Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 1041/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2022-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono sprzeciw od decyzji
Powołane przepisy: article: art. 15,  art. 138 par. 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 50
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
article: art. 64e,  art. 151a par. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Chybicki po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu E. A., Z. A. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie budowy budynku rekreacji indywidualnej oddala sprzeciw. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WINB), działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej: k.p.a.) oraz art. 83 ust .2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r., poz. 1333, dalej: Pb) po rozpatrzeniu odwołania M. M. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (PINB, organ I instancji) z dnia [...] umarzającej postępowanie administracyjne wszczęte z urzędu w sprawie budowy budynku rekreacji indywidualnej w sposób odbiegający od przepisów (art. 50 ust. 1 pkt 4 Pb), dotyczący miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części wsi [...], dotyczącego budynku rekreacji indywidualnej, konstrukcji drewnianej z bala struganego, z dachem dwuspadowym, o obrysie budynku w kształcie litery L, wymiarach zewnętrznych 5,50m x 7,80m (tj. część główna 5,50m x 3,80m oraz część wystająca 3,20m x 4,00m) na działce o nr geod. [...] (segment działki [...]) w miejscowości [...], obręb [...], gmina [...], którego inwestorem są E. i Z. A. - uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Zakwestionowana decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych sprawy:

W czasie czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu 13 marca 2020 r. na działce nr geod. [...] obręb [...] w [...] gm. [...], PINB ustalił, że został wybudowany segment [...], tj. budynek rekreacji indywidualnej, konstrukcji drewnianej z bala struganego, z dachem dwuspadowym o wymiarach zewnętrznych 5,50m x 7,80m (tj. część główna 5,50m x 3,80m oraz część wystająca 3,20m x 4,00m). Budynek podłączony do sieci wodno-kanalizacyjnej. Budynek w stanie wykończonym. Inwestorzy E. i Z. A. w czasie kontroli wskazali, iż roboty budowlane wykonali zgodnie ze zgłoszeniem do Starostwa Powiatowego z dnia 3 października 2018 r. przyjętym bez sprzeciwu. Działka nr geod. [...], z udziałem [...] stanowiącym własność E. i Z. A., objęta jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego dla części wsi [...], zatwierdzonym Uchwałą Rady Gminy. Dla terenu objętego konturem 7ZP, ustalono w ww. planie teren projektowanej zieleni urządzonej, na którym zakazuje się wznoszenia obiektów kubaturowych i nasadzeń drzew w sąsiedztwie linii SN 15kV (§17 ust. 1) - przedmiotowy budynek usytuowany jest właśnie w konturze planu oznaczonym 7ZP.

Powyższe ustalenia skutkowały wszczęciem postępowania administracyjnego w przedmiocie budowy budynku rekreacji indywidualnej w sposób odbiegający od przepisów (art. 50 ust. 1 pkt 4 Pb), o czym organ powiadomił Strony pismem z dnia 26 czerwca 2020 r.

W czasie czynności kontrolnych z dnia 17 lipca 2020 r. organ I instancji ustalił, iż stan budynku rekreacji indywidualnej nie uległ zmianie. Wysokość budynku wynosi 5,15m. Wiata ujęta w zgłoszenia z dnia 3 października 2018 r. wg oświadczenia inwestorów, nie będzie budowana.

Wnioskiem z dnia 18 sierpnia 2021 r. PINB wystąpił (w trybie art. 122g w zw. z art. 157 § 1 k.p.a.) do Wojewody o stwierdzenie nieważności zgłoszenia zamiaru budowy z dnia 3 października 2018 r. zarejestrowanego przez Starostę [...] z uwagi na brak złożenia sprzeciwu przez Starostę do ww. zgłoszenia, pomimo naruszenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (zakazu wznoszenia obiektów zabudowy kubaturowej).

Następnie, decyzją z dnia [...] organ I instancji umorzył przedmiotowe postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., z uwagi na legitymowanie się przez inwestorów prawomocnym zgłoszeniem zamiaru budowy z dnia 3 października 2018 r. zarejestrowanego przez Starostę [...]. W ocenie organu I instancji dopóki ww. zgłoszenie pozostaje w obiegu prawnym, brak jest podstaw do wydania decyzji przez organ nadzoru budowlanego. W przypadku stwierdzenia nieważności zgłoszenia z dnia 3 października 2018 r. (przez Wojewodę) PINB wskazał, że wznowi postępowanie.

