Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 1001/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. b
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 8
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 12 kwietnia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 kwietnia 2022 roku sprawy ze skargi W. B. na decyzję Wojewody z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2021 r. II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wojewoda decyzją z [...] listopada 2021 r., nr [...], w wyniku rozpatrzenia sprawy z odwołania W. B., utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z [...] czerwca 2021 r. (bez znaku sprawy) odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji Starosty [...] z dnia [...] maja 2020 r., nr [...] (znak [...]).

Rozstrzygnięcia te zostały wydane w następującym stanie sprawy.

Ostateczną decyzją z [...] maja 2020 r., nr [...] (znak [...]) Starosta [...] (dalej również: Starosta; organ I instancji) zatwierdził projekt budowlany i udzielił G. sp. z o.o. z siedzibą w N. (dalej: G. sp. z o.o.; inwestor; uczestnik) pozwolenia na budowę dla dwóch budynków mieszkalnych wielorodzinnych w O. przy ul. [...] na działce nr [...], obręb [...].

Postanowieniem z [...] lipca 2020 r. znak [...] Starosta działając na wniosek z [...] lipca 2020 r. W. B. (dalej również: wnioskodawca; skarżący) wznowił, wznowił na podstawie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735, z późn. zm. - dalej: K.p.a.), postępowanie administracyjne zakończone decyzją ostateczną z dnia [...] maja 2020 r.

Decyzją z [...] sierpnia 2020 r., znak [...] Starosta P. odmówił uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę, z uwagi na brak przymiotu strony wnioskodawcy oraz brak naruszenia przez organ postanowień decyzji o warunkach zabudowy, przepisów Prawa budowlanego i warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

W piśmie z [...] sierpnia 2020 r. wnioskodawca uzupełnił żądanie o przesłankę wynikającą z art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a., załączając wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z [...] lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Po [...] uchylający decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z [...] grudnia 2019 r., znak [...], [...], jak i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta O. nr [...] z [...] listopada 2019 r., znak [...] w przedmiocie warunków zabudowy.

Wojewoda decyzją z [...] października 2020 r., nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję Starosty z [...] sierpnia 2020 r. (znak: [...]) i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Powodem uchylenia było naruszenie przez organ I instancji przepisów prawa procesowego, w tym m.in. art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a., jak i zbyt ogólnej analizy kwestii posiadania przez wnioskodawcę przymiotu strony, przy jednoczesnej merytorycznej ocenie zasadności wydania decyzji o pozwoleniu na budowę dla przedmiotowej inwestycji.

Rozpatrując ponownie sprawę, Starosta na podstawie art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r., poz. 1333) oraz art. 26 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 471, 695 i 782) w postanowieniu z dnia [...] października 2020 r. nałożył na inwestora obowiązek uzupełnienia wniosku o wydanie pozwolenia na budowę o ostateczną decyzję o warunkach zabudowy. W piśmie z dnia [...] października 2020 r. pełnomocnik inwestora oznajmił, że wyrok WSA w Poznaniu z [...] lipca 2020 r. sygn. akt II SA/Po [...] nie jest prawomocny, a sprawa zawisła przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Następnie decyzją z [...] listopada 2020 r. (brak znaku sprawy) Starosta uchylił w całości ostateczną decyzję z [...] maja 2020 r. nr [...] o pozwoleniu na budowę oraz odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę dla przedmiotowej inwestycji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wyjaśnił, że skoro WSA w Poznaniu uchylił decyzje w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy, to przestały one obowiązywać.

Decyzja ta została następnie uchylona przez Wojewodę decyzją z [...] czerwca 2021 r., nr [...], a sprawa przekazana organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy ponownie wskazał na naruszenie przez organ I instancji przepisów prawa procesowego, w tym m.in. art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a.

W takich okolicznościach Starosta [...], w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy we wznowionym na wniosek W. B. postępowaniu, decyzją z [...] czerwca 2021 r. (bez znaku sprawy) na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 oraz art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. odmówił uchylenia ostatecznej decyzji z [...] maja 2020 r., nr [...] (znak [...]) zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej G. sp. z o.o. pozwolenia na budowę dla dwóch budynków mieszkalnych wielorodzinnych w O. przy ul. [...] na działce nr [...], obręb [...]

