Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1711/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-03-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 133 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77, art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie : Przewodniczący: Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędziowie: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno (spr.) Sędzia NSA del. Jolanta Sikorska Protokolant asystent sędziego Anna Dziosa-Płudowska po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 2173/12 w sprawie ze skargi E. R.-T. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i umorzenia postępowania I. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; II. zasądza od E. R.–T. na rzecz Ministra Infrastruktury i Rozwoju kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 11 kwietnia 2013 r., I SA/Wa 2173/12 uchylił decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] sierpnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i umorzenia postępowania.

W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że zasadny jest zarzut naruszenia art. 153 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, i to wbrew wyraźnym wytycznym zawartym w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 listopada 2011 r., I SA/Wa 1191/09 oraz NSA z 29 września 2008 r., I OSK 826/07, w których organ zobowiązany został do ustalenia daty nabycia obywatelstwa brytyjskiego przez skarżącą w celu ustalenia, czy podlegała ona działaniu układu indemnizacyjnego z 11 listopada 1954 r. pomiędzy Rządem Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Północnej Irlandii a Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. W powołanym wyroku I OSK 826/07 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że dla oceny zachowania przez E. R.-T. interesu prawnego w sprawie konieczne jest ustalenie jej tytułu prawnego do nieruchomości. Organ powinien wyjaśnić, jakie posiadała ona obywatelstwo oraz czy Minister Finansów wydał decyzję dotyczącą przedmiotowej nieruchomości na podstawie ustawy z 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o regulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. Nr 12, poz. 65).

Kolejno, w wyroku z 16 listopada 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że Minister nie zbadał wszystkich okoliczności niezbędnych dla oceny zachowania przez skarżącą interesu prawnego. Uznał, że ustalenia organu o posiadaniu przez skarżącą obywatelstwa brytyjskiego, oparte na podstawie złożonego podania do Komisji Odszkodowawczej, a także na podstawie oświadczenia z [...] września 1960 r. o zrzeczeniu się wszelkich roszczeń wynikających z przeprowadzonej w Polsce nacjonalizacji i konfiskaty mienia, nie mogą być uznane za prawidłowe w świetle oceny prawnej zawartej w wyroku NSA z 29 maja 2008 r. Naczelny Sąd Administracyjny już wówczas stwierdził, że dokumenty te nie mogą być uznane w tym zakresie za wystarczające. Minister Infrastruktury prowadził ustalenia, co do obywatelstwa brytyjskiego skarżącej, o czym świadczy pismo Ministerstwa Infrastruktury z 15 stycznia 2009 r. skierowane do Ambasady Wielkiej Brytanii z prośbą o informację, czy skarżąca posiadała obywatelstwo Wielkiej Brytanii i w jakim okresie oraz pismo Ambasadora Rzeczypospolitej Polskiej w Zjednoczonym Królestwie z 6 maja 2009 r., z którego wynika, że Wydział Konsularny Ambasady postanowił skierować dodatkowe zapytanie do Archiwów Narodowych celem uzyskania wyczerpującej informacji w sprawie naturalizacji brytyjskiej skarżącej. Jednakże z akt sprawy wynika, że rozstrzygnięcie podjął bez uzyskania dalszych informacji od Ambasady RP w Londynie. Stwierdził też, że ustalenia organu, co do dokumentów potwierdzających obywatelstwo wnioskodawczyni według stanu na dzień 11 listopada 1954 r. (data podpisania układu indemnizacyjnego) nie zostały sfinalizowane i nakazał organowi podjąć dalsze czynności zmierzające do zakończenia tych ustaleń zgodnie z wytycznymi Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wskazał również, że Minister Infrastruktury powinien był przeprowadzić postępowanie w celu ustalenia przejścia na rzecz Skarbu Państwa przedmiotowej nieruchomości, mając przy tym na uwadze art. 1 ust. 1 ustawy z 9 kwietnia 1968 r. o dokonaniu w księgach wieczystych wpisów (...).

