Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 214/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Grunty warszawskie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 183 § 1, art. 185 § 1, art. 203 pkt. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 5, art. 7 ust. 1, art. 8
journal: Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
law: Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.
article: art. 217 § 2 pkt. 1, 2 art. 218
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łuczaj (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Geremek Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Protokolant Magdalena Cieślak po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 810/07 w sprawie ze skargi M. K. na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; 2. zasądza od Wojewody Mazowieckiego na rzecz M. K. kwotę 400 (czterysta) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 28 listopada 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 810/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. K. na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] marca 2007 r. w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podał, że zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] marca 2007 r. Wojewoda Mazowiecki utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] października 2007 r. nr [...] odmawiające wydania M. K. zaświadczenia potwierdzającego, że budynek posadowiony na działce ewidencyjnej nr [...] z Obr. [...], położonej w Warszawie przy ul. [...], z wyłączeniem lokali mieszkalnych nr [...],[...],[...],[...], i [...], odpowiada warunkom przewidzianym w art. 5 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Organ odwoławczy powołując się na przepis art. 218 § 1 k.p.a. uznał, że organ I instancji zasadnie odmówił wydania zaświadczenia, bowiem na podstawie dowodów znajdujących się w jego posiadaniu nie było możliwe dokonanie potwierdzenia, że przedmiotowy budynek odpowiada warunkom przewidzianym w art. 5 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy.

W skardze na powyższe postanowienie M. K. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zwrot kosztów postępowania sądowego. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów art. 7 i art. 28 k.p.a.

W piśmie procesowym z dnia 30 października 2007 r. skarżący zarzucił również naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 1 ust. 3 i 4 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o rozbiórce i naprawie budynków zniszczonych i uszkodzonych w czasie wojny przez niezastosowanie oraz prawa procesowego przez niezastosowanie art. 6, art. 7 i art. 217 § 2 pkt 1 k.p.a. oraz art. 218 § 1 k.p.a. w związku z § 61 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów oraz przez zastosowanie art. 218 § 1 k.p.a. w sprawie, w której nie miał on zastosowania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za nieuzasadnioną. Sąd pierwszej instancji wskazał, że stosownie do art. 218 k.p.a. w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające. A więc, wydanie zaświadczenia wymaga jedynie ustalenia, czy osoba ubiegająca się o wydanie zaświadczenia ma interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego i czy obowiązujący w dacie wydania zaświadczenia stan prawny ma swoje odzwierciedlenie w posiadanej przez organ dokumentacji, z której wynikają fakty, których potwierdzenia żąda osoba ubiegająca się o jego wydanie. Organ wydający zaświadczenie nie prowadzi postępowania dowodowego, lecz potwierdza fakty albo stan prawny, wynikający z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Organ przeprowadza postępowania wyjaśniające tylko w zakresie koniecznym, który potwierdzi treść, której żąda wnioskodawca. Postępowanie wyjaśniające spełnia tylko pomocniczą rolę przy ustalaniu treści zaświadczenia, zaś główną rolę pełnią dane z ewidencji, rejestru, zbioru dokumentów lub zbioru danych utrwalonych innymi technikami.

W ocenie Sądu stanowisko organu odmawiające wydania zaświadczenia jest zgodne z prawem, gdyż na podstawie dowodów znajdujących się w posiadaniu organów obu instancji nie było możliwe wydanie takiego zaświadczenia. Nie wynika, aby jakikolwiek organ prowadził ewidencję, rejestr lub zbiór dokumentów dotyczących budynków odpowiadających warunkom przewidzianym w art. 5 dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Sąd uznał, że wydanie zaświadczenia o żądanej przez skarżącego treści nie jest możliwe również na podstawie treści decyzji administracyjnych, które powołuje skarżący w uzasadnieniu skargi, gdyż żadna z tych decyzji nie stwierdza stanu prawnego, którego potwierdzenia zaświadczeniem domaga się skarżący. Nadto - zdaniem Sądu - wydanie zaświadczenia o treści wnioskowanej przez skarżącego sprowadzałoby się do dokonania przez organ oceny prawnej, której sformułowanie wymaga przeprowadzenia szeroko zakreślonego postępowania dowodowego, co przekracza ramy postępowania o wydanie zaświadczenia zakreślone w art. 218 k.p.a. W sprawie nie znajdują też zastosowania przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów (Dz. U. Nr 102, poz. 1112 ze zm.). Za nieuzasadnione Sąd uznał zarzuty naruszenia art. 6, art. 7 k.p.a. jak i art. 28 k.p.a. poprzez udział Wojewody Mazowieckiego w postępowaniu odwoławczym, bowiem materiał dokumentacyjny nie potwierdza tego zarzutu. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł M. K., reprezentowany przez adwokata P. K.

