Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1113/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2005-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Dnia 6 maja 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA: Grzegorz Szkudlarek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA: Czesława Nowak-Kolczyńska, Asesor WSA: Renata Kubot-Szustowska, Protokolant asystent sędziego Katarzyna Orzechowska, Po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego - uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...], Nr [...] utrzymało w mocy decyzję Kierownika Filii [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...], Nr [...] odmawiającą przyznania M. C. zasiłku celowego w miesiącu wrześniu 2004 roku oraz decyzję z dnia [...], Nr [...] odmawiającą przyznania M. C. zasiłku celowego w miesiącu październiku 2004 roku.

Decyzjami datowanymi na dzień [...], organ I instancji odmówił przyznania M. C. zasiłków celowych w miesiącach wrześniu i październiku 2004 r. z przeznaczeniem na pokrycie zadłużeń czynszowych, gazu oraz na leki. Uzasadniając swoje stanowisko organ wyjaśnił, że M. C. spełnia formalne wymogi do ubiegania się o pomoc finansową w formie zasiłku celowego, jednak organ dysponuje bardzo skromnymi środkami, które nie pozwalają na uwzględnienie wszystkich wniosków osób zgłaszających się o wsparcie. W związku ze zbliżającym się okresem zimowym, pomoc finansowa kierowana jest przede wszystkim z przeznaczeniem na zakup opału.

M. C. złożyła odwołanie od powyższej decyzji wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy i przyznanie żądanej pomocy.

Postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. połączyło do wspólnego rozpoznania postępowania odwoławcze w sprawie odmowy przyznania M. C. zasiłków celowych za miesiąc wrzesień i październik 2004 r., na podstawie art. 62 kpa z uwagi na fakt, że prawa i obowiązki strony wynikają z tego samego stanu faktycznego, podstawa prawna obowiązków i praw strony jest taka sama, a rozpoznanie spraw należy do właściwości jednego organu administracji publicznej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy kwestionowane rozstrzygnięcia. Z materiału dowodowego wynika, że M. C. jest osobą samotną i nie ma osób zobowiązanych do alimentacji, jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Strona jest zadłużona w opłatach czynszowych od grudnia 2002 r., a dopływ gazu do lokalu jest odcięty. Nie posiada żadnego stałego źródła dochodu, jej dochody nie mają stałej wysokości, a składają się na nie przede wszystkim świadczenia z pomocy społecznej. W dalszej części uzasadnienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze podało, iż zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), przyznawanie i wypłacanie zasiłków celowych należy do zadań własnych gminy o charakterze obowiązkowym. Świadczenia tego udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu bezrobocia (art. 7 pkt 4 ustawy o pomocy społecznej). W myśl art. 8 ust. 1 pkt 1, ust 3 i 4 ustawy, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł, zwanej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej". Za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie z art. 6 pkt 10 ustawy, osoba samotnie gospodarująca to osoba prowadząca jednoosobowe gospodarstwo domowe. W myśl art. 39 ust. 1, 2, 3 i 4 ustawy, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zasiłek celowy może być przyznany w formie biletu kredytowanego. Z powyższego wynika, w ocenie organu odwoławczego, że dana osoba starająca się o pomoc finansową w formie zasiłku celowego musi być osobą uprawnioną do otrzymywania takiego zasiłku zgodnie z art. 7 pkt. 4 ustawy oraz musi spełniać kryterium dochodowe wynikające z art. 8 ustawy. Organ podkreślił, że pomoc w formie zasiłku celowego jest świadczeniem o charakterze nieobowiązkowym i może być przyznana po spełnieniu wymienionych kryteriów i tylko wtedy, gdy odpowiada to celom i możliwościom pomocy społecznej, co oznacza, że jest uzależniona od posiadanych przez ośrodek środków finansowych. Jak podał organ odwoławczy, z informacji uzyskanej od Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Filia [...] (pismo z dnia [...]) wynika, że na wydatki w okresie od stycznia do października 2004 r. oraz zobowiązania do końca roku na realizację programu pilotażowego dotyczącego taniego wyżywienia zabezpieczono kwotę 40.000 zł. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., organ I instancji przeprowadził szczegółowo postępowanie wyjaśniające, ustalił sytuację materialną oraz sytuację rodzinną odwołującej się, zatem organ ten nie przekroczył granic uznania administracyjnego, kierował się przede wszystkim ilością posiadanych na ten cel środków finansowych. Uzupełniając rozważania Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że w roku 2004 strona uzyskała świadczenia z tytułu zasiłków celowych za okres od stycznia do sierpnia oraz dodatków mieszkaniowych w okresie od maja do października, które ze względu na to, że były wypłacane więcej niż raz w roku nie są świadczeniami jednorazowymi i muszą być doliczone do dochodu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. C. podała, iż decyzja II instancji nie jest zgodna z ustawą o pomocy społecznej.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu kontestowanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do postanowień art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Zdaniem składu orzekającego w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia zasad postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Koniecznym do ukazania błędu organu jest przedstawienie regulacji materialno – prawnej. Podstawę rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Zgodnie z treścią przepisu art. 39 ustawy, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 2 ustawy).

