Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 434/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2017-07-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Drogi publiczne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 1 pkt 1, art. 34 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 13 ust. 1 pkt 1, art. 13f ust. 1-2, art. 40d ust. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 1440
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Wałejko Sędziowie WSA Monika Kazubińska-Kręcisz WSA Ewa Kowalczyk (sprawozdawca) Protokolant Specjalista Julita Kula po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 lipca 2017 r. sprawy ze skargi R. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem nr [...] z [...]. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej ("organ odwoławczy") po rozpatrzeniu zażalenia R. K. ("skarżący") na postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] z [...] ("organ egzekucyjny") uznające za nieuzasadnione zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia i akt sprawy wynika, że [...] września 2016 r. po przesłaniu upomnienia P. W. ("wierzyciel") wystawił tytuł wykonawczy, którym objęto opłatę dodatkową na podstawie art. 40d ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1440) dalej: "u.d.p". w wysokości [...] zł stanowiącą należność za nieuiszczenie opłaty za parkowanie w strefie płatnego parkowania w W. przy ul. [...], a następnie przekazał ten tytuł organowi egzekucyjnemu w celu egzekucji należności. Organ egzekucyjny wszczął egzekucję dokonując [...] września 2016 r. zajęcia wierzytelności pieniężnej w Okręgowej Izbie Radców Prawnych w [...]. Zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego zostały przesłane na adres skarżącego i odebrane przez pełnoletniego domownika 10 października 2016 r. 17 października 2016 r. skarżący wniósł zarzuty wobec postępowania egzekucyjnego, podnosząc nieistnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym i wnosząc jednocześnie o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Z uzasadnienia wynikało, że skarżący kwestionował fakt parkowania samochodu w strefie płatnego w W. w dniu [...] grudnia 2013 r. Podniósł również, że wierzyciel nie przedstawił żadnych dowodów uzasadniających egzekwowanie opłaty dodatkowej.

Organ egzekucyjny działając w trybie art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r. poz. 599 ze zm.) dalej: "u.p.e.a" pismem z 20 października 2016 r. zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie złożonych zarzutów, zawieszając jednocześnie postępowanie egzekucyjne postanowieniem z 21 października 2016 r.

