Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 513/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-08-02 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 § 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulgi płatnicze – rozłożenie na raty zaległości podatkowej w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł, skarżąca Spółka wniosła na urzędowym formularzu (druk PPPr z 8 czerwca 2018 r.) o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W motywach żądania podkreśliła, że nie posiada środków pieniężnych na uiszczenie opłaty sądowej. Taki stan rzeczy jest wynikiem zatorów płatniczych od kontrahentów za wykonane usługi, jak również wysokie koszty prowadzonej działalności gospodarczej. Spółka jest na etapie rozwoju, czyni starania o pozyskanie nowych kontrahentów, podjęła również czynności zmierzające do utworzenia nowych miejsc pracy. Z oświadczenia o majątku i dochodach, zawartego w ww. druku, wynika, że Spółka posiada (według danych za ostatni rok obrotowy) kapitał zakładowy w kwocie 56.050,00 zł. W rzeczonym druku nie wskazano wartości środków trwałych, ani wysokości zysku za ubiegły rok. Spółka nie uzupełniła również rubryk dotyczących posiadanych przez nią środków pieniężnych zdeponowanych na rachunkach bankowych.

Analiza ww. oświadczenia w zestawieniu z danymi wynikającymi z akt administracyjnych sprawy skutkowała zobowiązaniem Spółki do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń i nadesłanie dokumentów źródłowych. W tych ramach wezwano wnioskującą do nadesłania: "1) kompletnego sprawozdania finansowego za rok obrotowy 2017; 2) bilansu i rachunku zysków i strat za okres od stycznia do maja 2018 r., a w przypadku ich braku, dokumentów obrazujących sytuację finansową, sporządzonych na podstawie danych finansowych za ten okres (zestawienie zmian w kapitalewłasnym, rachunek przepływów pieniężnych itp.); 3) aktualnej ewidencji środków trwałych skarżącej; 4) odpisów deklaracji skarżącej na podatek od towarów i usług za ostatnie pięć miesięcy; 5) odpisów raportów kasowych skarżącej za pięć ostatnich miesięcy; 6) wyciągów i wykazów z rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich pięciu miesiącach oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W razie, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedstawić zaświadczenia wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty; w sytuacji, gdy rachunki bankowe zostały zamknięte po 2015 r. należy tą okoliczność wykazać za pomocą zaświadczeń właściwych placówek bankowych; w tych ramach należy uwzględnić rachunki nr: [...] i [...]."

W cytowanym wyżej wezwaniu pouczono Spółkę, że niezastosowanie się do jego treści w terminie 7 dni może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę przesłanki przyznania prawa pomocy określonej w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; dalej w skrócie: "P.p.s.a.").

W odpowiedzi na przywołane wyżej wezwanie, pełnomocnik Spółki nadesłał pismo procesowe z dnia 20 lipca 2018 r., przy którym dołączył dokumentację źródłową, w tym: sprawozdanie finansowe Spółki za 2017 r.; bilans na dzień 31 maja 2018 r.; RZiS za okres od 1 stycznia 2018 r. do 31 maja 2018 r.; deklaracje VAT-7K za I kwartał oraz raporty kasowe za okres do stycznia 2018 r. do maja 2018 r.

W oparciu o wskazaną wyżej dokumentację źródłową ustalono, co następuje. W 2017 r. Spółka osiągnęła zysk netto w kwocie 93.894,00 zł (w 2016 r. była to kwota 24.098,76 zł). Stan aktywów obrotowych na dzień 31 grudnia 2017 r. wynosił 638.138,24 zł. Z kolei na 31 maja 2018 r. była to kwota 702.068,23 zł. W obu przypadkach zasadniczą część aktywów stanowią należności krótkoterminowe, odpowiednio: 534.641,89 zł i 624.928,02 zł. W pierwszych pięciu miesiącach 2018 r. Spółka poniosła stratę w kwocie 376,53 zł. Z raportów kasowych wynika m.in., że stan kasy na dzień 30 maja 2018 r. stanowił kwotę 66.369,92 zł.

Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje:

W myśl art. 243 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Zgodnie zaś z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być [podkreślenie własne] przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że przywołane wyżej unormowanie winno być odczytywane w kontekście treści art.199 P.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Trzeba więc przyjąć, iż zwolnienie od kosztów sądowych stanowi wyjątek od reguły wykonania tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw.

Użyte w art. 246 P.p.s.a. sformułowanie "gdy wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 26 września 2013r., sygn. akt II OZ 792/13, 16 lutego 2012 r., sygn. akt l FZ 26/12, 28 stycznia 2013 r., sygn. akt II FZ 29/13, 16 maja 2013 r., sygn. akt l FZ 101/13). Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z Sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Umożliwia to konstrukcja art. 255 P.p.s.a., a zastosowanie tej normy, poprzez wezwanie strony o przedłożenie dodatkowych oświadczeń lub dokumentów, stanowi rodzaj uzupełniającego postępowania dowodowego, dzięki któremu wydane orzeczenie opierać się będzie o zasadę prawdy materialnej. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów, bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń, musi mieć natomiast wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (przykładowo patrz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 maja 2014 r., sygn. akt II FZ 654/14; wszystkie przywołane wyżej orzeczenia pochodzą z internetowej bazy na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Trzeba także podkreślić w tym miejscu, że w toku postępowania w przedmiocie prawa pomocy, dla zweryfikowania deklaracji jednostki (w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy o rachunkowości) o posiadanych przez nią płynnych środkach finansowych, celowym jest skonfrontowanie danych płynących z zestawienia obrotów za okres sprawozdawczy, wyciągów ze wszystkich posiadanych przez tą jednostkę rachunków bankowych oraz wyciągów z jej raportu kasowego za ten okres. Przy czym, za okres sprawozdawczy, zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy o rachunkowości, należy w toku rozpoznania wniosku przyjąć miesiąc poprzedzający złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (patrz poz. 9.3 druku PPPr).

