Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1568/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-09-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par. 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka (spr.), Protokolant - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2008 r. sprawy ze skargi L. G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy; oddala skargę;


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, działając w imieniu Zakładu utrzymał w mocy decyzję ZUS z dnia [...] lutego 2008 r. w sprawie odmowy umorzenia L.G. należności z tytułu składek. W uzasadnieniu decyzji organ orzekający wyjaśnił, że zgodnie z dyspozycją art. 28 ust.1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.Dz.U.2007 r. Nr 11 poz.74 ze zm.) Zakład może umorzyć należności z tytułu składek w całości lub w części w przypadku ich całkowitej nieściągalności oraz, że przypadki całkowitej nieściągalności zostały ściśle określone w ust. 3 tego artykułu. Wyjaśnił również, że art. 28 ust. 3 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stanowi, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Organ orzekający przytoczył treść §3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U.Nr 141,poz.1365) stanowiący, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Podkreślił, że nawet wystąpienie takich przesłanek nie obliguje Zakładu do podjęcia pozytywnej decyzji w zakresie umorzenia składek. Wyjaśnił dalej, że zgodnie z art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych do składek na ubezpieczenia zdrowotne oraz Fundusz Pracy w zakresie umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne. Omawiając stan faktyczny sprawy wskazał, że podczas prowadzenia działalności gospodarczej L. G. był zobowiązany do opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne oraz Fundusz Pracy. Z obowiązku tego nie wywiązywał się, czym doprowadził do powstania zadłużenia wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Dnia 2 listopada 2007 r. dłużnik złożył wniosek o umorzenie zadłużenia. Dnia [...] lutego 2008 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzję odmawiającą umorzenia zadłużenia. Dłużnik zwrócił się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, opisując podobnie jak we wniosku o umorzenie zadłużenia, okoliczności powstania zadłużenia. Wyjaśnił, że ze względu na monopol T. S.A. prowadzona przez niego działalność nie przynosiła dochodów, a nie miał możliwości jej zlikwidowania do czasu spłaty pożyczki uzyskanej z Urzędu Pracy. Ze względu na tę pożyczkę nie miał również możliwości zmiany formy działalności lub jej likwidacji, natomiast serwery i komputery, które zakupił ze środków pozyskanych z Urzędu Pracy z każdym dniem traciły na wartości, a obecnie mają wartość złomu. Wskazał, że musiał również ponieść koszty wynajmu i umeblowania firmy. Oświadczył, że po spłacie pożyczki i wyrejestrowaniu firmy w 2004 r. dla niego jako mechanika bez prawa jazdy nie było pracy. Podkreślił, że w wyniku tych okoliczności stracił zdrowie i majątek. Stwierdził, że rejestrowanie się w Urzędzie Pracy nie miało sensu, bo i tak pracy nie było. Wskazał, że opiekuje się synem z [...] oraz bratem z [...], u którego mieszka za przyzwoleniem siostry.

Organ orzekający ustalił, że dłużnik nie posiada nieruchomości i pojazdów mechanicznych, nie korzysta z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, nie jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna. Dłużnik pozostaje na utrzymaniu żony, która zarabia 2200 zł miesięczne brutto oraz osiąga dochód z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 5000 zł rocznie. Ustalono, że prowadzona wobec dłużnika egzekucja okazała się nieskuteczna, tytuły wykonawcze zostały zwrócone, a Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. stwierdził, brak majątku z którego można prowadzić egzekucję. Organ stwierdził, że w przypadku L. G. wystąpiły przesłanki całkowitej nieściągalności wymienione w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń.

Organ stwierdził również , że dłużnik nie udowodnił, że musi sprawować opiekę nad przewlekle chorym członkiem rodziny, co uniemożliwiałoby mu podjęcie pracy, w szczególności nie przedstawił żadnego dokumentu potwierdzającego, że jego syn i brat wymagają stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwości samodzielnej egzystencji, złożył jedynie zaświadczenie, że syn [...] lat [...] jest przewlekle chory i wymaga stałego leczenia [...].

