Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1314/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2020-01-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3  i art. 137
journal: Dz.U. 2018 poz 2204
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o  gospodarce nieruchomościami  - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant Katarzyna Czabaj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 23 kwietnia 2018 r. uzupełnionym pismem z dnia 6 maja 2018 r. J.R. (dalej wnioskodawca, skarżący) wystąpił do Prezydenta Miasta S. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, stanowiącej działkę nr 1 o powierzchni 490m² oraz wypłatę odszkodowania za składnik budowlany- garaż samochodowy, ogrodzenie oraz składnik roślinny. Wyjaśnił, że nieruchomość stanowiła poprzednio własność jego matki – J.N. i przejęta została na rzecz Państwa na podstawie decyzji Wiceprezydenta Miasta S. o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu z dnia

[...] r. sygn. [...] utrzymanej w mocy decyzją Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. nr [...].

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Wojewoda Śląski wyznaczył Prezydenta Miasta C., wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, jako właściwego do rozpatrzenia złożonego wniosku.

Prezydent Miasta C. zawiadomił o wszczęciu postępowania o zwrot nieruchomości oznaczonej jako działka nr 1, a po przeprowadzeniu postępowania, decyzją znak [...] z dnia [...] r., przywołując w podstawie prawnej art. 136, art. 137 ust. 1 i art. 142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 2204) odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w S. przy ulicy [...], obejmującej działkę nr 1 o powierzchni 490m²., dla której Sąd Rejonowy w S. prowadzi księgę wieczystą nr [...].

W uzasadnieniu Prezydent wyjaśnił, że wnioskodawca jest spadkobiercą wywłaszczonej J.R. (N.), co potwierdził postanowieniem Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] r. sygn. akt [...].

Dalej stwierdził, że z dokumentów wynika, że wnioskowana do wywłaszczenia nieruchomość znajduje się w granicach lokalizacji osiedla mieszkaniowego (zgodnie z planem realizacyjnym nr [...] zatwierdzonym decyzją Naczelnika Miasta z dnia [...]r. nr [...] oraz ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...]r. Nr [...]. O wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości orzekł Wiceprezydent Miasta S. decyzją z dnia [...] r. sygn. [...], a jak wnikało z uzasadnienia tej decyzji wywłaszczenie nastąpiło z przeznaczeniem pod budowę szkoły i boiska przyszkolnego. Decyzją tą przyznano też stronie odszkodowanie w wysokości ustalonej przez biegłych rzeczoznawców, na które składała się kwota za składnik gruntowy, składnik budowlany i składnik roślinny. Wobec odmowy przyjęcia przez J.N. ustalonego odszkodowania (nie podjęcie odszkodowania za pośrednictwem Powszechnej Kasy Oszczędności O/S.), Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia [...]r. sygn. akt [...] zezwolił na wpłacenie kwoty (75.070,00zł) do depozytu sądowego tytułem odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, o czym zainteresowana została powiadomiona pismami z dnia 16 lipca 1980 r. i 8 sierpnia 1980 r. Wiedzę o przekazaniu kwoty odszkodowania do depozytu sądowego potwierdził także obecnie skarżący.

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Wojewoda [...] omówił wznowienia postępowania w sprawie wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości. Już wtedy inwestycja - cel wywłaszczenia – budowa boiska szkolnego- dobiegała końca.

W związku z pismem J.R. z dnia 3 maja 1992 r. w sprawie uchylenia decyzji wywłaszczeniowej, przeprowadzono oględziny przedmiotowej nieruchomości, gdzie potwierdzono zrealizowanie celu wywłaszczenia. Na wywłaszczonej nieruchomości znajdowała się bieżnia, skocznia oraz wąski pas zieleni obsadzony drzewkami i trawą.

Wobec złożenia przez wywłaszczoną wniosku z dnia 8 lutego 1992 r. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości Kierownik Urzędu Rejonowego w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...] odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Decyzja ta uchylona jednak została decyzją Wojewody [...] z dnia [...]r., nr [...]. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy decyzją z dnia [...]r. nr [...] Kierownik Urzędu Rejonowego w K. powtórnie odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Decyzja ta, w wyniku odwołania rozpatrywana przez Wojewodę [...], jego decyzją z dnia [...]r. nr [...] została utrzymana w mocy.

