Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 40/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2013-06-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 28 ust 3  i 3b , art 24
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.),, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, Protokolant Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 19 listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] r. nr [...] odmawiającą M. D. umorzenia należności Zakładu z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, na Fundusz Pracy i FGŚP za poszczególne okresy i miesiące 2004, 2005 i 2006 roku oraz odsetek w łącznej kwocie [...] zł.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt sprawy wynika, że w piśmie z dnia 5 lipca 2012 r. M. D. wystąpił z wnioskiem do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie zaległości z tytułu nieopłaconych w terminie składek. Uzasadniając swój wniosek, zobowiązany wskazał, że znalazł się w trudnej sytuacji finansowej, gdyż jego umowa o pracę na czas określony została rozwiązana. Dodał,

że z zawodu jest muzykiem, a wykonuje zawód nauczyciela muzyki. Wyjaśnił również, że dochody uzyskane w ciągu roku szkolnego w wysokości około [...] zł nie były wystarczające, nie miał stałej umowy o pracę i w okresie letnim przyczyniło się to do powstania kłopotów finansowych. Dalej wskazał, że podczas studiów prowadził działalność gospodarczą, aby uzyskać środki finansowe na swoje utrzymanie. Sprawy rachunkowe związane z ta działalnością prowadziło biuro rachunkowe, które nie poinformowało zobowiązanego o powstałych zaległościach z tytułu nieopłaconych składek. Podniósł również, że ZUS przez kilka lat nie wzywał do wpłacenia zaległych składek – pierwsze wezwanie skierował dopiero w grudniu 2011 roku. Na koniec dodał, że egzekwowana kwota znacznie pogorszyła jego sytuację finansową.

Zakład po rozpoznaniu wniosku zobowiązanego, decyzją z dnia [...] r. nr [...] odmówił zobowiązanemu umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek, uznając, że w sprawie nie została spełniona przesłanka całkowitej nieściągalności należności z art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (DZ.U. z 2009 roku, nr 205 poz. 1585 ze zm.), dalej zwana: "u.s.u.s.", a także przesłanka ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek, o której mowa w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), dalej zwanym "rozporządzeniem z dnia 31 lipca 2003 r.". Organ wyjaśnił, że również stan finansów ubezpieczeń społecznych nie pozwala na uwzględnienie ww. wniosku.

W piśmie z dnia 12 września 2012 r. M. D. złożył wniosek

o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek, w którym podniósł, że jego średnie miesięczne dochody z tytułu wynagrodzeń za pracę nie przekraczały [...] zł (brutto) z różnych miejsc pracy. Zobowiązany wskazał, że kwota która podwyższyła dochód za 2011 rok wynikała

z przyznanej nagrody artystycznej, gdyż jego aktualne wynagrodzenie nie przekracza kwoty [...] zł (brutto) miesięcznie. Dodał, że spłaca kredyt zaciągnięty na zakup udziałów w nieruchomości, a rata wynosi [...] zł miesięcznie. Wyjaśniając, że nie jest już właścicielem samochodu osobowego marki [...] , zauważył, że aktualnie pojazd miałby wartość złomu, gdyż był wyprodukowany [...] lata temu. Zobowiązany wskazał, że skończył studia doktoranckie i w związku z tym będzie musiał ponieść koszty przewodu doktorskiego. W dniu złożenia wniosku zobowiązany był zatrudniony na podstawie umowy o pracę w Państwowym Zespole Szkół [...] – uzyskiwał wynagrodzenie w kwocie [...] zł (brutto), w roku akademickim [...] był zatrudniony na podstawie kontraktu dydaktycznego w Wyższej Szkole [...] , a łączna kwota dochodu z kontraktu wynosiła [...] zł brutto. Wnioskodawca oświadczył, że nie wiedział o istniejącym zadłużeniu, a nieopłacenie składek nie było celowym działaniem. Zobowiązany oświadczył, że dochody które osiągał nie wystarczały mu "na normalne życie". Do wniosku załączył m.in. kontrakt dydaktyczny, świadectwo pracy z dnia 30 czerwca 2012 r., aneks do umowy o pracę z dnia 1 września 2011 r. oraz umowę o pracę z dnia 1 września 2007 r.

