Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 743/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-09-16 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Stanisław Grzeszek po rozpoznaniu w dniu 16 września 2014r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa G. sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 31 stycznia 2014r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier za listopad 2011r. postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy.


UZASADNIENIE

W skierowanej do Sądu skardze Przedsiębiorstwo G. Spółka z o.o. z siedzibą sformułowała wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

Strona skarżąca podała, że zajmuje się głównie działalnością związaną z grami losowymi i zakładami wzajemnymi, z wyłączeniem prowadzenia działalności w zakresie gier liczbowych, loterii pieniężnych, wideo loterii oraz gier telebingo. Prowadzi również działalność rozrywkową i rekreacyjną. Kapitał zakładowy spółki wynosi 1.000.000 zł, a wartość jej środków trwałych mieści się w kwocie 300.155,92zł. Za ostatni rok obrotowy strona skarżąca osiągnęła zysk w wysokości 713.731,90 zł, a na rachunku bankowym ma zgromadzone środki pieniężne w wysokości 180.334,29 zł. Strona skarżąca podniosła, że prowadzi obecnie wiele analogicznych postępowań przed sądami administracyjnymi, co wiąże się z koniecznością uiszczenia wpisów od skargi, niejednokrotnie o znacznej wartości.

Postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2014 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy.

W sprzeciwie od tego postanowienia strona skarżąca wskazała, że zasoby finansowe spółki tylko pozornie wydają się znaczne, albowiem bieżące koszty prowadzenia działalności są bardzo wysokie, a spółka musi mieć środki na ich pokrycie. Podniesiono też, że wartość samych automatów jest minimalna, a zbycie ich oznaczałoby brak możliwości dalszego prowadzenia działalności gospodarczej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

W tym miejscu wypada przypomnieć, że prawo pomocy, jakkolwiek mające zagwarantować możliwość korzystania z prawa do sądu przez podmioty najuboższe, to jednak stanowi wyłom od zasady powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych (art. 84 Konstytucji RP). W postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od wyżej określonego konstytucyjnego obowiązku. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Toteż stosując prawo pomocy, nie można chronić czy też wzbogacać majątku podmiotów prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (por. postanowienie NSA z dnia 11 lipca 2012r., sygn. akt II FZ 470/12). Z tych też względów w orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że skoro dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych, posiadanie tych środków staje się istotnym składnikiem prowadzonej działalności. Wskazuje się, że zapobiegliwości i przezorności w zakresie zabezpieczenia środków na ponoszenie kosztów sądowych należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów – także sądowych. Tak więc strona skarżąca jako spółka powinna w procedurze planowania uwzględnić również ewentualność uczestnictwa w procesach sądowych związanych z prowadzoną działalnością i poczynić konieczne oszczędności na ten cel (zob. postanowienie NSA z dnia 29 lipca 2004 r., FZ 131/04).

W niniejszej sprawie skarżąca spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z treści art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że ciężar dowodu okoliczności uzasadniających wniosek spoczywa na stronie zwracającej się o przyznanie prawa pomocy. Zaznaczyć też należy, że osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo że podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków, czego w niniejszej sprawie zabrakło (por. postanowienia NSA: z dnia 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11, LEX 794951, z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 267/11, LEX nr 948891). Z powyższego wynika, że ocena możliwości płatniczych w przypadku osób prawnych sprowadza się wyłącznie do ustalenia, czy strona dysponuje środkami finansowymi wystarczającymi na opłacenie kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie.

Z dołączonego do akt sprawy wniosku oraz dokumentów wynika, że strona – pomimo niezbyt korzystnej obecnie koniunktury dla branży hazardowej - cały czas prowadzi działalność gospodarczą generującą spore zyski. Za ostatni rok bilansowy wykazano bowiem zysk w kwocie 713.731,90 zł, Spółka na bieżąco reguluje wszelkie zobowiązania, a to świadczy o tym, że nie utraciła płynności finansowej. W orzecznictwie podnosi się, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (postanowienie NSA z dnia 15 września 2011 r., sygn. akt I FZ 244/11, LEX nr 898871). Na gruncie niniejszej sprawy Spółka nie wykazała nie tylko, że utraciła płynność finansową i zmaga się z groźbą niewypłacalności, ale wyniki jej działalności wskazują, że nie ma żadnych kłopotów finansowych, skoro osiąga niemałe zyski. Ponadto, z analizy dostępnych danych wynika, że strona skarżąca dysponuje środkami trwałymi wycenianymi na sumę 300.155,92 zł. Nawet jeżeliby przyjąć, że – jak twierdzi – automaty do gier stanowiące jej majątek nie mogą zostać spieniężone z uwagi na brak popytu na tego rodzaju ruchomości i realny spadek ich wartości, to nie można tracić z pola widzenia, że strona skarżąca musi w swojej działalności posiadać i inne składniki majątku. Z przedstawionych danych nie wynika, aby środki te nie mogły być w części spieniężone lub nie mogły stanowić zabezpieczenia pod udzielone kredyty. Na rachunku skarżącej znajduje się też znaczna kota środków pieniężnych. Zaznaczyć ponadto należy, że osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo że podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków, czego w niniejszej sprawie zabrakło (por. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11, LEX 794951, postanowienie NSA z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 267/11, LEX nr 948891). Z kolei wskazane przez stronę koszty – jak konieczność regulowania bez opóźnień zobowiązań względem wynajmujących lokale na punkty gier, wypłacania wygranych graczom, opłacanie serwisu urządzeń, opłacanie podatku od gier – są normalnymi kosztami prowadzenia działalności gospodarczej i fakt ich ponoszenia nie może uzasadniać przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 18 października 2013 r., sygn. akt II FZ 878/13, czy postanowienie NSA z dnia 5 marca 2014 r., sygn. akt II FZ 260/14 - dostępne: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Stosując prawo pomocy nie można chronić czy też zwiększać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 stycznia 2014 r., II FZ 1268/13).

Obecna sytuacja majątkowa strony skarżącej nie uzasadnia więc przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, nawet przy przyjęciu, że Spółka prowadzi szereg postępowań sądowych.

Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a. postanowiono, jak w sentencji.