Decyzją z [...] maja 2011 r. Minister Finansów stwierdził przejście na rzecz Skarbu Państwa części nieruchomości położonych w Warszawie przy: [A], księga wieczysta [A1]; [B], księga wieczysta [B1] stanowiącą dawną nieruchomość położoną w [C], ozn. nr hipotecznym [C1], która stanowiła własność E. M. G. A. D. R.-T. Rozpoznając ponownie sprawę, należy wskazać, że na datę wyrokowania w obrocie prawnym znajdowała się, więc ww. decyzja Ministra Finansów z [...] maja 2011 r., stwierdzająca przejście przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z 9 kwietnia 1968 r. o dokonaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (decyzja jest przedmiotem skargi kasacyjnej do NSA, skarga od wyroku WSA w Warszawie z 27.03.2012 r., IV SA/Wa 132/12).

Decyzją z [...] sierpnia 2012 r., nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej uchylił decyzję Ministra Infrastruktury z [...] stycznia 2004 r., nr [...] i umorzył postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ stwierdził, że w trakcie prowadzonego postępowania ustalono, iż w dniu [...] września 1960 r. w Londynie E. R.-T. podpisała oświadczenie, w którym zrzekła się wszelkich praw do nieruchomości położonej przy [C] w następstwie przyznania jej odszkodowania za przedmiotową nieruchomość na podstawie polsko-brytyjskiego układu indemnizacyjnego. Po raz kolejny organ nie zastosował się do wskazań sądów administracyjnych zawartych w przytaczanych wyrokach, co do potrzeby ustalenia daty uzyskania obywatelstwa brytyjskiego przez skarżącą. Organ kontynuował korespondencję z Ambasadą RP w Londynie. Z treści pisma z Ambasady z 14 sierpnia 2009 r. wynikało, że z brytyjskiego Archiwum Narodowego można uzyskać informacje o naturalizacji przy spełnieniu odpowiednich przesłanek formalnych. Odpowiadając na zapytania organu Ambasada w piśmie z 8 czerwca 2011 r. przesłała ogólną informację dotyczącą wydobycia aktów stanu cywilnego na terenie Wielkiej Brytanii oraz informację, że wnioskodawczyni nie nabyła obywatelstwa brytyjskiego na drodze rejestracji lub naturalizacji. Organ nie ustalił zatem w sposób wyczerpujący daty nabycia obywatelstwa brytyjskiego przez skarżącą. Informacja, że odwołująca urodziła się w Londynie była znana niemal od samego początku postępowania administracyjnego. Okoliczność ta nie zwalnia organu od dokonania ustaleń zgodnie z wiążącymi wskazaniami zawartymi w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Rozpoznając sprawę niniejszą należy mieć na uwadze art. 153 p.p.s.a. zgodnie, z którym ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Związanie organu oceną prawną sądu w rozumieniu art. 30 ustawy o NSA obejmuje nie tylko organ, którego działanie było bezpośrednio przedmiotem orzeczenia sądu, ale także każdy organ orzekający w danej sprawie do czasu jej ostatecznego zakończenia, chyba że nastąpi zmiana stanu prawnego czyniąca pogląd nieaktualnym (wyrok NSA z 22 września 1999 r., I SA 2019/98, ONSA 2000, nr 3, poz. 129). Wykładnia zawarta w przytoczonym orzeczeniu jest aktualna również na gruncie art. 153.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z 16 listopada 2009 r. stwierdził, że ustalenia organu, co do dokumentów potwierdzających obywatelstwo wnioskodawczyni według stanu na dzień 11 listopada 1954 r. (data podpisania układu indemnizacyjnego) nie zostały sfinalizowane i nakazał organowi podjąć dalsze czynności zmierzające do zakończenia tych ustaleń zgodnie z wytycznymi Naczelnego Sądu Administracyjnego. Organ nie wykonał wiążących wskazań zawartych w orzeczeniach NSA i WSA, nadal bowiem nie jest wiadomym, w jakiej dacie skarżąca uzyskała obywatelstwo brytyjskie. W tym celu organ podejmie wszelkie konieczne działania. Naruszenie art. 153 p.p.s.a. stanowiło samodzielną podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji, niezależnie od pozostałych zarzutów skargi.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, zaskarżając go w całości. Jednocześnie wniósł o jego uchylenie oraz o przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 153 p.p.s.a. poprzez: a) błędne odczytywanie uprzednio wydanych wskazań Naczelnego Sądu Administracyjnego co do dalszego postępowania, b) uznanie, że organ nie zastosował się do dyspozycji tego przepisu, a więc że nie wykonał wcześniejszych zaleceń sądów administracyjnych,