Obecnie kwestie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości reguluje ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Rozpatrując złożony wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości organ wziął pod uwagę treść przepisów art. 136 i art. 137 tej ustawy. Organ ustalił, że celem wywłaszczenia przedmiotowej działki nr 1 była "budowa szkoły i boiska przyszkolnego" w związku z realizacją [...] w S. Przeprowadzona w dniu [...]r. wizja w terenie wykazała, że nieruchomość ta przylega z jednej strony do nieruchomości zabudowanej budynkiem szkoły i stacji trafo, a z drugiej do ogrodu nieruchomości będącej własnością skarżącego. Działka ta zabudowa jest bieżnią, w części stacją trafo oraz drogą wewnętrzną. Pozostała część porośnięta jest trawą. W świetle powyższych ustaleń organ uznał, że cel wywłaszczenia został zrealizowany. Potwierdzają ten fakt zarówno dokumenty archiwalne z przeprowadzonych na przestrzeni lat postępowań administracyjnych, a także obecne oględziny przedmiotowej nieruchomości.

Organ uwzględniając orzecznictwo przyjął, że w sytuacji gdy celem wywłaszczenia była budowa szkoły czy przedszkola, to pod tym pojęciem nie kryje się jedynie budynek, w którym odbywają się zajęcia, ale także cała infrastruktura towarzysząca- m.in. mająca zapewnić należyty dojazd, zapewnić miejsce do ćwiczeń, gry, zabawy i odpoczynku. Wywłaszczona działka nr 1 zabudowana jest fragmentem stacji transformatorowej, która jest niezbędna do potrzeb funkcjonowania budynku szkoły, zaś bieżnia sportowa, alejka, fragment drogi dojazdowej oraz pozostały teren zielony łączący poszczególne części boiska szkolnego - tworzy kompleks szkolny. Elementy infrastruktury umiejscowione na tej działce niezbędne były nie tylko dla funkcjonowania szkoły, ale także spełniają swoją funkcję dla [...]. Z ustaleń wynika, że budynek szkoły oraz stacja transformatorowa zostały wzniesione w latach 1979 - 1980, zaś teren sportowy (boisko, bieżnia, tereny zielone) zrealizowany został w 1981 r.

Wprawdzie na mocy decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. trwały zarząd sprawowany przez Gimnazjum nr [...] w S. w stosunku do wymienionej nieruchomości zabudowanej obiektami szkolnymi z dniem 31 sierpnia 2018 r. został wygaszony (także do działki nr 1) to jednak przedmiotowa nieruchomości pozostaje we władaniu Gminy S.

Odnosząc się do argumentu, iż obecnie nieruchomość nie jest wykorzystywana na potrzeby szkoły, organ podkreślił, iż nawet fakt występowania innego sposobu zagospodarowania terenu wywłaszczonego w przyszłości (zmiana przeznaczenia nieruchomości po zrealizowaniu celu wywłaszczenia) nie ma znaczenia dla stwierdzenia, czy na danej nieruchomości został zrealizowany cel wywłaszczenia. Wystarczającą przesłanką do uznania realizacji celu wywłaszczenia jest fakt jego osiągnięcia w przeszłości. Na potwierdzenie swego stanowiska organ przytoczył wyroki sądów administracyjnych.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył, reprezentowany przez pełnomocnika, wnioskujący o zwrot nieruchomości. Zaskarżając w całości decyzję Prezydenta Miasta C. odmawiającą zwrotu działki nr 1, stwierdził, iż jest ona nieprawidłowa i niezgodna ze stanem faktycznym sprawy. Podkreślił, iż nieruchomość będąca przedmiotem postępowania winna zostać zwrócona wnioskodawcy jako całkowicie zbędna. Wyjaśnił, że nieruchomość przejęta została w celu budowy boiska szkolnego, jednak szkoła ta wskutek wygaszenia jej działalności jako gimnazjum, została zlikwidowana. Tym samym nie jest konieczne dalsze utrzymywanie przyszkolnego boiska, a nieruchomość, na której zostało ono utworzone stała się dla tego celu zbędna. Z tej przyczyny powinna zostać zwrócona wnioskodawcy, jako spadkobiercy prawowitej właścicielki.