W ustawowym terminie odwołanie od decyzji PINB z dnia [...] wywiódł M. M. wskazując, iż jako współwłaściciel działki nr geod. [...] w [...], gm. [...], nie wyraża zgody na naruszenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (zakazującego wznoszenia jakichkolwiek obiektów kubaturowych).

Postanowieniem z dnia [...] Wojewoda odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności zgłoszenia z dnia 3 października 2018 r. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Wojewoda wskazał m.in., iż zgłoszenie w trybie art. 30 Pb nie jest wnioskiem (podaniem) w rozumieniu art. 61 k.p.a., które wymaga załatwienia przez organ jako sprawa administracyjna.

W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] WINB wskazał, że PINB miałby przesłanki do wydania decyzji o umorzeniu postępowania z uwagi na bezprzedmiotowość, jedynie w sytuacji gdyby materiał dowodowy wykazał w sposób jednoznaczny, że wykonane roboty budowlane polegające na budowie budynku rekreacyjnego, były zgodne ze zgłoszeniem jak i z przepisami (miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i warunkami technicznymi). Tymczasem zebrany dotychczas materiał dowodowy wskazuje, iż przedmiotowy budynek rekreacji indywidualnej został wybudowany niezgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (zakaz wznoszenia obiektów kubaturowych). Podkreślił, że okoliczność zrealizowania inwestycji w następstwie zgłoszenia, w odniesieniu do którego nie został wniesiony sprzeciw, nie wyłącza zasadności prowadzenia postępowania naprawczego uregulowanego w przepisach art. 50 i art. 51 Pb. Dokonanie zgłoszenia ma ten skutek, że postępowanie naprawcze w odniesieniu do takiego obiektu toczy się w trybie art. 51 Pb, a nie art. 48, czy też art. 49b ust. 1 (obecnie 49f ust. 1) Pb, gdyż w tej sytuacji wykonanie robót budowlanych nie może być uznane za samowolę budowlaną. Stan zgodności z prawem w rozumieniu art. 50 ust. 1 pkt 4 i 51 ust. 1 pkt 2 Pb oznacza nie tylko zgodność z przepisami prawa administracyjnego materialnego z zakresu prawa budowlanego, ale również zgodność z przepisami określającymi ład przestrzenny na danym terenie. Do przepisów tych zalicza się ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wykonanie robót w sposób istotnie odbiegający od ustaleń określonych w przepisach, w rozumieniu art. 50 ust. 1 pkt 4 Pb, dotyczyć może również naruszenia przepisów techniczno-budowlanych, o których mowa w art. 7. Ponadto, nie ma podstaw prawnych do tego, aby z kompetencji organów nadzoru budowlanego prowadzących postępowanie w trybie przepisów art. 50-51 Pb wyłączyć uprawnienie do badania, czy inwestor posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w odniesieniu do realizowanych przez niego robót budowlanych. W związku z powyższym zasadne jest przeprowadzenie postępowania w trybie art. 50-51 Pb. Dlatego też, przy ponownym prowadzeniu postępowania organ I instancji winien uzupełnić akta sprawy o:

stanowisko Gminy wskazujące na naruszenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (czy organ nadzoru budowlanego prawidłowo odczytuje zapis § 17 ww. miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który na obszarze oznaczonym 7ZP przewiduje zakaz wznoszenia obiektów kubaturowych (m.in. budynków rekreacji indywidualnej);

dokumenty umożliwiające weryfikację kręgu stron postępowania (współwłaścicieli działki nr [...], statusu w sprawie Stowarzyszenia A oraz prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane;

dokumentów przywołanych w adnotacji urzędowej PINB z dnia 10 lutego 2020 r. dot. podziału działki [...] (co może mieć znaczenia dla ustalenia kręgu stron postępowania) oraz uchwał ww. Stowarzyszenia dot. prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane;

nr księgi wieczystej dziatki [...] w miejscowości [...] obręb [...];

weryfikację zachowania przepisów technicznych (dot. odległości od granicy działki, obiektów sąsiednich, odległości od linii SN 15kV);

dokumentację fotograficzną z czynności kontrolnych;

dokumenty potwierdzające legalność oraz prawidłowość wykonania bezodpływowego zbiornika na nieczystości ciekłe lub indywidualnego oczyszczalni ścieków- bowiem czynności kontrolne PINB wykazały, że w przedmiotowym budynku podłączona jest instalacja wodno-kanalizacyjna (podczas gdy z § 14 ust. 2 ww. miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zakazuje stosowanie zbiorników na ścieki oraz indywidualnych oczyszczalni ścieków: działka na której zlokalizowany jest przedmiotowy budynek nie jest działką budowlaną).

