Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SAB/Po 166/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Prezes Sądu
Treść wyniku: Stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1, art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 6 ust. 4 lit a tiret trzecie, art. 16 ust. 1 i 2, art. 13 ust. 1, art. 5 ust. 1 i 2 ,  art. 14 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2022 poz 902
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędzia WSA Monika Świerczak Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi P. R. na bezczynność Prezesa Sądu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Prezesa Sądu do załatwienia wniosku P. R. z dnia [...] września 2022r. o udostępnienie informacji publicznej; 2. stwierdza, że Prezes Sądu dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku P. R. z dnia [...] września 2022r.; 3. stwierdza, że bezczynność opisana w pkt 2 wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. zasądza od Prezesa Sądu na rzecz skarżącego P. R. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Skarżący P. R. pismem z dnia 19 października 2022 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na bezczynność Prezesa Sądu. Skarżący zarzucił naruszenie:

1. przepisu art. 13 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 06 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej poprzez nieudzielenie Skarżącemu przez Prezesa Sądu - mimo upływu terminu wynikającego z ww. przepisów - informacji publicznej zgodnie ze zgłoszonym przez niego żądaniem, jak również nieprzekazanie skarżącemu informacji wskazującej na powody opóźnienia oraz termin w jakim nastąpi udostępnienie informacji, o jakich mowa w pkt 1 - pkt 4 wniosku z dnia 22 września 2022 r.,

2. naruszenie przepisu art. 1 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 2 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez nieudostępnianie Skarżącemu żądanych i zawnioskowanych przez niego informacji publicznych, mimo iż w sprawie kumulatywnie spełnione zostały wszystkie przesłanki obligujące organ zobowiązany do udostępnienia danych zgodnie z żądaniem zawartym we wniosku z dnia 22 września 2022 r.

3. naruszenie przepisu art. 61 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP poprzez nieudostępnienie Skarżącemu przez Prezesa Sądu informacji publicznej, jaką niewątpliwie stanowią postanowienia rozstrzygające w przedmiocie zwrotu kosztów obrony udzielonej z wyboru w przypadku uniewinnienia oskarżonego bądź umorzenia postępowania, jak i postanowienia w przedmiocie rozpoznania zażaleń na postanowienia Prokuratury Rejonowej w Ś. o zwrocie kosztów obrony udzielonej z wyboru w przypadku umorzenia postępowania przygotowawczego, czego konsekwencją było pozbawienie Skarżącego przysługującego mu prawa.

W związku z powyższym Skarżący wniósł o zobowiązanie Prezesa Sądu do udzielenia informacji publicznej zgodnie z pkt 1 — pkt 4 wniosku z dnia 22 września 2022 r., a ewentualnie o zobowiązanie Prezesa Sądu do rozpatrzenia pkt 1 - pkt 4 wniosku z dnia 22 września 2022 r. o udzielenie informacji publicznej w terminie 14 dni od otrzymania odpisu wyroku wraz ze stwierdzeniem jego prawomocności i wydania w tym przedmiocie decyzji administracyjnej.

Dodatkowo wniósł także o stwierdzenie, iż bezczynność organu - Prezesa Sądu nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa oraz o rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.

W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że w dniu 22 września 2022r. skierował do Sądu Rejonowego w Ś. wniosek o udostępnienie informacji publicznej w postaci:

1. wskazania, ile postanowień rozstrzygających o zwrocie kosztów obrony udzielonej z wyboru w przypadku uniewinnienia oskarżonego lub umorzenia postępowania wydano w latach 2019 - 2022 w Sądzie Rejonowym w Ś.

2. wskazania, ile postanowień w przedmiocie zwrotu kosztów obrony z wyboru, wydanych na skutek zażaleń na postanowienia Prokuratury' Rejonowej w Ś. w przedmiocie zwrotu kosztów obrony z wyboru w przypadku umorzenia postępowania, wydano w lalach 2019 - 2022 w Sądzie Rejonowym w Ś. .

