Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1007/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-07-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję organu II i I instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Sędziowie: WSA Monika Niedźwiedź NSA Joanna Tuszyńska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 lipca 2022 r. sprawy ze skargi A. K. i D. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 30.06.2021 r., znak: SKO.Oś/4170/147/2021 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie usunięcia odpadów I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu l instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz skarżących A. K. i D. K. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta Krakowa decyzją z dnia 04.03.2021 r., znak: WS-06.6236.233.2020.MK, na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), dalej K.p.a., wskazując, że działa z urzędu, po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego z udziałem stron: A. K., D. K. oraz M. Ś. umorzył w całości postępowanie administracyjne w sprawie wydania nakazu usunięcia odpadów składowanych w rejonie działki o nr [...] obr. 15 jedn. ewid. Nowa Huta zlokalizowanej w Krakowie przy ul. [...].

W uzasadnieniu organ I instancji podał, że w piśmie z dnia 10.07.2013 r. D. K. zwróciła się o "informację, co tut. Wydział zdziałał w sprawie zasypania odpadami olbrzymiego stawu o powierzchni około 2 hektarów i głębokiego do 6 metrów, znajdującego się na terenie zabytkowego zespołu pałacowo-parkowego w osiedlu Ł. (...)". W piśmie tym odwołano się do wcześniejszego pisma z dnia 02.08.2011 r. przesłanego w toku innego postępowania, gdzie wspomniano o "zasypaniu stawu znajdującego się w zabytkowym parku w Ł. setkami ton szkodliwych dla zdrowia środowiska odpadów przemysłowych z kombinatu Nowa Huta, w tym beczek z różnymi chemikaliami".

W wyniku rozpatrzenia ww. pisma Prezydent Miasta Krakowa postanowieniem z dnia 29.11.2013 r., znak: WS-06.6236.1.143.2013.MK odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia częściowo zasypanego stawu południowego znajdującego się na działce nr [...] obr. 15 jedn. ewid. Nowa Huta położonej na terenie zespołu dworsko-pałacowego w Ł.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 28.03.2014 r. znak: SKO.OŚ/4170/409/2013 utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy. Ww. rozstrzygnięcia zostały również utrzymane w mocy wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24.09.2014 r., sygn. akt II SA/Kr 909/14. Następnie wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13.01.2017 r., sygn. akt II OSK 1007/15 został uchylony ww. wyrok, zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 29.11.2013 r.

Wypełniając zalecenia określone w ww. wyroku NSA w zakresie badania interesu prawnego wnioskodawcy w toku postępowania, organ wszczął postępowanie administracyjne w sprawie wydania nakazu usunięcia odpadów składowanych w rejonie działki o nr [...] obr. 15 jedn. ewid. Nowa Huta zlokalizowanej w Krakowie przy ul. [...]. Do akt sprawy zostały włączone dowody w postaci akt o sygnaturach: WS-06.6236.1.143.2013.MK oraz WS-06.6236.142.2017.MK. W aktach tych znajduje się dokumentacja potwierdzająca, że działka o nr [...] obr. 15 jedn. ewid. Nowa Huta poprzednio stanowiła działkę o nr [...] obręb 15 jedn. ewid. Nowa Huta.

