Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 957/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2, art. 246 § 1 pkt 2, art. 255
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 08 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 października 2011 r., sygn. akt IV SA/Gl 785/11 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 14 października 2011 r., sygn. akt IV SA/Gl 785/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił M. R. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata, gdyż Sąd uznał, iż wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowy, ponieważ skarżącemu przysługuje ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. a ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata "z Unii Europejskiej" oraz zwolnienia od kosztów sądowych, skarżący powołał się na okoliczności, iż jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe oraz zamieszkuje w mieszkaniu komunalnym o powierzchni 32,11m². Oświadczył, że nie posiada zasobów pieniężnych, przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro, ani nieruchomości. Zadeklarował także, że nie uzyskuje żadnego dochodu, wskazując przy tym, że nie są mu wypłacane świadczenia z pomocy społecznej, ponieważ nie wpuszcza do swojego mieszkania pracowników Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Zabrzu i żyje z kradzieży.

W dniu 10 sierpnia 2011 r. Referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie orientacyjnej miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania (opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, wywóz śmieci, wydatki na zakup żywności środków czystości, odzieży, itp.), nadesłanie faktur VAT, paragonów oraz wskazanie źródeł, z których czerpie środki na pokrycie wspomnianych kosztów utrzymania.

Skarżący w odpowiedzi wskazał, że "przeżył z kradzieży" oraz że nie posiada żadnego dochodu. Dodatkowo przedłożył do akt postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zabrzu z dnia 5 sierpnia 2011 r., z którego wynika, że skarżący nie składał zeznania podatkowego w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r.

Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 14 września 20111 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy.

Skarżący pismem z dnia 23 września 2011 r. wniósł sprzeciw od w/w postanowienia wskazując, że żyje z kradzieży.

Postanowieniem z dnia 14 października 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmawiając przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym wskazał, że okoliczności sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania, gdyż skarżący pomimo prawidłowego i precyzyjnego wezwania nie uprawdopodobnił okoliczności dotyczących swojej trudnej sytuacji materialnej ani nie udokumentował okoliczności, na które powołał się we wniosku. W ocenie Sądu pierwszej instancji fakt ten w zasadzie uniemożliwia dokonanie rzetelnej oceny stanu majątkowego wnioskodawcy, a tym samym czyni niemożliwym obiektywne stwierdzenie, że wnioskodawca rzeczywiście spełnia przesłanki przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym. Sąd zaakcentował, iż kwestionariusz wywiadu środowiskowego znajdujący się w aktach sporządzony został w 2009 r. tak więc nie odnosi się do aktualnej sytuacji skarżącego. Skarżący choć faktycznie zadeklarował brak jakichkolwiek dochodów od kwietnia 2010 r. oraz brak oszczędności i zaciągniętych pożyczek, nie udzielił odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób obecnie pokrywa koszty swojego utrzymania. Dodatkowo wskazanie skarżącego, iż "utrzymuje się z kradzieży" nie może być uznane za wystarczające dla określenia źródła dochodów, z którego skarżący pokrywa bieżące wydatki. Tak sformułowana odpowiedź, potwierdzająca uzyskiwanie zysków z popełniania przestępstw może zostać uznana za wyraz lekceważenia przez skarżącego treści wezwania. W tej sytuacji nie jest możliwe ustalenie jego aktualnego stanu majątkowego i sytuacji osobistej.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł M. R. W uzasadnieniu wnoszący zażalenie stwierdził, że podtrzymuje wniosek o udzielenie pomocy prawnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako "p.p.s.a.", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.

Ponadto podkreślić należy stosownie do art. 255 p.p.s.a., że w sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona dodatkowo jest zobowiązana złożyć na wezwanie Sądu dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009r., sygn. akt I OZ 744/09, Lex 552404).

W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji skorzystał z możliwości uregulowanej w art. 255 p.p.s.a. uznając, że dane zawarte na wypełnionym formularzu PPF nie są wystarczające do wydania stosownego rozstrzygnięcia i wezwał skarżącego do złożenia stosownych dokumentów. Wobec tego, iż skarżący nie zastosował się do wezwania z dnia 10 sierpnia 2011 r. i nie przedstawił orientacyjnej miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania, nie nadesłał faktur VAT, paragonów oraz nie wskazał wiarygodnych źródeł, z których czerpie środki na pokrycie kosztów utrzymania to zasadnym było odmówienie przyznania prawa pomocy. Działanie skarżącego poprzez złożenie innych dokumentów niż te które były określone w wezwaniu z dnia 10 sierpnia 2011 r. nie mogło zostać bowiem uznane za prawidłowe jego wypełnienie, a tym samym uniemożliwiało ocenę sytuacji majątkowej. To rolą zainteresowanego było wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy.

Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie oddalił na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.