3. wskazania sygnatur spraw w których wydano ww. postanowienia,

4. nadesłania wnioskodawcy zanonimizowanych postanowień Sądu Rejonowego w Ś. wydanych w lalach 2019-2022 których przedmiotem było:

a. rozstrzygnięcie w przedmiocie zwrotu kosztów obrony udzielonej z wyboru wydanych w przypadku uniewinnienia oskarżonego lub umorzenia postępowania sądowego.

b. rozpoznanie zażalenia na postanowienia Prokuratury Rejonowej w Ś. w przedmiocie zwrotu kosztów obrony z wyboru w przypadku umorzenia postępowania przygotowawczego.

Dalej Skarżący opisywał, że w piśmie z dnia 11 października 2022 r. Prezes Sądu wskazał, iż jak wynika z informacji udzielonej przez kierownika [...] system informatyczny Sędzia 2 nie generuje informacji przez niego zawnioskowanych. Zdaniem P. R. Prezes Sądu nie wydał więc decyzji odmownej, a jedynie poinformował, że system informatyczny nie generuje takich informacji, co w żaden sposób nie może zostać uznane za decyzję, ani tym bardziej za wykonanie obowiązku udzielenia żądanej informacji.

Dalej Skarżący argumentował, że przedmiotem żądania zawartego we wniosku z dnia 22 września 2022 r. jest informacja publiczna w rozumieniu przepisu art. 1 ust. 1 oraz przepisu art. 3 ust. 2 w zw. z art. 6 u.d.i.p. Podał, że zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą walor informacji publicznej posiadają dokumenty znajdujące się w aktach postępowań, które odnoszą się do istoty sprawy. W literaturze przedmiotu podkreśla się nadto, iż orzeczenie sądowe stanowi informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.i.d.p., a wniosek taki wypływa niewątpliwie z wykładni językowej wskazanego przepisu, gdyż wyrok sądowy będzie stanowił informację o sprawach publicznych, wydany został bowiem przez organ władzy publicznej (władzy sądowniczej, art. 10 Konstytucji) i w ramach jej działalności wykonywanej publicznie.

Skarżący dalej przypomniał, że jego żądanie dotyczy postanowień rozstrzygających o zwrocie kosztów obrony udzielonej z wyboru wydanych przez Sąd Rejonowy w Ś. w latach 2019 - 2022, a zatem zakres zawnioskowanych informacji dotyczy spraw aktualnych (nie wymaga więc sięgnięcia przez organ zobowiązany do zbiorów archiwalnych), a więc spraw znajdujących się w bieżących zasobach Sądu Rejonowego w Ś. . Tym samym, poza dokonaniem prostych czynności organ nie musi wykazywać ponadprzeciętnego zaangażowania - tak organizacyjnego, intelektualnego czy też analitycznego, albowiem przedmiotowe czynności niewątpliwie charakteryzują się znikomym poziomem trudności, jak również nie są czynnościami czasochłonnymi oraz złożonymi. Bezspornym jest więc jego zdaniem, iż zawnioskowana informacja ma charakter prosty, co oznacza, iż jest ona informacją dostępną bez konieczności inicjowania przez organ zobowiązany jakichkolwiek dodatkowych działań.

O fakcie posiadania przez organ I instancji zawnioskowanych przez Skarżącego danych niewątpliwie świadczy zdaniem Skarżącego to, iż sędziowie - na potrzeby opracowania statystyk - co 6 miesięcy dokonują przeglądu oraz analizy prowadzonych postępowań.

Dodatkowo Skarżący wskazywał także, że Prezes, jako organ administracji publicznej, należy do kręgu podmiotów obowiązanych do udostępnienia na żądanie informacji publicznej znajdującej się w jego posiadaniu. Zdaniem Skarżącego również spełniona została przesłanka dysponowania przez Prezesa Sądu dokumentami wnioskowanymi przez Skarżącego i to bez względu na to czy jakikolwiek system tę informację generuje czy też nie.