Wierzyciel postanowieniem z 22 listopada 2016 r. uznał zarzut nieistnienia obowiązku za bezpodstawny. W uzasadnieniu wskazał, że obowiązek wniesienia opłaty dodatkowej powstaje z mocy prawa na podstawie art. 13 ust. 1 pkt. 1 u.d.p. bez wydawania indywidualnej decyzji administracyjnej. Argumentował, iż mocą art. 13b u.d.p. ustawodawca delegował prawo do określenia strefy płatnego parkowania, wysokości stawek opłaty za postój pojazdów samochodowych, wysokości opłaty dodatkowej oraz sposobu pobierania tych opłat na radę gminy (radę miasta). Wskazał, że podstawą prawną do pobierania opłaty za postój pojazdu na terenie strefy płatnego parkowania niestrzeżonego (SPPN) w W. oraz opłaty dodatkowej jest Uchwała Rady W. nr XXXVI/1077/2008 z dnia 26 czerwca 2008 r. (Dz. Urz. Województwa [...] z 2008 r., nr [...]. poz. 4868 ze zm.). Wyjaśniono, iż dniu powstania obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej, tj. 18 grudnia 2013 r kontrolerzy Zarządu Dróg Miejskich zarejestrowali fakt postoju pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] na terenie dróg publicznych w SPPN w W. bez dowodu wniesienia wymaganej opłaty (brak biletu). Na tę okoliczność wystawiono dokument informujący o obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej umieszczając go na przedniej szybie pod wycieraczką pojazdu oraz sporządzono dokumentację fotograficzną. Wierzyciel podkreślił, że dokument ten informuje jedynie o obowiązku wniesienia opłaty dodatkowej i możliwości złożenia reklamacji oraz wskazuje sposób jej uiszczenia, zaś samo wręczenie przez pracowników Wydziału Kontroli Zarządu Dróg Miejskich dokumentu opłaty dodatkowej (umieszczenie za wycieraczką pojazdu) nie wymaga pokwitowania przez kierującego. Wierzyciel stwierdził jednocześnie, że fakt postoju pojazdu potwierdza sporządzona podczas kontroli dokumentacja fotograficzna. Wskazano, że na podstawie danych z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców Zarząd Dróg Miejskich przesłał właścicielowi pojazdu wezwanie ze szczegółowym wskazaniem numeru rejestracyjnego pojazdu, czasu i miejsca postoju wraz z pouczeniem o konsekwencjach wynikających z niezastosowania się do wezwania, tj. wyegzekwowaniu opłaty dodatkowej w drodze egzekucji administracyjnej. Wezwanie zostało odebrane przez pełnoletniego domownika 7 kwietnia 2014 r., wobec czego uznano je za prawidłowo doręczone. Reklamacja złożona przez skarżącego 10 kwietnia 2014 r. nie została uwzględniona, a 26 lutego 2016 r. doręczono skarżącemu upomnienie o powstałej zaległości. Wobec jej nieziszczenia wystawiono tytuł wykonawczy i przesłano go do organu egzekucyjnego celem wyegzekwowania należności w trybie egzekucji administracyjnej. Odnosząc się do zarzutu nieistnienia obowiązku, wierzyciel ponownie zweryfikował zasadność wystawienia dokumentu opłaty dodatkowej, jednakże po otrzymaniu stanowiska Wydziału Parkowania Zarządu Dróg i Miejskich w piśmie z 4 listopada 2016 r. nie znalazł podstaw do odstąpienia od jej pobrania. W postanowieniu podkreślono, że pojazd był zaparkowany na terenie drogi publicznej w strefie płatnego parkowania, którą do 14 lutego 2014 roku oznaczały znaki D-44. W postanowieniu zawarto pouczenie o prawie i terminie wniesienia zażalenia. W piśmie z 19 grudnia 2016 r. wierzyciel potwierdził ostateczność postanowienia w sprawie zgłoszonych zarzutów.

Postanowieniem z 31 stycznia 2017 r., organ egzekucyjny uznał wniesione przez skarżącego zarzuty za nieuzasadnione. W uzasadnieniu wskazał, że rozstrzygnięcie zostało wydane po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonego zarzutu, które jest dla organu egzekucyjnego wiążące (34 § 1 u.p.e.a.).

Zażaleniem z 13 lutego 2017 r. skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości wskazując, że błędnie uznano jego osobę za zobowiązaną do uiszczenia opłaty dodatkowej za parkowanie gdyż 18 grudnia 2013 r. nie parkował samochodu w SPPN w W., a wierzyciel nie przedstawił żadnych dowodów mających uzasadniać egzekwowanie tej opłaty powołując się na nieprawdziwe okoliczności.

Organ odwoławczy nie podzielił zarzutów skarżącego i utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. W uzasadnieniu wydanego postanowienia wyjaśnił, że organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru (art. 26 § 1 u.p.e.a.). Zobowiązanemu przysługuje w terminie siedmiu dni od daty doręczenia odpisu tytułu wykonawczego prawo zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 27 § 1 pkt 9 w zw. z art. 32 u.p.e.a.). Podkreślono, że podstawą zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej mogą być wyłącznie okoliczności wskazane w art. 33 § 1 u.p.e.a.

Wskazano, że organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; jednak nie jest on uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 29 § 1 u.p.e.a.). Zgłoszone zarzuty organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów (art. 34 § 1 u.p.e.a.) z tym że w zakresie zarzutów dotyczących między innymi nieistnienia obowiązku, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

