Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 472/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 21
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich
article: par. 2
journal: Dz.U. 2009 nr 33 poz 262
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 368 poz 74  art. 5 ust. 3
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE)  nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do działań wsparcia rozwoju obszarów  wiejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska - Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot, Sędzia WSA Justyna Mazur /sprawozdawca/, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2014 r. sprawy ze skargi [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję w całości oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w części dotyczącej odmowy przyznania płatności; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. na rzecz skarżącej [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2014 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania [...] sp. z o.o. z siedzibą w B. (dalej: "strona", "Spółka"), Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: "Dyrektor ARiMR", "organ odwoławczy", "organ II instancji") utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] października 2013 r. Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. (dalej: "Kierownik ARiMR" lub "organ I instancji"). Przedmiotem decyzji organu I instancji było umorzenie postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowych na rok 2009 w ramach pakietów: Pakiet 2 – Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.2. – Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) dla działki [...] położonej na działce ewidencyjnej nr [...] w obrębie P., o powierzchni [...] ha, Pakiet 6 – Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie, wariant 6.1 – Produkcja nasienna towarowa lokalnych odmian roślin uprawnych dla działki [...] położonej na działce ewidencyjnej nr [...] w obrębie P., o powierzchni [...] ha oraz odmowa przyznania ww. spółce płatności z rolnośrodowiskowej na rok 2009 w ramach pakietów: Pakiet 2 – Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.2 – Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) o stawce [...] zł do powierzchni [...] ha oraz Pakiet 6 – Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie, wariant 6.1 – Produkcja nasienna towarowa lokalnych odmian roślin uprawnych o stawce [...] zł, do powierzchni [...] ha.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem złożonym przez spółkę w dniu [...] czerwca 2009 r., w którym strona złożyła deklarację realizacji pakietu rolnictwo ekologiczne - wariant 2.2 uprawy rolnicze w okresie przestawiania pow. [...] ha. oraz pakiet 6 zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie, wariant 6.1 produkcja towarowa lokalnych odmian roślin uprawnych pow. [...] ha.

W dniu [...] czerwca 2009 r. do organu I instancji wpłynęło oświadczenie strony

o wycofaniu części wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na [...] dotyczące działki rolnej [...] położonej na działce ewidencyjnej nr [...] w obrębie P. Gmina L. o pow. ewid. [...] ha. Ponadto, strona oświadczyła, że wniosek pierwotny w pozostałej części pozostaje aktualny. Mając powyższe na uwadze, wycofanie części wniosku (tj. działki rolnej [...] oraz działki nr [...]) zostało w całości uwzględnione.

Następnie w dniu [...] listopada 2009 r. organ I instancji wykrył konflikt kontroli krzyżowej pomiędzy dwoma producentami [...] sp. z o.o. oraz Gospodarstwem [...] w O., kontrolując wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich oraz płatności ONW. Dwóch producentów ubiegało się o płatności do dwóch tych samych działek nr [...] i [...] w obrębie P., Gmina Ł.

W odpowiedzi na wezwanie do złożenia wyjaśnień, w dniu [...] grudnia 2009 r. P. M. jako reprezentant [...] sp. z o.o. złożył pismo wraz załącznikami.

W korekcie wniosku, Spółka podtrzymała deklarację upraw na ww. dwóch działkach nr [...] i [...].

Dodatkowo w ramach prowadzonych postępowań organ I instancji wykrył, że trzeci producent [...] sp. z o.o. na ww. działce deklarowała działkę rolną [...] -trwały użytek zielony na powierzchni [...] ha i wnioskuje o płatność rolnośrodowiskową. W odpowiedzi, w dniu [...] lutego 2010 r. P. M. podtrzymał deklarację uprawy na działce nr [...], nie przedstawiając przy tym żadnych dokumentów, ani żadnych dowodów w sprawie.

