Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 390/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 56 par. 1, art. 38 par. 1 i 2, art. 40 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 7, art. 8 par. 1, art. 6, art. 7, art. 8, art. 12, art. 16
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kaute (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Trelka, Sędzia del. SO Agnieszka Baran, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 września 2021 r. sprawy ze skargi M.K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] września 2020 r., nr [...]; 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz M.K. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. (zwany dalej Dyrektorem) z dn. [...] listopada 2020 r., nr

[...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. (zwany dalej Naczelnikiem) z dnia [...] września 2020r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

Jak wynika z akt sprawy Naczelnik w celu wyegzekwowania zaległości należnych od zobowiązanej M.K. przystąpił do egzekucji z nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] lok. [...], dla której Sąd Rejonowy dla W. w W., [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...].

W dniu 29 lipca 2020 r. do Naczelnika wpłynął wniosek Pani M.K. (zwana dalej również Skarżącą) z dnia 27 lipca 2020 r. o zawieszenie postępowania egzekucyjnego co do udziału 1/2 wartości nieruchomości, tj. ww. lokalu przy ul. [...] lok. [...]. Jako uzasadnienie wskazano, że w księdze wieczystej tytuł do ww. nieruchomości jest nieprawidłowo wskazany, gdyż zgodnie z prawem współwłaścicielem ½ ww. nieruchomości jest M.K. Na potwierdzenie niniejszego stanu został załączony odpis wyroku Sądu Apelacyjnego w W., [...] Wydział Cywilny, z dnia [...] lipca 2020 r. Sygn. akt [...], który na skutek apelacji od wyrok Sądu Okręgowego w W. z dnia [...].01.2019 r. sygn. akt [...] zmienił zaskarżony wyrok; między innymi w ten sposób, że ustalił nieważność umowy sprzedaży udziału w wysokości 1/2 części we współwłasności ww. nieruchomości lokalowej pomiędzy M.K. a M.K. w dniu 21 kwietnia 2011 r.

Naczelnik postanowieniem z dnia [...] września 2020 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu organ egzekucyjny wskazał, iż w okolicznościach rozpatrywanej sprawy, postępowanie egzekucyjne prowadzone jest na podstawie tytułów wykonawczych, w których w poz. nr A.l tytułów wykonawczych wierzyciel jako zobowiązaną wskazał inną osobę niż wnioskodawczyni. Zgodnie z powołanymi przepisami osoba wskazana przez wierzyciela jako zobowiązana posiada status strony zobowiązanej w przedmiotowym postępowaniu. Pani M.K. nie jest zobowiązanym w sprawie, w rozumieniu art. 1a pkt 20 u.p.e.a., a więc nie przysługuje jej czynna legitymacja do wystąpienia z wnioskiem o zawieszenie postępowania w trybie art. 56 u.p.e.a., w którym zobowiązanym jest zupełnie inna osoba.

W zażaleniu z dnia 13 października 2020 r. Pani M.K. wniosła w ustawowym terminie zażalenie na ww. postanowienie Naczelnika z dnia [...] września 2020r. zaskarżając je w całości, podnosząc brak podstaw do prowadzenia egzekucji w czasie trwania postępowania przed Sądem w przedmiocie ustalenia treści księgi wieczystej dla nieruchomości przy ul. [...] m [...], w W..

We wskazanym na wstępie postanowieniu z dnia z dn. [...] listopada 2020 r., Dyrektor utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika z dnia [...] września 2020r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Dyrektor, po przywołaniu treści art. 61 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego (mającego zgodnie z art. 18 ustawy egzekucyjnej odpowiednie zastosowanie w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym), art. 61a § 1 kodeksu postępowania administracyjnego – zwanego dalej k.p.a., wskazał, że z treści art. 61a § 1 k.p.a. wynika, że ustawodawca wprowadził w tej regulacji dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z ich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną. Drugą przesłanką jest zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Skoro jednak na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, to należy przyjąć, iż w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się bowiem aktem formalnym, a nie merytorycznym (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 września 2014r., sygn. akt VII SA/Wa 141/14; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 września 2015r., sygn. akt III UK 16/15).