Wyrok zaskarżono w całości, zarzucając naruszenie:

I. prawa materialnego:

- § 61 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów (Dz. U. Nr 102 poz. 1122 ze zm.) przez błędną wykładnię tego przepisu;

II. prawa procesowego:

1) art. 218 § 2 k.p.a. przez błędną wykładnię tego przepisu;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. przez niezastosowanie tego przepisu w sprawie, w której powinien być zastosowany, gdyż w postępowaniu o wydanie zaświadczenia organy administracji naruszyły następujące przepisy prawa materialnego, a naruszenia te miały wpływ na wynik postępowania administracyjnego:

a) § 61 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia w związku z art. 35 i art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t. j. Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.), przez błędne zastosowanie tego przepisu rozporządzenia,

b) art. 5 i art. 8 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy przez niezastosowanie tych przepisów;

3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. przez niezastosowanie tego przepisu w sprawie, w której powinien być zastosowany, gdyż w postępowaniu o wydanie zaświadczenia organy administracji naruszyły następujące przepisy prawa procesowego, a naruszenia te mogły mieć wpływ na wynik postępowania administracyjnego:

a) art. 217 § 2 pkt 1 k.p.a. w związku z § 61 ust. 1 rozporządzenia, przez niezastosowanie tego przepisu k.p.a. w sprawie, w której powinien być zastosowany;

b) art. 217 § 2 pkt 2, art. 218 § 1 k.p.a. w związku z § 61 ust. 1 rozporządzenia, przez zastosowanie tych przepisów k.p.a. w sprawie, w której nie miały zastosowania;

4. art. 151 p.p.s.a. przez zastosowanie tego przepisu, pomimo iż nie powinien mieć zastosowania, gdyż zaskarżone do WSA postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] marca 2007 r. zostało wydane z naruszeniem przepisów wyszczególnionych w powyższych punktach 2 a), b), 3 a), b).

5. art. 141 § 4 p.p.s.a. przez błędne przedstawienie w uzasadnieniu wyroku zarzutów podniesionych przez skarżącego, wadliwe wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz przez niewyjaśnienie, dlaczego zarzuty podniesione w skardze nie zostały uwzględnione.

W oparciu o powyższe zarzuty kasacyjne M. K. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i wydanie orzeczenia reformacyjnego uchylającego w całości postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] marca 2007 r., nr [...] lub o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oraz zasądzenie od Wojewody Mazowieckiego na rzecz M. K. kosztów postępowania za obie instancje według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej oraz pisma procesowego z dnia 9 stycznia 2009 r. M. K. podniósł, iż zwrócił się do Prezydenta m. st. Warszawy o wydanie zaświadczenia stwierdzającego, że budynek położony przy ul. [...] w Warszawie (z wyłączeniem pięciu lokali mieszkalnych sprzedanych przez Skarb Państwa ich dotychczasowym najemcom) spełnia warunki przewidziane w art. 5 dekretu o gruntach warszawskich, gdyż zobowiązywał go do tego § 61 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów. Stanowisko Sądu, iż wydanie zaświadczenia o wnioskowanej treści przekracza ramy postępowania określone w art. 218 k.p.a. czyni § 61 ust. 1 rozporządzenia bezprzedmiotowym. Przy przyjęciu poglądu Sądu, nikt nie mógłby uzyskać zaświadczenia wymaganego tym przepisem, gdyż wydanie takiego zaświadczenia musiałoby nastąpić z przekroczeniem granic postępowania zaświadczeniowego zakreślonych w art. 218 k.p.a. Skarżący zauważył, że przepisy nakładające na obywatela obowiązek, któremu de iure nie jest on w stanie sprostać, są niezgodne z Konstytucją. W tym stanie Sąd naruszył zasadę racjonalności ustawodawcy nakazującą przyjmować taką wykładnię przepisów, która powoduje, iż rozważane przepisy są wykonalne i zachowują walor zgodności z Konstytucją. Sąd mógł zatem przyjąć, że zawarty w § 61 ust. 1 rozporządzenia wymóg urzędowego potwierdzenia, że budynek odpowiada warunkom przewidzianym w art. 5 dekretu, jest wymogiem potwierdzenia w formie zaświadczenia stanu prawnego budynku, a ustalenie stanu prawnego budynku w oparciu o wszelką dokumentację posiadaną przez organ i przez dokonanie czynności mieszczących się w kompetencji organu, nie przekracza granic postępowania zakreślonych w art. 218 § 2 k.p.a. Podniesiono, iż § 61 ust. 1 rozporządzenia jest dla organu źródłem minimum kompetencji do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, w rozumieniu art. 218 § 2 k.p.a., w każdym zakresie koniecznym do wydania zaświadczenia, o ile kompetencji tych organ nie posiada już z innego tytułu. Przyjęta przez Sąd wykładnia § 61 ust. 1 rozporządzenia oraz art. 218 § 2 k.p.a. prowadzi do niewykonalności dyspozycji przepisu § 61 ust. 1 rozporządzenia.

