Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 835/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6052 Akty stanu cywilnego
Hasła tematyczne: Akta stanu cywilnego
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, 77, 138 par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Protokolant st. sekretarz sądowy Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2012 r. sprawy ze skargi W. W., J. W. i S. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie aktów stanu cywilnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu [...] r. w wypadku drogowym zginęli małżonkowie J. L. i G. L. Wystawione akty zgonu nie wskazywały godzin zgonu.

Pismem z dnia [...] r. Ja. W. w imieniu swoim oraz jako pełnomocnik W. W. i S. W. zwrócił się do Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w K. o uzupełnienie aktów zgonu poprzez wskazanie dokładnej godziny śmierci małżonków L. Zdaniem wnioskodawców śmierć ta nastąpiła bowiem w różnym czasie, z tym że G. L. zmarł jako pierwszy a J. L. dopiero w godzinie późniejszej.

Z kolei profesjonalna pełnomocnik A. L. wniosła o dopuszczanie dowodów z zeznań ratowników i lekarza Pogotowia Ratunkowego, a także elektrokardiogramu celem ustalenia czasu śmierci G. L.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w K. działając na podstawie art. 36 ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (dalej zwanej p.a.s.c.) postanowił uzupełnić treść aktu zgonu Nr [...] sporządzonego na nazwisko L. G. J. przez wpisanie w rubr. II poz. 2 "pomiędzy [...] ([...]) minut [...] ([...]) a [...] ([...]) minut [...] ([...])".

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że w toku postępowania wyjaśniającego uzyskano dokumentację medyczną (karta zlecenia wyjazdu Wojewódzkiego Pogotowia Ratunkowego w K. Nr [...]), z której jednoznacznie wynika, że zgon mężczyzny "NN" nastąpił przed przybyciem zespołu ratunkowego. Musiał więc nastąpić pomiędzy godziną [...]. o której nastąpił wypadek, co wynika z pisma Prokuratury Rejonowej w M. z dnia [...] r. a godziną [...] ponieważ zespół przybył o [...], co potwierdza wyżej wymieniona karta. Ustalenie natomiast, że "NN mężczyzna", wymieniony w powyższej karcie informacyjnej, to zmarły G. J. L., nastąpiło na podstawie postępowania prokuratorskiego, w wyniku którego Prokuratura Rejonowa w M. pismem z dnia [...] r. ten fakt potwierdziła. Kierownik USC podkreślił następnie, że toku postępowania nie uwzględniono wniosków dowodowych pełnomocnika A. L., z uwagi na fakt, że nie wnosiłyby nic istotnego do oceny stanu faktycznego. Nieuwzględnienie powyższych wniosków dowodowych spełnia jednocześnie żądanie zawarte w piśmie J. W. z dnia [...] r.

Odwołanie od decyzji pierwszoinstancyjnej wniosła działająca przez profesjonalnego pełnomocnika A. L. wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia i wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

art. 75 § 1 k.p.a. poprzez nie uwzględnienie wniosków dowodowych A. L. zawartych w piśmie z dnia [...] r., podczas gdy dowody te w sposób istotny mogły przyczynić się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, w tym w szczególności kolejności bądź też czasu zgonu poszkodowanych w wypadku J. L. i G. L.

art. 7 k.p.a. poprzez nie podjęcie, wnioskowanych przez stronę lub też z urzędu, wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, podczas gdy materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie pozwalał na poczynienie ustaleń w zakresie czasu/godziny zgonu G. J. L.

błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść wydanej decyzji, a polegający na błędnym przyjęciu i wpisaniu w akcie zgonu w rubryce II poz. 2, iż zgon nastąpił "pomiędzy [...] ([...]) minut ([...]), a drugą ([...]) minut [...] ([...])", podczas gdy prawidłowa analiza materiału dowodowego nie daje podstaw do takich ustaleń.

