Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 675/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2009-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 30 ust. 1, art. 1 pkt 1, art. 31a i 32
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 23 ust. 1 i 23a ust. 1, art. 30 ust. 1 i 2, art. 72
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska, Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.), Sędzia NSA Zofia Przegalińska, Protokolant Gabriela Porzezińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 listopada 2009 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania płatności na 2008 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu 15 maja 2008 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wpłynął wniosek A. G. o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2008. We wniosku A. G. zadeklarował do przyznania:

- jednolitej płatności obszarowej (JPO) powierzchnię - 161,86 ha,

- uzupełniającej płatności obszarowej (UPO) do powierzchni grup upraw podstawowych powierzchnię - 152,86 ha,

* uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatność zwierzęca) powierzchnię - 9 ha.

W wyniku przeprowadzonej przez organ kontroli w dniach 18-20 września 2008 r., przy wykorzystaniu dostępnej techniki GPS stwierdzono, że rzeczywista powierzchnia zadeklarowanych upraw jest mniejsza niż wykazana we wniosku. I tak:

- na działce oznaczonej symbolem B (deklarowana płatność JPO kukurydza) stwierdzono, że uprawa prowadzona jest na powierzchni 17,20 ha zamiast deklarowanej 18 ha,

- na działce oznaczonej symbolem B1 (deklarowana płatność UPO kukurydza) stwierdzono, że uprawa prowadzona jest na powierzchni 17,20 ha zamiast deklarowanej 18 ha,

- na działce rolnej oznaczonej symbolem C (deklarowana płatność JPO mieszanka roślin motylkowych, drobnonasiennych, z trawami wieloletnimi) stwierdzono, że uprawa prowadzona jest na powierzchni 57,19 ha zamiast deklarowanej 67,86 ha,

- na działce rolnej oznaczonej symbolem C1 (deklarowana płatność UPO mieszanka roślin motylkowych, drobnonasiennych, z trawami wieloletnimi) stwierdzono, że uprawa prowadzona jest na powierzchni 57,19 ha zamiast deklarowanej 67,86 ha,

- na działce oznaczonej symbolem E (deklarowana płatność JPO kukurydza) stwierdzono, że uprawa prowadzona jest na powierzchni 11,89 ha zamiast deklarowanej 13 ha,

- na działce oznaczonej symbolem E1 (deklarowana płatność JPO kukurydza) stwierdzono, że uprawa prowadzona jest na powierzchni 11,89 ha zamiast deklarowanej 13 ha,

- na działce rolnej oznaczonej symbolem F (deklarowana płatność JPO owies) stwierdzono, że uprawa prowadzona jest na powierzchni 30,95 ha zamiast deklarowanej 34 ha,

- na działce rolnej oznaczonej symbolem F1 (deklarowana płatność JPO owies) stwierdzono, że uprawa prowadzona jest na powierzchni 30,95 ha zamiast deklarowanej 34 ha.

W przypadku działki rolnej oznaczonej symbolem A (deklarowana płatność JPO i TUZ łąka trwała) organ stwierdził, że uprawa prowadzona jest na powierzchni 14,62 ha, tj. większej niż zadeklarowana we wniosku (9 ha).

Pismem z dnia 8 października 2008 r. A. G. wniósł zastrzeżenia do kontroli, a następnie w dniu 9 grudnia 2008 r. złożył pismo o przyśpieszenie rozpatrzenia wniosku i wypłaty należnych środków pieniężnych, wskazując na trudną sytuację materialną i dołączając opinię Wojewody [...] z dnia 15 października 2008 r. dotyczącą stwierdzonych w gospodarstwie A. G. szkód spowodowanych suszą.