Dodał, że jeżeli cel publiczny, na który wywłaszczono nieruchomość nie jest zrealizowany albo wywłaszczona nieruchomość nie jest konieczna na ten cel publiczny, wówczas nie istnieje nie tylko konstytucyjna legitymacja ingerencji we własność prywatną, ale również prawna podstawa nabycia własności przez podmiot publiczny. Odwołał się w tym względzie do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 14 marca 2018 r. sygn. akt II SA/Bk 878/17.

W świetle powyższego, w jego ocenie, żądanie zwrotu przedmiotowej nieruchomości jest zasadne, jako że nieruchomość stała się zbędna dla założonego celu wywłaszczenia.

W wyniku rozpatrzenia powyższego odwołania, Wojewoda Śląski zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. Nr [...] utrzymał decyzję organu pierwszej instancji w mocy. W uzasadnieniu stwierdził, że sytuacja w sprawie jest szczególna. Bowiem sprawa o zwrot przedmiotowej nieruchomości była już rozpatrywana, a to z wniosku złożonego przez wywłaszczoną właścicielkę nieruchomości. Wówczas decyzją z dnia [...]r. Kierownik Urzędu Rejonowego w K. orzekł o odmowie zwrotu tej działki na rzecz J.R., a Wojewoda decyzją z dnia [...] r. utrzymał ją w mocy. Organ wyjaśnił, że powyższe decyzje wydane zostały na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

Natomiast obecny wniosek z dnia 23 kwietnia 2018 r., złożony przez następcę prawnego właścicielki nieruchomości, może być rozpoznany na podstawie przepisów art. 136 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Przepisy te wprowadziły nowe zasady i przesłanki zbędności wywłaszczonych nieruchomości, decydujących o możliwości zwrotu. Organ podkreślił, że zmiana stanu prawnego spowodowała, możliwość odrębnego ustalenia stanu faktycznego, i rozpatrzenia sprawy w oparciu o nową ustawę. Nie ma w takim przypadku powagi rzeczy osądzonej, gdyż rozpatrywanie wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości następował na różnych podstawach prawnych. Na poparcie swego stanowiska Wojewoda odwołał się do orzecznictwa sądów administracyjnych.

W świetle powyższego organ odwoławczy potwierdził słuszność zainicjowania przez organ pierwszej instancji nowego postępowania w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na podstawie obecnie obowiązujących przepisów. Po dokonaniu merytorycznej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewoda Śląski przywołał art. 136 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami podkreślając, iż nieruchomość uznaje się za zbędą na cel określony w wywłaszczeniu, jeżeli mimo upływu siedmiu lat od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna nie rozpoczęto prac związanych z realizacją wskazanego celu, albo gdy pomimo upływu dziesięciu lat od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna cel ten nie został zrealizowany.

W tym miejscu organ odwołał się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r. sygn. akt P 38/11, według którego powołany powyżej przepis w zakresie w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną (jak to ma miejsce w niniejszej sprawie) przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed dniem 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W konsekwencji przyjąć należy, że w przypadku przedmiotowej nieruchomości, jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany przed dniem 22 września 2004 r., to terminy określone w art. 137 ustawy nie mają zastosowania.

Dalej organ stwierdził, że głównym zadaniem organu właściwego do rozpatrzenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest ustalenie celu wywłaszczenia oraz zbadanie zbędności nieruchomości na ten cel w rozumieniu art. 137 ustawy. Pomimo braku dołączenia do akt planu realizacyjnego powołanego w decyzji z dnia [...]r. sygn. [...] nie może być żadnych wątpliwości co do celu przedmiotowego wywłaszczenia. Wynika on bowiem z samej decyzji i pozostałych zgromadzonych w sprawie akt, a mianowicie nieruchomość wywłaszczona została dla budowy szkoły oraz boiska szkolnego (zaplecza sportowego).

