Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 25/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-07-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 25/06 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 lipca 2007r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek, Sędziowie: WSA Bogusław Wolas, Asesor WSA Urszula Zięba (spr), Protokolant: Dominika Janik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2007r, sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 15 listopada 2005r nr [...], w przedmiocie zwrotu tytułów wykonawczych, - s k a r g ę o d d a l a -


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...]września 2005 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego zwrócił wierzycielowi tytuły wykonawcze nr [...] do W1BO-578/2005/O wystawione na nazwisko K. H.. W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny stwierdził, iż wierzyciel - ZUS Oddział w K. wystawił tytuły wykonawcze i skierował je z wnioskiem do organu egzekucyjnego jako wnioskodawcę wskazując Kierownika Referatu. Według Naczelnika Urzędu Skarbowego reprezentantem ZUS o/Kraków jest Dyrektor Oddziału. To właśnie on wystawiając za pomocą inspektora czy kierownika referatu dokument wychodzący na zewnątrz instytucji powinien go podpisać lub upoważnić określoną osobę do złożenia podpisu w jego imieniu, co powinno również znaleźć odzwierciedlenie na pieczątce osoby działającej z upoważnienia Dyrektora. Zastosowane przez wierzyciela rozwiązanie jest tym bardziej niezrozumiałe, że wniosek o wszczęcie egzekucji podpisuje osoba bez upoważnienia a klauzulę wykonalności podpisuje osoba z upoważnienia dyrektora Oddziału. Naczelnik zwrócił, na podstawie art. 29 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. 2002 Nr 110, poz. 968 z późn. zm.) wskazane tytuły wykonawcze ZUS Oddział K. celem uzupełnienia odpowiednią pieczątką, uznając brak za niedopatrzenie. Wierzyciel ponownie wniósł do organu egzekucyjnego tytuły bez uzupełnień. Według Naczelnika Urzędu Skarbowego reprezentantem oddziału ZUS jest osoba zajmująca funkcję dyrektora. Ponieważ dokumenty wychodzące na zewnątrz oddziału powinny być sygnowane przez dyrektora oddziału lub upoważnioną przez niego osobę organ egzekucyjny uznał, iż wskazane tytuły wykonawcze podpisane przez kierownika referatu nie spełniają wymogów zawartych w art. 27 § 1 ustawy egzekucyjnej. Z tego względu zostały zwrócone.

W zażaleniu na powyższe postanowienie ZUS Oddział K. podniósł, iż organ egzekucyjny nie miał prawa zwrócić tytułów wykonawczych z powodu braku pieczątek, gdyż nie ma podstaw prawnych do wysuwania wobec wierzyciela tego rodzaju żądań. Zaznaczono, iż przyjęte przez ZUS rozwiązanie przewiduje, iż tylko przy nadawaniu klauzuli o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji używana jest pieczątka wskazująca, iż osoba podpisująca się działa z upoważnienia dyrektora. Wynika to stąd, iż należy odróżnić Dyrektora Oddziału ZUS, działającego jako organ egzekucyjny od samego ZUS jako wierzyciela.