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa . decyzją z dnia [...] r. nr [...] przyznał A. G. płatność w łącznej wysokości [...] zł, w tym:

- jednolitą płatność obszarową w wysokości [...] zł,

- uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni grup upraw podstawowych w wysokości [...] zł,

- uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatność zwierzęca) w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż naliczenia płatności dokonano na podstawie wyniku z kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie A. G. w dniach 18-20 września 2008 r. W zakresie jednolitej płatności obszarowej kwotę płatność obliczono po uwzględnieniu wszystkich pomniejszeń stwierdzonych w trakcie kontroli (6,66 % procentowej różnicy pomiędzy powierzchnią deklarowaną we wniosku -161,86 ha a stwierdzoną w trakcie kontroli -151,75 ha). Natomiast w zakresie uzupełniającej płatności obszarowej kwotę płatności przyznano jedynie do stwierdzonej w wyniku kontroli powierzchni 137,13 ha (deklarowana 152,86 ha). Ponieważ w toku kontroli nie stwierdzono nieprawidłowości w zakresie wielkości powierzchni deklarowanej przez stronę do płatności zwierzęcej (9 ha), przyznano ją w żądanej wysokości.

W odwołaniu od decyzji A. G. wniósł o jej uchylenie zarzucając przeprowadzenie kontroli na miejscu bez udziału producenta, dokonanie niewłaściwego pomiaru granic kontrolowanych działek przy użyciu urządzenia GPS, które to pomiary według strony są niedokładne, oraz nieuwzględnienie pomiarów dokonanych przez geodetę. Ponadto zarzucił organowi brak odniesienia się do protokołu z kontroli, a także wskazania przyczyn, dla których wpisano w tym protokole kod DR 14. Zadaniem strony rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie minimalnych norm, wprowadza dla rolników realizujących program rolnośrodowiskowy ostateczny termin na wykoszenie łąk do 31 października. Dlatego też w ocenie strony w momencie przeprowadzania kontroli nie upłynął jeszcze czas niezbędny do przeprowadzania ww. zabiegów, a organ nie mógł zarzucić stwierdzonych nieprawidłowości. Następnie strona nie zgodziła się z wynikami pomiaru działek dokonanego przez kontrolujących. W stosunku do działki rolnej oznaczonej kodem A strona wskazała, że niewłaściwie dokonano pomiaru uwzględniając część działki sąsiadującej, a w odniesieniu do działki rolnej B/B1, E/E1, F/F1 strona wskazała, iż dostarczyła protokół z prac komisji powołanej przez Wojewodę [...], która stwierdziła wystąpienie szkody - klęski suszy w wysokości 50 - 80 % w zależności od tego, której działki rolnej dotyczyła ocena komisji. Odnosząc się do ustaleń z kontroli na miejscu dotyczących działki rolnej C/C1 strona nie zgodziła się z nieuwzględnieniem ponad 10 ha powierzchni działki, argumentując powyższy zarzut wysianiem w roku 2006 r., a następnie w 2007 r. mieszanki traw motylkowych drobnonasiennych, które to prace na zlecenie strony zostały wykonane przez Cz. W.

Z uwagi na zawarte w odwołaniu żądanie strony dopuszczenia dowodu z "zaświadczenia geodety na okoliczność wielkości obszaru działki" Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego dopuścił jako dowód pismo podpisane przez uprawnionego geodetę inż. S. Z., z którego wynika, że w 2007 i 2009 r. dokonał on pomiarów działek 5/29 oraz 3/32 obręb M., gmina M., powiat g. W piśmie przedstawił następujące wyniki pomiarów powierzchni użytkowanych rolniczo:

działka 5/29 -94,1372 ha w tym : rola -78,3110 ha, łąki i pastwiska - 8,2588 ha, teren ujęty w ewidencji gruntów jako nieużytki, a uprawiany rolniczo - 7,5674 ha,

działka 3/32 - 67,2185 ha w tym rola - 63,5519 ha, teren ujęty w ewidencji gruntów jako nieużytki, a uprawiany rolniczo - 3,6666 ha.

Rozpoznając odwołanie Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wydając w dniu [...] r. decyzję Nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu ww. decyzji organ odwoławczy wskazał, iż powodem pomniejszenia płatności są ustalenia dokonane w toku przeprowadzonej kontroli na miejscu, w wyniku której stwierdzono, że obszar deklarowanych działek do jednolitej płatności obszarowej, jak i do uzupełniającej płatności obszarowej, w rzeczywistości jest mniejszy niż zadeklarowany we wniosku o przyznanie płatności i wynosi odpowiednio 151,75 ha oraz 137,13 ha.