Odnosząc się do kwestii bezczynności P. R. wskazał, że orzecznictwo definiuje bezczynność organu administracji publicznej jako sytuację, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żądanych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie, ale - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu bądź też nie podjął stosownej czynności. Na równi z niepodjęciem tego rodzaju czynności orzecznictwo traktuje przedstawienie informacji innej niż ta, której oczekuje wnioskodawca, informacji niepełnej lub też nieadekwatnej do treści wniosku.

Skarżący końcowo podał, że w niniejszej sprawie termin do udostępnienia zawnioskowanych przez Skarżącego informacji upływał w dniu 06 października 2022 r. Mimo upływu tego terminu Prezes Sądu nie udzielił Skarżącemu informacji zgodnie ze zgłoszonym przez niego żądaniem, a jedynie ograniczył się do wskazania, iż system Sędzia 2 nie gromadzi danych informacji. Skarżący nie otrzymał ponadto jakiejkolwiek informacji od organu, która wskazywałaby na powód opóźnienia oraz termin, w jakim nastąpi udostępnienie wnioskowanej przez niego informacji. Skoro zatem organ nie podjął żadnych działań w przedmiocie rozpoznania wniosku Skarżącego, tj. nie została udostępniona wnioskowana informacja, jak również nie wydano decyzji odmownej w zakresie udostępnienia takiej informacji, bezspornym jest jego zdaniem, iż Prezes Sądu dopuścił się rażącego naruszenia wskazanych w petitum skargi przepisów prawa, jak również dopuścił się bezczynności w tym zakresie.

W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu wniósł o jej oddalenie, a ewentualnie o umorzenie postępowania.

W uzasadnieniu wskazał, że pismem z dnia 11 października 2022r. poinformowano Skarżącego w odpowiedzi na jego wniosek, iż przedmiotowa informacja nie jest informacją prostą, albowiem system informatyczny Sędzia 2 nie generuje danych, których Skarżący się domagał.

Następnie Prezes poinformował, że pismem z dnia 25 października 2022 r. wskazano, iż powodem opóźnienia w udzieleniu informacji publicznej jest konieczność zapoznania się z treścią wszystkich orzeczeń w sprawach, w których uniewinniono oskarżonego lub umorzono postępowanie oraz w sprawach wydanych na skutek zażaleń na postanowienia w przedmiocie zwrotu kosztów obrony z wyboru w przypadku umorzenia postępowania. Jednocześnie wskazano, iż w okresie objętym wnioskiem tj. w latach 2019-2022 wydanych zostało 37 orzeczeń uniewinniających, 14 orzeczeń umarzających postępowanie oraz 4 postanowienia w przedmiocie zażalenia na postanowienie o przyznaniu zwrotu wydatków na ustanowienie obrońcy z wyboru.

Prezes wskazał także, że informacja publiczna wraz z odpisami orzeczeń, których domagał się skarżący została udzielona w dniu 26 października 2022 r.

Organ wyjaśnił, że brak w piśmie z dnia 11 października 2022 r. informacji o przedłużeniu terminu do udzielania informacji publicznej wynikał z przeoczenia, a brak ten został uzupełniony w piśmie w dnia 25 października 2022 r.

Końcowo organ podał, że w przedmiotowej sprawie uchybienie terminu poinformowania wnioskującego o przedłużeniu terminu udzielenia informacji publicznej było nieznaczne, a informacja publiczna dotarła do wnioskującego jeszcze przed upływem przedłużonego terminu do jej udzielenia. Podkreślenia wymaga zdaniem Prezesa Sądu, że termin do udzielenia informacji mógł zostać przedłużony do dnia 06 grudnia 2022 r., a mimo dużego zakresu czynności potrzebnych do przygotowania informacji, została ona udzielona Skarżącemu w październiku 2022r., zatem nie sposób uznać, że przekroczenie terminu poinformowania o przedłużeniu okresu do udzielenia informacji publicznej miało charakter rażącego naruszenia prawa strony do informacji publicznej.

