Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 972/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-02-27 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Utrzymano w mocy postanowienie - art.260 par.1 ustawy - PoPPSA
Powołane przepisy: article: art/ 246 § 1 pkt 2, art. 260.
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 18 stycznia 2017 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 18 stycznia 2017 r.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 15 czerwca 2016 r. skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, złożył skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r., nr [...], w której zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu wniosku oświadczył, że obecnie żyje w niedostatku i nie uzyskuje dochodów z działalności gospodarczej. Jest osobą niepełnosprawną, w związku z czym nie ma możliwości zarobkowych. Skarżący utrzymuje się z renty i prac dorywczych. Ze swoją żoną strona pozostaje w separacji faktycznej, w ich małżeństwie obowiązuje ustrój rozdzielności majątkowej. Jednocześnie skarżący zaznaczył, że prowadzi "osobne gospodarstwo domowe z żoną". Skarżący mieszka w mieszkaniu przy ul. [...] w K., wynajmowanym od Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w K..

Skarżący podniósł ponadto, że mając [...] lat, jest osobą schorowaną i niedołężną – potrzebuje pomocy osób trzecich. W tej mierze pomaga mu córka. Skarżący zauważył jednocześnie, że musi uczęszczać na rehabilitację – i oczekuje na swoją kolej w NFZ, ponieważ nie stać go na prywatną rehabilitację. Niejednokrotnie nie stać go na bieżące wykupywanie leków. Jeśli zdrowie pozwala, wnioskodawca "dorabia" do swojej renty w pracach budowlanych.

Z oświadczenia skarżącego wynika, że prowadzi on jednoosobowe gospodarstwo domowe i nie posiada żadnego majątku, papierów wartościowych, oszczędności, ani przedmiotów o wartości przekraczającej kwotę 5.000 zł. Jedynym dochodem wspólnego gospodarstwa domowego skarżącego jest jego świadczenie rentowe wynoszące, po potrąceniach egzekucyjnych, 785 zł. Z budowlanych prac dorywczych wnioskodawca uzyskuje miesięcznie około 500 zł.

Skarżący oświadczył, że jego łączny dochód wynosi około 1.200 zł (świadczenie rentowe – 780 zł i dorabianie na pracach budowlanych – ok. 500 zł). Na jego stałe miesięczne wydatki składają się: czynsz (409 zł); Internet (59 zł); telefon GSM (94 zł); prąd (172 zł – płacą jego znajomi); wyżywienie (500 zł); środki higieny (100 zł) i odzież, obuwie (100 zł).

Do druku formularza PPF załączono: decyzję o waloryzacji renty z dnia 3 marca 2016 r.; druki opłat: czynszowej za mieszkanie spółdzielcze; za telefon; za prąd elektryczny (opłata dokonana przez M. P.); orzeczenie o stopniu niepełnosprawności skarżącego z dnia [...] r. i szereg dokumentów obrazujących jego stan zdrowia.

W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy pismem z dnia 8 grudnia 2016 r. wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy – z uwzględnieniem stanu majątkowego jego małżonki oraz wskazaniem osób udzielających mu pomocy w utrzymaniu i przedłożeniem ich oświadczeń w tym zakresie. Wezwanie to miało na celu uzupełnienie, jak również udokumentowanie danych zawartych we wniosku o prawo pomocy.

W odpowiedzi na to wezwanie, wnioskodawca nadesłał następujące dokumenty: umowę najmu lokalu mieszkalnego zawartą w dniu 1 listopada 2011 r. ze Spółdzielnią Mieszkaniową "[...]" w K.; akt notarialny z dnia 13 czerwca 2006 r. ustanawiający z tym dniem rozdzielność majątkową między małżonkami K.; zaświadczenie o wymeldowaniu się skarżącego z pobytu stałego pod adresem u. [...] w K. w dniu 28 grudnia 2016 r.; zaświadczenie o prowadzeniu rachunku wnioskodawcy w [...] z dnia 28 grudnia 2016 r.; wypowiedzenie umowy konta w Banku [...] z dnia 28 grudnia 2016 r.; szereg dokumentów obrazujących stan zdrowotny żony wnioskodawcy – L. K..

W piśmie przewodnim z dnia 30 grudnia 2016 r. wnioskodawca oświadczył, że nie ma dostępu do wszystkich dokumentów finansowych swojej żony; nie posiada żadnych oszczędności, ani nie posiada środków na kontach bankowych.

Odnośnie swoich adresów, wnioskodawca stwierdził, że posiada prawo do mieszkania w lokalu przy ul. [...], jednak nie jest tam oficjalnie zameldowany. Z kolei adresy: ul. [...] w K. i ul. [...] w M. – były wyłącznie adresami korespondencyjnymi, "ułatwiającymi odbiór korespondencji". Mieszkanie w K. należy do znajomego skarżącego, a mieszkanie w M. – do jego córki.

Postanowieniem z dnia 18 stycznia 2017 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Stanowisko swoje uzasadnił tym, że skarżący nie wykazał w sposób wystarczająco przekonujący, że rzeczywiście spełnia przesłanki uwzględnienia wniosku w całości, referendarz sądowy uznał dokumentację przedłożoną przez wnioskodawcę za wybiórczą nie pozwalającą na ustalenia rzetelnej kondycji finansowej skarżącego.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem pełnomocnik strony skarżącej, pismem z dnia 13 lutego 2017 r. wniósł sprzeciw, żądając uwzględnienia swojego wniosku oraz zwolnienia od obowiązku uiszczania kosztów sądowych.

W uzasadnieniu sprzeciwu strona polemizowała z ustaleniami dokonanymi w postanowieniu referendarza sądowego, podkreślając, że wszystkie istotne okoliczności zostały przez nią wskazane, a dokumenty żądane przez referendarza sądowego zostały przekazane do akt sprawy.