Z pełnego wachlarza dokumentów źródłowych obrazujących jak najbardziej aktualną kondycję finansową jednostki, na potrzebę rozpoznania tego wniosku, Spółka przedstawiła jedynie bilans, RZiS (oba elementy sprawozdania w wersji uproszonej) oraz raporty kasowe za okres do 31 maja 2018 r. Wskazane dokumenty nie dają jednakże pełnego obrazu sytuacji finansowej Spółki, a to dlatego, że bilans nie zawiera pozycji "inwestycje krótkoterminowe", a w szczególności "środki pieniężne w kasie i na rachunkach". Niewątpliwie w omawianym przypadku aktywa obrotowe przyjmują jeszcze inne formy, oprócz tych, które zostały wykazane na potrzebę rozpoznania wniosku, czyli "zapasy" i "należności krótkoterminowe". Już bowiem sumaryczne zestawienie tych dwóch pozycji (624.928,02 i 4.091,50 = 629.019,52) nie odpowiada wartości globalnej aktywów obrotowych raportowanej w wierszu B bilansu ze stanem na dzień 31 maja 2018 r., tj. 702.068,23. Także sumaryczne zestawienie wszystkich operacji gotówkowych w okresie od 1 stycznia 2018 r. do 31 maja 2018 r. istotnie odbiega od kwot raportowanych w wierszu A i B RZiS za ten okres. Co znamienne, rachunek zysków i strat, szczególnie w wariancie uproszonym, nie dostarcza informacji o rzeczywistych przepływach środków pieniężnych, o płynności finansowej i wypłacalności jednostki. Informacje te można znaleźć w innym sprawozdaniu finansowym – w rachunku przepływów pieniężnych. Takiego rachunku, pomimo wezwania, także nie nadesłano.

Kluczowy w omawianym aspekcie jest brak wyciągów z rachunków bankowych Spółki. W druku PPPr zupełnie pominięto tą kwestię, pozostawiając stosowne rubryki bez jakiejkolwiek adnotacji. Także wezwanie referendarza sądowego, wystosowane w trybie art. 255 P.p.s.a., pozostało bez odpowiedzi w tej części. Spółka nawet nie podjęła próby wyjaśnienia, czy rachunki bankowe wskazane w wezwaniu z 21 czerwca 2018 r. (patrz pkt 6 lit. a i b) w dalszym ciągu obsługują prowadzoną działalność gospodarczą. W oparciu o akta administracyjne stwierdzono z całą pewnością, że oba rachunki należały do Spółki z latach 2015-2016.

Niewątpliwie na gruncie przestawionych dokumentów źródłowych dostrzeżono, iż wynik bilansowy za 2018 r. może ulec pogorszeniu w porównaniu do wyniku z roku poprzedniego, choć nie jest to przesądzone. Ujawniona strata na dzień 31 maja 2018 r., skądinąd na relatywnie niskim poziomie, jest bowiem wyliczana w sposób szczególny, wyznaczany regułami adekwatnymi dla celu, do jakiego instytucja została powołana i nie znajduje prostego przełożenia na rzeczywistą sytuację podmiotu. Strata jest zwykłym wynikiem bilansowym nadwyżki kosztów nad przychodami, spowodowanym np. nakładami inwestycyjnymi, czy odpisami amortyzacyjnymi i nie jest równoznaczna z fiaskiem prowadzonej działalności gospodarczej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2011 r., sygn. akt l GZ 92/11; publ.: tamże).

Końcowo wypada podnieść, że ujawnione mankamenty dowodowe wniosku przesądziły o kierunku rozpoznania jego rozpoznania. Należy jednakowoż nadmienić, że nawet na gruncie dostępnych dokumentów źródłowych nie sposób zaliczyć skarżącej Spółki do beneficjentów wnioskowanego prawa pomocy, wszak w kasie Spółki – na dzień 30 maja 2018 r. – dostępne były środki pieniężne w kwocie 66.369,92 zł. Konkluzji tej nie zmienia fakt, że równolegle z niniejszym prowadzone są jeszcze dwa inne postępowania sądowe, w których również zobowiązano Spółkę do uiszczenia wpisów sądowych w kwotach po 500 zł. Wspomniane opłaty sądowe stanowią zaledwie 2,26% aktywów dostępnych w kasie.

W tym stanie rzeczy referendarz sądowy ocenił, że na obecnym etapie postępowania skarżąca Spółka nie wykazała, stosownie do brzmienia art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., podstaw do przyznania prawa pomocy. Z tych względów, działając na podstawie tego przepisu oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono, jak w sentencji.