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wyjaśnił, że działka wnioskodawcy nie znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji, wobec czego brak jest podstaw do uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę.

Decyzję z [...] czerwca 2021 r. pełnomocnik inwestora odebrał osobiście w siedzibie urzędu w dniu [...] czerwca 2021 r. Natomiast do skarżącego decyzja ta została dopiero wysłana przy piśmie przewodnim Starosty z [...] października 2021 r., wskazującym na przeoczenie organu w tym zakresie.

W odwołaniu od tej decyzji W. B. podniósł m.in., że decyzja ta rażąco narusza prawo, ponieważ organ powinien powstrzymać się z wydaniem decyzji, gdyż od decyzji Wojewody z [...] czerwca 2021 r. został wniesiony sprzeciw (zagadnienie prejudycjalne), a sprawa zawisła przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu (sygn. akt II SA/Po [...]).

Decyzja Starosty z [...] czerwca 2021 r. została następnie w całości utrzymana w mocy decyzją Wojewody z [...] listopada 2021 r., znak: [...].

W uzasadnieniu decyzji odwoławczej stwierdzono, że działka wnioskodawcy nie znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji, wobec czego brak jest podstaw do uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę. Motywując takie stanowisko, Wojewoda stwierdził, że organ I instancji przeprowadził prawidłowo postępowanie i udowodnił, że w sprawie nie zachodzi wskazana przez W. B. przesłanka wznowieniowa (art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.). Podkreślił, że uznanie przez organ, zgodnie z wnioskiem podmiotu ubiegającego się o wznowienie, że istnieje przesłanka wznowienia wymieniona w art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b K.p.a., "nie oznacza automatycznie uchylenia wydanej uprzednio decyzji źródłowej". Ponadto zaznaczył, że zawarta w art. 28 K.p.a. definicja strony została na gruncie postępowania o wydanie pozwolenia na budowę zawężona w związku z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, będącym przepisem szczególnym w stosunku do art. 28 K.p.a.

Wskazując na to, że skarżący jest współwłaścicielem działki o nr. ewid. [...], obr. 0114, jedn. ewid. [...] miasto O. , Wojewoda ocenił obszar oddziaływania inwestycji, w stosunku do której toczy się przedmiotowe postępowanie wznowieniowe. W tym zakresie wyjaśnił, że zakres inwestycji obejmował budowę dwóch budynków mieszkalnych wielorodzinnych, pięciokondygnacyjnych, niepodpiwniczonych, krytymi dachami płaskimi o wymiarach 15,90 x 20,76 m; budynki te zlokalizowano na działkach o nr. ewid.[...], obr. [...], jedn, ewid. [...] miasto O. i jeden z nich znajduje się od strony ul. [...], a drugi w głębi działki, tj. od strony torów kolejowych; najbliżej nieruchomości skarżącego usytuowany jest budynek od strony torów kolejowych.

Odnosząc się do treści projektu zagospodarowania terenu oraz przepisów techniczno-budowlanych oraz warunków realizacji i eksploatacji projektowanej zabudowy, organ II instancji stwierdził, że trudno uznać, iż przedmiotowa budowa będzie powodować jakiekolwiek uciążliwości dla nieruchomości skarżącego. Zdaniem Wojewody, inwestycja nie spowoduje żadnych ograniczeń dla nieruchomości skarżącego w rozumieniu art. 3 pkt 20 w zw. z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Końcowo stwierdził, że z poczynionych organ odwoławczy ustaleń wynika, że zakres przedmiotowej inwestycji nie będzie oddziaływać i wpływać na nieruchomość skarżącego oraz przede wszystkim nie spowoduje ograniczenia w możliwości zabudowy i zagospodarowania jego terenu. Wobec tego uznał, że W. B. nie posiada przymiotu strony, w związku z powyższym nie mógł brać udziału w toczącym się postępowaniu o pozwolenie na budowę, a to oznacza, iż powołana przez niego przesłanka wznowieniowa, tj. art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., nie została spełniona. W konsekwencji stwierdził, że organ I instancji zasadnie wydał decyzję o odmowie uchylenia decyzji własnej o pozwoleniu na budowę, opierając się na art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.