Nie może także być kwestionowany fakt, że tak szkoła (nie tylko sam budynek ale także infrastruktura techniczna i obiekty towarzyszące) oraz boisko szkolne zostały wybudowane i nastąpiło to przed 22 września 2004 r. Świadczą o tym zgromadzone w sprawie dokumenty - m.in. pismo [...] Spółdzielni Mieszkaniowej z [...] r. wskazujące, że inwestycja dobiega końca, oraz protokoły kolejnych oględzin, w tym z dnia [...] r. Nie można zatem mówić o zbędności przedmiotowej nieruchomości na cel wywłaszczenia w rozumieniu art. 137 ustawy. Zbędności nieruchomości w rozumieniu tego przepisu nie można bowiem wyprowadzać ze zdarzeń, które nastąpiły po osiągnieciu celu wywłaszczenia. Wobec zatem ustalenia, iż cel przejęcia nieruchomości został zrealizowany na przedmiotowej działce, należało odmówić zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Na marginesie organ wskazał, że skarżący we wniosku domagał się zarówno reprywatyzacji wywłaszczonej działki jak i wypłaty odszkodowania. Z załączonych dokumentów wynika, że ustalone w decyzji wywłaszczeniowej odszkodowanie zostało wpłacone do depozytu sądowego (wobec odmowy jego przyjęcia przez właścicielkę). Nie wyjaśnił jednak organ pierwszej instancji skutków, jakie wiążą się z tym faktem.

Skargę na powyższą decyzję Wojewody Śląskiego złożył, reprezentowany przez pełnomocnika, skarżący. Zaskarżając decyzję Wojewody Śląskiego, który utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta C. odmawiającą zwrotu wywłaszczonej nieruchomości tj. działki nr 1 stwierdził, iż decyzja jest nieprawidłowa i niezgodna ze stanem faktycznym. Podkreślił, że nieruchomość przejęta została w celu budowy boiska szkolnego. Jednak szkoła ta wskutek wygaszenia jej działalności jako gimnazjum została zlikwidowana. Tym samym nie jest konieczne dalsze utrzymywanie przyszkolnego boiska, czyli nieruchomość na którym zostało ono utworzone stała się zbędna i winna być zwrócona skarżącemu jako spadkobiercy prawowitej właścicielki.

Dodał też, że poza składnikiem gruntowym wywłaszczeniem objęto garaż oraz składnik roślinny oraz że nie dokonano wypłaty odszkodowania z tytułu wywłaszczenia.

Odwołując się orzeczeń sądowych stwierdził, że jasnym jest, iż nieruchomość będąca przedmiotem decyzji wywłaszczeniowej stała się zbędna na określony w tej decyzji cel wywłaszczenia. Wskutek zamknięcia szkoły nie jest konieczne utrzymywanie boiska szkolnego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Na rozprawie w dniu 9 stycznia 2020 r. pełnomocnik Wojewody Śląskiego oświadczył, że podtrzymuje stanowisko zawarte w odpowiedzi na skargę i zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa.

Zgodnie bowiem z zapisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) - sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Kontrolują zatem czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, i to naruszenia mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy czy stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo wreszcie naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność, albowiem jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanej decyzji bądź stwierdzenie jej nieważności (art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325). Przy czym, po myśli art. 134 tej ustawy, sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, czyli rozpatrują sprawę w jej całokształcie.

Przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola zaskarżonej decyzji w aspekcie zarzutów podniesionych w skardze oraz wziętych pod rozwagę przez Sąd z urzędu w zakreślonych powyżej ramach wykazała, iż odpowiada ona prawu, nie narusza bowiem ani przepisów materialnoprawnych, ani przepisów procedury.

Przypomnieć należy, że kwestia zwrotu działki nr 1 była już wcześniej rozpatrywana. Z wnioskiem z dnia 8 lutego 1993 r. o zwrot tej działki wystąpił w imieniu swej matki, jako jej pełnomocnik, obecnie skarżący. Wydane wówczas zostały decyzje o odmowie zwrotu przedmiotowej nieruchomości, a mianowicie Kierownik Urzędu Rejonowego w K. decyzją z dnia [...]r. Nr [...] odmówił zwrotu przedmiotowej nieruchomości J.N., a Wojewoda [...] utrzymał powyższą decyzję w mocy własną decyzją z dnia [...]r. Nr [...]. Dodać przy tym trzeba, że powyższe decyzje kwestie zwrotu przedmiotowej nieruchomości rozpatrzyły w oparciu o obowiązujący wówczas stan sprawy, a mianowicie według ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (t.jedn. Dz.U. z 1991 r., poz. 127 ze zm.).