W ocenie organu odwoławczego wobec stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów wyrażonego w ostatecznym postanowieniu z [...] listopada 2016 r., organ egzekucyjny prawidłowo uznał podniesiony zarzut nieistnienia obowiązku za niezasadny. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podkreślił przy tym, że skarżący nie kwestionował stanowiska wierzyciela w zakresie uznania zgłoszonych zarzutów za nieuzasadnione i nie wnosił w tym zakresie zażalenia. Wyjaśniono, że organ egzekucyjny i odwoławczy nie są organami nadzoru wobec wierzyciela wobec czego nie mogą przeprowadzać postępowania wyjaśniającego w odniesieniu do zasadności jego stanowiska, a także nie mogą zobowiązać wierzyciela do przedstawienia odpisu reklamacji, o co wnosił skarżący w zażaleniu. Organ odwoławczy stwierdził również brak podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Skarżący nie zgadzając się ze stanowiskiem organu odwoławczego złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie zaskarżając wydane postanowienie w całości, zarzucając organowi naruszenie:

- prawa materialnego, tj . art. 13f w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 1 u.d.p. przez przyjęcie, że zobowiązanym do wnoszenia opłat za parkowanie oraz opłat dodatkowych jest każdorazowo właściciel pojazdu, a zatem w niniejszej sprawie skarżący;

- przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez wydanie postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie naczelnika pierwszego urzędu skarbowego uznającego wniesione zarzuty za niezasadne, w sytuacji błędu co do osoby zobowiązanego.

W uzasadnieniu skargi kwestionował ustalony przez organ stan faktyczny wskazując, że w jego ocenie żaden przepis ustawy o drogach publicznych nie wskazuje, że zobowiązanym do zapłaty za korzystanie z dróg publicznych jest właściciel pojazdu.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w wydanym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje.

Skarga jest bezzasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, dalej: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia, bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 2138 ze zm.) lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2016 r. poz. 1948 ze zm.) (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Jeżeli zaś sąd nie stwierdzi tego rodzaju naruszeń prawa, skarga podlega oddaleniu.

Kontrola sądowa przeprowadzona z uwzględnieniem wskazanych przepisów doprowadziła do uznania, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, co powoduje, że skarga nie mogła zostać uwzględniona.

Zaskarżonym w niniejszej sprawie rozstrzygnięciem organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie wydane w pierwszej instancji przez organ egzekucyjny w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.

Podstawą zarzutów w rozpoznawanej sprawie było nieistnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa między innymi w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że procedura rozpoznawania zarzutów opartych na nieistnieniu obowiązku objętego tytułem egzekucyjnym określona jest w nich w sposób kompletny i wyczerpujący, zaś jej najistotniejszym elementem jest stanowisko wierzyciela.

Ten tryb postępowania został w rozpoznawanej sprawie zastosowany prawidłowo, albowiem jak wynika z akt postępowania, organ egzekucyjny pismem z 20 października 2016 r. (k. 9 akt adm.) zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w przedmiocie wniesionych zarzutów. Wierzyciel zaś postanowieniem z dnia [...] listopada 2016 r. uznał zarzut nieistnienia obowiązku za niezasadny (k. 17-19 akt adm). Wobec jego nie zaskarżenia, postanowienie to stało się ostateczne, co zostało potwierdzone przez wierzyciela w piśmie z 29 grudnia 2016 r. (k. 24 akt adm.). Z mocy art. 34 § 1 u.p.e.a. stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące, dlatego rozpoznając wniesione przez skarżącego zarzuty organ uznał je za niezasadne.

Ze względu na związanie organu egzekucyjnego i organu odwoławczego stanowiskiem wierzyciela na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a., kontroli sądu poddano także stanowisko wierzyciela wyrażone w zakresie zgłoszonego zarzutu nieistnienia dochodzonego egzekucyjnie obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej za postój pojazdu na drodze publicznej w strefie płatnego parkowania.

Obowiązki związane z ponoszeniem opłat za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania reguluje ustawa o drogach publicznych Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1 u.d.p. korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Stosowanie zaś do art. 13f ust. 1 i ust. 2 u.d.p. obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej wynika wprost z przepisu prawa i powstaje w związku z nieuiszczeniem opłaty przewidzianej w art. 13 ust. 1 pkt 1 u.d.p. Opłata dodatkowa nie może przekroczyć [...] zł, a jej wysokość i sposób pobierania określa rada gminy. Termin przedawnienia obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej wynosi 5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym opłata powinna zostać uiszczona (art. 40d ust. 3 u.d.p.).

