Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA 4007/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-08-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Sliwińska Sędzia NSA Stanisław Gronowski (spr.) Asesor WSA Andrzej Wieczorek Protokolant Arkadiusz Zawada po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2004 r. sprawy ze skargi T., INC. D, USA na decyzję Urzędu Patentowego z dnia [...] września 2003 r. [...] w przedmiocie odmowy udzielenia patentu na wynalazek 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2001 r. 2. zasądza od Urzędu Patentowego na rzecz T., INC. D., USA kwotę 1300 zł (jeden tysiąc trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego


UZASADNIENIE

W dniu [...] września 1997 r. pełnomocnik T., INC. D., USA, zwanej dalej “skarżącą", zgłosił do Urzędu Patentowego wniosek o udzielenie patentu na wynalazek pod tytułem "[...]" (zgłoszenie nr [...]).

W świetle zastrzeżeń patentowych - ostatecznie sprecyzowanych i nadesłanych przy piśmie z dnia [...] listopada 2000 r., a to w następstwie zastrzeżeń Urzędu Patentowego kwestionującego zdolność patentową zgłoszonego wynalazku, z uwagi na niespełnianie przez niego kryterium nieoczywistości:

1. Sposób wytwarzania klinkieru cementowego w piecu cementowym, znamienny, tym, że wypala się wsad zawierający 70-95% surowca wapiennego i 5-30% schłodzonego, pokruszonego i przesianego żużla wielkopiecowego o średnicy ziaren nie większej niż 50,8 mm, przy czym wsad przemieszcza się w kierunku źródła ciepła i ogrzewa co najmniej do temperatury topnienia żużla wielkopiecowego, a żużel wielkopiecowy poddaje się dyfuzji do surowca wapiennego.

2. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że żużel wielkopiecowy i surowiec wapienny wprowadza się oddzielnie.

3. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że żużel wielkopiecowy i surowiec wapienny miesza się przed wprowadzeniem do wlotu pieca.

4. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że stosuje się żużel wielkopiecowy z proces umokrego.

5. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że stosuje się żużel wielkopiecowy z procesu suchego.

6. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że stosuje się żużel wielkopiecowy zawierający krzemiany i glinokrzemiany wapnia.

Wobec rezygnacji skarżącej o ubieganie się na ochronę patentową na rozwiązanie dotyczące kategorii urządzenia do wytwarzania klinkieru cementowego decyzją z dnia [...] czerwca 2001 r. Urząd Patentowy umorzył w tym zakresie postępowanie administracyjne.

Kolejną decyzją z dnia [...] czerwca 2001 r. Urząd Patentowy odmówił udzielenia patentu na wynalazek pt. [...]. Decyzja została wydana na podstawie art. 10 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (tekst jedn. Dz. U. z 1993 r. Nr 26, poz. 117 ze zm.). Stosownie do tego przepisu Stosownie do tego przepisu wynalazkiem podlegającym opatentowaniu jest nowe rozwiązanie o charakterze technicznym, nie wynikające w sposób oczywisty ze stanu techniki i mogące się nadawać do stosowania.

Urząd Patentowy powołał się na swe pismo z dnia [...] stycznia 200l r., w którym powiadomił skarżącą o zachodzących przeszkodach do opatentowania zgłoszonego wynalazku w kategorii sposobu wytwarzania klinkieru cementowego według zastrzeżeń nr 1-6 , gdyż rozwiązanie te jest oczywiste ze znanego stanu techniki. Z polskiego opisu patentowego nr [...] znany jest sposób wytwarzania klinkieru cementowego z zastosowaniem żużla wielkopiecowego, jak i znany jest też zestaw surowcowy do wytwarzania klinkieru (patrz przykłady wykonania zamieszczone w/w opisie patentowym), analogiczny zarówno pod względem tworzących go komponentów jak i zakresów ilościowych ich stosowania.