M. K. podkreślił, iż § 61 ust. 1 rozporządzenia zobowiązuje go do przedstawienia zaświadczenia. Ujawnienie prawa własności w księdze wieczystej jest obowiązkiem ustawowym (art. 35 ust. 1 kwhu), którego niedopełnienie zagrożone jest karą grzywny (art. 36 ust. 4 kwhu). Organy administracji błędnie zaś uznały, że jest to przepis generujący po stronie skarżącego jedynie interes prawny (w rozumieniu art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a.), który jest słabszą kategorią procesową, pozwalającą odmówić wydania zaświadczenia z powołaniem się na brak stosownych zapisów w zbiorach dokumentów rodzajowo wymienionych w art. 218 § 1 k.p.a. Zdaniem skarżącego przepisy art. 217 § 2 pkt 2 i art. 218 § 1 k.p.a. nie miały zastosowania w sprawie, gdyż skarżący żądał wydania zaświadczenia, będąc do tego zobowiązany przez przepis § 61 ust. 1 rozporządzenia i dlatego winien mieć zastosowanie art. 217 § 2 pkt 1 k.p.a. Zatem, w ocenie skarżącego istniały przesłanki do zastosowania przez Sąd art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

M. K. stwierdził, iż hipoteza art. 5 dekretu z dnia 26 października 1945 r. musi być odczytywana w kontekście art. 8 dekretu - budynek, który znajduje się na gruncie wywłaszczonym dekretem, pozostaje własnością dotychczasowego właściciela lub jego następców prawnych do momentu, w którym orzeczenie właściwego organu administracji odmawiające ustanowienia na rzecz tego właściciela prawa użytkowania wieczystego stanie się ostateczne. Organ właściwy do wydania zaświadczenia musi ustalić, czy osoba będąca właścicielem budynku w dniu 21 listopada 1945 r., tj. w dacie wejścia w życie dekretu (lub następca prawny tej osoby) nie utraciła tytułu własności na skutek okoliczności wymienionych w art. 8 dekretu. Skarżący wskazał, iż nie utracił tytułu własności budynku, gdyż orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w Warszawie z dnia [...] sierpnia 1951 r. (L. dz. [...]) odmawiające przeddekretowym właścicielom ustanowienia prawa własności czasowej do gruntu pod budynkiem i potwierdzające przejście tytułu własności budynku z mocy prawa, tj. art. 8 dekretu na rzecz Skarbu Państwa, zostało w całości wyeliminowane ex tunc z obrotu prawnego na mocy ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] stycznia 2002 r. znak [...] - Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 października 2003 r., sygn. akt I SA 237/02 oddalił skargę na tę decyzję. Na mocy decyzji Ministra SWiA nr [...] z dnia [...] maja 2005 r. z obrotu prawnego wyeliminowana została również decyzja komunalizacyjna Wojewody Warszawskiego nr [...] z dnia [...] września 1992 r. w części dotyczącej nabycia nieodpłatnie z mocy prawa tytułu własności budynku przy ul. [...] (z wyłączeniem lokali sprzedanych przez Skarb Państwa osobom trzecim) przez m. st. Warszawę. Wniosek dekretowy dotyczący gruntu pod przedmiotowym budynkiem wciąż oczekuje na rozpoznanie.

