Wyrok NSA, sygn. akt III SA 5476/98
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1999-05-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 22 ust. 5, art. 23 ust. 1 pkt 46
journal: Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 26 lipca 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
article: par. 7 ust. 1
journal: Dz.U. 1991 nr 124 poz. 553
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 21 grudnia 1991 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Teza: Artykuł 22 ust. 5 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./ stanowi, że u podatników prowadzących księgi rachunkowe /handlowe/ koszty uzyskania przychodów objętych tymi księgami są potrącane w tym roku, którego dotyczą. Nie ma powodu, aby nie stosować tego przepisu do podatnika, który, mimo obowiązku, ksiąg nie prowadził.

TEZY

Artykuł 22 ust. 5 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./ stanowi, że u podatników prowadzących księgi rachunkowe /handlowe/ koszty uzyskania przychodów objętych tymi księgami są potrącane w tym roku, którego dotyczą. Nie ma powodu, aby nie stosować tego przepisu do podatnika, który, mimo obowiązku, ksiąg nie prowadził.


UZASADNIENIE

W zeznaniu o wysokości dochodu osiągniętego przez podatnika w 1994 r. /PIT-30/ Włodzimierz S. wykazał stratę na prowadzonej działalności gospodarczej /w zakresie handlu hurtowego i detalicznego alkoholem/ w kwocie 110.650.656 zł. Urząd Skarbowy, w dniach 21 października do 7 listopada 1997 r. dokonał kontroli źródłowej tej działalności za 1994 r. Wyniki kontroli zostały utrwalone w protokole.

Decyzją z 18.12.1997 r., wydaną na podstawie art. 45 ust. 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, ten sam Urząd określił na 719.818.000 zł podatek dochodowy należny od podatnika za wskazany rok podatkowy.

Z uzasadnienia decyzji wynikało, że W. S. nie prowadził, a w każdym razie nie udostępnił kontrolującym ksiąg rachunkowych, które miałyby dokumentować prowadzoną przez niego działalność.

Ustalenia dochodu dokonano na podstawie udostępnionych podczas kontroli dokumentów ewidencji sprzedaży i zakupu prowadzonej dla celów podatku od towarów i usług, faktur na zakup i sprzedaż towarów, rachunków uproszczonych dotyczących sprzedaży i wydatków. Ustalony w taki sposób przychód ze sprzedaży alkoholu wyniósł 27.751.277.873 zł i ze sprzedaży opakowań 300.679.500 zł; łącznie 28.051.975.373 zł.

Koszt uzyskania przychodu Urząd określił na 26.374.029.355 zł. W stosunku do wydatków wykazanych przez podatnika pominięto jako koszt uzyskania:

- 20.482.000 zł wynagrodzenia pracowników za grudzień 1994 r. wypłacone w styczniu 1995 r.,

- 28.883.000 zł - składki ZUS pracowników zapłacone w styczniu 1995 r. i składki właściciela ponad kwotę udokumentowaną dowodami wpłat,

- 76.000.000 zł - odpisów amortyzacyjnych wobec nieprowadzenia w 1994 r. ewidencji środków trwałych,

- 715.248.700 zł - straty nadzwyczajnej, która zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 21 i 22 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, nie była kosztem uzyskania przychodów,

- 166.000.000 zł - kosztów operacji finansowych w żaden sposób nie udokumentowanych,

- wydatki na zakup materiałów budowlanych w sumie 256.585.756 zł wpisane do rejestrów VAT, w żaden sposób nie udokumentowanych,

- wydatki związane z używaniem prywatnego samochodu dla celów służbowych w kwocie 214.990.828 zł, ponieważ podatnik nie dokumentował ich w sposób wskazany w art. 23 ust. 1 pkt 46 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r.,

- inne wydatki związane z eksploatacją samochodu osobowego w kwocie 57.283.563 zł z przyczyny jw.,

- innych wydatków w sumie 166.148.591 zł /opłaty pocztowe, za telefon, delegacje służbowe, wpisy sądowe w sprawach z powództwa cywilnego/,

- nie udokumentowanych, udokumentowanych w sposób inny niż tego wymagają przepisy bądź w ogóle nie pozostających w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą.

W odwołaniu Włodzimierz S. wniósł o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do Wydziału do Spraw Przestępczości Zorganizowanej przy MSW, bowiem Naczelnik Urzędu Skarbowego wydając decyzję poświadczył nieprawdę, czym dopuścił się przestępstwa z art. 266 Kk. W 1994 r. ceny na alkohol były urzędowe, marże ustalił Minister Finansów na 3 procent. Od uzyskanej marży, około 900.000.000 zł należało odjąć kwoty wypłacone pracownikom, wpłaty do ZUS-u, podatek od wynagrodzeń pracowników, kwotę za zezwolenie, kwoty dla banku za korzystanie z kredytu, inne kwoty udokumentowane niekwestionowanymi rachunkami i kwotę utraconą w związku z okradzeniem Banku Spółdzielczego.

Odwołujący się sugerował powiązanie pracowników Urzędu Skarbowego z mafią z którą pozostaje w konflikcie.

