Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 345/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2011-08-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 1 i ust. 3, art. 137, art. 138 ust. 3
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.),, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant referent - stażysta Marta Zasoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi "P" Sp. z o.o. w K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Orzeczeniem [...] w S. z dnia [...]r., nr [...], wywłaszczona została na rzecz Skarbu Państwa – [...] w C. (dalej [...]) stanowiąca własność J. i A. W. nieruchomość położona w S., oznaczona jako działka nr "1", o powierzchni [...] m². Orzeczenie to zostało utrzymane w mocy przez [...] w S. orzeczeniem z dnia [...]r., znak: [...]. Na przedmiotowej nieruchomości została przewidziana budowa względnie rozbudowa już istniejących urządzeń kulturalno-wypoczynkowych przez stworzenie [...]. Wcześniejszą decyzją z dnia [...]r. [...]w S. zezwoliło Komitetowi Budowy [...] jako wykonawcy narodowych planów gospodarczych, w trybie art. 19 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych do realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r, Nr 4, poz. 31), na objęcie przedmiotowej działki.

Wnioskiem z dnia [...]r. I. W., spadkobierczyni byłych właścicieli, wystąpiła do Prezydenta Miasta C. o zwrot opisanej nieruchomości wskazując, że cel na który nastąpiło wywłaszczenie nie został zrealizowany. W toku postępowania organ I instancji ustalił, że po wywłaszczeniu przedmiotowa nieruchomość ulegała podziałom i aktualnie powstały z niej działki nr "2", k.m. [...], o pow. [...] m² i "3", k.m. [...], o pow. [...] m². Obie te działki stanowią własność Skarbu Państwa przy czym pierwsza z nich jest w użytkowaniu wieczystym [...], a druga w zarządzie [...]. Mając na uwadze ten stan prawny Prezydent Miasta C. zawiesił postępowanie w sprawie zwrotu działki nr "2" do czasu zakończenia postępowania w sprawie uchylenia decyzji Wojewody [...] z [...]r. w części, którą stwierdzono nabycie przez [...] prawa użytkowania wieczystego tej działki. W trakcie postępowania dotyczącego zwrotu działki nr "3" organ I instancji ustalił, że aktualnie część tej działki ( ogrodzona betonowym ogrodzeniem) jest dzierżawiona przez "A" Sp. z o.o. z siedzibą w K. Działka ta w tej części jest niezagospodarowana, nieutwardzona i wykorzystywana na cele parkingowe. Część przedmiotowej działki, znajdująca się poza ogrodzeniem od strony zachodniej, jest zajęta pod zieleń parkową, a na części znajdującej się poza ogrodzeniem od strony wschodniej urządzona została alejka parkowa łącząca Aleję Z. z "[...]". Za tą aleją aż do ogrodzenia "[...]" znajdują się tereny zieleni parkowej. Poza ogrodzeniem "[...]" na działce nr "3" usytuowany został budynek warsztatowy, a w pozostałej części teren ten jest wyasfaltowany i służy jako parking z wyjątkiem niewielkiego fragmentu stanowiącego trawnik. Zdaniem Prezydenta Miasta C. przedmiotowa działka została w całości wykorzystana na cel wywłaszczenia tj. na budowę parku. W archiwach [...] S.A. brak jest jednak materiałów dowodzących, że dokonano na tej działce nasadzeń zieleni parkowej, bowiem w latach [...] były one wykonywane społecznie. Zachował się jednak projekt techniczna zazielenienia części terenu [...]. [...] S.A., w której zarządzie znajduje się wywłaszczona działka przedstawiła także wykonaną w [...] r. mapę terenu parku wykonaną w oparciu o zdjęcia lotnicze, która w jej opinii dowodzi, że cała powierzchnia działki nr "3" została obsadzona drzewami. Na zlecenie organu sporządzona została także opinia dendrologiczna, na której podstawie określono wiek drzew rosnących na działce nr "3". W świetle tej opinii [...] drzewa zostały posadzone w połowie lat [...], [...] w latach [...] i [...] przed II wojna światową. Według natomiast zeznań świadków wskazanych przez I. W. do [...]r. teren działki przylegającej do zabudowanej nieruchomości pozostawionej były właścicielom został jedynie odgrodzony drewnianym płotem. Nie był on zagospodarowany i rosły na nim pokrzywy i chaszcze, a prace na tej części działki zostały podjęte dopiero po przekazaniu jej [...] ([...]) pod realizację budynku. Jak ustalił organ w [...] r. część działki dzierżawioną obecnie przez "A" Sp. z o.o. przekazano [...] we W. Z ustaleń organu wynika, że teren działki nr "3" nie był wykorzystywany przez [...] i dopiero w [...] r. wydzierżawiono część tej działki [...].