W ocenie skarżącego uzasadnienie wyroku narusza art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd I instancji nie odniósł się do zarzutu naruszenia art. 217 § 2 pkt 1 k.p.a., co więcej dał takie wyjaśnienie podstawy prawnej swojego orzeczenia, jak gdyby k.p.a. tego przepisu w ogóle nie zawierał. Nadto Sąd ograniczył się do lakonicznego stwierdzenia, że z dokumentów nie wynika, aby przedmiotowy budynek odpowiadał warunkom przewidzianym w art. 5 dekretu, nie uzasadniając tego stanowiska. Sąd nie ustosunkował się również do zarzutów naruszenia art. 217 § 2 pkt 2 i art. 218 § 1 k.p.a. przez ich zastosowanie oraz art. 28 k.p.a. przez działanie organu pierwszej instancji, tj. Prezydenta m.st. Warszawy w charakterze strony przed organem II instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej. A zatem, zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.

Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie zawiera usprawiedliwione podstawy zaskarżenia, a to z poniższych względów.

M. K. wniósł o wydanie przez Prezydenta m.st. Warszawy zaświadczenia potwierdzającego, że budynek posadowiony na działce ewidencyjnej nr [...] z Obr. [...], położonej w Warszawie przy ul. [...], z wyłączeniem lokali mieszkalnych nr [...],[...],[...],[...], i [...], odpowiada warunkom przewidzianym w art. 5 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Skarżący jednoznacznie powoływał się na § 61 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów (Dz. U. Nr 102, poz. 1112 ze zm.).

Stosownie do § 61 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów (Dz.U. Nr 102, poz. 1112 ze zm.) - zwanego dalej "rozporządzenie" - do założenia księgi wieczystej dla budynku odpowiadającego warunkom przewidzianym w art. 5 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) - zwanego dale "dekret" - niezbędne jest stwierdzenie właściwego organu, że budynek takim warunkom odpowiada.

Podstawą oznaczenia budynku, o którym mowa w ust. 1, jest opis i plan inwentaryzacji - § 61 ust. 2 rozporządzenia.

Z mocy art. 1 dekretu wszelkie grunty na obszarze m.st. Warszawy przeszły, z dniem jego wejścia w życie, na własność gminy m.st. Warszawy ( następnie Skarbu Państwa). Jednak - jak stanowił art. 5 dekretu - budynki oraz inne przedmioty, znajdujące się na gruntach, przechodzących na własność gminy m.st. Warszawy, pozostają własnością dotychczasowych właścicieli, o ile przepisy szczególnie nie stanowią inaczej. Dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu, lub osoby prawa jego reprezentujące (...) mogli w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. W razie nieprzyznania dotychczasowemu właścicielowi gruntu wieczystej dzierżawy lub prawa zabudowy wszystkie budynki, położone na gruncie - w myśl art. 8 tegoż dekretu - przechodzą na własność gminy, która obowiązana jest wypłacić właścicielowi ustalone w myśl art. 9 odszkodowanie za budynki, nadające się do użytkowania lub naprawy. Z powyższych przepisów wynika, że budynki na gruntach położonych na obszarze m.st. Warszawy, które przeszły na własność gminy m.st. Warszawy, pozostają własnością dotychczasowych właścicieli (art. 5 dekretu) do końca upływu terminu do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu, a w razie jego złożenia - dopóki nie zostanie wydane orzeczenie rozstrzygające ten wniosek, tj. wniosek o przyznanie wieczystej dzierżawy lub prawa zabudowy.

Budynki przechodzą zatem na własność gminy, zarówno w przypadku, gdy taki wniosek nie został złożony (art. 5 dekretu) jak i wówczas, gdy organ rozpatrzył wniosek negatywnie (art. 8 dekretu). Przepis art. 8 dekretu jest więc przepisem szczególnym w rozumieniu art. 5 dekretu. Przepis art. 5 dekretu przesądza bowiem o prawie własności budynków na gruntach warszawskich, które przeszły na własność gminy, do czasu wydania negatywnego orzeczenia z art. 8 dekretu, tzn. dopóki dotychczasowy właściciel nie utraci prawa własności budynku na rzecz gminy. W tym stanie prawnym stwierdzenie właściwego organu, o którym mowa w § 61 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów (Dz. U. Nr 102, poz. 1112 ze zm.), powinno zaświadczać o stanie prawnym budynku, tj. stwierdzać, czy budynek położony na gruntach warszawskich pozostaje własnością byłych właścicieli gruntów i tym samym odpowiada warunkom art. 5 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), czy też przeszedł na własność gminy stosownie do art. 8 dekretu i z tej przyczyny nie odpowiada warunkom art. 5 dekretu.