Ponadto A. L. wniosła o:

dopuszczanie dowodu z opinii biegłego kardiochirurga oraz neurochirurga na okoliczność ustalenia faktycznego czasu/godziny zgonu G. J. L., charakteru obrażeń doznanych przez poszkodowanego,

zwrócenie się do Pogotowia Ratunkowego o przesłanie kopii karty zlecenia wyjazdu nr [...] i przeprowadzenie dowodu z tego dokumentu, na okoliczność ustaleń i czynności podjętych podczas akcji ratowniczej w dniu [...] r.,

dopuszczenie dowodu z opinii sądowo - lekarskiej z przeprowadzonych oględzin i sekcji zwłok nr [...], na okoliczność charakteru i rozmiaru obrażeń jakich doznał G. L. podczas wypadku komunikacyjnego,

dopuszczenie dowodu z opinii sądowo - lekarskiej z przeprowadzonych oględzin i sekcji zwłok nr [...], na okoliczność charakteru i rozmiaru obrażeń jakich doznała J. L. podczas wypadku komunikacyjnego,

zwrócenie się do Pogotowia Ratunkowego o przesłanie dokumentu elektrokardiogramu wykonanego J. L., jeśli został on sporządzony,

dopuszczenie dowodu z zeznań lek. med. K. Z. na okoliczność ustalenia czynności podjętych przez służby medycznej po przybyciu na miejsce wypadku oraz stanu poszkodowanych w wypadku G. L. i J. L.,

dopuszczenie dowodu z opinii sądowo - lekarskiej lek. med. S. C. specjalisty medycyny sądowej, na okoliczność ustalenia przyczyn i czasu zgonu G. L.

