Postanowienie WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 129/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2011-08-25 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy

SENTENCJA

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu Anna Misiak po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. H. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego na skutek wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

S. H. wniosła skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego. W dniu 30 maja 2011 r. (data nadania w placówce pocztowej) wpłynęło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu pismo skarżącej o przyznanie prawa pomocy. W związku z tym referendarz sądowy wezwał pismem z dnia 9 czerwca 2011 r., skarżącą w dniu 13 czerwca 2011 r. (data odbioru przesyłki) na podstawie art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., do przesłania wniosku o prawo pomocy na urzędowym formularzu w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.

Skarżąca w dniu 17 czerwca 2011 r. (data nadania w placówce pocztowej), odesłała urzędowy formularz wniosku, wnosząc w nim o ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że nie może zatrudnić adwokata do sporządzenia skargi kasacyjnej bez uszczerbku dla siebie i rodziny, bo jest to koszt około 300 zł za sporządzenie skargi kasacyjnej. WSA w Opolu błędnie naliczył dochód 807,50 zł, ponadto wcześniej przyznano jej prawo pomocy w 3 sprawach, na ponad 100 skarg. Warunki do przyznania prawa pomocy ma spełnione z powodu bezrobocia i korzystania z pomocy społecznej. Bogactwo męża z 2008 r. z wiedzy Wydziału II, spowodowało odmowy. Podała, że sama wychowuje dwoje dzieci w wieku 21 lat i 16 lat i prowadzi z nimi wspólne gospodarstwo domowe. Dochody tego gospodarstwa to 386,99 zł miesięcznie, w tym 265,99 zł z tytułu dodatku mieszkaniowego, 91 zł z tytułu zasiłku rodzinnego oraz 30 zł z tytułu alimentów. Skarżąca wpisała, że ma majątek w postaci mieszkania o powierzchni 48,65 m2.

Referendarz sądowy działając w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wezwał skarżącą pismem z dnia 4 lipca 2011 r. w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania do złożenia wyjaśnień i dokumentów, tj.

- oświadczenie, czy wnioskodawczyni i P. H. posiadają rozdzielność majątkową, orzeczoną separację, bądź rozwód, a także czy w/w jest zameldowany pod tym samym adresem, co wnioskodawczyni oświadczyła m.in. w sprawie II SA/Op 340/10) oraz czy za rok 2010 r. dokonała rozliczenia podatku dochodowego wspólnie z małżonkiem, a nadto przesłanie stosownej deklaracji odnośnie tej okoliczności,

- wyjaśnienie, dlaczego skarżąca nie wykazała w formularzu wniosku nieruchomości rolnej w R. wykazywanej m.in. w sprawie II SA/Op 528/10, II SA/Op 686/10. Jeżeli przyczyną tego jest sprzedaż należy wskazać wartość uzyskaną z tego tytułu i przedłożyć odpis dokumentu potwierdzającego tę okoliczność;

- wskazanie, czy wnioskodawczyni uzyskuje dodatkową pomoc od osób trzecich i instytucji, wraz z podaniem rodzaju uzyskiwanej pomocy, a w przypadku pomocy finansowej – jej wysokość, a także udokumentowanie powyższego przez np. przedłożenie odpisu umowy pożyczki;

- wyjaśnienie czy wnioskodawczyni posiada zaległości z tytułu opłat za czynsz i media lokalowe (np. energia, gaz, itp.), jeżeli tak – należy przedłożyć dowód potwierdzający zadłużenie;

- oświadczenie czy członkowie gospodarstwa domowego skarżącej posiadają rachunki bankowe (w tym konta i lokaty dewizowe), jeżeli tak – należy przedłożyć wyciągi z wszystkich posiadanych rachunków bankowych, za miesiące luty, marzec i kwiecień 2011 r.;

- przedłożenie deklaracji podatkowej za 2010 r. członków gospodarstwa domowego wnioskodawczyni, wraz z potwierdzeniem ich złożenia we właściwym urzędzie skarbowym;