Z powyższego wynika bezspornie, iż zasiłek celowy jest świadczeniem o charakterze jednorazowym dla osób i rodzin, mającym na celu zaspokojenie konkretnej potrzeby bytowej. Z drugiej jednak strony możliwość przyznania wnioskodawcy zasiłku celowego determinowana jest możliwościami finansowymi organów pomocy społecznej, co wynika z treści przepisu art. 3 ust. 4 ustawy. Norma ta stanowi, iż potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Przyznawanie zasiłku celowego następuje w ramach tzw. "uznania administracyjnego".

Sądowa kontrola decyzji uznaniowych sprowadza się zasadniczo do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej, zarówno przepisów szczegółowych, jak i zasad ogólnych określonych w kodeksie postępowania administracyjnego. W szczególności, Sąd kontroluje, czy w toku tego postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, czyli nie nosi cech dowolności.

Organ administracji, działający na podstawie przepisów prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, jest obowiązany – zgodnie z zasadą z art. 7 kpa – załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków. Obowiązki organu administracyjnego w zakresie postępowania dowodowego są nawet większe niż przy ustawowym skrępowaniu, gdyż w poszukiwaniu materialnego kryterium do wydania decyzji powinien on najwszechstronniej zbadać stan faktyczny. Organ jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa) i na podstawie całokształtu tego materiału ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 kpa). Zatem na gruncie ustawy o pomocy społecznej przy orzekaniu w przedmiocie zasiłku celowego organ winien z jednej strony ustalić rzeczywistą sytuację materialną strony wnioskującej o przyznanie pomocy, a z drugiej powinien wiedzieć, jakimi środkami dysponuje organ pomocy społecznej.

Przechodząc od tych ogólnych rozważań na grunt przedmiotowej sprawy podać należy, iż organy obu instancji odmówiły przyznania M. C. pomocy w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na spłatę zadłużenia czynszowego, za gaz i na zakup leków, gdyż powołały się na trudną sytuację finansową organów pomocy społecznej. W aktach administracyjnych znajduje się zestawienie środków finansowych pozostających w dyspozycji Filii [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł.. Jednakże zauważyć należy, że zestawienie to przedstawia tylko kwoty pozostające w dyspozycji organu, nie określa ilości osób objętych pomocą. To natomiast nie pozwala na określenie średniej przyznanej pomocy. Dostrzec również należy, iż dokument ten został przesłany do organu II instancji w dzień po wydaniu decyzji, bowiem kontestowana w skardze decyzja została wydana w dniu [...], a zestawienie zostało przesłane faksem w dniu [...]. Wynika z tego, iż stwierdzenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie miały poparcia w materiale dowodowym.

Na końcowym etapie rozważań wskazać należy na brak wśród dokumentów załączonych do akt administracyjnych dowodów doręczenia stronie decyzji organu I instancji. Co więcej, na samych decyzjach nie ma nawet odręcznych adnotacji określających datę odebrania przez skarżącą decyzji. Zestawienie dat pozwala jednak przyjąć, iż odwołanie zostało złożone w terminie, bowiem decyzje Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej datowane są na dzień [...], a odwołanie wpłynęło do organu w dniu 12 października 2004 r.

Konkludując, skład orzekający uznał, iż w sprawie doszło do naruszenia zasad postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 7, 77, 80 kpa.

Wobec wskazanych powyżej nieprawidłowości Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...]. Sąd orzekł na mocy unormowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.