Z kolei co do podnoszonego w odwołaniu braku uwzględnienia prawomocnego wyroku WSA w Poznaniu z [...] lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Po [...], Wojewoda stwierdził, że ocena w tym zakresie mogłaby być dokonana dopiero po zaistnieniu przesłanki wznowieniowej o jakiej mowa wart. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Ponadto dodał, że z uwagi na fakt, iż w piśmie z [...] sierpnia 2020 r W. B. uzupełnił wniosek o wznowienie postępowania o przesłankę wynikającą z art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a. w związku z uchyleniem przez WSA w Poznaniu decyzji o warunkach zabudowy Starosta [...] powinien rozpoznać ten wniosek i wydać stosowne rozstrzygnięcie.

W odniesieniu do kwestii wstrzymania się przez organ nadzoru budowanego z wydaniem decyzji w niniejszej sprawie – a to z uwagi na zaskarżenie do WSA w Poznaniu decyzji Wojewody z dnia [...] czerwca 2021 r. – organ II instancji stwierdził, że nie jest to przesłanka do zawieszenia postępowania administracyjnego. Wskazując na brak możliwości wstrzymania wykonania decyzji kasacyjnej, zaznaczył, że organ I instancji, nawet w przypadku wniesienia sprzeciwu, powinien przystąpić do ponownego rozpatrzenia sprawy, przy uwzględnieniu okoliczności wskazanych przez organ odwoławczy.

W skardze na decyzję Wojewody z [...] listopada 2021 r. W. B., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie od organu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu podniósł, że zasadnicza zatem kwestia w rozpoznawanej sprawie dotyczy tego, czy skarżącemu jako właścicielowi nieruchomości bezpośrednio sąsiadującej z nieruchomością, na której planowana jest inwestycja, przysługuje status strony, która ma prawo żądać wznowienia postępowania na tej podstawie, że nie brała udziału w postępowaniu zakończonym decyzją o pozwoleniu na budowę. W ocenie skarżącego, odmówienie mu przymiotu strony postępowania nastąpiło niezasadnie. W ocenie skarżącego, dla prawidłowej oceny jego statusu w postępowaniu należało zbadać, czy jego uprawnienia do zagospodarowania nieruchomości mogły zostać potencjalnie naruszone. Argumentował, że przyznanie statusu strony nie potwierdza naruszenia praw właściciela sąsiedniej nieruchomości, ale daje gwarancję jego udziału w badaniu sprawy, pozostającą w zgodzie z zasadami procedury administracyjnej (art. 6-10 K.p.a.). Podniósł, że jeśli w związku z planowaną inwestycją istnieją przepisy ograniczające zagospodarowanie działki sąsiedniej to jej właściciel winien mieć możliwość uczestnictwa w postępowaniu zmierzającym do udzielenia pozwolenia na realizację tej inwestycji bądź w postępowaniach nadzwyczajnych z nią związanych. Zauważył również, że nie tylko aktualny stan nieruchomości skarżącego jest istotny, lecz także fakt, iż skarżący może w przyszłości, zgodnie z obowiązującymi przepisami, chcieć zabudować swoja nieruchomość, a skoro planowana inwestycja powoduje ograniczenia w możliwości zmiany sposobu zagospodarowaniu terenu należącego do skarżącego, wynikające z przepisów szczególnych, to powinien on być stroną przedmiotowego postępowania. Skarżący podniósł, że w tej sytuacji dokonana w niniejszej sprawie ocena statusu strony nie jest zasadna i narusza art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego; odmawiając skarżącemu statusu strony postępowania organy obydwu instancji błędnie oceniły brak podstawy wznowienia postępowania i błędnie zastosowały jako podstawę rozstrzygnięcia przepis art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a.