Rozpoznając ponownie sprawę, Zakład utrzymał w mocy ww. decyzję, gdyż nie stwierdził podstaw do zmiany dotychczasowego rozstrzygnięcia. Organ wskazał,

że zobowiązany prowadził działalność od dnia 1 grudnia 2003 r. do dnia 1 lipca 2006 r. w zakresie handlu detalicznego i hurtowego artykułami spożywczymi. Po ponownym rozliczeniu konta dłużnika - według stanu na dzień złożenia wniosku - dłużnik posiadał zaległości z tytułu nieopłaconych składek w części finansowanej przez płatnika składek: na ubezpieczenia społeczne za wrzesień 2004 r., za okres od listopada do lipca 2005 r., od grudnia 2005 r. do stycznia 2006 r., od kwietnia 2006 r. do czerwca 2006 r., na ubezpieczenie zdrowotne za okres od września 2004 r. do czerwca 2005 r., za grudzień 2005 r., od kwietnia 2006 r. do czerwca 2006 r., na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od września 2004 r. do grudnia 2004 r., za kwiecień 2005 r., za grudzień 2005 r., oraz za okres od maja 2006 r. do czerwca 2006 r., w łącznej kwocie [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę, liczonymi do dnia zapłaty włącznie oraz z tytułu nieopłaconych składek w części finansowanej przez ubezpieczonych: na ubezpieczenia społeczne oraz na ubezpieczenie zdrowotne za okres od listopada 2004 r. do czerwca 2005 r., za grudzień 2005 r., za maj 2006 r., za czerwiec 2006 r. w łącznej kwocie [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę liczonymi do dnia zapłaty włącznie, oraz z tytułu kosztów upomnień w łącznej kwocie [...] zł. Organ dodał, że wobec zobowiązanego jest skutecznie prowadzone egzekucja.

Następnie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Zakład przytoczył i omówił przesłanki umorzenia należności składkowych, określone w art. 28 u.s.u.s. oraz w ww. rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2003 r. Zauważył także, że decyzja w przedmiocie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek ma uznaniowy charakter. Zakład podkreślił, że uiszczanie składek jest obowiązkiem każdego ubezpieczonego przedsiębiorcy, a w razie niewywiązania się płatnika z tego obowiązku, Zakład jest zobligowany z mocy ustawy do wykorzystania wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności.

W dalszej części decyzji Zakład wskazał, że po ponownym rozpatrzeniu wniosku, stwierdził, iż nie istnieją przesłanki nieściągalności lub ważnego interesu osoby zobowiązanej, o których mowa w art. 28 ust. 3 i 3b u.s.u.s., gdyż wnioskodawca był zatrudniony na podstawie umowy o pracę i osiągał z tego tytułu wynagrodzenie, z którego dokonywane były potrącenia na poczet spłaty zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek. Zobowiązany był współwłaścicielem dwóch nieruchomości, tj. jednej położonej w Ł., a drugiej w T. Ponadto, zobowiązany posiadał ruchomości - cztery samochody. Według organu powyższe dowodziło, że zobowiązany posiadał majątek podlegający egzekucji, co nie pozwoliło uznać, że zaistniała przesłanka całkowitej nieściągalności.

Zakład podkreślił, że nie negował tego, iż zobowiązany pozostawał w trudnej sytuacji finansowej. W ocenie organu sytuacja materialna zobowiązanego, wprawdzie, nie pozwalała mu spłacić w całości zadłużenia, jednakże możliwe było spłacenie zaległości np. w ratach. Zakład wskazał, że zobowiązany będąc osobą trzydziestokilkuletnią w okresie aktywności zawodowej, pracował i osiągał dochody, nie miał orzeczonej trwałej niezdolności do pracy (nie przedłożono w tym zakresie dokumentów), a zatem umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek byłoby nieuzasadnione. Otworzenie przewodu doktorskiego i konieczność poniesienia kosztów z tym związanych, jak również wydatki ponoszone z tytułu spłaty kredytu nie stanowią okoliczności pozwalających na umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek. Umorzenie jest uprawnieniem organu przyznanym w granicach dozwolonym prawem, a nie obowiązkiem wsparcia dłużników w ich trudnej sytuacji finansowej. Ponadto, należności składkowe, co do zasady są uprzywilejowane w dochodzeniu przed innymi wierzytelnościami, a dłużnik powinien to uwzględnić.