Konkludując WINB stwierdził, że wobec naruszenia przepisów postępowania w zakresie zebrania i oceny materiału dowodowego m.in. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., organ I instancji przedwcześnie wydal decyzję o umorzeniu przedmiotowego postępowania z naruszeniem art. 105 § 1 k.p.a., tj. pomimo istniejącego nadal przedmiotu sprawy, dającego podstawę do prowadzenia sprawy w trybie art. 50-51 Pb (doprowadzenie do zgodności z przepisami).

Na decyzję WINB sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie złożył pełnomocnik E. i Z. A. (skarżący), zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, tj:

- art. 7, art. 8, art. 77, art. 80, art. 105 § 1 k.p.a. poprzez: błędne ustalenie stanu faktycznego; błędne i niewystarczające wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej; błędną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i rozpatrzenie go w sposób nie wyczerpujący i nieprawidłowy z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów; błędne stwierdzenie, że brak jest podstaw do uznania postępowania za bezprzedmiotowe,

- art. 138 § 2 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że konieczne jest przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego niezbędnego dla wyjaśnienia sprawy, a jego zakres ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, podczas gdy organ I instancji prawidłowo zebrał i ocenił materiał dowodowy w celu wyjaśnienia sprawy,

- art. 138 § 1 ust. 1 poprzez jego niezastosowanie i w związku z tym nie utrzymanie w mocy prawidłowej decyzji organu I instancji.

Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Odnosząc się z kolei do rozstrzygnięcia organu odwoławczego podniósł, że postanowieniem z dnia [...] Wojewoda odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności zgłoszenia z dnia 3 października 2018 r. Wywiódł z § 17 planu miejscowego, że zakaz wznoszenia obiektów kubaturowych ograniczony jest do sąsiedztwa linii SN 15kV i zauważył, że organ przyjmujący zgłoszenie uznał uzgodnienie z dnia 5 października 2018 r. z Zakład Sieci, dołączone do zgłoszenia, za spełnienie wymogu z § 17 pkt 2 planu. Przedstawiciel Zakładu sprawdził i pomierzył na terenie działki skarżących wysokość słupów i zwisów linii, w konsekwencji czego ustalone zostało dokładnie, w którym miejscu i w jakiej odległości od linii mogą zostać wybudowane domki rekreacji indywidualnej. Na potwierdzenie tego sporządzona została mapa geodezyjna z wyrysowanym konturem budynku o konkretnych wymiarach i odległościach od linii SN 15kV. Ponadto, zbędne jest uzupełnianie akt sprawy o dokumenty potwierdzające legalność i prawidłowość wykonania bezodpływowego zbiornika na nieczystości ciekłe lub indywidualnej oczyszczalni ścieków, gdyż kontrola PINB wykazała, że w przedmiotowym domku podłączona jest instalacja wodno-kanalizacyjna Stowarzyszenia, na co skarżąca uzyskała stosowną zgodę, a domek nie posiada zbiornika na nieczystości ciekłe i indywidualnej oczyszczalni ścieków.

W odpowiedzi na sprzeciw WINB wniósł o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 64a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.), od decyzji,

o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. (art. 64e p.p.s.a.).

Z cytowanego przepisu wynika, że podstawowym obowiązkiem sądu rozpoznającego skargę na decyzję kasacyjną jest ustalenie, czy w postępowaniu administracyjnym zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję

w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Jak wynika z art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną, gdy organ pierwszej instancji przy rozpatrywaniu sprawy nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego lub naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to niekwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ drugiej instancji (zob. wyrok NSA z 14 lutego 2017 r., II OSK 1386/15 wszystkie powołane w uzasadnieniu wyroku orzeczenia są dostępne pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), albo w przypadku istotnych braków postępowania wyjaśniającego, gdy jest możliwa zgoda stron na usunięcie nieprawidłowości w postępowaniu odwoławczym, na podstawie art. 136 § 2 i 3 k.p.a. Z mocy art. 136 § 4 k.p.a. - przepisów § 2 i 3 nie stosuje się tylko wtedy, jeżeli przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy byłoby nadmiernie utrudnione.