W oparciu o te ustalenia Prezydent Miasta C. decyzją z dnia [...] r., nr [...], odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W podstawie prawnej tego orzeczenia wskazany został art. 136 ust. 1 i ust. 3, art. 137 ust. 1 i art. 142 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2601 ze zm. – aktualnie Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm. – dalej zwana u.g.n. ) oraz art. 104 k.p.a.

W odwołaniu od tej decyzji wnioskodawczyni domagała się jej uchylenia w całości i wydania orzeczenia o zwrocie na jej rzecz wywłaszczonej nieruchomości, względnie o uchylenie decyzji w części i zwrocie na jej rzecz działki aktualnie dzierżawionej przez "A" Sp. z o.o. Odwołująca się wniosła także o uzupełnienie materiału dowodowego poprzez przeprowadzenie uzupełniającej opinii biegłego dendrologa celem wyjaśnienia rozbieżności miedzy rzeczywistym położeniem drzew uwidocznionych na mapie dołączonej do opinii dendrologicznej, a położeniem drzew na mapie fotogrametrycznej z [...] r. I. W. zarzuciła organowi I instancji niewłaściwe rozpoznanie istoty sprawy oraz błędne ustalenia faktyczne i prawne prowadzące do uznania, że cel wywłaszczenia działki nr "3" został zrealizowany. Zdaniem I. W. Prezydent Miasta C. naruszył także przepisy art. 9, art. 10, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i § 3 oraz art. 79 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez oparcie się jedynie na części zebranego w sprawie materiału dowodowego i pominięcie innych dowodów. Skarżąca zarzuciła także nieudokumentowanie faktu wycięcia drzew na części działki nr "3" oraz zamieszczenie w uzasadnieniu decyzji szeregu informacji nie dotyczących wywłaszczonej nieruchomości. Zarzuciła też brak zapewnienia jej możliwości udziału w czynnościach dowodowych organu. W jej ocenie organ nie ustalił również precyzyjnie celu na jaki została wywłaszczona przedmiotowa nieruchomość oraz przyjął bez należytego udokumentowania, że prace polegające na zazielenieniu i zadrzewieniu działki oraz wytyczeniu alejek miały miejsce w okresie 10 lat od uzyskania przez decyzję wywłaszczeniową waloru ostateczności. W aktach sprawy tymczasem brak jest dokumentów z lat [...], a dotarto jedynie do dokumentów pochodzących sprzed wywłaszczenia i z lat [...]i [...].

Zaskarżoną decyzją Wojewoda [...] powołując się na przepisy art. 136 ust. 3, art. 137 u.g.n. oraz art. 138 § 2 k.p.a. uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu stwierdził, że decyzja Prezydenta Miasta C. nie może się ostać aczkolwiek nie wszystkie zarzuty odwołującej się zasługiwały na uwzględnienie. Nie do odparcia – zdaniem organu – był zarzut niedostatecznego wyjaśnienia sprawy w zakresie wykorzystania wywłaszczonej nieruchomości na cele wywłaszczenia. Zdaniem Wojewody nie zostało przede wszystkim należycie udowodnione, że celem wywłaszczenia była realizacja zieleni parkowej oraz alei parkowych. We wniosku o wywłaszczenie z [...]r. Komitet Budowy [...] wskazał bowiem, że działka nr "4" (obecnie "3") została przewidziana pod rozbudowę istniejących urządzeń kulturalno-wypoczynkowych. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika też, że w projekcie [...] został zaplanowany bardzo starannie drzewostan parku, brak jednak dokumentów wskazujących w sposób jednoznaczny, że drzewostan taki został zaplanowany na wywłaszczonej działce, o której zwrot ubiega się I. W. Zdaniem Wojewody brak jest również dowodów podejmowania przez organ I instancji starań zmierzających do pozyskania ogólnego planu sytuacyjnego inwestycji, który był dołączony do wniosku o wywłaszczenie. W kwestii ustaleń dotyczących celu wywłaszczenia organ II instancji zauważył, że przeprowadzone w dniu [...]r. oględziny wykazały, że na części działki nr "4" (obecnie działka nr "3") został zrealizowany budynek magazynowo – warsztatowy. Organ nie ustalił jednak, czy w zaświadczeniu lokalizacyjnym z [...] r. dotyczącym budowy obiektów "[...]" jest mowa o obiekcie zrealizowanym na części przedmiotowej działki. Ustalenia te dowodziłyby zaś, że nie na całej wywłaszczonej nieruchomości – jak przyjął organ I instancji - planowano zrealizować zieleń parkową i alejki. Ze znajdującego się w aktach sprawy opisu technicznego magazynu jest mowa o istniejącym magazynie i wiacie, nie zostało jednak ustalone czy obiekty te zostały usytuowane na sąsiedniej działce czy też na części przedmiotowej działki oraz kiedy i na jakiej podstawie zostały wybudowane.