W obszernym uzasadnieniu strona zaakcentowała m.in., iż analiza opinii sądowo - lekarskiej z sekcji zwłok wskazuje, iż w przypadku G. L. mamy do czynienia z innym niż u J. L. patomechanizmem śmierci, a co za tym idzie różną dynamiką umierania. G. L. w przedmiotowym wypadku doznał ciężkich obrażeń ciała, które mimo tego nie były obrażeniami bezwzględnie śmiertelnymi, w związku z czym istniała możliwość uratowania życia poszkodowanemu. Rozległe obrażenia ciała doprowadziły w konsekwencji do rozwinięcia się wstrząsu urazowego skutkującego zgonem. Jednakże w przypadku takiego patomechanizmu zgonu proces umierania pokrzywdzonego, licząc od chwili zaistnienia wypadku, mógł trwać od kilkunastu do nawet kilkudziesięciu minut, a więc trwał zdecydowanie dłużej niż proces umierania pokrzywdzonej J. L. Obrażenia ciała J. L., wskazują, iż poszkodowana zmarła w okresie najwyżej kilku minut (maksymalnie [...]) od chwili zajścia wypadku. Z powyższego wynika, że skoro zgodnie z analizą sekcji zwłok J. L. można stwierdzić, iż zmarła ona pomiędzy [...] a [...], to przyjąć należy, iż śmierć G. L. musiała nastąpić po śmierci poszkodowanej, pomiędzy [...] minut kilkanaście, a [...], tj. do chwili stwierdzenia zgonu przez służby medyczne. A. L. zaakcentowała, że G. L. nie był reanimowany wyłącznie ze względu na fakt, iż został zakleszczony we wraku samochodu i nie było możliwości przyłożenia łyżek defibrylatora, tymczasem w przypadku J. L. podjęto próbę reanimacji pomimo tego, iż nie było szans jej powodzenia, o czym zespół medyczny nie mógł mieć wiedzy w chwili podjęcia akcji ratunkowej. Okoliczności te nie zmieniają jednak faktu, iż śmierć poszkodowanego nastąpiła znacznie później niż śmierć J. L. Z uwagi na powyższe wpis o czasie zgonu G. L., podobnie jak wpis dotyczący czasu zgonu J. L. niej jest zgodny ze stanem faktycznym i jako taki nie może się ostać.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wojewoda [...] uchylił zaskarżoną doń decyzję organu I instancji i przekazał sprawę organowi temu do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu organ II instancji zrelacjonował dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego oraz obowiązujący stan prawny, a następnie wskazał, że zgodnie z art. 36 p.a.s.c. akt stanu cywilnego niezawierający wszystkich danych, które powinny być w nim zamieszczone, podlega uzupełnieniu (wyrok [...] z [...],[...]). Decyzje w sprawie uzupełnienia aktu stanu cywilnego podejmuje kierownik właściwego urzędu stanu cywilnego. Akt zgonu nr [...] z [...] r. nie zawiera wszystkich danych. W związku z powyższym na podstawie wniosku stron postępowania administracyjnego Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w K. wszczął postępowanie wyjaśniające w sprawie uzupełnienia treści aktu zgonu o godzinę zgonu a w jego efekcie postanowił uzupełnić treść aktu zgonu poprzez wpisanie w rubr. II poz. 2 "pomiędzy [...] ([...]) minut [...] ([...]) a [...] ([...]) minut [...] ([...])". Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w K. wydając decyzję administracyjną nie uwzględnił jednak wniosków pełnomocnika A. L. o przeprowadzenie dowodów, przedstawionych w piśmie z dnia [...] r. Nie zbadał więc całokształtu materiału dowodowego, w tym pominął opinię sądowo-lekarską z przeprowadzonych oględzin i sekcji zwłok. W konsekwencji nie dochował wymogów wynikających z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego albowiem obowiązkiem Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego było szczegółowe zbadanie całego materiału dowodowego, a gdy budził on wątpliwość wystąpienie o uzupełnienie wniosku. Wojewoda [...] wskazał następnie, że w postępowaniu o uzupełnieniu aktu właściwy kierownik urzędu stanu cywilnego może prowadzić postępowanie wyjaśniające co do daty, godziny oraz miejsca zgonu osoby wymienionej w akcie i dokonać na tej podstawie wiążących ustaleń. Ewentualność taką przewiduje art. 22 ustawy upoważniający kierownika urzędu stanu cywilnego do ustalenia okoliczności faktycznych w celu potwierdzenia danych podlegających wpisowi do aktu stanu cywilnego, o ile zgromadzone dowody okazały się niewystarczające. W oparciu o ten tryb Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w K. winien zgromadzić i ocenić dowody na okoliczność zgonu G. J. L. Wojewoda [...] podniósł nadto, że w sytuacji, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd organ administracji publicznej zawiesza postępowanie do czasu ustania przyczyn uzasadniających zawieszenie postępowania. Z akt sprawy wynika, że w Sądzie Rejonowym K. - [...] w K. Wydział II Cywilny pod sygn. akt [...] toczy się postępowanie z wniosku S. W., J. W., W. W. o rozstrzygnięcie co do aktów stanu cywilnego dotyczących G. L. i J. L. Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w K. powinien zatem zawiesić postępowanie administracyjne o uzupełnienie treści aktu zgonu G. J. L. do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez sąd powszechny.

Pismem z dnia [...] r., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika W. W., S. W. i J. W. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję organu II instancji, domagając się jej uchylenia. Zaskarżonej decyzji zarzucono:

1) naruszenie przepisów postępowania, tj. przede wszystkim art. 138 § 2 k.p.a., a także art. 6, 7, 8, 9, 12, 80, 97 § pkt 4, 107 § 3 tej ustawy;

2) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 4, 22 i art. 36 w związku z art. 67 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego.