Dalej Zakład zauważył, że w latach 2004 – 2006, w których powstało zadłużenie, zobowiązany miał zasoby finansowe, bowiem w tym okresie nabył udział

w nieruchomości położonej przy ul. [...] w Ł., w roku 2004 kupił jeden samochód, a w roku 2005 nabył dwa pojazdy, mimo to nie spłacał, ani nie przystąpił do spłaty zadłużenia wobec Zakładu.

Organ odniósł się także do kwestii nieodprowadzenia składek zobowiązanego przez biuro rachunkowe, które prowadziło sprawy związane z wykonywaną przez zobowiązanego działalnością gospodarczą i wskazał, że to na dłużniku - jako

na płatniku składek - ciążył ustawowy obowiązek odprowadzania należności składkowych. Zlecenie obsługi poprzez osobę trzecią, tj. biuro rachunkowe nie mogło zwolnić płatnika z nałożonego obowiązku, a powstałe ewentualne błędy w opłacaniu nie wyłączyły bezpośredniej odpowiedzialności zobowiązanego. Zakład dodał,

że prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się nie tylko z osiąganiem dochodów, ale również z ryzykiem ponoszenia strat. Według Zakładu niedopuszczalne jest przenoszenie kosztów prowadzonej działalności na instytucje państwowe i innych płatników.

Na koniec organ wskazał, że podejmując decyzję, kierował się również interesem społecznym, a to oznaczało, że wziął pod uwagę nie tylko trudną sytuację finansową strony, ale zły stan finansów publicznych, w tym sytuację pozostałych płatników i ubezpieczonych. Wobec powyższego Zakład uznał, że umorzenie należności byłoby przedwczesne i niezasadne, dlatego też postanowił utrzymać w mocy decyzję z dnia [...] r. odmawiającą umorzenia.

M. D. w skardze złożonej w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie wniósł o przywrócenie terminu do zapłaty składek w łącznej wysokości [...] zł oraz o oddalenie żądania zapłaty w pozostałym zakresie, tj. odsetek, kosztów upomnień i kosztów egzekucyjnych. W uzasadnieniu ponowił argumenty przedstawione we wniosku z dnia 5 lipca 2012 r. Ponadto, zarzucił, że ZUS nie wyraził zgody na rozłożenie należności z tytułu nieuiszczonych składek na raty.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "u.p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c u.p.p.s.a.).

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 u.p.p.s.a.). Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji w powyżej wskazanym zakresie, Sąd nie stwierdził takiego naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które uzasadniałoby uchylenie zaskarżonej decyzji.

Na wstępie wskazać należy, że na podstawie art. 28 ust. 1 ustawy z dnia

13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), zwanej dalej: "u.s.u.s.", należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Zgodnie

z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko

w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. W art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca wymienił sytuacje, w których zachodzi całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, tj.:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia

i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie

w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

5) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia

w postępowaniu egzekucyjnym;

6) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku,

z którego można prowadzić egzekucję;

7) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca wprowadził odstępstwo od zasady umarzania ww. należności tylko w razie ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc,

że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Szczegółowe zasady umarzania, o których mowa w przytoczonym powyżej przepisie (tj. art. 28 ust. 3a u.s.u.s.) z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych - na podstawie delegacji ustawowej (art. 28 ust. 3b u.s.u.s.) - określono w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Stosownie do § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest

w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że sądowa kontrola decyzji - takich jak zaskarżona - obejmuje samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, a nie rozstrzygnięcie, podjęte w ramach tzw. "uznania administracyjnego", które cechuje specyficzna konstrukcja prawna. Z istoty uznania administracyjnego wynika uprawnienie Zakładu do swobody wyboru określonego rozstrzygnięcia. Pozostawienie przez ustawodawcę organowi wyboru w podjęciu decyzji nie oznacza dowolności, albowiem organ jest zobowiązany do ustalenia, czy w rozpoznawanej sprawie występują przesłanki uzasadniające umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek, tj. całkowitej nieściągalności lub ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz czy pozwala na to stan finansów ubezpieczeń społecznych. W tym celu Zakład musi wszechstronnie wyjaśnić okoliczności faktyczne sprawy, gdyż w następstwie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego jest zobligowany do stwierdzenia, czy w sprawie występują ww. przesłanki. Natomiast, w razie stwierdzenie wystąpienia przesłanek, brak związania organu oznacza, że nie musi on uwzględnić wniosku i wydać rozstrzygnięcie