W dniu [...] czerwca 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR W. z/s w W. wykrył konflikt kontroli krzyżowej pomiędzy dwoma producentami [...] sp. z o.o. oraz [...] Spółka Akcyjna. Dwóch producentów ubiegało się o płatności do tej samej działki nr [...] w obrębie P., Gmina L. W odpowiedzi na powyższe, w dniu [...] marca 2011 r. P. M. - prokurent [...] sp. z o.o. złożył pismo, z którego wynika, że działka nr [...] jest użytkowana rolniczo na powierzchni zgodnej z wnioskiem złożonym w Biurze Powiatowym ARiMR w B. w dniu [...] maja 2011 r. Działka jest własnością Skarbu Państwa w zasobie ANR. [...] sp. z o.o. użytkuje ją bezumownie. Zarówno w 2009 roku jak również w 2010 roku spółka była jedynym użytkownikiem ww. działki.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. Kierownik ARiMR odmówił przyznania płatności rolnośrodowiskowej z sankcjami wieloletnimi na rok 2009. Na skutek odwołania spółki, Dyrektor ARiMR decyzją z dnia [...] marca 2012 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpatrzeniu skargi strony, wyrokiem z dnia 6 marca 2013 r. w sprawie VIII SA/Wa 813/12 uchylił zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję. Uzasadniając Sąd uznał, iż organy obu instancji naruszyły przepis art. 21 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. Nr 64, poz. 427; dalej: "ustawa PROW") poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Sąd wskazał, iż również uzasadnienia decyzji organów obu instancji nie można uznać za wystarczające i przekonywujące w rozumieniu art. 107 § 3 w związku z art. 11 k.p.a., gdyż stanowią one w zasadzie jedynie de facto chronologiczne, trochę chaotyczne i zawierające zbędne powtórzenia, przedstawienie zdarzeń i faktów mających miejsce w niniejszej sprawie. Wskazują szereg przepisów, krajowych i unijnych dotyczących kwestii związanych z przyznaniem płatności rolnośrodowiskowej, jak i zasad dotyczących kontroli przeprowadzanych przez ARiMR, jednak brakuje w nich konkretnych, przekonywujących wniosków organów, które w zasadzie należy jedynie domniemywać. Sąd zauważył także, iż w aktach sprawy brak jest przekazanych Sądowi przez organ odwoławczy, dokumentów które zostały wskazane przez skarżącą w jej piśmie procesowym z dnia [...] grudnia 2012 r., tj. protokołu Jednostki Certyfikującej PNG z dnia [...] września 2009 r. z inspekcji gospodarstwa rolnego skarżącej na zgodność z zasadami produkcji rolniczej metodami ekologicznymi, szkicu informacyjnego dotyczącej wykluczonej z płatności działki o nr [...] czy kolorowych fotografii z przeprowadzonej w dniu [...] września 2009 r. kontroli na spornych gruntach. W aktach sprawy brak jest również płyty CD z dokumentacją z ww. kontroli, która jak podnosi skarżąca znajduje się w aktach płatności obszarowych i ONW za 2009 r. będących w posiadaniu organu pierwszej instancji. Zdaniem Sądu, organy obu instancji nie wyjaśniły jednak w sposób nie pozostawiający żadnych wątpliwości jaki jest status podmiotu pozostającego wspólnie z nią uczestnikiem konfliktu krzyżowego w niniejszej sprawie, co jest istotne w kontekście stwierdzenia przez organy zaistnienia przedmiotowego konfliktu między dwoma rolnikami. Sąd podniósł, iż jedynie podmiot spełniający definicję "rolnika" może ubiegać się o płatności rolnośrodowiskowe. Organy nie wyjaśniły także czy uczestnik konfliktu krzyżowego – przeciwnik skarżącej w niniejszej sprawie otrzymał za 2009 r. jakiekolwiek płatności z tytułu użytkowania spornych gruntów.

Po ponownym rozpatrzeniu wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej organ I instancji decyzją z dnia [...] października 2013 r. nr [...] umorzył postępowanie w części dotyczącej płatności rolnośrodowiskowych w ramach pakietów: Pakiet 2 – Rolnictwo ekologiczne – wariant 2.2. – uprawy rolnicze ( w okresie przestawiania) oraz Pakiet 6 – Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie – wariant 6.1 – produkcja nasienna towarowa lokalnych odmian roślin uprawnych dla działki [...] położonej na działce ewid. nr [...] w obrębie P. o powierzchni [...] ha. Nadto organ I instancji odmówił przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2009 rok ze względu na niespełnienie warunków określonych w art. 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. nr 33, poz. 262 ze zm.; dalej: "rozporządzenie rolnośrodowiskowe") w związku ze stworzeniem przez producenta sztucznych warunków do uzyskania płatności, o których mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.Urz. UE L 368, z 23.12.2006, str. 74).

Pismem z dnia [...] listopada 2013 r. [...] sp. z o.o. z siedzibą w B. złożyła odwołanie od decyzji Kierownika ARiMR z dnia [...] października 2013 r.

Wnosząc o uchylenie decyzji, zarzuciła organowi I instancji brak staranności przy zbieraniu dowodów, ustalaniu stanu faktycznego i popełnienie fundamentalnych błędów w ustaleniach faktycznych, oparcie rozstrzygnięcia o źle metodycznie zgromadzone dowody, błędną, arbitralną i dowolną ocenę materiału dowodowego oraz nieprzeprowadzenie dowodów żądanych przez stronę oraz nieuzasadnione pominięcie oceny prawnej i zaleceń sądu administracyjnego.

Organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzję Kierownika ARiMR z dnia [...] października 2013 r. przytoczył brzmienie przepisów § 2, § 8, § 9 ust. 5 pkt 1, § 14 ust. 1-3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego oraz art. 21 ust. 1-3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427) Dyrektor ARiMR uznał, iż spółka [...] nie była posiadaczem zgłoszonych przez siebie gruntów rolnych w rozumieniu § 2 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, ponieważ grunty te wchodziły w skład gospodarstwa rolnego P. M. i były przez niego zarządzane. W niniejszej sprawie doszło zatem do sztucznego podziału gospodarstwa rolnego w celu obejścia prawa i uzyskania nienależnych uprawnień do płatności. Zgodnie bowiem z art. 4 ust 3 rozporządzenia Rady (WE EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 roku w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE L 1995.312.1) działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. Również zgodnie z art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, nie naruszając szczególnych przepisów odnoszących się do poszczególnych systemów wsparcia, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Z pkt 25 preambuły do ww. rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 również wynika, iż aby przeciwdziałać każdemu niewłaściwemu przydzielaniu środków wspólnotowych, nie należy przekazywać płatności w ramach wsparcia rolnikom, którzy sztucznie stworzyli warunki niezbędne do uzyskania takiego wsparcia.

Natomiast stosownie do art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r., ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do działań wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. UE L 2006.368.74), nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których stwierdzono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.

W dalszej części uzasadnienia Dyrektor ARiMR podniósł, iż pozyskane na przestrzeni lat 2007 - 2012 przez organa ARiMR, w toku prowadzonych postępowań

o przyznanie płatności dane, zawarte przede wszystkim w Zintegrowanym Systemie Zarządzania i Kontroli (ZSZiK), pozwoliły na ustalenie, że strona niniejszego postępowania jest podmiotem sztucznym, wykreowanym na potrzeby uzyskania dotacji ze środków unijnych. Wspólnikami skarżącej spółki są P. M. oraz D. M.

