Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2943/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-08-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6365 Inne zezwolenia, zgody i nakazy z zakresu ochrony zabytków
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 39  ust. 3 i 4
journal: Dz.U. 2016 poz 290
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 96 ust. 2
journal: Dz.U. 2014 poz 1446
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla Sędziowie Sędzia WSA Marta Kołtun – Kulik (spr.) Asesor WSA Karolina Kisielewicz po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. F. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] października 2017 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy uzgodnienia rozbiórki budynku oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] października 2017 r., znak: [...], Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego - na podstawie art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (j.t. Dz.U. z 2014 r., poz. 1446 z późn. zm.), dalej: "u.o.z.o.z.", art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo Budowlane (j.t. Dz.U. z 2016 r., poz. 290 z późn. zm.) oraz art. 17 pkt 2, art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. - po rozpatrzeniu zażalenia D. F. utrzymał w mocy postanowienie Miejskiego Konserwatora Zabytków w B. B. (działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta B. B.), z [...] lipca 2017 r., znak: [...], o odmowie uzgodnienia rozbiórki budynku mieszkalnego.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] marca 2017 r. inspektor Wydziału Urbanistyki Architektury Urzędu Miejskiego działająca z upoważnienia Prezydenta Miasta B. B. (w związku z wnioskiem D. F.), zwróciła się do Miejskiego Konserwatora Zabytków w B. B. o zaopiniowanie inwestycji polegającej na rozbiórce budynku mieszkalnego jednorodzinnego położonego przy ul. J. w B. B., na dz. ewid. nr [...].

Ww. postanowieniem z [...] lipca 2017 r. organ I instancji - na podstawie art. 106 § 5 k.p.a. oraz art. 91 ust. 4 pkt 4 i art. 89 pkt 2 u.o.z.o.z. w związku z art. 39 ust. 3 i 4 Prawa budowlanego - orzekł o odmowie uzgodnienia pozwolenia na rozbiórkę wyżej opisanego budynku.

W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji wyjaśnił, że omawiany obiekt powstał w 2 polowe XIX w wieku, o czym świadczy data - 1852 r. na jednej z drewnianych belek stropowych. Wartość zabytkowa obiektu wynika z zachowanej substancji materialnej i tradycyjnych rozwiązań techniczno - budowlanych i materiałowych. Organ konserwatorski po przeprowadzeniu oględzin obiektu w dniu 29 marca 2017 r. (w obecności właściciela) stwierdził, iż budynek jest murowany, parterowy, na rzucie prostokąta, częściowo podpiwniczony, pokryty dachem dwuspadowym, kryty dachówką cementową, szczyty oszalowane, obecnie niezamieszkały. Budynek posiada ceglane ściany pozbawione tynków, materiał budulca (cegła i kamień) w dobrym stanie. Stolarka okienna częściowo wtórna, wypaczona, w złym stanie, część otworów okiennych zamurowana. Stolarka drzwiowa - od frontu wtórna w oryginalnej ościeżnicy, zaś tylna oryginalna. W budynku zachowały się oryginalne stropy belkowe zakładkowe, częściowo zerwane, w izbie belka z datą 1852 z podpisem, sklepienie nad klatką schodową uległo zawaleniu. W sieni zachowały się elementy wędzaka i zbiornika na wodę. Piwnica pod częścią budynku bez śladu wilgoci, prowadzą do niej kamienne schody. We wnioskach zalecono przeprowadzić remont w porozumieniu z organem konserwatorskim, w tym ujednolicić stolarkę okienną w nawiązaniu do zachowanej starej formy: okna dwuskrzydłowe, sześciokwaterowe.