Ponadto z pozycji literaturowej J. Sulikowskiego pt "Cement, produkcja i zastosowanie", " Arkady", Warszawa 1981 str. 49-51, znany jest żużel wielkopiecowy jako składnik mieszanki surowcowej przeznaczonej do wytwarzania klinkieru portlandzkiego, znany jest skład chemiczny żużla, a mianowicie zawiera on między innymi tlenek wapniowy, krzemionkę, tlenek glinu jak i znany jest ich wpływ na syntetyzowanie klinkieru portlandzkiego.

Urząd Patentowy powołał również polski opis patentowy nr [...], gdzie znany jest pochylony piec obrotowy do wytwarzania klinkieru cementowego, w którym surowce są doprowadzane do jego górnej części i pod wpływem grawitacji przemieszczają się do jego "gorącej" części dolnej, gdzie jest odbierany gotowy produkt. Piec obrotowy z wyżej przeciwstawionego przez Urząd Patentowy opisu patentowego posiada analogicznie do urządzenia według rozwiązania w górnym końcu wlot, w dolnym końcu spust ze źródłem ciepła. Sposób zaś dostarczania komponentów do pieca za pomocą "urządzenia transportowego" jest zdaniem Urzędu Patentowego rozwiązaniem o charakterze technologicznym, a więc bezprzedmiotowym w kategorii urządzenia do wytwarzania klinkieru cementowego.

Z powołanej przez Urząd Patentowy pozycji książkowej J. Sulikowskiego pt "Cement produkcja i zastosowanie". Arkady, Warszawa 1981 rok, str.266-276 znane są sposoby i zasady doboru żużli przeznaczonych do otrzymywania klinkierów cementowych, zarówno pod względem ich właściwości chemicznych i fizycznych, w tym odpowiedniego stopnia zmielenia, jak i układu mielenia (patrz str. 274-276), poszczególnych komponentów stosowanych w celu otrzymania klinkieru. W świetle tej publikacji znane jest stosowanie żużla bezpośrednio np w postaci granulowanej.

Z polskich opisów patentowych nr [...], nr [...] i nr [...], na które wskazał Urząd Patentowy, znane są sposoby wytwarzania klinkierów cementowych z zastosowaniem różnych rodzajów żużli, w różnych postaciach, w tym w postaci; gruboziarnistej, ziarnistej oraz w postaci piasku. Ponadto z polskiego opisu patentowego nr [...] oraz nr [...] znane są zestawy surowcowe do wytwarzania klinkierów cementowych z zastosowaniem żużla granulowanego, względnie kawałkowego.

W ocenie Urzędu Patentowego skarżąca przedstawiła znany sposób wytwarzania klinkieru cementowego z zastosowaniem typowych surowców, w typowych ilościach. Dobór zaś średnicy ziaren żużla stanowi dobór optymalny, najkorzystniejszy dla rozwiązania według zgłoszenia, co wynika zdaniem Departamentu w sposób oczywisty z przeciwstawionych opisów patentowych i przeciwstawionej pozycji literaturowej.

Urząd Patentowy nie podzielił argumentów skarżącej przedstawionych w piśmie z dnia [...] maja 2001 r., a w szczególności, iż w dotychczasowych sposobach wytwarzania klinkieru cementowego stosowano żużel wielkopiecowy w postaci zmielonej, który należy wprowadzać na końcu pieca obrotowego. Z przeciwstawionych bowiem przez Urząd Patentowy polskich opisów patentowych nr [...], nr [...], nr [...] oraz [...] znane są sposoby wytwarzania klinkierów z zastosowaniem żużli w różnych postaciach, w tym w postaci kawałkowej, gruboziarnistej, granulowanej oraz jako piasku. W piśmie z dnia [...] stycznia 2001 r. wskazano skarżącej na wspomnianą pozycję książkową Cement produkcja i zastosowanie, gdzie na str.266-276 znane są sposoby i zasady doboru żużli przeznaczonych do otrzymywania klinkierów pod względem ich właściwości chemicznych i fizycznych, w tym znany jest dobór stopnia zmielenia składników klinkieru, a więc i żużla. Zatem, dobór składników wskazany w rozwiązaniu skarżącej wynika już z powyższej pozycji. Jest to dobór optymalny i nie stanowi o nieoczywistości rozwiązania zgłoszonego przez skarżącą.