Pismem z dnia 28 listopada 2022 r. stanowiącym replikę na odpowiedź na skargę organu P. R. wskazał, że podtrzymuje dotychczasowe twierdzenia i wnioski wyrażone w toku niniejszej sprawy, w szczególności te wyrażone w skardze z dnia 19 października 2022 r. co do zasady, jednakże z uwagi na udostępnienie mu w dniu 26 października 2022 r. żądanej przez niego informacji publicznej cofa wniosek zawarty w pkt 1 oraz pkt 2 skargi z dnia 19 października 2022r., tj. wniosek o zobowiązanie Prezesa Sądu do udzielenia skarżącemu informacji publicznej zgodnie z pkt 1 - pkt 4 wniosku z dnia 22 września 2022r., ewentualnie wniosek o zobowiązanie Prezesa Sądu do rozpatrzenia pkt 1 - pkt 4 wniosku z dnia 22 września 2022r. o udzielenie informacji publicznej w terminie 14 dni od otrzymania odpisu wyroku wraz ze stwierdzeniem jego prawomocności i wydania w tym przedmiocie decyzji administracyjnej.

W uzasadnieniu pisma podkreślił, że Prezes Sądu Rejonowego w Ś. udostępnił żądane przeze niego informacje dopiero po złożeniu skargi na bezczynność. Dodatkowo P. R. wskazał, że wbrew twierdzeniom z odpowiedzi na skargę Prezes Sądu w piśmie z 11 października 2022r. nie wskazał, iż żądana przez niego informacja publiczna nie jest informacją prostą. Poza tym gdyby tak było, to jego zdaniem, organ winien albo wyznaczyć dodatkowy termin na ich udostępnienie, bądź też wezwać go do wykazania szczególnego interesu, a żadne z powyższych nie nastąpiło.

Skarżący wskazał, że Prezes Sądu Rejonowego w Ś. , dopiero w dniu 25 października 2022r., tj. dopiero po otrzymaniu złożonej skargi, poinformował go o powodach opóźnienia w udzieleniu zawnioskowanej przez niego informacji publicznej oraz o nowym terminie załatwienia sprawy. Uznać należy, iż pismem z dnia 25 października 2022r. Prezes Sądu starał się niejako konwalidować bezczynność, której jego zdaniem niewątpliwie się dopuścił.

Zdaniem Skarżącego udostępnienie informacji okazało się możliwe w ciągu jednego dnia, zatem wyjaśnienia organu nie znajdują pokrycia w stanie faktycznym sprawy. Tymczasem tak znaczne opóźnienie jak miało miejsce w niniejszym postępowaniu świadczy jego zdaniem o konieczności stwierdzenia, że zaistniała bezczynność miała miejsce w rażącym naruszeniem prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. W świetle art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 p.p.s.a. Ponadto, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a., przedmiotem skargi może być także bezczynność w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w Kodeksie postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Wobec powyższego, w przypadku skarg na bezczynność, kontroli sądu poddawany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w określonej formie i w określonym przez prawo terminie.

W myśl art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902, w skrócie "u.d.i.p.") do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania (1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; (2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; (3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).

W pierwszej kolejności rozważenia wymaga kwestia dopuszczalności skargi na bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej.

Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej (czyli nie jest wymagane "wyczerpanie środków zaskarżenia", w tym wniesienie ponaglenia, w rozumieniu art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a.), ani też wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa (por. wyrok NSA z 24.05.2006 r., I OSK 601/05, dostępne orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA").

Poza tym do skarg na bezczynność nie mają zastosowania terminy do wniesienia skargi ustalone w przepisach art. 53 p.p.s.a. (zob. postanowienia NSA: z 11.05.2011 r., I OSK 716/11; z 26.05.2011 r., I OSK 857/11, CBOSA). Oznacza to, że skarga na bezczynność może być skutecznie wniesiona aż do chwili ustania stanu bezczynności, tj. do chwili załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej przez wydanie decyzji, postanowienia albo innego aktu lub podjęcie czynności (por. wyrok NSA z 29.04.2011 r., I FSK 249/10, CBOSA; por. też wyrok WSA z 27.10.2011 r., II SAB/Po 60/11, CBOSA). Trafność takiej wykładni potwierdza obecnie – dodany z dniem 01 czerwca 2017 r. – przepis art. 53 § 2b p.p.s.a., zgodnie z którym skargę na bezczynność można wnieść "w każdym czasie".

