Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SAB/Wa 354/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6133 Informacja o środowisku
658
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Zobowiązano ... i stwierdzono, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 3 par 2 pkt 8
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Alina Balicka Sędziowie Sędzia del. SO Aleksandra Westra Sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 17 października 2019 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. T. na bezczynność Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o udzielenie informacji o środowisku 1) zobowiązuje Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska do rozpoznania, w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, wniosku K. T. z 24 marca 2018 r. w zakresie udostępnienia: a. protokołów z czynności kontrolnych, o których mowa w art. 56 ust. 7g ustawy z 16 kwietnia 2014 r. o ochronie przyrody, sporządzonych w związku z wszystkimi wydanymi przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska zezwoleniami na zabicie żubra, wydanymi w latach 2013-2018, b. wszystkich sprawozdań z wykonania zezwoleń na zabicie osobników żubra wydanych w latach 2013-2018; 2) stwierdza, że Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku K. T. o udzielenie informacji o środowisku; 3) stwierdza, że bezczynność, o której mowa powyżej, miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4) zasądza od Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska na rzecz skarżącego K. T. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I. Pismem z dnia 27 marca 2019 r. K. T. (dalej "Skarżący"), reprezentowany przez r.pr. W. G., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") skargę na bezczynność Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (dalej "GDOŚ" albo "organ") w przedmiocie rozpatrzenia wniosku Skarżącego z dnia 24 marca 2018 r., dorecyzowanego pismem z dnia 4 kwietnia 2018 r., o udostępnienie informacji publicznej, w szczególności wnosząc o:

1) zobowiązanie GDOŚ do rozpatrzenia wniosku w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku;

2) stwierdzenie, że bezczynność GDOŚ nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa;

3) zasądzenie od GDOŚ zwrotu kosztów postępowania.

II. Stan sprawy, poprzedzający wniesienie w/w skargi do Sądu, przedstawia się następująco:

1. Pismami z dnia 24 marca i 4 kwietnia 2018 r. Skarżący wniósł do GDOŚ o udostępnienie następujących dokumentów w formie skanów lub innych dokumentów elektronicznych (plików):

1) wniosek [...] Izby Rolniczej (data wpływu do GDOŚ 23 lutego 2018 r.) o wydanie zezwolenia na zabicie żubrów,

2) sprostowanie ww. wniosku przez [...] Izbę Rolniczą z dnia 8 marca 2018 r.,

3) opinię Państwowej Rady Ochrony Przyrody z dnia [...] marca 2018 r. znak: [...],

4) protokoły z czynności kontrolnych, o których mowa w art. 56 ust. 7g usta wy z dnia 16 kwietnia 2014 r. o ochronie przyrody, sporządzone w związku z wszystkimi wydanymi przez GDOŚ zezwoleniami na zabicie osobników żubra, wydanymi w latach 2013-2018,

5) wszystkie sprawozdania i informacje z wykonania zezwoleń na zabicie osobników żubra wydanych w latach 2013-2018,

6) wszystkie raporty GDOŚ, o których mowa w art. 56 ust. 8b ustawy z dnia 16 kwietnia 2014 r. o ochronie przyrody, z lat 2013-2017.

Skarżący zażądał również udzielenia przez organ następujących informacji:

7) ile zezwoleń na zabicie osobników gatunku żubra wydał GDOŚ w okresie od 2013 r. do dnia złożenia niniejszego wniosku, na rzecz których podmiotów były wydane te zezwolenia, oraz jaką ilość osobników żubra do eliminacji przewidywały te zezwolenia;

8) jaką wartość w złotych wynosiły wypłacone odszkodowania z tytułu szkód wyrządzonych przez żubry w latach 2011-2017, z wyszczególnieniem poszczególnych lat i odpowiadającym im sumom wypłaconych odszkodowań;

9) kto z kierownictwa GDOŚ (wskazanie z imienia i nazwiska), na chwilę złożenia niniejszego wniosku, jest członkiem Polskiego Związku Łowieckiego.

2. W dniu 2 kwietnia 2019 r. do organu wpłynęła wskazana na wstępie skarga na bezczynność GDOŚ, skierowana do tut. Sądu, zawarta w piśmie z dnia 27 marca 2019 r.