W uzasadnieniu skarżący podnieśli, że Wojewoda [...] z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a. nie rozstrzygnął merytorycznie sprawy, zaniechawszy rozpatrzenia argumentacji decyzji organu pierwszej instancji oraz zarzutów i argumentacji odwołania. Według organu odwoławczego, ze względu na złożoność przedmiotowej sprawy sąd powszechny jest uprawniony do podjęcia rozstrzygnięcia w zakresie ustalenia chwili śmierci, jeżeli w aktach zgonów spadkodawcy i potencjalnych spadkobierców nie jest możliwe ustalenie powyższego w postępowaniu administracyjnym. Ponieważ uchylenie decyzji zostało dokonane na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy winien był wykazać, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien był wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Teza uzasadnienia zaskarżonej decyzji, że postępowanie wymaga wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności jest sprzeczna z pozostałymi twierdzeniami przyjętymi przez Wojewodę, a nadto Wojewoda nie podważa zasadności i oceny ustaleń faktycznych dokonanych przez organ pierwszej instancji (art. 107 § 3 i art. 80 k.p.a.). W szczególności Wojewoda przyznaje, że zgodnie z art. 22 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego do organu administracji należy przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego co do godziny zgonu, jeżeli te dane nie wynikają ze świadectwa zgonu. Postępowanie takie zostało wszak przeprowadzone z wykorzystaniem znajdującego się w aktach materiału dowodowego, a ustalenia faktyczne dotyczące godziny śmierci znajdują potwierdzenie w tym materiale i są logiczne. W konsekwencji gołosłowny jest zarzut Wojewody, że należy zebrany materiał poddać ponownej ocenie, skoro Wojewoda nie neguje zasadności wniosków wyprowadzonych z materiału dowodowego przez organ pierwszej instancji. Zgodne z zasadami poprawnego wnioskowania jest zatem przyjęcie godziny śmierci wynikających z dokumentacji lekarskiej, bazującej na bezpośrednim świadectwie z miejsca zdarzenia. Skoro karetka pogotowia przyjechała na miejsce wypadku o godzinie [...], a zespół ratowniczy odnotował, że będący ofiarą wypadku mężczyzna nie żyje, to niewątpliwie godzina przyjazdu karetki jest najpóźniejszą możliwą godziną zgonu ofiary. Tak właśnie uzasadnił podjęte rozstrzygnięcie organ pierwszej instancji, czym dał wyraz odmowie uznania za wiarygodne danych wynikających z pośredniej dokumentacji medycznej sporządzonej w wyniku sekcji zwłok, nie pozwalającej na precyzyjne ustalenie momentu śmierci. Skoro Wojewoda nie podał ani jednego argumentu podważającego prawidłowość wniosków wyprowadzonych z materiału dowodowego, to jego zarzuty, że postępowanie dowodowe wymaga uzupełnienia są arbitralne i nieuzasadnione (art. 107 § 3 oraz art. 80 k.p.a.). Teza z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, że ze względu na brak wiedzy medycznej rozstrzygnięcie przez Kierownika USC godziny zgonu nie jest możliwe, bazuje na wadliwym postawieniu problemu przez organ odwoławczy. Kierownik USC nie ma samodzielnie wyprowadzać wniosków medycznych, lecz jedynie ocenić przedłożone mu dokumenty i wywieść z nich wnioski logiczne, co w sprawie uczyniono. Wszystkie złożone dokumenty mają porównywalną moc dowodową, zawierają określone dane, a ze względu na ich sprzeczność, wyprowadzenie wniosków zgodnych z zasadami prawidłowego rozumowania i doświadczenia życiowego należy do organu administracji. Wadliwe jest także stanowisko, jakoby postępowanie administracyjne w przedmiocie uzupełnienia aktów zgonu wymagało zawieszenia do czasu rozpoznania sprawy o ich sprostowanie przez sąd cywilny (s. 4 i 5 decyzji). Po pierwsze, ustawa Prawo o aktach stanu cywilnego wyraźnie rozdziela różne tryby weryfikowania aktów stanu cywilnego do kompetencji różnych organów. Po drugie zaś Wojewodzie znany był fakt, że Sąd Rejonowy K.- [...] w K. postanowieniem z dnia [...] r. (sygn. akt [...]) zawiesił prowadzone postępowanie w przedmiocie sprostowania aktów zgonu (w zakresie dotyczącym stanu cywilnego ww. osób zmarłych) do czasu zakończenia właśnie postępowania administracyjnego o uzupełnienie aktów zgonu poprzez podanie godziny zgonu.