Dyrektor wskazał, że wydanie orzeczenia (decyzji lub postanowienia) odmawiającego wszczęcia postępowania (nadzwyczajnego lub zwykłego) powoduje, że żądanie strony prowadzenia postępowania w jego sprawie jest bezskuteczne, nie wszczyna postępowania. Z brzmienia wskazanych wyżej przepisów wynika, że o odmowie wszczęcia postępowania w określonym trybie przesądzają wymienione w ustawie okoliczności uniemożliwiające merytoryczne rozpoznanie sprawy. Ich stwierdzenie obliguje organ administracyjny do wydania zgodnego z prawem rozstrzygnięcia, tj. odmowy wszczęcia postępowania. W przypadku orzeczenia odmawiającego wszczęcia postępowania, którego przedmiotem jest ocena istnienia warunków do wszczęcia, na żądanie strony, określonego postępowania, organ drugiej instancji nie jest władny orzekać o istocie czy losie samej sprawy, w tym o bezprzedmiotowości postępowania w sprawie takiego żądania. Może jedynie rozstrzygać o zasadności lub bezzasadności zaskarżonego orzeczenia, a więc o tym, czy zachodzą przesłanki wyłączające dopuszczalność wszczęcia postępowania.

Następnie, po przywołaniu treści art. 56 §1 u.p.e.a., Dyrektor wskazał, że wniosek wierzyciela o zawieszenie postępowania egzekucyjnego stanowi wystarczającą podstawę do jego zawieszenia, ponieważ takie uprawnienie wierzyciela wynika wprost z art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a. Dyrektor stwierdził, że należy przyjąć, że zobowiązany, wnosząc o zawieszenie postępowania, jest zobligowany do wskazania istnienia jednej z okoliczności, o których mowa w art. 56 § 1 pkt 1-3 i 5 u.p.e.a. Wniosek zobowiązanego o zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie stanowi oświadczenia woli składanego w celu doprowadzenia do czasowego przerwania stosowania środków egzekucyjnych, ale oświadczenie wiedzy dotyczące istnienia podstaw do zawieszenia postępowania. Oświadczenie to jest podstawą do podjęcia przez organ egzekucyjny działań z urzędu. Organ egzekucyjny przeprowadza postępowanie wyjaśniające i w przypadku stwierdzenia jednej z podstaw do zawieszenia postępowania wydaje postanowienie o zawieszeniu postępowania.

Zgodnie z art. 1a pkt 20 u.p.e.a. przez zobowiązanego - rozumie się osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej albo osobę fizyczną, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym. Jak wynika z akt sprawy Pani M.K. nie jest osobą zobowiązaną, w rozumieniu art. 1a pkt 20 u.p.e.a., gdyż nie odnosi się do niej obowiązek o charakterze pieniężnym, którego niewykonanie w terminie spowodowało wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Tym samym nie przysługują jej uprawnienia Strony do występowania z wnioskiem o zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie.

W świetle powyższych ustaleń Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. rozpatrując wniosek strony słusznie wydał postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego z wniosku Pani M.K. uznając, iż nie posiada Ona legitymacji do występowania z wnioskiem o zawieszenie postępowania prowadzonego z nieruchomości.

Dyrektor zauważył, iż w przedmiotowym postanowieniu organ egzekucyjny nie rozpatrywał kwestii zasadności zawieszenia, a jedynie uprawnień do wnoszenia wniosku, tym samym podnoszona przez Stronę argumenty odnoszące się do braku zasadności prowadzenia postępowania egzekucyjnego nie są przedmiotem rozpatrywania w niniejszym postępowaniu.

W skardze z dnia 28 grudnia 2020 r. Skarżąca zaskarżyła ww. postanowienie w całości zarzucając mu naruszenie

1. art. 7 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Naczelnika z dnia [...] września 2020 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, podczas gdy skarżąca jest właścicielem w udziale nieruchomości, z której prowadzona jest egzekucja.