W dniu 28.08.2013 r. przeprowadzona została wizja lokalna na terenie zespołu dworsko-pałacowego w Ł., z udziałem: [...] i A. K. oraz przedstawicieli: Rady i Zarządu Dzielnicy XVII Miasta Krakowa, Biura Miejskiego Konserwatora Zabytków w Krakowie, Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu w Krakowie oraz Wydziału Kształtowania Środowiska Urzędu Miasta Krakowa. Podczas tej wizji dokonano oględzin działki ówcześnie nr [...] obr. 15 (teraz działki nr [...]), miejsca usytuowania stawu południowego, obecnie częściowo zasypanego. W wyniku powyższego ustalono, że w czasie składania wniosku przez A. K., działka nr [...] (obecnie nr [...]) - zgodnie z dokumentami dostępnymi w Miejskim Systemie Informacji Przestrzennej - stanowiła własność Gminy Miejskiej Kraków i pozostawała w zarządzie Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu w Krakowie. W tym czasie ww. działka posiadała wyrównaną, obsianą trawą powierzchnię oraz była odgrodzona od ul. [...] w Krakowie słupkami; w jej części południowej nie było stawu. Takie ukształtowanie działki odpowiada ukształtowaniu tej działki w latach 90 ubiegłego wieku, co potwierdzają zgromadzone w aktach dokumenty. Jak wynika ze zgromadzonych materiałów w latach 1995-1996 na przedmiotowej działce pozostawały niewielkie fragmenty stawu południowego; mapy z tego okresu potwierdzają również zasypanie znajdującego się tam stawu. Pomiędzy działkami nr [...] oraz nr [...] przepływa ciek naturalny - S.R., który prowadzi wody ze stawu na działce nr [...], natomiast pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] znajduje się rów (od przepustu w ul. [...]) z wylotem do ww. S.R.. Zarówno ciek jak i rów kształtują stosunki wodne na przyległych do nich terenach, stanowiąc jednocześnie odbiorniki wód opadowych spływających z terenów znajdujących się w ich zlewni. W przypadku działki nr [...] odbiornikiem wód opadowych jest zarówno rów jak i S.R.. Ponadto tak ciek jak i rów, z uwagi na ich charakter (koryta otwarte) pełnią dodatkowo funkcję drenującą w stosunku do terenów bezpośrednio przyległych. Dodatkowo obecny przedstawiciel Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu w Krakowie poinformował, że: teren parku Ł., zastany w czasie "przejmowania" przez ówczesny Zarząd Gospodarki Komunalnej w 2000 r. "we fragmencie, o który wnoszą Państwo K., to było dzikie wysypisko, na którym były: ziemia, gruz, płyty betonowe, asfalt i inne różne śmiecie (...). W 2006 r. wywieziono nadwyżki ziemi, gruzu, wyplantowano ten teren, posiano trawę i wstawiono słupki uniemożliwiające zaśmiecanie". Zaś przedstawiciele Rady Dzielnicy XVII Miasta Krakowa, którzy zasięgnęli opinii mieszkańców os. Ł., potwierdzili, że w 2006 r. była niwelacja tego terenu, likwidacja dzikiego wysypiska utworzonego przez mieszkańców tego i okolicznych osiedli. Organ dał wiarę ww. wyjaśnieniom, wskazując, że pokrywają się one z ustaleniami dokonanymi w oparciu o posiadane materiały mapowe.

Organ nie pozyskał informacji uwiarygodniających zasypanie stawu odpadami przemysłowymi "z kombinatu Nowa Huta" wymienionymi w piśmie D. K. z dnia 02.08.2011 r., która to w dalszej korespondencji (pismo z dnia 28.10.2013 r.) wskazała, że do ww. stawu przywożone były odpady z budów kanalizacji w osiedlach: Ł., W. i G. rozpoczętych w 1997 r. Informacja, że staw został zasypany odpadami z budowy kanalizacji prowadzonej w os. W., Ł. i G. została przez D. K. i A. K. podana również podczas ww. wizji lokalnej przeprowadzanej w dniu 28.08.2013 r.

Powyższe doprowadziło organ do konkluzji, że staw południowy zlokalizowany na działce nr [...] uległ przekształceniu na przestrzeni lat. Również stopień rozwoju roślinności drzewiastej, z dużym udziałem drzew w wieku powyżej 10 lat porastających brzegi zachowanej do chwili obecnej części stawu wskazuje, że proces zasypywania stawu, najbardziej zaawansowany od strony zachodniej w obrębie stawu południowego, rozpoczął się w bliżej nieokreślonym czasie znacznie wcześniej (przypuszczalne przed końcem ubiegłego stulecia), a zasadniczo zakończył się przed upływem kilkudziesięciu - kilkunastu ostatnich lat.