Ponadto P. M. został zarejestrowany w ewidencji producentów jako osoba fizyczna prowadząca gospodarstwo rolne oraz dodatkowo jako wspólnik 90 podmiotów (stan bieżący), w tym spółek z ograniczoną odpowiedzialnością i spółek cywilnych, które uzyskały odrębne wpisy do ewidencji producentów. Prowadzi również działalność gospodarczą pod nazwą [...] oraz jest właścicielem [...] S.A.

Następnie organ odwoławczy podniósł, że P. M. i R. M. pozostający wówczas w związku małżeńskim posiadali odrębnie numery w ewidencji producentów nadane im jako osobom fizycznym. Utworzyli oni dodatkowo 10 spółek, których są jedynymi współwłaścicielami oraz 66 spółek cywilnych i spółek z o.o., w których jedno z małżonków jest wspólnikiem. Także D. M. został zarejestrowany w ewidencji producentów jako osoba fizyczna prowadząca gospodarstwo rolne oraz dodatkowo jako wspólnik 31 spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, w których wraz z P. M. są jedynymi wspólnikami, zaś dwie z nich ([...] sp. z o.o. oraz [...] Sp. z o.o.) są jedynymi wspólnikami trzynastu kolejnych spółek z o.o. utworzonych w roku 2012. Nadto P. M. w roku 2009 występował jako wspólnik bądź prezes zarządu 60 spółek,

w tym spółek cywilnych i spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, które to spółki ubiegały się w roku 2009 o przyznanie płatności w ramach pakietu 2 do powierzchni [...] ha oraz w ramach pakietu 3 - [...] ha.

Dyrektor ARiMR wskazał, iż działki rolne zadeklarowane do płatności w roku 2009 przez stronę postępowania były swobodnie przekazywane pomiędzy spółkami,

w których wspólnikiem jest P. M. Nadto P. M. jest również właścicielem firm [...] S.A. oraz [...], prowadzonej w formie działalności gospodarczej. Firmy P. M. wykonywały usługi (prace rolne) na rzecz podmiotów, w których P. M. jest wspólnikiem. Nadto zmiany posiadacza następowały na podstawie "umowy przeniesienia posiadania" lub podobnej umowy zawartej przez zainteresowane strony, przy czym żadna ze stron nie była posiadaczem samoistnym gruntu.

Z umów spółek cywilnych oraz z odpisów KRS spółek z ograniczoną odpowiedzialnością wynika, że są one powiązane ze sobą osobowo poprzez wymienione wyżej osoby P. M., R. M. oraz D. M. Przemawia za tym zarówno struktura organizacyjna spółek, w których wymienione osoby mają bezpośredni wpływ na funkcjonowanie spółki albo bezpośrednio, będąc jej wspólnikami bądź pełniąc inne funkcje umożliwiające im prowadzenie spraw spółki, np. prokurenta lub prezesa zarządu, względnie pośrednio, gdzie jako wspólnik występuje inna spółka, której wspólnikami są wymienione osoby.

Organ odwoławczy ponadto wskazał, że na rok 2012 P. M. występuje jako: wspólnik, prezes zarządu, prokurent lub pełnomocnik ponad 90 spółek, ubiegających się o płatności w ramach wspólnej polityki rolnej.

Następnie Dyrektor ARiMR zauważył, że w 87 spółkach, spośród 90 funkcjonujących w 2012 r., podano jedno konto bankowe w [...] Banku o nr [...], należące do P. M. i jego syna D. M. W świetle powyższego, wywiódł, że grunty rolne zgłaszane przez stronę postępowania (oraz inne wskazane podmioty) są de facto zarządzane przez tą samą osobę – P. M., a grunty zgłaszane do płatności przez P. M. oraz spółki, w których P. M. jest wspólnikiem, nie stanowią odrębnych gospodarstw, samodzielnych, niepowiązanych ze sobą ekonomicznie, czy też technologicznie.

Dokonując analizy powiązań podmiotów w których P. M. jest wspólnikiem, zarejestrowanych odrębnie w ewidencji producentów organ uznał, że to P. M. prowadził działalność rolną. Działalność ta była działalnością zarobkową wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły, prowadzoną na własny rachunek. To P. M. uzyskiwał przychody oraz ponosił wydatki związane z działalnością rolną, a więc był posiadaczem jednego spójnego gospodarstwa rolnego, sztucznie podzielonego i zgłaszanego oddzielnie przez kilkadziesiąt podmiotów zarejestrowanych w ewidencji producentów jako odrębni producenci rolni. Wykazane powyżej swobodne przekazywanie poszczególnych gruntów pomiędzy podmiotami, również nie wskazuje, że były one posiadane przez stronę postępowania, gdyż posiadanie powinno mieć charakter trwały. Zdaniem organu odwoławczego, powyższe wskazuje, że [...] Sp. z o.o. nie prowadzi samodzielnej działalności, ale jest organizacyjnie, technicznie i osobowo powiązana z innymi podmiotami założonymi i prowadzonymi przez P. M. Stanowi to zorganizowane, celowe działanie zmierzające do obejścia regulacji dotyczących modulacji płatności. Zaznaczył także, iż organ nie uwzględnił wniosków dowodowych o przesłuchanie świadków na okoliczność posiadania przez spółkę gruntów rolnych oraz prowadzenia gospodarstwa rolnego na jej odrębny rachunek, rzecz i ryzyko, gdyż ewentualne zeznania świadków nie miałyby znaczenia dla sprawy. Wskazał, iż należy odróżnić samodzielny byt [...] sp. z o.o. jako osoby prawnej, utworzonej na podstawie przepisów Kodeksu spółek handlowych, od samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego, czego strona nie czyniła. Organ odwoławczy podniósł, iż nie kwestionuje, że [...] sp. z o.o. jako osoba prawna prowadzi działalność gospodarczą na własną rzecz i ryzyko, jednakże działalność ta nie obejmuje samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego. Natomiast nie wyklucza to prowadzenia innej działalności, jako że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością może być zawiązana w jakimkolwiek celu dopuszczonym prawem. W konsekwencji uznał, że zgłaszanie przez stronę postępowania dowodu ze świadków przy jednoczesnym braku złożenia dowodów z żądanych w wezwaniu dokumentów miało na celu jedynie przedłużenie postępowania. Organ może nie uwzględnić żądania przeprowadzenia dowodu, jeżeli ma to na celu przewleczenie sprawy.

