Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1944/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2004-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 605  Ewidencja ludności, dowody tożsamości, akty stanu cywilnego, imiona i nazwisko, obywatelstwo, paszporty
Skarżony organ: Wojewoda

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędziowie: NSA Janusz Nowacki (spr.) p.o. Sędziego WSA Monika Krzyżaniak Protokolant: asystent sędziego Krzysztof Rybicki po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2004 r. na rozprawie przy udziale sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia [...] Burmistrz Gminy A. na podstawie art.15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych/Dz. U. nr 32 z 1984r. poz.174 z późn. zm./ oraz art.104 kpa orzekł o wymeldowaniu M. Z. z lokalu nr 2 przy ulicy A. 35 w A. .

W uzasadnieniu stwierdzono, iż M. Z. w maju 2001r. dobrowolnie opuścił miejsce swojego zameldowania i nie dokonał obowiązku wymeldowania się ze spornego mieszkania. Obecnie mieszka w Ł. przy ul. B. 11 m.10. W obecnym stanie prawnym przy zameldowaniu i wymeldowaniu nie bada się uprawnień do przebywania w lokalu. Wobec spełnienia przesłanek określonych w art.15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. organ administracji orzekł jak w sentencji decyzji.

Odwołanie od wymienionej decyzji złożył M. Z. podnosząc, iż w 2001r. wspólnie z żoną zawarł umowę najmu lokalu. Wyprowadził się ze spornego mieszkania czasowo gdyż dochodziło do kłótni z żoną zaś w marcu 2003r. wraca do mieszkania przy ul. A. 35.

Decyzją nr [...] z dnia [...] Wojewoda [...] na podstawie art.15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych/Dz. U. nr 32 z 1984r. poz.174 z późn. zm./ oraz 138 § 1 pkt.1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzje organu administracji I instancji.

W uzasadnieniu stwierdzono, iż w związku z utratą mocy obowiązującej przepisu art.9 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. orzeczonej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r. w sprawie o wymeldowanie oceniana jest jedynie przesłanka dobrowolnego opuszczenia lokalu. Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego miejscem pobytu stałego określonej osoby jest miejsce, w którym znajduje się jej centrum życiowe zaś zamieszkiwanie w lokalu polega na stałym korzystaniu z jego urządzeń, nocowaniu, spędzaniu wolnego czasu oraz zaspokajaniu swoich funkcji życiowych. Od maja 2001r. M. Z. podstawowe więzi życiowe ześrodkował poza miejscem pobytu stałego w rozumieniu art. 6 ust.1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. Nie uprawdopodobnił on, iż nie doszło do dobrowolnego opuszczenia przez niego spornego mieszkania. Ze złożonych przez niego wyjaśnień wynika, iż opuszczenie mieszkania ma charakter definitywny gdyż uznał on, iż nie jest możliwe wspólne zamieszkiwanie z żoną. Nie ma znaczenia okoliczność, iż M. Z. pozostawił swoje rzeczy w mieszkaniu poniE. ż miejsce zamieszkania jest miejscem skoncentrowania spraw osobistych, rodzinnych i zawodowych a nie miejscem przechowywania rzeczy. W ocenie organu odwoławczego spełnione zostały przesłanki do wymeldowania określone w art.15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. Mając to na uwadze organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu administracji I instancji.

Na wymieniona decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył M. Z. podnosząc, iż jest ona krzywdząca. Skarżący opuścił mieszkanie obawiając się szykan ze strony żony, która zagroziła mu, że jak nie opuści mieszkania to dokona samookaleczenia i oskarży go o to na Policji. W związku z czym opuścił mieszkanie chcąc uniknąć konfliktu z żoną. W mieszkaniu pozostawił wszystkie wartościowe rzeczy. Skarżący posiada uprawnienia do przebywania w spornym mieszkaniu gdyż w 2001r. zawarł wspólnie z żoną umowę najmu. W konkluzji skarżący wnosił o ponowne rozpoznanie jego sprawy.

Organ administracji w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie podtrzymując argumentacje przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga M. Z. nie jest zasadna.

Należy zaznaczyć, iż z dniem 1 stycznia 2004r., na podstawie art.1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę-prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/Dz. U. nr 153 poz.1271/ weszła w życie ustawa z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych/Dz. U. nr 153 poz.1269/ oraz ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/Dz. U. nr 153 poz.1270/.

Zgodnie z treścią art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę-prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Skarga M. Z. została wniesiona przed dniem 1 stycznia 2004r. i do tego dnia postępowanie nie zostało zakończone. Skarga ta winna więc zostać rozpoznana na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaś sądem właściwym do jej rozpatrzenia jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. , utworzony z dniem 1 stycznia 2004r. dla obszaru województwa łódzkiego.

Zgodnie z treścią art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych/Dz. U. nr 153 poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

W myśl zaś art.1 § 2 wymienionej ustawy kontrola o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z treścią art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/Dz. U. nr 153 poz.1270/ sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl zaś art.145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:

a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy

b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego

c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy

2./ stwierdza niE. żność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach

3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych/Dz.U. nr 32 z 1984r. poz.174 z późn. zm./. Zgodnie z treścią art.15 ust.2 wymienionej ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, terenowy organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie wymienione w art.9 ust.2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego albo osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić.