Organ ustalił, że staw został zasypany odpadami z budowy kanalizacji w bliżej nieokreślonym terenie, ale końcem lat 90 ubiegłego wieku.

Dokonując oceny prawnej wyjaśnił, że w latach 90 ubiegłego wieku obowiązywała ustawa z dnia 27.06.1997 r. o odpadach (Dz. U. Nr 96, poz. 592, z póź. zm.), która nie przewidywała możliwości orzekania o nakazie usunięcia odpadów składowanych w miejscach na ten cel nieprzeznaczonych. Kwestie w tym zakresie regulował art. 37 tej ustawy, który przewidywał karę pieniężną. Obecnie przepis ten nie obowiązuje i jako ustanawiający delikt administracyjny nie może być stosowany od zdarzeń zaistniałych po okresie jego obowiązywania.

Regulacje dot. orzekania o nakazie usunięcia odpadów składowanych w miejscach na ten cel nieprzeznaczonych wprowadzone zostały przepisem art. 34 ustawy z dnia 21.04.2001 r. o odpadach.

Ustawa ta straciła moc w dniu 23.01.2013 r., tj. w dniu, w którym weszła w życie nowa ustawa z dnia 14.12.2012 r. o odpadach. Na skutek nowej regulacji, art. 34 uprzedniej ustawy został zastąpiony obecnie obowiązującym art. 26 ustawy z dnia 14.12.2012 r. o odpadach w oparciu o który zostało wszczęte niniejsze postępowanie.

W ocenie organu nie ma jednak możliwości zastosowania art. 26 ustawy z dnia 14.12.2012 r. o odpadach do zdarzeń sprzed wejścia w życie przepisów ustawy z dnia 21.04.2001 r. o odpadach. Powyższe wynika z jednej z naczelnych zasad prawa - zasady niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit). Ustawa nie ma mocy wstecznej, chyba że to wynika z jej brzmienia lub celu. W orzecznictwie podkreśla się, że zgodnie z zasadą lex retro non agit, do zdarzeń prawnych zaistniałych w określonym czasie stosuje się przepisy prawa wówczas obowiązujące. Tym samym późniejsze przepisy nowelizujące określone regulacje prawne nie znajdują do nich zastosowania. Jednocześnie nowe prawo nie może prowadzić do formułowania odmiennych ocen prawnych tych zdarzeń, niż wynikające z treści przepisów prawa obowiązujących w czasie ich zajścia.

W konsekwencji braku w systemie prawnym przepisu materialnego stanowiącego podstawę wydania decyzji administracyjnej, dochodzi do bezprzedmiotowości tego postępowania i konieczności jego umorzenia na podstawie art. 105 § 1 K.p.a.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył A. K., reprezentowany przez D. K.. Odwołujący domagał się stwierdzenia nieważności decyzji i rozpoznania sprawy przez niezależny organ. W odwołaniu wskazano, że decyzja została wydana po wezwaniu organu I instancji pismem z dnia 10.12.2020 r. do wykonania wyroku NSA z dnia 13.01.2017 r., sygn. akt: II OSK 1007/15 którym uchylono postanowienie organu o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zasypania tysiącami ton odpadów, głównie pochodzących z budowy kanalizacji w osiedlach: G., Ł. i W. olbrzymiego stawu o powierzchni ponad 1 ha, znajdującego się w zabytkowym zespole pałacowo-parkowym w osiedlu Ł., stanowiącego wtedy w całości mienie Gminy Kraków. Zasypanie stawu miało na celu – w ocenie odwołującego – przygotowanie terenu pod budowę hotelu na potrzeby prywatnej szkoły [...] o nazwie [...] której tzw. cichym wspólnikiem jest J. Z. - [...] oraz [...], obecnie w stanie spoczynku.