W podsumowaniu skarżący stwierdził, że należąca do niego działka nr [...] jest usytuowana w bezpośrednim sąsiedztwie działki inwestycyjnej nr [...]; w związku z takim usytuowaniem działki nr [...] skarżący, jako właściciel przedmiotowej nieruchomości i bezpośredni sąsiad działki inwestycyjnej, ma prawo wiedzieć, czy planowana inwestycja (rozwiązania projektowe z nią związane), tj. budowa dwóch budynków mieszkalnych wielorodzinnych i instalacji zapewniających możliwość ich prawidłowego użytkowania, nie naruszają jego interesów. Podniósł, że naruszenie interesów prawnych skarżącego może wynikać np. z naruszenia warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie; w szczególności zaś z naruszenia wymaganych prawem odległości od granicy jego działki, tj. naruszenia przepisów określonych np. w § 12 (odległość od granicy działki), § 13 (naturalne oświetlenie – przesłanianie), § 19 (odległość od granicy działki miejsc postojowych), § 23 (odległość miejsc na pojemniki i kontenery na odpady stałe), § 40 (odległość placu zabaw od okien pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi), § 271, § 272 (odległości związane z kwestiach ochrony przeciwpożarowej) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Argumentował, że odległości wynikające z przywołanych przepisów wprowadzają niewątpliwie ograniczenia w zabudowie działek sąsiednich i tym samym powodują w otoczeniu inwestycji (bezpośrednim sąsiedztwie) powstanie obszaru oddziaływania (art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego). Jego zdaniem, "już tylko sama możliwość naruszenia tych przepisów, która niewątpliwie występuje, powoduje istnienie po stronie bezpośredniego sąsiada interesu prawnego, czego potwierdzeniem jest zaprezentowane wyżej ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych".

W odpowiedzi na skargę Wojewoda, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniósł o jej oddalenie.

Odpowiedź na skargę wniosła również G. sp. z o.o. Uczestnik postępowania w piśmie procesowym z [...] lutego 2022 r., podzielając w pełni stanowisko Wojewody, wniósł o oddalenie skargi oraz obciążenie skarżącego kosztami postępowania, w tym kosztami zastępstwa procesowego uczestnika postępowania.

Prawomocnym wyrokiem z [...] lutego 2022 r. sygn. akt II SA/Po [...], wydanym w wyniku rozpoznania sprawy ze sprzeciwu W. B., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję Wojewody z [...] czerwca 2021 r., nr [...].

Sąd nie dopatrzył się ziszczenia (łącznie) przesłanek z art. 138 § 2 K.p.a., uznając, że wady, które zdaniem Wojewody ma decyzja organu I instancji, nie wymagają uzupełniających wyjaśnień czy ustalenia innych okoliczności, których poczynienie przez Wojewodę prowadziłoby do naruszenia art. 15 K.p.a. W ocenie Sądu, w sprawie nie zaistniały takie okoliczności, które wymagałyby zastosowania art. 138 § 2 K.p.a. i wydania decyzji kasatoryjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Na wstępie wskazać trzeba, że niniejsza sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym. Zgodnie z mającym w tym względzie zastosowanie art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.) sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w tym trybie, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jako że skarżący wystąpił o rozpoznanie sprawy w rzeczonym trybie, a organ i uczestnik postępowania po doręczeniu im wniosku strony skarżącej zażądali przeprowadzania rozprawy, ziściły się przewidziane w tym przepisie przesłanki.

Jak przewiduje art. 120 P.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze i niezależnie od zgłaszanej w niej argumentacji i wniosków.

Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji stwierdzić należy, iż skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek nie z powodów w niej podniesionych.

Zauważyć bowiem należy, iż tak zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja Wojewody z [...] listopada 2021 r., jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji z [...] czerwca 2021 r. wydane zostały w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy przez Starostę, po uchyleniu jego wcześniejszej decyzji z [...] listopada 2020 r. (którą to decyzją Starosta orzekając w postępowaniu wznowieniowym uchylił w całości ostateczną decyzję z [...] maja 2020 r. nr [...] o pozwoleniu na budowę oraz odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę dla przedmiotowej inwestycji), decyzją Wojewody z [...] czerwca 2021 r., nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 2 K.p.a.