3. Pismem z dnia 17 kwietnia 2019 r. GDOŚ ustosunkował się do poszczególnych żądań Skarżącego, zawartych we wniosku z dnia 24 marca 2018 r. i w piśmie uzupełniającym z dnia 4 kwietnia 2018 r., w tym m.in.:

(ad 4) W odniesieniu do żądania przekazania protokołów z czynności kontrolnych, o których mowa w art. 56 ust. 7g ustawy z dnia 16 kwietnia 2014 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2018 r. poz. 1614, z późn. zm.), sporządzonych w związku z wszystkimi wydanymi przez GDOŚ zezwoleniami na zabicie osobników żubra, wydanymi w latach 2013-2018, organ poinformował, że ze względu na bardzo dużą liczbę rozpatrywanych spraw pogłębiona kontrola może mieć miejsce wyłącznie w wyjątkowych przypadkach. Co do zasady więc formą kontroli jest weryfikacja przekazanego sprawozdania z zakresu wykorzystania zezwolenia.

(ad 5) W odniesieniu do żądania przekazania wszystkich sprawozdań i informacji z wykonania zezwoleń na zabicie osobników żubra, wydanych w latach 2013-2018, organ stwierdził, co następuje:

Jeżeli materia pytania o informację publiczną dotyczy informacji o środowisku i jego ochronie, to informacji publicznej udziela się w oparciu o ustawę ooś (o udostępnianiu informacji o środowisku udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko). Zawsze, gdy przedmiotem konkretnego wniosku będzie informacja, o którymś z celów określonych w art. 1 pkt 1 lit. a ustawy ooś, rozwiązania wynikające z tej ustawy znajdować będą zastosowanie (por. wyrok WSA w Gliwicach z 11 kwietnia 2017 r., wyrok NSA z 20 marca 2012 r., I OSK 2451/11, czy z dnia 24 lutego 2016 r. I OSK 2267/14, publ. CBOSA). Jeśli więc, wnioskodawca nieprawidłowo wskazał podstawę swego żądania wskazując na ustawę o dostępie do informacji publicznej zamiast na ustawę ooś, to organ powinien nadać wnioskowi bieg biorąc pod uwagę materię żądania. Stanowisko zostało potwierdzone wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2012 r. (i OSK 2451/11, LEX nr 1285013). Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy ooś, udostępnieniu podlegają informacje dotyczące:

1) stanu elementów środowiska, takich jak: powietrze, woda, powierzchnia ziemi, kopaliny, klimat, krajobraz i obszary naturalne, w tym bagna, obszary nadmorskie i morskie, a także rośliny, zwierzęta i grzyby oraz inne elementy różnorodności biologicznej, w tym organizmy genetycznie zmodyfikowane, oraz wzajemnych oddziaływań między tymi elementami;

2) emisji, w tym odpadów promieniotwórczych, a także zanieczyszczeń, które wpływają lub mogą wpłynąć na elementy środowiska, o których mowa w pkt 1;

3) środków, takich jak: środki administracyjne, polityki, przepisy prawne dotyczące środowiska i gospodarki wodnej, plany, programy oraz porozumienia w sprawie ochrony środowiska, a także działań wpływających lub mogących wpłynąć na elementy środowiska, o których mowa w pkt 1, oraz na emisje i zanieczyszczenia, o których t mowa w pkt 2, jak również środków i działań, które mają na celu ochronę tych elementów;

4) raportów na temat realizacji przepisów dotyczących ochrony środowiska;

5) analiz kosztów i korzyści oraz innych analiz gospodarczych i założeń wykorzystanych w ramach środków i działań, o których mowa w pkt 3;

6) stanu zdrowia, bezpieczeństwa i warunków życia ludzi, oraz stanu obiektów kultury i obiektów budowlanych - w zakresie, w jakim oddziałują na nie lub mogą oddziaływać:

a) stany elementów środowiska, o których mowa w pkt 1, iub

b) przez elementy środowiska, o których mowa w pkt 1 - emisje i zanieczyszczenia, o których mowa w pkt 2, oraz środki, o których mowa w pkt 2, oraz środki, o których mowa w pkt 3.