Skarga została wniesiona w terminie.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ II instancji podtrzymał swe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wskazać nadto należy, że sprawa uzupełnienia aktu zgonu J. L. rozpoznana została odrębną decyzją Kierownika USC w K., a skarga na utrzymującą ją w mocy decyzję Wojewody [...] stanowi w tut. Sądzie przedmiot odrębnego postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej uchylenie, co do istoty odpowiada obowiązującemu prawu, a tym samym skarga nie może zostać uwzględniona.

Wskazać w pierwszej kolejności trzeba, iż w myśl art. 138 § 1 k.p.a. organ odwoławczy w wyniku rozpoznania odwołania wydaje kończącą postępowanie w sprawie decyzję utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne, uchylającą zaskarżoną decyzję w całości lub w części i w tym zakresie orzekającą co do istoty sprawy, bądź uchylającą zaskarżoną decyzję i umarzającą postępowanie pierwszej instancji albo też umarzającą postępowanie odwoławcze. Zasadą jest zatem, iż organ drugoinstancyjny w sposób ostateczny załatwia sprawę administracyjną, która została mu przedłożona w wyniku wniesionego odwołania. Jako wyjątek traktować zatem należy przewidziane w § 2 przywołanego artykułu prawo i jednocześnie obowiązek organu drugiej instancji nie orzekania w sposób kończący sprawę i wydania jedynie decyzji kasacyjnej uchylającej rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne i przekazującej sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Wybór takiego właśnie wyniku rozpoznania odwołania nie zależy od swobody uznaniowej organu. Możliwość ta, stosownie do przywołanego art. 138 § 2 k.p.a., ma bowiem zastosowanie jedynie w ściśle określonej sytuacji, a mianowicie gdy decyzja pierwszoinstancyjna została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W myśl art. 136 k.p.a. organ odwoławczy może bowiem przeprowadzić jedynie uzupełniające postępowanie dowodowe. Przeprowadzenie natomiast przez organ odwoławczy całego postępowania wyjaśniającego lub też postępowania wyjaśniającego w znacznej jego części pozbawiłoby strony służącego im prawa odwołania (por. wyrok NSA z dnia 14 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1313/98, niepubl.) i naruszyło tym samym zagwarantowaną w art. 15 k.p.a. zasadę dwuinstancyjności. W konsekwencji, dokonując wykładni a contrario, w sytuacji gdy materiał dowodowy został zebrany w sprawie w sposób wyczerpujący, bądź możliwy do uzupełnienia w trybie art. 136 k.p.a. uchylenie zaskarżonej w wyniku odwołania decyzji pierwszoinstancyjnej i przekazanie sprawy organowi temu do ponownego rozpoznania nie było dopuszczalne.

Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności przedmiotowej sprawy wskazać zatem należy, że jeśli organ odwoławczy rozpoznając przekazaną mu wskutek wniesienia przez stronę odwołania sprawę stwierdzi, że w trakcie postępowania pierwszoinstancyjnego organ I instancji nie ustalił i nie ocenił kluczowych, najistotniejszych dla podjęcia rozstrzygnięcia okoliczności, a tym samym ponowiona musi zostać co najmniej znaczna część postępowania wyjaśniającego - to nie może braku tego konwalidować w ramach postępowania odwoławczego i musi uchylić rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji celem prawidłowego przeprowadzenia całości postępowania i dopiero wówczas wydania aktu rozstrzygającego sprawę co do istoty. Próba "naprawienia" bowiem we własnym zakresie takiej wady naruszałoby opisaną wyżej zasadę dwuinstancyjności.