Odnośnie zarzutu dotyczącego uniemożliwienia stronie postępowania uczestniczenia w kontroli, organ powołał się na przepis art. 47 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) 796/2004, wskazując, że każdy rolnik wytypowany do kontroli na miejscu powinien z reguły być kontrolowany w czasie, gdy możliwe jest skontrolowanie większości wymogów i norm względem, których został on wytypowany. Aby kontrole na miejscu spełniały swój cel są z reguły niezapowiedziane, przeprowadza się je tak, aby skutecznie zweryfikować zgodność z warunkami na jakich przyznawana jest pomoc (art. 23 a rozporządzenia Komisji WE 796/2004). Jak wyjaśnił organ, A. G. nie został powiadomiony o kontroli gospodarstwa, jednak brak jego obecności przy kontroli nie miał wpływu na jej wynik. Ponadto w myśl art. 31 ust. 7 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz ustawy o opłacie skarbowej, strona miała możliwość zgłoszenia umotywowanych zastrzeżeń do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji, co do jakości wyników z kontroli, z którego prawa skorzystała wnosząc w dniu 13 października 2008 r. uwagi dotyczące pomiarów działek, wykonanych w trakcie kontroli.

Następnie organ wskazał, że działki rolne oznaczone identyfikatorami A oraz C zostały pomierzone w granicach uprawy, przy czym na działce A stwierdzono, iż powierzchnia deklarowanej łąki trwałej jest większa i wynosi 14,62 ha zamiast 9 ha. Wobec tego płatność do działki rolnej A została naliczona producentowi do powierzchni deklarowanej. Natomiast odnośnie działki C, na której producent zadeklarował mieszankę motylkowych drobnonasiennych z trawami o powierzchni 67,86 ha ustalono, iż faktyczna powierzchnia działki o wskazanej uprawie wynosi 57,19 ha, zaś pozostałą cześć działki stanowi łąka. W zakresie podniesionego w odwołaniu zarzutu, iż owe "zmniejszenie mogło być spowodowane nieuwzględnieniem części powierzchni, na której mieszanka nie wzeszła w stopniu zadawalającym, na skutek klęski suszy", organ wskazał, że mieszanka została posiana (według wskazań producenta) w 2006 r., zatem susza z 2008 r. nie ma istotnego znaczenia w powyższej sprawie. Według organu przedstawione przez producenta faktura VAT nr 1508/2006 z dnia 29 kwietnia 2006 r. oraz paragon imienny 871/MGK/2007 z dnia

29 czerwca 2007 r. dotyczące zakupu mieszanki traw łąkowo-pastwiskowej wskazują jedynie na to, iż producent rzeczywiście zakupił mieszankę traw łąkowo-pastwiskowych, co jednak nie stanowi dowodu na to, że na takiej powierzchni faktycznie została wysiana. Biorąc pod uwagę oświadczenie Cz. W. o dokonaniu zasiewu ww. mieszanki, organ w uzasadnieniu decyzji podkreślił, iż nie neguje faktu przeprowadzenia tych prac, jednakże za wiarygodne przyjął wyniki z kontroli na miejscu przeprowadzonej w 2008 r., która wskazuje, iż uprawa obejmowała powierzchnię 57,19 ha.

W zakresie działek oznaczonych identyfikatorem B/B1 organ przyjął, że wyniki kontroli na miejscu dowodzą, iż deklarowana powierzchnia upraw wynosi 17,10 ha, ponieważ tylko taki obszar kwalifikował się do objęcia płatnościami. Twierdzenie producenta jakoby na powierzchnię uprawy kukurydzy wpływ miało działanie siły wyższej, organ uznał za bezzasadne. Kontrolerzy wykluczyli bowiem z prawa do przyznania płatności powierzchnię działki, na których nie występowała uprawa, czego dowodzi materiał zdjęciowy dołączony do akt sprawy.