Zakład stwierdził, że nie zachodzi żadna z przesłanek umorzenia wymieniona w wyżej przywołanym rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej. Reasumując Zakład stwierdził, że nie kwestionuje trudności, które spotkały dłużnika, jednak na podstawie zgromadzonych dowodów nie można jednoznacznie stwierdzić, że spłata zadłużenia zagraża egzystencji rodziny. Dłużnik nie wykazał, że jego trudności finansowe mają charakter trwały i pogłębiający się, co uzasadniałoby umorzenie zaległości ze względu na ubóstwo i zagrożenie egzystencji rodziny. Organ wyjaśnił, że rozstrzygając sprawy umorzenia zadłużenia kieruje się również " interesem publicznym", zobowiązany jest bowiem do prowadzenia racjonalnej gospodarki finansowej, a umorzenie przypadających na rzecz ZUS środków może mieć wpływ na jego prawidłowe funkcjonowanie i oraz bieżącą i terminową wypłatę przez ZUS świadczeń z ubezpieczenia społecznego.

Wyjaśnił, że w świetle obowiązujących przepisów trudna sytuacja materialna dłużnika i brak środków na pokrycie zadłużenia nie przesądzają o pozytywnym załatwieniu wniosku. Podkreślił, że decyzje w zakresie umorzeń mają charakter uznaniowy , co oznacza, że udzielenie tego rodzaju ulgi jest prawem a nie obowiązkiem organu, nawet w przypadku wystąpienia przesłanek, o których stanowią przepisy dotyczące umorzeń.

W skardze na powyższa decyzję, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Zaskarżonej decyzji zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przez błędne ustalenie, że strona nie wykazała, iż trudności finansowe mają charakter trwały i pogłębiający się oraz nie ustalenie aktualnej kwoty zaległości, po uwzględnieniu przedawnienia części zaległości. Zarzucił również naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:

1. art.2 Konstytucji RP przez naruszenie zasady lex retro non agit,

2. art. 7 Konstytucji RP polegające na niezastosowaniu normy prawnej, która winna być zastosowana,

3. art.24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002 r.- przez jego niezastosowanie,

4. art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003 r. poprzez jego bezpodstawne zastosowanie,

5. art.32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych,

6. art. 33 ust.2 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2004 r. przez jego niezastosowanie,

7. art.33 ust.2 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lipca 2004 r. przez jego zastosowanie,

8. art. 59§1 ust.9 ordynacji podatkowej w zw. z art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przez wyrażenie poglądu przez nie uwzględnienie upływu przedawnienia części składek z tytułu ubezpieczeń społecznych,

9. art. 67 a Ordynacji podatkowej przez nie uwzględnienie upływu terminu przedawnienia zobowiązania z tytułu ubezpieczeń zdrowotnych,

10. art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych przez jego niezastosowanie w sytuacji gdy oczywistym jest, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne , a prowadzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne ze względu na brak majątku.

Zarzucił również naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:

1. art. 156§1 ust.2 k.p.a. przez nie wydanie decyzji o umorzeniu postępowania co do tej części zaległości, które wygasły na skutek przedawnienia i wydanie decyzji merytorycznej co do wszystkich zaległości,

2. art. 105 §1 k.p.a poprzez nie umorzenie postępowania, co do tej części zaległości, które uległy przedawnieniu,

3. art. 7 k.p.a. przez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności, że część zaległości uległa przedawnieniu.

Rozwijając zarzuty w motywach skargi podniósł, że z zasady demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej uregulowanej w art. 2 Konstytucji wywodzona jest zasada lex retro non agit oznaczająca, że nowa ustawa nie może regulować stosunków prawnych powstałych pod rządami starej ustawy. Oczywistym jest, że zasada ta obowiązuje przede wszystkim w sytuacji, gdy nowa ustawa jest mniej korzystna dla obywatela, tj. wprowadza nowy obowiązek lub wydłuża okres obciążenia obowiązkiem, tj. wydłuża termin przedawnienia, np. z 5 do 10 lat. Podkreślił, że na tle prawa publicznego z upływem terminu przedawnienia związane jest wygaśnięcie zobowiązania, upływ terminu przedawnienia jest więc zdarzeniem prawnym, które z mocy samego prawa powoduje wygaśnięcie zobowiązań.