Argument skarżącej, iż kruszony żużel wprowadza się do wsadu na początku pieca obrotowego nie świdczy o nieoczywistości i nowości zgłoszonego rozwiązania. Z przeciwstawionego polskiego opisu patentowego nr [...] znany jest bowiem sposób otrzymywania klinkieru, w którym żużel wprowadzany jest do zestawu surowcowego już na początku procesu wytwarzania klinkieru, a więc analogicznie jak w sposobie według rozwiązania. Natomiast z przeciwstawionego polskiego opisu patentowego nr [...], znany jest też piec obrotowy do wytwarzania klinkieru cementowego, w którym analogicznie jak w sposobie według zgłoszenia, komponenty wyjściowe, w tym więc i żużel wprowadza się do górnej części pieca obrotowego.

W rezultacie Urząd Patentowy nie zmienił swojego stanowiska, iż skarżąca ubiega się o opatentowanie znanego sposobu wytwarzania klinkieru cementowego, z zastosowaniem typowego komponentu w postaci żużla wielkopiecowego, stosowanego w znanej postaci kawałkowej. Dobór wielkości cząstek żużla jest doborem o charakterze technologicznym, optymalnym dla rozwiązania.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca zarzuca naruszenie art. 10 ustawy o wynalazczości poprzez przyjęcie że dla wykazania oczywistości rozwiązania zgłoszonego do ochrony wystarczające jest wskazanie, że pojedyncze elementy wynalazku zostały ujawnione w oddzielnych dokumentach.

Skarżąca zarzuciła sprzeczność ustaleń Urzędu Patentowego z materiałem zgromadzonym w sprawie poprzez przyjęcie, że:

• z polskiego opisu patentowego nr [...] oraz [...] znane jest zastosowanie kawałkowego żużla do wypiekania cementu;

• z polskich opisów patentowych nr [...], nr [...] znane są sposoby wytwarzania klinkierów cementowych poprzez wypalanie żużla w postaci gruboziarnistej lub ziarnistej;

• z publikacji J.Sulikowskiego pt. "Cement produkcja i zastosowanie" znane są sposoby doboru wielkości żużla dla jego przydatności w procesie wypalania.

Skarżąca wnioskowała o skierowanie sprawy do rozpatrzenia na rozprawie zgodnie z art. 278 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2001 r. Nr 49, poz. 508 ze zm.), zwanej p.w.p.

Według skarżącej istota wynalazku polega na tym, że do wytwarzania klinkieru cementowego stosuje się obok surowca wapiennego w odpowiedniej proporcji pokruszony żużel wielkopiecowy o rozmiarze do 50,8 mm, który nie był poddawany ani mieleniu, ani proszkowaniu. Pokruszony żużel wprowadza się wraz z pozostałymi surowcami albo oddzielnym doprowadzeniem na początku pieca obrotowego do strefy mieszania, po czym odmiennie niż w dotychczasowym stanie techniki, mieszanina po wymieszaniu surowców przechodzi bezpośrednio do strefy gorącej pieca o temperaturze co najmniej równej temperaturze topnienia żużla, to znaczy powyżej 1400°C. Dzięki przemieszczaniu się w kierunku źródła ciepła żużel topi się i dyfunduje do pozostałych surowców. Stosowanie żużla wielkopiecowego, który nie zawiera prawie wcale substancji lotnych i wilgoci, w postaci kawałków umożliwia taki sposób postępowania, z pominięciem strefy suszenia.