W odniesieniu do działek rolnych oznaczonych identyfikatorem E/E1, których powierzchnię obliczono po obrzeżach działki z uprawą kukurydzy oraz działek oznaczonych kodem F/F1 organ wskazał, że kontrolerzy przypisali do działki rolnej kod DR 23 co oznacza, iż działka została skontrolowana po zbiorze deklarowanej uprawy, czyli po zbiorze owsa. Powierzchnia została zmierzona po pozostałościach pożniwnych, co w obiektywny sposób wskazuje na powierzchnię, która była użytkowana rolniczo.

Ustosunkowując się do podniesionych przez stronę w odwołaniu argumentów dotyczących wystąpienia suszy, która miała wpływ na wielkość upraw i załączonej do akt opinii Wojewody [...] z dnia 23 lipca 2008 roku, organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 72 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 – Dz.U. UE.L.04.141.18, w przypadku wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności (podtopienia, gradobicie, susza), rolnik powinien złożyć do biura powiatowego ARiMR pisemne oświadczenie o zaistniałych okolicznościach, opatrzone czytelnym podpisem i datą złożenia, w terminie 10 dni od daty ustania tych okoliczności oraz dołączyć dowód potwierdzający wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności. Dowodami potwierdzającymi działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 40 ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 jest protokół oszacowania szkód w uprawach rolnych, spowodowanych zwłaszcza klęską suszy, gradobiciem, nadmiernymi opadami atmosferycznymi, osuwiskami ziemi, wymarznięciem, powodzią huraganem, pożarem lub plagą gryzoni, sporządzony przez komisję powołaną przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce powstania szkody. Na podstawie przepisów o szczegółowych kierunkach działań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz sposobach ich realizacji właściwym w sprawach uznawania przypadków działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 40 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1782/2003 ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 – Dz.U.UE.L.03.270.1, jest kierownik biura powiatowego. Uznanie danego przypadku za działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności, bądź też odmowa takiego uznania następuje w drodze decyzji w sprawie przyznania płatności. Ponieważ A. G. nie zgłosił tego faktu kierownikowi biura powiatowego w zakreślonym terminie, załączony protokół nie może został uwzględniony.

Ustosunkowując się do złożonego przez stronę pisma z pomiaru geodezyjnego działek rolnych, organ stwierdził, że dokument ten nie stanowi podstawy do przyjęcia tychże powierzchni do naliczenia płatności. Wskazując na przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2007 r. w sprawie warunków, jakie powinny spełniać jednostki organizacyjne, którym można powierzyć przeprowadzanie kontroli (Dz. U. nr 57, poz. 383) organ wyjaśnił, iż § 2 ust. 1 tego rozporządzenia jasno określa się, który podmiot może dokonać pomiarów w terenie, aby stały się one wiarygodnym dowodem w sprawie. W związku z tym, że nie jest nim powołany przez stronę geodeta, organ nie miał podstaw do uwzględnienia dokonanych przez niego pomiarów.

Co do zastosowania kodu DR 14, który skutkuje obniżeniem płatności, organ wskazał, że nie zastosowano go ponieważ producent jest również beneficjentem programu rolnośrodowiskowego, w związku z tym zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. Nr 46, poz. 306) - w przypadku płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt okrywa winna być koszona i usuwana co najmniej raz w roku nie później jednak, niż do dnia 31 października.

Uznając, że stan faktyczny gruntów stwierdzony przez kontrolujących w dniach 18-20 września 2008 r., nie budzi wątpliwości organu co do ustalonych nieprawidłowości, organ odwoławczy przyjął, że decyzja wydana przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r., w której A. G. przyznano płatności w pomniejszonej wysokości, jest słuszna.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem A. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę.

W skardze strona powtórzyła zarzuty podniesione w odwołaniu, odnośnie przeprowadzenia kontroli na miejscu pod nieobecność strony, nieuwzględnienia dowodów w postaci opinii Wojewody [...] dotyczącej oszacowania szkody powstałej na skutek suszy, a także pomiarów dokonanych przez geodetę.