Zdaniem Sądu taka właśnie sytuacja wystąpiła w przedmiotowej sprawie, a tym samym decyzja pierwszoinstancyjna musiała zostać wyeliminowana z obrotu prawnego. Kierownik USC w K. uzupełnił bowiem akt zgonu G. L. w zakresie godziny śmierci opierając się jedynie na danych pochodzących z karty zlecenia wyjazdu Wojewódzkiego Pogotowia Ratunkowego w K. Nr [...]), z pominięciem przedkładanych w toku postępowania innych dowodów, w tym opinii sądowo-lekarskich, jak też pominięciem wniosków dowodowych A. L.

Wskazać w pierwszym rzędzie należy, że stosownie do art. 36 cytowanej już wyżej ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego uzupełnieniu podlega akt stanu cywilnego niezawierający wszystkich danych, które powinny być w nim zamieszczone. W kontrolowanym postępowaniu w trybie art. 36 p.a.s.c. Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w K. dokonał uzupełnienia sporządzonego przez siebie aktu zgonu Nr [...] sporządzonego na nazwisko L. G. J. przez wpisanie w rubr. II poz. 2 "pomiędzy [...] ([...]) minut [...] ([...]) a [...] ([...]) minut [...] ([...])".

Kontrolując legalność tej decyzji wyjaśnić należy, że akt zgonu sporządza właściwy miejscowo kierownik urzędu stanu cywilnego w oparciu o zgłoszenie dokonane przez osoby bliskie wymienione w art. 65 ust. 1 bądź przez szpital lub inny zakład (art. 65 ust. 2 p.a.s.c.) oraz na podstawie karty zgonu (art. 66 ust. 1 p.a.s.c.). Jeżeli okoliczności zgonu były przedmiotem postępowania przeprowadzonego przez organ państwowy, co miało miejsce w kontrolowanej sprawie, akt zgonu sporządza się na podstawie pisemnego zgłoszenia dokonanego przez taki organ (art. 66 ust. 2 p.a.s.c.). Dane co do daty zgonu wpisuje się do aktu na podstawie karty zgonu wystawionej w sposób określony w ustawie z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 23, poz. 295 ze zm.). Stosownie do art. 11 ust. 1 tej ustawy zgon i jego przyczyna powinny być ustalone przez lekarza, leczącego chorego w ostatniej chorobie. Zgodnie natomiast z ust. 2 tego artykułu w razie niemożności dopełnienia przepisu ust. 1, stwierdzenie zgonu i jego przyczyny powinno nastąpić w drodze oględzin, dokonywanych przez lekarza lub w razie jego braku przez inną osobę, powołaną do tej czynności przez właściwego starostę. Do aktu zgonu stosownie do art. 67 ust. 1 p.a.s.c. wpisuje się:

1) nazwisko, imię (imiona), nazwisko rodowe, stan cywilny, miejsce i datę urodzenia, miejsce zamieszkania zmarłego;

2) datę, godzinę oraz miejsce zgonu lub znalezienia zwłok;

3) nazwisko, imię (imiona) oraz nazwisko rodowe małżonka osoby zmarłej;

4) nazwiska rodowe i imiona rodziców zmarłego;

5) nazwisko, imię (imiona), miejsce zamieszkania osoby zgłaszającej zgon lub dane dotyczące szpitala albo zakładu, o których mowa w art. 65 ust. 2.

Zgłoszenie, o jakim jest mowa w art. 65 p.a.s.c. powinno obejmować wszystkie dane podlegające wpisaniu do aktu zgonu chyba, że zgłaszający zgon nie zna niektórych danych. Wówczas zgodnie z art. 67 ust. 2 p.a.s.c. do aktu zgonu winna zostać wpisana odpowiednia adnotacja.