2. art. 28 k.p.a. poprzez niezastosowanie, podczas gdy stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego dotyczy postępowanie, a także kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny - w przedmiotowej sprawie Skarżąca jest współwłaścicielem nieruchomości lokalowej w udziale ½ z której toczy się postępowanie egzekucyjne w administracji, a więc posiada uprawnienie do wystąpienia z wnioskiem o zawieszenie postępowania co do przysługującego jej udziału w nieruchomości.

Wniosła o:

– przeprowadzenie dowodu z wyroku Sądu Rejonowego dla W. w W., z dnia [...] października 2020 r. celem potwierdzenia, że A.K. przysługuje udział wynoszący 1/2 część w miejsce udziału 1/1 oraz M.K. przysługuje udział wynoszący 1/2 część na podstawie umowy sprzedaży i ustanowienia odrębnej własności lokalu z dnia [...] maja 2002r. sporządzonej przez notariusza B.K. w Kancelarii Notarialnej w W. za Rep. A Nr [...].

– zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez zawieszenie postępowania egzekucyjnego co do udziału ½ wartości nieruchomości tj. lokalu nr [...] przy ul. [...] w W., dla którego Sąd Rejonowy dla W. w W., [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o nr [...]

– o zwrot od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.

W uzasadnieniu skargi wskazała, że Organ prowadzi postępowanie egzekucyjne z całej nieruchomości tj. lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] w W. Współwłaścicielem 1/2 w.w. nieruchomości jest M.K. W związku z toczącą się egzekucją niezgodnie z prawem, albowiem co do udziału 1/2 toczy się egzekucja z udziału osoby, która nie jest dłużnikiem urzędu skarbowego. Organ posiadał wiedzę o tym, że skarżąca rości sobie prawo do udziału ½ własności w.w. nieruchomości. Organ posiadał wiedzę, że Sąd Apelacyjny w W., [...] Wydział Cywilny, w sprawie o sygnaturze: [...] wydał prawomocny wyrok o stwierdzeniu nieważności sprzedaży udziału w wysokości 1/2 części we współwłasności nieruchomości lokalowej nr [...] w budynku przy ul. [...] w W. Nadto, organ był stroną postępowania w sprawie o sygnaturze [...], przed Sądem Rejonowym dla W. w W., w przedmiocie uzgodnienia stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. W dniu 21 października 2020 r. w.w. Sąd w wyroku w pkt I nakazał wpisać w dziale II księgi wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla W. w W. dla nieruchomości stanowiącej lokal mieszkalny nr [...] w budynku przy ul. [...] w W., że: A.K. przysługuje udział wynoszący 1/2 część w miejsce udziału 1/1 oraz M.K. przysługuje udział wynoszący 1/2 część na podstawie umowy sprzedaży i ustanowienia odrębnej własności lokalu z dnia [...] maja 2002r. sporządzonej przez notariusza B.K. w Kancelarii Notarialnej w W. za Rep. A Nr [...]. Na dowód czego złożyła kopię wyroku.

Powołując się na treść art. 7 k.p.a, Skarżąca wskazała, że Dyrektor utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, podczas gdy skarżąca jest właścicielem w udziale ½ nieruchomości, z której prowadzona jest egzekucja. Tym samym organ zaniechał z urzędu podjąć czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Ponadto, organ wydając w.w. postanowienie nie miał na względzie słusznego interesu obywatela – M.K.

Skarżąca zarzuciła, że Dyrektor błędnie uznał, że Skarżąca nie posiada legitymacji do występowania z wnioskiem o zawieszenie postępowania prowadzonego z nieruchomości. Na podstawie art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Nie powinno być wątpliwości, że Skarżąca jako współwłaścicielka nieruchomości, z której prowadzona jest egzekucja posiada interes prawny z wystąpieniem z wnioskiem o zawieszenie postępowania egzekucyjnego co do 1/2 przysługującego udziału w nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna mimo że Sąd nie podzielił zarzutów sformułowanych w skardze – powodem uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia go poprzedzającego było dostrzeżenie innych naruszeń w postępowaniu, do czego tut. Sąd był zobowiązany w świetle art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) – dalej p.p.s.a. Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia tego przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony (wyrok WSA w Gdańsku z 4.02.2020 r., I SA/Gd 1791/19, LEX nr 2787768).

Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy tego, czy Skarżąca (Pani M.K.), która podnosi, że przysługuje jej prawo własności ½ części udziału w nieruchomości przy ul. [...] lok [...] jest uprawniona do żądania z tej przyczyny zawieszenia toczącego się postępowania egzekucyjnego (gdzie zobowiązanym jest inna osoba - Pani M.K., zaś wierzycielem jest Naczelnik Urzędu Skarbowego W.), w ramach którego prowadzona jest egzekucja z tej nieruchomości).

Dyrektor powołując się na treść określającego przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego art. 56 §1 u.p.e.a., wywodzi, że takie uprawnienie nie przysługuje Skarżącej, czego konsekwencją jest konieczność zastosowania art. 61a k.p.a., zgodnie z którym w gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Sąd zgadza się z oceną wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu, że Skarżącej nie przysługuje uprawnienie żądania zawieszenia postępowania egzekucyjnego – okoliczność, na którą powołuje się Skarżąca (dysponowanie własnością udziału w przedmiocie, do którego skierowano egzekucję) nie stanowi podstawy zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Art. 56 §1 u.p.e.a. wymienia bowiem enumeratywnie sytuacje, gdy takie postępowanie ulega zawieszeniu, wśród których nie ma wskazanej przez Skarżącą okoliczności. Powyższe powoduje, że postępowanie z wniosku Skarżącej o zawieszenie postępowania egzekucyjnego z przyczyny niewskazanej w przepisie art. 56 §1 u.p.e.a. jako przyczyna zawieszenia postępowania egzekucyjnego nie mogło być wszczęte. Wskazać należy, że przesłanką odmowy wszczęcia postępowania "z innych przyczyn" może być brak podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się bowiem, że w postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 61a k.p.a. ma odpowiednie zastosowanie m.in. w sytuacji wniesienia żądania, które na drodze administracyjnej nie może być rozpoznane, czy też gdy dochodzi do wniesienia przez zobowiązanego wniosku nieprzewidzianego przepisami prawa i przepisy u.p.e.a. nie zawierają regulacji w tym zakresie, a oczywistym jest już na etapie jego wnoszenia, że wniosek ten jest bezprzedmiotowy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2017 r., sygn. akt II FSK 1504/15; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 22 marca 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 1915/15; wyroki WSA w Warszawie z dnia 29 listopada 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 2741/15 i III SA/Wa 2742/15 oraz wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 12 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Rz 907/16).

Potwierdzeniem powyższych rozważań (co do tego, że Skarżącej nie przysługuje uprawnienie do zawieszenia postępowania egzekucyjnego) jest to, że ustawodawca przewidział szczególne zasady postępowania w przypadku, gdy – tak jak w niniejszej sprawie – dana osoba rości sobie prawa do rzeczy lub prawa majątkowego, z którego prowadzi się egzekucję administracyjną. W takim przypadku zgodnie z art. 38 §1 u.p.e.a. kto, nie będąc zobowiązanym, rości sobie prawa do rzeczy lub prawa majątkowego, z którego prowadzi się egzekucję administracyjną, może wystąpić do organu egzekucyjnego - w terminie czternastu dni od dnia uzyskania wiadomości o czynności egzekucyjnej skierowanej do tej rzeczy lub tego prawa - z żądaniem ich wyłączenia spod egzekucji, przedstawiając lub powołując dowody na poparcie swego żądania.

Konsekwencją złożenia wskazanego żądania o wyłączenie prawa do rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji jest konieczność jego rozpoznania i wydania przez organ egzekucyjny postanowienie w sprawie wyłączenia (art. 38 §2 u.p.e.a.), na której przysługuje zażalenie (art. 40 §1 u.p.e.a.). Na ostateczne postanowienie w sprawie odmowy wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Osobie, której żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa nie zostało uwzględnione, przysługuje natomiast prawo żądania zwolnienia ich od zabezpieczenia lub egzekucji administracyjnej w trybie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Osoba ta odpis pozwu o zwolnienie kieruje równocześnie do organu egzekucyjnego (art. 40 §2 u.p.e.a.). Z powyższego wynika zatem, że ustawa egzekucyjna przewiduje szczególny tryb w razie roszczenia sobie prawa do rzeczy lub prawa majątkowego przez osobę trzecią, a co za tym idzie nie stosuje się w tym zakresie zawieszenia postępowania egzekucyjnego w trybie art. 56 §1 u.p.e.a.