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w związku z art. 80 w zw. z art. 7 i art. 77 k.p.a. polegające na przyjęciu, na gruncie całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, że organ nie udowodnił, że E. R.-T. posiadała obywatelstwo brytyjskie,

3) art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie stanu faktycznego przedmiotowej sprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nieprawidłowo odczytuje zalecenia i wskazania zawarte we wcześniejszych wyrokach sądów administracyjnych, a zwłaszcza Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zdaniem organu, w wyroku z 29 maja 2008 r. Naczelny Sąd Administracyjny zawarł dwa zalecenia: ustalenie jakie obywatelstwo posiadała E. R.-T. i ustalenie czy Minister Finansów wydał decyzję dotyczącą przedmiotowej nieruchomości w oparciu o umowę indemnizacyjną. Te dwie okoliczności miały potwierdzać lub negować interes prawny wnioskodawczym w przedmiotowej sprawie.

W następstwie wyroków organ nadzoru ustalił, że na podstawie oświadczenia o zrzeczeniu się roszczeń Minister Finansów decyzją z [...].05.2011 r., nr [...] wydaną na podstawie ustawy z 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów (...) stwierdził przejście na rzecz Skarbu Państwa części nieruchomości położonych obecnie w Warszawie przy [A], KW nr [A1] oraz [B], KW nr [B1], które wchodziły w skład dawnej nieruchomości hipotecznej nr [C1], będącej uprzednio własnością E. R.-T., która następnie została utrzymana w mocy decyzją ostateczną z [...].12.2011 r., nr [...]. Decyzje potwierdzają, że dawna nieruchomość hipoteczna ozn. nr hip. [...] objęta była układem indemnizacyjnym, a co za tym idzie, że jej właścicielka E. R.-T. miała obywatelstwo brytyjskie. Tym samym nie można uznać, aby organ nadzoru nie zastosował się do zaleceń zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16.11.2011 r., I SA/Wa 1191/09, naruszając art. 153 p.p.s.a.

Należy również stwierdzić, że dla wykonania wskazań Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 maja 2008 r., jak i dla generalnego ustalenia interesu prawnego wnioskodawczyni, wystarczające było pozyskanie przez organ decyzji Ministra Finansów z [...].05.2008 r. Przesłanką do wydania tej decyzji jest przecież m.in. ustalenie obywatelstwa osoby, która uzyskała odszkodowanie na podstawie układu indemnizacyjnego. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej jest związany, tak jak sąd administracyjny, treścią tego orzeczenia. Z tego względu ustalenie źródłowo w niniejszym postępowaniu podstawy i daty uzyskania obywatelstwa brytyjskiego przez wnioskodawczynię nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia.

Można też podnieść, że na moment orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny, decyzja Ministra Finansów nie była wydana i z tego względu wskazania Sądu dotyczyły ustalenia dwóch okoliczności: obywatelstwa i faktu wydania decyzji przez Ministra Finansów. Jednakże zdaniem organu, ze wskazań tych nie wynikała konieczność ustalenia tych dwóch okoliczności łącznie. Ustalenie każdej z nich odrębnie, przy ustalonym zrzeczeniu się roszczeń i przyznanym odszkodowaniu, jednoznacznie wskazuje na przysługiwanie obywatelstwa brytyjskiego, a tym samym brak interesu prawnego E. R.-T. w postępowaniu. Tym samym w zakresie jednoznacznego ustalenia kwestii obywatelstwa wnioskodawczyni organ podjął wystarczające próby ustalenia tego obywatelstwa. Organ zwrócił się do pełnomocnika wnioskodawczym pismem z 13 lipca 2011 r. o nadesłanie dokumentów mogących przyczynić się do wyjaśnienia kwestii jej obywatelstwa. W odpowiedzi pełnomocnik stwierdził, że nie jest w ich posiadaniu (pismo z 26.07.2011 r.). Podkreślić należy, że faktu posiadania obywatelstwa brytyjskiego nie zanegował jej pełnomocnik w żadnym z pism kierowanych do organu, w których poruszał kwestię jej obywatelstwa, w szczególności w piśmie z 26.07.2011 r. stwierdzając, że nie jest istotne posiadanie przez E. R.-T. obywatelstwa brytyjskiego, które nie spowodowało utraty obywatelstwa polskiego. Pośrednio zatem pełnomocnik potwierdził, że takie obywatelstwo mocodawczyni posiada. Wbrew temu w zaskarżonym wyroku Sąd pominął tę kwestię i podniósł ponadto, że organ może zwrócić się do skarżącej, która dysponuje fachową pomocą prawną o udzielenie informacji lub złożenie dokumentów umożliwiających lub ułatwiających dokonanie powyższych ustaleń.