Mając wszystko to na uwadze, Sąd uznał skargę wniesioną w niniejszej sprawie za dopuszczalną i przystąpił do jej merytorycznego rozpoznania na podstawie akt sprawy zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. i nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Przedmiotem zaskarżenia jest bezczynność Prezesa Sądu w sprawie udostępnienia informacji publicznej w postaci:

1. wskazania, ile postanowień rozstrzygających o zwrocie kosztów obrony udzielonej z wyboru w przypadku uniewinnienia oskarżonego lub umorzenia postępowania wydano w latach 2019 - 2022 w Sądzie Rejonowym w Środzie W. ,

2. wskazania, ile postanowień w przedmiocie zwrotu kosztów obrony z wyboru, wydanych na skutek zażaleń na postanowienia Prokuratury' Rejonowej w Ś. w przedmiocie zwrotu kosztów obrony z wyboru w przypadku umorzenia postępowania, wydano w lalach 2019 - 2022 w Sądzie Rejonowym w Ś. .

3. wskazania sygnatur spraw w których wydano ww. postanowienia,

4. nadesłania wnioskodawcy zanonimizowanych postanowień Sądu Rejonowego w Ś. Karny wydanych w lalach 2019-2022 których przedmiotem było:

a. rozstrzygnięcie w przedmiocie zwrotu kosztów obrony udzielonej z wyboru wydanych w przypadku uniewinnienia oskarżonego lub umorzenia postępowania sądowego.

b. rozpoznanie zażalenia na postanowienia Prokuratury Rejonowej w Ś. w przedmiocie zwrotu kosztów obrony z wyboru w przypadku umorzenia postępowania przygotowawczego.

Ustawa o dostępie do informacji publicznej, co należy zaznaczyć, służy realizacji konstytucyjnego prawa dostępu do wiedzy na temat działalności organów władzy publicznej, osób pełniących funkcje publiczne, organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (art. 61 ust. 1 Konstytucji RP). Używając w art. 2 ust. 1 u.d.i.p. pojęcia "każdemu", ustawodawca doprecyzował zastrzeżone w Konstytucji obywatelskie uprawnienie, wskazując, że każdy może z niego skorzystać na określonych w tej ustawie zasadach. Ustawa reguluje zasady i tryb dostępu do informacji, mających walor informacji publicznych, wskazuje, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu oraz kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione. Ustawa określa również podmioty obowiązane do udostępnienia informacji publicznej wskazując, iż należą do nich władze publiczne, w tym organy władzy publicznej, oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne (art. 4 ust. 1 u.d.i.p.).

Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.i.d.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej; 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych; 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa; 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego; 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że Prezes Sądu jako podmiot, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.i.d.p. w zw. z art. 10 ust. 2, art. 173 i 175 ust. 1 Konstytucji w zw. z art. 21 § 1 pkt 1 ustawy z 27 lipca 2001 r. o ustroju sądów powszechnych - Dz.U. z 2020 r. poz. 2072), będący organem władzy sądowniczej w sądzie rejonowym – co potwierdza jednolite, utrwalone orzecznictwo sądowoadministracyjne (zob. m.in. wyroki WSA: z 06.03.2013 r., II SA/Sz 1244/12; z 22.01.2014 r., II SAB/Gd 47/13; z 19.02.2014 r., II SAB/Wa 443/13; z 18.06.2014 r., II SA/Go 305/14; z 01.10.2014 r., II SAB/Gd 103/14; z 09.10.2014 r., II SAB/Łd 110/14; z 27.05.2015 r., IV SAB/Po 32/15; z 14.03.2018 r., II SAB/Łd 11/18; z 14.05.2019 r., IV SA/Wr 70/19; z 19.05.2020 r., II SA/Ol 169/20; z 26.11.2020 r., II SA/Go 447/2, CBOSA) jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej w zakresie, w jakim jest on jej dysponentem (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.).