W ocenie organu odwoławczego, aplikowanie o pomoc przez te same osoby

w ramach kilkudziesięciu spółek kapitałowych i osobowych należy postrzegać jako skierowane na ominięcie kwotowego limitu dofinansowania przysługującego jednemu beneficjentowi. Wyodrębnienie spółek miało na celu obejście przepisów prawa związanych z ograniczeniami dotyczącymi maksymalnych kwot wsparcia.

W następstwie poczynionych ustaleń Dyrektor ARiMR uznał, że powyższe działanie wyczerpało przesłanki art. 4 ust. 3 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny

z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.

Podmiot [...] sp. z o.o., składając wniosek o przyznanie płatności nie był posiadaczem gospodarstwa deklarowanego do płatności, ponieważ gospodarstwo to posiadał P. M. Gospodarstwo rozpatrywane jest jako całość wszystkich gruntów będących przedmiotem posiadania, a nie są to poszczególne działki ewidencyjne. Programy realizowane są w gospodarstwach, a nie na poszczególnych działkach ewidencyjnych, które nie stanowią przecież odrębnego gospodarstwa. To P. M. prowadzi gospodarstwo rolne, ponosi nakłady i czerpie z tego tytułu zyski, zaś gospodarstwo [...] sp. z o.o. zostało sztucznie utworzone w celu uzyskania wyższych płatności. W ocenie organu odwoławczego, przyznanie wnioskowanej płatności byłoby sprzeczne z celami prawa wspólnotowego oraz ze wskazanymi wyżej przepisami § 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się [...] sp. z o.o. z siedzibą

w B. następca prawny [...] sp. z o.o. (dalej: "skarżąca") wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzję Dyrektora ARiMR. Wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzucając:

1) błędy w ustaleniach faktycznych, błędy postępowania dowodowego, błędy oceny materiału dowodowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy;

2) błędną wykładnię i stosowanie art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji WE 65/2011 oraz art. 30 rozporządzenia Komisji WE 73/2009, podnosząc również zarzuty

w zakresie niekonstytucyjności stosowania tegoż przepisu w sprawach;

3) naruszenie art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. Nr 270; dalej: "p.p.s.a.") poprzez nie wykonanie zaleceń i nieuwzględnienie oceny prawnej zawartej

w prawomocnym wyroku z dnia 10 czerwca 2013 r. sygn. akt: VIII SA/Wa 813/12.

Uzasadniając zarzuty skargi jej autor podkreślił, że wnioski dowodowe

o przeprowadzenie dowodów osobowych złożone przez stronę w postępowaniu stanowią realizację prawa strony. Ciężar dowodu, który spoczywa na stronie nie oznacza, że organ z zasady nie ma obowiązku przeprowadzania na żądanie strony dowodów osobowych. Przesłuchania świadków stanowią usankcjonowany przez prawo środek dowodowy w postępowaniu administracyjnym. Jest oczywiste, że strona ze względu na sam charakter dowodu nie może tego dowodu przeprowadzić bez udziału organu. Wprowadzone w postępowaniach o płatności rolnicze odejście od pełnej realizacji zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 K.p.a. zwalnia organ jedynie od poszukiwania dowodów z własnej inicjatywy, w tym przeprowadzania dowodów osobowych z inicjatywy organu. Nie zwalnia natomiast z przeprowadzenia dowodów osobowych zawnioskowanych przez stronę. Przeprowadzenie dowodów osobowych było więc niezbędne.

Skarżąca podniosła, że decyzje oparto na błędnej wykładni artykułu art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji WE 1975/2006. W świetle dokonanej przez Trybunał Europejski ETS w wyroku z dnia 12 września 2013 roku pod sygnaturą C - 434/12 wykładni artykułu 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji WE 65/2011 stanowisko organów nie może zasłużyć na aprobatę, a sposób prowadzenia postępowania jest elementarnie wadliwy w stopniu wymagającym uchylenia skarżonych decyzji. Dla zastosowania normy art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 konieczne jest kumulatywne zaistnienie dwu okoliczności, które organ winien wykazać. Po pierwsze, zaistnienia ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty, a po drugie, wystąpienia subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek (punkty 29-31 wyroku). Co do elementu obiektywnego przez cele realizowane przez te uregulowania należy rozumieć odpowiednie zapisy określone w rozporządzeniu nr 1698/2005. Samo twierdzenie organu, iż beneficjent miał zamiar obejść ograniczenia określone w ustawodawstwie krajowym nie pozwala sama w sobie wykluczyć, że działalność wnioskodawcy przyczyni się do osiągnięcia celów zamierzonych przez rozporządzenie nr 1698/2005 (punkty 32-38 wyroku). Organ musi udowodnić wyłączny zamiar strony, ustalić tym samym jej wolę (punkty 41-43 wyroku).

Zdaniem skarżącej, w niniejszej sprawie działalność wnioskodawcy, co w ogóle pominęły organy przyczynia się do osiągnięcia celów zamierzonych przez rozporządzenie nr 1698/2005 i nie jest sprzeczna z żadnym z celów wsparcia zakreślonym przez prawodawcę. Powyższe stwierdzenie jest kluczowe o tyle, że wyklucza zastosowanie omawianego art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 1975/2006

i skutkuje koniecznością uchylenia skarżonych decyzji.