Ustawodawca przesądził także o przymiocie posiadania informacji o środowisku, w katalogu dokumentów podlegających udostępnieniu w Publicznie dostępnym wykazie danych o dokumentach zawierających informacje o środowisku i jego ochronie, o którym mowa w art. 21 ust. 2 ustawy ooś. Dla przykładu, art. 21 ust. 2 pkt 24 lit. b ustawy ooś wymienia wnioski o wydanie zezwolenia i o zezwoleniach na czynności podlegające zakazom lub ograniczeniom w stosunku do gatunków objętych ochroną, o których mowa w art. 56 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. W ustawie ooś nie przewidziano wprost, aby zawnioskowane dokumenty posiadały walor informacji o środowisku. Co więcej, ustawa nie wskazuje takiego instrumentu, na podstawie którego uprawniony może żądać informacji w ilości, której weryfikacja pod kątem objęcia ich części ochroną na podstawie art. 16 ustawy ooś wymaga takiego nakładu czasu i pracy, że de facto oznacza przetworzenie informacji o środowisku. Ratio legis przepisów zobowiązujących podmioty do prowadzenia rejestrów publicznych było zagwarantowanie uprawnionym aktywnego dostępu do informacji o elementach środowiska. Dla przykładu rejestry prowadzone przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska to: Rejestr organizacji zarejestrowanych w systemie ekozarządzania i audytu (EMAS), Publicznie dostępny wykaz danych o dokumentach zawierających informacje o środowisku i jego ochronie, Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody, Baza danych o ocenach oddziaływania na środowisko oraz strategicznych ocenach oddziaływania na środowisko. Wniosek o udostępnienie dokumentów zawierających informację o środowisku można kierować w odniesieniu do konkretnego zezwolenia, o którym informacje znajdują się w rejestrze. Organ dokona analizy wniosku pod kątem charakteru zawnioskowanej informacji. Niektóre rodzaje informacji o środowisku w świetle ustawy o dostępie do informacji publicznej nie mają charakteru publicznego z uwagi na stronę podmiotową.

III. W odpowiedzi na skargę, udzielonej w piśmie z dnia 18 kwietnia 2019 r., GDOŚ wniósł o jej oddalenie, wskazując, iż: 1) pismem z dnia 17 kwietnia 2019 r. udzielił Skarżącemu żądanych informacji, 2) zaistniała zwłoka wyniknęła zarówno z czasochłonności towarzyszącej procedowaniu w tego rodzaju sprawach, jak i trudności kadrowych organu.

IV. W piśmie procesowym z dnia 15 lipca 2019 r. Skarżący podtrzymał swoje żądania, podnosząc iż organ nie rozpatrzył żądań objętych pkt 4 i 5 wniosku, dotyczących udostępnienia:

- protokołów z czynności kontrolnych, o których mowa w art. 56 ust. 7g usta wy z dnia 16 kwietnia 2014 r. o ochronie przyrody, sporządzonych w związku z wszystkimi wydanymi przez GDOŚ zezwoleniami na zabicie osobników żubra, wydanymi w latach 2013-2018,

- wszystkich sprawozdań i informacji z wykonania zezwoleń na zabicie osobników żubra wydanych w latach 2013-2018.

W ocenie Skarżącego prawidłowe (z formalnego punktu widzenia) rozpatrzenie w/w żądań winno polegać bądź to na: (-) udzieleniu żądanych informacji, bądź to na (-) wydaniu orzeczenia o odmowie ich udzielenia. Żadnej ze w/w czynności GDOŚ jednakże nie dopełnił.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

V. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 poz.1302 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") wynika, że kontrola ta obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na bezczynność w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Środki dyscyplinujące, którymi dysponuje sąd w razie uwzględnienia skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania, określa w pierwszej kolejności art.149 § 1 p.p.s.a. W myśl tego przepisu sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art.149 § 1a p.p.s.a.).

Art. 149 § 2 p.p.s.a. stanowi, że sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. W myśl art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.

Przepis art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a. umożliwia sądowi administracyjnemu rozpoznanie sprawy ze skargi na bezczynność organu w trybie uproszczonym, tj. na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

W myśl art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Zdaniem Sądu pełną aktualność zachowuje jednakże stanowisko orzecznictwa sądowego, ukształtowanego na gruncie stanu prawnego sprzed 1 czerwca 2017 r. (w którym instytucja ponaglenia, o której mowa w art.37 k.p.a., była zastąpiona instytucją zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie), iż skarga na bezczynność w przedmiocie informacji o środowisku publicznej nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia (por. postanowienie NSA z dnia 29 czerwca 2016 r., sygn. akt II OSK 1391/16, dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Skarga jest zasadna albowiem w dacie wniesienia skargi GDOŚ pozostawał w bezczynności w przedmiocie rozpatrzenia wniosku Skarżącego.