Odwołujący wskazał, że zaskarżona decyzja jest nieważna, albowiem została wydana przez organ, który na mocy art. 25 K.p.a. podlega wyłączeniu (decyzja dotyczy interesów majątkowych [...] a także została wydana w wyniku przestępstwa z art. 227 kodeksu karnego tj. bezprawnego przywłaszczenia funkcji publicznej przez J.Z., który jest faktycznym autorem decyzji. Ponadto nieprawdą jest, że decyzja została wydana po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego z udziałem stron, co również uzasadniania wniosek o nieważności decyzji.

Natomiast stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji w zakresie interpretacji ustawy o odpadach z 1997 r. odwołujący uznał za niedorzeczne.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 30.06.2021 r., znak: SKO.Oś/4170/147/2021, na podstawie 105 § 1 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 i pkt 3 K.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że w analizowanej decyzji został szczegółowo przedstawiony faktyczny stan sprawy w okresie 10 lat od złożenia zawiadomienia D. K. do momentu wydania przez organ I instancji przedmiotowej decyzji. W toku postępowania zapewniono możliwość czynnego udziału stronom. M. Ś., działając przez pełnomocnika, pismem z dnia 12.02.2021 r. złożyła obszerne wyjaśniania dotyczące analizy stanu faktycznego, niemniej wobec umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowe, nie mają one istotnego znaczenia.

Podstawę prawną aktualnie wydawanej decyzji jest art. 105 § 1 k.p.a. Organ II instancji wyjaśnił, że bezprzedmiotowość postępowania, będąca podstawą jego umorzenia musi wynikać z przyczyn podmiotowych i przedmiotowych. W tym ostatnim przypadku organ winien stwierdził, że zachodzą przyczyny przedmiotowe uzasadniające umorzenie postępowania. Bezprzedmiotowość przedmiotowa może przybrać różne postacie. Chodzi m.in. o sytuację, gdy została uchylona podstawa prawna do działania administracji publicznej w formach władczych w określonych sprawach. W analizowanej sprawie takie uchylenie nastąpiło. Kolegium zgodziło się z dokonaną przez organ I instancji oceną prawną, że nie ma możliwości zastosowania aktualnie obowiązującego art. 26 ustawy z dnia 14.12.2012 r. o odpadach do zdarzeń sprzed wejścia w życie przepisów ustawy z dnia 21 kwietnia 2001 r. o odpadach, co wynika z zasady niedziałania prawa wstecz. Omawiana zasada powoduje, że do zdarzeń prawnych stosuje się te przepisy prawa, które obowiązują w chwili ich zaistnienia. Nowelizacje przepisów prawa, które miały miejsce już po zaistnieniu określonych zdarzeń nie powinny oddziaływać na ich ocenę prawną. Wyjątki od zasady niedziałania prawa wstecz są możliwe jedynie w tych przypadkach, gdy nowelizacja wprost przewiduje taki zapis, bądź też gdy powyższe jednoznacznie wynika z jej celu. Jednocześnie nowe prawo nie może prowadzić do formułowania odmiennych ocen prawnych tych zdarzeń, niż wynikające z treści przepisów prawa obowiązujących w czasie ich zajścia.

W konsekwencji braku w systemie prawnym przepisu materialnego stanowiącego podstawę wydania decyzji administracyjnej, dochodzi do bezprzedmiotowości. Ze względu na fakt, że nie było podstaw do procedowania w sprawie, bowiem przedmiot postępowania nie kwalifikuje się do rozpatrzenia na gruncie aktualnie obowiązującej ustawy, argumenty podniesione w odwołaniu w ogóle nie mogą być przedmiotem merytorycznej analizy, gdyż postępowanie jest bezprzedmiotowe.

Skargę na opisaną wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie wnieśli A. K. i D. K., zarzucając bezkrytyczne powtórzenie kłamstw, na jakich opiera się niedorzeczne uzasadnienie zawarte w decyzji Prezydenta Miasta Krakowa, napisane "starym zwyczajem przez p. J. Z.", co stanowi przestępstwo z art. 227 kodeksu karnego oraz z art. 224 kodeksu karnego. Na skutek wskazanych powyżej przestępstw J. Z. wydana decyzja z dnia 4.03.2021 r. jest nieważna na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a., ponieważ nie została wydana przez organ właściwy tj. uprawniony do jej wydania.