Dalej odpowiedzieć należy na pytanie, czy informacje objęte wnioskiem z dnia 22 września 2022 roku stanowią informację publiczną. Punkt wyjścia do rozważań stanowi art. 1 ust. 1 u.d.i.p., zgodnie z którym informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Pojęcie informacji publicznej ma szeroki charakter i odnosi się do wszelkich spraw publicznych. Definicja ta jest bardzo szeroka i może budzić wątpliwości, dlatego przy interpretacji przepisu art. 1 ust. 1 konieczne jest posiłkowanie się zarówno sformułowaniami zawartymi w art. 61 Konstytucji RP, jak uwzględnianie treści art. 6 u.d.i.p. Ten ostatni przepis zawiera otwarty katalog, w którym przykładowo wymieniono co może być przedmiotem informacji publicznej. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret trzecie u.d.i.p. udostępnieniu podlega m.in. treść orzeczeń sądów powszechnych. Ponadto, jak przyjęto w judykaturze, orzeczenia sądowe z uzasadnieniami, jako wydane w sprawie przez sąd, w ramach jego działalności orzeczniczej opartej na przepisach prawa powszechnie obowiązującego, są danymi publicznymi i podlegają udostępnieniu w trybie i na zasadach określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej (zob. wyrok WSA w Opolu z 23 lutego 2021 r., sygn. akt II SAB/Op 67/20, CBOSA).

W niniejszej sprawie bezsporny między stronami na moment rozpoznawania skargi pozostaje publiczny charakter informacji objętych wnioskiem Skarżącego. Ostatecznie na tak sformułowany wniosek organ odpowiedział udzielając informacji co do każdego z punktów wniosku datowanego na 22 września 2022 r. i nie kwestionował by którykolwiek z punktów wniosku nie stanowił informacji publicznej. W ocenie Sądu żądane informacje mają charakter informacji publicznej w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 4 lit a tiret trzecie u.d.i.p.

Przechodząc do kwestii merytorycznej stwierdzić należy, że przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie definiują pojęcia bezczynności. W piśmiennictwie przyjmuje się jednak, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 109). Dla zasadności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną albo też niezawinioną opieszałością organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać dokonane. Powyższe kwestie mogą jednakże mieć znaczenie dla kwalifikacji bezczynności, jako posiadającej albo nieposiadającej cech rażącego naruszenia prawa.

Stwierdzić należy, że bezczynność podmiotu obowiązanego do udostępniania informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku o udzielenie tej informacji podmiot taki nie udostępnia informacji publicznej w formie czynności materialno-technicznej w sposób i w formie zgodny z wnioskiem (art. 13 ust. 1 u.i.d.p.), albo nie wydaje decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej albo o umorzeniu postępowania (art. 16 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 i 2 u.i.d.p.), albo nie powiadamia pisemnie wnioskodawcy o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i nie wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie, jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 2 u.i.d.p.).

Nadto udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.).

Wskazać należy, że w sytuacji gdy żądana informacja nie stanowi informacji publicznej, nie istnieje, czy też nie jest w posiadaniu organu, organ jest zobowiązany jedynie do poinformowania o tym fakcie wnioskodawcy pismem informującym, mającym postać czynności materialno-technicznej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalone jest stanowisko, że w przypadku gdy informacja o jaką ubiega się wnioskodawca nie ma charakteru informacji publicznej bądź organ nie posiada żądnej informacji publicznej, organ ten nie ma obowiązku wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji, lecz powinien pisemnie, w terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.i.d.p., powiadomić o tym wnioskodawcę, co stanowi warunek skutecznego uchylenia się od zarzutu bezczynności w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lutego 2008 roku, sygn. akt I OSK 807/07; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 maja 2021 roku, sygn. II SAB/Wa 877/19 i z dnia 11 grudnia 2017 roku, sygn. II SAB/Wa 355/17; CBOSA).