Od dnia 1 stycznia 1998 r. weszła w życie nowa ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 2204 ze zm.) regulująca m.in. kwestie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości w przepisach art. 136 i art. 137, w sposób odmienny od przepisów poprzedniej ustawy. W świetle powyższego należy podzielić stanowisko orzekających w sprawie organów, iż nie ma w takim przypadku powagi rzeczy osądzonej. Rozpatrywanie obecnego wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, złożonego przez następcę prawnego poprzedniej właścicielki nieruchomości – obecnego skarżącego - pismem z dnia 23 kwietnia 2018 r. następuje bowiem na podstawie innych przepisów – nowej ustawy. Nie zachodzi zatem tożsamość sprawy, wobec zmiany stanu prawnego. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 lutego 2019 r. sygn. akt I OSK 1035/17 "uchylenie ustawy z 1985 r., a przez to utratę mocy przepisu art. 69 ust. 1, wprowadzenie w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami kryteriów, których spełnienie warunkuje możliwość stwierdzenia zbędności spowodowało, że wskutek zmiany stanu prawnego od dnia 1 stycznia 1998 r. powstała możliwość odrębnego ustalenia stanu faktycznego. Nie zachodzi bowiem stan rzeczy osądzonej, gdy żądania zwrotu oparte zostały na różnych podstawach prawnych".

Tak więc odnosząc się do kontrolowanej sprawy należy stwierdzić, iż organ pierwszej instancji przeprowadził prawidłowe postępowanie w celu ustalenia stanu faktycznego i prawnego sprawy. Zgodnie z art. 136 ust. 3 zdanie 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137 ustawy, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że pojęcie "zbędności na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu" określa art. 137 tej ustawy, w którym zawarta została definicja legalna tego pojęcia. Stosownie do ust. 1 tego przepisu nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. W sprawach zwrotu wywłaszczonych nieruchomości istotne jest zatem to, czy w określonym przedziale czasowym rozpoczęto prace związane z realizacją celu wywłaszczenia lub, czy po upływie określonego czasu cel ten został zrealizowany. Natomiast ust. 2 tego przepisu przewiduje, że jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.

Tak więc niezbędną przesłanką do zwrotu nieruchomości (w całości względnie w części) jest ustalenie zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej.

Na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie może budzić wątpliwości fakt, że wnioskowana do zwrotu działka nr 1 wywłaszczona została mocą decyzji Wiceprezydenta Miasta S. decyzją z dnia [...]r. sygn. [...], utrzymaną w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...]. Z uzasadnienia decyzji pierwszoinstancyjnej wynikało, iż wywłaszczenie nastąpiło z przeznaczeniem pod budowę szkoły i boiska przyszkolnego. W decyzji tej przyznano też stronie odszkodowanie w wysokości ustalonej przez biegłych rzeczoznawców, na które składała się kwota za składnik gruntowy, składnik budowlany i składnik roślinny, które jednak wobec odmowy przyjęcia przez właścicielkę, złożone zostało do depozytu sądowego (postanowienie Sądu Rejonowego [...] Wydział Cywilny z dnia [...] r. sygn. akt [...]).

Jak wynika ze zgromadzonych w sprawie dokumentów cel wywłaszczenia został zrealizowany. Wynika ta zarówno z dokumentów sprawy (m.in. z decyzji Wojewody [...] z dnia [...]r. Nr [...], gdzie stwierdzono, że inwestycja - cel wywłaszczenia – budowa boiska szkolnego- dobiegała końca, z pisma [...] Spółdzielni Mieszkaniowej z [...] r. także potwierdzającego, że inwestycja dobiega końca, jak i uchwały Zarządu Miasta S. nr [...] z dnia [...]r. stwierdzającej wykorzystywanie przedmiotowej nieruchomości zgodnie z celem wywłaszczenia) a także z przeprowadzonych oględzin – (m.in. w dniu [...] r. – ustalających że na gruncie znajduje się stacja transformatorowa, przylegająca bezpośrednio do budynku szkolnego, wyasfaltowana ścieżka do boisk szkolnych i bieżnia oraz ogrodzenie z żywopłotem). Powyższe ustalenia potwierdziła także wizja lokalna w terenie z dnia [...] r.

Nie może zatem w takich okolicznościach sprawy być kwestionowany fakt, iż nieruchomość została wykorzystywana zgodnie z celem wywłaszczenia- tj. pod budowę szkoły i boiska przyszkolnego. Nie jest istotne przy tym, że jak twierdzi skarżący szkoła ta wskutek wygaszenia jej działalności jako gimnazjum została zlikwidowana, a tym samym nie jest konieczne dalsze utrzymywanie przyszkolnego boiska, czyli nieruchomość na którym zostało ono utworzone stała się zbędna i powinna być zwrócona skarżącemu.