Z wymienionego przepisu wynika, iż do wymeldowania danej osoby konieczne jest spełnienie dwóch przesłanek a mianowicie: utrata uprawnień do przebywania w lokalu oraz opuszczenie bez wymeldowania dotychczasowego miejsca pobytu.

Organy administracji błędnie uznały, iż po wydaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r. w sprawie K 20/01 utrata uprawnień do przebywania w lokalu nie jest już przesłanką wymeldowania. W wyroku tym Trybunał uznał, iż przepis art.9 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych/Dz. U. nr 87 z 2001r. poz.960 z późn. zm./ jest niezgodny z art.52 ust.1 i art.83 w związku z art.2 Konstytucji. Przed uchyleniem przez Trybunał przepisu art.9 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. ustawodawca przewidział dwa odrębne stany faktyczne a mianowicie zameldowanie i wymeldowanie i dla tych dwóch stanów faktycznych przewidziano inne warunki poprzedzające dokonanie tych czynności. Przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad dwa miesiące ustawodawca przewidywał konieczność przedstawienia potwierdzenia uprawnienia do przebywania w lokalu w którym ma nastąpić zameldowanie. W tym wypadku organ administracji nie badał sam faktu posiadania uprawnień osoby wnoszącej o zameldowanie pozostawiając kwestię oceny posiadania tych uprawnień zarządcy lub właścicielowi budynku. Natomiast przy wymeldowaniu sytuacja była inna. Organ administracji nie opierał się na potwierdzeniu utraty uprawnień lecz sam badał przesłankę utraty uprawnień do przebywania w lokalu. Ustawodawca zatem zlecił w tym przypadku organom administracji dużo większą ingerencję w stosunki cywilno-prawne łączące strony niż w przypadku zameldowania. Ta dwoistość podejścia do udowodnienia kwestii uprawnień do przebywania w lokalu była celowa, bowiem konieczność badania utraty uprawnień przez organ administracji stanowiła pewnego rodzaju zabezpieczenie dla osób, które już zostały zameldowane, przed nagłym i bezpodstawnym ich wymeldowaniem. Skoro zatem na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego uchylony został art.9 ust. 2 cytowanej ustawy, w którym ustawodawca wymagał przedstawienia potwierdzenia uprawnienia do przebywania w lokalu, to oznacza jedynie to, iż organy administracji nie będą żądały takiego potwierdzenia. Z wyroku Trybunału nie wynika natomiast, aby utracił obowiązującą moc w jakimkolwiek zakresie przepis art. 15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. lub aby celem Trybunału było zrównanie wymogów czynności zameldowania i wymeldowania. Wyrok Trybunału dotyczył jedynie zameldowania i przesłanka utraty uprawnień do przebywania w lokalu, o której mowa w art.15 ust.2 wymienionej ustawy, w ocenie sądu, winna być nadal badana w sprawach dotyczących wymeldowania.

Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż M. Z. nie utracił uprawnień do przebywania w spornym mieszkaniu. Umowa najmu lokalu mieszkalnego z dnia [...] wskazuje, iż stronami umowy są Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w A. oraz E. Z. . W myśl § 4 tej umowy skarżący był uprawniony do zamieszkiwania w lokalu. Należy zaznaczyć, iż umowa najmu została zawarta w czasie trwania związku małżeńskiego E. i M. Z. i okoliczność, że stroną umowy jest tylko jeden z małżonków nie oznacza, iż drugi z małżonków posiada jedynie uprawnienia pochodne do lokalu. Skoro skarżący został wymieniony w umowie najmu jako osoba uprawniona do przebywania w lokalu zaś związek małżeński nadal trwa to skarżący ma uprawnienia do spornego mieszkania. W ocenie sądu okoliczność, że żona skarżącego nie chce aby jej mąż nadal z nią zamieszkiwał nie oznacza, że M. Z. utracił uprawnienia do przebywania w lokalu. Sąd uznał, iż M. Z. nadal posiada uprawnienia do spornego mieszkania.

Mimo, że organy administracji obu instancji nie rozważyły kwestii posiadania przez M. Z. uprawnień do spornego lokalu to nie zachodziła konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. W przypadku wydania takiego rozstrzygnięcia organ administracji winien bowiem orzec w sprawie o wymeldowanie na podstawie aktualnie obowiązujących przepisów. Z dniem 1 maja 2004r. nastąpiła natomiast istotna zmiana przepisu art.15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. Zgodnie z treścią wymienionego przepisu, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 maja 2004r., organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Z wymienionego przepisu wynika, iż w sprawie o wymeldowanie kwestia posiadania uprawnień do lokalu nie ma obecnie żadnego znaczenia. Do wymeldowania wystarcza sam fakt opuszczenia miejsca pobytu bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się. W sytuacji zatem gdyby organ administracji ponownie rozpoznawał sprawę wyjaśniana byłaby jedynie przesłanka opuszczenia przez skarżącego spornego lokalu. Organy administracji w dostateczny sposób wyjaśniły tę przesłankę i słusznie uznały, iż M. Z. opuścił sporny lokal. W przypadku więc ponownego rozpoznania sprawy wydana zostałaby ponowna decyzja o wymeldowaniu M. Z. Skoro zatem w razie ponownego rozpoznania sprawy organy administracji ponownie orzekłyby o wymeldowaniu skarżącego to nie zachodziła konieczność uchylania zaskarżonej decyzji mimo nie rozważenia kwestii posiadania uprawnień skarżącego do spornego mieszkania.

