Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 99/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-06-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Ruch drogowy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 35a, art. 64 ust. 2, art. 140aa ust. 1, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c, art. 140ab ust. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1260
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednoloty
article: art. 174 pkt 1 i 2, art. 176 par. 1 pkt 2, art. 183 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki (spr.) Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędzia del. WSA Urszula Wilk Protokolant Anna Ważbińska-Dudzińska po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. S.A. w Ś. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lipca 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 260/16 w sprawie ze skargi A. S.A. w Ś. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. S.A. w Ś. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 3.600 (trzy tysiące sześćset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 13 lipca 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 260/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił w całości skargę A." S.A. w Ś. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] listopada 2015 r. w przedmiocie kary pieniężnej.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

W dniu [...] września 2014 r. w miejscowości M. na drodze krajowej nr 10 zatrzymano do kontroli zespół pojazdów składający się z trzyosiowego samochodu ciężarowego marki [...] o nr. rej. [...] oraz dwuosiowej przyczepy marki [...] o nr. rej. [...]. Zespołem pojazdów kierował S. G., który wykonywał przejazd na trasie [...] w ramach krajowego transportu drogowego rzeczy – odpadów zwierzęcych (padliny) – w imieniu A. S.A. w Ś. (dalej: skarżąca, spółka). Pojazd zważono dwukrotnie, na wniosek kierującego, a wyniki ważenia zawarto w protokole kontroli.

Decyzją z [...] września 2015 r. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na spółkę karę pieniężną w wysokości 15.000 zł. Podstawą rozstrzygnięcia organ I instancji uczynił: przejazd po drodze publicznej pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII, gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 20%. Naruszenie stwierdzono w wyniku przekroczenia dopuszczalnego nacisku na pierwszej pojedynczej osi nienapędowej przyczepy ciężarowej, przekroczenia dopuszczalnego nacisku na drugiej pojedynczej osi nienapędowej przyczepy ciężarowej, przekroczenia dopuszczalnego nacisku na podwójnej osi napędowej samochodu ciężarowego oraz przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów.

Decyzją z [...] listopada 2015 r. GITD utrzymał w mocy powyższą decyzję.

Organ wskazał, że podczas kontroli stwierdzono przekroczenie nacisku na pierwszej pojedynczej osi nienapędowej przyczepy ciężarowej o 0,55 t (5,5%), na drugiej pojedynczej osi nienapędowej przyczepy ciężarowej o 1,2 t (12%), na podwójnej osi napędowej samochodu ciężarowego o 2,10 t (ok. 11,05%), przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu o 10,95 t (27,375%). Dlatego wymierzono karę pieniężną w wysokości 15.000 zł za naruszenie wskazane w art. 140ab ust. 3 lit. c) ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2017 r., poz. 1260 ze zm.; dalej p.r.d.).

Ponadto GITD wyjaśnił, że naciski osi wielokrotnych oraz dopuszczalne masy całkowite poszczególnych pojazdów (zespołów pojazdów) zostały uregulowane w rozporządzeniu z 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. Przepis art. 66 ust. 5 p.r.d. zawiera delegację ustawową, na podstawie której wydano wspomniane wyżej rozporządzenie. Zatem pojazdy dopuszczone do ruchu po drodze publicznej, muszą spełniać wymagania ww. rozporządzenia.

WSA w Warszawie oddalił skargę na ww. decyzję.

Sąd wskazał, że pojazdem nienormatywnym według definicji zawartej w art. 2 ust. 35a p.r.d. jest pojazd lub zespół pojazdów, którego nacisk na osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych lub bez niego są większe od dopuszczalnych przewidzianych w przepisach p.r.d. Ustawodawca wskazał więc, iż za taki pojazd może być uznany zarówno pojazd, którego nacisk na osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, jak również pojazd, którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.

Przy wykładni przepisów definiujących pojazd nienormatywny, w części odwołującej się do przekroczenia nacisków na osie nie można pomijać pozostałych przepisów regulujących dopuszczalne naciski osi pojazdów na drogach publicznych. Zgodnie z przepisem art. 41 ust. 1 u.d.p., po drogach publicznych dopuszcza się ruch pojazdów o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3 powyższej ustawy.

Zdaniem Sądu przepis ten nie oznacza, że nienormatywne mogą być pojazdy tylko o pojedynczej osi napędowej. Przepis ten stanowi jedynie wzorzec, odnoszący przekroczenia nacisków na osie do pojedynczej osi napędowej. Natomiast zasady ruchu na drogach publicznych, zasady i warunki dopuszczenia pojazdów do tego ruchu w myśl art. 1 ust. 1 pkt 1 i 2 p.r.d. określa ta ustawa. Doprecyzowaniem tej reguły jest unormowanie z art. 66 p.r.d. dotyczący wymagań stawianych pojazdowi uczestniczącemu w ruchu, w tym jego ust. 5 zawierający delegacje ustawową do szczegółowego określenia w drodze rozporządzenia warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia.