W dalszej części uzasadnienia Wojewoda zauważył, że przy założeniu wywłaszczenia działki nr "1" w celu urządzenia na niej zieleni parkowej i alejek nie ustalono także terminu rozpoczęcia i zakończenia prac związanych z realizacją tego celu oraz nie wyjaśniono czy działka ta została w całości wykorzystana na ten cel. Ustalenia organu orzekającego w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości winny też dotyczyć stanu jaki miał miejsce po wywłaszczeniu nieruchomości, a nie stanu jej aktualnego, bowiem ustalenia dotyczące aktualnego stanu nieruchomości nie upoważniają organu do wydania decyzji o odmowie jej zwrotu. Tymczasem organowi nie udało się ustalić kiedy rozpoczęto i zakończono prace związane z realizacją celu wywłaszczenia. W przypadku braku dokumentów organ winien na tę okoliczność przesłuchać w charakterze świadków obecnych i poprzednich dzierżawców tej działki oraz przedstawicieli [...]. Odnosząc się do dowodów przekazanych przy pismach [...] z [...] i [...] roku Wojewoda wskazał, że na podstawie map dołączonych do tych pism nie można ustalić, w jakich okresach została urządzona na działce zieleń parkowa. Także opinia dendrologiczna z [...]r. nie stanowi dowodu wystarczającego, który świadczyłby o zrealizowaniu na całej wywłaszczonej działce celu wywłaszczenia przyjmując, że było nim urządzenie zieleni parkowej i alejki spacerowej.

Odnosząc się do twierdzeń skarżącej organ uznał, że nie zachodzi żadna rozbieżność między oznaczeniem położenia drzew na mapie fotogrametrycznej z [...] r. a mapie dołączonej do ekspertyzy dendrologicznej. Na pierwszej z tych map istniejący drzewostan oznaczono bowiem za pomocą konturowego znaku topograficznego, a na drugiej wskazano rzeczywiste rozmieszczenie drzew. Zdaniem organu nadzoru nie została jednak wyjaśnione w sposób należyty czy dzierżawiona przez "A" ogrodzona część spornej działki została zagospodarowana pod zieleń parkową, a jeśli tak to w jakim okresie. W szczególności nie było wystarczającym oparcie się na inwentaryzacji drzew na terenach przylegającym do [...], m.in. z powodu posłużenia się kserokopią mapy nie potwierdzoną za zgodność z oryginałem. Gdyby nawet przyjąć, że na działce tej rosły drzewa to organ miał obowiązek dokonania ustaleń kiedy i za czyją zgodą drzewa te zostały wycięte.

W związku z tym Wojewoda uznał, że w sprawie konieczne jest poszukiwanie dalszych dowodów potwierdzających datę realizacji celu wywłaszczenia, a inicjatywę w sprawie może wykazać również strona ubiegająca się o zwrot nieruchomości. Jednocześnie wskazał, że dowodami w rozpoznawanej sprawie nie mogą być przedłożone przez I. W. zdjęcia oraz powołane zeznania świadków. Zdjęcia te i zeznania dotyczą bowiem sąsiadującej z działką nr "1" działki nr "2", w stosunku do której toczy się odrębne postępowanie. Organ odwoławczy podzielił jednocześnie zarzut I. W., że w sprawie doszło do naruszenia art. 10 w zw. z art. 79 k.p.a. Mając na uwadze przeprowadzone rozważania zgodził się także z nią, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosło "A" Sp. z o.o., zastępowane przez adwokata B. C. W skardze "A" domagał się uchylenia decyzji Wojewody [...] oraz zasądzenia kosztów postępowania. Uzasadniając te żądania skarżąca Spółka zarzuciła naruszenie przez organ II instancji:

- przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a to niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący,

- przepisu art. 80 k.p.a. poprzez błędne jego zastosowanie i w konsekwencji uznanie braku dostatecznych ustaleń dotyczących zaistnienia przesłanek do odmowy zwrotu przedmiotowej nieruchomości, tak w kwestii celu wywłaszczenia, jak i jego realizacji w odpowiednim okresie, gdy tymczasem ocena zebranego materiału dowodowego winna skutkować odmową zwrotu przedmiotowej nieruchomości,

- art. 136 ust. 1 i ust. 3 u.g.n. w zw. z art. 137 poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji przyjęcie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki odmowy zwrotu przedmiotowej nieruchomości.

Uzasadniając te zarzuty skarżąca wskazała, że prawidłowo Prezydent Miasta C. ustalił cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, jakim była budowa względnie rozbudowa [...]. W ramach tego ogólnego celu wywłaszczenia program budowy przewidywał m.in. wykonanie zazielenienia i zadrzewienia całego terenu parku oraz budowę sieci dróg i alei parkowych, a także budowę "[...]". Na przedmiotowej nieruchomości miała zaś zostać zrealizowana zieleń parkowa oraz aleje. Nie sposób zatem zgodzić się ze stanowiskiem Wojewody, że nie został w sprawie ustalony cel wywłaszczenia, bowiem brak w aktach sprawy ogólnego planu sytuacyjnego inwestycji dotyczącej budowy względnie rozbudowy istniejących urządzeń kulturalno-wypoczynkowych przez stworzenie [...]. Stanowisku temu przeczą zebrane w sprawie dowody w postaci opinii dendrologicznej z [...] r., kopii mapy z dnia [...]r., aktualizacja map terenu [...] wykonana metodą fotogrametryczną na podstawie zdjęć lotniczych z [...]r., a także fakt dysponowania przez Komitet Budowy [...] przedmiotową nieruchomością jeszcze przed uprawomocnieniem się decyzji o wywłaszczeniu, co potwierdza, iż wszelkie nasadzenia z lat [...] zostały wykonane przez KB [...]. Zdaniem Spółki ustalenie celu wywłaszczenia i jego realizacji w okresach wskazanych w art. 137 u.g.n. potwierdza również rozumowanie ze skutku na przyczynę, "tj. poprzez przyjęcie, iż skoro na przedmiotowej działce były wykonane nasadzenia to zostały one zrealizowane zgodnie z założeniami KB [...], tj. w celu realizacji zieleni parkowej i alei spacerowych, realizowanym jeszcze przed uprawomocnieniem się decyzji wywłaszczeniowej." Zdaniem skarżącej także dokumentacja z lat [...] i [...]oraz plan sytuacyjno-wysokościowy terenu pod projektowany pawilon z [...] r. potwierdza, że Prezydent Miasta C. ustalił w swojej decyzji zarówno cel wywłaszczenia jak i terminy rozpoczęcia prac związanych z jego realizacją i ukończeniem. Odnosząc się do twierdzeń zawartych w zaskarżonej decyzji dotyczących braku ustaleń w decyzji organu I instancji czy wśród obiektów "[...]", na których lokalizację wydane zostało w [...]r. zaświadczenie lokalizacyjne znajdował się budynek magazynowo-warsztatowy skarżąca zauważyła, że nawet gdyby na przedmiotowej nieruchomości miał zostać zrealizowany ten obiekt to i tak główny cel wywłaszczenia zostałby zrealizowany. Niezgodność celu głównego jakim było urządzenie zieleni parkowej i alei spacerowych z tym celem częściowym należałoby zatem pominąć, bowiem realizacji celu głównego nie niweczy nawet realizacja zamiennych częściowych celów wywłaszczenia podporządkowanych celowi głównemu. W przypadku realizacji [...] wydaje się, że owa zastępowalność jest dozwolona, bowiem nawet hipotetyczne zaplanowanie na wywłaszczonej działce budynku magazynowo-warsztatowego nie niweczy celu głównego, jakim była realizacja zieleni parkowej i alei spacerowych. Spółka "A" zauważyła także, że przedmiotowy budynek powstał dopiero w połowie lat [...] i nie ma w ogóle związku z przeprowadzonym postępowaniem.