na korzyść strony. Nawet w sytuacji stwierdzenia przez Zakład, że zachodzą okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku, może on wydać decyzję odmowną (negatywną). W orzecznictwie podkreśla się, że negatywne rozstrzygnięcie, podjęte w ramach uznania administracyjnego, powinno być szczególnie przekonująco, wyczerpująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją.

Zatem sąd administracyjny jest zobowiązany do kontroli czy decyzja została wydana w następstwie prawidłowo przeprowadzonego postępowania, z zachowaniem przepisów procedury, a także czy Zakład zbadał wszystkie okoliczności sprawy mogące mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia i ich oceny w świetle ustawowych przesłanek umorzenia oraz obowiązku ujęcia tej oceny w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd nie jest natomiast uprawniony do rozstrzygania czy egzekwowanie należności powinno być zaniechane wskutek ich umorzenia. Wykracza także poza kompetencje sądu mając na uwadze zakres kontroli decyzji o odmowie umorzenia należności, rozpoznanie wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do zapłaty składek czy oddalenia żądania (ZUS) zapłaty odsetek, kosztów upomnień i egzekucyjnych, zasadność długu. Podobnie kwestie przedawnienia egzekwowanych należności, jako wykraczające poza ramy rozstrzygnięcia poddanego kontroli sądu na skutek skargi M. D.

a dotyczącej odmowy umorzenia należności - mogą być te kwestie oceniane w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego na wniosek zobowiązanego.

Sąd podziela stanowisko Zakładu, że sytuacja materialna skarżącego nie należy do wyjątkowo trudnych, wobec czego nie jest uzasadnione umorzenia zaległości wobec ZUS. Sytuacja finansowa i rodzinna skarżącego jest stabilna, osiąga on stałe dochody (choć w jego ocenie są niewystarczające na pokrycie podstawowych potrzeb życiowych), nie ma na utrzymaniu innych członków rodziny – nie wykazał, że musi wspomagać finansowo np. matkę. Jak wynika z akt sprawy, w dniu złożenia wniosku zobowiązany nie był osobą bezrobotną, bowiem na podstawie umowy o pracę zawartej na czas określony w dniu 1 września 2007 r. podjął pracę na czas nieokreślony na stanowisku nauczyciela klasy teorii w Państwowym Zespole [...] [...], ponadto w okresie od 1 października 2011 r. do

30 czerwca 2012 r. na podstawie umowy na czas określony był zatrudniony w Akademii[...], wykonując pracę nauczyciela akademickiego – asystenta, a na podstawie kontraktu prowadził działalność dydaktyczną i wykonywał związane z nią obowiązki metodyczne i organizacyjne w Wyższej Szkole [...] w roku akademickim [...]. Z załączonych do akt imiennych raportów miesięcznych o należnych składkach wynika, że skarżący w Akademii [...] uzyskał wynagrodzenie w kwietniu 2012 r. w wysokości [...] zł, w maju 2012 r. – [...] zł, a w czerwcu 2012 r.

–[...] zł, w Państwowym Zespole Szkół Muzycznych uzyskał wynagrodzenie

w miesiącu kwietniu, maju i czerwcu 2012 r. w wysokości [...] zł za poszczególne miesiące. Z postanowień kontraktu wynika, że w Wyższej [...] ustalono semestralne okresy rozliczeniowe, a na podstawie przedłożonego rachunku wynagrodzenie za semestr letni powinno być wypłacone do 15 września (2012 roku) – do akt nie załączono dokumentu potwierdzającego wypłatę.

