Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 546/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2008-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Podatki inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1a ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2006 nr 121 poz 844
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. C
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Bożena Wieczorska /spr./ Sędziowie WSA Barbara Stukan-Pytlowany NSA Jacek Surmacz Protokolant sek.sąd. Teresa Tochowicz po rozpoznaniu w Wydziale I Finansowym w dniu 15 stycznia 2008r. sprawy ze skarg J. M. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2006r. nr nr: [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2006 i 2005 rok 1) uchyla zaskarżone decyzje oraz utrzymane nimi w mocy decyzje Prezydenta Miasta z dnia [...] lutego 2007r., nr [...] oraz z dnia [...] stycznia 2007r., nr [...] 2) określa, że decyzje wymienione w punkcie I nie mogą być wykonane do chwili uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Skarbu Państwa - Kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz Kancelarii Adwokackiej T. L. w R. kwotę 1.489 /słownie: tysiąc czterysta osiemdziesiąt dziewięć/ tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną z urzędu.


UZASADNIENIE

I SA/Rz 546/07

UZASADNIENIE

Decyzjami z dnia [...] kwietnia 2007r. (nr [...]i[...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzje Prezydenta Miasta:

1) z dnia [...] lutego 2007r. (nr[...]) ustalającą D.M. i J.M .podatek od nieruchomości za 2005r., z nieruchomości położonej przy ul. U. w M. w kwocie 2.747,00zł,

2) oraz z dnia [...] stycznia 2007r. nr [...] ([...]) ustalającą podatek od nieruchomości za 2006r. dla tych samych podatników i z tej samej nieruchomości w kwocie 2351,00zł.