W ocenie skarżącej całkowicie nieuzasadniony jest także zarzut braku ustalenia w decyzji organu I instancji terminu rozpoczęcia i zakończenia prac związanych z realizacja celu wywłaszczenia. W świetle wskazanych już wyżej dowodów terminy nasadzenia drzew i krzewów miały bowiem miejsce w latach [...], a zatem 10 lat od uprawomocnienia się decyzji wywłaszczeniowej. Okoliczność tę potwierdza także mapa – projektu technicznego zazielenienia części terenu [...] i "[...]" sporządzonego [...]r. W świetle tego dokumentu teren przedmiotowej nieruchomości podlegał jesienią [...]r. obsadzeniu w przeważającej części drzewami i krzewami, a w pozostałej części objęto go projektem realizacji alei.

Tym samym w ocenie strony skarżącej zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów. Dokonując bowiem oceny w pełni i prawidłowo zebranego materiału dowodowego Wojewoda przekroczył tę zasadę przez co naruszył art. 136 ust. 1 i ust. 3 w zw. z art. 137 u.g.n.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi organ podniósł, że przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości zawsze muszą być interpretowane i stosowane ściśle, bez dokonywania jakichkolwiek odstępstw od treści przepisów art. 136 i art. 137 u.g.n. oraz z poszanowaniem zasad wynikających z przepisów Konstytucji R.P. Wywłaszczenie jest bowiem przejawem daleko idącej ingerencji administracji państwowej w prawo własności. Tymczasem z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie wynika w sposób jednoznaczny, że celem wywłaszczenia była ‘realizacja zieleni parkowej oraz alei parkowych". W aktach sprawy brak także dokumentów na podstawie których można ustalić w jakim terminie rozpoczęto i zrealizowano ten hipotetyczny cel wywłaszczenia.

W piśmie procesowym z dnia [...]r. uczestniczka postępowania I. W. wniosła o oddalenie skargi podzielając w całości stanowisko Wojewody.

Z kolei w piśmie z dnia [...]r. [...] S.A., zastępowany przez radcę prawnego L. K. wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody [...] i zasądzenie kosztów postępowania. Uzasadniając to stanowisko [...] podał, że wbrew twierdzeniom organu II instancji zebrany przez Prezydenta Miasta C. materiał dowodowy pozwala na niekwestionowane ustalenie celu wywłaszczenia, a plan sytuacyjny inwestycji nie jest dokumentem niezbędnym z punktu widzenia identyfikacji tego celu. Odnosząc się do stwierdzeń organu dotyczących lokalizacji budynku magazynowo-warsztatowego i znaczenia tej kwestii dla ustalenia celu wywłaszczenia uczestnik postępowania podniósł, że wymogu ścisłej interpretacji i stosowania przepisu art. 136 u.g.n. nie można sprowadzać do absurdu. W decyzji wywłaszczeniowej powinien zostać określony cel wywłaszczenia nie zaś dokładnie opisane obiekty , które realizacji tego celu mają służyć. W tym kontekście [...] powołał się na wyroki WSA w K. i NSA dotyczące wywłaszczeń na cele budowy osiedli mieszkaniowych, czy zbiornika wodnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna. Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonujący - zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) - kontroli zaskarżonej decyzji w aspekcie jej zgodności z prawem, uznał, że nie narusza ona przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania w stopniu nakazującym jej wzruszenie.

W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że skarżącemu "A" Sp. z o.o. w K. przysługiwała legitymacja skargowa. Obowiązująca w dacie orzekania o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości umowa dzierżawy części wywłaszczonej nieruchomości nie może zniweczyć samego prawa do żądania jej zwrotu. Dzierżawca ma jednakże interes prawny do udziału w charakterze strony w postępowaniu o zwrot takiej nieruchomości. Interes ten należy wywieść z unormowania zamieszczonego w art. 138 ust. 3 u.g.n. zgodnie z którym najem, dzierżawa lub użyczenie zwracanej nieruchomości wygasa z upływem 3 miesięcy od dnia, w którym decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości stała się ostateczna.