IV. Kontrola sprawności prowadzenia przez GDOŚ wskazanego w skardze postępowania w przedmiocie udostępnienia informacji o środowisku prowadzi do następujących wniosków:

1. Organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 k.p.a.). Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Stosownie do treści art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.).

Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). W myśl natomiast art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).

Art. 37 § 1 k.p.a. przewiduje, iż stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli:

1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność);

2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość).

2. Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, wszczętego na wniosek Skarżącego było udostępnienie przez GDOŚ szeregu informacji, które w ocenie wnioskodawcy winny znajdować się w posiadaniu GDOŚ.

Jak stanowi art.1 ust.1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2019 r. nr 1429), dalej także "u.d.i.p.", każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. W ust.2 przywołanego artykułu zastrzeżono jednakże, iż przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi, pod warunkiem że nie ograniczają obowiązków przekazywania informacji publicznej do centralnego repozytorium informacji publicznej, o którym mowa w art. 9b ust. 1, zwanym dalej "centralnym repozytorium".

Jak trafnie podkreślono w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 2267/14, publ. LEX "1. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem, że istnieje dualizm prawny w zakresie udostępniania informacji publicznej, objętych dyspozycją art. 8 i art. 9 ustawy z 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Nie ma podstaw, by wskazywać na jakieś elementy podlegające powołanej ustawie z 2008 r., a pozostałe udostępniane w oparciu o przepisy u.d.i.p. 2. Jeżeli materia decyzji dotyczy informacji o środowisku i jego ochrony, to informacji publicznej o tej decyzji udziela się w oparciu o ustawę z 2008 roku. W każdym przypadku, gdy przedmiotem konkretnego postępowania będzie któryś z celów określonych w art. 1 pkt 1 lit. a udiś, rozwiązania wynikające z tej ustawy znajdować będą zastosowanie. Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku wprowadziła otwartą definicję informacji o środowisku i jego ochronie, stanowiąc w art. 9 ust. 1 m.in., że udostępnieniu podlegają informacje dotyczące stanu elementów środowiska oraz wzajemnych oddziaływań między tymi elementami, emisji i zanieczyszczeń (wyrok NSA z 20 marca 2012 r., I OSK 2451/11, cbosa).".

W świetle powyższych uwarunkowań prawnych nie może ulegać wątpliwości, iż rozpatrzenie przez GDOŚ wniosku Skarżącego winno nastąpić na zasadach przewidzianych w ustawie o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (dalej "u.i.o.ś.").

Odnotować należy, iż u.i.o.ś. stoi na gruncie zasady powszechnego dostępu do informacji o środowisku, zakładającej, iż każdy ma prawo do informacji o środowisku i jego ochronie na warunkach określonych w tej ustawie (art.4 u.i.o.ś.). Jak podkreśla się w piśmiennictwie (por. Magdalena Bar, Jerzy Jendrośka "Komentarz do ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko", publ. LEX) przywołany przepis stanowi w istocie powtórzenie zawartej w Konstytucji normy gwarantującej prawo podmiotowe dostępu do informacji o środowisku i jego ochronie. Treść tej normy konstytucyjnej określona jest w art. 74 ust. 3 Konstytucji RP, zgodnie z którym "Każdy ma prawo do informacji o stanie i ochronie środowiska" oraz w art. 81 Konstytucji RP, zgodnie z którym praw określonych m.in. w art. 74 można dochodzić w granicach określonych w ustawie. Komentowana ustawa określa właśnie ramy korzystania z prawa, o którym mowa w art. 74 ust. 3 Konstytucji.

Materialnoprawne przesłanki odmowy udostępnienia informacji o środowisku skatalogowano w art.16 ustawy. Ustawa zastrzega następnie wyraźnie, iż odmowa udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie następuje w drodze decyzji (art.20 ust.1). "Udostępnienie informacji nie wymaga wydania żadnej decyzji. Organ po prostu ją udostępnia. Natomiast odmowa udostępnienia informacji następuje w drodze decyzji. Ma to służyć możliwości weryfikacji prawidłowości odmowy udostępnienia informacji." – por. Bartosz Rakoczy "Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Komentarz.", publ. LEX.