W uzasadnieniu powyższych decyzji wyjaśniono, że J.M. złożył w dniu 17 stycznia 2005r. informację w sprawie podatku od nieruchomości (druk IN-1), która – zdaniem organu podatkowego – znacznie odbiegała od poprzedniej informacji z dnia 9 listopada 2001r. zwanej "wykazem nieruchomości". Okoliczność ta stała się podstawą do wszczęcia postępowania podatkowego, w celu ustalenia wysokości podatku od nieruchomości położonej w M. przy ul. U.i do przeprowadzenia oględzin owej nieruchomości w dniu 3 sierpnia 2006r. W dalszej kolejności organ podatkowy I instancji decyzją z dnia [...] lutego 2007r. – wydaną w ponownie prowadzonym postępowaniu – ustalił dla D.M. i J.M. podatek od nieruchomości za rok 2005 i decyzją z dnia [...] stycznia 2007r. - również wydaną w ponownie prowadzonym postępowaniu – podatek od nieruchomości za 2006 r. W skład nieruchomości objętej podatkiem od nieruchomości wchodziły grunt oraz dwa usytuowane na nim budynki, spełniające definicję budynku w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy Prawo budowlane. Pierwszy budynek był budynkiem mieszkalnym, zamieszkałym w latach 1997 – 1999 przez oboje małżonków, a od 1999r. wyłącznie przez podatnika. Obowiązek podatkowy od tego budynku wystąpił – zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. nr 121, poz. 844). Od 1 stycznia 1998r. i wysokość podatku od tego budynku nie jest sporna między stanowiskami. Charakter drugiego budynku jest między stronami sporny, a spór dotyczący sposobu użytkowania budynku przez podatnika. Zdaniem podatnika budynek ten jest budynkiem mieszkalnym i powinien być objęty w całości stawkami podatku jak od budynków mieszkalnych. Stanowisko swe podatnik uzasadnił zmianą sposobu użytkowania części budynku warsztatowego z funkcji użytkowej na funkcję mieszkalną na podstawie decyzji Starostwa Powiatowego z dnia [...] stycznia 2004r. W wyniku zmiany sposobu użytkowania budynku powierzchnia części mieszkalnej przewyższała część przeznaczoną na warsztat, co w świetle rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1999r. w sprawie Klasyfikacji obiektów budowlanych (Dz. U. Nr 112, poz.1316), pozwala – zdaniem podatnika – uznać, iż cały budynek jest budynkiem mieszkalnym. Organ podatkowy I instancji nie podzielił stanowiska podatnika i przyjął w oparciu o w/w decyzję Starostwa Powiatowego – iż drugi z budynków usytuowanych na działce przy ul. U. jest w części budynkiem mieszkalnym opodatkowanym wg stawek dla budynków mieszkalnych i w części "warsztatem". Opodatkowanie tej części budynku zależne jest od tego, czy któryś z podatników ma status przedsiębiorcy. Jeżeli jest przedsiębiorcą, to zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych należy uznać tą część budynku jako związaną z prowadzeniem działalności gospodarczej. W przypadku gdy któryś z podatników straci ten status, to ta część będzie opodatkowana wg stawek pozostałych. Odnosząc się do kwestii prowadzenia działalności gospodarczej przez podatnika organ podatkowy I instancji stwierdził, że prowadził on od 1 stycznia 1994r. działalność gospodarczą w zakresie produkcji drzwi okleinowych w warsztacie przy ul. U. . Z dniem 17 stycznia 2005r. podatnik dokonał zmian w Ewidencji Działalności Gospodarczej (zwanej dalej EDG) polegających na zmianie nazwy przedsiębiorcy, przedmiotu działania oraz siedziby i miejsca wykonywania działalności gospodarczej. Zgodnie z zaświadczeniem Prezydenta Miasta Mielca z dnia 17 stycznia 2005 nr IM 6421/124/2005 o wpisie do EDG nazwa przedsiębiorcy otrzymała brzmienie "B"- J.M. ", siedziba i adres zakładu głównego: Mielec ul. B., przedmiot działalności zgodnie z PKD otrzymał brzmienie "20.30.2 Produkcja wyrobów stolarskich i ciesielskich dla budownictwa". Ten stan rzeczy istniał do dnia 5 czerwca 2006r., kiedy to Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] czerwca 2006r. ([...]) wykreślił z EDG wpis podatnika pod numerem 1229. Ponownie wpisu do EDG dokonano na wniosek podatnika – w dniu 29 sierpnia 2006r. z datą rozpoczęcia działalności gospodarczej od dnia 1 września 2006r., pod nowym numerem w EDG. Uwzględniając powyższe okoliczności organy podatkowe przyjęły, iż podatnik prowadził działalność gospodarczą, w związku z czym posiadał status przedsiębiorcy w rozumieniu art. 2 i 4 ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (tj. Dz.U. 2007 nr 155, poz. 1095 z późn. zm.) przez cały 2005 r. i przez dziewięć miesięcy 2006r. W konsekwencji organy te uznały, iż warsztatowa część budynku mieszkalno-warsztatowego o powierzchni 138,85 m² + 5,25 m² winna być w tym okresie opodatkowana wg stawek jak od działalności gospodarczej. W pozostałych 3 miesiącach 2006r. (lipiec-wrzesień) część warsztatowa została opodatkowana wg niższych stawek, tj. jak od budynków pozostałych. Część mieszkalna budynku warsztatowo-mieszkalnego została opodatkowana wg stawek jak od budynków mieszkalnych.

Podstawą opodatkowania nieruchomości budynkowych (budynek mieszkalny) i budynek mieszkalno-warsztatowy) organy podatkowe ustaliły – jak to wyraźnie stwierdzono – w oparciu o protokół sporządzony podczas oględzin nieruchomości w dniu 3 sierpnia 2006r., w którym podatnik nie kwestionował rzetelności pomiaru.

Ustosunkowując się do zarzutów odwołania SKO uznało za bezzasadny zarzut podatnika, iż "budynek warsztatowy nie ma odbioru budowlanego". W ocenie organu odwoławczego okoliczność ta nie ma znaczenia w postępowaniu podatkowym, gdyż zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych obowiązkach podatkowych powstaje od 1 stycznia roku następnego po roku, w którym budowa została zakończona albo w którym rozpoczęto użytkowanie budynku lub jego części przed ich ostatecznym wykończeniem. Użytkowanie tego budynku nastąpiło zaś – co potwierdził podatnik w odwołaniu – począwszy od 2001r.