Ze znajdującego się w aktach sprawy odpisu zupełnego aktu zgonu G. L. sporządzonego w dniu [...] r. wynika, że w rubryce II tego aktu wpisana została jedynie data zgonu ([...] roku) natomiast nie została do niego wpisana godzina zgonu. W aktach brak informacji czy do aktu zgonu wpisana została stosowna adnotacja dotycząca braku ustaleń dotyczących godziny zgonu. Z uzasadnienia decyzji organu I instancji nie wynika także na podstawie jakich dokumentów został sporządzony akt zgonu Nr [...], który został następnie sprostowany decyzją Kierownika USC w K. z dnia [...] r. Na podstawie znajdujących się w aktach sprawy kopii dokumentów poświadczonych za zgodność z oryginałem należy wnosić, że przedmiotowy akt stanu cywilnego został sporządzony w oparciu o kartę zgonu przeznaczoną dla USC stanowiącą część statystyczną karty zgonu, której wzór został zamieszczony w załączniku do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 grudnia 2001 r. w sprawie wzoru karty zgonu oraz sposobu jej wypełniania (Dz. U. Nr 153, poz. 1782 ze zm.). Zgodnie z tym wzorem na karcie przekazywanej do USC nie określa się godziny zgonu. Zauważyć też należy, że godziny i minuty zgonu poza przypadkami dzieci zmarłych przed ukończeniem 1 roku życia nie określa się także w statystycznej karcie zgonu.

Z przekazanych Sądowi akt sprawy wynika ponadto, że na zlecenie Prokuratora Prokuratury Rejonowej K. – [...] dr n. med. K. R., wykładowca [...] w K., przeprowadził oględziny i sekcję zwłok G. L. i J. L.. Ponadto w aktach tych znajduje się podpisany przez A. L. dokument zgłoszenia zgonu G. L. oraz zezwolenie Prokuratora Prokuratury Rejonowej K.– [...] na pochowanie zwłok. Brak natomiast w tych aktach pisemnego zgłoszenia, o jakim jest mowa w art. 66 ust. 2 p.a.s.c. W doktrynie podnosi się jednak, że w praktyce akt zgonu może zostać sporządzony na podstawie zgłoszenia jednej z osób wymienionych w art. 65 ust. 1 p.a.s.c., jeżeli zgłaszający przedstawi zezwolenie prokuratury lub Policji na pochowanie zwłok (por. M. Albiniak, A. Czajkowska: Prawo o aktach stanu cywilnego z objaśnieniami, Toruń 1992 s. 112).

W aktach sprawy znajduje się także sporządzona przez specjalistę medycyny sądowej lek. med. S. C. opinia sądowo-lekarska w sprawie ustalenia kolejności zgonów i godziny śmierci J. L. i G. L.

Z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że decyzja o uzupełnieniu aktu zgonu G. L. została wydana w oparciu informacje zawarte w kartach zlecenia wyjazdu Pogotowia Ratunkowego w K. z dnia [...] r. (nr wezwania [...] i [...]), oraz informacjach przekazanych przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej w M. w pismach oznaczonych sygn. akt [...] z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r. W pierwszym z tych pism wskazano, że z zebranych w sprawie materiałów nie wynika jednoznacznie, o której godzinie nastąpił zgon J. W. L. i jej męża G. J. L. W piśmie tym stwierdzono jednocześnie, że z kart informacyjnych Pogotowia Ratunkowego w K. podpisanych przez dr K. Z. wynika, iż zgon jednej z ofiar nastąpił o godzinie [...], a drugiej o [...]. W piśmie z dnia [...]r. Prokurator wskazał natomiast, że karta [...], w której wpisano w rubryce VII. 2. jako czas stwierdzenia zgonu godzinę [...] minut [...]. dotyczyła G. L.