Przechodząc po tej uwadze wstępnej do analizy zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wskazać trzeba, że bezsporne jest, iż nieruchomość stanowiąca własność A. i J. W. została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem [...] w S. z dnia [...]r. Wywłaszczenie to zostało dokonane w trybie przepisów art. 17 i nast. dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych ( Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31). Poza sporem jest także, że skarżąca jest jedyną spadkobierczynią byłych właścicieli wywłaszczonej nieruchomości.

Stosownie do art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel nieruchomości lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli w rozumieniu art. 137 tej ustawy nieruchomość ta stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W orzecznictwie podkreśla się, że "cel wywłaszczenia", o jakim mowa w tym przepisie należy rozumieć bardzo ściśle wiąże się bowiem z nim zakaz przeznaczania wywłaszczonych nieruchomości na inne cele, w tym także inne cele publiczne. Podkreślił to dobitnie Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 3 kwietnia 2008 r., sygn. akt K 6/05 ( OTK-A 2008/3/41), wskazując na obowiązek dopuszczenia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w tych wszystkich wypadkach, gdy nie zostanie ona wykorzystana na ten cel publiczny, który był przesłanką jej wywłaszczenia. Zauważyć jednocześnie należy, że w przypadku, gdy do wywłaszczenia nieruchomości doszło w trybie przepisów działu III rozdziału 3 dekretu o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości dla realizacji narodowych planów gospodarczych mogą pojawić się trudności w precyzyjnym określeniu celu wywłaszczenia, o jakim jest mowa w art. 136 ust. 3 u.g.n. Cel ten, jak wynika z przepisów powołanego wyżej dekretu, bowiem został określony jedynie w sposób ogólny (art. 17 ust. 2 pkt 5 dekretu). Zgodnie z art. 17 ust. 4 dekretu wnioskodawca mógł ponadto objąć jednym wnioskiem większą liczbę nieruchomości należących do różnych właścicieli, jeżeli stanowiły one zwartą całość i miały być wywłaszczone na ten sam cel. Taki charakter miał też sporządzony w dniu [...]r. wniosek Komitetu Budowy [...] w K., w którym wskazana została wśród wielu innych nieruchomość stanowiąca własność A. i J. W. Z uzasadnienia tego wniosku wynikało, że na wskazanych w nim nieruchomościach przewidywana jest budowa względnie rozbudowa już istniejących urządzeń kulturalno-wypoczynkowych "przez stworzenie na gruntach objętych wywłaszczeniem [...], przeznaczonego dla ludności pracującej naszego województwa". Tak sformułowany cel wywłaszczenia nie pozwala jednak zdaniem Sądu na akceptację przyjętego przez organ I instancji stanowiska, że skoro na terenie wywłaszczonej nieruchomości urządzono zieleń parkową oraz wytyczono na niej alejki, to dowodzi to realizacji celu wywłaszczenia. Stwierdzenie takie nie może zostać zaakceptowane zwłaszcza, jeżeli zgromadzone w sprawie dowody wskazują na wykorzystanie przynajmniej części wywłaszczonej działki na inne cele. Rozważając zaistnienie w sprawie przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości przewidzianej w art. 136 ust. 3 u.g.n. należało zatem odwołać się do dokumentacji szczegółowej sporządzonej przed złożeniem wniosku o wywłaszczenie.

Orzekającym w sprawie organom udało się dotrzeć co prawda do zaświadczenia lokalizacyjnego nr [...] wydanego w dniu [...]r. przez Wydział Budownictwa [...] w S.. W oparciu o ten dokument ustalono, że [...] w S. wyraziło zgodę na ostateczną lokalizację szczegółową budowy obiektów "wesołego miasteczka" wchodzącego w skład [...]. Do zaświadczenia tego był dołączony plan sytuacyjny. Brak tego dokumentu w aktach sprawy nie pozwala zaś na ustalenie czy wśród obiektów składających się na "[...]" znajdował się budynek magazynowo-warsztatowy usytuowany na części wywłaszczonej działki. Zgodzić się należy z Wojewodą, że nie wyjaśnienie tej kwestii nie pozwala na przyjęcie, iż przedmiotowa nieruchomość została w całości przeznaczona pod zieleń parkową i alejki. W tej sytuacji zgodzić się należy z Wojewodą, że organ I instancji winien podjąć wszelkie starania aby dotrzeć do wspomnianego dokumentu, a w przypadku gdyby to okazało się niemożliwe winien sięgnąć do innych dokumentów.