Konstrukcja art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami przesądza, że do oceny zbędności nie można stosować zdarzeń przyszłych po realizacji celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu. Podstawą tej oceny jest wyłącznie okoliczność faktycznego zrealizowania celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu. Nie jest przy tym dopuszczalna wykładania, która wyprowadza zbędność nieruchomości ze zdarzeń przyszłych, które nastąpiły po zrealizowaniu celu wywłaszczenia. Stanowisko takie ugruntowane jest w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego – zob: wyroki z dnia 21 lutego 2008 r., sygn. akt I OSK 180/07, z dnia 6 maja 2010 r., sygn. akt I OSK 941/09, z dnia 13 stycznia 2010 r., sygn. akt 471/09 czy z dnia 22 marca 2019 r. sygn. akt I OSK 1274/17. Po zaprzestaniu realizacji dotychczasowego celu wywłaszczenia nie ulega zmianie ocena dokonanego w przeszłości wywłaszczenia jako zgodnego z prawem, a dotychczasowego postępowania z wywłaszczoną nieruchomością jako prawidłowego.

W świetle art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jeżeli cel wywłaszczenia został definitywnie osiągnięty, to nie istnieje możliwość zwrotu nieruchomości, mimo nawet późniejszej zmiany jej przeznaczenia. Z chwilą zrealizowania celu wywłaszczenia, wykonywanie prawa własności takiej nieruchomości nie jest ograniczone jakimikolwiek warunkami poza tymi, jakim poddawane jest prawo własności przysługujące każdemu innemu podmiotowi.

Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 maja 2010 r. sygn. akt I OSK 1025/09 – dla oceny zbędności nieruchomości lub jej części na cele wywłaszczenia – w ramach art. 137 omawianej ustawy – nie mają znaczenia rozstrzygnięcia administracyjne lub jakiekolwiek inne dokumenty określające sposób zagospodarowania nieruchomości wywłaszczonej, jeżeli zostały wydane po dniu, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna. Późniejsza zmiana wykorzystania nieruchomości wywłaszczonej na inny cel, po zrealizowaniu na niej celu wywłaszczenia, nie ma znaczenia dla oceny dopuszczalności jej zwrotu.

Stosownie do art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137 ustawy. W niniejszej sprawie wywłaszczona nieruchomość wykorzystana została zgodnie z celem jej wywłaszczenia.

Uwzględniając zatem powyższe, zasadnie organy obu instancji uznały, cel wywłaszczenia został zrealizowany. Potwierdzone zagospodarowanie działki wskazuje na jej wykorzystywanie zgodnie z celem wywłaszczenia. Podkreślić przy tym trzeba, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przy ocenie realizacji celu wywłaszczenia jakim jest budowa szkoły i boiska przyszkolnego należy uwzględniać nie tylko budowę samego budynku szkoły, ale także wszystkich innych obiektów i urządzeń technicznych jej towarzyszących, m.in. stacji transformatorowej, ścieżek i dojść do boisk, bieżni czy terenów zielonych. Odnosząc powyższe poglądy do okoliczności niniejszej sprawy należy wskazać, że organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie, w sposób wyczerpujący i konkretny określając cel, na jaki wywłaszczona została przedmiotowa nieruchomość, a następnie, po ustaleniu, wykorzystania przedmiotowej nieruchomości zgodnie z celem wywłaszczenia, zasadnie odmówiły jej zwrotu.

Nie można podzielić twierdzeń strony skarżącej, że przedmiotowa działka, powinna podlegać zwrotowi, wobec obecnego niewykorzystywania jej na cele wywłaszczenia. W ocenie składu orzekającego takiego stanowiska nie można podzielić. Przedmiotowa działka nie stanowi póki co nieużytku, cała działka jest zadbana, ogrodzona, i nadal pomimo wygaszenia szkoły, pozostaje własnością Gminy S., która może swobodnie wykonywać uprawnienia wynikające z przysługującego jej prawa własności.

Uwzględniając powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie stwierdzając naruszenia prawa przez orzekające w sprawie organy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.