Tak sformułowanemu rozwiązaniu Urząd Patentowy przedstawił 7 patentów oraz jedną publikację książkową. W każdym z tych dokumentów znalezione zostały pojedyncze cechy techniczne wspólne z zastzreganym rozwiązaniem Poza tym pewne cechy, które nie zostały znalezione w cytowanych przez Urząd Patentowy dokumentach zostały uznane za stanowiące "dobór optymalny". Uzasadnienie decyzji nie jest wystarczające dla wykazania, że przedmiot wynalazku wynika dla znawcy w sposób oczywisty ze stanu techniki. Natomiast, gdyby stawianym przez Urząd Patentowy zarzutem był brak nowości rozwiązania wystarczałoby proste zacytowanie i wykazanie, iż cechy techniczne występujące w wynalazku zgłoszonym do ochrony znajdują się w innym pojedynczym dokumencie. Zatem, pozostawienie zupełnie bez komentarza sposobu jakim mógłby się kierować znawca przy doborze poszczególnych elementów i łączeniu ich z elementami nowymi musi skutkować niedostatecznością uzasadnienia Urzędu Patentowego, odmawiającego udzielenia patentu na zgłoszony wynalazek.

Skarżąca zarzuca Urzędowi Patentowemu niewłaściwe zinterpretowania przesłanki nieoczywistości. Urząd Patentowy zdaje się wykazywać, że ponieważ poszczególne środki techniczne wynalazku mogły być dostępne znawcy w dacie zgłoszenia to mógł on spróbować rozwiązania według wynalazku. Nie sposób jednakże zgodzić się z takim uzasadnieniem. Każdy bowiem wynalazek zawiera środki techniczne, które mogą być zastosowane. Każdy wynalazek byłby oczywisty zgodnie z takim uzasadnieniem. Jednakże poziom wynalazczy polega właśnie na tym, że twórca spróbował konkretne rozwiązanie spośród nieskończenie wielu dostępnych. Jeżeli nie możemy wskazać żadnych reguł, które logicznie myślącego znawcę naprowadziłyby na rozwiązanie według wynalazku to w żadnym wypadku nie możemy uznać oczywistości rozwiązania.

Jak wywodzi skarżąca w wielu miejscach uzasadnienia decyzji Urząd Patentowy stwierdza, że z cytowanych dokumentów znane jest zastosowanie żużla kawałkowego. W większości przypadków nie jest to zgodne z rzeczywistością i wskazuje na niedostateczną analizę zgromadzonego materiału dowodowego. Faktycznie w każdym, z tych dokumentów znajduje się stwierdzenie, że można do procesu zastosować żużel w kawałkach. Jednakże we wszystkich tych dokumentach (za wyjątkiem [...] który dotyczy zupełnie innego procesu) pierwszym etapem jest zmielenie żużla albo zmielenie wszystkich składników. Oczywistym jest zatem, że do procesu nie stosuje się żużla kawałkowego, a zmielony. Zarzuty wcześniejszego ujawnienia stosowania żużla kawałkowego stanowią jeden z głównych elementów uzasadnienia decyzji. Sprzeczność tego ustalenia z zgromadzonym w sprawie materiałem faktycznym stanowi zdaniem skarżącej istotną wadę decyzji.

W odwołaniu skarżący dokonał analizy przeciwstawionych materiałów będących podstawą odmowy udzielenia patentu na sporny wynalazek, a mianowicie:

1. Patent polski [...]

Według tego dokumentu ujawnione jest zmieszanie gotowego cementu portlandzkiego ze zmielonym żużlem co daje produkt o podobnej wytrzymałości mechanicznej. W procesie tym w ogóle nie ma procesu wypalania ponieważ dotyczy on jedynie "rozcieńczania" gotowego produktu. W szczególności zaś nie można uznać, że dokument ten ujawnia stosowanie żużla kawałkowego jak twierdzi Urząd. Przede wszystkim dokument ten mówi o zupełnie innym procesie więc nie można uznać, że wnosi cokolwiek do produkcji cementu z surowców. Po drugie, patent ten zastrzega mielenie składników, zatem ujawnia on zastosowanie kawałkowego, a następnie zmielonego żużla.