Ponadto, z informacji uzyskanej z rejestru Ksiąg Wieczystych wynika,

że skarżący jest współwłaścicielem dwóch nieruchomości - położonej w Ł. oraz w T. W piśmie nadesłanym z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców wskazano, że jest on również właścicielem czterech samochodów osobowych: [...] rok produkcji 1994, [...] rok produkcji 2000, marki [...] rok produkcji 1978, marki [...] rok produkcji [..] Dodać należy, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zobowiązany oświadczył, iż spłaca kredyt zaciągnięty w banku na zakup udziałów w nieruchomości w kwocie [...] zł miesięcznie, co obciąża jego budżet domowy.

W ocenie Sądu organ prawidłowo stwierdził, że nie została spełniona przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s., albowiem w sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność długu. W dniu wydania decyzji skarżący miał bowiem stałe źródło dochodu (wynagrodzenie z tytułu wykonywanej pracy w Państwowym Zespole Szkół [...]), a także uzyskiwał - w ciągu roku akademickiego - dodatkowe wynagrodzenia w innych uczelniach, był współwłaścicielem dwóch nieruchomości, nadto posiadał kilka samochodów. Wobec tego stwierdzić należy, że posiadał majątek, z którego było możliwe i uprawnione skuteczne prowadzenie postępowania egzekucyjnego.

Trafnie Zakład uznał, że w sprawie nie zachodzą przesłanki określone

w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca

2003 r. Nie ulega wątpliwości, że skarżący jest osobą młodą i zdrową (nie posiada

on bowiem orzeczenia o stopniu niepełnosprawności lub orzeczenia o niezdolności do pracy), który pomimo opłacenia składek jest w stanie zaspokoić swoje potrzeby życiowe. Jak słusznie zauważył Zakład skarżący w okresie, w którym był zobowiązany do opłacenia składek na ubezpieczenie, nabył nieruchomość w Ł. oraz trzy samochody. Świadczy to o tym, że w okresie tym dysponował środkami pieniężnymi, z których mógł uregulować swoje zobowiązania wobec Zakładu.

Sąd zauważa ponadto, że sama spłata rat kredytu nie uzasadnia przyznania zwolnienia w spłacie należności z tytułu nieopłaconych składek. Według Sądu, trudna sytuacja materialna spowodowana zaciągnięciem kredytu nie stanowi nadzwyczajnego zdarzenia, które uzasadnia umorzenie należności, które należy traktować jako swoistą formę wsparcia udzielonego zobowiązanemu ze środków pochodzących z Budżetu Państwa. W tym miejscu należy jeszcze raz podkreślić, że zwolnienie od opłacenia składek jest przyznawane wyjątkowo, w sytuacji gdy zobowiązany z powodu szczególnie trudnej sytuacji materialnej i z przyczyn od niego niezależnych nie jest w stanie uiścić zaległych składek. Ponadto, z zasad doświadczenia życiowego wynika, że zanim bank udzieli kredytu, dokładnie i wnikliwie bada zdolność kredytową klienta, a zatem sprawdza czy z uwagi na obowiązek ponoszenia innych wydatków związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego czy działalności gospodarczej, będzie możliwa terminowa spłata zadłużenia. W przypadku stwierdzenia, że zbyt niskie dochody klienta nie dają gwarancji terminowego spłacania rat kredytu, bank odmawia przyznania kredytu. Skoro bank znając sytuację finansową skarżącego, przyznał kredyt, to uznał, że spłata rat w przyznanej wysokości nie będzie zagrażała jego egzystencji. Na podkreślenie zasługuje okoliczność, że skarżący nie wykazał, iż nieterminowo spłaca kredyt z powodu braku środków finansowych. Należy podkreślić, że przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie.

Należy mieć ponadto na uwadze, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych powinien oceniać konkretną sytuację w oparciu o obiektywne kryteria i to zgodnie z powszechnie akceptowaną hierarchią wartości. Ustawowym obowiązkiem ZUS jest dochodzenie należności, albowiem zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami. Ponadto, organ zasadnie przyjął, że należy mieć na uwadze interes społeczny, który zobowiązuje Zakład do działania uwzględniającego interesy funduszy ubezpieczeniowych, którymi zarządza. Umarzanie zatem należności z tytułu składek ma i musi mieć charakter wyjątkowy, gdyż zasadą jest ich regulowanie (zob. m.in. wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 listopada 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 1231/07, lex nr 484909 oraz z dnia 23 października 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 1368/07, lex nr 492274).