Ta kasacyjna decyzja wojewody została następnie uchylona prawomocnym wyrokiem tut. Sądu z [...] lutego 2022 r. sygn. akt II SA/Po [...].

Odnośnie zaskarżonej decyzji Wojewody z [...] listopada 2021 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z [...] czerwca 2021 r. zaistniała zatem już po ich wydaniu, a przed orzekaniem przez Sąd w sprawie skarg na te decyzje przesłanka wznowieniowa wskazana w art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a., to jest decyzje te zostały wydane w oparciu o inną decyzję, która została następnie uchylona, to jest decyzję Wojewody z [...] czerwca 2021 r., nr [...].

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

W zakresie wykładni art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych jak i w piśmiennictwie ukształtowały się dwa poglądy.

Według pierwszego z nich, nie ma podstaw, by pojęcie "naruszenia prawa", w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. ograniczać jedynie do części przesłanek wznowienia postępowania. Naruszenie prawa nie może bowiem być odnoszone tylko do sytuacji, gdy zachodzi prosta sprzeczność między treścią przepisu a sposobem jego zastosowania przez organ administracji. Zwolennicy tego poglądu wskazują, że każda podstawa wznowienia postępowania administracyjnego jest tożsama z "naruszeniem prawa" i powinna być brana pod uwagę w toku sądowej kontroli decyzji. W postępowaniu administracyjnym przez wydanie decyzji z naruszeniem prawa rozumie się takie sytuacje, w których organowi administracji nie można postawić zarzutu naruszenia przepisów w chwili wydawania decyzji. Dotyczy to niektórych podstaw wznowienia postępowania administracyjnego, w tym m.in. podstawy określonej w art. 145 § 1 pkt 5 i 8 K.p.a. (tak m.in. NSA w wyrokach: z 25 lutego 2020 r. , sygn. akt II OSK 145/20 z 13 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 3632/18, z 23 marca 2016 r., sygn. akt I OSK 2947/14, z 5 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 815/11, z 9 grudnia 2011 r., sygn. akt II OSK 807/11, te i pozostałe powołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl, R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Warszawa 2015 r., wyd. 3, s. 594).

Według drugiego stanowiska sam fakt zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania nie przesądza o wadliwości decyzji w stopniu uzasadniającym konieczność jej uchylenia. Warunkiem bowiem zastosowania tego przepisu jest stwierdzenie przez Sąd naruszenia przepisów postępowania. Ujawnienie zatem nowych istotnych dla sprawy okoliczności lub dowodów istniejących w dacie wydawania decyzji a nieznanych organowi w dacie jej wydawania będzie stanowiło podstawę do uchylenia decyzji jedynie wówczas, gdy powiązane będzie z jakimiś zaniedbaniami ze strony organu (tak m.in. NSA w wyrokach: z 25 maja 2017 r. sygn. akt II OSK 1714/16 oraz z 17 maja 2011 r. sygn. akt I GSK 227/10).

Orzekający w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu podziela pierwsze z zaprezentowanych powyżej stanowisk każda podstawa wznowienia postępowania administracyjnego jest tożsama z "naruszeniem prawa" i powinna być brana pod uwagę w toku sądowej kontroli decyzji. W postępowaniu administracyjnym przez wydanie decyzji z naruszeniem prawa rozumie się także takie sytuacje, w których organowi administracji nie można postawić zarzutu naruszenia przepisów w chwili wydawania decyzji.

Naruszenie prawa w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. nie może bowiem być odnoszone tylko do sytuacji, gdy zachodzi prosta sprzeczność między treścią przepisu a sposobem jego zastosowania przez organ administracji. Przyjąć należy, że każda podstawa wznowienia postępowania administracyjnego jest tożsama z "naruszeniem prawa" i powinna być brana pod uwagę w toku sądowej kontroli decyzji. Dyspozycja tego przepisu ma na celu przede wszystkim ochronę obiektywnego porządku prawnego (vide: wyroki NSA z 23 marca 2016 r., sygn. akt I OSK 2947/14, z 9 grudnia 2011 r., sygn. akt II OSK 807/11 i z 10 marca 2016 r., sygn. akt I OSK 1760/14).