2. Patent polski nr [...]

Ten patent dotyczy procesu o zupełnie innej charakterystyce niż rozwiązanie wedhig wynalazku. Wypalanie odbywa się na taśmie bez końca i prowadzone jest z dodatkiem paliwa w zmieszanych materiałach. Do wypalania stosuje się dosyć specyficzny rodzaj gruboziarnistego żużla piankowego, zwany także pumeksem hutniczym. Jest on otrzymywany przez odpowiednie chłodzenie stopionego żużla wielkopiecowego z dodatkiem wody. Dokument ten sugeruje zwilżanie materiałów w celu ich lepszej efektywności. Jest to jedyny dokument, w którym rzeczywiście używany jest żużel kawałkowy. Jednakże wydaje się, że znawca na jego podstawie nie wysnułby żadnych wniosków przydatnych przy opracowaniu rozwiązania według wynalazku. Opis ten sugeruje, że korzystną drogą usprawniania metody jest zwilżanie żużla oraz że istotna dla efektywności procesu jest jego porowatość. Tymczasem w rozwiązaniu według wynalazku twórcy poszli zupełnie w innym kierunku stosując żużel nieporowaty oraz nie uznając za istotne zwilżenia. Również istotne różnice pomiędzy specyfiką procesów wedhig wynalazku i ujawnionego w [...] powodują, że znawca nie będzie raczej wyciągał wniosków właśnie w zakresie stosowania żużla kawałkowego o konkretnych wymiarach. To rozumowanie wydaje się potwierdzone przez stan faktyczny w zakresie badań nad produkcją cementu. Od roku 1936 kiedy opublikowany został ten patent, aż do dnia dzisiejszego ani razu nie zasugerowano wypalania kawałkowego żużla. Wydaje się ewidentnym, że sugestia ta nie mogła być oczywista.

3. Patent polski nr [...]

Drobno zmielone i uprzednio spulchnione surowce do wytwarzania klinkieru spieka się na piasku żużlowym. Do surowca dodaje się paliwa potrzebnego do procesu spiekania. Jest to więc inny proces, niż według wynalazku, gdzie stosuje się ogrzewanie zewnętrzne. Ten dokument, podobnie jak [...], wskazuje na istotność zwilżania wodą. Nie ma żadnych sugestii odnośnie stosowania kawałków. Podkreślone jest, że stosowany ma być piasek i dostosowany jest do niego używany środek techniczny - ruszt z podmuchem. Ten dokument utwierdza znawcę w przekonaniu, że właściwe jest jak najdokładniejsze rozdrabnianie żużla. Nic on wspomina zupełnie o innych środkach technicznych wedhig wynalazku.

4. Patent polski nr [...]

W opisie podano, że cement pucolanowy poza klinkierem zawiera jako dodatek zmielone żużle pomiedziowe, granulowane lub kawałkowe. Żużel ten przed spiekaniem miele się, więc ponownie element ten zawiera wskazówkę przeciwną do sposobu według wynalazku. Żużel nie służy w tym przypadku jako surowiec do otrzymywania klinkieru, lecz jako dodatek stosowany poza klinkierem do otrzymywania cementu pucolanowego. W żadnym miejscu dokumentu nie ma sugestii, aby stosować konkretny wymiar żużla w celu uzyskania korzyści według wynalazku. Nie ma także sugestii, że żużel zastosowany w innym celu (jako surowiec) do innego procesu będzie dawał rezultaty tak nieoczekiwane jak uzyskane w rozwiązaniu według wynalazku. Analizując ten dokument znawca dojdzie do wniosku, że żużel nie powinien być stosowany jako surowice, a jedynie jako dodatek, a przed zastosowaniem powinien być zmielony. Zatem, ten zacytowany dokument jest przeciwny do rozwiazania według wynalazku.

5. Patent polski nr [...]

Tytuł i zastrzeżenie odnoszą się do zestawu surowcowego do wytwarzania klinkieru portlandzkiego; w opisie patentowym podano, że stosuje się żużel konwentorowy granulowany lub w kawałkach. Identycznie jak w patencie [...] żużel jest mielony i stosowany jest w formie zmielonej. Zatem, również ten dokument sugeruje coś przeciwnego niż w przedmiotowym wynalazku.