W niniejszej sprawie Prezes Sądu, jak już wspomniano i jak informował Skarżący, częściowo już pismem z dnia 25 października 2022 r. (w zakresie pkt 1 i 2 wniosku), a następnie w dniu 26 października 2022 r. (w pozostałym zakresie) udzielił Wnioskodawcy odpowiedzi na poszczególne punkty wniosku z dnia 22 września 2022 r. Z pism procesowych złożonych w toku sprawy wynika, że Skarżący ostatecznie nie zakwestionował udzielenia mu informacji publicznej w związku z wnioskiem z 22 września 2022r.

W tym stanie rzeczy, w związku z udzieleniem informacji publicznej zgodnie z opisanymi powyżej zasadami wynikającymi z przepisów u.i.d.p., Sąd w składzie rozpoznającym sprawę uznał, że odpowiedź podmiotu zobowiązanego na wniosek Skarżącego z 22 września 2022 r. została udzielona w pełni w takim zakresie, jak tego żądał Wnioskodawca, co ostatecznie potwierdził w piśmie procesowym z dnia 28 listopada 2022 r. (k. 72 akt sąd.), cofając wniosek o zobowiązanie organu do załatwienia jego wniosku. Wobec powyższego Sąd nie znalazł podstaw do zobowiązania organu do załatwienia wniosku z 22 września 2022 r.

Działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., Sąd stwierdził jednak, że podmiot zobowiązany dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku, jak orzekł w punkcie 2 wyroku. Prezes Sądu otrzymał wniosek Skarżącego datowany na dzień 22 września 2022 r. za pośrednictwem poczty elektronicznej tego samego dnia. Udzielił odpowiedzi na wniosek pismami z dnia 25 i 26 października 2022 r., ale przy piśmie z 26 października 2022r. udzielił pełnej informacji (załączając zanonimizowane orzeczenia), zatem ten drugi dzień należy uznać za dzień ostatecznego załatwienia wniosku. Przy czym podmiot zobowiązany sam przyznał, że pozostawał w zwłoce. Z powyższego wynika, że organ udzielił odpowiedzi na wniosek z naruszeniem 14-dniowego terminu wynikającego z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., bowiem z 20-dniowym opóźnieniem. Prezes uzasadnił także przyczyny opóźnienia wskazując, że były związane z koniecznością analizy akt spraw, których dotyczył wniosek Skarżącego. Prezes Sądu dopuścił się zatem bezczynności, co Sąd stwierdził na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 21 in principio u.d.i.p., jak orzekł w punkcie 2 sentencji wyroku. Natomiast usprawiedliwienie opóźnienia ma znaczenie tylko dla oceny, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Prezes Sądu przy rozpatrywaniu przedmiotowego wniosku dopuścił się bezczynności, jednakże z uwagi na fakt, iż bezczynność ta ustała po wniesieniu skargi, ale przed wydaniem wyroku przez Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, to postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Prezesa Sądu do załatwienia wniosku P. R. datowanego na dzień 22 września 2022 r. należało umorzyć na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 21 in principio u.d.i.p., jak Sąd orzekł w punkcie 1 sentencji wyroku.

"Rażące naruszenie prawa", o jakim mowa w treści art. 149 § 1a p.p.s.a. jest pojęciem nieostrym, wymagającym interpretacji z uwzględnieniem okoliczności konkretnej sprawy. W orzecznictwie rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. odnosi się do wadliwości o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, mającym miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności przez organ administracyjny, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, bądź też ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Z konieczności logicznej kwalifikacja naruszenia jako "rażącego" musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako naruszenie "zwykłe" (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12; postanowienie NSA z 27 marca 2013 r., II OSK 468/13; CBOSA).