W oparciu o te dowody Kierownik USC w K. uznał brak potrzeby uwzględnienia wniosków dowodowych pełnomocnika A. L. zawartych w pismach z dnia [...] r. oraz [...] r. We wnioskach tych domagano się przesłuchania w charakterze świadków ratowników i lekarza Pogotowia Ratunkowego w K. uczestniczących w akcji ratunkowej, m.in. z uwagi na niemożność dotarcia do pozostającego w samochodzie G. L. bez uprzedniej interwencji Państwowej Straży Pożarnej, a tym samym niemożność podjęcia akcji reanimacyjnej i stwierdzenia czasu śmierci, a także przeprowadzenia dowodu z elektrokardiogramu na okoliczność wykazywania przez G. L. oznak życia. Ponadto w piśmie tym pełnomocnik strony domagała się przeprowadzenia dowodu z opinii sądowo-lekarskiej sporządzonej w dniu [...] r. oraz z opinii biegłych na okoliczność czy rodzaj i charakter odniesionych przez G. L. obrażeń mogły spowodować jego śmierć natychmiast po zderzeniu z samochodem sprawcy wypadku. W piśmie z dnia [...] r. podkreślono także, że w ocenie strony nie można utożsamiać chwili stwierdzenia zgonu z chwilą kiedy faktycznie ten zgon nastąpił.

Zdaniem Sądu w pełni zasadnie Wojewoda [...] uznał, że opisane okoliczności sprawy dowodzą, że organ I instancji nie zbadał całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego przez co naruszył art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Organ ten w uzasadnieniu decyzji nie odniósł się bowiem w żaden sposób do znajdującej się w aktach sprawy opinii sądowo-lekarskiej sporządzonej w dniu [...] r. pominął też wszystkie wnioski dowodowe A. L. odnoszące się do możliwości ustalenia kluczowych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Podkreślenia wymaga w tym miejscu, że stosownie do ugruntowanego w tej mierze stanowiska doktryny i judykatury zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy jedna ze stron powołuje się na określone i ważne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością decyzji. Organ może bowiem nie uwzględnić żądania strony dotyczącego przeprowadzenia dowodu tylko wtedy, gdy jego przedmiotem jest okoliczność nie mająca znaczenia dla sprawy (wnioskowanie a contrario z art. 78 § 1 k.p.a.). Taka sytuacja w ocenie Sądu nie miała jednak w kontrolowanym postępowaniu miejsca.

W konsekwencji zdaniem Sądu organ II instancji zobligowany był do uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej, sprawa godziny śmierci G. L. i ocena czy w ogóle czas ten możliwy jest do dokładnego ustalenia wymaga bowiem ponownego przeprowadzenia postępowania przed organem I instancji.

Skład orzekający podzielił jednocześnie zarzut skargi kwestionujący zawarte w uzasadnieniu kasacyjnej decyzji Wojewody [...] stwierdzenie dotyczące potrzeby zawieszenia postępowania administracyjnego toczącego w sprawie o uzupełnienie treści aktu zgonu do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez sąd powszechny. Stanowisko to w świetle zawartych w tej decyzji wskazań co do koniecznego do wyjaśnienia zakresu sprawy mającego istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie jest niezrozumiale zwłaszcza, że pismem Sądu Rejonowego K.- [...] z dnia [...] r., Wojewoda [...] powiadomiony został o zawieszeniu postępowania w sprawie zarejestrowanej pod sygn. akt [...], która toczyła się z wniosku skarżących w niniejszej sprawie. Zawarte w uzasadnieniu kontrolowanej decyzji zalecenie dotyczące zawieszenia postępowania nie jest jednak wiążące dla organu I instancji, co powoduje, że należało je uznać za pozostające bez wpływu na wynik kontrolowanej sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.). Wskazać też należy na prezentowany w orzecznictwie pogląd, że sąd powszechny prowadzący postępowanie spadkowe uprawniony jest do podjęcia próby ustalenia chwili śmierci, w przypadku, gdy w aktach zgonu spadkodawcy i ewentualnego spadkobiercy jest wpisana ta sama data i godzina zgonu. Sytuacja taka może mieć miejsce także w przypadku, gdy w aktach zgonów poza samą data nie zostanie wpisana z przyczyn, o jakich mowa w art. 67 ust. 2 p.a.s.c. godzina zgonu, a brak ten zostanie ujawniony w postaci odpowiedniej adnotacji ( por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 kwietnia 2009 r., V CSK 401/08 [w:] Lex nr 511000)

W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie uwzględnił skargi i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.