Odnośnie działki oznaczonej kodem A skarżący zarzucił organom nieprawidłowe zastosowanie kodu DR 14 oraz stwierdzenie niespełnienia normy N3 na łąkach/pastwiskach podlegających koszeniu okrywy roślinnej w sytuacji, gdy obowiązek koszenia co najmniej raz w roku wyznacza graniczny termin do 31 października w przypadku łąk zadeklarowanych do płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt. Skarżący zarzucił kontrolującym dokonanie niewłaściwego pomiaru działki B, poprzez nieuwzględnienie nadzwyczajnego zdarzenia, tj. suszy, która spowodowała niski wzrost kukurydzy. W stosunku do działki oznaczonej kodem C skarżący uznał, że kontrolujący wadliwie ustalili jej wielkości i kształt, który to fakt potwierdzają załączone do akt sprawy zdjęcia. Niezgadzając się z zaniżeniem powierzchni działki oznaczonej kodem E, która według skarżącego we wniosku została już pomniejszona o powierzchnię wyłączeń, skarżący uznał ponadto, że powierzchnia działki rolnej oznaczonej kodem F w sposób niewłaściwy została ustalona (dokonano pomiaru tylko powierzchni zaoranej), albowiem kontrola nie uwzględniła faktu, iż cześć upraw ze względu na niskie plony została pozostawiona na potrzeby zwierząt z zamiarem późniejszego przeorania.

W konkluzji skargi skarżący zarzucił organom naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania w zakresie przeprowadzonej przez weryfikacji protokołu kontroli. Wskazał, iż wniesione przez niego zastrzeżenia do protokołu kontroli, były przedmiotem oceny organu II instancji, a zatem Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa znał stanowisko organu II instancji w tym zakresie, i poniekąd był nim związany wydając decyzję. Kwestionując stanowisko organu odnośnie nieuwzględnienia faktu wystąpienia suszy, skarżący podniósł, iż z treści opinii Wojewody [...] organ był w stanie wywnioskować zaistnienie okoliczności, o których mowa w art. 40 ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003, a przypadku wątpliwości zobowiązany był skierować do strony wezwanie do uzupełnienia materiału dowodowego.

Uznając, że pomiar wykonany przez geodetę jest prawidłowy skarżący przyjął, że przeprowadzone postępowanie dowodowe narusza przepisy art. 77 i 80 Kpa oraz odpowiednie przepisy prawa materialnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie u z n a ł, co następuje:

Skarga jest bezzasadna.

W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji ostatecznej Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada przepisom prawa.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny prawidłowości zadeklarowanych przez skarżącego powierzchni upraw w ramach płatności bezpośrednich. Skarżący w dniu 15 maja 2008 r. złożył stosowny wniosek o przyznanie jednolitej płatności obszarowej (JPO) deklarując powierzchnię 161,86 ha, uzupełniającej płatności obszarowej (UPO) do powierzchni grup podstawowych deklarując powierzchnię 152,86 ha, oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę (PZ), uprawianych na trwałych użytkach zielonych, deklarując powierzchnię 9 ha.

W niniejszej sprawie organy administracji stwierdziły, że objęte wnioskiem działki gruntowe nie spełniały wymogów do przyznania płatności JPO i UPO, albowiem powierzchnia zadeklarowana znacznie różniła się od powierzchni ustalonej w trakcie kontroli na miejscu.

W skardze strona nie zgadza się z powyższymi ustaleniami, podnosząc zarzuty odnośnie sposobu, metody kontroli oraz nieuwzględnienia dowodów przedstawionych przez stronę w toku postępowania.

Zdaniem Sądu, zarzuty strony dotyczące przeprowadzanej przez organ kontroli nie zasługują na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, że przepisy prawa wspólnotowego, tj. rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 - (Dz. U. UE. L 141.18) - przewidują kontrole administracyjne wniosków o pomoc obejmujące weryfikację kwalifikujących się powierzchni oraz odpowiadających im uprawnień do płatności, które uzupełniane są systemem kontroli na miejscu. Zgodnie z postanowieniami zawartymi w preambule tego aktu w pkt 29 wskazuje się, że "(...) kontrole dotyczące zgodności z kryteriami kwalifikowalności, kontrole na miejscu powinny być z reguły niezapowiedziane. W razie potrzeby, Państwa Członkowskie powinny łączyć różnorodne kontrole w ramach niniejszego rozporządzenia". Według przepisu art. 23 ust. 1 i 23a ust. 1 tego rozporządzenia kontrole te przeprowadza się tak, aby skutecznie zweryfikować zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności. Kontrole na miejscu mogą być zapowiadane, jeżeli nie zagraża to celowi kontroli.