6. Patent polski nr [...]

Patent ten dotyczy konstrukcji pieca obrotowego do otrzymywania klinkieru cementowego; w opisie stanu techniki podano, że surowce do produkcji klinkieru podaje się w górnej części pieca, w której temperatura gazów ogrzewających wynosi 250 - 35O°C, jest więc ponad 1000°C niższa od temperatury kalcynacji żużla piecowego; w sposobie według wynalazku surowce po zmieszaniu przechodzą do strefy kalcynacji w piecu, to znaczy o temperaturze co najmniej 1400°C. Ten dokument omawia dość typowy sposób postępowania wykorzystujący obrotowy pice do produkcji cementu. W żaden sposób nie można uznać, że dokument ten zawiera jakikolwiek sugestie odnośnie zastosowania kruszonego żużla wielkopiecowego jako surowca wprowadzanego do wlotu pieca.

7. J. Sulikowski pt. "Cement, produkcja i zastosowanie", "Arkady", Warszawa 1981

Ta książka we wszystkich cytowanych przez Urząd fragmentach zawiera sugestie sprzeczne z rozwiązaniem według wynalazku:

• Na stronach 49-51 podano znane ogólnie wiadomości o stosowaniu żużla do wytwarzania cementu portlandzkiego jako składnika mieszanki surowcowej lub dodatku hydraulicznego. Zawsze jest on wprowadzany do cementu w ostatniej operacji produkcyjnej, tj. mielenia klinkieru.

• Na stronach 270-274 tej publikacji podano, że granulowany żużel stosowany jako dodatek przy wytwarzaniu cementu ma wielkość ziaren kilka do kilkunastu mm i zawsze jedną z operacji jest mielenie.

• Zdaniem Urzędu ze sformułowania na str. 275 wynika dla znawcy cecha sposobu według wynalazku polegająca na kruszeniu żużla do uzyskania średnicy nie większej niż 50,8 mm. Jak rozumie skarżąca chodzi tu o zdanie: "Na wytrzymałość cementów hutniczych można wpływać ... poprzez dobór optymalnego stopnia zmielenia składników i najwłaściwszego układu mielenia". Ze zdania tego wynika, aby żużla nie kruszyć tylko go mielić. Kontekst całej publikacji jednoznacznie wskazuje, że kruszenie nie jest właściwym sposobem postępowania. W mieleniu nie uzyska się kawałków o takiej średnicy jak stosowana w wynalazku. Nie sposób więc uznać, aby to pojedyncze zdanie było sugestią odnośnie takiego rozmiaru. Jednocześnie dokument nie mówi nic, że dobór wielkości jest istotny dla przebiegu procesu. Zatem, nie można uznać aby na podstawie tego dokumentu znawca w stanie techniki zaczął prowadzić "dobór optymalny" pod kątem efektywności procesu. Zgodnie z zacytowaną publikacją wielkość zmielonych kawałków żużla nie ma znaczenia dla efektywności procesu. Również w tym aspekcie zawiera ona sugestie sprzeczne z rozwiązaniem według wynalazku.

Według skarżącej z przeciwstawionych rozwiązań znawca wyciągnie następujące wnioski:

1. Żużel w formie kawałkowej aby mógł być stosowany musi być najpierw mielony.

2. Ewentualnie możliwe jest stosowanie kawałków w procesie o innej charakterystyce. Jednakże wydaje się, że proces ten nie jest zbyt efektywny gdyż od swojego pierwszego ujawnienia 70 lat temu nie był zasadniczo dalej rozwijany.

3. Żużel nie powinien być stosowany jako surowiec; może być dodatkiem.

4. Rozmiar żużlu może mieć znaczenie dla wytrzymałości cementu.

Na podstawie takich informacji, zdaniem skarżącej, znawca z pewnością nie będzie w stanie opracować rozwiązania, którego istotą jest że:

• kruszy się i przesiewa żużel do uzyskania rozmiaru co najwyżej 50,8 mm;

• nie miele się ani nie granuluje żużla;

• żużel nie zawiera substancji lotnych;

• wprowadza się żużel do wlotu pieca i przemieszcza w kierunku źródła ciepła, gdzie żużel topi się i dyfunduje do surowca wapniowego.