3. Analiza akt kontrolowanego postępowania prowadzi do następujących wniosków: (-) pismem z dnia 4 kwietnia 2018 r. Skarżący sprecyzował ostatecznie przedmiot swojego żądania wyłożony we wcześniejszym piśmie z dnia 24 marca 2018 r., wnosząc o udostępnienie mu przez organ sześciu rodzajów dokumentów urzędowych oraz udzielenie informacji w trzech interesujących go zagadnieniach, dotyczących środowiska, (-) do merytorycznego rozpoznania wniosku Skarżącego doszło pismem organu z dnia 17 kwietnia 2019 r., skierowanym do strony już po wniesieniu przez nią skargi do tut. Sądu, (-) trafnie podnosi skarga, iż sposobu rozpatrzenia przez organ całości żądań zawartych w pkt 4 i 5 wniosku, odnoszących się do protokołów kontrolnych, sprawozdań oraz informacji na temat zabijania żubrów, nie można uznać za zgodny z przepisami u.i.o.ś., albowiem GIOŚ ani żądanych dokumentów nie udostępnił ani nie orzekł w formie stosownej decyzji administracyjnej o odmowie ich udostępnienia (poprzestając jedynie na przedstawieniu wyjaśnień, mających stanowić uzasadnienie dla braku możliwości pozytywnego rozpatrzenia wniosku).

Ocena przebiegu kontrolowanego postępowania administracyjnego prowadzi zatem do wniosku, że na dzień wyrokowania w sprawie GDOŚ pozostaje w bezczynności wyłącznie w zakresie pkt 4 i 5 pisma z dnia 4 kwietnia 2018 r., albowiem w zakresie pozostałych żądań Skarżącego bezczynność ta została zniesiona po wniesieniu skargi do Sądu. Występująca nadal częściowa bezczynność GDOŚ w rozpatrzeniu wniosku Skarżącego obligowała Sąd, na zasadzie art.149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., do zobowiązania organu do rozpoznania w/w wniosku - w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami - w zakresie udostępnienia:

a) protokołów z czynności kontrolnych, o których mowa w art. 56 ust. 7g ustawy z 16 kwietnia 2014 r. o ochronie przyrody, sporządzonych w związku z wszystkimi wydanymi przez GDOŚ zezwoleniami na zabicie żubra, wydanymi w latach 2013-2018,

b) wszystkich sprawozdań z wykonania zezwoleń na zabicie osobników żubra wydanych w latach 2013-2018.

Rozstrzygnięcie we w/w materii zostało zawarte w pkt 1 wyroku. Konsekwentnie w pkt 2 wyroku, stosownie do wymogów art.149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., Sąd stwierdził, iż GDOŚ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku Skarżącego.

4. W oczywisty sposób natomiast stosowanie w/w instrumentu (tj. nakładanie na organ zobowiązania przewidzianego w art.149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) stało się bezprzedmiotowe w odniesieniu do tych pozostałych żądań wniosku, które zostały rozpatrzone przez GDOŚ po wniesieniu przez Skarżącego skargi do Sądu. W stanie prawnym obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r. w takiej sytuacji zbędne jest umarzanie postępowania w części dotyczącej zobowiązania organu do wydania rozstrzygnięcia. Zmieniła się bowiem redakcja przepisu art. 149 § 1 p.p.s.a., a możliwość zobowiązania organu przez Sąd do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji została oddzielona od stwierdzenia dopuszczenia się przez organ bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Obecny stan prawny pozwala Sądowi na dopasowanie własnego rozstrzygnięcia do realiów rozpatrywanej sprawy i – jak w przypadku sprawy niniejszej – orzeczenia jedynie w kwestii stwierdzenia bezczynności lub jej braku po stronie organu (por. np. wyroki NSA z 4 listopada 2016 r., I OSK 1621/16; z 21 kwietnia 2017 r., I OSK 2242/16; 19 maja 2017 r., I OSK 2689/16; wyrok NSA z 24 stycznia 2019 r., I GSK 3149/18; wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 lipca 2018 r., II SAB/Wa 34/18 - CBOSA; por. np. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, V wyd., Warszawa 2017, Nb 10 do art. 149 oraz A. Kabat, Komentarz do art.149 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami, teza 2, LEX 2016).