Słusznie zatem Zakład przy tym zauważył, że należności z tytułu zaległych składek korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia w postępowaniu egzekucyjnym

w administracji przed innymi wierzytelnościami, co wynika z art. 24 ust. 3 u.s.u.s.

W przeciwnym razie dochodziłoby do naruszenia zasady powszechności i równości

w obowiązku ponoszenia świadczeń publicznoprawnych. Niewątpliwie zatem w tej sytuacji skarżący winien dążyć do ustalenia takich warunków spłaty kredytów (odroczenie terminu spłaty, obniżenie wysokości rat kredytowych itp.), które umożliwiłyby mu uiszczanie choćby częściowe należności z tytułu zaległych składek.

W ocenie Sądu, za umorzeniem należności wobec ZUS, nie może przemawiać – jak chce tego skarżący - brak rzetelności biura rachunkowego, które – zdaniem skarżącego - było zobowiązane do opłacenia składek. Słusznie Zakład podniósł, że to na zobowiązanym - jako na płatniku składek - ciążył ustawowy obowiązek odprowadzenia należności składkowych. Zlecenie obsługi przez osobę trzecią – biuro rachunkowe nie może zwolnić płatnika z ww. obowiązku, natomiast powstałe ewentualne błędy w opłacaniu obciążają zobowiązanego. Należy zauważyć, że każdy zobowiązany, w tym skarżący, prowadząc działalność gospodarczą, ponosi ryzyko z nią związane, a zdarzenia takie jak wyżej opisane nie są nadzwyczajną okolicznością, która uzasadnia udzielenie zwolnienia, gdyż są to normalne okoliczności związane z prowadzeniem jakiejkolwiek działalności gospodarczej. Każdy podmiot, który podejmuje się jej prowadzenia powinien mieć świadomość, że wiąże się to także z ponoszeniem ryzyka korzystania z usług – jak wskazuje skarżący - niesolidnego biura rachunkowego.

Konieczność poniesienia kosztów związanych z otwarciem przewodu doktorskiego również nie może stanowić przesłanki uzasadniającej umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek, bowiem pierwszeństwo należy przyznać należnościom ZUS. Nie może być bowiem tak, że skarżący wiedząc, że ciąży na nim zobowiązanie z tytułu nieuiszczonych składek, zaciąga kolejne zobowiązania finansowe, licząc, że uniknie opłacenia składek.

Odnośnie do zarzutów dotyczących nieinformowania przez kilka lat skarżącego przez ZUS o istnieniu zadłużenia wobec ZUS wskazać należy, że kwestia ta nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, w której badane jest wyłącznie istnienie przesłanek umożliwiających umorzenie długu wobec ZUS, a nie kwestia świadomości zobowiązanego o istnieniu długu.

Należy podkreślić, że spełnienie ustawowych warunków umorzenia składek daje jedynie możliwość umorzenia tych należności, a nie nakłada na ZUS obowiązku w tym zakresie. Ta instytucja jest bowiem zastrzeżona dla sytuacji wyjątkowych,

tj. szczególnie drastycznych, gdy z uwagi np. na wiek, stan zdrowia, sytuację rodzinną, inne względy społeczne oraz znikome źródło przychodów nie jest możliwe wywiązanie z ciążącego na zobowiązanym obowiązku wobec Zakładu, nawet w późniejszym okresie.

Na koniec należy zauważyć, że skarżący w razie zmiany swojej sytuacji materialnej lub zdrowotnej albo jego rodziny (która jest oceniana przez organy administracji publicznej na dzień wydania decyzji w sprawie) może ponowić wniosek o umorzenie należności z tytułu składek. Skarżącemu służy również prawo do złożenia wniosku o rozłożenie na raty należności z tytułu nieopłaconych składek, co będzie przedmiotem odrębnego postępowania przed Zakładem.

Mając na względzie powyższe, Zakład Ubezpieczeń Społecznych zasadnie przyjął - w okolicznościach rozpatrywanej sprawy - brak podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek.

Zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja odpowiadają prawu i dlatego Sąd, na podstawie art. 151 u.p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji wyroku.