Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 340/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2014-10-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 89 par. 1, par. 2, art. 91, art. 71b, art. 71a par. 9
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędziowie Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Joanna Świdłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2014 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia bezpodstawnego uchylania się spółki od przekazywania organowi egzekucyjnemu należnych kwot z tytułu zajętej wierzytelności oraz określenia nieprzekazanej kwoty przez dłużnika zajętej wierzytelności oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2013r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...], działając w oparciu o art. 71 a § 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 1015 ) -dalej u.p.e.a, stwierdził bezpodstawne uchylanie się Spółki z o.o. X w [...] (dalej: Spółka) od przekazywania organowi egzekucyjnemu należnych kwot z tytułu zajętej wierzytelności oraz określił nieprzekazaną przez dłużnika zajętej wierzytelności kwotę w wysokości [...] zł należną zobowiązanemu z tytułu dostaw towarów X.B, a wynikającą z wystawionych faktur VAT.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, że w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec zobowiązanego X.B, zawiadomieniami z dnia[...]listopada 2012r., [...]grudnia 2012r. oraz z dnia [...] stycznia 2013r., dokonano w Spółce zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną X.B, odpowiednio: z tytułu zobowiązań wynikających z faktur, ze świadczonych usług, umów cywilno-prawnych i umów handlowych, z tytułu zapłaty za fakturę VAT nr [...] z dnia [...].09.2012r., z tytułu zapłaty za fakturę VAT nr [...] z dnia [...].10.2012r. Zawiadomienia o zajęciu doręczone zostały dłużnikowi zajętej wierzytelności odpowiednio w dniach [...] listopada 2012r., [...]grudnia 2012r., [...]stycznia 2013r.

W odpowiedzi na ponaglenie dłużnika zajętej wierzytelności Spółka poinformowała organ egzekucyjny, że realizacja zajęć nastąpi z chwilą wpływu środków, nie później niż do dnia [...]maja 2013r.

W związku z brakiem realizacji dokonanych zajęć wierzytelności, organ egzekucyjny przystąpił do kontroli w Spółce prawidłowości realizacji przez dłużnika zajętej wierzytelności zastosowanego środka egzekucyjnego w postaci zajęć praw majątkowych stanowiących wierzytelności pieniężne X.B.

Pismem z dnia [...]sierpnia 2013r. sporządzono protokół z kontroli realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego. Z treści protokołu wynika, iż w okresie od dnia [...] listopada 2012r., tj. od daty doręczenia zawiadomienia o zajęciu z dnia [...] listopada 2012r. do dnia [...] czerwca 2013r., Spółka nie realizowała przedmiotowego zajęcia i nie przekazywała zajętych kwot organowi egzekucyjnemu w kontrolowanym przedziale czasowym. W badanym okresie Firma PHU "X"- X.B wystawiała faktury na rzecz kontrolowanego podmiotu - tj. X Spółka z o.o. dokumentujące sprzedaż towarów handlowych, za które płatność następowała w gotówce z datą wystawienia faktur.

Jak wynika z protokołu Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w [...] nie przekazano na poczet realizacji przedmiotowych zajęć łącznej kwoty [...]zł. Osobą odpowiedzialną za przekazywanie należności objętych zajęciami był X.B, który reprezentował Spółkę z o.o. X w przedmiocie prowadzonych postępowań egzekucyjnych, zgodnie z udzielonym pełnomocnictwem z dnia [..] kwietnia 2010r.

X.B nie składał w trakcie kontroli żadnych wniosków ani uwag. Korzystając jednak z uprawnienia przewidzianego w przepisie art. 71a § 7 u.p.e.a złożył na piśmie z dnia [...]sierpnia 2013r. zastrzeżenia do protokołu, podnosząc, że zawiera on stwierdzenia niezgodne ze stanem faktycznym. Zdaniem Spółki ustalenia protokołu oparto wyłącznie na treści faktur, a nie danych wynikających z księgowości. Pomimo zapisów na fakturach, że zapłata faktur będzie odbywała się gotówką w dniu wystawienia faktur, Spółka nie dokonuje zapłaty na rzecz X.B, co potwierdzają zapisy (salda) na koncie rozrachunków.

