Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 1282/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-09-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6339 Inne o symbolu podstawowym 633
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 41 ust 6, 66k ust 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1065
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 listopada 2018 r. sygn. akt II SA/Po 491/18 w sprawie ze skargi M. J. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu kosztu szkolenia oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 21 listopada 2018 r. sygn. akt II SA/Po 491/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę M. J. (dalej jako skarżący) na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Starosty K. z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...], którą zobowiązano skarżącego do zwrotu nienależnie pobranego kosztu szkolenia w ramach bonu szkoleniowego za okres od 24 lipca 2017 r. do 31 lipca 2017 r. w kwocie brutto 884,00 zł, w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji.

W motywach orzeczenia Sąd pierwszej instancji podniósł, że na podstawie art. 66k ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2017 r., poz. 1065, z późn. zm.) zwanej dalej w skrócie u.p.z., Starosta K. w dniu [...] czerwca 2017 r. przyznał skarżącemu bon szkoleniowy, zaś w dniu [...] lipca 2017 r. został skierowany na szkolenie "kurs prawa jazdy kat. C". Po ustaleniu, że skarżący zrezygnował z tego szkolenia przed jego ukończeniem, Starosta uznał, że koszt szkolenia w ramach bonu szkoleniowego za wyżej wymieniony okres w kwocie brutto 884,00 zł, stanowi nienależnie pobrane świadczenie w rozumieniu przepisu art. 76 ust. 2 pkt 4 u.p.z. i wystąpiły przesłanki do orzeczenia o zwrocie tego pobranego kosztu szkolenia w ramach bonu szkoleniowego na podstawie art. 76 ust. 1 u.p.z.

Sąd wyjaśnił, że z treści przytoczonego przepisu wynika, że koniecznym warunkiem uznania nienależnego charakteru świadczenia pieniężnego pobranego przez osobę bezrobotną jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: nieukończenie szkolenia, więc niewykonanie lub nienależyte wykonanie obowiązku ukończenia szkolenia nałożonego na bezrobotnego, na które skierował go organ pracy, oraz wina bezrobotnego, rozumiana jako naganny stosunek psychiczny osoby do podejmowanego działania, uzewnętrzniający się w podjęciu lub zaniechaniu podjęcia określonych czynności i wyrażający się w zachowaniu umyślnym lub nieumyślnym (lekkomyślność lub niedbalstwo), przy czym okolicznością wyłączającą odpowiedzialność finansową jest podjęcie zatrudnienia, jako powód nieukończenia szkolenia.

W przedmiotowej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżący nie wykonał nałożonego nań obowiązku ukończenia szkolenia, na które skierował go organ pracy, co nie nastąpiło z powodu podjęcia zatrudnienia. Tym samym kwestią sporną było ustalenie czy nieukończenie przez skarżącego szkolenia nastąpiło z jego winy.

Zdaniem Sądu w aktach administracyjnych sprawy brak jest jakichkolwiek dokumentów potwierdzających, że skarżący zgłaszał problemy z ukończeniem szkolenia już w sierpniu 2017 r. Co istotne, na druku Karty Stawiennictwa w PUP w dniu 23 sierpnia 2017 r. potwierdził on własnoręcznym podpisem, iż nadal uczestniczy w szkoleniu na prawo jazdy kat. C, a jak wynika z akt sprawy ostatni raz na szkoleniu stawił się w dniu 31 lipca 2017 r., czyli składając to oświadczenie zataił istotną dla oceny jego statusu okoliczność. Z akt sprawy wynika także, że skarżący dopiero w dniu [...] października 2017 r. poinformował PUP pisemnie, iż z dniem 1 sierpnia 2017 r. przerwał szkolenie, tłumacząc to problemami rodzinnymi i ciężką sytuacją. Rację ma zatem Wojewoda, iż brak jest podstaw, aby kwestionować takiego rodzaju oświadczenie. Jednocześnie skarżący nie wykazał, że został przy składaniu tego oświadczenia wprowadzony w błąd lub też było ono składane pod przymusem. Wskazane oświadczenie stanowi natomiast istotny dowód przerwania szkolenia bez uzasadnionej przyczyny.