Pojęciu "naruszenia prawa" w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. przypisać bowiem należy bardziej zobiektywizowane znaczenie, nawiązujące do szerokiego pojmowania wad w konkretyzacji uprawnień i obowiązków w decyzji administracyjnej, które to wady mogą być następstwem okoliczności niezależnych od organu orzekającego, a nawet zewnętrznych wobec danego postępowania jurysdykcyjnego (np. wadliwego prejudykatu). W tym zobiektywizowanym ujęciu "naruszenia prawa" nie jest istotne, kto je naruszył, lecz liczy się ta okoliczność, że proces kształtowania normy indywidualnej nie przebiegał, z takich czy innych przyczyn, prawidłowo (por. T. Woś (w:) T. Woś, H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2016 r., wyd. 6, s. 841-842).

Dotyczy to także podstawy wznowieniowej, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a., a więc również takiej sytuacji, gdy decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.

Za przyjęciem powyższej wykładni przemawiają nadto względy natury systemowej i celowościowej, albowiem oczywiście nieracjonalnym jawi się merytoryczne rozpoznawanie przez sąd administracyjny skargi od decyzji, co do której przed wydaniem wyroku zaistniała niezawiniona przez organ przesłanka wznowieniowa, skutkująca koniecznością wyeliminowania tejże decyzji z obrotu prawnego w postępowaniu wznowieniowym, już po ewentualnym wyroku oddalającym skargę na tę decyzję i dokonującym oceny zgodności tejże decyzji z prawem.

Reasumując, Sąd w niniejszej sprawie, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, doszedł do przekonania, że wobec stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 P.p.s.a., zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 pkt b P.p.s.a.

W konsekwencji stwierdzonego naruszenia kontrola legalności przperowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie ograniczyła się wyłącznie do wskazanych wyżej kwestii procesowych, które sąd uwzględnił z urzędu. Wskazane naruszenie przepisów postępowania czyniło bowiem koniecznym uchylenie decyzji organów obu instancji, a w tej sytuacji zbędne i niecelowe było badanie zasadności zarzutów podniesionych przez skarżącego.

Ponownie rozpatrując sprawę organ zobowiązany będzie uwzględnić wynikający z prawomocnego wyroku tut. Sądu z [...] lutego 2022 r. sygn. akt II SA/Po [...] fakt wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji Wojewody z [...] czerwca 2021 r., nr [...], co oznacza, iż sprawa wraca procesowo do etapu rozpoznania przez Wojewodę odwołania od decyzji Starosty z [...] listopada 2020 r., którą organ I instancji orzekając w postępowaniu wznowieniowym uchylił w całości ostateczną decyzję z [...] maja 2020 r. nr [...] o pozwoleniu na budowę oraz odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę dla przedmiotowej inwestycji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a. oraz art. 205 § 1 P.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).

Co do żądania uczestnika postępowania dotyczącego zasądzenia od skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego Sąd wyjaśnia, że w art. 199 P.p.s.a. ustanowiono ogólną zasadę, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Regulacja ta w świetle art. 33 § 1 P.p.s.a. stosuje się do uczestników postępowania, którzy występują w nim na prawach strony. Z kolei z art. 200 i art. 201 P.p.s.a. wynika, w razie uwzględnienia skargi, obowiązek zwrotu przez organ kosztów poniesionych przez skarżącego.

Żaden z tych przypadków nie zachodzi w niniejszej sprawie, bowiem wniosek o zasądzenie kosztów procesu pochodzi od uczestnika postępowania. Zatem nie mógł on podlegać rozpatrzeniu i stanowić przedmiotu dodatkowego rozstrzygnięcia w wyroku. Poza tym w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym co do zasady w ogóle nie jest możliwe zasądzenie kosztów postępowania na rzecz uczestnika, bez względu na wynik sprawy, bowiem nie istnieją zaś jakiekolwiek przepisy szczególne uzasadniające zasądzenie od skarżącego na rzecz uczestnika postępowania kosztów za postępowanie przed sądem pierwszej instancji.