E. R.-T. odnosząc się w toku postępowania nadzorczego do działań organu w ustalaniu jej brytyjskiego obywatelstwa wielokrotnie podnosiła, że posiada obywatelstwo polskie, czego Minister nie kwestionuje. W toku niniejszego postępowania skarżąca uchylała się jednak od udzielenia odpowiedzi na zapytanie organu, czy posiadała również obywatelstwo brytyjskie. W jej opinii organy polskiej administracji nie powinny być zainteresowane innymi ewentualnie posiadanymi przez nią obywatelstwami, bowiem zgodnie z obowiązującymi przepisami obywatel polski nie może być traktowany jako cudzoziemiec. Te jednak oceny wnioskodawczyni nie tylko nie przybliżały do wyjaśnienia sprawy, ale były sprzeczne ze wskazaniami sądów, które miał wykonać organ nadzoru. W ocenie organu zasada ta sprowadza się do tego, że Polska nie uznaje obcych obywatelstw własnych obywateli, gdy wchodzą w stosunki z polskimi organami państwowymi lub dokonują czynności na podstawie prawa polskiego. Ta zasada nie zakazuje więc obywatelowi polskiemu posiadania innego obywatelstwa, ale zapobiega jedynie negatywnym skutkom jakie niesie ono za sobą dla naszego kraju i dla zainteresowanej osoby.

Wskazania NSA zostały wykonane możliwie najdokładniej, jednak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie tylko nie uznał tych ustaleń za wystarczające, zarzucając naruszenie art. 153 p.p.s.a., to jeszcze rozszerzył te zalecenia na konieczność ustalenia daty nabycia obywatelstwa, co skutkuje naruszeniem ww. przepisu przez Sąd, a nie przez organ.

Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Stroną postępowania nadzorczego dotyczącego decyzji dekretowej o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej są w pierwszej kolejności dawni właściciele tej nieruchomości. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że właścicielką przedmiotowej nieruchomości hipotecznej ozn. nr [...] była E. R.-T. Jednym ze sposobów rezygnacji przez byłego właściciela ze swoich praw do nieruchomości warszawskiej przejętej na podstawie przepisów dekretu na własność Skarbu Państwa, było skorzystanie z unormowań prawnych zawartych w układach indemnizacyjnych podpisanych przez rząd polski z rządami innych państw. W dniu 11.11.1954 r. pomiędzy Rządem Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Północnej Irlandii a Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej podpisany został układ, na mocy którego Państwo Polskie zapłaciło Zjednoczonemu Królestwu 5.465.000 funtów szterlingów w zamian za całkowite i ostateczne załatwienie roszczeń związanych z brytyjskim mieniem, prawami i interesami, dotkniętymi bezpośrednio lub pośrednio, przed datą układu, przez polskie przepisy nacjonalizacyjne, wywłaszczeniowe i inne podobne przepisy (art. 1 układu) wśród których wymieniony został również dekret o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Powyższy układ wszedł w życie z dniem jego podpisania.