Dalej organ I instancji wskazał, że na terenie położenia budynku obowiązują zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu w S. B., pomiędzy linią kolejową, rzeką W., północnym obrzeżem ulicy Z. oraz ulicami J. i K. w B.-B., uchwalonego uchwałą Rady Miejskiej w B.-B. z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...] (Dz. Urz. Woj. [...]., Nr [...], poz. [...]). Przedmiotowy budynek został zaznaczony na rysunku planu jako obiekt o wartościach zabytkowych, wobec czego obowiązują zasady ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków określone w § 6 ww. planu, tj. m. in. zakaz niszczenia uszkadzania, dewastowania, zakaz przekształceń powodujących obniżenie wartości historycznych, estetycznych lub architektonicznych obiektów i bezpośredniego otoczenia, możliwość zmiany funkcji obiektów pod warunkiem nie powodowania utraty cech stylowych obiektu i zmian gabarytów, bryły, kształtu dachu i detalu architektonicznego. W przypadkach uzasadnionych złym stanem technicznym obiektu, plan dopuszcza możliwość rozbiórki na warunkach określonych przez wojewódzkiego konserwatora zabytków, po przeprowadzeniu prac dokumentacyjnych.

Organ wyjaśnił, że budynek stanowi przykład charakterystycznej zabudowy dziewiętnastowiecznych domów bogatych chłopów starobielskich, posiada historyczny obrys, bryłę i gabaryt a także cechy stylowe i elementy architektoniczne, jednocześnie stanowi o tożsamości i rozwoju najstarszej części miasta tj. S. Podniósł również, że stan obiektu, jest wynikiem wieloletnich zaniedbań i skutkiem braku prowadzenia doraźnych konserwacji i zabezpieczeń przez właściciela. W ocenie ocenie organu I instancji, stan zachowania obiektu stwarza jednak możliwość adaptacji poddasza i dostosowania całości do współczesnych potrzeb.

Zażalenie na ww. postanowienie z [...] lipca 2017 r. wniósł D. F.

Organ odwoławczy, wskazanym na wstępie niniejszego uzasadnienia, postanowieniem z [...] października 2017 r orzekł o utrzymaniu w mocy postanowienia organu I instancji. Uzasadniając stanowisko Minister przytoczył brzmienie art. 39 ust. 3 Prawa budowlanego oraz art. 96 ust. 2 u.o.z.o.z. Podniósł, że organ I instancji posiada kompetencje do wypowiadania się w sprawach dotyczących dotyczących uzgodnienia pozwolenia na rozbiórkę obiektów ujętych w gminnej ewidencji zabytków. Wynika to z porozumienia z 18 lipca 2013 r. w sprawie powierzenia przez Wojewodę Ś. Gminie B.-B., niektórych zadań z zakresu sprawowanej ochrony zabytków, zawartego pomiędzy Wojewodą Ś. a Gminą B.-B., reprezentowaną przez Prezydenta Miasta B.-B., z upoważnienia którego działa Miejski Konserwator Zabytków w zakresie m.i n. uzgadniania pozwoleń na budowę i rozbiórkę w stosunku do obiektów budowlanych niewpisanych do rejestru zabytków, a ujętych w gminnej ewidencji zabytków w oparciu o art. 39 ust. 3 ustawy Prawo budowlane, a także do zakładania, weryfikowania i wykonywania wszystkich czynności koniecznych do sporządzania i wyłączania kart adresowych zabytków nieruchomych do gminnej ewidencji zabytków.

Dalej organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 22 ust. 4 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami gminną ewidencję zabytków prowadzi wójt (burmistrz, prezydent miasta) w formie zbioru kart adresowych zabytków nieruchomych z terenu gminy. Budynek przy ul. J. w B.-B. został włączony do Gminnej Ewidencji Zabytków w dniu 1 czerwca 2015 r., co potwierdza adnotacja na karcie adresowej obiektu.