Ponadto w przepisie art. 41 ust. 1 u.d.p. znalazła się delegacja ustawowa dla ministra właściwego do spraw transportu, do ustalenia w drodze rozporządzenia, wykazu:

1) dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t,

2) dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t

- z uwagi na potrzebę ochrony dróg oraz zapewnienia ruchu tranzytowego.

W świetle powyższych przepisów zasadą jest zakaz ruchu pojazdów nienormatywnych, a odstępstwem od tej zasady jest możliwość dopuszczenia tych pojazdów do ruchu – po uzyskaniu zezwolenia i na warunkach określonych w tym zezwoleniu. Na podstawie powyższej delegacji ustawowej, wykaz dróg krajowych i dróg wojewódzkich, na których obowiązuje nacisk osi do 8 t i 10 t, został określony rozporządzeniem Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 6 września 2012 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 1061).

Droga krajowa nr 10 na odcinkach GRANICA PAŃSTWA - LUBIESZYN - SZCZECIN /DROGA 3/, WAŁCZ /DROGA 22/ - PIŁA - PAWŁÓWEK - BIAŁE BŁOTA - WYPALENISKA - PRZYŁUBIE - TORUŃ /DROGA 1/ została zaliczona w powyższym akcie do kategorii dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t.

Sąd zauważył, że nie tylko stwierdzony nacisk na drugiej pojedynczej osi nienapędowej przyczepy ciężarowej 11,2 t – przekroczenie o 1,2 t, (12%) i nacisk na podwójnej osi napędowej samochodu ciężarowego 21,10 t – przekroczenie o 2,10 t, (ok. 11,05 %), zadecydowały o charakterze naruszenia – braku zezwolenia kategorii VII. Istotne znaczenie, a dla wysokości kary – zasadniczy wpływ, miało stwierdzenie przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu o 10,95 t (27,375%). Pojazd zważono dwukrotnie, a za podstawę do wyznaczenia wielkości przekroczeń dopuszczalnych norm przyjęto wyniki korzystniejsze dla kontrolowanego.

Zdaniem WSA, bez znaczenia pozostaje kwestionowana przez spółkę możliwość nałożenia kary pieniężnej za przekroczenie nacisków na osie: drugą pojedynczą nienapędową i podwójną napędową. Poza tym Sąd podkreślił, że norma dotycząca nacisku na podwójnej osi napędowej jest identyczna na wszystkich kategoriach dróg, zatem jej przekroczenie stwierdzone podczas kontroli zawsze powoduje zakwalifikowanie naruszenia do przejazdu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII, gdyż tylko zezwolenie kategorii VII dopuszcza jej przekroczenie.

Wobec tego Sąd uznał za zasadne nałożenie kary pieniężnej na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 p.r.d. w wysokości 15.000 zł.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj.:

1. art. 2 pkt 35a p.r.d., poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie na gruncie niniejszej sprawy, przejawiające się uznaniem, iż pojazd będący przedmiotem postępowania wypełniał zapisaną w tym przepisie definicję pojazdu nienormatywnego,

2. art. 140aa ust. 1 p.r.d., poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie na gruncie niniejszej sprawy, przejawiające się utrzymaniem w mocy nałożonej kary administracyjnej za przejazd pojazdem nienormatywnym w sytuacji niewypełnienia przez kontrolowany pojazd definicji pojazdu nienormatywnego.

W uzasadnieniu przedstawiono argumenty na poparcie zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być:

1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna jest sformalizowanym i profesjonalnym środkiem prawnym, co oznacza, że sposób ujęcia jej zarzutów wyznacza granice rozpoznawania sprawy kasacyjnej. Skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych oraz ich uzasadnienie (art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przytoczenie podstaw kasacyjnych to wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w ocenie autora skargi kasacyjnej zostały naruszone przez sąd pierwszej instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało niewłaściwe zastosowanie lub błędna wykładnia prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez sąd pierwszej instancji. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.

Rozpoznając wniesioną skargę kasacyjną w przedstawionym wyżej zakresie, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie opiera się ona na usprawiedliwionych podstawach, wobec czego podlega oddaleniu.

W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została oparta na zarzutach naruszenia prawa materialnego, tj. błędnej wykładni i zastosowania art. 2 ust. 35a p.r.d. polegające na uznaniu, że "pojazd będący przedmiotem postępowania wypełniał zapisaną w tym przepisie definicję pojazdu nienormatywnego" oraz błędnej wykładni i zastosowania art. 140aa ust. 1 p.r.d. przejawiającego się "utrzymaniem w mocy nałożonej kary administracyjnej za przejazd pojazdem nienormatywnym w sytuacji niewypełnienia przez kontrolowany pojazd definicji pojazdu nienormatywnego".