E. M. G. A. D. R.-T. wystąpiła w 1956 r. do władz brytyjskich z wnioskiem o przyznanie odszkodowania za nieruchomość warszawską położoną przy [C]. Brytyjska Komisja Odszkodowawcza po przeprowadzonej procedurze sprawdzającej przyznała wnioskodawczyni odszkodowanie uznając, że jest osobą uprawnioną do otrzymania rekompensaty finansowej w ramach polsko-brytyjskiego układu indemnizacyjnego. O tym zaś, kto jest obywatelem brytyjskim w rozumieniu układu z 1954 r. stanowi jego art. 4. Zgodnie z art. 4 przedmiotowego układu wśród podmiotów uprawnionych do uzyskania odszkodowania byli obywatele brytyjscy, czyli osoby fizyczne, które w dacie podpisania układu były obywatelami Zjednoczonego Królestwa albo osobami pozostającymi pod ochroną brytyjską. Przepis ten wyraźnie stanowi kogo należy rozumieć za obywatela brytyjskiego dla celów tego układu. Z powyższego wynika, że Rząd Wielkiej Brytanii badał zgłoszone roszczenia formalnie i merytorycznie oraz rozstrzygał o posiadaniu przez wnioskodawców obywatelstwa brytyjskiego. O tym więc, czy E. R.-T. posiadała obywatelstwo brytyjskie rozstrzygały regulacje prawne obowiązujące w dacie zawarcia układu indemnizacyjnego. Z akt sprawy wynika, że okoliczność posiadania przez skarżącą obywatelstwa brytyjskiego nie budziła wątpliwości zarówno organów władzy brytyjskiej zajmującej się realizacją układu finansowego z Polską, jak i samej skarżącej. Podkreślić należy, że skarżąca sama ubiegała się o objęcie jej interesów majątkowych ochroną wynikającą z tej umowy międzynarodowej. Ochrony takiej były zaś pozbawione osoby, które nie legitymowały się obywatelstwem brytyjskim.

Podkreślono, że o poddaniu się skutkom układu indemnizacyjnego zdecydowała skarżąca i jej oświadczeń woli w tym zakresie w żaden sposób nie można odwrócić. O objęciu E. R.-T. układem indemnizacyjnym nie zdecydował rząd polski, ale brytyjska komisja na jej wniosek. Tym samym to, czy E. R.-T. w 1954 r. posiadała obywatelstwo brytyjskie nie powinno podlegać ocenie organu administracji, lecz ocenie władz brytyjskich, do których zadań należała realizacja układu. Okoliczność posiadania obywatelstwa brytyjskiego przez wnioskodawczynię została zaś przez władze brytyjskie zweryfikowana pozytywnie, a obecnie Minister Finansów potwierdził przejęcie przez Skarb Państwa wszelkich praw i roszczeń do przedmiotowej nieruchomości uprzednio przysługujących wnioskodawczyni. W związku z powyższym bezsporne jest, że E. R.-T. posiadała obywatelstwo brytyjskie, co zostało uznane przez stronę brytyjską badającą wniosek o przyznanie odszkodowania. Ponadto zdaniem organu w niniejszej sprawie doniosłość prawną ma oświadczenie woli E. R.-T. zawierające zrzeczenie się roszczeń, które potwierdzało fakt ich wygaśnięcia względem strony polskiej (por. postanowienie TK z 13.12.2010 r., Ts 103/09, publ. OTK-B 2010/6/439). W odniesieniu do nieruchomości dekretowych zrzeczenie się roszczeń do przejętego mienia ma wymiar publicznoprawny. Rezygnacja z wszelkich praw i roszczeń do nieruchomości przejętej w trybie dekretu oznacza automatycznie utratę interesu prawnego we wszystkich postępowaniach dotyczących tej nieruchomości.

Z faktu, że E. R.-T. zdecydowała się na skorzystanie z dobrodziejstwa układu z 11.11.1954 r., wynika tym samym, że zrzekła się ona wszelkich roszczeń do przedmiotowej nieruchomości. W rezultacie, E. R.-T., mimo że posiada obywatelstwo polskie, nie mogła skutecznie żądać stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie nr L. dz. [...] z [...].11.1950 r. nieprzyznającego dotychczasowej właścicielce prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy [C] (d. ul. [...]), ozn. nr hip. [...].

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W postępowaniu przed NSA prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 p.p.s.a.). NSA jako sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.

Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, albowiem podniesiony w niej zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie art. 153 p.p.s.a. jest trafny.