Zgodnie z treścią art.6 ust.1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości, pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania.

Miejscem pobytu stałego jest lokal w którym dana osoba zamieszkuje, w którym znajduje się jej centrum życiowe i w którym skoncentrowane są jej sprawy życiowe, osobiste i majątkowe. Zamieszkiwanie w lokalu polega natomiast na stałym korzystaniu z jego urządzeń, nocowaniu, spędzaniu wolnego czasu oraz zaspakajaniu swoich funkcji życiowych.

Jak wynika z zebranego materiału dowodowego w maju 2001r. skarżący wyprowadził się ze spornego mieszkania i zamieszkał u swojej matki w Ł. przy ul. B. 11 m.10. Opuszczenie lokalu przez M. Z. miało charakter dobrowolny. Przyczyną wyprowadzenia się były bowiem kłótnie z żoną dotyczące nieuiszczania przez nią czynszu za poprzednio zajmowane mieszkanie. Okoliczność, iż skarżący opuścił lokal wskutek nieporozumień z żoną nie oznacza, że został on usunięty z mieszkania wskutek przymusu fizycznego lub psychicznego. M. Z. z własnej woli podjął decyzję o wyprowadzeniu się. Można zatem uznać, iż wyprowadzenie to było dobrowolne. W sytuacji gdyby przyjąć podnoszony przez skarżącego fakt, iż został on zmuszony do opuszczenia lokalu wskutek nagannego zachowania żony to należy podkreślić, że M. Z. nie podjął żadnych środków przewidzianych prawem w celu obrony swych praw do przebywania w mieszkaniu. Nie występował on do sądu powszechnego z żądaniem przywrócenia utraconego posiadania ani też nie powiadamiał organów ścigania o uniemożliwieniu mu przebywania w spornym lokalu. Prowadzi to do wniosku, iż skarżący dobrowolnie wyprowadził się z mieszkania nr 2 przy ul. A. 35.

Organy administracji obu instancji trafnie również przyjęły, iż opuszczenie spornego lokalu przez skarżącego miało charakter trwały. Wskazuje na to całokształt okoliczności sprawy. M. Z. od maja 2001r. do chwili obecnej mieszka u swojej matki. Tam też skoncentrował swoje sprawy osobiste, rodzinne i majątkowe. O trwałości opuszczenia spornego mieszkania świadczą oświadczenia skarżącego złożone w postępowaniu administracyjnym oraz na rozprawie w dniu 23 czerwca 2004r., iż nie widzi on możliwości powrotu do spornego lokalu gdyż wspólne zamieszkiwanie z żoną nie jest możliwe. Wymienione oświadczenia wskazują na trwały charakter opuszczenia mieszkania przez M. Z. . Stanowisko skarżącego można określić w ten sposób, że chciałby on nadal być zameldowany przy ul. A. 35 m.2 lecz nie chce powrócić do tego lokalu z uwagi na konflikty z żoną. Do wymeldowania konkretnej osoby konieczne jest spełnienie przesłanki dobrowolnego i trwałego opuszczenia mieszkania i sytuacja taka miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Nie jest natomiast możliwe utrzymywanie fikcji meldunkowej polegającej na dalszym zameldowaniu w konkretnym lokalu mimo jego trwałego i dobrowolnego opuszczenia i braku zamiaru powrotu do tego mieszkania.

Reasumując sąd uznał, iż M. Z. nadal posiada uprawnienia do przebywania w spornym lokalu lecz w sposób dobrowolny i trwały opuścił mieszkanie i nie ma zamiaru do niego powrócić. Mimo, że organy administracji nie rozważyły kwestii posiadania przez skarżącego uprawnień do spornego mieszkania to nie zachodziła konieczność uchylania zaskarżonej decyzji. W związku ze zmianą treści przepisu art.15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r.od dnia 1 maja 2004r. kwestia posiadania uprawnień do lokalu nie ma znaczenia w sprawie o wymeldowanie W przypadku zatem ewentualnego ponownego rozpoznania sprawy przez organ administracji ocenie podlegałaby jednie przesłanka opuszczenia lokalu przez skarżącego. Organy administracji w sposób dostateczny wyjaśniły tę przesłankę i w razie ponownego rozpoznania sprawy doszłoby do wydania takiego samego rozstrzygnięcia. W związku z czym sąd uznał, iż nie ma potrzeby uchylania zaskarżonej decyzji. Mając to na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. sąd oddalił skargę M. Z. .