Co istotne, skarżący na etapie odbioru skierowania na szkolenie został wyczerpująco pouczony przez organ o ciążących na nim obowiązkach, w tym każdorazowego usprawiedliwiania nieobecności na zajęciach szkoleniowych w terminie 3 dni od daty jej wystąpienia (pkt II ppkt 2 Informacji o prawach i obowiązkach związanych z uczestnictwem w szkoleniu – Obowiązki osoby kierowanej na szkolenie. Z akt sprawy nie wynika, że skarżący zastosował się do tych obowiązków, tym bardziej, iż należyte dbanie o własne interesy wymaga, aby wszelkie usprawiedliwienia miały formę pisemną.

Sąd wskazał przy tym, że skarżący został zawiadomiony o wszczęciu postępowania w przedmiotowej sprawie oraz był informowany w trybie art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm.) zwanej dalej w skrócie K.p.a. o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i złożenia wyjaśnień. Nie zasługiwały również na uwzględnienie zarzuty naruszenia przepisów postępowania art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. bowiem organy dokonały swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, przyjmując prawidłowo okoliczności sprawy za udowodnione, a zaskarżona decyzja spełnia również wymogi określone art. 107 § 3 K.p.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 41 ust. 6 u.p.z. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że zrezygnowanie przez skarżącego z ukończenia szkolenia na kierowcę kat. C z uwagi na jego ciężką sytuację osobistą oraz problemy rodzinne stanowi nieukończenie przez skarżącego szkolenia z jego własnej winy, podczas gdy powyższe okoliczności tj. zarówno ciężka sytuacja osobista skarżącego, jak i jego problemy rodzinne, stanowią okoliczności nadzwyczajne, niezależne od skarżącego, za których wystąpienie w świetle okoliczności faktycznych niniejszej sprawy nie można przypisać skarżącemu winy.

W oparciu o wskazany zarzut wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.) zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę wystąpienie przesłanek nieważności postępowania. W tej sprawie Sąd nie stwierdza wystąpienia jakiejkolwiek przesłanki nieważności postępowania.

Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).

Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.

Sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ stosownie do art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych zasadach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842) rozpoznanie sprawy jest konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.

Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta jedynie na zarzucie naruszenia prawa materialnego. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach stwierdzić należy, że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 41 ust. 6 u.p.z. osoba, która z własnej winy nie ukończyła szkolenia, jest obowiązana do zwrotu kosztów szkolenia, z wyjątkiem przypadku, gdy przyczyną nieukończenia szkolenia było podjęcie zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub działalności gospodarczej.

Strona skarżąca kasacyjnie upatruje naruszenia tego przepisu przez Sąd pierwszej instancji poprzez dokonanie jego błędnej wykładni polegającej na uznaniu, że rezygnacja przez skarżącego kasacyjnie z kursu (szkolenia) na kierowcę kategorii "C" nastąpiła z winy tej strony, a prawidłowa wykładnia powinna prowadzić do wniosku, że nie można skarżącemu przypisać żadnej postaci winy.

Pod pojęciem błędnej wykładni należy rozumieć nieprawidłowe w odniesieniu do przyjętych reguł wykładni rozumienie treści obowiązującego przepisu lub zastosowanie nieobowiązującego przepisu (J. Drachal, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, wyd. 3, Warszawa 2015, s. 673). Błędnym jest stanowisko strony skarżącej kasacyjnej, jakoby norma prawna wynikająca z art. 41 ust. 6 ww. ustawy została błędnie wyinterpretowana w tej sprawie przez Sąd pierwszej instancji. Sąd bowiem przyjął, akceptując prawidłowość w tym zakresie ustaleń organów oby instancji, że rezygnacja przez skarżącego kasacyjnie z części szkolenia na kierowcę kategorii "C" miała charakter zawiniony.