Opisane tak rozwiązanie daje, zdaniem skarżącej, niespotykane dotąd korzyści. Droga rozumowania jaką podążał wynalazca musiała zawierać krok o charakterze twórczym i nie było to czysto mechaniczne łączenie informacji dla otrzymania oczywistego rezultatu.

Skarżąca wskazała na korzyści techniczne i ekonomiczne jakie niesie zgłoszony do ochrony wynalazek w stosunku do rozwiązań znanych i brak istotnych wad omawianego rozwiązania. Zalety te są szczegółowo scharakteryzowane w opisie wynalazku. Żużel wielkopiecowy, który dotąd był trudnym do pozbycia się odpadem zastępuje kosztowny materiał stosowany w produkcji cementu. Kruszenie żużla wymaga znacznie mniej energii niż mielenie surowców. Mniejsza ilość energii jest także potrzebna do wyprodukowania tej samej ilości cementu. Jeżeli rozwiązanie według wynalazku byłoby tak oczywiste, jak sugeruje Urząd Patentowy, to bez wątpienia byłoby ono stosowane. Pomimo, że od roku 1934, kiedy to po raz pierwszy pojawia się w cytowanych dokumentach żużel wielkopiecowy, pomimo intensywnych badań nikt nie zrealizował rozwiązania według wynalazku, co jest nieodpartym dowodem jego poziomu wynalazczego.

Skarżąca wskazała na opatentowanie wynalazku m.in. w USA, Japonii i Federacji Rosyjskiej.

Wniosek o skierowania sprawy do rozpatrzenia na rozprawie skarżąca uzasadnia znaczną liczbą przeciwstawionych dokumentów.

Ostateczną, nader skromnie uzasadnioną, decyzją Urzędu Patentowego z dnia [...] września 2003 r. [...] utrzymano w mocy wcześniejszą decyzję z dnia [...] czerwca 2001 r. Urząd Patentowy zważywszy na obszerne pisemne złożenie wyjaśnień przez skarżącą uznał za zbędne wyznaczenie rozprawy w omawianej sprawie. W ocenie Urzędu Patentowego podstawowym przeciwstawionym materiałem przemawiającym za niespełnieniem przez sporny wynalazek kryteriów jego patentowalności jest omawiana już publikacja J. Sulikowskiego pt. Cement produkcja i zastosowanie. Urząd Patentowy ograniczył się do stwierdzenia, że w świetle tej publikacji zgłoszony wynalazek jest oczywisty.

W obszernej skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, podtrzymując stanowisko zajęte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, skarżący zarzuca:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, przez błędą jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 10 ustawy o wynalazczości, poprzez przyjęcie, że zgłoszony wynalazek, jako oczywiste rozwiązanie, nie spełnia ustawowych warunków koniecznych do uzyskania patentu.

2. naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 6, 7, 8, 80 oraz 107 § 1 k.p.a. poprzez:

• naruszenie zasady praworządności,

• naruszenie zasady dochodzenia prawdy materialnej,

• naruszenie zasady pogłębiania zaufania ob. Ywateli do organów państwa,

• niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy

• brak należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Z dniem 1 stycznia 2004 r. weszły w życie:

• ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), zwana u.s.a.,

• ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwana p.s.a.,

• ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), zwana p.w.u.p.

Jednocześnie uchylona została ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), która obowiązywała w dacie wniesienia skargi w niniejszej sprawie.

W świetle art. 97 § 1 p.w.u.p. sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Taka sytuacja ma więc miejsce w niniejszej sprawie i dlatego postępowanie toczy się na podstawie p.s.a.

Zgodnie z art. 1 § 1 u.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.

Kontrolując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powołanych wyżej kryteriów skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja rażąco narusza przepisy postępowania administracyjnego powołane w skardze.

Ustawa Prawo własności przemysłowej w art. 315 ust. 3 wyraża zasadę, w myśl której zdolność patentową wynalazku zgłoszonego do ochrony przed wejściem w życie tej ustawy (22 sierpnia 2001 r.) ocenia się na podstawie dotychczasowych przepisów. Ma więc w niniejszej sprawie zastosowanie w tym względzie powołana ustawa o wynalazczości.