Trzeba zaznaczyć, że orzeczenie o kwalifikowanej (rażącej) formie bezczynności (i przewlekłości) powinno być zarezerwowane dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się w żaden sposób usprawiedliwić. W orzecznictwie zwraca się uwagę, że rażące naruszenie prawa występuje w przypadkach, gdy przekroczenie przez organ ustawowych terminów wyznaczonych na załatwienie sprawy jest znaczne oraz pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyroki NSA z 6 sierpnia 2019 r. II OSK 1802/19; 18 lipca 2019 r. II OSK 533/19).

Co więcej, w orzecznictwie akcentuje się ciążący na sądach administracyjnych obowiązek roztropnego kwalifikowania bezczynności czy przewlekłości jako mającej miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wynikający z konsekwencji (w tym prawnokarnych) takiej kwalifikacji (por. wyroki NSA z 17 września 2015 r., II OSK 652/15 i z 8 marca 2017 r., I OSK 1925/16, dostępne CBOSA).

Wbrew twierdzeniom Skarżącego okoliczności niniejszej sprawy nie dawały podstawy do stwierdzenia, że bezczynność Prezesa Sądu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Analiza akt sprawy pozwala zgodzić się ze Skarżącym, że organ podejmował czynności w taki sposób, że nastąpiły nieusprawiedliwione okresy przerw, co wydłużyło postępowanie, a samo udostępnienie informacji publicznej zgodnie z wnioskiem miało miejsce już po wniesieniu skargi i po przekroczeniu ustawowego terminu w tym zakresie, albowiem 14-dniowy termin do załatwienia wniosku upływał w dniu 6 października 2022 r. Jednakże rozstrzygniecie wniosku Skarżącego o stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa wymagało nie tylko wyłącznie zestawienia terminów, które faktycznie przekroczono, ale należało także wziąć pod uwagę okoliczności danej sprawy.

Z uwagi na to Sąd podkreśla, że już w piśmie z dnia 11 października 2022 r. podmiot zobowiązany zasygnalizował, że wnioskowane przez Skarżącego informacje nie są możliwe do ustalenia na podstawie elektronicznego systemu obsługi spraw sądowych (Sędzia 2). Tym samym konieczne było przeanalizowanie akt każdej ze spraw i wydanych w nich orzeczeń uniewinniających, umarzających postępowanie, a także w sprawach wydanych na skutek zażaleń na postanowienia w przedmiocie zwrotu kosztów obrony z wyboru w przypadku umorzenia postępowania na etapie postępowania przygotowawczego. Nie bez znaczenia dla czasu trwania rozpoznania wniosku P. R. było to, że Skarżący domagał się informacji o sprawach wydanych na przestrzeni 3 lat, co jest znacznym okresem. Faktem jest, że już w dniu 11 października 2022 r. Prezes był spóźniony w zakresie skutecznego poinformowania Skarżącego o tym, że 14-dniowy termin na udzielenie odpowiedzi nie zostanie zachowany, jednakże sam fakt braku tego powiadomienia w terminie w połączeniu z umiarkowanym, bo 20-dniowym przekroczeniem terminu do załatwienia sprawy nie pozwala na uznanie, że postępowaniu Prezesowi Sądu należy przypisać charakter rażącego naruszenia prawa. Opóźnienie nie wynikało, bowiem w ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę z uporczywej, mającej znamiona złośliwości, niechęci do udzielenia informacji publicznej, ale z konieczności zapoznania się z treścią wszystkich orzeczeń wydanych we wnioskowanym 3-letnim okresie oraz anonimizacji tych zakwalifikowanych do udostępnienia zgodnie z ustawą i spełniających kryteria wniosku z 22 września 2022r.

Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. w zw. z art. 21 in principio u.d.i.p. uznał, że bezczynność Prezesa Sądu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 3 sentencji wyroku).

O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt 4 sentencji wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzając od podmiotu zobowiązanego na rzecz Skarżącego kwotę uiszczonego w sprawie wpisu od skargi w wysokości 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 535).

Sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. przez trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).