- przesłanie dowodu potwierdzającego odbycie przez P. H. leczenia [...] z uwzględnieniem kosztów tego leczenia. O przekazaniu części sumy uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości w K. w wysokości 60.000 zł na leczenie męża, wnioskodawczyni oświadczyła m.in. w sprawie 334/10;

- przesłanie dowodu otrzymania przez rodzeństwo P. H. pieniędzy z podziału sumy uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości rolnej z zabudowaniami o powierzchni 17,26 ha w K., dokonanej w 2009 r. przez P. H. za cenę 360.000 zł, na podstawie aktu notarialnego Repertorium A numer [...], podpisanego w dniu 1 lipca 2008 r. O przekazaniu pieniędzy rodzeństwu skarżąca oświadczyła w związku ze złożonym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy m.in. w sprawie II SA/Op 333/10, II SA/Op 337/10, II SA/Op 403/10, II SA/Op 405/10;

- przedłożenie specyfikacji ponoszonych wydatków na utrzymanie miesięczne siebie i członków rodziny.

Skarżąca została pouczona, iż niezastosowanie się do wezwania w zakreślonym terminie, może być uznane za niewykazanie spełniania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować jego odmową.

Wezwanie to zostało doręczone skarżącej w dniu 13 lipca 2011 r. i pozostało bez odpowiedzi.

W tym miejscu należy wyjaśnić, że w związku z ujawnieniem przy rozpoznawaniu w Wydziale I tut. Sądu spraw o sygn. akt I SA/Op 460/09 w przedmiocie płatności do gruntów rolnych za 2007 r. i sygn. akt II SA/Op 461/09 w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za 2007 r., faktu sprzedaży przez męża skarżącej w 2009 r. gospodarstwa rolnego w K. za kwotę 360000 zł, co wynikało z załączonej kopii aktu notarialnego Repertorium A numer [...] z dnia 1 lipca 2008 r., zapłata ostatniej raty ceny miała nastąpić w dniu 31 grudnia 2009 r., tut. Sąd uznał, iż zachodzi wątpliwość co do stanu majątkowego skarżącej i jej rodziny. Wprawdzie jak podaje skarżąca jej mąż P. H. nie tworzy wspólne z nią i jej dziećmi gospodarstwa domowego, pomimo, że jest zameldowany na stałe pod tym samym adresem, i jak wynika z jego podpisu na zwrotnym pocztowym potwierdzeniu odbioru pisma wysyłanego z tut. Sądu bywa on we wspólnym miejscu zamieszkania (zwrotne potwierdzenie odbioru z dnia 16 sierpnia 2010 r., K-51 akt, sygn. akt II SA/Op 337/10), jednakże zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Stanowi o tym art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego o treści: "Małżonkowie mają równe prawa i obowiązki w małżeństwie. Są obowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli." Wobec tego w ocenie referendarza sądowego należało wyjaśnić, czy mąż skarżącej dysponuje kwotą uzyskaną ze sprzedaży gospodarstwa rolnego i czy ma on środki na zapewnienie wsparcia rodzinie. Dlatego skarżąca została wezwana do wyjaśnienia powyższej kwestii.

Ponadto, jak już wspomniano, skarżąca składała wnioski o prawo pomocy w innych postępowaniach toczących się przed tut. Sądem, referendarz sądowy prowadząc w nich postępowanie wzywał skarżącą do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżąca przesłała wówczas zaświadczenia z Urzędu Skarbowego o wysokości jej dochodów, jest ona opodatkowana wspólnie mężem, ich dochód w 2008 r. wynosił 9107,95 zł, a w 2009 r. wynosił 9066,72 zł. Podała, iż mąż jest właścicielem samochodu marki [...], zdaniem skarżącej ma on wartość rynkową w kwocie 9 tys zł.

Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, czyli stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a., o prawo pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Istota instytucji procesowej prawa pomocy przejawia się w tym, że obejmuje ona zwolnienie strony od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( art. 244 § 1 P.p.s.a. ). Zaznaczenia wymaga, że w myśl art. 243 § 1 i 252 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek, złożony na urzędowym formularzu, który powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. W każdym przypadku gdy sąd uzna, że oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, powinien wezwać stronę o złożenie dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a. ).

Podkreślić należy, iż użycie w przywołanych powyżej przepisach określenia "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy i to ona ma przekonać sąd, iż znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania, czyli że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym lub całkowitym. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę i pogląd ten należy podzielić, że strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy ( por: post. NSA z dnia 9 września 2004 r., FZ 360/04, niepubl. ).

W ocenie referendarza tak jest w niniejszej sprawie. Skarżącej doręczono wezwanie i pouczono o skutkach nie zastosowania się do niego, ona natomiast nie udzieliła żadnej odpowiedzi i nie wyjaśniła wątpliwości odnoszących się do jej stanu majątkowego. Dlatego referendarz sądowy nie uznał, że skarżąca wykazała, że kwota ze sprzedaży została wydatkowana, a zatem, że małżonek nie ma środków na efektywne pomaganie w pokrywaniu potrzeb swojej rodziny.

Zdaniem referendarza sądowego skarżąca nie wykazała, iż spełnia przesłanki przyznania jej prawa pomocy. W świetle obowiązującego orzecznictwa sądów administracyjnych "Skoro strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej przez WSA dokumentacji, do dostarczenia, której została zobowiązana na podstawie art. 255 P.p.s.a, powinna liczyć się z tym, że sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy." (patrz: postanowienie Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 23 lipca 2009 r., sygn. akt II FZ 260/09, niepubl., System Informacji Prawnej Lex nr 552702). Pogląd taki wyraził też Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 28 stycznia 2009 r., sygn. akt II FZ 525/08, niepubl., System Informacji Prawnej Lex nr 551932 : "Skoro strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej przez WSA dokumentacji, powinna liczyć się z tym, że sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym przyjęcia, iż strona wykazała przesłanki uzasadniające przyznania prawa pomocy. Zgodnie z art. 243 P.p.s.a. sąd administracyjny orzeka o przyznaniu prawa pomocy jedynie na wniosek strony, zatem to w jej interesie jest przedstawienie i uwiarygodnienie okoliczności uzasadniających ten wniosek." oraz w postanowieniu z dnia 28 stycznia 2009 r., sygn. akt II GZ 332/08, niepubl. System Informacji Prawnej Lex nr 551914: "Uzyskanie dodatkowego oświadczenia strony lub dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego w trybie art. 255 P.p.s.a. służy uzupełnieniu stanu wiedzy o sytuacji stron. Sąd zwraca się do strony, jeśli w toku badania akt sprawy dojdzie do wniosku, że dane w nich zawarte są niewystarczające do oceny, czy zachodzą przesłanki do przyznania prawa pomocy. Niezastosowanie się strony do wezwania sądu odnosi ten skutek, że w sytuacji pełnego wyjaśnienia okoliczności sprawy sąd musi odmówić przyznania prawa pomocy."

Referendarz sądowy uznał, iż sytuacja materialna skarżącej i jej rodziny nie mogła zostać ustalona, gdyż skarżąca nie wykazała, że jej mąż faktycznie nie dysponuje pieniędzmi uzyskanymi ze sprzedaży gospodarstwa w K., z których mógłby wspomóc rodzinę. Tym samym skarżąca nie wykazała, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia dla niej adwokata z urzędu.

Ponadto, jak ustalono w postępowaniu wyjaśniającym skarżąca miała nieruchomości w R. stanowiące gospodarstwo rolne, nie wyjaśniła jednak jak jest ono obecnie użytkowane, czy nadal jest w jej posiadaniu.

Skarżąca nie wykazała zatem w ocenie referendarza, że ma sytuację materialną, kwalifikującą ją do ustanowienia dla niej pełnomocnika z urzędu.

Wobec powyższego, orzeczono jak w sentencji.