Za nieodpowiadający prawdzie uznał organ odwoławczy twierdzenie podatnika, iż od 17 stycznia 2005r. zlikwidował on działalność gospodarczą. Z datą tą, jak stwierdziły organy podatkowe – podatnik dokonał jedynie zmiany wpisu w EDG. Zmiana ta polegała na zmianie nazwy, siedziby i adresu zakładu głównego z ul. U. na ul. B. Fakt, iż podatnik nadal mieszka i prowadzi działalność gospodarczą w budynku przy ul. U. potwierdza – zdaniem organu odwoławczego – wskazanie przez podatnika powyższego adresu jako miejsca dla doręczenia korespondencji oraz treść protokołu rozprawy przeprowadzonej przez SKO w dniu [...] kwietnia 2007r., a także – w sposób pośredni – opinia sporządzona w dniu 20 listopada 2006r. przez biegłego sądowego H. W. w związku z prowadzonym postępowaniem o podział majątku między rozwiedzionymi małżonkami D. i J. M..

Za nieuzasadniony uznał organ odwoławczy – w decyzji dotyczącej 2005r. - twierdzenie podatnika, iż przedmiot opodatkowania nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych. Zarówno okoliczności wskazane przez podatnika w piśmie z dnia 22 sierpnia 2005r. do "A" S.A. w sprawie rozwiązania umowy o przyłącz prądu, jak i w decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2006 r. nie powodują niemożności wykorzystywania budynku z przyczyn technicznych. O wyłączeniu spod opodatkowania części budynku ze względów technicznych decyduje właściwy organ nadzoru budowlanego w formie decyzji, a takiej decyzji podatnik nie przedstawił. Zdaniem organu ustawodawcy nie chodziło o przyczyny leżące po stronie przedsiębiorcy, ale o te związane z danym przedmiotem opodatkowania, a zatem obiektywne okoliczności natury technicznej uniemożliwiające wykorzystanie go do celów konkretnej działalności prowadzonej przez dany podmiot. Przeprowadzone przez organ podatkowy w dniu 3 sierpnia 2006r. czynności oględzin potwierdziły, iż budynek warsztatowy przy ul. U. nie zmienił swojego charakteru i przeznaczenia.

W jednobrzmiącej skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na powyższe decyzje J.M. wniósł o ich uchylenie. We wstępnej części skargi podatnik obszernie wyjaśnił okoliczności i motywy wznowienia postępowania w sprawie podatku od nieruchomości za lata 2001 oraz lata 2002 – 2004, a następnie zarzucił organowi I instancji liczne naruszenia przepisów prawa procesowego, w tym art. 121, 122 i 124 ordynacji podatkowej. Rozstrzygnięciom organu odwoławczego zarzucił zaś:

1) sprzeczność między ustaleniami organu a zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. W ocenie podatnika jedynym budynkiem podlegającym opodatkowaniu jest warsztat stolarski wybudowany na podstawie decyzji z dnia 23 czerwca 1987r. o powierzchni użytkowej 68,90m². Budynek ten podatnik użytkował mimo, że do dnia wniesienia skargi (7 maj 2007r.) nie zgłosił go do odbioru budowlanego. Pozostałe "rozbudowy i zmiana sposobu użytkowania" budynku są w trakcie realizacji, w związku z czym budynek będzie stanowił całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami dopiero po ich ukończeniu. Na potwierdzenie swego stanowiska skarżący wskazał pismo Dyrektora Departamentu Podatków Lokalnych i Katastru z dnia 28 marca 2006r. (znak [...]) - skierowane do urzędów gminnych – w sprawie opodatkowania podatkiem od nieruchomości.