W konkluzji skargi powtórzono, że brak jest co do zasady podstaw materialoprawnych do zastosowania art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 1975/2006

w odniesieniu do płatności rolnośrodowiskowych ze względu na tzw. modulację płatności. W przypadku płatności rolnośrodowiskowych prawo unijne nie przewiduje ani degresywności ani modulacji płatności. Nie można mówić więc nawet co do zasady

o korzyści sprzecznej z celami działania określonymi w prawie europejskim polegającej na ominięciu zapisów o modulacji płatności.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o oddalenie skargi jako całkowicie bezzasadnej. Powtórzył, iż podmiot [...] sp. z o.o. składając wniosek o przyznanie płatności nie był posiadaczem gospodarstwa deklarowanego do płatności, ponieważ gospodarstwo to posiadał P. M. Gospodarstwo zaś rozpatrywane jest jako całość wszystkich gruntów będących przedmiotem posiadania, a nie poszczególnych działek ewidencyjnych, które nie stanowią przecież odrębnego gospodarstwa. Dyrektor ARiMR powtórzył także, że P. M. prowadzi gospodarstwo rolne, ponosi nakłady i czerpie z tego tytułu zyski, zaś gospodarstwo [...] sp. z o.o. zostało sztucznie utworzone w celu uzyskania wyższych płatności. W konsekwencji, w ocenie Dyrektora ARiMR, przyznanie wnioskowanej płatności byłoby sprzeczne z celami prawa wspólnotowego oraz z przepisem § 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Jednocześnie organ odwoławczy podniósł, iż stan faktyczny ustalony przez organy na podstawie dokumentów, ale przede wszystkim na podstawie danych zawartych w systemie ZSZIK na dzień wydania decyzji I instancyjnej i zaskarżonej decyzji różni się jednak zasadniczo od stanu faktycznego będącego podstawą wydania decyzji z dnia [...] sierpnia 2011 r. i [...] marca 2012 r., co – w ocenie Dyrektora ARiMR – obliguje go do wydania rozstrzygnięć z uwzględnieniem posiadanych informacji. Mając powyższe na uwadze, przepis art. 153 p.p.s.a. nie został w przedmiotowej sprawie naruszony.

W dniu [...] października 2014 r. do Sądu wpłynęło pismo procesowe skarżącego, podtrzymujące zarzuty i argumentację skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 p.p.s.a. Dodać należy, że zgodnie

z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu jest kwestia zgodności z prawem decyzji organów ARiMR w części dotyczącej odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2009. Odmowa przyznania wnioskowanej płatności nastąpiła wskutek dokonanych przez organy ustaleń, że skarżąca, w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia – sztucznie stworzyła warunki wymagane do otrzymania wnioskowanych płatności oraz, że spółka nie była posiadaczem gruntów, do których płatność miała być dokonana. Powyższe zdaniem organów stanowi w oparciu o § 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w zw. z art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do działań wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. UE L 2006.368.74) (dalej: "rozporządzenie Komisji (WE) nr 1975/2006") oraz art. 4 ust. 3 Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95

z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE L 1995.312.1) - podstawę do odmowy przyznania wnioskowanej płatności. Zgodnie z brzmieniem art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006, bez uszczerbku dla przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których stwierdzono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia.

Wobec treści zarzutów należy określić w pierwszej kolejności ramy prawne zagadnień, na których tle powstał spór, to jest: kwestię rozumienia posiadania

i kwestię wykładni przepisów art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006.

Przepisy o płatnościach, zarówno tych bezpośrednich, jak

i rolnośrodowiskowych, nie zawierają definicji posiadania. Dlatego też należy posiłkować się rozumieniem tego pojęcia na gruncie przepisów prawa cywilnego (w szczególności art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121), przy zastrzeżeniu, że posiadanie w ujęciu cywilistycznym nie stanowi wystarczającej przesłanki do ubiegania się o płatności obszarowe. Pojęcie to należy bowiem interpretować w drodze wykładni celowościowej, z uwzględnieniem krajowych

i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów i rozumieć je jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Tak rozumiane posiadanie ściśle wiąże się

z produkcją rolną, czyli obligatoryjnie z rzeczywistym korzystaniem z rzeczy (gruntów rolnych, gospodarstwa rolnego). Za takim rozumieniem tego pojęcia, przemawia także fakt, że celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy rzeczywiście użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty. Skoro ustawodawca wiąże przyznanie płatności z utrzymaniem gruntów w dobrej kulturze, to nie sposób tego wymogu oddzielić od ich posiadania polegającego na faktycznym władaniu. Płatności mogą być przyznane zatem tym rolnikom, którzy samodzielnie decydują o rodzaju upraw, o dokonaniu zabiegów agrotechnicznych, zbieraniu plonów, a przy tym utrzymują grunty zgodnie z normami dobrej kultury rolnej przez określony czas. Oceniając posiadanie przez pryzmat faktycznego użytkowania należy mieć przy tym na uwadze różny charakter użytkowania różnych gruntów. Niewątpliwie inny jest zakres, intensywność użytkowania, typowych gruntów rolnych przeznaczonych pod uprawy zbożowe, warzywne czy owocowe, co wymaga wielu zabiegów agrotechnicznych o znacznej intensywności, związane jest z osiąganiem znacznych przychodów z jednostki powierzchniowej, a inna jest intensywność wykorzystywania łąk, zwłaszcza, gdy nie jest na nich prowadzony wypas zwierząt, co przecież nie jest warunkiem ich użytkowania. Mając to na uwadze należy oceniać, czy dany podmiot faktycznie jest posiadaczem gruntów.