Zgodnie z art. 252 p.w.p. do postępowania przed Urzędem Patentowym stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. W świetle tego przepisu Urząd Patentowy, rozpoznając wniosek o udzielenie patentu, zarówno na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego jak i odwoławczego, jest związany rygorami procedury administracyjnej, określającej jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania. Musi m. in. przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.), a więc podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Musi w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a.

Zaskarżona, ostateczna decyzja Urzędu Patentowego z dnia [...] września 2003 r. w najmniejszym stopniu nie spełnia ustawowych w tej mierze wymagań. Razi nieustosunkowanie się w najmniejszym stopniu do szczegółowo sprecyzowanego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stanowiska skarżącej odnośnie wszystkich materiałów przeciwstawionych spornemu wynalazkowi. W rzeczy samej Urząd Patentowy uchylił się od ponownego rozpatrzenia sprawy, ograniczając się jedynie do gołosłownego stwierdzenia, iż w świetle publikacji J. Sulikowskiego pt. Cement produkcja i zastosowanie zgłoszony wynalazek jest oczywisty. Trudno więc odmówić racji skarżącej, iż zaskarżona decyzja narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego.

W niniejszej sprawie skarżąca w dobrym stopniu wykazała, że żaden z przeciwstawionych jej przez Urząd Patentowy materiałów nie oddaje w dostatecznym stopniu istoty wynalazku stanowiącego przedmiot zgłoszenia skarżącej. Wynalazek skarżącej spełnia zatem kryteria nowości w dacie jego zgłoszenia w stosunku do dotychczasowego stanu techniki. Natomiast zgłoszony do ochrony wynalazek stanowi w dość dużym stopniu kompilację cech technicznych znanych z wcześniejszych rozwiązań, co jest bezsporne w sprawie, i jednocześnie pozwala na uzyskanie wymiernych korzyści technicznych i ekonomicznych. Na korzyści te wielokrotnie powoływała się skarżąca, a których zresztą Urząd Patentowy nie kwestionował, a wręcz sam na nie wskazywał. Spór między skarżącą a Urzędem Patentowym w rzeczy samej koncentrował się na zagadnieniu, czy owe wymierne korzyści techniczne i ekonomiczne wynalazku skarżącej są oczywiste dla przeciętnego znawcy przedmiotu z daty zgłoszenia wynalazku do ochrony patentowej. Urząd Patentowy, mimo podnoszenia przez skarżącą licznych argumentów na korzyść nieoczywistości wynalazku, ograniczył się jedynie do zanegowania tego stanowiska. Natomiast Urząd Patentowy nie przedstawił w tym względzie jakiegokolwiek uzasadnienia, co odnosi się w szczególności do zaskarżonej decyzji.

Zdaniem Sądu osiągnięcie przez wynalazek zgłoszony do ochrony większej wydajności (efektywności) w zakresie użytych środków technicznych w porównaniu do znanych już rozwiązań, stanowi istotny argument na rzecz patentowalności tego rozwiązania. Na wspomniany wyżej efekt wynalazku, w kontekście spełnienia kryterium braku nieoczywistości wynalazku w stosunku do znanego stanu techniki, wskazywała Metodyka badań zgłoszeń wynalazków i wzorów użytkowych (Wydawnictwa Urzędu Patentowego W-wa 1993 r.). Dla sprawy nie może być również całkowicie obojętne uzyskanie na sporny wynalazek patentów w takich krajach jak USA, w Japonii, a także uzyskanie na to rozwiązanie patentu europejskiego.

W tym stanie sprawy zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 litera c p.s.a.

Z zaskarżoną decyzją nie wiąże się kwestia wykonalności. Nie zachodzi więc potrzeba orzekania, czy i w jakim zakresie decyzja ta może być wykonana, a to w związku z nieprawomocnym rozstrzygnięciem Sądu (art. 152 p.s.a.).

O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 200 p.s.a.