Skarżący wskazali, że są nękani przez J. Z. od początku lat 90 - tych ubiegłego wieku w sprawach urzędowych, który postępuje w taki sposób mimo że zna ich trudną sytuację rodzinną (choroba syna). Do odpowiedzialności karnej powinien zostać pociągnięty również [...], który realizację tych przestępstw J.. Z. na terenie UMK umożliwia. W ocenie skarżących większość spraw urzędowych została zainicjowana przez J.. Z. tytułem odwetu za przegraną sprawę, tj. próby włączenia działek nr [...] obr.15, jedn. ewid. Nowa Huta oraz [...] obr. 15, jedn. ewid. Nowa Huta w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego dla osiedla Ł. do zespołu pałacowo parkowego znajdującego się w tym osiedlu, który wtedy w całości stanowił mienie Gminy Kraków (przeznaczenia ich pod zieleń parkową – cel publiczny). Skarżący opisali podejmowane na przestrzeni lat starania ukierunkowane na umożliwienie zagospodarowania działek, jak i nielegalne, w ocenie skarżących, działania J. Z. i J. M. zmierzające do przekształcenia całego terenu zabytkowego zespołu pałacowo parkowego w mpzp dla osiedla Łuczanowice na potrzeby szkoły [...].

Skarżący podkreślili, że wyrok NSA z dnia 13.01.2017 r., sygn. akt: II OSK 1007/15 nie był wykonywany przez Prezydenta Krakowa przez cztery lata. W wyżej wymienionym, wiążącym wyroku NSA wskazał, że: "Jeżeli ustalenia co do władającego gruntem doprowadzą do stwierdzenia, że podmiotem tym jest gmina, wówczas w odniesieniu do kwestii usunięcia odpadów zastosowanie znajdzie art. 26 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach. Zgodnie z tym przepisem właściwym do wydania nakazu usunięcia odpadów z terenów zamkniętych oraz z nieruchomości, którymi gmina włada jako władający powierzchnią ziemi, a nie będących w posiadaniu innego podmiotu - jest regionalny dyrektor ochrony środowiska. W odniesieniu zaś do sygnalizowanych przez skarżących zmian stanu wody na gruncie, materialnoprawną podstawę do podjęcia przez organ rozstrzygnięcia mógł stanowić art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne.(...)".

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o odrzucenie skargi. W dalszej części pisma organ podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.

W piśmie z dnia 28 października 2021 r. uczestnik M. Ś. wniosła o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że w związku z epidemią COVID-19, od dnia 14 marca 2020 r. do dnia 20 marca 2020 r. na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej obowiązywał stan zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 (zob. § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 13 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego - Dz.U.2020.433 oraz § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego - Dz. U. z 2020 r. poz. 491). Z kolei w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do dnia 16 maja 2022 r. obowiązywał stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 (§ 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii - Dz. U. z 2020 r. poz. 491 z późn. zm.). Stan epidemii został odwołany z dniem 16 maja 2022 r., w związku z wejściem w życie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U.2022.1027). Od dnia 16 maja 2022 r., do odwołania, na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej obowiązuje ponownie stan zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 (zob. § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego - Dz.U.2022.1028).