Posiadanie występuje przy równoczesnym istnieniu faktycznego elementu władania rzeczą (corpus possessionis) oraz psychicznego elementu (animus rem sibi habendi), rozumianego jako zamiar władania rzeczą dla siebie. Władztwo faktyczne musi być stanem trwającym przez przynajmniej określony czas (tu: czas adekwatny do sposobu użytkowania, z którym wiąże się prawo do uzyskania płatności),

i polegać na możności korzystania rzeczy. Z kolei zamiar władania rzeczą dla siebie manifestuje się w obiektywnych działaniach podejmowanych przez posiadacza.

W przypadku gruntów rolnych zatem, posiadaczem jest ten kto samodzielnie decyduje

o rodzaju upraw, o dokonaniu zabiegów agrotechnicznych, zbieraniu plonów, a przy tym utrzymuje grunty zgodnie z normami dobrej kultury rolnej przez określony czas.

Psychiczny element posiadania jest więc bardzo istotny. W sposób prosty można odnosić ten element psychiczny do posiadania wykonywanego przez osoby fizyczne, bo przecież w ścisłym tego słowa rozumieniu nie można doszukiwać się psychiki u osób prawnych czy jednostek organizacyjnych takich jak spółki cywilne. Podmioty takie działają przez swoich reprezentantów, i to świadomość, wola tych reprezentantów musi być oceniana w kontekście istnienia zamiaru władania rzeczą dla siebie (animus rem sibi habendi). Dla określenia stanu woli reprezentantów jednostki organizacyjnej czy osoby prawnej konieczne jest więc ustalenie, czy wykonują oni posiadanie dla tej jednostki, czy też dla siebie lub dla innych jednostek. Nie jest przy tym możliwe określenie tego tylko na podstawie obiektywnych okoliczności, bez oceny subiektywnych zamiarów istniejących po stronie osób podejmujących działania w imieniu reprezentowanego podmiotu. Przy czym ocena subiektywnych zamiarów nie musi się ograniczać tylko do deklaracji tych reprezentantów, ale również może brać pod uwagę rzeczywiste, obiektywne przejawy czy efekty ich działań. Niezbędna jest przy tym ocena wiarygodności deklaracji co do zamiarów reprezentantów w konfrontacji

z obiektywnymi okolicznościami.

Wykazanie po stronie występującego o płatności beneficjenta braku posiadania gruntu, do którego dopłaty mają być dokonane, stanowi wystarczającą przesłankę do odmowy płatności.

Dopiero, gdy nie można wykluczyć posiadania, należy przejść do oceny, czy nie zachodzą inne przesłanki odmowy płatności, takie jak sztuczne tworzenie warunków do przyznania płatności, o jakich mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 1975/2006. Tworzenie sztucznych warunków nie jest prawnie zdefiniowane. Próba interpretacji tego przepisu była podjęta przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w wyroku z 12 września w sprawie C-434/12 Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrżawen fond 'Zemedelie' - Razplasztatelna agencja (publ: www.eur-lex.europa.eu). Orzeczenie to dotyczyło wprawdzie przepisów rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011, jednak ze względu na podobieństwo regulacji tych przepisów do art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 można

w pełni jego argumentację odnieść do przepisu art. 5 ust. 3.

W wyroku tym Trybunał orzekł, że:

"1) Artykuł 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich należy interpretować w ten sposób, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego i elementu subiektywnego. W ramach pierwszego z tych elementów do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). W ramach drugiego elementu do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z sytemu wsparcia EFRROW ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więzi prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.

2) Artykuł 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 należy interpretować w ten sposób, iż stoi on na przeszkodzie temu, by wniosek o płatność z systemu wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) został oddalony jedynie na tej podstawie, że projekt inwestycyjny, ubiegający się

o skorzystanie z pomocy w ramach tego systemu, nie wykazuje niezależności funkcjonalnej lub że istnieje więź prawna między ubiegającymi się

o taką pomoc, jednak przy braku uwzględnienia innych elementów obiektywnych rozpatrywanego przypadku."

Pogląd wyrażony w tym wyroku Sąd w składzie rozpoznającym tą sprawę

w pełni akceptuje i uważa, że ma on do realiów tej sprawy zastosowanie jako zdefiniowanie sztucznych warunków. Przy czym w polskich realiach prawnych obowiązki nałożone tym wyrokiem na sąd krajowy należy przenieść na organy krajowe podejmujące decyzję o płatnościach, a ich wykonanie będzie podlegać kontroli sądowoadministracyjnej.

W ocenie Sądu organy ARiMR dopuściły się w niniejszej sprawie naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy co skutkuje koniecznością uchylenia ich decyzji. Aby bowiem prawidłowo zastosować wobec skarżącej ww. przepisy organy winny w bardzo staranny, wyczerpujący

i przekonywujący, nie pozostawiający żadnych wątpliwości sposób wykazać, że w jej przypadku miało miejsce sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności. Powyższego zabrakło jednak w czynnościach organu podejmowanych

w niniejszej sprawie. Argumenty podnoszone przez organy obu instancji, które ich zdaniem przemawiają za ustaleniem istnienia stworzenia przez skarżącą sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia nie znajdują wystarczającego oparcia w materiale dowodowym przedstawionym Sądowi.