Pełnomocnik skarżącego zaakcentował, że referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy ze względu na brak dowodów, gdy tymczasem wystarcza uprawdopodobnienie faktów. Nadto wskazał na sprzeczność, w której przyjmuje się z jednej strony niepozostawanie wnioskodawcy we wspólnym gospodarstwie, a jednocześnie nie daje się wiary że prowadzi on samodzielne gospodarstwo domowe. Podkreślił, że referendarz sądowy wskazał na braki w deklaracjach podatkowych, gdy tymczasem z akt sprawy wynikało, iż postępowanie zabezpieczające doprowadziło do zawieszenia działalności gospodarczej, zajęto wszelkie konta bankowe wnioskodawcy, nie może on pracować, bowiem wynagrodzenie zostałoby od razu zajęte. Tym samym nie wykazuje on żadnego dochodu poza świadczeniami ZUS, o czym wspominał w swych oświadczeniach. Pełnomocnik wnioskodawcy wyjaśnił, że pracuje on w branży budowlanej przy pracach lekkich, nie na wysokości jako pomocnik budowlańców. Wnioskodawca nie wspominał o "wydatnej" pomocy córki, a jedynie o normalnym wspieraniu aby utrzymać bieżące potrzeby ojca. Skarżący nie wykazał natomiast innych dochodów bo ich po prostu nie ma. Nadto wymeldował się z adresu [...] w K. aby Sąd nie miał wątpliwości co do faktycznego jego miejsca zamieszkania. Nie ma żadnych kwot zdeponowanych na kontach, bowiem Urząd Celny pozajmował wszelkie konta wnioskodawcy. Nie ma on kont bankowych, bowiem wierzytelności podlegałyby zajęciu. Nie wskazał również rachunków bankowych dotyczących operacji za 3 miesięcy, bowiem od kilku lat nie ma obrotów na koncie.

Pełnomocnik skarżącego wyjaśnił również, że skarżący nie ma zaległości w płatności bieżących opłat za media i mieszkanie po to, aby nie stracić dachu nad głową, a z tej okoliczności nie można czynić mu zarzutu.

Do sprzeciwu nie dołączono żadnej dokumentacji źródłowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, iż w myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - zwaną dalej P.p.s.a.) w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. poz. 658), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Ustawa nowelizująca ten przepis weszła w życie w dniu 15 sierpnia 2015 r. Oznacza to, że obecnie sąd dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia lub zarządzenia, a nie jak dotychczas rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy na nowo.

Stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym.

Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.).

Należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy, żądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli na zasadzie art. 245 § 3 P.p.s.a., mogącym obejmować zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego lub adwokata) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, iż sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż strona skarżąca nie wykazała w sposób dostateczny, aby znajdowała się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W samym sprzeciwie zawarta jest jedynie polemika z ustaleniami poczynionymi przez referendarza sądowego. Z wyjaśnień pełnomocnik skarżącego wynika, iż wnioskodawca nie wykazuje swoich dowodów z obawy przed ich zajęciem, a pracuje w branży budowlanej przy pracach lekkich. Zdaniem Sądu referendarz sądowy słusznie zwrócił uwagę, że wnioskodawca posiada dodatkowe źródło dochodu, albo korzysta z wydatnej pomocy innych osób (np. córki). Nadto prawidłowo podniesiono, że okoliczności te nie zostały przez stronę, reprezentowaną w sprawie przez adwokata, wykazane pomimo wyraźnego i jasnego sprecyzowania wezwania referendarza sądowego z dnia 8 grudnia 2016 r.

Referendarz sądowy wskazał także, że skarżący twierdząc, że żyje w niedostatku nie ma żadnych zaległości płatniczych związanych z opłatami za media, czy za mieszkanie. Jest to również okoliczność wskazująca pośrednio na to, że wnioskodawca nie ujawnił jednak w sposób wyczerpujący swoich dochodów. Sąd w ślad za referendarzem sądowym stwierdził, że luki w zakresie materiału dowodowego nie pozwalają na dokonanie rzetelnej oceny rzeczywistej kondycji finansowej skarżącego w aspekcie spełniania przez niego przesłanek zwolnienia od kosztów sądowych.

Zdaniem Sądu wątpliwości wskazane w orzeczeniu referendarza sądowego z dnia 18 stycznia 2017 r. nie zostały przez skarżącego rozwiane, gdyż wnioskodawca, wykazał jedynie wysokość swojego świadczenia rentowego oraz fakt, że orzeczono w stosunku do niej niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym. Nie wykazała natomiast w sposób wyczerpujący swoich dochodów (bądź ich braku), nie przedstawił w sposób nie budzący żadnych wątpliwości stanu swoich rachunków bankowych. Brak jest również oświadczeń osób, które udzielają wnioskodawcy pomocy finansowej – w tym córki. Skarżący nie złożył nawet w tej kwestii żadnych oświadczeń.

Podkreślić trzeba, iż rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy dokonać rzetelnej i wyczerpującej analizy całokształtu nie tylko osobistej sytuacji majątkowej wnioskodawcy, ale również osób, z którymi skarżąca pozostaje lub może pozostawać we wspólnym gospodarstwie domowym.

Konkludując Sąd stanął na stanowisku, że referendarz sądowy słusznie uznał, że skarżący nie wykazał w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Jego oświadczenie o wysokości osiąganych dochodów i ponoszonych wydatków oraz przedłożona dokumentacja nie odzwierciedlają rzeczywistej sytuacji materialnej, w której się znajduje.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd na mocy art. 260 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. postanowił jak na wstępie.