Wskazał, że przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych mają charakter administracyjny, nowele nie mogą zatem regulować zobowiązań powstałych pod rządami starych ustaw, zwłaszcza gdy z brzmienia ustawy nie wynika, aby miała ona moc wsteczną. Wskazał ponadto, że na gruncie prawa publicznego niedopuszczalny jest pogląd głoszący, że norma wydłużająca termin przedawnienia zobowiązania ma zastosowanie do stosunków prawnych i wynikających z nich obowiązków powstałych pod rządami ustawy poprzedniej, przewidującej krótszy okres przedawnienia. Wobec braku przepisów przejściowych w ustawie wprowadzającej dłuższy okres przedawnienia należy przyjąć, że ustawodawca wydłużając okres przedawnienia do 10 lat miał na uwadze jedynie te zobowiązania, które powstaną po wejściu w życie noweli. Pokreślił, że gdyby ustawodawca chciał objąć wydłużonym okresem przedawnienia stany prawne powstałe przed dniem wejścia w życie noweli, uczyniłby to w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, w taki sposób jak na przykład przewiduje to art.15 ustawy przepisy wprowadzające kodeks karny. Nadając moc wsteczną przepisom niekorzystnym dla strony organy orzekające naruszyły wynikającą z art. 7 Konstytucji zasadę praworządności.

Podniósł, że w okolicznościach sprawy ZUS powinien był ustalić która część należności uległa przedawnieniu i w tym zakresie umorzyć postępowanie. ZUS w uzasadnieniu w żaden sposób nie wyjaśnił, dlaczego odmówił umorzenia całkowicie nieściągalnych należności.

W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym dotyczącym zgodności z Konstytucją ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zakresie wprowadzenia 10-letniego przedawnienia w stosunku do zobowiązań powstałych przed datą wejścia w życie tej nowelizacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na ten wynik, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.).

W pierwszej kolejności sąd postanowił oddalić wniosek o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym dotyczącym zgodności z Konstytucją ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zakresie wprowadzenia 10-letniego przedawnienia w stosunku do zobowiązań powstałych przed datą wejścia w życie tej nowelizacji.

Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U.Nr 102, poz.643 ze zm.) sąd może przedstawić Trybunałowi pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. W tej sprawie w ocenie Sądu nie zachodzi wątpliwość co do zgodności z Konstytucją ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zakresie wprowadzenia 10-letniego przedawnienia w stosunku do zobowiązań powstałych przed datą wejścia w życie tej nowelizacji. Dlatego brak było podstaw do wystąpienia z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji wydanej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych działającego w imieniu Zakładu , w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności zarówno z przepisami procesowymi, jak i z normami prawa materialnego, Sąd nie dopatrzył się, aby decyzja ta została wydana z naruszeniem norm prawa stanowiących podstawę jej wydania. W ocenie Sądu, decyzja będąca przedmiotem skargi odpowiada prawu, ustalenia dokonane przez organ są prawidłowe ,a oparte na nich wnioski są spójne i logiczne. Należy zatem stwierdzić, iż zarzuty zawarte w skardze nie zasługują na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności Sąd zwraca uwagę, że zgodnie treścią przepisu art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.2007 r. Nr 11,poz.74) zwanej dalej ustawą, należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem postanowień ust. 3a. Wyliczenie zawarte w przepisie art. 28 ust. 3 ustawy jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek.

Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2 i 3 zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie, tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie zaś prawny obowiązek ich umorzenia. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 ustawy wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku "mogą być one umorzone.".

Od zasady, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności istnieje wyjątek ustanowiony w ust. 3 a art. 28 ustawy, zgodnie z którym należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe zasady umarzania należności w sytuacjach określonych w ust. 3 a określa rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U.03.141.1365), zwane dalej "rozporządzeniem". Zgodnie z § 3. 1. tego rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego.