Kasatoryjne rozstrzygnięcie może więc zapaść wyłącznie, gdy wątpliwości organu drugiej instancji co do stanu faktycznego nie da się wyeliminować w trybie art. 136 k.p.a. Konieczność uzupełnienia w niewielkim zakresie postępowania dowodowego, przez przeprowadzenie określonego dowodu, mieści się w kompetencjach organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania, wyłączając dopuszczalność decyzji kasacyjnej (por. wyrok NSA z 15 grudnia 2016 r., II OSK 1427/16). Zasadą jest bowiem, że organ odwoławczy wydaje rozstrzygnięcie co do istoty sprawy, co zgodnie z art. 138 § 1 k.p.a. następuje przez wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego, natomiast odstępstwem od tej zasady jest uprawnienie organu odwoławczego do wydania decyzji kasacyjnej.

Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd miał na względzie stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, że w świetle art. 138 § 2 k.p.a. konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy, mający istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, sąd powinien oceniać przez pryzmat przepisów prawa materialnego, które mogą mieć zastosowanie w danej sprawie. Jeśli zakres postępowania wyjaśniającego determinują przepisy stanowiące podstawę rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie, kwestie materialnoprawne nie mogą być przez sąd administracyjny zignorowane. W przeciwnym bowiem wypadku instytucja sprzeciwu, która ma na celu przyspieszenie całego postępowania, straciłaby swoje znaczenie. Oznacza to, że art. 64e p.p.s.a. należy rozumieć w ten sposób, że sąd administracyjny rozpoznając sprzeciw od decyzji ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., ale czyni to w świetle przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w danej sprawie. Do takiego twierdzenia uprawnia m. in. dyspozycja art. 138 § 2a k.p.a. Sąd administracyjny dokonując kontroli legalności decyzji kasacyjnej nie może sprowadzać tej kontroli do fikcji, co ma miejsce, jeśli sąd administracyjny "ucieka" od przepisów prawa mających w danej sprawie zastosowanie. Takiego działania nie można uznać za sprawowanie kontroli legalności wydanej decyzji, lecz za uchylenie się od zbadania zgodności z prawem zaskarżonej do sądu decyzji (zob. wyroki z 24 sierpnia 2021 r., II OSK 1484/21, z 13 lutego 2019 r., II OSK 132/19; z 26 listopada 2019 r., II OSK 3311/19; z 19 lutego 2021 r., II OSK 286/21).

Ponadto, art. 64e p.p.s.a. nie eliminuje stosowania art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny rozpoznając sprzeciw od decyzji nie może oceniać, czy zostały spełnione przesłanki do wydania przez organ administracji decyzji pozytywnej czy też negatywnej, ale musi ocenić, czy zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia tej sprawy (zob. wyroki NSA: z 6 marca 2019 r., II OSK 392/19; z 24 listopada 2020 r., II OSK 2785/20).

Z uzasadniania zaskarżonej decyzji WINB wynika, że przyczyną uchylenia decyzji organu I instancji było stwierdzenie, że PINB błędnie ocenił stan faktyczny

i prawny sprawy, w konsekwencji czego uznał, że postępowanie prowadzone w sprawie wybudowania przez skarżących na udziale [...] ww. działki budynku rekreacji indywidualnej, jest bezprzedmiotowe. WINB wziął pod uwagę, że inwestorzy zgłosili staroście zamiar wykonania na opisanej działce, objętej ustaleniami Uchwały Rady Gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części wsi [...] – obręb geodezyjny [...], Gmina [...], budynku rekreacji indywidualnej, a zgłoszenie to zostało przyjęte bez sprzeciwu. Zdaniem organu odwoławczego, w sprawie niezbędne jest jednak prowadzenie postępowania naprawczego na zasadach określonych w art. 50 – art. 51 Pb. Stosownie do art. 50 ust. 1 pkt 4 Pb w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach. Zgodnie zaś z art. 51 ust. 1 Pb przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji: nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego (pkt 1) albo nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania (pkt 2).

WINB prawidłowo wywiódł, powołując się na ugruntowane poglądy sądów administracyjnych, że stan zgodności z prawem w rozumieniu art. 50 ust. 1 pkt 4 i 51 ust. 1 pkt 2 Pb oznacza zgodność zarówno z przepisami prawa materialnego z zakresu prawa budowlanego (w tym warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie), jak i zgodność z przepisami określającymi ład przestrzenny na danym terenie, do których zalicza się ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (tak np. NSA w wyroku z 30 stycznia 2020 r., II OSK 696/18). Zasadny jest też pogląd tego organu, że w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 50 i art. 51 organ nadzoru zobowiązany jest do zbadania, czy inwestor posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W przeciwnym wypadku mogłoby dojść do zalegalizowania robót budowlanych wykonanych z naruszeniem prawa własności osób trzecich, co stawiałoby inwestora realizującego samowolę budowlaną w sytuacji korzystniejszej, niż inwestora realizującego zabudowę z wszelkimi ograniczeniami wynikającymi z przepisów prawa.