Trafnie Sąd pierwszej instancji przyjął, że skarżący wbrew argumentacji podnoszonej czy to w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, czy też w skardze miał pełną wiedzę o okresie szkolenia wynoszącym od 24 lipca 2017 r. do 20 sierpnia 2017 r. Wynika to bowiem m.in. z umowy zlecenia nr [...] z dnia [...] lipca 2017 r. zawartą przez skarżącego, jak i np. skierowania na szkolenie na kurs prawa jazdy kat. "C" z dnia [...] lipca 2017 r. także podpisanego przez skarżącego. W aktach sprawy znajdują się także takie dokumenty jak np. harmonogram szkolenia z datą [...] lipca 2017 r. w którym wpisano konkretne terminy zajęć praktycznych na kursie prawa jazdy kat. "C" w dniach od 27 lipca 2017 r. do dnia 20 sierpnia 2017 r., program szkolenia (na którym także widnieje data 20 lipca 2017 r.) oraz terminy pozostałych zajęć na tym kursie. Powyższe wprost wskazuje, że skarżący kasacyjnie co najmniej w dniu 21 lipca 2017 r. miał pełną wiedzę nie tylko o samym kursie prawa jazdy kat. "C", ale także o miejscach i terminach zajęć. Przedkładając w dniu 21 lipca 2017 r. wypełniony formularz dotyczący statusu uczestnika w chwili przystąpienia do projektu (akta administracyjne sprawy, karta nr 21), skarżący nie wskazywał na żadne okoliczności mogące świadczyć o trudnej sytuacji rodzinnej lub osobistej.

Tym samym skoro skarżący kasacyjnie w dniu [...] października 2017 r. złożył oświadczenie informujące, że zrezygnował z dniem 1 sierpnia 2017 r. ze szkolenia (kursu) na kierowcę kat. "C" podając jako powody własną ciężką (trudną) sytuację oraz problemy rodzinne, bez jakiegokolwiek wyjaśnienia na czym miałaby polega owa trudna sytuacja osobista lub ma czym polegają problemy rodzinne (akta administracyjne sprawy, karta nr 17), to zasadnie Sąd pierwszej instancji przyjął, że tak ogólna argumentacja nie pozwalała organom na ustalenie rzeczywistych powodów skarżący przerwał kurs. To po stronie skarżącego, do czego zobowiązał się w skierowaniu na szkolenie, istniał obowiązek usprawiedliwienia swojej nieobecności na zajęciach szkoleniowych. Usprawiedliwienie oznacza podanie racjonalnych i weryfikowalnych przesłanek pozwalających na ustalenie, jakie rzeczywiste przyczyny uniemożliwiły danej osobie udział w zajęciach i czy za ich wystąpienie ponosi ona winę.

Skoro strona skarżąca kasacyjnie nie kwestionowała wadliwości w zakresie stanu faktycznego sprawy wskazując, że stan faktyczny został prawidłowo ustalony w tej sprawie, to na podstawie oświadczenia skarżącego z dnia [...] października 2017 r. niezawierającego żadnych weryfikowalnych przyczyn przerwania kursu ustalono, że to skarżący ponosi winę za brak ukończenia szkolenia. Oświadczenie to nie zawierało żadnych konkretnych przesłanek pozwalających na ustalenie, że to nie skarżący zawinił w niedokończeniu kursu.

Strona skarżąca kasacyjnie nie kwestionuje naruszenia przepisów postępowania, tym samym należy stwierdzić, że to co zawiera owe oświadczenie skarżącego z dnia [...] października 2017 r. (akta administracyjne sprawy, karta nr 17) stanowi podstawę do ustalenia przyczyn rezygnacji (przerwania) z kursu i dokonana w tej sprawie ocena tego oświadczenia zasadnie pozwoliła tak organom administracji obu instancji, jak i Sądowi pierwszej instancji do uznanie, że sam skarżący nie usprawiedliwił przyczyn nie ukończenia szkolenia.

W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionej podstawie, na mocy art. 184 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji i skargę tę oddalił.