Minister stwierdził, że mając na uwadze treść art. 4 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami przyjąć należy, iż wszystkie działania i rozstrzygnięcia organu konserwatorskiego winny być podejmowane dla zapewnienia odpowiednich warunków, umożliwiających zachowanie zabytków we właściwym stanie, ich odpowiedniego zagospodarowania i utrzymania, zapobiegania zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla ich wartości, udaremnienia niszczenia i właściwego korzystania z zabytków. W związku z powyższym organ ochrony zabytków rozstrzyga w omawianej sprawie, czy projektowane prace są dopuszczalne ze stanowiska konserwatorskiego, tj. czy nie naruszają wartości zabytkowych chronionego obiektu.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że w postanowieniu organu I instancji, w części opisującej kompetencje do zajęcia stanowiska w przedmiotowej sprawie, organ ochrony zabytków omyłkowo wskazał, iż przedmiotowy budynek jest elementem kompleksu rzeźni miejskiej, ujętego w wykazie zabytków, o którym mowa w art. 7 ustawy z 18 marca 2010 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Omyłka ta została sprostowana i wyjaśniona w piśmie przekazującym zażalenie do organu odwoławczego.

Organ II instancji przyznał rację wnoszącemu zażalenie, że Miejski Konserwator Zabytków nie odniósł się do oceny stanu technicznego obiektu zawartej w projekcie budowlanym z maja 2016 r., ani do opinii technicznej z [...] kwietnia 2017 r. (załączonej do zażalenia na pierwsze postanowienie Miejskiego Konserwatora Zabytków w B.-B. z [...] kwietnia 2017 r., znak: [...], wydane w przedmiotowej sprawie a uchylone postanowieniem organu II instancji z [...] czerwca 2017 r.). Odnosząc się do tej kwestii Minister stwierdził, że analiza stanu technicznego budynku określona w pkt 3.1-3.7 projektu budowlanego wskazuje na zły stan techniczny obiektu, szczególnie w zakresie konstrukcji więźby dachowej i stropów oraz ścian obwodowych. Z kolei, w ww. opinii technicznej z kwietnia 2017 r. stwierdzono postępujący, bardzo zły stan techniczny obiektu, na który wskazują: odspojone sklepienia ceglane nad otworami drzwiowymi i okiennymi, liczne spękania ścian w strefie parapetów a także na łączeniu elementów kamiennych z cegłami, znaczne ubytki konstrukcji drewnianej dachu, odspojone i wypadnięte elementy murowane w strefach podokiennych, brak wzajemnego przewiązania między ścianami nośnymi. Organ II instancji zauważył, iż w ocenie stanu technicznego, sporządzonej w maju 2016 r., nie wskazano na ww. okoliczności, zaś autor w opinii technicznej z kwietnia 2017 r. nie wskazał, czy zostały one przeoczone podczas sporządzania projektu budowlanego, czy powstały po jego przygotowaniu. Jednocześnie Minister podkreślił, że ani liczne pęknięcia ścian na wylot, ani brak wzajemnego przewiązania między ścianami nośnymi, czy odspojone sklepienia ceglane nad otworami drzwiowymi i okiennymi nie zostały dostrzeżone i zanotowane podczas oględzin obiektu dokonanych 23 marca 2017 r. przy udziale właściciela, przez przedstawicieli organu konserwatorskiego.

Zdaniem organu odwoławczego bezsporna jest okoliczność, że przedmiotowy obiekt wymaga natychmiastowych prac remontowych, nie oznacza to jednak konieczności jego rozbiórki, tym bardziej, gdy gruntowny remont tego budynku jest zasadny z punktu widzenia ochrony zabytku. Szczególnie, że zgodnie z oceną organu I instancji, możliwa jest adaptacja poddasza i dostosowanie obiektu do współczesnych potrzeb. Minister podkreślił, że żaden z dowodów pozostających w dyspozycji organu orzekającego w niniejszej sprawie nie wskazuje na to, iż remont przedmiotowego obiektu (zachowujący jego wartości zabytkowe) z technicznego punktu widzenia nie jest możliwy. Zatem, dopóki stopień zniszczenia obiektu zabytkowego nie osiągnie takiego rozmiaru, który pozwoli uznać, że obiekt nie przedstawia już żadnych wartości historycznych, artystycznych lub naukowych, bowiem nie da się go zachować, dopóty zabytek nie może zostać rozebrany (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 lutego 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 832/16). Organ odwoławczy stwierdził, że zły stan techniczny obiektu nie przesądza o utracie wartości zabytkowej, a powiązane z nimi aspekty ekonomiczne nie mogą mieć wpływu na podjęcie decyzji o rozbiórce. Co istotne, autor przedłożonego do uzgodnienia projektu budowlanego nie wykluczył możliwości przywrócenia pełnych walorów użytkowych i technicznych ww. domu, lecz rozbiórkę budynku argumentuje wyłącznie względami ekonomicznymi. Powyższe argumenty, mimo iż niezwykle istotne z punktu widzenia właścicieli obiektu, nie mogą przesądzać o rozstrzygnięciu organu ochrony zabytków. Zgodnie z art. 6 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, ochronie i opiece podlegają, bez względu na stan zachowania m. in.: zabytki nieruchome będące, w szczególności: dziełami architektury i budownictwa.