Należy zauważyć, że organ orzekający uznał, iż wobec zakończenia jako nieskutecznej egzekucji prowadzonej wobec dłużnika przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. , zwrócenia tytułów wykonawczych i stwierdzenia, że brak jest majątku z którego można prowadzić egzekucję wystąpiła jedna z przesłanek całkowitej nieściągalności. Uznał równocześnie, że nie zachodzi żadna z przesłanek wymienionych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki ,Pracy i Polityki Socjalnej.

Organ orzekający, nie kwestionując trudności jakie spotkały zobowiązanego stwierdził, że skarżący nie udowodnił, że jego trudności finansowe mają charakter stały i pogłębiający się , co uzasadniałoby umorzenie zaległości z uwagi na ubóstwo i zagrożenie egzystencji rodziny. W ocenie sądu decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odpowiada prawu, a organ orzekający nie przekroczył zakreślonych przez ustawodawcę granic swobody orzekania w zakresie możliwości umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy.

Należy zauważyć, że skarżący urodził się w [...] r. i do osiągnięcia wieku emerytalnego brakuje mu [...] lat, wiek nie jest więc przeciwwskazaniem do podjęcia pracy. Skarżący nie przedstawił również dokumentacji lekarskiej, z której wynikałyby przeciwwskazania do podjęcia pracy ze względu na stan zdrowia. W aktach sprawy znajduje się wprawdzie zaświadczenie wystawione przez lekarza rodzinnego, stwierdzające, że L. G. jest przewlekle chory i wymaga stałego leczenia, zaświadczenie to nie wskazujące nawet rodzaju choroby, nie jest poparte żadnymi innymi dokumentami dotyczącymi choroby, leczenia czy starania się o rentę, nie może być więc podstawą do przyjęcia niemożności podjęcia jakiejkolwiek pracy przez skarżącego. Brak również dowodów wskazujących na niemożność podjęcia przez skarżącego pracy z powodu konieczności opieki na członkiem rodziny. Przedstawione na rozprawie zaświadczenie wystawione przez lekarza rodzinnego, z którego wynika, że J. G. (brat) wymaga opieki osób bliskich nie wskazuje zakresu opieki, w szczególności, że ma być to opieka stała, nieprzerwana, uniemożliwiająca podjęcie zatrudnienia przez skarżącego. Ponadto należy wskazać, że zaświadczenie to zostało wystawione 3 lipca 2008 r. nie może mieć więc wpływu na ocenę przez Sąd zaskarżonej decyzji. Prawidłowo więc organ orzekający ustalił, iż skarżący nie udowodnił, że jego trudności finansowe mają charakter stały i pogłębiający się , co uzasadniałoby umorzenie zaległości z uwagi na ubóstwo i zagrożenie egzystencji rodziny.

Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu przedawnienia części zadłużenia, który to zarzut jest podstawą do sformułowania przez skarżącego zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego, w tym przepisów Konstytucji wskazanych w skardze oraz zarzutów naruszenia norm prawa procesowego, Sąd stwierdza, że zarzut jest nieuzasadniony.

Zadłużenie skarżącego, co jest w sprawie niesporne dotyczy okresu od czerwca 2000 r. do lipca 2007 r. , z wyłączeniem września 2000 r.

Art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w wersji pierwotnej stanowił, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, o którym mowa w ust. 5, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne.

Ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r, o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U.Nr 241, poz.2074) art. 24 ust. 4 otrzymał nowe brzmienie, zgodnie z którym należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-5d. Ustawa ta weszła w życie 1 stycznia 2003 r. Zarzuty skarżącego opierają się na poglądzie prawnym, zgodnie z którym nowe przepisy wprowadzające 10-letni okres przedawnienia powinny mieć zastosowanie do należności, które powstały po dacie wejścia w życie ustawy ustalającej 10-letnie przedawnienie, a więc do zobowiązań, które powstały po 1 stycznia 2003 r.