Zauważyć przede wszystkim należy, że jedyne źródło ustaleń organów to dane

i informacje zawarte w Zintegrowanym Systemie Zarządzania i Kontroli (ZSZiK). Organy powołują się na dane, które są im znane niejako z urzędu, poprzez możliwość skorzystania z ww. systemu informatycznego. Zdaniem Sądu jest prawidłowe poprzestawanie przez organy podczas dokonywania ustaleń na danych jakie znajdują się w przedmiotowym systemie, bez rozpatrywania innego materiału dowodowego niezbędnego do rozstrzygnięcia sprawy. Aby organ mógł powoływać się na dane

z ZSZiK, winny one jednak znaleźć przede wszystkim stosowne odzwierciedlenie

w aktach kontrolowanej przez Sąd sprawy administracyjnej. Innymi słowy, każde ustalenie organu wynikające z przedmiotowego systemu winno wynikać z dokumentów, które znajdują się w tych aktach. Dopiero bowiem wówczas twierdzenia organów nie będą gołosłowne, a ich decyzje można uznać będzie za przekonywujące zgodnie z art. 11 k.p.a. (zasada przekonywania) i art. 107 § 3 k.p.a. (uzasadnienie decyzji). Jeśli zaś w aktach administracyjnych sprawy brak jest takich dokumentów - to ustalenia organów należy uznać za dowolne i arbitralne, a więc naruszające art. 80 k.p.a., tj. swobodną ocenę dowodów.

Zasada przekonywania, o której mowa w art. 11 k.p.a. nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Powołana wyżej zasada obowiązuje zarówno

w postępowaniu przed organem pierwszej, jak i drugiej instancji, którego obowiązkiem jest nie tylko kontrola kwestionowanego aktu, ale również ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy.

Powyższe jest o tyle istotne w niniejszej sprawie, że skarżąca w toku postępowania zarówno przed organami administracji, jak i w postępowaniu przed Sądem, zarzuca szereg błędnych ustaleń faktycznych organów, co w świetle przekazanego przez organ odwoławczy materiału dowodowego jest dla Sądu

w zasadzie niemożliwe do zweryfikowania na podstawie akt administracyjnych niniejszej sprawy. Organy nie odnoszą się do szeregu ww. zarzutów co dodatkowo utrudnia tą weryfikację. Tym samym stwierdzić należy, że organy obu instancji nie przeprowadziły szczegółowego postępowania mającego na celu udowodnienie, iż rzeczywiście skarżąca spółka stworzyła sztuczne warunki, o których mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1795/2006 do otrzymania płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych

w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba, że przepisy ustawy stanowią inaczej.

Z ustępu 2 art. 21 ww. ustawy wynika, że w postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy, organ przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się.

Z kolei ust. 3 art. 21 ww. ustawy stanowi, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2 są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie

z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Nie można do końca zgodzić się z argumentacją organów ARiMR, opartą na art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, że w sprawie w której zarzuca się podmiotowi wnioskującemu o przyznanie płatności, ciężar dowodu dotyczący wykazania, że nie miało miejsca stworzenie przez niego sztucznych warunków o jakich mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji nr 1975/2006 spoczywa tylko właśnie na tym podmiocie.

Zdaniem Sądu, to organy ARiMR winny udowodnić, że zamiarem danego podmiotu jest stworzenie "sztucznych warunków". To na organach, jako tych, które chcą wywieść odpowiednie skutki prawne powstałe wskutek takiej sytuacji ciąży obowiązek poszukiwania dowodów. Ustalenia takie winny zaś w sposób nie budzący żadnych wątpliwości wynikać ze zgromadzonego, a następnie rozpatrzonego przez organy materiału dowodowego, jaki stanowi podstawę rozstrzygnięcia. W przeciwnym wypadku, ustalenia organów należy uznać za niekompletne i niewystarczające do wykazania stworzenia przez dany podmiot tzw. "sztucznych warunków" w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia, tj. otrzymania płatności.

Organy nie mogą też, tak jak uczyniły to w niniejszej sprawie, z jednej strony przerzucać ciężar dowodu na skarżącą jako stronę postępowania, a z drugiej strony kwestionować potrzebę przeprowadzenia wnioskowanych przez nią dowodów, czy wręcz stwierdzać, że nie mają one znaczenia dla sprawy i służą jedynie przedłużeniu postępowania.

Zauważyć należy, co wydaje się istotnym w niniejszej sprawie, że dotyczy ona płatności, o które ubiega się osoba prawna, podmiot prawa handlowego - spółka

z ograniczoną odpowiedzialnością. Słusznie zauważa skarżąca, że skarżąca jest odrębnymi podmiotem posiadającym osobowość prawną, a tym samym przy badaniu stworzenia przez dany podmiot, w tym przypadku spółki z o.o., "sztucznych warunków" organy winny szczegółowo zbadać kwestie kapitałowe i osobowe wnioskującego podmiotu, czego jednak nie uczyniły w niniejszej sprawie.

W ocenie Sądu, organy winny wyjaśnić czy spółka prowadziła w 2009 r. samodzielnie działalność rolniczą i mogła być uznana za producenta rolnego

w rozumieniu § 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z uwzględnieniem działań i roli osób ją reprezentujących. W tym zakresie organy również nie poczyniły jednak wystarczających ustaleń, a tym samym nie stały na straży praworządności i nie rozpatrzyły w wyczerpujący sposób całego materiału dowodowego, czym uchybiły art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich.

Odnośnie rachunku bankowego spółki podnieść należy, iż organy wskazują, że rachunek ten – należący do P. M. i jego syna D. M., jest tożsamy dla 87 z 90 spółek funkcjonujących w 2012 r. Nie mniej jednak, pomijając już fakt, że powyższe dane znane są organom z urzędu i wynikają jedynie z ZSZiK, zauważyć należy, że nie potwierdzają one, iż również w 2009 r., spółka miała ten sam numer rachunku bankowego. Tak więc, w roku, za który spółka ubiega się o płatności, mogła mieć ona zupełnie inny numer rachunku bankowego, który to mógł nie należeć do P. M. Organy nie wyjaśniły jednak tej istotnej zdaniem Sądu dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy kwestii.

