) opinia wiceburmistrza O. (w latach: 1998 - 2202 oraz 2010 - 2013) i wicestarosty Powiatu T. (w latach: 2002 - 2006) – A.S. z dnia [...] sierpnia 2013 r., 5) opinia Burmistrza O. (pełne dwie kadencje w latach 2002 - 2010) – P.M. z dnia [...] sierpnia 2013 r., 6) opinia Burmistrza O.

(w latach 1994 - 1998), a od roku 2010 do grudnia roku 2013 przewodniczącego Rady Miejskiej w O. – R.G. z dnia [...] sierpnia 2013 r. oraz 7) ocena okresowa pracownika Służby Cywilnej z dnia [...] maja 2011 r.

Organ w ogóle nie ocenił powyższych dokumentów, pomimo iż są one korzystne dla skarżącej. Opinie te odnoszą się do kwestii postawy skarżącej wobec obowiązków służbowych, w jakich relacjach pozostaje ze współpracownikami

i klientami, odnoszą się do wysokich kwalifikacji i kompetencji zawodowych skarżącej.

Sąd w pełni podziela stanowisko skarżącej, że trudno uznać, iż kilka zdań, jakie w istocie zawiera uzasadnienie zaskarżonej decyzji (nie licząc stron od 1 do 5, na których przedstawiony został stan faktyczny i przytoczony punkt 5 przepisu art. 24 ust. 1 ustawy), świadczy o wypełnieniu dyspozycji art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a.,

a ponadto, że wyjaśnia w przekonujący sposób przesłanki, którymi organ kierował się przy ostatecznym załatwieniu sprawy. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno bowiem zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom wiarygodności i mocy dowodowej odmówił, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Skarżąca zadnie zwraca uwagę na fakt, iż zgodnie z postanowieniami art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych, na listę radców prawnych może być wpisany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Zatem to nieskazitelny charakter i rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego wynikająca z dotychczasowego zachowania, a nie niekaralność za popełnienie przestępstwa, są przesłankami warunkującymi wpis na listę radców prawnych (tak: wyrok NSA z dnia 7 marca 2013 r., II GSK1825/12, LEX nr 1305501). W powołanym wyżej wyroku Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił również, że "gdyby skazanie za popełnienie przestępstwa miało być przesłanką negatywną wpisu na listę radców prawnych (aplikantów radcowskich), ustawodawca zawarłby taką przesłankę wprost w ustawie, tak jak uczyniono to w szeregu innych ustaw (np. zgodnie z art. 39 ust. 1 pkt 2 ustawy z 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej, Dz. U. z 2011 r. Nr 41, poz. 214 ze zm., inspektorem kontroli skarbowej może być ten, kto ma nieposzlakowaną opinię i nie został skazany prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe)".

Podkreślenia wymaga, że w okolicznościach niniejszej sprawy, szczególne znaczenie może mieć również stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z 5 lutego 2008 r., sygn. akt II GSK 325/07, wyrażone

w stwierdzeniu, że pojęcie "nieskazitelności" nie może być pojmowane jako brak jakiejkolwiek skazy, czy też brak negatywnych okoliczności w dotychczasowej postawie kandydata do zawodu adwokata (radcy prawnego). Takie podejście uznać trzeba za zbyt restrykcyjne.

W ocenie Sądu, Minister Sprawiedliwości ograniczając się do oceny jednego zdarzenia i nie podejmując działań w kierunku ustalenia dotychczasowej postawy skarżącej, uchybił ogólnym zasadom postępowania administracyjnego wyrażonym

w art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na ocenę przymiotu nieskazitelnego charakteru skarżącej oraz gwarancji należytego wykonywanie przez nią obowiązków radcy prawnego.

Mając na uwadze, iż sąd administracyjny nie czyni własnych ustaleń

w sprawie, a jedynie ocenia zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, a taka kontrola jest jednak możliwa tylko

w warunkach wyczerpujących istotę zagadnień ustaleń faktycznych i prawnych dokonanych przez organ administracyjny rozstrzygający sprawę, za niezbędne Sąd uznał uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi administracji publicznej.

Uwzględniając powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 orzekł jak w sentencji wyroku, postanawiając o kosztach postępowania w oparciu o art. 200 p.p.s.a.