2) niewykorzystywanie posiadanego budynku do działalności gospodarczej z przyczyn technicznych. Powyższy zarzut podatnik uzasadnił tym, iż zlikwidował działalność gospodarczą w budynku przy ul. U. , o czym poinformował organ podatkowy w dniu 17 stycznia 2005r. Dodał także, że został przez organ I instancji wprowadzony w błąd odnośnie sposobu opodatkowania budynku warsztatowego w 2001r. Skarżący wyjaśnił również, iż przyczynę rozwiązania umowy z zakładem energetycznym podał na rozprawie prowadzonej przez organ odwoławczy w dniu 3 kwietnia 2007r., a była to umowa o naukę zawodu ucznia, którą rozwiązał dopiero z końcem roku szkolnego. W momencie rozwiązania umowy – jak dodał – zawiesił działalność gospodarczą i praktycznie nie prowadził jej do dnia dzisiejszego ze względu na stan zdrowia. Skarżący dodał także, że jest osobą niepełnosprawną, a jego warsztat nie jest dostosowany do potrzeb osoby niepełnosprawnej i nie ma statusu zakładu pracy chronionej.

W uzasadnieniu skargi podatnik wielokrotnie powoływał się na dołączone do skargi dowody oraz zdjęcia cyfrowe zamieszczone na płytce CD znajdujące się w aktach sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

W piśmie procesowym z dnia 10 grudnia 2007r. do sprawy przystąpił pełnomocnik z urzędu, który zaskarżonym decyzjom zarzucił:

1) mające wpływ na rozstrzygniecie sprawy naruszenie przepisów postępowania tj. art. 233 Ordynacji podatkowej poprzez

a) brak kontroli protokołu oględzin z dnia 3 sierpnia 2006r.,

b) nieuwzględnienie zarzutów podniesionych w odwołaniu oraz dokumentów złożonych przez skarżącego,

2) naruszenie art. 1a ust. 1 pkt 4 ustawy o p.i.o.l. poprzez brak zastosowania

i wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji i poprzedzających je decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu wg norm przypisanych.

Uzasadniając pierwszy z powyższych zarzutów pełnomocnik strony skarżącej podniósł, iż decyzja organu I instancji zawiera dwa rażące błędy, które nie zostały dostrzeżone podczas kontroli instancyjnej. Po pierwsze – powierzchnia dwóch budynków wskazana w decyzji i w jej uzasadnieniu wynosi w sumie 552,57m² budynku o wysokości powyżej 2,20m i 11,39m² w budynku o wysokości 1,4 do 2,2m, podczas gdy w protokole oględzin wykazano łączną powierzchnię 592,74m² dla budynku o wysokości powyżej 2,20 i 10,05m² dla części budynku o wysokości 1,4 – 2,2m. Po drugie - protokół oględzin nie spełnia wymogów określonych w art. 173 § 1 Ordynacji podatkowej, bowiem przyjęty sposób określania poszczególnych pomieszczeń w budynku nie pozwala jednoznacznie stwierdzić, czy pomieszczenia te związane są z działalnością gospodarczą. Ponadto, brak jest opisu wyposażenia oraz stanu technicznego budynków, co miało istotne znaczenie w świetle twierdzeń skarżącego.

Niezależnie od powyższego pełnomocnik skarżącego zarzucił, iż nie rozważono wszystkich twierdzeń skarżącego oraz przedstawionych przez niego dokumentów wskazujących na to, że podatnik nie prowadził działalności gospodarczej.

Uzasadniając zarzut niewłaściwego określenia sytuacji, w której możliwe zastosowanie najwyższych stawek w podatku od nieruchomości pełnomocnik skarżącego zarzucił pominięcie przez orzekające organy art. 1a ust. 1 pkt 4 ustawy o p.i o.l. odsyłający do definicji działalności gospodarczej zawartej w przepisach o działalności gospodarczej. Zawarta w tych przepisach definicja działalności gospodarczej opiera się na ustaleniu czy faktycznie prowadzona jest zorganizowana i ciągła działalność zarobkowa lub zawodowa. Oznacza to, że zastosowanie powyższych stawek w podatku od nieruchomości jest możliwe tylko wówczas, gdy podatnik faktycznie prowadzi działalność o cechach "działalności gospodarczej". Oparcie się, jak uczyniły to organy podatkowe, wyłącznie na wpisie podatnika do EDG jest niedopuszczalne. Konieczne jest bowiem ustalenie czy faktycznie wykonywana jest działalność gospodarcza. Tymczasem, organy podatkowe obu instancji kierowały się przede wszystkim istnieniem wpisu do EDG oraz tym, że dokonujący oględzin na potrzeby sprawy cywilnej biegły sądowy opisał ustawienie maszyn w przedmiotowym budynku. Konsekwencją przyjętej przez organy interpretacji przepisu było pominięcie szeregu dowodów wskazanych przez skarżącego oraz jego twierdzeń zmierzających do wykazania, że nie prowadzi już działalności gospodarczej. Organy pominęły nawet ustalenia dokonane w czasie oględzin przez organ I instancji, iż w budynkach nie jest prowadzona działalność gospodarcza.