Postanowieniem z dnia[...] listopada 2005 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Krakowie utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu postanowienia zostało podniesione, iż zgodnie z art. 19 § 4 ustawy egzekucyjnej to Dyrektor Oddziału ZUS jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji. W przedmiotowych tytułach wykonawczych egzekucję administracyjną powinien wszcząć Dyrektor ZUS, co również powinno znaleźć odzwierciedlenie w częściach G tytułów wykonawczych. Z akt sprawy wynika, iż egzekucja nie została wszczęta, gdyż brak jest nadania klauzuli o skierowaniu tytułów wykonawczych do egzekucji. Zaznaczono również, iż pieczątka umieszczona w rubryce 52 tytułów wykonawczych nie spełnia wymogów z art. 27 § 1 ustawy egzekucyjnej. Powinny one zostać wypełnione pieczątką zawierającą wskazanie, że osoba podpisująca się działa z upoważnienia Dyrektora Oddziału ZUS.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Krakowie wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia jako naruszającego prawo. W uzasadnieniu skargi podniesiono iż pracownik zakładu, wystawiając tytuły wykonawcze przeciwko K. H. użył, zgodnie ze swoimi procedurami, zwykłej pieczątki służbowej, zawierającej nazwisko i stopień służbowy. Takie działanie jest zgodne z opisem zawartym w póz. 52 tytułu wykonawczego oraz art. 27 § 1 ustawy egzekucyjnej. Dalej wskazano, iż art. 27 § 1 pkt 7 ustawy egzekucyjnej w sposób wyraźny wskazuje jakie dane ma zawierać pieczątka używana przez pracownika działającego w imieniu oddziału ZUS. Zaznaczone zostało, iż zgodnie z obowiązującymi przepisami w części D tytułu wykonawczego (wniosek wierzyciela) używano pieczątek służbowych zawierających w swojej treści imię i nazwisko pracownika oraz stopień służbowy, wynikało to z faktu, iż z wnioskiem występował ZUS, jako wierzyciel. Natomiast w części G tytułu (klauzula o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji) używano pieczątek służbowych ze wskazaniem działania pracownika z upoważnienia Dyrektora Oddziału, co jest konsekwencją tego, że dyrektor Oddziału jest organem egzekucyjnym. Z brzmienia wskazanych przepisów ustawy wynika, iż nie jest konieczne podanie danych wskazujących na istnienie upoważnienia do skierowania wniosku o wszczęcie egzekucji czy też nadania tytułowi wykonawczemu klauzuli wykonalności. Zaznaczono również, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego nie musiał wnikać w strukturę organizacyjną oddziału ZUS, gdyż przed nadaniem tytułowi klauzuli wykonalności następuje zbadanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej oraz treści tytułu pod kątem formalnym, czego dokonuje pracownik ZUS. Pracownik ten, przy nadawaniu klauzuli wykonalności używa pieczątki służbowej zawierającej w treści zwrot "z upoważnienia Dyrektora Oddziału".

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł ojej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko oraz argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Odnosząc się do zarzutów skargi podniósł, iż są one bezzasadne i powodują, że skarga powinna zostać oddalona. W szczególności zaznaczono, iż w przedmiotowej sprawie egzekucja administracyjna nie została wszczęta, wobec braku nadania klauzuli o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji (brak wypełnienia części G tytułu). Podniesiono, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego nie będzie wnikać w strukturę organizacyjną ZUS celem sprawdzenia czy określony pracownik jest uprawniony do wystawienia tytułu wykonawczego. Ponadto wszystkie tytuły wykonawcze w rubryce nr 67 zaopatrzone powinny być pieczątką osoby działającej z upoważnienia. Ponieważ wymagania co do wypełnienia treści rubryk 67 i 52 tytułu wykonawczego są identyczne, brak jest podstaw do tego aby w obu rubrykach pracownicy posługiwali się innymi pieczątkami. W tym zakresie obie rubryki powinny być podpisane przez osoby działające z upoważnienia co, jako zgodne z obowiązującymi przepisami, powinno znaleźć odzwierciedlenie w treści tytułu wykonawczego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 Nr 153, poz. 1270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej z punktu widzenia legalności tj. z punktu widzenia zgodności zaskarżonych decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Zgodnie z dyspozycją art. 145 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 Nr 153, poz. 1270), Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, gdy naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz gdy sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga nie jest zasadna albowiem objęte nią postanowienie nie narusza prawa materialnego a postępowanie je poprzedzające zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami regulującymi postępowania podatkowe.

Przedmiotem rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie była prawidłowość zastosowania art. 29 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji / tekst jednol. DzU 2002 nr 110 poz. 968 ze zm./, zezwalającego organowi egzekucyjnemu na nieprzystąpienie do egzekucji i zwrot otrzymanego do realizacji tytułu wykonawczego w sytuacji gdy - między innymi - tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2 cytowanej ustawy. W rozpoznawanej sprawie -stwierdzono, nieuzupełniony przez wierzyciela / mimo wezwania / brak określony w art. 27 § 1 pkt 7 wskazanego przepisu. Zobowiązuje on do umieszczenia w tytule wykonawczym w określonym polu, daty wystawienia tytułu, podpisu z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisku pieczęci urzędowej wierzyciela. Wymóg określony w tym przepisie może budzić wątpliwości gdy wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania środków egzekucyjnych. Sytuacja taka zachodzi w rozpoznawanej sprawie, co wynika z art 19 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis ten stanowi, że Dyrektor Oddziału ZUS jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i należności pochodnych do składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wypłacanych przez ten oddział, które nie mogą być potrącane z bieżących świadczeń. Z kolei według § 6 ust 3 rozporządzenia wykonawczego do ustawy z dnia 22 listopada 2001 roku / DzU nr 137 poz. 154 /Jeżeli wierzycielowi, będącemu jednocześnie organem egzekucyjnym nie jest znany znajdujący się na terenie jego działania majątek zobowiązanego z którego może prowadzić egzekucję, kieruje tytuł wykonawczy do organu egzekucyjnego uprawnionego do dochodzenia tego samego rodzaju należności pieniężnych, na którego terenie znajduje się majątek zobowiązanego. Należy jednak zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w sprawach nieuregulowanych stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W myśl art. 268a kpa organ administracji publicznej, jakim jest także ZUS, może w formie pisemnej upoważniać pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie a w szczególności do wydawania decyzji, postanowień i zaświadczeń. W postępowaniu egzekucyjnym załatwieniem sprawy przez wierzyciela będącego jednocześnie organem egzekucyjnym jest między innymi wystawienie tytułu wykonawczego.