Pismem z dnia [....] listopada 2013r. Spółka z o.o. X wniosła do Dyrektora Izby Skarbowej w [...] zażalenie na powyższe postanowienie, podnosząc, że postanowienie zostało wydane w oparciu o błędnie ustalony stan faktyczny, ponieważ wskazane należności nie zostały wypłacone.

Dyrektor Izby Skarbowej w [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2014r. nr [...] zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podkreślił, że organ egzekucyjny w zaskarżonym postanowieniu wykazał jednoznacznie wystąpienie w sprawie obu przesłanek opisanych w art. 71a § 9 u.p.e.a.

Zdaniem organu drugiej instancji działania Spółki z o.o. X były bezpodstawne i naruszały obowiązujące przepisy prawa, a w konsekwencji doprowadziły do sytuacji, w której administracyjny organ egzekucyjny nie otrzymywał należnych mu kwot na pokrycie dochodzonych zobowiązań. Ponadto w ocenie organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie nie ma istotnego znaczenia fakt, czy należności wynikające z zajętej wierzytelności zostały wypłacone zobowiązanemu. Istotne jest, że dłużnik zajętej wierzytelności nie przekazuje bezpodstawnie tych należności organowi egzekucyjnemu. O braku bezpodstawności uchylania się dłużnika od przekazania zajętej wierzytelności można mówić jedynie w tych przypadkach, które umożliwiają dłużnikowi zajętej wierzytelności skuteczne uchylanie się od wykonania zobowiązania względem wierzyciela, a więc tylko w takich okolicznościach prawnych, jak np. zarzut przedawnienia, potrącenie itp. Spółka z o.o. X nie wskazała żadnych okoliczności, które pozwoliłyby na stwierdzenie, że uchylanie się od przekazania zajętej kwoty nie jest bezpodstawne.

Pismem z dnia [...] marca 2014r. Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Spółka zarzucając naruszenie przepisu art. 71 § 9 u.p.e.a wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że ww. postanowienie zostało wydane w oparciu o protokół z kontroli realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego. Do tego protokołu zostały wniesione zastrzeżenia, w których podniesiono, że dłużnik wierzytelności nie zapłacił zobowiązanemu żadnej kwoty. W tej sytuacji trudno jest mówić o uchylaniu się od przekazania zajętej kwoty. Wskazano, że Spółka uznała, że nie będzie dokonywała wypłaty na rzecz zobowiązanego. Nie dokonując zamierzonej wypłaty spółka nie czuła się zobowiązana do wpłaty kwoty na rzecz komornika.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Spór w sprawie związany jest z udzieleniem odpowiedzi na pytanie, czy w stanie faktycznym sprawy uprawnione było wydanie postanowienia w postępowaniu egzekucyjnym w stosunku do dłużnika zajętej wierzytelności określającego wysokość nieprzekazanej kwoty wierzytelności.

Problematykę zajęcia wierzytelności pieniężnej, innej niż z tytułu wynagrodzenia za pracę, renty i emerytury, czy z rachunku bankowego, reguluje art. 89 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym zajęcie następuje poprzez przesłanie dłużnikowi zobowiązanego zawiadomienia o dokonaniu zajęcia tej wierzytelności, połączonego z jednoczesnym wezwaniem go do nieprzekazywania tej wierzytelności zobowiązanemu bez zgody organu egzekucyjnego, lecz przekazania jej na pokrycie egzekwowanych należności.

Zajęcie wierzytelności następuje z chwilą doręczenia zawiadomienia dłużnikowi o zajęciu tej wierzytelności. Wymaga przy tym podkreślenia, że konstrukcja art. 89 § 2 u.p.e.a. nie wyłącza spod swojego zastosowania wierzytelności jeszcze niewymagalnych a więc wierzytelności, wobec których nie upłynął termin płatności bądź nie zaoferowano świadczenia wzajemnego.

Zgodnie z art. 91 u.p.e.a., jeżeli dłużnik zajętej wierzytelności uchyla się od przekazania zajętej kwoty organowi egzekucyjnemu, mimo że wierzytelność została przez niego uznana i jest wymagalna, stosuje się odpowiednio przepisy art. 71b.

Stosownie zaś do powołanego art. 71b ww. ustawy, jeżeli dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, zajęta wierzytelność albo część wierzytelności może być ściągnięta od dłużnika zajętej wierzytelności w trybie egzekucji administracyjnej. Podstawą wystawienia tytułu wykonawczego jest postanowienie, o którym mowa w art. 71a § 9.