Odnośnie techniki prowadzenia kontroli w preambule tego aktu w pkt 36 wskazuje się, że z zasady kontrole na miejscu obszarów składają się z dwóch części. Pierwsza część składa się z weryfikacji oraz pomiaru zadeklarowanych działek rolnych na podstawie materiału graficznego, zdjęć lotniczych, itp. Druga część składa się z inspekcji fizycznej działek, w celu zweryfikowania rzeczywistego rozmiaru zadeklarowanych działek rolnych oraz w zależności od rozpatrywanego programu pomocowego, zadeklarowanych upraw i ich jakości. Jeśli to konieczne należy dokonać pomiaru. Terenowa inspekcja fizyczna może być przeprowadzona na podstawie próbki. Z kolei przepis art. 30 ust. 1 powyższego rozporządzenia stanowi, że powierzchnie działek rolnych określa się za pomocą wszelkich środków zdefiniowanych, spełniających minimalną jakość pomiaru przynajmniej równoważną wymaganej przez obowiązujące na poziomie Wspólnoty normy techniczne. Tolerancja pomiaru jest określona przy uwzględnieniu 1,5-metrowej strefy buforowej okalającej obwód działki rolnej. Maksymalna tolerancja w odniesieniu do każdej działki rolnej nie może przekroczyć wartości bezwzględnej 1,0 ha.

Wskazane powyżej reguły postępowania znalazły odzwierciedlenie w ustawodawstwie polskim. W postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej (jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej płatności obszarowej) podstawą prawną przeprowadzania kontroli jest art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. 170, poz. 1051 ze zm.), zgodnie z którym agencja prowadzi kontrole administracyjne i na miejscu, określone w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, w tym kontrole w ramach wzajemnej zgodności wymogów lub norm, z zastrzeżeniem art. 31a i 32. Czynności kontrolne w ramach kontroli na miejscu są wykonywane przez jednostki organizacyjne dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi na podstawie imiennego upoważnienia zawierającego między innymi wskazanie miejsca i zakresu kontroli.

W rozpoznawanej sprawie kontrola na miejscu została przeprowadzona przez pracowników "G" S.A. działającego na zlecenie Agencji, a więc podmiotu spełniającego wymogi § 2 ust. 1 pkt 3 i 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2007 r. w sprawie warunków, jakie powinny spełniać jednostki organizacyjne, którym można powierzyć przeprowadzanie kontroli dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2007 r. Nr 57, poz. 383 ze zm.). Okoliczność, iż została ona przeprowadzona bez uprzedniego powiadomienia strony, zdaniem Sądu wobec zapisów art. 23a ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/04 dopuszczającego możliwość przeprowadzenia kontroli bez udziału producenta, gdy wymaga tego cel i charakter kontroli - czyni zarzut strony bezzasadnym. Odnośnie zaś sposobu i metody przeprowadzenia kontroli, w ocenie Sądu, zebrany materiał dowodowy (protokół z kontroli, mapy z naniesionymi szkicami upraw, załączone fotografie) w jednoznaczny sposób wskazuje, iż została ona przeprowadzona w sposób prawidłowy. W aktach sprawy znajdują się mapy z geodezyjnie określonymi granicami działek zgłoszonymi do płatności oraz zaznaczonymi przez kontrolujących - kolorem czerwonym - granicami stwierdzonych upraw (rzeczywiście użytkowanymi rolniczo - art. 30 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004). Na mapach tych oznaczono szczegółowo miejsca (punkty) i kierunki kontroli, dokonanej przy użyciu dostępnej techniki - odbiornika GPS, która to metoda spełnia kryteria, określone w art. 30 ust. 1 ww. rozporządzenia. W celu potwierdzenia wyniku kontroli sporządzono bardzo liczną dokumentację fotograficzną.