Niezależnie od powyższego podstawą odmowy wszczęcia przedmiotowego postępowania (o zawieszenie postępowania egzekucyjnego) stanowiło również to, że w dacie wydania postanowienia przez organ pierwszej instancji ([...] września 2020 r.) przedmiotowy wniosek, z racji wcześniejszego zawieszenia postępowania (postanowienie z dn. 10 września 2020 r. – k. 246 akt egzekucyjnych) stał się bezprzedmiotowy (skoro przedmiot żądania objęty przedmiotowym wnioskiem Skarżącej został wcześniej zrealizowany - jako konsekwencja postanowienia Sądu Rejonowego dla W. w W. [...] Wydział Cywilny z dn. [...] sierpnia 2020 r., sygn. akt [...] udzielającego zabezpieczenia powództwa zrealizowany).

Mając na uwadze powyższe za niezasadne należało uznać oba zarzuty sformułowane w skardze – nie było podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego (w czym upatrywała naruszenie art. 7 k.p.a. oraz art. 28 k.p.a.). Wywodzone przez Skarżącą okoliczności (bycia właścicielem wskazanego udziału w nieruchomości) nie umożliwiały Jej wnoszenia o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. W tym zakresie również, wnoszony dowód (kopia wyroku Sądu Rejonowego dla W. z dn. [...] października 2020 r. [...]) dla wykazania tychże nie miał znaczenia w sprawie, co skutkowało koniecznością oddalenia wniosku dowodowego w tym zakresie.

Mimo prawidłowości zaprezentowanego przez organy stanowiska w zakresie interpretacji wskazanych wyżej przepisów postępowania (i związanym z tym brakiem możliwości wszczęcia postępowania w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego), w sprawie doszło do naruszenia art. 7 i 8 §1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. W postępowaniu egzekucyjnym stosuje się odpowiednio większość zasad ogólnych przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego, przy czym zróżnicowany jest zakres adaptacji tych zasad w postępowaniu egzekucyjnym. Najszersze zastosowanie mają zasady: legalności (art. 6 k.p.a.), prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), zaufania (art. 8 k.p.a.), udzielania informacji (art. 9 k.p.a.), przekonywania (art. 11 k.p.a.), szybkości i prostoty postępowania (art. 12 k.p.a.) i sądowej weryfikacji rozstrzygnięć podejmowanych przez organy administracji publicznej (art. 16 k.p.a.) – patrz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 lutego 2018 r., II SA/Kr 60/18.

Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zgodnie natomiast z art. 8 §1 k.p.a. organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 28 marca 2018 r., I OSK 2283/17 "[s]tatuowana w art. 8 k.p.a. zasada pogłębiania zaufania do organów państwa traktowana jest w doktrynie jako odbicie konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego. (...)

Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący lub pogłębiający zaufanie jednostki do organów władzy publicznej nie tylko ma kształtować etykę administrowania, ale również ma na celu unikanie tworzenia takich sytuacji procesowych, które są dla stron zaskakujące, niedogodne, wskazują na niejasną zmienność ocen faktów lub uprawnień, powodują powstawania nierówności ich pozycji w postępowaniu bez należytego uzasadnienia w stanie faktycznym lub prawnym sprawy (J. Borkowski, System prawa administracyjnego, t. 9, Prawo procesowe administracyjne, pod red. R. Hausera, Z. Niewiadomskiego, A. Wróbla, Warszawa 2010, s. 145.). Zasada ta stanowi niejako klamrę, która spina całość zasad postępowania. Jest to bowiem zasada najszersza pod względem zakresu, a przy tym bardzo doniosła pod względem politycznym, gdyż ustawodawca wychodzi z założenia, że o sile państwa i skuteczności jego działania decyduje zaufanie obywateli do władzy państwowej (S. Rozmaryn, O zasadach ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego. Charakter prawny i znaczenie zasad ogólnych k.p.a., Państwo i Prawo 1961, z. 12, s. 903). Z zasady tej wynikają dla organów prowadzących postępowanie przede wszystkim następujące dyrektywy (określone wprost przez inne zasady ogólne): respektowanie zasady równości obywateli wobec prawa; dokładne wyjaśnienie okoliczności sprawy; uwzględnienie wszystkich wchodzących w grę interesów i ustosunkowanie się do zgłoszonych w toku postępowania twierdzeń i wniosków stron; czuwanie, by uczestnicy postępowania nie ponieśli szkody z powodu nieznajomości prawa i udzielanie im w tym celu niezbędnych informacji; praworządne prowadzenie spraw (ścisłe przestrzeganie prawa) i sprawiedliwe ich rozstrzyganie; dążenie do przekonania stron o zasadności podejmowanych rozstrzygnięć; szybie (terminowe) załatwianie spraw; wykluczenie ujemnych następstw uchybień organu prowadzącego postępowanie dla obywatela, który działa w dobrej wierze (Z.R. Kmiecik, Postępowanie administracyjne, postępowanie egzekucyjne w administracji i postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 2011, s. 65)".

Konieczność przestrzegania zasad wynikających z art. 7 k.p.a. (dotyczący "(...)dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli") oraz art. 8 §1 k.p.a. (w zakresie wymagania, ażeby by uczestnicy postępowania nie ponieśli szkody z powodu nieznajomości prawa i udzielanie im w tym celu niezbędnych informacji), wymagała od Organu, ażeby w sytuacji, gdy Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o zawieszenie postępowania egzekucyjnego (k. 238 akt egzekucyjnych), który to wniosek prima facie nie był zasadny, jednocześnie jednak okoliczności, na które powołała się Skarżąca ("(...) zgodnie z prawem współwłaścicielem w.w. nieruchomości jest M.K. (...) będę dochodzić (...) odszkodowania (...) Względnie z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia) wskazywały, że w sprawie może znaleźć zastosowanie art. 38 u.p.e.a., ażeby upewnić się, czy żądanie Skarżącej nie zmierzało do zastosowania wskazanego art. 38 u.p.e.a. (i czy sformułowany wniosek nie stanowił w istocie wniosku z art. 38 §1 u.p.e.a.). Kierując stosowne zapytanie do Skarżącej, Organ pierwszej instancji (czuwając by Skarżąca nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa - art. 7 k.p.a. oraz dokładnie wyjaśniając stan faktyczny – art. 8 §1 k.p.a.) winien był ustalić, czy rzeczywiście intencją Skarżącej było zawieszenie postępowania, czy – mając na uwadze treść art. 38 u.p.e.a. żądanie wyłączenia przedmiotu spod egzekucji. Wskazane działanie było tym bardziej uzasadnione, że art. 38 u.p.e.a. przewiduje termin, w ramach którego można wystąpić ze wskazanym żądaniem. W konsekwencji odmowa wszczęcia postępowania w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego byłaby możliwa dopiero w następstwie ustalenia, że żądanie Skarżącej nie zmierzało do zastosowania wskazanego art. 38 u.p.e.a. (i że sformułowany wniosek nie stanowił w istocie wniosku z art. 38 §1 u.p.e.a.).

Mając na uwadze powyższe, uznając, że w sprawie doszło do naruszenia ww. przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (ustalenie, że rzeczywista intencja złożenia wniosku dotyczyła art. 38 u.p.e.a. wymagałaby innego rozstrzygnięcia), Sąd zgodnie z art. 145 §1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie je poprzedzające.

Ponownie rozpoznając sprawę organy upewnią się, czy żądanie Skarżącej nie zmierzało do zastosowania wskazanego art. 38 u.p.e.a. (i czy sformułowany wniosek nie stanowił w istocie wniosku z art. 38 §1 u.p.e.a.).

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a.

O kosztach orzeczono zgodnie z art. 200 i 205 §1 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę 100 zł składał się uiszczony wpis od skargi.

Orzeczenia sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA) pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.