Nie można jednocześnie zaakceptować twierdzeń skrzącej Spółki, że nawet gdyby okazało się, że część wywłaszczonej nieruchomości została przeznaczona pod budowę przedmiotowego obiektu, to należałoby przyjąć, iż był to jedynie cel częściowy, który winien zostać pominięty wobec realizacji zieleni parkowej i alejek stanowiących główny cel wywłaszczenia. Stanowisko takie jest nie do pogodzenia z teścią art. 136 ust. 1 u.g.n. w świetle którego, nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137. wskazać tutaj należy także na powołany już wyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 kwietnia 2008 r., w którym uznany został za niezgodny z art. 21 ust. 2 i art. 64 ust. 2 oraz art. 7 Konstytucji R.P. art. 229 a u.g.n., zgodnie z którym roszczenie o zwrot nieruchomości, o którym mowa w art. 136 ust. 3 u.g.n. nie przysługiwało, jeżeli na nieruchomości został zrealizowany inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, który w dniu wydania tej decyzji mógł stanowić podstawę wywłaszczenia.

Wbrew twierdzeniom skarżącego "A" poczynione w sprawie ustalenia faktyczne nie są także wystarczające aby uznać, że na całej stanowiącej przedmiot postępowania działce doszło do realizacji celu wywłaszczenia w terminach wskazanych w art. 137 u.g.n. W przepisie tym wskazane zostały warunki, po spełnieniu których nieruchomość może zostać uznana za zbędną na cel wywłaszczenia. Ma to miejsce wówczas, gdy pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, albo nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, albo ( art. 137 ust. 1 pkt 1 ) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel wywłaszczenia nie został zrealizowany ( art. 137 ust. 1 pkt 2). Obie normy prawne wynikające z art. 137 ust. 1 u.g.n. mają charakter rozłączny w tym znaczeniu, że zaistnienie którejkolwiek z tych przesłanek czyni zasadnym wniosek o zwrot nieruchomości. W konsekwencji oznacza to, jak powszechnie przyjmuje się w doktrynie, że nieruchomość nie może być uznana za zbędną na cel wywłaszczenia tylko wówczas, kiedy realizacja celu, na który została ona wywłaszczona, została rozpoczęta przed upływem 7 lat od wywłaszczenia nieruchomości i zakończona przed upływem 10 lat od tego dnia" (T. Woś, Wywłaszczanie nieruchomości i ich zwrot w orzecznictwie sądów administracyjnych, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego. Wydanie Jubileuszowe. Nr 5-6/ 2010, s. 467; E. Mzyk [w:] G. Bieniek, S. Kalus, Z. Marmaj, E. Mzyk, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, Warszawa 2008, s. 500; M. Wolanin w: J. Jaworski, A. Prusaczyk, A. Tułodziecki, M. Wolanin, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz. Warszawa 2009, s. 924). Dodać trzeba, że obie przesłanki wymienione w art. 137 ust. 1 u.g.n. opierają się na założeniu wygaśnięcia celu wywłaszczenia, czy to z powodu zaniechania określonego zadania inwestycyjnego, czy też rezygnacji z jego dokończenia.

Zauważyć wreszcie należy, że stosownie do art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel (bądź jego następca prawny) może żądać zwrotu także części wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Uprawnienie domagania się przez byłych właścicieli bądź ich następców prawnych zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości zostało zamieszczone w art. 137 ust. 2 u.g.n. Zgodnie z tym przepisem jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część. Zasadnie zatem Wojewoda przyjął, że w sprawie należy rozważyć też kwestię zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości, która nie została w terminie określonym w art. 137 u.g.n. wykorzystywana na cele wywłaszczenia i nie jest wykorzystywana aktualnie na ten cel.

Mając na uwadze powyższe rozważania oraz szczegółową lekturę akt sprawy Sąd uznał, że wbrew twierdzeniom zawartym w skardze oraz piśmie uczestnika postępowania [...] S.A. zaskarżona decyzja Wojewody została wydana w zgodzie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz unormowaniami zawartymi w art. 136 ust. 1 i ust. 3 u.g.n.

Z przytoczonych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr, 153, poz. 1270 ze zm.) skarga podlegała oddaleniu.