Oceniając wagę dowodową wyników kontroli przedmiotowego gospodarstwa, Sąd przyjął za organem, że została przeprowadzona przez pracowników podmiotu przeprowadzającego kontrolę powołanego specjalnie do tego celu, przyjęta technika pomiaru - za pomocą GPS-u - spełnia wymogi sprzętu, którym jest wykonywany w tym tolerancji pomiarów, a ustalenia dotyczące zawyżenia powierzchni deklarowanej są prawidłowe. Organ odwoławczy wskazał w uzasadnieniu decyzji, jakie przepisy mają zastosowanie w tym zakresie, zaś stwierdzone nieprawidłowości szczegółowo opisał w zaskarżonej decyzji.

Przechodząc na grunt opisanych przez organ nieprawidłowości należy wyjaśnić, że w wyniku kontroli stwierdzono, iż na działce oznaczonej kodem A powierzchnia deklarowanej łąki trwałej jest większa i wynosi 14,62 ha zamiast 9 ha. Wobec tego prawidłowo płatność do działki rolnej A została naliczona producentowi do powierzchni deklarowanej. Odnośnie zaś działek oznaczonych identyfikatorem B/B1, których powierzchnię organ ustalił po obrzeżach działki, na której występowała uprawa kukurydzy, działki oznaczonej kodem C/C1, na której stwierdzono zadeklarowaną mieszankę motylkowych drobnonasiennych z trawami na powierzchni mniejszej (57,19 ha), gdyż pozostałą część działki stanowiła łąka, a także działek rolnych oznaczonych identyfikatorem E/El, których powierzchnię obliczono po obrzeżach działki z uprawą kukurydzy oraz działek oznaczonej kodem F/F1, którym kontrolerzy przypisali kod DR 23 co oznacza, iż zostały skontrolowana po zbiorze deklarowanej uprawy, czyli po zbiorze owsa (powierzchnia została zmierzona po pozostałościach pożniwnych), należy przyjąć, że ustalenia te są prawidłowe, albowiem płatności są przyznawane wyłącznie do rzeczywistej powierzchni użytkowanej rolniczo (art. 30 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004). Nie można bowiem utożsamiać powierzchni działki ewidencyjnej z powierzchnią faktycznie użytkowaną rolniczo, stwierdzoną w rezultacie kontroli. Są to zupełnie odrębne pojęcia, służące odmiennym celom. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, o zakwalifikowaniu gruntu do danej płatności przesądza aktualne jego wykorzystywanie, nie zaś samo rolnicze przeznaczenie.

Zgodzić się należy z argumentacją organu, że nie ma wpływu na owe zmniejszenie powierzchni deklarowanych upraw podnoszona przez stronę okoliczność w postaci klęski suszy. Stosownie do art. 72 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 w przypadku wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności (podtopienia, gradobicie, susza) rolnik powinien złożyć do biura powiatowego ARiMR pisemne oświadczenie o zaistniałych okolicznościach, opatrzone czytelnym podpisem i datą złożenia, w terminie 10 dni od daty ustania tych okoliczności oraz dołączyć dowód potwierdzający wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności. Dowodami potwierdzającymi działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności jest protokół oszacowania szkód w uprawach rolnych, spowodowanych zwłaszcza klęską suszy, gradobiciem, nadmiernymi opadami atmosferycznymi, osuwiskami ziemi, wymarznięciem, powodzią huraganem, pożarem lub plagą gryzoni, sporządzony przez komisję powołaną przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce powstania szkody.