Zagadnienie to istotnie budziło kontrowersje. Zostały one wyjaśnione, między innymi w Wyroku Sądu Najwyższego z dnia 12 lipca 2007 r. syg.akt I UK 37/07, w którym to wyroku Sąd Najwyższy wyjaśnił, że: "od 1 stycznia 2003 r., po zmianie ustawy systemowej (Dz. U. z 2002 r. Nr 241, poz. 2074) termin przedawnienia uległ wydłużeniu do 10 lat. Mogła, zatem powstać kwestia, czy taka niekorzystna dla dłużnika zmiana terminu przedawnienia wydłużała dotychczasowe (krótsze) terminy przedawnienia, to znaczy czy wierzytelności nieprzedawnione podlegały dłuższemu okresowi przedawnienia. Odpowiedź jest twierdząca. Ustawodawca nie wyraził jej w odrębnej jednostce redakcyjnej ustawy zmieniającej, niemniej wynika z samej treści zmienionego przepisu stanowiącego, że "należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, od dnia, w którym stały się wymagalne", zatem dłuższy termin przedawnienia odnosi się do należności jeszcze wówczas nieprzedawnionych. W przeciwnym razie konieczny byłby przepis o rozdzieleniu poprzedniego i nowego terminu przedawnienia odpowiednio do składek wymagalnych przed i po tej zmianie. Systemowo tego typu rozwiązanie stanowiłoby nieuzasadnione różnicowanie sytuacji wierzycieli i dłużników. Przepis wydłużający termin przedawnienia jest korzystny dla wierzyciela i zarazem pogarsza sytuację dłużnika. Dzieje się to w obszarze tej samej zasady, że zobowiązanie pieniężne ma być wykonane i tylko ustawodawcy, a nie stronom, przysługuje prawo do modyfikacji terminu przedawnienia (art. 119 k.c.). Prawo zmiany terminów przedawnienia jest, więc domeną ustawodawcy i skoro ma w ten sposób wpływ na stosunki cywilnoprawne, to obejmuje ono również stosunki publicznoprawne (należności składkowe). Inaczej mówiąc dłużnik musi się poddać terminom przedawnienia wydłużanym przez ustawodawcę w czasie trwania stosunku prawnego. Aksjologicznie zawsze zmierza to do lepszej realizacji długu, a w sprawach o składki na ubezpieczenie społeczne zapewnia szerszą gwarancję celu ubezpieczeniowego. Tytułem przykładu rozwiązań systemowych wydłużania terminów przedawnienia i obejmowania nimi roszczeń jeszcze nieprzedawnionych można wskazać na art. 2 ustawy 16 lutego 2007 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny w odniesieniu do wprowadzenia dłuższego przedawnienia odpowiedzialności deliktowej (art. 4421 k.c.), a wcześniej na art. 8 i 9 ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 55, poz. 321) w odniesieniu do wydłużenia przedawnienia ( art. 118 k.c.) i zasiedzenia (art. 172 k.c.)."

Skład orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela zacytowany wyżej pogląd prawny Sądu Najwyższego i uznaje, że do zobowiązań skarżącego, pomimo że powstały one pod rządami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 r. należy, w zakresie przedawnienia, stosować przepisy tej ustawy w brzmieniu nadanym nowelą obowiązującą od 1 stycznia 2003 r. W związku z powyższym za niezasadnie należy uznać wszystkie zarzuty, których podstawą było uznanie, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych orzekał w zakresie należności, które w części uległy przedawnieniu. Nieuzasadnione są więc zarzuty naruszenia art. 2 i 7 Konstytucji, art., 24 ust. 4 w brzmieniu dawnym i nowym ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, art. 33 ust. 2 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2004 r i od 1 lipca 2004 r. , przywołanych przepisów ordynacji podatkowej oraz przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, których naruszenie skarżący wywodził z obowiązku umorzenia postępowania w stosunku do należności przedawnionych.

Niezrozumiały jest zarzut naruszenia art.28 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przez jego niezastosowanie w sytuacji gdy " oczywistym jest że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, a prowadzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. postępowanie egzekucyjne okazało się bezskuteczne z uwagi na brak majątku". Organy orzekające obu instancji ustaliły, że w sprawie wystąpiły przesłanki całkowitej nieściągalności wymienione w art. 28 ust. 3 ustawy i pomimo dokonania tego ustalenia odmówiły umorzenia zadłużenia.

W konkluzji stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z 30 sierpnia 2002 r. (Dz.U.153 poz. 1270), oddalił skargę jako niezasadną.