Podstawę prawną do wydania takiego zaświadczenia - stwierdzenia stanowi art. 217 § 2 pkt 1 k.p.a. w związku z § 61 ust. 1 rozporządzenia.

Przepis art. § 61 ust. 1 rozporządzenia, tj. rozporządzenia wykonawczego do ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. Nr 19, poz. 147 ze zm.), jednoznacznie wymaga do założenia księgi wieczystej dla budynku odpowiadającego warunkom przewidzianym w art. 5 dekretu wydania takiego zaświadczenia.

Jak przewiduje art. 217 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Zaświadczenie wydaje się, jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa (pkt 1), bądź osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego (pkt 2).

W niniejszej sprawie mamy do czynienia z zaświadczeniem wydawanym na podstawie art. 217 § 2 pkt 1 k.p.a., a to za sprawą brzmienia § 61 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów (Dz. U. Nr 102, poz. 1112 ze zm.). W przypadku zakładania księgi wieczystej dla budynku, odpowiadającego warunkom przewidzianym w art. 5 dekretu, urzędowego potwierdzenia stanu prawnego budynku jednoznacznie wymaga wyraźny przepis prawa, tj. § 61 ust. 1 rozporządzenia.

Przypomnieć należy, iż powyższe unormowanie prawne jest kontynuacją wcześniejszych regulacji prawnych tej materii, zawartych w § 77 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 marca 1992 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. Nr 29, poz. 128 ze zm.), a uprzednio w § 79 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 marca 1983 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. Nr 19, poz. 84), a wcześniej w § 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 maja 1948 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Odbudowy w sprawie zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych dla budynków na obszarze m.st. Warszawy stanowiących odrębne nieruchomości (Dz. U. Nr 27, poz. 187 i Nr 33, poz. 224) - wydanego na podstawie art. XXXIX § 3 dekretu z dnia 11 października 1946 r. - Przepisy wprowadzające prawo rzeczowe i prawo o księgach wieczystych (Dz. U. Nr 57, poz. 321). Przepis art. XXXIX § 3 zdanie pierwsze tego dekretu stanowił, iż budynki, które w myśl art. 5 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy stanowią własność dotychczasowych właścicieli, są uważane za odrębne nieruchomości. Natomiast § 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 maja 1948 r. wyjaśniał, iż słowo "budynek" użyte w tym rozporządzeniu oznacza budynek w rozumieniu art. 5 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279).

A zatem unormowanie prawne zawarte w § 61 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów (Dz. U. Nr 102, poz. 1112 ze zm.) nie jest regulacją nową, lecz konsekwentnie utrzymywaną w polskim porządku prawnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie błędnie przyjął - za organami administracji publicznej, iż podstawę wydania zaświadczenia w niniejszej sprawie stanowi przepis art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. i rozważał kwestie objęte art. 218 k.p.a. Przepis art. 218 k.p.a. dotyczy przypadków, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. Tymczasem w rozważanej sprawie winien znaleźć zastosowanie przepis art. 217 § 2 pkt 1 k.p.a. Błędne i niezrozumiałe - w świetle wyraźnego brzmienia § 61 ust. 1 rozporządzenia - jest także stanowisko Sądu pierwszej instancji, że w sprawie nie znajdują zastosowania przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów ( Dz. U. Nr 102, poz. 1112 ze zm.). Sąd pierwszej instancji nie rozważył i nie wypowiedział się w zakresie art. 217 § 2 pkt 1 k.p.a. mimo, że skarżący w toku postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego podnosił okoliczności dotyczące § 61 ust. 1 rozporządzenia, a nadto w toku postępowania przed Sądem pierwszej instancji powoływał się na przepis art. 217 § 2 pkt 1 k.p.a. Uzasadnienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest ogólnikowe i całkowicie pomija kwestie faktyczne i prawne dotyczące istoty sprawy; nie odnosi się do zarzutów skarżącego. Uzasadnienie Sądu pierwszej instancji nie odpowiada wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku przemawia za uznaniem, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie przeprowadził należycie kontroli legalności zaskarżonego postanowienia.

Rozstrzygnięcie wniosku M. K. o wydanie zaświadczenia - stwierdzenia, o którym mowa w § 61 ust. 1 rozporządzenia wymaga uwzględnienia kompleksowej dokumentacji sprawy, w tym orzeczeń wydanych przez organy administracji publicznej w zakresie wniosku dekretowego i dotyczących decyzji komunalizacyjnych.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.