Minister przywołał art. 5 u.o.z.o.z. wywodząc, iż pozostawienie zabytku bez opieki, w tym w szczególności niepodejmowanie przy tym obiekcie niezbędnych prac naprawczych, stanowi naruszenie powyżej przytoczonego artykułu i nie może być sankcjonowane przez organ konserwatorski.

W konsekwencji, organ II instancji wskazał, że wobec bezspornych wartości historycznych, naukowych i walorów estetycznych omawianego budynku, z konserwatorskiego punktu widzenia inwestycja polegająca na unicestwieniu tego obiektu jest niedopuszczalna. Obiekt jest świadectwem historycznej zabudowy typowej dla lokalnej tradycji budowlanej i cennym elementem krajobrazu kulturowego miejscowości. Z materiału dowodowego sprawy wynika, że mimo niedostatecznego stanu technicznego stopień zachowania oryginalnej substancji zabytkowej przedmiotowego obiektu jest duży i należy wobec niego podejmować działania o charakterze konserwatorskim i restauratorskim oraz ewentualnie adaptacyjnym. Inwestycja zakładająca rozbiórkę budynku stoi w sprzeczności z podstawową zasadą ochrony zabytków - tj. ich trwałego zachowania i zagospodarowania w sposób nie powodujący uszczerbku dla wartości zabytkowej.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł D.F., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Strona skarżąca wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji zarzuciła organowi naruszenie:

1) przepisów postępowania, to jest art 7 k.p.a., polegające na braku podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, w szczególności poprzez brak pełnego i merytorycznego odniesienia się do twierdzeń składanych w toku postępowania przez skarżącego dotyczących stanu technicznego przedmiotowego budynku i nieusunięcie błędów popełnionych na etapie ustalania stanu faktycznego sprawy przez organ I instancji, co doprowadziło do niesłusznego utrzymania w mocy postanowienia organu I Instancji i powielenia błędów popełnionych przez ten organ;

2) przepisów postępowania, to jest art. 77 § 1 k.p.a. i 80 k.p.a., polegające na dokonaniu niepełnej i nieprawidłowej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności poprzez niedostateczne zweryfikowanie dokumentacji technicznej przedłożonej przez skarżącego, a wskazującej na konieczność dokonania rozbiórki budynku i oparcie się w tym zakresie wyłącznie na ustaleniach organu I Instancji, które były przez skarżącego kwestionowane i podważane dostępnymi środkami dowodowymi;

3) przepisów postępowania, to jest art. 84 § 1 k.p.a. w zw. z art. 136 k.p.a. w zw. z art 144 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu budownictwa, w sytuacji gdy w świetle podnoszonych przez skarżącego okoliczności, dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy konieczne było posiadanie wiadomości specjalnych i dokonanie oceny czy przedmiotowy budynek grozi zawaleniem, a jego rozbiórka jest uzasadniona z uwagi na jego stan techniczny, w sytuacji, gdy organ II Instancji winien dowód taki przeprowadzić w toku postępowania zażaleniowego, względnie zaskarżone postanowienie uchylić i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I Instancji, nakazując temu organowi przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego;

4) przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, to jest art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art 144 k.p.a. polegające na utrzymaniu w mocy postanowienia organu I instancji, w sytuacji gdy w wyniku podniesionych w zażaleniu na to postanowienie zarzutów organ II instancji winien zaskarżone postanowienie uchylić, a sprawę przekazać do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., względnie orzec w zaskarżonym zakresie co do istoty sprawy, zwłaszcza wobec stanowiska organu II Instancji zaprezentowanego w postanowieniu z dnia [...] czerwca 2017 r.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 z późn. zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), dalej: "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57 a.

Mając na uwadze powyższe kryteria kontroli sądowej, stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli Sądu było postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z [...] października 2017 r. utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta B. B. z [...] lipca 207 r. odmawiające – w trybie art. 39 ust. 4 Prawa budowlanego – uzgodnienia rozbiórki budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ul. J. w B. B., położonego na działce nr ewid. [...].

Na wstępie należy wskazać, że stosownie do treści art. 39 ust. 4 Prawa budowlanego wojewódzki konserwator zabytków jest obowiązany zająć stanowisko w sprawie wniosku o pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektów budowlanych, o których mowa w ust. 3, w terminie 30 dni od dnia jego doręczenia. Niezajęcie stanowiska w tym terminie uznaje się jako brak zastrzeżeń do przedstawionych we wniosku rozwiązań projektowych. Zgodnie zaś z art. 39 ust. 3 Prawa budowlanego w stosunku do obiektów budowlanych oraz obszarów niewpisanych do rejestru zabytków, a ujętych w gminnej ewidencji zabytków, pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego wydaje właściwy organ w uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Zgodnie z art. 22 ust. 4 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami gminną ewidencję zabytków prowadzi wójt (burmistrz, prezydent miasta) w formie zbioru kart adresowych zabytków nieruchomych z terenu gminy. Jak wynika z akt sprawy (adnotacja na karcie adresowej obiektu), budynek przy ul. J. w B.-B. został włączony do gminnej ewidencji zabytków w dniu 1 czerwca 2015 r. Instytucja "uzgodnienia" zakłada zatem współdziałanie organów, z których jeden prowadzi postępowanie główne (organ administracji architektoniczno-budowlanej), a drugi postępowanie subsydiarne (wpadkowe, incydentalne). W celu pozytywnego rozstrzygnięcia postępowania głównego wymagana jest zgodność stanowisk obu organów. Organ administracji architektoniczno-budowlanej rozstrzyga sprawę w drodze decyzji, natomiast stanowisko organu współdziałającego (w przedmiotowej sprawie Miejskiego Konserwatora Zabytków działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta B. B.) wyrażane jest w formie postanowienia.

Kwestią zasadniczą dla rozpoznania niniejszej sprawy było zatem dokonanie oceny, czy organy konserwatorskie odmawiając uzgodnienia pozwolenia na rozbiórkę domu przy ul. J. w B. B., na działce nr ewid. [...] przekroczyły granice uznania administracyjnego. W obowiązujących przepisach prawa ustawodawca nie wymienił bowiem przypadków, w których należy wydać pozwolenie, a w jakich odmówić jego udzielenia. Ocena ta powinna zatem każdorazowo opierać się na ustaleniach dokonanych przez organ ochrony konserwatorskiej w konkretnej sprawie.

W ocenie Sądu, w kontrolowanej sprawie, organ II instancji w sposób rzetelny (uzupełniając uchybienia dokonane przez organ I instancji) - z zachowaniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego - w oparciu o całokształt zgromadzonego materiału dowodowego wykazał brak podstaw do wydania uzgodnienia rozbiórki przedmiotowego obiektu. Podkreślić bowiem należy, że ochrona zabytków, w rozumieniu art. 4 pkt 1-6 ustawy o ochronie zabytków obejmuje ogół działań podejmowanych w odniesieniu do zabytków w celu zachowania ich wartości zabytkowej. W omawianej regulacji prawodawca zawarł przykładowy, otwarty katalog tego rodzaju działań. Ogólny charakter powołanego przepisu rodzi po stronie organu konserwatorskiego obowiązek wykazania, na czym dokładnie polega ochrona w każdej indywidualnej sprawie. Tym samym w zależności od specyfiki zabytku oraz znaczeń mu przypisanych będzie ona wymagała bądź zachowania go w stanie nienaruszonym, bądź częściowego, a nawet zupełnego przekształcenia.