W prawomocnym wyroku NSA z 29 września 2008 r., I OSK 826/07 zawarto następującą ocenę prawną "Brak decyzji Ministra Finansów wydanej na podstawie powołanej ustawy o dokonaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych powoduje, że nie można na podstawie niepełnego materiału dowodowego ustalić braku interesu prawnego w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Stanowi to naruszenie przepisów prawa materialnego". Została ona powtórzona w wyroku WSA w Warszawie z 16 listopada 2011 r., I SA/Wa 1191/09 "Minister Infrastruktury powinien był też przeprowadzić postępowanie w celu ustalenia przejścia na rzecz Skarbu Państwa przedmiotowej nieruchomości, mając przy tym na uwadze art. 1 ust. 1 ustawy z 9 kwietnia 1968 r. o dokonaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (...). Przepis ten stanowi, że przepisy ustawy stosuje się do wpisów na rzecz Skarbu Państwa w księgach wieczystych tytułu własności nieruchomości obywateli państw obcych oraz uprawnień wynikających z wieczystego użytkowania lub ustanowionych na rzecz tych obywateli ograniczonych praw rzeczowych, które to nieruchomości i prawa przeszły na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowych umów o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, zawartych z rządami tych państw przez Rząd Polski. Zgodnie z art. 2 tej ustawy wpis do księgi wieczystej Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości lub uprawnionego do korzystania z wieczystego użytkowania albo z ograniczonego prawa rzeczowego następuje na podstawie decyzji Ministra Finansów, stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych" i "Powtórzyć należy za Naczelnym Sądem Administracyjnym, iż brak decyzji Ministra Finansów wydanej na podstawie powołanej ustawy o dokonaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych powoduje, że nie można na podstawie niepełnego materiału dowodowego ustalić braku interesu prawnego w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Stanowi to naruszenie przepisów prawa materialnego".

W wykonaniu tej oceny prawnej Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej ustalił, że na podstawie oświadczenia o zrzeczeniu się roszczeń Minister Finansów decyzją z [...].05.2011 r., nr [...] wydaną na podstawie ustawy z 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów (...) stwierdził przejście na rzecz Skarbu Państwa części nieruchomości położonych obecnie w Warszawie przy [A], KW nr [A1] oraz [B], KW nr [B1], które wchodziły w skład dawnej nieruchomości hipotecznej nr [...], będącej uprzednio własnością E. R.-T., która następnie została utrzymana w mocy decyzją ostateczną z [...].12.2011 r., nr [...]. (Dodać należy, że decyzje te stały się prawomocne na mocy wyroku NSA z 15 stycznia 2014 r., I OSK 1448/12). Decyzje te potwierdzają, że dawna nieruchomość hipoteczna ozn. nr hip. [...] objęta była układem indemnizacyjnym, a co za tym idzie, że jej właścicielka E. R.-T. miała obywatelstwo brytyjskie. Wniosek ten jest uzasadniony, ponieważ przesłanką do wydania cyt. decyzji Ministra Finansów jest m.in. ustalenie obywatelstwa osoby, która uzyskała odszkodowanie na podstawie układu indemnizacyjnego. Skoro Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej jest związany, tak jak każdy inny organ administracji publicznej, a także sądy administracyjne, treścią ostatecznych decyzji Ministra Finansów z [...].05.2011 r. i [...].12.2011 r., to przeprowadzanie w niniejszym postępowaniu dodatkowego postępowania dowodowego w celu ustalenia podstawy i daty uzyskania obywatelstwa brytyjskiego przez skarżącą jest zbędne, ponieważ nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

W konsekwencji uznać należało, że organ administracji zastosował się do zaleceń zawartych w cyt. wyrokach WSA w Warszawie z 16.11.2011 r., I SA/Wa 1191/09 oraz NSA z 29 września 2008 r., I OSK 826/07, a więc nie naruszył art. 153 p.p.s.a. Oznacza to również, że konstatacja organu, zgodnie z którą skarżąca nie jest stroną postępowania nadzorczego dotyczącego decyzji dekretowej o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej jest trafna i znajduje uzasadnienie w materiale dowodowym sprawy, ponieważ nie posiada ona tytułu prawno-rzeczowego do przedmiotowych nieruchomości, a tym samym nie ma legitymacji procesowej w tej sprawie w rozumieniu art. 28 k.p.a.

W warunkach rozpoznawanej sprawy, wobec braku naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a stwierdzając zaistnienie jedynie naruszenie prawa materialnego (art. 153 p.p.s.a.) w zakresie wyżej omówionym, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok na mocy art. 188 p.p.s.a. i rozpoznał skargę. Z uwagi na brak zasadności skargi wniesionej przez E. R.-T. Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 151 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na zasadzie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b) i § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013, poz. 490), gdyż podwyższenia wynagrodzenia wymagał nakład pracy poniesiony przez pełnomocnika procesowego organu administracji.