W dodatkowym piśmie procesowym z dnia 31 grudnia 2007r. skarżący podtrzymał zarzuty przedstawione w piśmie pełnomocnika i sformułował pytanie "czy może prowadzić działalność gospodarczą bez obowiązku narzuconego przez urzędników płacenia podatku od nieruchomości z tytułu prowadzenia działalności". Rekapitulując swą dotychczasową argumentację skarżący wyjaśnił m.in. iż w dniu 17 stycznia 2005r. zlikwidował dotychczasową działalność gospodarczą "B" produkcja drzwi pokojowych okleinowych – prowadzony w M. przy ul. U. i z tym samym dniem zarejestrował inną działalność gospodarczą jako "B" produkcja i usługi stolarskie u klienta, przy czym jako miejsce prowadzenia działalności gospodarczej wskazał ul. B. Skarżący powołał się ponadto na znajdujące się w aktach sprawy protokoły z kontroli budowlanej z dnia 7 maja 2007r. i 23 lipca 2007r., z których wynika – jak stwierdził – że, "obiekt ten jest niewykończony i nie nadaje się do prowadzenia działalności i w obecnym stanie prawnym może być tylko budynkiem mieszkalnym po całkowitym wykończeniu".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie są decyzje ustalające podatek od nieruchomości położonej przy ul. U. w M.za lata 2005 i 2006.

Stosownie do treści art. 3 ust. 1 pkt 1 w zw. 2 art. 3 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych na właścicielach, a w przypadku współwłasności - współwłaścicielach nieruchomości lub obiektów budowlanych ciąży obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości. W przypadku współwłaścicieli obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach nieruchomości lub obiektów budowlanych.

W niniejszej sprawie współwłaścicielami w/w nieruchomości we wskazanym wyżej okresie byli D.M. i J.M. , co potwierdza wypis z rejestru gruntów. Przedmiotowa nieruchomość była zabudowana dwoma budynkami. Budynki te nie były wprawdzie wykazane w ewidencji gruntów i budynków, niemniej nie była to okoliczność sporna, a ponadto potwierdzona w protokole oględzin dokonywanych w dniu 3 sierpnia 2006r. W powyższej sytuacji organy podatkowe prawidłowo przyjęły, że D.M. i J.M.– jako współwłaściciele – byli podatnikami podatku od nieruchomości, na który składał się podatek od gruntu i podatek od budynków.

Podkreślić należy, że w stanie prawnym sprawy podatnicy podatku od nieruchomości będący osobami fizycznymi zobowiązani byli – zgodnie z art. 6 ust. 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych – składać właściwemu organowi podatkowemu informacje o nieruchomościach i obiektach budowlanych, sporządzone na formularzu wg ustalonego wzoru, w terminie 14 dni od dnia wystąpienia okoliczności uzasadniających powstanie albo wygaśnięcie obowiązku podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości.