W świetle powołanych przepisów za nieuzasadnione należy uznać zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 13 f. w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 1 u.d.p. poprzez przyjęcie, że zobowiązanym do wnoszenia opłat za parkowanie i opłat dodatkowych jest każdorazowo właściciel pojazdu.

Zagadnienie wykazania błędu co do zobowiązanego oraz wnoszenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w zakresie uiszczenia opłaty parkingowej przez właściciela pojazdu było wielokrotnie przedmiotem rozważań sądów administracyjnych, które zajmują w kwestii tego zagadnienia jednolite stanowisko. Zgodnie przyjmuje się, że w sprawie obowiązku uiszczenia opłaty parkingowej nie prowadzi się postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga w drodze decyzji administracyjnej, a zatem nie prowadzi się również postępowania wyjaśniającego poprzedzającego rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty. Oznacza to, że organ nie ma możliwości, aby prowadzić postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie osoby faktycznie korzystającej z drogi publicznej. W tej sytuacji, organ egzekucyjny ma prawo domniemywać, że korzystającym z dróg publicznych był właściciel samochodu. Ten ostatni zaś może dochodzić swych racji, podnosząc w toku postępowania egzekucyjnego zarzut na podstawie art. 33 pkt 4 u.p.e.a. Do obalenia powyższego domniemania faktycznego nie jest wystarczające udowodnienie, że korzystającym z dróg nie był właściciel, ale konieczne jest wykazanie, kto konkretnie kierował pojazdem w określonym dniu i czasie (por. wyrok NSA z 27 sierpnia 2015 r., sygn akt II GSK 499/14 podobnie wyrok NSA z 1 września 2016 r., syng. akt I OSK 1103/16).

W ocenie sądu poglądy te zachowują swoją aktualność również na tle stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy. Podkreślić raz jeszcze należy związanie organu egzekucyjnego ostatecznym stanowiskiem wierzyciela uznającym zgłoszone przez skarżącego zarzuty za niezasadne. Postanowienie to w sposób szczegółowy i nie budzący wątpliwości wyjaśnia okoliczności powstania obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej oraz obrazuje pełen przebieg postępowania w sprawie. Skarżący skutecznie nie podważył przebiegu tego postępowania oraz zasadności stanowiska zajętego przez wierzyciela. Należy wskazać, iż skarżący nie skorzystał z uprawnienia do weryfikacji stanowiska wierzyciela w przewidzianym do tego trybie mimo zawarcia w nim stosownego pouczenia. Jak wynika z akt sprawy (k. 23 akt adm.) postanowienie ze stanowiskiem wierzyciela zostało doręczone skarżącemu 29 listopada 2016 r., tak więc miał on możliwość polemiki z zawartymi tam ustaleniami w przewidzianym prawem trybie, o którym został prawidłowo pouczony w postanowieniu. Za pozbawione racji należy więc uznać twierdzenia skarżącego sprowadzające się do wniosku o braku możliwości zaskarżenia postanowień zawierających stanowisko wierzyciela wydawane w trybie postępowania egzekucyjnego. W tym stanie rzeczy argumenty zawarte w skardze należy postrzegać jako przywoływane jedynie na użytek skargi w celu zanegowania stanowiska wierzyciela. Z tych samych powodów za nietrafny należy uznać również zarzutu naruszenia art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia uznającego wniesione zarzuty za niezasadne w sytuacji błędu co do osoby zobowiązanego. Podkreślić należy wiążący charakter stanowiska wierzyciela, który w sposób nie budzący wątpliwości wyjaśnił okoliczność postoju pojazdu należącego do skarżącego w strefie płatnego parkowania w W. przy ul. [...] grudnia 2013 r. Stwierdzić zatem należy, że argumentacja skarżącego w zakresie zarzutów egzekucyjnych stanowi w swojej istocie jedynie nieuzasadnioną polemikę z dokonanymi przez wierzyciela ustaleniami, które mają charakter rozstrzygnięcia ostatecznego w toku postępowania administracyjnego i z mocy przepisu art. 34 § 1 u.p.e.a. są wiążące dla organu egzekucyjnego.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.