Po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania wyjaśniającego Izba Skarbowa decyzją z 08.04.1998 r., wydaną na podstawie art. 223 par. 1 pkt 1 w związku z art. 220 par. 2 Ordynacji podatkowej, decyzję określającą wysokość zobowiązania podatkowego Włodzimierza S. w podatku dochodowym za 1994 r. utrzymała w mocy wskazując w uzasadnieniu, iż koszty uzyskania przychodów winny być księgowane na podstawie dowodów ich poniesienia i przy zachowaniu innych warunków przewidzianych przez przepisy. Jeśli chodzi o zakup paliwa do samochodu ciężarowego to z dowodów zakupu nie wynika do jakiego samochodu było przeznaczone. Podatnik w 1994 r. opłacał OC od kilku pojazdów stąd uzasadnione było wpisywanie do dowodów zakupu numeru rejestracyjnego pojazdu, którego zakup dotyczył. Opakowania zwrotne nie stanowią kosztu uzyskania przychodu. Urząd nie uwzględnił w kosztach wartości tych opakowań, które były "zdawane" bądź używane na wymianę. Jeśli zaś chodzi o podwójnie zapłacone faktury to sprawa powtórnego zapłacenia powinna być uregulowana na drodze cywilnoprawnej.

W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Włodzimierz S. wniósł o unieważnienie decyzji Izby Skarbowej i wydanie postanowienia zwalniającego go z podatku dochodowego na 10 lat.

Powtórzył argument przedstawiony w odwołaniu, a odnoszący się do wysokości marży na alkohol ustalonej przez Ministra Finansów i wskazał na fakt kradzieży pieniędzy wysłanych do dostawców. Sugestia o współdziałaniu z mafią obejmuje pracowników izby skarbowej, prokuratorów, policjantów i innych dygnitarzy, którzy ukradli mu około półtora miliarda starych złotych.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga na uwzględnienie nie zasługuje.

Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ Sąd powołany jest, w zakresie swojej właściwości, do sprawowania kontroli przedmiotu zaskarżenia pod względem zgodności z prawem. Nie jest natomiast powołany do bezpośredniego rozstrzygania o prawach i obowiązkach stron postępowania administracyjnego. Z tej przyczyny nie mógł rozpoznawać wniosku skarżącego o zwolnienie go od podatku dochodowego na 10 lat.

Sąd uchyla zaskarżoną decyzję w wypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego bądź innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy /art. 22 ust. 2 ustawy o NSA/.

Tego rodzaju poważnego naruszenia prawa zaskarżonej decyzji Izby Skarbowej zarzucić nie można. Również skarżący rzeczowych argumentów pod adresem tej decyzji nie przedstawił. Podatnik prowadzący działalność gospodarczą w 1994 r. miał obowiązek jej dokumentowania - dla celów podatkowych - zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 38 pkt 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./. W zależności od rozmiarów działalności prowadzonej przez podatnika - osobę fizyczną była to albo podatkowa księga przychodów i rozchodów /rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1992 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów - Dz.U. nr 99 poz. 496 ze zm./ albo księgi rachunkowe /rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 15 stycznia 1991 r. w sprawie zasad prowadzenia rachunkowości - Dz.U. nr 10 poz. 35 ze zm./.

Z przedstawionych Sądowi akt wynika, że skarżący powinien prowadzić tego drugiego rodzaju dokumentację księgową, czego nie robił. Z tej przyczyny organy podatkowe miały obowiązek wynikający z art. 7 i art. 80 Kpa, dokonania ustalenia stanu faktycznego prowadzonej przez Włodzimierza S. działalności gospodarczej na podstawie innych dostępnych dowodów.

Dokonując oceny tych innych dowodów miały z kolei obowiązek stosowania się do przepisów prawa materialnego, tj. ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./. Zgodnie z art. 22 ust. 1 wymienionej ustawy kosztami uzyskania były wszelkie koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodu. Takiego związku skarżący nie wykazał w odniesieniu do kosztów operacji finansowych w kwocie 166.000.000 zł i wydatków na zakup materiałów budowlanych w kwocie 256.585.756 zł.

Art. 22 ust. 5 ustawy stanowił z kolei, że u podatników prowadzących księgi rachunkowe /handlowe/ koszty uzyskania przychodów objętych tymi księgami są potrącane w tym roku, którego dotyczą. Nie ma powodu aby nie stosować tego przepisu do podatnika, który mimo obowiązku, ksiąg nie prowadził. Dlatego organy podatkowe nie mogły potraktować jako kosztu uzyskania przychodów roku 1994 wydatków na wynagrodzenia pracowników wypłacone w styczniu 1995 r. /20.482.000 zł/ i składek ZUS zapłaconych w styczniu 1995 r. /20.883.000 zł/.

Nie mogły zostać odliczone koszty, które nie były udokumentowane w szczególny sposób, wymagany przez przepisy.

W odniesieniu do skarżącego W. S. w 1994 r. były to odpisy amortyzacyjne w kwocie 76.000.000 zł dokonane bez dokumentacji wymaganej przez par. 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 21 grudnia 1991 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. nr 124 poz. 553 ze zm./ i wydatki związane z eksploatacją samochodu prywatnego dla celów służbowych w kwocie 214.990.828 zł, co do których nie prowadził ewidencji przebiegu pojazdu o jakiej mowa w art. 23 ust. 1 pkt 46 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Nie była także kosztem uzyskania przychodu strata w kwocie 715.248.700 zł powstała na skutek nieuczciwości pracowników Banku za pośrednictwem, którego skarżący regulował swoje zobowiązania. Do jej dochodzenia - niezależnie od tego jak dużą dotkliwość stanowiła dla skarżącego - właściwa jest, na co zwróciła uwagę Izba Skarbowa, droga postępowania sądowego, a nie postępowanie podatkowe.

Skoro zaskarżona decyzja nie narusza prawa Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy o NSA, miał obowiązek orzec jak w wyroku.