Jak wskazał organ w zaskarżonej decyzji wymogom tym strona nie sprostała. Z załączonej do akt opinii Wojewody [...] wynika, że szkoda w postaci klęski suszy w kontrolowanym gospodarstwie miała miejsce w dniach od 1 maja do 30 czerwca 2008 r. Skarżący ani w dacie złożenia wniosku o przyznanie płatności, tj. 15 maja 2008 r., ani też w terminie 10 dni od daty ustania ww. okoliczności, nie złożył w Agencji oświadczenia o zaistniałych okolicznościach. Z kolei opinia Wojewody [...] w tym zakresie datowana z 15 października 2008 r. wpłynęła do organu dopiero w dniu 9 grudnia 2008 r., tj. po przeprowadzeniu we wrześniu 2008 r. kontroli na miejscu. W tej sytuacji, zdaniem Sądu, skarżący wobec niedochowania terminów ustawowych, nie może skutecznie powoływać się na klęskę suszy, która spowodować miała zmniejszenie powierzchni upraw. Konsekwencją tego było zatem właściwe przyjęcie przez organ mniejszych powierzchni do płatności niż deklarowane.

Ustosunkowując się do zarzutów skargi odnośnie nieuwzględnienia przez organ wyników pomiaru uprawnionego geodety, wyjaśnić należy, że nie może stanowić on dowodu w sprawie, czego domaga się strona skarżąca, gdyż jak słusznie stwierdził organ pomiary te wykonane zostały przez podmiot, który nie spełnia wymogów przewidzianych w § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2007 r. w sprawie warunków, jakie powinny spełniać jednostki organizacyjne, którym można powierzyć przeprowadzanie kontroli (Dz. U. nr 57, poz. 383 ze zm.). Przepis ten oprócz szeregu wymogów dotyczących wykształcenia, uprawnień zawodowych oraz przeszkolenia w zakresie czynności kontrolnych (pkt 3 a –c rozporządzenia), nakłada również obowiązek zapewnienia bezstronności i odpowiedniego sprzętu pomiarowego i informatycznego zapewniającego przetwarzanie danych, zgodnie z systemem informatycznym posiadanym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Dodatkowo organ wskazał, iż pomiar ten uwzględnia ogólną powierzchnię gruntów użytkowanych rolniczo (z podziałem na łąki, pastwiska, użytki rolne), bez szczegółowego uwzględnienia rodzaju deklarowanych przez stronę upraw (kukurydza, żyto, owies, mieszanka roślin motylkowych z trawami, łąka trwała) ani tez stanu tych upraw. Stąd też obliczenia geodety nie mogą stanowić dowodu w sprawie w sytuacji, gdy spór dotyczy nie wielkości działek, ale rzeczywistej powierzchni deklarowanych upraw.

Z uwagi na podniesiony w skardze zarzut naruszenia zasady dwuinstancyjności w zakresie weryfikacji przez Dyrektora [...] Oddziały Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa protokołu kontroli, Sąd wyjaśnia, iż zgodnie z art. 31 ust. 7 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego rolnik, który nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w raporcie, może zgłosić umotywowane zastrzeżenia na piśmie, co do ustaleń w nim zawartych, dyrektorowi oddziału regionalnego agencji, w terminie 14 dni od dnia doręczenia raportu. Z przepisu tego wynika jednoznacznie (z mocy prawa) obowiązek rozpatrywania kwestii związanych z wyjaśnieniami do sporządzonych protokołów z kontroli, przez dyrektorów właściwych oddziałów agencji. Ocena ta dokonywana jest pod względem formalnym, tj. procedur przeprowadzania takiej kontroli, nie zaś ustaleń jakie zapadły w jej wyniku. W rozpoznawanej sprawie pismem z dnia 18 listopada 2008 r. organ ustosunkował się do zastrzeżeń wniesionych przez skarżącego, ale wyłącznie co do sposobu i metody przeprowadzonej kontroli (a nie jej wyniku), nie wpływając w żaden sposób na rozstrzygnięcie organu I instancji. Jak sam skarżący zauważył, organ nie zajął stanowiska w zakresie podnoszonych przez stronę argumentów w postaci klęski suszy. Tym samym, trudno zgodzić się z argumentacją skarżącego, że organ I instancji merytorycznie był związany stanowiskiem organu - dyrektora oddziału regionalnego agencji.

Konkludując, w ocenie Sądu, organy obu instancji wydały w tej sprawie decyzje zgodne z prawem zarówno materialnym, jak i procesowym.

W związku z powyższym na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu.