Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 677/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-02-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6052 Akty stanu cywilnego
Hasła tematyczne: Akta stanu cywilnego
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7 art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 6 lutego 2019 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jacek Chlebny /spr./ Sędziowie sędzia NSA Zdzisław Kostka sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant starszy asystent sędziego B. Z. po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2019 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R.T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 20 grudnia 2016 r. sygn. akt II SA/Rz 520/16 w sprawie ze skargi R.T. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany imienia i nazwiska 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w J. z dnia [...] października 2015 r. nr [...]; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz R.T. kwotę 1200 (jeden tysiąc dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 20 grudnia 2016 r., sygn. akt II SA/Rz 520/16, oddalił skargę R.T. na decyzję Wojewody [...] z [...] marca 2016 r. w przedmiocie odmowy zmiany imienia i nazwiska.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W dniu [...] stycznia 2015 r. do Urzędu Stanu Cywilnego w [...] wpłynął wniosek R.T. (dalej: "Wnioskodawca" lub "Skarżący") o zmianę imienia i nazwiska na M. S. Decyzją z [...] stycznia 2015 r. Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w [...] odmówił zmiany imienia i nazwiska Wnioskodawcy z uwagi na przesłanie wniosku w formie pisemnej bez podpisu notarialnie poświadczonego. Wnioskodawca nie złożył odwołania od przedmiotowej decyzji.

W dniu [...] lipca 2015 r. Wnioskodawca działając przez profesjonalnego pełnomocnika, ponownie wystąpił o zmianę imienia i nazwiska na M. S. W uzasadnieniu Wnioskodawca wskazał, że nazwiskiem M. S. posługuje się od wyjazdu w [...], gdzie z obawy przed deportacją podał lokalnym władzom nieprawdziwe imię, nazwisko i datę urodzenia.

W toku postępowania administracyjnego Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w [...] stwierdził, że Wnioskodawca poza granicami Polski posługuje się nie tylko innym imieniem i nazwiskiem, ale także datą urodzenia odmienną od figurującej w akcie urodzenia. Z uwagi na powyższe organ pismem z [...] września 2015 r. wezwał Wnioskodawcę do sprostowania w terminie do dnia [...] października 2015 r. daty urodzenia wskazanej w dokumentach [...] w celu umożliwienia stwierdzenia, że Wnioskodawca jest tą samą osobą, która została wskazana dokumentach zagranicznych. W odpowiedzi z [...] października 2015 r. Wnioskodawca wskazał, że dokumenty wskazane we wniosku o zmianę imienia i nazwiska pozwalają na ustalenie, że posługuje się on imieniem i nazwiskiem, na które chce zmienić dane metrykalne, a organ zobowiązując go do sprostowania daty urodzenia wskazanej w dokumentach [...], wykroczył poza zakres przepisów dotyczących zmiany imienia i nazwiska. Dodatkowo Wnioskodawca stwierdził, że skorygowanie daty urodzenia w [...] na obecnym etapie jest niemożliwe, gdyż organy tego państwa nie dysponują dokumentami źródłowymi, w związku z czym korekta danych może odbyć się wyłącznie na podstawie polskiego orzeczenia stwierdzającego, że osoba wskazana w dokumentach [...] i Wnioskodawca to ta sama osoba.

Po zakończeniu postępowania administracyjnego Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w [...] decyzją z [...] października 2015 r. odmówił zmiany imienia i nazwiska Wnioskodawcy, wskazując, że zgromadzone dowody nie pozwalają na uznanie, iż Wnioskodawca i M. S. figurujący w dokumentach [...] z uwagi na wskazane różne daty urodzenia są tą samą osobą.

Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda [...] decyzją z [...] marca 2016 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że zmiana imienia i nazwiska przy zachowaniu różnych dat urodzenia umożliwi Wnioskodawcy wprowadzenie w błąd, co do swojej tożsamości. Organ zauważył, że tożsamość określonej osoby można określić wyłącznie na podstawie aktów stanu cywilnego, w związku z czym do zmiany imienia i nazwiska konieczne jest sprostowanie [...] dokumentów na podstawie polskiego aktu stanu cywilnego.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, Wnioskodawca złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę, w której wniósł o uchylenie obu decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie przywołanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę. W ocenie Sądu w toku postępowania organy nie naruszyły przepisów postępowania. Podkreślił także, że organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Sąd wskazał, że aby możliwa była zmiana imienia i nazwiska na używane, muszą one dotyczyć pod względem prawnym i faktycznym tej samej osoby, a różnica może odnosić się wyłącznie do imienia i nazwiska. Zaznaczył przy tym, że tożsamość osoby pod względem prawnym musi być potwierdzona dokumentami urzędowymi. Sąd wywiódł, że zaakceptowanie sytuacji, w której według polskich i zagranicznych dokumentów urzędowych istniałaby osoba o takim samym imieniu i nazwisku, ale odmiennych datach urodzenia, byłaby nie do zaakceptowania z punktu widzenia bezpieczeństwa obrotu prawnego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Skarżący, zaskarżając go w całości i zarzucając naruszenie:

a) art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. przez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nieodpowiadające wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na nieustosunkowaniu się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie do zarzutów naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 11, art. 80 k.p.a. i w konsekwencji jedynie ogólnikowe wskazanie, że organy obu instancji nie naruszyły tych przepisów;

b) art. 4 ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska (Dz.U. z 2015 r., poz. 1274.) przez uznanie, że w sprawie nie zachodzą ważne powody.

Mając powyższe na uwadze, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji bądź uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi. Ponadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadniając powyższe zarzuty, Skarżący podniósł, że z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika zakres dokonanej kontroli. Zaznaczył, że nie można na podstawie wadliwie zgromadzonego i ocenionego materiału dowodowego dokonać prawidłowej subsumpcji i wydać trafnego rozstrzygnięcia. Ponadto Skarżący wskazał, że imię i nazwisko jest dobrem osobistym każdego człowieka, który może nim swobodnie dysponować. Stwierdził, że pojęcie "ważne przyczyny" powinno być interpretowane z punktu widzenia strony, a nie organu. Skarżący argumentował, że organy oraz Sąd I instancji pominęły, że postępowanie w rozpoznawanej sprawie ma na celu usunięcie istniejących rozbieżności, a występowanie tej samej osoby w różnych państwach pod różnymi personaliami w większym stopniu narusza interes społeczny niż uznanie ważnych powodów skarżącego i uregulowanie jego sytuacji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 183 § 1 zd. 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyła się do zbadania zawartych w skardze zarzutów sformułowanych w granicach podstawy kasacyjnej.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego za uzasadniony należało uznać zarzut naruszenia art. 4 ustawy o zmianie imienia i nazwiska. Zgodnie bowiem ze znajdującym zastosowanie w rozpoznawanej sprawie art. 4 ust. 1 pkt 2 tej ustawy zmiany imienia lub nazwiska można dokonać wyłącznie z ważnych powodów, w szczególności, gdy dotyczą zmiany na imię lub nazwisko używane. Przytoczony przepis nie przewiduje innych przesłanek, których spełnienie jest konieczne w celu umożliwienia dokonania zmiany imienia lub nazwiska. Oznacza to, że organ rozpatrując wniosek o zmianę imienia i nazwiska powinien ocenić, czy za zmianą przemawiają ważne powody i, czy wnioskodawca rzeczywiście używa imienia i nazwiska wskazanego we wniosku.

Przenosząc powyższe spostrzeżenia na grunt niniejszej sprawy, wskazać należy, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy przyjął, że od [...] Skarżący poza granicami Polski posługuje się innym od uwidocznionego w krajowych dokumentach imieniem i nazwiskiem i posiada zagraniczne dokumenty tożsamości wystawione na zmienione personalia. Okoliczność ta została nie była w toku postępowania zakwestionowana przez Wojewodę, który wprost wskazał, że Skarżący zmienił swoje imię i nazwisko zgodnie z prawem [...]. W toku rozstrzygania sprawy organy administracji swoją uwagę skupiły natomiast na rozbieżności daty urodzenia wskazanej w dokumentach zagranicznych i krajowych i zażądały sprostowania niezgodnej z rzeczywistością daty podanej organom [...]. Oznacza to, że organy nie oceniły spełnienia ustawowych przesłanek zmiany imienia i nazwiska w zamian dążąc do sprostowania informacji irrelewantnej prawnie z punktu widzenia analizowanej regulacji. Tym samym, wbrew ocenie Sądu I instancji, w sprawie doszło do naruszenia art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o zmianie imienia i nazwiska. Argumenty organów administracji, zgodnie z którymi w przypadku zmiany imienia i nazwiska Skarżącego w sytuacji rozbieżności dat urodzenia wskazanych w dokumentach krajowych i zagranicznych dojdzie do naruszenia bezpieczeństwa obrotu prawnego, należy uznać za nieuzasadnione. Stan naruszenia bezpieczeństwa obrotu prawnego w rozpoznawanej sprawie występuje bowiem przede wszystkim na skutek posługiwania się przez Skarżącego dokumentami krajowymi i zagranicznymi wystawionymi na różne imiona i nazwiska. Na skutek zmiany imienia i nazwiska na używane dojdzie do ujednolicenia dokumentów, przy czym dokumenty krajowe będą wskazywały na używane imię i nazwisko oraz prawidłową datę urodzenia. Błędna data urodzenia, na którą powołują się organy, występować będzie wyłącznie w dokumentach zagranicznych, przy czym zmiana imienia i nazwiska Skarżącego na rzeczywiście używane umożliwi mu skorygowanie nieprawidłowej daty urodzenia figurującej w dokumentach [...].

Za uzasadniony należało również uznać zarzut naruszenia art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. przez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku. Zgodnie bowiem z art. 141 § 4 zd. 1 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Sąd I instancji uzasadniając zaskarżony wyrok w zakresie zarzutów dotyczących naruszenia przez organy administracji przepisów postępowania, ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że nie naruszyły one przepisów o postępowaniu wyjaśniającym w administracji. Tym samym Sąd ten nie wskazał ustaleń, na których podstawie uznał, że w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a., a zatem nie wyjaśnił podstawy prawnej swojego rozstrzygnięcia, czym naruszył dyspozycję art. 141 § 4 p.p.s.a.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok oraz rozpoznał skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z [...] października 2015 r. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 203 pkt 1 p.p.s.a.