Istotne w przedmiotowej sprawie jest także to, że z zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z dnia [...] kwietnia 2008 r. (uchwała Rady Miejskiej w B.-B.nr [...]) wynika, iż budynek został zaznaczony na rysunku planu jako obiekt o wartościach zabytkowych, wobec czego obowiązują zasady ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków określone w § 6 ww. planu m. in. zakaz niszczenia uszkadzania, dewastowania, zakaz przekształceń powodujących obniżenie wartości historycznych, estetycznych lub architektonicznych obiektów i bezpośredniego otoczenia, możliwość zmiany funkcji obiektów pod warunkiem nie powodowania utraty cech stylowych obiektu i zmian gabarytów, bryły, kształtu dachu i detalu architektonicznego.

Jak wskazały organy konserwatorskie wartość zabytkowa obiektu wynika z zachowanej substancji materialnej i tradycyjnych rozwiązań techniczno-budowlanych i materiałowych, co opisano szczegółowo w notatce z oględzin obiektu z 29 marca 2017 r. Jednocześnie organy oparły się na dostępnej ikonografii, materiałach archiwalnych, dokumentacji fotograficznej z lat 1987, 2004 i 2011, w tym na Studium Historyczno-Urbanistycznym opracowanym przez Pracownie Konserwacji Zabytków oraz Pracownie Dokumentacji Naukowo-Historycznej w K. 1993-1994. Niesporne jest, że budynek stanowi przykład charakterystycznej zabudowy dziewiętnastowiecznych domów bogatych chłopów [...]. Z akt sprawy wynika wprawdzie, że obiekt jest w złym stanie zachowania, jednakże istnieje historyczny obrys budynku, zachowała się pierwotna bryła i gabaryt a także cechy stylowe i elementy architektoniczne (mury obwodowe, sklepiona piwnica, kamienna podmurówka, kształt i pokrycie dachu).

Prawidłowo organ odwoławczy przyjął, że analiza stanu technicznego obiektu sporządzona w maju 2016 r., znajdująca się w projekcie rozbiórki, przedłożonym przez inwestora (strona 11-14 projektu), wskazuje na zły stan techniczny obiektu (szczególnie w zakresie konstrukcji dachu), jednakże projektant nie wykluczył remontu kapitalnego obiektu, stwierdzając np.: wymagany jest remont kapitalny całego dachu, uszkodzenia podłóg i posadzek wymagają zerwania i ułożenia ich na nowo albo rozbiórki, wymagany remont kapitalny otynkowania na całej powierzchni ścian lub po usunięciu tynku wykonanie nowego, potrzebny kapitalny remont stolarki okiennej i drzwiowej. Projektant nie wykluczył także możliwości dostosowania obiektu do stanu zgodnego z aktualnym przepisami, uzasadnił natomiast rozbiórkę kosztami remontu, czyli przyczynami ekonomicznymi, wskazując jednocześnie, że w ostatnich 10-15 latach w obiekcie nie przeprowadzono generalnego remontu. Tym samym dla określenia stopnia zużycia technicznego budynku przyjął metodę liniową Rossa dla budynków źle utrzymywanych (brak remontów lub remonty sporadyczne). Ponadto, jak podniesiono w zażaleniu i skardze, postępujący bardzo zły stan obiektu wynika z opinii technicznej z 21 kwietnia 2017 r. (odspojone sklepienia ceglane nad otworami drzwiowymi i okiennymi, liczne spękania ścian w strefie parapetów a także na łączeniu elementów kamiennych z cegłami, znaczne ubytki konstrukcji drewnianej dachu, odspojone i wypadnięte elementy murowane w strefach podokiennych, brak wzajemnego przewiązania między ścianami nośnymi) - jednakże jak wyjaśnił organ odwoławczy i co wynika z akt sprawy powyższy stan techniczny nie został w ogóle dostrzeżony i odnotowany miesiąc wcześniej, tj. podczas oględzin obiektu dokonanych 23 marca 2017 r. przy udziale właściciela.