Z akt sprawy wynika, iż J.M. złożył w dniu 9 listopada 2001r. "wykaz nieruchomości", w którym wykazał zarówno powierzchnię budynków mieszkalnych, jak i związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, natomiast w dniu 17 stycznia 2005r. informację w sprawie podatku od nieruchomości, w której wykazał budynki mieszkalne "plus piwnice". Nie wykazał natomiast budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Oznacza to, że podatnik w informacji z 2001r. jeden z budynków posadowionych na działce przy ul. U. określił jako mieszkalny, drugi zaś – jako związany z prowadzeniem działalności gospodarczej, natomiast w informacji z 2005r. oba budynki określił jako mieszkalne. Sposób użytkowania drugiego z budynków jest między stronami sporny. Zdaniem podatnika był to budynek mieszkalny. Stanowisko swe podatnik oparł na tym, iż decyzją z dnia [...] stycznia 2004r. Starostwo Powiatowe w M. zmieniło sposób użytkowania części budynku warsztatowego przy ul. U. z funkcji warsztatowej na funkcję mieszkalną. W wyniku tej zmiany powierzchnia części mieszkalnej budynku była większa od części warsztatowej, co oznaczało – zdaniem podatnika – że jest to, w rozumieniu rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1999r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych, budynek mieszkalny.

Odmienne stanowisko zaprezentowały orzekające w sprawie organy podatkowe, które uznając dopuszczalność zmiany przeznaczenia użytkowania budynku z warsztatowego na mieszkalno-warsztatowy, nie uznały jednak za zasadne zastosowanie przepisów w/w rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1999r. regulującego pojęcie budynku mieszkalnego na potrzeby ewidencji środków trwałych oraz statystyki do celów opodatkowania podatkiem od nieruchomości.

Sąd podziela stanowisko organów podatkowych, iż o zakwalifikowaniu budynku do celów mieszkaniowych nie mogą decydować przepisy dotyczące ewidencji środków trwałych i statystyki. Ustawa podatkowa tj. ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie odsyła ani wprost, ani też w sposób dorozumiany do przepisów w/w rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1999r.

Sąd podziela również stanowisko organów podatkowych, co do tego, że podstawę wymiaru podatku, a tym samym wskazówką co do sposobu użytkowania budynków są – zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 17.05.1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. Nr 240, poz. 2027) – dane z ewidencji gruntów i budynków. W sytuacji gdy jednak ewidencja budynków nie jest prowadzona dla danej nieruchomości, to zaliczenie budynku do odpowiedniej kategorii następuje na podstawie dokumentacji budowlanej budynku, w której znajduje się dokonane przez odpowiedni organ określenie rodzaju budynku.

Ustalając w niniejszej sprawie sposób użytkowania drugiego z budynków organy podatkowe wzięły pod uwagę następujące decyzje: pozwolenie na budowę i rozbudowę warsztatu stolarskiego oraz decyzję o zmianie przeznaczenia użytkowania części budynku warsztatowego na mieszkalny. W oparciu o powyższy materiał dowodowy organy przyjęły, iż budynek ten był – w latach podatkowych 2005 i 2006 – w części budynkiem mieszkalnym, a w części "warsztatem". Okoliczność tą potwierdzono w trakcie oględzin przedmiotowej nieruchomości dokonanych w dniu 3 sierpnia 2006r.

Stanowisko to nie budzi wątpliwości Sądu. W sytuacji braku danych z ewidencji budynków organy podatkowe były uprawnione, na mocy art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej, do dopuszczenia – jako dowód zarówno w/w decyzji w sprawach budowlanych, jak i do przeprowadzenia oględzin, oraz pomiarów budynków posadowionych na działce przy ul. U.