PINB miał więc obowiązek wszczęcia i prowadzenia postępowania w przypadku ustalenia, że wykonując roboty budowlane objęte zgłoszeniem, co do którego starosta nie wniósł sprzeciwu, skarżący naruszyli ustalenia planu miejscowego oraz przepisy techniczne, w tym dotyczące odległości budynku od granicy działki, obiektów sąsiednich

i linii SN 15kV.

W § 12 ww. uchwały wprowadzony został zakaz zabudowy kubaturowej na terenie położonym "w strefie uciążliwości linii energetycznej SN 15kV". Ponadto, zgodnie z § 17 pkt 1 tego aktu, na terenie oznaczonym symbolem 7ZP (o przeznaczeniu - projektowana zieleń urządzona), na którym usytuowana jest część działki z udziałem skarżących, zakazano "wznoszenia obiektów kubaturowych i nasadzeń drzew w sąsiedztwie linii SN 15kV", zaś w pkt 2 § 17 przewidziano obowiązek uzgodnienia zagospodarowania terenu z Zakład Sieci w [...]. Z uwagi na treść § 12 i § 17 pkt 1 uchwały, zabudowa możliwa jest poza strefą uciążliwości sąsiedztwie linii SN 15kV, po uzgodnieniu z ww. podmiotem. Jak ustalił PINB w toku czynności kontrolnych, przeprowadzonych 13 marca 2020 r. (załącznik do protokołu), budynek rekreacyjny skarżących znajduje się w odległości 5 m od tej linii. Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że zasadnie WINB ocenił, że przedmiotowy budynek rekreacji indywidualnej może naruszać ustalenia ww. planu, co w konsekwencji obliguje organ nadzoru budowlanego do zastosowania art. 50 – art. 51 Pb.

WINB zobligował PINB do wystąpienia do organu gminy w celu zweryfikowania oceny, że przedmiotowy budynek został posadowiony niezgodnie z ustaleniami planu miejscowego. Należy jednak zauważyć, że organy nadzoru budowlanego, które z mocy

art. 50 ust. 1 pkt 4 Pb są zobowiązane do przeprowadzenia kontroli zgodności inwestycji z ustaleniami planu miejscowego, w ramach tej kontroli powinny zinterpretować postanowienia planu, który jako akt prawa miejscowego, podlega wykładni, jak inne źródła prawa powszechnie obowiązującego. Zastrzec należy, że dokonując interpretacji przepisów planu miejscowego należy posługiwać się nie tylko wykładnią językową, ale również celowościową i systemową. Przepisy planu miejscowego należy tak interpretować, aby jego postanowienia tworzyły spójną i logiczną systemową całość (por. wyrok NSA z 5 lutego 2020 r., II OSK 1016/19). Sam proces wykładni postanowień planu miejscowego musi uwzględniać intencje uchwałodawcy z zastrzeżeniem, że ograniczenia lub zakazy ustanowione w tym planie muszą być interpretowane ściśle.

Zasadnie WINB zobowiązał organ I instancji do skontrolowania istnienia prawa skarżących do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala na przesądzenie tej kwestii. Niewątpliwe jest tylko, że skarżący są jednymi ze współwłaścicieli działki nr [...], zaś treść odwołania sugeruje możliwy brak zgody wszystkich współwłaścicieli na zabudowę działki. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane należy oceniać według prawa cywilnego. Powszechnie przyjmuje się też, że jeżeli obiekt budowlany ma zostać wzniesiony na terenie nieruchomości objętej współwłasnością (lub współużytkowaniem wieczystym), to wymagana jest zgoda na budowę wszystkich podmiotów mających prawa do tej nieruchomości (tak np. NSA w wyroku z 4 stycznia 2008 r., II OSK 1791/06, z 18 maja 2007 r. II OSK 1869/06). Inwestor, który jest jednym ze współwłaścicieli nieruchomości, co do zasady powinien więc dysponować zgodą współwłaścicieli dla wykazania, że jest uprawniony do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Wprawdzie z adnotacji urzędowej z 10 lutego 2020 r., wynika, że na podstawie uchwały współwłaścicieli ww. działki prezes Stowarzyszenia został upoważniony do dysponowania tą działką na cele budowlane, lecz w świetle art. 72 § 1 k.p.a. adnotacji nie można uznać za dowód, że załączona do zgłoszenia zgoda prezesa Stowarzyszenia była prawnie skuteczna.