W ocenie Sądu nawet bardzo zły stan techniczny obiektu nie przesądza o utracie wartości zabytkowej i nie stanowi wystarczającej podstawy do jego rozbiórki. Organy są bowiem zobowiązane do ochrony zabytków, która w rozumieniu art. 4 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami polega na podejmowaniu działań służących zachowaniu wartości zabytkowych, przy wykorzystaniu przysługujących organom środków i instrumentów o charakterze władczym. Zgodnie zaś z art. 6 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami ochronie i opiece podlegają m. in. zabytki nieruchome bez względu na stan zachowania.

Rola dysponenta zabytku sprowadza się więc do starannego postępowania w stosunku do zabytku, jak najdłuższego utrzymania zabytku w jak najlepszym stanie oraz jak najlepsze jego wykorzystanie dla dobra ogółu ze względu na jego walory historyczne czy naukowe. Zatem, zabytek przestaje być tylko i wyłącznie prywatnym dobrem jego właściciela, którego interesy zostają z tego względu wyraźnie ograniczone, zaś treść ustawowego ograniczenia sygnalizuje przepis art. 140 k.c. (zob, wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2009r., sygn. akt I SA/Wa 48/09, LEX nr 550267).

Wbrew zarzutom skargi odnośnie naruszenia wymienionych przepisów postępowania organ odwoławczy na podstawie całokształtu materiału dowodowego, stosownie do art. 80 k.p.a. dokonał ustaleń faktycznych w sprawie, w oparciu o które wydał zaskarżone postanowienie. Dokonując oceny odniósł się do przedłożonej przez skarżącego oceny technicznej jak i oceny zawartej w projekcie budowlanym. Wskazać przy tym należy, że zasada swobodnej oceny dowodów uregulowana w art. 80 k.p.a., pozwala organowi na dokonanie własnej oceny wartości poszczególnych dowodów. Ponadto, przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, zgodnie z art. 84 § 1 k.p.a. - czego żąda skarżący - nie jest obowiązkiem organu uzgadniającego, który ma swobodę w korzystaniu z tego środka dowodowego, ograniczoną zasadami prawdy obiektywnej. Z tej zasady wynika bowiem obowiązek organu podjęcia wszelkich czynności mających na celu ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego sprawy administracyjnej. Biegły nie jest powoływany do ustalenia stanu faktycznego sprawy, lecz naświetlenia i wyjaśnienia okoliczności wskazanych przez organ administracji publicznej z punktu widzenia posiadanych przez niego wiadomości specjalnych. Rozstrzygnięcie sprawy wymaga wiadomości specjalnych wtedy, gdy przy jej rozpoznaniu wyłoni się zagadnienie mające znaczenie dla rozstrzygnięcia, którego wyjaśnienie przekracza zakres wiadomości i doświadczenia osób je wydających.

W konsekwencji, w ocenie Sądu, mając na względzie całość materiału dowodowego, w tym wynikający ze zgromadzonych dowodów stan zachowania obiektu objętego wnioskiem o uzgodnienie rozbiórki, organ miał podstawy aby przyjąć, że nadal przedstawia on wartości prawnie chronione. Ocena organu odwoławczego w tej sprawie jest pełna oraz oparta na materiale dowodowym.

Z podanych przyczyn słusznie Minister uznał, że przedstawione do uzgodnienia zamierzenie rozbiórki analizowanego obiektu budowlanego należy rozpatrzyć negatywnie.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.