Zaznaczyć jednocześnie należy, iż załatwienie przez organ – w okresie przypadającym po wniesieniu skargi a przed datą wyrokowania przez sąd administracyjny - sprawy administracyjnej, będącej przedmiotem skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania, nie zwalnia tego sądu od ustalenia, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wystąpiły przed w/w załatwieniem sprawy przez organ (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 października 2013 r., I OSK 797/13). W świetle powyższego oczywistym jest, iż do dnia skierowania przez GDOŚ do Skarżącego, po wniesieniu przez niego (za pośrednictwem GDOŚ) skargi do Sądu, pisma z dnia 17 kwietnia 2019 r., sprawa będąca przedmiotem wniosku Skarżącego, pozostawała w całości niezałatwiona przez organ w terminie określonym w art. 35 lub 36 § 1 k.p.a., co jest równoznaczne w wystąpieniem po stronie organu bezczynności w rozpoznaniu wniosku w odniesieniu do wszystkich żądań Skarżącego, tj.: 1) zarówno żądań nierozpatrzonych do dnia wyrokowania (o których mowa w pkt 1 wyroku), jak i 2) żądań, które przed tą datą zostały przez organ rozpatrzone.

W konsekwencji powyższego wspomniane wcześniej stwierdzenie w pkt 2 wyroku, iż GDOŚ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku Skarżącego, odnosi się do rozpoznania całości sprawy wywołanej wnioskiem Skarżącego, tj. do wszystkich żądań wniosku.

5. Powołany na wstępie art. 149 § 1a p.p.s.a. zobowiązuje sąd administracyjny, który stwierdził przewlekłe postępowanie organu w prowadzonym postępowaniu, do jednoczesnego stwierdzenia, czy w/w przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Za rażące naruszenie przepisów art. 35 k.p.a. można uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy też brak jakiejkolwiek aktywności organu (por. wyroki WSA w Warszawie z dnia 11 grudnia 2013 r., sygn. I SAB/Wa 525/13, WSA w Poznaniu z dnia 19.02.2014 r., sygn. IV SAB/Po 126/13, dostępne orzeczenia.nsa.gov.pl).

Analizując w świetle w/w kryteriów zgromadzony w aktach materiał dokumentacyjny Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność nosi znamiona rażącego naruszenia prawa (pkt 3 wyroku), o czym przesądza znaczny czas zwłoki, której dopuścił się organ (ponad 12 miesięcy od dnia wpłynięcia wniosku). Powoływanie się w tym kontekście przez organ na utrudnienia natury organizacyjno – kadrowej, czy też na konieczność ponoszenia przy rozpoznawaniu podobnych spraw istotnego nakładu, aczkolwiek wiarygodne, nie może stanowić przekonującego uzasadnienia dla tak znacznego niedochowania przez GDOŚ terminów kodeksowych.

6. W ocenie Sądu stwierdzenie bezczynności GDOŚ w dotychczasowym procedowaniu w sprawie stanowi wystarczający środek dyscyplinujący, który skłoni organ zarówno do sprawnego zakończenia kontrolowanego postępowania w zakresie oznaczonym w pkt 1 wyroku, jak i – w ujęciu szerszym – do przestrzegania właściwych standardów sprawności rozpatrywania spraw administracyjnych, pozostających w zakresie jego właściwości. Tym samym Sąd nie dostrzegł przesłanek do zastosowania z urzędu (mając przy tym na uwadze także niezgłoszenie tego rodzaju żądań przez Skarżącego) instrumentów przewidzianych w art.149 § 2 p.p.s.a. (wymierzenie grzywny, przyznanie sumy pieniężnej).

7. Na zasadzie art. 200 p.p.s.a. Sąd zasądził od organu na rzecz Skarżącego zwrot poniesionych kosztów postępowania w łącznej kwocie 597 zł tytułem uiszczonego wpisu sądowego, opłaty za czynności radcy prawnego oraz uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (pkt 4 wyroku).

Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie: art. 149 § 1 pkt 1 i 3, art.149 § 1a oraz art. 200 p.p.s.a.