Zgodnie z przepisem art. 15zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.2021.2095 t.j. z dnia 2021.11.22) w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID -19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich, wojewódzkie sądy administracyjne przeprowadzają rozprawę wyłącznie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających prowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym, że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. W myśl art. 15zzs4 ust. 3 ustawy Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W rozpoznawanej sprawie strony postępowania zostały wezwane o podanie, czy wnoszą o przeprowadzenie rozprawy zdalnej, a jeżeli tak - to o wskazanie adresu elektronicznego na platformie ePUAP - w terminie 7 dni od dnia doręczenia - pod rygorem przyjęcia, że strona nie ma możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej. Skarżący, którzy powyższe wezwanie otrzymali w dniu 21.10.2021 r. (k.41 akt sądowych) nie podali adresu elektronicznego na platformie ePUAP. Nie uczynił tego również pełnomocnik uczestniczki M. Ś. (k.49). Dlatego też zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

Na wstępie wskazać należy, że stosownie do art.153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Związanie sądu administracyjnego oceną prawną oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które byłyby sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem (por. wyrok NSA z dnia 1.09.2010 r., sygn. II OSK 518/09, LEX nr 746901).

Pojęcie "ocena prawna" w rozumieniu przepisu art. 153 p.p.s.a. oznacza wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Ocena ta może się odnosić zarówno do przepisów prawa materialnego jak i procesowego. Musi ponadto pozostawać w logicznym związku z treścią orzeczenia sądu administracyjnego, w którym została sformułowana (por., wyrok NSA z dnia 30.11.2010 r., sygn. II OSK 1929/09, LEX nr 795206).

W przypadku zaskarżenia do sądu administracyjnego decyzji zapadłej w wyniku uprzedniego wydania przez sąd wyroku kasacyjnego i wyrażeniu w nim wiążącej oceny prawnej, ponownie rozpoznając sprawę sąd administracyjny obowiązany jest do dokonania kontroli, czy organ administracji prawidłowo uwzględnił wytyczne zawarte w poprzednim wyroku. Podporządkowanie się wytycznym sądu i wyrażonej przezeń ocenie prawnej jest bowiem głównym kryterium poprawności nowowydanej decyzji (por. wyrok NSA z dnia 13.01.2009 r., sygn. II GSK 614/08, LEX nr 528074). Naruszenie przez organ administracji publicznej art. 153 powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu.

Wobec powyższego przytoczyć należy stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 13.01.2017 r. sygn. II OSK 1007/15, dotyczące zarzutu przedstawionego w skardze kasacyjnej od wyroku WSA w Krakowie z dnia 24.09.2014 r. sygn. II SA/Kr 909/14, którym oddalono skargę w sprawie odmowy wszczęcia postepowania w sprawie przywrócenia częściowo zasypanego stawu południowego znajdującego się na działce nr [...] obr. 15 jedn. ewiden. Nowa Huta położonej na terenie zespołu dworsko-parkowego w Ł..

W skardze kasacyjnej D. K. i A. K. zarzucili, że "źródłem interesu prawnego skarżących jest własność działek bezpośrednio graniczących z parkiem, na którym zlokalizowany był staw. Działki te są podmokłe w szczególności na skutek zasypania tego zbiornika, w którym złożone zostały odpady w postaci kawałków asfaltu i płyt chodnikowych (...). Być może również (...) złożone tam zostały beczki z chemikaliami. W tej sytuacji - jak wskazuje skarga kasacyjna - zastosowanie znaleźć powinny przepisy art. 26 ust. 2 obecnie obowiązującej ustawy o odpadach, jak również art. 34 ustawy o odpadach z dnia 27 kwietnia 2001 r."

Naczelny Sąd Administracyjny argumentację tę uznał za uzasadnioną. Sąd ten wyraził następującą wiążącą ocenę prawną: "żądanie wszczęcia postępowania przez [...] i A. K. znajdowało swoje oparcie w obowiązujących już w dacie złożenia pierwszego w tej sprawie pisma z dnia 19 lipca 2013 r., prawidłowo wskazanych w skardze kasacyjnej przepisach prawa materialnego. Zgodnie bowiem z art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. W ust. 2 tego artykułu przewidziano, że w przypadku nieusunięcia odpadów, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami. Jeżeli natomiast ustalenia co do władającego gruntem, na którym zlokalizowany jest zasypany staw, doprowadzą do stwierdzenia, że podmiotem tym jest gmina, wówczas w odniesieniu do zbadania kwestii usunięcia odpadów zastosowanie znajdzie art. 26 ust. 3 ustawy o odpadach. Zgodnie z tym przepisem właściwym do wydania nakazu usunięcia odpadów z terenów zamkniętych oraz z nieruchomości, którymi gmina włada jako władający powierzchnią ziemi, a niebędących w posiadaniu innego podmiotu - jest regionalny dyrektor ochrony środowiska".