Zasadnie również WINB wskazał na konieczność ustalenia kręgu stron postępowania. Przypomnieć bowiem należy, że stroną postępowania dotyczącego likwidacji samowoli budowlanej jest zgodnie z art. 28 k.p.a. każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

W stanie faktycznym sprawy zbadania wymaga również zachowanie przepisów technicznych określających odległości obiektu budowlanego od budynków, granicy działki i przede wszystkim od linii energetycznej średniego napięcia, co jest istotne dla oceny, czy nie został naruszony zakaz zabudowy ustanowiony w § 12 i § 17 pkt 1 uchwały. W sprzeciwie skarżący podkreślają bowiem, że zakaz ten dotyczy tylko "sąsiedztwa" linii SN 15kV, a nadto, że dokładnie zostało ustalone, po uzgodnieniu z Zakładem Sieci w [...], gdzie ma być posadowiony przedmiotowy domek rekreacji indywidualnej, a organ przyjmujący zgłoszenie uznał uzgodnienie z dnia 5 października 2018 r.

Odnosząc się do kwestii konieczności zbadania legalności i prawidłowości wykonania bezodpływowego zbiornika na nieczystości ciekłe lub indywidualnego oczyszczalni ścieków należy stwierdzić, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, wbrew stwierdzeniu zawartemu w sprzeciwie, że przedmiotowy budynek jest podłączony do sieci wodno-kanalizacyjnej Stowarzyszenia. Z protokołu z czynności kontrolnych z dnia 13 marca 2020 r., wynika, że do części [...] ww. działki wykonano część przyłącza kanalizacyjnego do sieci w drodze dojazdowej, ponadto na części [...] znajduje się studnia wodomierzowa. Skarżący nie przedłożyli żadnego dokumentu, z którego wynikałoby, że legalnie wybudowano przyłącze do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej. Skoro zaś § 14 ust. 2 ww. planu miejscowego zakazuje stosowania zbiorników na ścieki i indywidualnych oczyszczalni ścieków, to w przypadku ustalenia, że lokalizacja przedmiotowego budynku nie narusza zakazu zabudowy terenu 7ZP, zasadne będzie zbadanie legalności sposobu odprowadzania ścieków z przedmiotowego budynku.

Uwzględniając powyższe, Sąd podziela ocenę organu odwoławczego, że kwestie zgodności wykonanych robót budowlanych i sposobu odprowadzania ścieków z przepisami obowiązującego planu miejscowego, ewentualne posiadanie przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, zachowanie odległości budynku od innych obiektów i linii średniego napięcia, a także ustalenie stron postępowania wymagają wyjaśnienia przez organ I instancji. Brak jest jednocześnie podstaw do przeprowadzenia przez organ odwoławczy dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie (art. 136 k.p.a.). Zakres wyjaśnień związanych z trybem usuwania naruszeń prawa budowlanego, przewidziany w art. 50 - 51 Pb, uzasadnia ocenę o konieczności ponowienia postępowania przed organem I instancji. W przeciwnym wypadku WINB samodzielnie prowadziłby, niemal od początku, całe postępowanie dowodowe zamiast organu I instancji. W takiej sytuacji postępowanie wyjaśniające organu odwoławczego nie byłoby jedynie uzupełnieniem dotychczasowego postępowania o dodatkowe dowody (art. 136 k.p.a.), ale prowadziłoby do przeprowadzenia go od nowa, w pełnym zakresie, co czyni niemożliwym rozpoznanie sprawy merytorycznie w postępowaniu odwoławczym z poszanowaniem zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, przewidzianej w art. 15 k.p.a. Przeprowadzenie postępowania naprawczego, a w konsekwencji wydanie decyzji przez WINB spowodowałoby, że sprawa nie byłaby dwukrotnie rozpatrywana przez organy administracyjne, co jest niezgodne z tą zasadą.

Końcowo należy zaznaczyć, że zarówno decyzja WINB, jak też niniejszy wyrok, nie przesądzają ostatecznego sposobu zakończenia sprawy.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a., Sąd oddalił sprzeciw.