Kwestie związane z prawidłowością dokonanych pomiarów skontrolowanego pojazdu, użytych wag oraz miejsca ważenia nie były przedmiotem sporu zarówno przed organami administracyjnymi, jak i przed Sądem I instancji. Także w niniejszej skardze kasacyjnej strona nie podnosi w tym zakresie jakichkolwiek zastrzeżeń. Wobec braku w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów postępowania należy przyjąć, że ustalenia stanu faktycznego dokonane w rozpoznawanej sprawie przez organy nie zostały podważone i są prawidłowe. Jak wynika z dokonanych przez organy obu instancji ustaleń faktycznych i zastosowanych przepisów prawa, zaakceptowanych przez Sąd I instancji, przesłanką odpowiedzialności skarżącej Spółki w rozpoznawanej sprawie nie był przejazd zespołem pojazdów po drodze publicznej z przekroczeniem nacisku na pojedynczą oś nienapędową, czy też nacisku na podwójną oś napędową, a odpowiedzialność ta i wysokość nałożonej kary pieniężnej związana jest z przekroczeniem dopuszczalnej masy całkowitej.

Podczas kontroli stwierdzono nacisk na drugiej pojedynczej osi nienapędowej przyczepy ciężarowej 11,2 t (przekroczenie o 1,2 t) i nacisk na podwójnej osi napędowej samochodu ciężarowego 21,10 t (przekroczenie o 2,10 t), lecz nie te przekroczenia zadecydowały o charakterze naruszenia. Sąd I instancji słusznie uznał, że istotne znaczenie, a dla wysokości kary – zasadniczy wpływ, miało stwierdzenie przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu o 10,95 t (27,375%). Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 2 lit b) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, dopuszczalna masa całkowita pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 2-13, nie może przekraczać w przypadku trzyosiowego pojazdu samochodowego i dwuosiowej przyczepa – 40 ton. W tej sytuacji dla ukarania skarżącej Spółki bez znaczenia pozostaje kwestionowana przez nią możliwość nałożenia kary pieniężnej za przekroczenie nacisków na osie: drugą pojedynczą nienapędową i podwójną napędową.

W myśl art. 2 pkt 35a p.r.d. pojazd nienormatywny to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach Prawa o ruchu drogowym, z kolei zgodnie z treścią art. 140 aa ust. 1 p.r.d. za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej.

Z ww. przepisów jednoznacznie wynika, że dla oceny dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu miarodajne są przepisy p.r.d., w tym przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, wydanego na podstawie art. 66 ust. 5 p.r.d. Stąd też pogląd zaprezentowany przez autora skargi kasacyjnej, że pojazdem nienormatywnym jest wyłącznie pojazd, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, nie zasługuje na akceptację.

Autor skargi kasacyjnej pomija zasadniczą dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczność dotyczącą tego, że karę w wysokości 15.000 zł wymierzono skarżącej Spółce za przejazd po drodze krajowej nr 10 pojazdem nienormatywnym, przekraczającym dopuszczalną masę całkowitą, przewożącym ładunek podzielny. Podstawą wymierzenia kary były przepisy art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c) i ust. 2 w związku z art. 64 ust. 2 p.r.d.

Należy podkreślić, że w przypadku naruszenia zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego, określonego w art. 64 ust. 2 p.r.d., w świetle art. 140ab ust. 2 p.r.d., za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. Ustawodawca nie przewidział w ww. zakresie odrębnej kary za naruszenie zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków podzielnych, lecz wprowadził konstrukcję prawną polegającą na nałożeniu kary jak za przejazd bez zezwolenia, bez sprecyzowania konkretnej kategorii zezwolenia.

Skoro skarżąca kasacyjnie skutecznie nie podważyła ustaleń faktycznych dokonanych przez organ, a zaakceptowanych przez Sąd I instancji co do przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej przewidzianej przepisem § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pojazdów o 10,95 t (27,375%), to należało uznać za prawidłowe stanowisko organu, że pojazd wyczerpywał ustawową definicję pojazdu nienormatywnego wyrażoną w art. 2 pkt 35a p.r.d. i zasadnie nałożono na skarżącą karę stosownie do treści art. 140aa ust. 1 p.r.d. w wysokości określonej w art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c tej ustawy.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c w związku z ust. 1 pkt 1 lit. a i § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 1804 ze zm.). Zasądzona kwota 3.600 zł na rzecz organu wynika z tego, że pełnomocnik organu, który nie występował przed Sądem I instancji, wziął udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.