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę ocenę tę w pełni podziela.

W dniu wydania zaskarżonej decyzji przepis art.26 ust.1 i 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U.2021.779 t.j. z dnia 2021.04.27) miał następujące brzmienie:

"1. Posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania.

2. Z zastrzeżeniem art. 26a, w przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z ust. 1, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem przypadku, gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub wygaśnięcia decyzji związanej z gospodarką odpadami".

Z kolei w przepisie art.26a ustawy został uregulowany szczególny tryb postępowania, dotyczący sytuacji, gdy ze względu na zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi lub środowiska konieczne jest niezwłoczne usunięcie odpadów. W art.26a ust.12 określono, że tryb ten nie ma zastosowania m.in. w przypadku, gdy odpady są składowane w miejscu, w którym przed dniem 1 października 2001 r. były składowane odpady.

Zwrócić zatem należy uwagę, że cytowany przepis art.26a ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U.2021.779 t.j.) zakazał jedynie – w stosunku do odpadów składowanych w miejscu, w którym przed dniem 1 października 2001 r. były składowane odpady – zastosowania trybu z art. 26a. Skoro zatem przepis art.26 ustawy nie zawiera analogicznej regulacji, ma on zastosowanie również do odpadów nawiezionych na nieruchomość przed dniem 1 października 2001 r.

Wniosek taki wypływa również z wykładni historycznej przepisów o odpadach.

W myśl art.34 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz.U.2001.62.628) wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji, nakazywał posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsc nieprzeznaczonych do ich składowania lub magazynowania, wskazując sposób wykonania tej decyzji.

Zgodnie z art.12 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U.2001.100.1085) władający powierzchnią ziemi w dniu wejścia w życie ustawy, na której przed jej wejściem w życie nastąpiło odpowiednio zanieczyszczenie ziemi lub gleby albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu spowodowane przez inny podmiot, był obowiązany do zgłoszenia tego faktu właściwemu staroście w terminie do dnia 30 czerwca 2004 r.; w tym przypadku nie stosowało się przepisów art. 102 ust. 1-3 Prawa ochrony środowiska. W razie zaniechania tego obowiązku stosownie do art.102 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U.2001.62.627) władający powierzchnią ziemi, na której występuje zanieczyszczenie gleby lub ziemi albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu, był obowiązany do przeprowadzenia ich rekultywacji. W myśl zaś art. 101h ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska władający powierzchnią ziemi, na której wystąpiło historyczne zanieczyszczenie powierzchni ziemi, był obowiązany do przeprowadzenia remediacji.

Wskazać także należy, że stosownie do art.21 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o odpadach (Dz.U.1997.96.592) składowanie odpadów, co do zasady, mogło się odbywać wyłącznie w miejscu do tego wyznaczonym.

Wcześniej kwestia ta była uregulowana w art.54 ustawy z 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz.U.1980.3.6), zgodnie z którym odpady można było gromadzić tylko w miejscach wyznaczonych na ten cel w planach zagospodarowania przestrzennego; we wszystkich innych miejscach obowiązywał zakaz gromadzenia odpadów.

Tak więc stanowisko organów, że nie ma możliwości zastosowania art. 26 ustawy z dnia 14.12.2012 r. o odpadach do zdarzeń sprzed wejścia w życie przepisów ustawy z dnia 21.04.2001 r. o odpadach jest wadliwe, a przede wszystkim w sposób ewidentny sprzeczne z przedstawioną wiążącą oceną prawną dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Świadczy to o naruszeniu przez organ orzekający przepisu art. 153 p.p.s.a., co już samo w sobie powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji.

Dlatego też, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.