Za dowolne, jako nie znajdujące stosownego odzwierciedlenia w aktach administracyjnych niniejszej sprawy należy uznać stwierdzenia organów dotyczące tego, że przenoszenie posiadania gruntów zgłoszonych przez skarżącą we wniosku

o przyznanie płatności powinno stanowić przyczynę odmowy przyznania płatności. Organy dokonują powyższego stwierdzenia bez odebrania wyjaśnień od osób biorących udział w tych czynnościach i zbadania zamiarów stron, co do dokonywania tych przeniesień.

Organy nie wyjaśniły również w przekonywujący sposób dlaczego za niewiarygodne uznały przedstawione przez spółkę w toku postępowania dokumenty mające przemawiać za prowadzeniem przez nią samodzielnej działalności rolniczej. Okoliczność, że spółka zlecała wykonywanie usług rolniczych innej firmie, której przedstawicielem był P. M. nie jest wystarczająca do uznania, że skarżąca nie prowadzi samodzielnie działalności rolniczej. Organy winny w sposób nie budzący żadnych wątpliwości wyjaśnić, czy spółka efektywnie i rzeczywiście korzystała z gruntów za użytkowanie, których wnioskowała o przyznanie płatności.

W tym celu, jak słusznie wskazuje skarżąca, winny ustalić czy spółka użytkowała rolniczo wskazane przez siebie działki na własne ryzyko i rachunek, decydując poprzez swoje organy lub uprawnione osoby komu np. zlecić prace polowe, kiedy zasiać, zebrać plony, gdzie je sprzedać lub jak je wykorzystać, nadto czy miała ona również pełną swobodę w podejmowaniu decyzji o jakie konkretne dotacje ze środków unijnych występować.

W związku powyższym, w ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie również za dowolne, a co najmniej za przedwczesne należy uznać stwierdzenie organów, że skarżąca nie prowadzi samodzielnej działalności, ale jest organizacyjnie, technicznie i osobowo powiązana z innymi podmiotami założonymi i prowadzonymi przez P. M. co stanowi zorganizowane, celowe działanie zmierzające do obejścia regulacji dotyczących modulacji płatności.

W ocenie Sądu, w sprawie, w której organy chcą wykazać stworzenie "sztucznych warunków", o których mowa art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji nr 1975/2006 winny zgodnie z art. 75 k.p.a. dopuścić wszelkie możliwe dowody, które mogą przyczynić się do jej wyjaśnienia. Tym samym organ winien uwzględnić wnioski dowodowe składane przez skarżącą (spółkę) w toku postępowania administracyjnego, w tym wniosek o przesłuchanie świadków na okoliczność posiadania przez spółkę oraz prowadzenia przez nią gospodarstwa rolnego na jej odrębny rachunek, rzecz i ryzyko

i związane z tym wskazywane we wnioskach okoliczności.

Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji, mając na względzie art. 21 ust. 1 i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, stojąc na straży praworządności, winien dokonać ustaleń po wyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego w sprawie, a następnie wyjaśnić istotne, wskazane wyżej kwestie w prawidłowo sporządzonym, zgodnie z art. 11, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnieniu. Zarzut tworzenia sztucznych warunków, o jakich mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 powinien być rozpatrywany z odpowiednim uwzględnieniem powołanego orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej C-434/12. Ustalenia organu winny zaś znaleźć odzwierciedlenie w aktach administracyjnych sprawy, tak aby Sąd miał możliwość dokonania ich weryfikacji.

Uwzględniając zarzuty skargi odnośnie zbierania i oceny materiału dowodowego przez organy ARiMR, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. Z uwagi na to, iż decyzja organu

I instancji zawierała orzeczenie o częściowym umorzeniu postępowania oraz odmowie przyznania płatności, zaś odwołanie od tej decyzji dotyczyło jedynie odmowy przyznania płatności - organ odwoławczy rozstrzygał jedynie w zakresie odmowy przyznania płatności. Z tego względu Sąd decyzję organu odwoławczego uchylił

w całości, zaś decyzję organu I instancji w części dotyczącej odmowy przyznania płatności.

Z uwagi na powyższe naruszenia, które w ocenie Sądu nie pozwalają na stwierdzenie, iż stan faktyczny sprawy został należycie ustalony, stwierdzić należy, iż mogły one mieć wpływ na wynik sprawy. Z tych też względów odnoszenie się obecnie do zarzutów merytorycznych należy uznać za przedwczesne. Wskazać jednocześnie wypada, iż wbrew zarzutom skargi organy nie naruszyły postanowień art. 153 p.p.s.a.

w odniesieniu do wyroku zapadłego w sprawie VIII SA/Wa 813/12. W myśl tego przepisu sąd i organ są związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonym w orzeczeniu sądu. W przypadku zasadniczej zmiany stanu faktycznego podczas ponownego rozpatrywania sprawy, ustalonego odmiennie niż przyjęty w orzeczeniu sądu, nie występuje związanie, o którym mowa w art. 153 p.p.s.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2013 r. w sprawie

I OSK 1790/11, LEX nr 1336324). Jak wynika z wcześniejszych wywodów taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.

W punkcie drugim wyroku orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a.

O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd postanowił na mocy art. 200, art. 205 § 2 oraz art. 209 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2013 Nr 461). Wskazana w punkcie 3 kwota obejmuje [...] zł uiszczonego wpisu sądowego, [...] zł wynagrodzenia pełnomocnika oraz 17 zł uiszczonej opłaty od pełnomocnictwa.