Zgodnie z art. 71a § 9 (zdanie pierwsze) jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Przesłankami do określenia dłużnikowi wysokości nieprzekazanych (organowi egzekucyjnemu) wierzytelności przysługujących zobowiązanemu są:

- fakt ich zajęcia przez organ egzekucyjny (w stosownym trybie);

- bezpodstawne uchylanie się dłużnika od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu.

W zakresie pierwszej przesłanki należy wskazać, że w niniejszej sprawie okoliczność zajęcia wierzytelności zobowiązanego, przysługujących mu wobec skarżącej Spółki, zawiadomieniami doręczonymi Spółce w dniu [...] listopada 2012r., [...]grudnia 2012r., [...] stycznia 2013r. jest niewątpliwa i nie jest kwestionowana przez stronę.

W związku z tym pozostaje do rozstrzygnięcia istnienie drugiej z przesłanek, tj. bezpodstawnego uchylania się od przekazania zajętej wierzytelności.

Podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie sądowo-administracyjnym przyjmuje się, iż podstawą uzasadnienia uchylania się przez dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu - w rozumieniu ww. przepisu - mogą być tylko okoliczności prawne, które umożliwiają dłużnikowi zajętej wierzytelności odstąpienie od wykonania zobowiązania względem wierzyciela. (np. zarzut przedawnienia, potrącenia itp.) ( por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2007 r. sygn. akt I FSK 984/06, Lex nr 364771). Zatem taką okolicznością nie może być trudna sytuacja materialna dłużnika zajętej wierzytelności, czy też decyzja podmiotu o zaniechaniu realizacji wymagalnych należności.

W przedmiotowej sprawie w zawiadomieniach z dnia [...] listopada 2012r., [...] grudnia 2012r. nr oraz z dnia [...] stycznia 2013r. organ egzekucyjny wskazał zajęcia jakich wierzytelności dokonuje, a mianowicie, że są to wierzytelności z tytułu zobowiązań wynikających z faktur, ze świadczonych usług, umów cywilno-prawnych i umów handlowych, z tytułu zapłaty za fakturę VAT nr [...] z dnia [...] 09.2012r., z tytułu zapłaty za fakturę VAT nr [...] z dnia [...]10.2012r.

Kontrola przeprowadzona w skarżącej Spółce wykazała, że firma PHU "X"- X.B wystawiała na rzecz kontrolowanego podmiotu - tj. X Spółka z o.o. faktury dokumentujące sprzedaż towarów handlowych, za które płatność następowała w gotówce z datą wystawienia faktury.

Zatem w okresie od [...] listopada 2012r. do [...]czerwca 2013 r. – Spółka nie realizowała przedmiotowego zajęcia i nie przekazywała zajętych kwot organowi egzekucyjnemu. Przy czym, jak trafnie wskazał organ nadzoru, nie ma w rozpatrywanej sprawie znaczenia, czy należności wynikające z zajętej wierzytelności zostały wypłacone zobowiązanemu. Istotne znaczenie dla sprawy ma fakt, że dłużnik zajętej wierzytelności nie przekazał tych należności organowi egzekucyjnemu oraz nie wskazał na żadną okoliczność prawną, która umożliwiłaby mu skuteczne uchylanie się od wykonania zobowiązania względem wierzyciela. Podkreślić również, że składając organowi egzekucyjnemu oświadczenie w odpowiedzi na zajęcie, dłużnik zajętej wierzytelności zobowiązał się do przekazywania zajętych kwot najpóźniej do dnia [...]maja 2013r.(pismo z dnia [...]grudnia 2012 r.).

W kontekście powyższych uwag, w ocenie Sądu, przeprowadzone przez organ postępowanie wyjaśniające i zgromadzony materiał dowodowy wbrew zarzutom skargi wykazał, że strona skarżąca bezpodstawnie uchyliła się od przekazania zajętej wierzytelności i nie wykazała żadnych okoliczności, które pozwoliłby na stwierdzenie, że uchylanie się od przekazania zajętej kwoty nie jest bezpodstawne.

Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 roku, poz. 270 z zm.), skargę oddalił.