W v konsekwencji, tytuły wykonawcze wystawione na zobowiązaną K. H. powinny być podpisane przez osobę działającą z upoważnienia Dyrektora Oddziału ZUS w K., jak słusznie podnoszono w zaskarżonych rozstrzygnięciach. Zarzuty skargi dotyczące wskazanej przez organ egzekucyjny podstawy prawnej zwrotu tytułu wykonawczego nie mogą więc być uznane za zasadne. Pogląd ten znajduje odzwierciedlenie także w orzecznictwie sądów administracyjnych. W wyrokach NSA z dnia 12.04.1996 roku sygn. SA/Lu 692/95 Lex nr 26731, z dnia 17.01.1996 roku sygn. SA/Lu 29/95 Lex nr 26552, z dnia 24.11.1995 roku sygn. SA/Lu 2319/94/ zawarto następującą tezę; "Zgodnie z art. 268a kpa organ może w formie pisemnej upoważnić pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie w tym do wydawania decyzji administracyjnych, ale stosownie do art. 107 § 1 kpa upoważniony pracownik w imieniu organu wydającego decyzję administracyjną ma obowiązek powołania się na udzielone mu uprawnienie do wydawania decyzji".

Rozstrzygając skargę - na podstawie art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - w granicach danej sprawy bez związania zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną Sąd zauważył nadto, iż podstawą zwrotu przedmiotowych tytułów wykonawczych mógł być także brak wskazany w pkt 10 art. 27 ust 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, stanowiący o konieczności zaopatrzenia tytułu wykonawczego w klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej. Tytuł egzekucyjny jest bowiem swoistym dokumentem urzędowym warunkującym wszczęcie egzekucji. Aby to jednak było możliwe powinien zawierać wszystkie wymienione w art. 27 ustawy egzekucyjnej elementy. Brak chociażby jednego z nich, powoduje niedopuszczalność prowadzenia egzekucji administracyjnej i obliguje do zwrotu tytułu wykonawczego wierzycielowi. Przypomnieć także należy, iż ZUS jako wierzyciel, będący jednocześnie organem egzekucyjnym jest zobligowany do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w ramach przyznanych kompetencji a dopiero w przypadku gdy podjęte czynności egzekucyjne okażą się bezskuteczne, może skierować tytuły wykonawcze do właściwego naczelnika urzędu skarbowego. Wynika to bezpośrednio z dyspozycji art. 26 § 4 ustawy egzekucyjnej w zestawieniu z przepisami cytowanego rozporządzenia wykonawczego. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że Dyrektor ZUS w K. przed przekazaniem tytułów wykonawczych nie prowadził postępowania egzekucyjnego o czym świadczy bezpośrednio brak klauzuli organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji, zamieszczonej w polu G urzędowego druku. Okoliczność ta, także samoistnie stanowić mogła podstawę odmowy realizacji przedmiotowych tytułów wykonawczych przy wykorzystaniu trybu określonego w art. 29 ustawy egzekucyjnej. Pogląd ten, wielokrotnie prezentowany w uzasadnieniach wyroków wydanych przez tut. Sąd, oddalających skargi ZUS w sprawach dotyczących zwrotów tytułów wykonawczych, powinien znaleźć odzwierciedlenie w sprawach w których ZUS działa jako wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym.

Mając zatem na uwadze całokształt przedstawionych okoliczności stwierdzić należy, iż w rozpatrywanej sprawie nie można skutecznie zarzucić organom, że przy rozstrzyganiu przedmiotowej sprawy naruszyły obowiązujące przepisy prawa materialnego lub postępowania podatkowego.

Ponieważ zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, Sąd - na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz 12707 - orzekł o oddaleniu skargi.