Poprawne jest także stanowisko organów podatkowych co do tego, iż opodatkowanie części "warsztatowej" drugiego budynku uzależnione było od tego, czy któryś ze współwłaścicieli nieruchomości posiadał status przedsiębiorcy. Podatek od nieruchomości ma charakter podatku majątkowego, co oznacza, że obowiązek podatkowy w tym podatku powstaje w związku z posiadaniem nieruchomości bez względu na to czy nieruchomość ta jest wykorzystywana i czy przynosi określony przychód. Co więcej odnośnie budynków lub ich części ustawodawca wyróżnił jako jedną kategorię – ze względu na stawki podatku od nieruchomości, o których mowa w art. 6 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych – budynki lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz budynki mieszkalne lub ich części zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej. Za związane z prowadzeniem działalności gospodarczej uznawane były – zgodnie z definicją zawartą w art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych – budynki lub ich części będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą z wyjątkiem budynków mieszkalnych, ...chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych. Zasadniczą kwestią, której rozważenia w pierwszej kolejności podjęły się organy podatkowy, było ustalenie czy któryś ze współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości miał w roku 2005 i w okresie od stycznia do czerwca i od września do końca grudnia 2006r. status przedsiębiorcy. Dodać należy, że ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie definiowała ani pojęcia przedsiębiorcy, ani też pojęcia działalności gospodarczej, z tym jednak, że w tym ostatnim przypadku odsyłała wprost do działalności, o której mowa w przepisach Prawa działalności gospodarczej. W okresie, który ma znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy tj. w latach 2005 i 2005 przepisami, które zastąpiły ustawę Prawo działalności gospodarczej była ustawa z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. nr 173, poz. 1807 z późn. zm.). W art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej zawarta jest definicja działalności gospodarczej, a w art. 4 – definicja przedsiębiorcy. Działalność gospodarcza jest to zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Natomiast przedsiębiorcą jest osobą fizyczną, osobą prawną i jednostka organizacyjna posiadająca zdolność prawną wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą (art. 4 ust. 1). Dodać również należy, że przedsiębiorca - stosownie do treści art. 14 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej – może podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do właściwego rejestru. W stosunku do osób fizycznych – jak w niniejszej sprawie – rejestrem właściwym – była jak i jest nadal Ewidencja Działalności Gospodarczej. Zarówno wpis do EDG, jak i wykreślenie wpisu dokonywane jest na wniosek przedsiębiorcy i jak się przyjmuje w doktrynie wpis ten ma charakter deklaratoryjny. Równocześnie należy zaznaczyć, że wpis ten ma charakter obowiązkowy, co oznacza, że od zamieszczenia danych w EDG przedsiębiorca może nie tylko podjąć, ale i wykonywać działalność gospodarczą.

Orzekające w sprawie organy podatkowe przyjęły, że J.M. był – we wskazanym wyżej okresie podatkowym – przedsiębiorcą, o czym świadczą wpisy do EDG, a w konsekwencji budynek mieszkalno-warsztatowy był w posiadaniu przedsiębiorcy. W związku z powyższym do opodatkowania warsztatowej części tego budynku organy podatkowe zastosowały stawki, takie jak od budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.

W ocenie Sądu jest to stanowisko prawidłowe. Dokonywany na wniosek wpis do EDG stwarza bowiem domniemanie, iż osoba tam wpisana jest przedsiębiorcą. Jest to domniemanie wzruszalne. Dopóki jednak nie doszło do wzruszenia powyższego domniemania organy podatkowe miały prawo oprzeć się na treści tego wpisu do EDG. Wzruszenie owego domniemania leżało w interesie skarżącego, czego – jak wynika z akt sprawy – skutecznie nie dokonał. Zmiana treści wpisu do EDG dokonana na wniosek podatnika z dniem 17 stycznia 2005r. nie miała żadnego wpływu na status podatnika jako przedsiębiorcy. Utrata statusu przedsiębiorcy przez J.M. nastąpiła dopiero w dniu 5 czerwca 2006r. i miała charakter czasowy, bowiem z dniem 29 sierpnia 2006r. J.M. ponownie wystąpił z wnioskiem i w dniu 1 września 2006r. uzyskał ponowny wpis do EDG.

W tym stanie rzeczy wyrażone w piśmie pełnomocnika skarżącego żądanie by organy podatkowe ustaliły "czy faktycznie była wykonywana działalność gospodarcza" jest nieuzasadnione. Za mało konkretny, tym niemniej również za bezzasadny, uznał Sąd zarzut pełnomocnika skarżącego o "pominięciu szeregu dowodów wskazanych przez skarżącego" oraz "jego twierdzeń zmierzających do wykazania, że już nie prowadzi działalności gospodarczej". Podkreślić należy, że pełnomocnik skarżącego nie tylko nie wskazał jakie dowody zostały przez organy podatkowe pominięte, ale nie wyjaśnił również jakie znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie maja twierdzenia skarżącego iż "nie prowadzi już działalności gospodarczej". Dla sprawy istotne znaczenie ma tylko to czy w stanie faktycznym sprawy skarżący miał status przedsiębiorcy, a nie to czy w toku postępowania podatkowego, czy też sądowo-administracyjnego skarżący prowadzi, czy też nie prowadzi już działalności gospodarczej.

Za nieuzasadniony również należy uznać zarzut pełnomocnika skarżącego, iż organy podatkowe pominęły ustalenia dokonane w czasie oględzin, a mianowicie treść protokołu stwierdzającą, że w budynku nie jest prowadzona działalność gospodarcza". Podkreślić należy, że organy podatkowe ustalając wysokość podatku od nieruchomości w 2006r. uwzględniły fakt, iż podatnik wystąpił z wnioskiem o wykreślenie z EDG z dniem 5 czerwca 2006r. i ponownie o wpis do EDG w dniu 1 września 2006r. oględzin i pomiar budynku zostały dokonane w dniu 6 sierpnia 2006r., a więc w czasie, gdy skarżący nie był uwidoczniony w EDG jako przedsiębiorca. Zawarte w protokole oględzin stwierdzenie – odnośnie do drugiego z budynków, iż "...budynek warsztatowo-mieszkalny (obecnie mieszkalny – nie jest prowadzona działalność gospodarcza) jest lakoniczne i potwierdza wyłącznie stan faktyczny istniejący w dniu dokonania oględzin. Nie upoważnia natomiast do sformułowania dalej idącego wniosku, iż twierdzenie to ma zastosowanie do stanu faktycznego w roku podatkowym 2005 i w okresie dziewięciu miesięcy 2006r.

Podzielając stanowisko organów podatkowych co do posiadania przez skarżącego – w omawianym okresie – statusu przedsiębiorcy, równocześnie Sąd zauważa, iż nie wyjaśniły one należycie zarzutu skarżącego o braku możliwości wykorzystywania przedmiotowego budynku do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych.

Zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych budynki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej to budynki będące w posiadaniu przedsiębiorcy ..., chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych. Pojęcie "względy techniczne" nie zostało zdefiniowane przez ustawodawcę, w związku z czym organy podatkowe były uprawnione do przyjęcia sformułowanego w literaturze poglądu, iż nie są to przyczyny leżące po stronie przedsiębiorcy, ale związane z danym przedmiotem opodatkowania, a zatem obiektywne okoliczności natury technicznej uniemożliwiające wykorzystywanie go do celów konkretnej działalności prowadzonej przez dany podmiot (por. M.Rusinek: Komentarz do ustawy z dnia 30 października 2002r. o zmianie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 200, poz. 1683) – LEX/el.2003.

Powyższy pogląd Sąd również podziela. Nie podziela natomiast stanowiska wyrażonego przez organ odwoławczy odnośnie do podatku za 2005r., że tylko decyzja właściwego organu nadzoru budowlanego jest podstawą do wykazania, że w budynku nie może być ze względów technicznych prowadzona działalność gospodarcza. Wymogu takiego nie zawiera bowiem cytowany art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. W takiej sytuacji organy podatkowe są uprawnione do samodzielnej oceny czy "względy techniczne" faktycznie występują. Za nieuprawnione jednak Sąd uznaje twierdzenie organu odwoławczego, iż przeprowadzone w dniu 2 sierpnia 2006r. czynności oględzin potwierdziły, iż budynek warsztatowy nie zmienił swojego charakteru i przeznaczenia. Protokół z w/w oględzin, który znajduje się w aktach sprawy wprost przeciwnie potwierdza, że drugi budynek, to nie budynek warsztatowy, ale budynek warsztatowo-mieszkaniowy. Innych informacji odnośnie charakteru i przeznaczenia tego budynku protokół nie zawiera.

Niezależnie od powyższego Sąd zauważa, iż uzasadnienie decyzji zarówno organu I, jak i II instancji, powołujące się na treść w/w protokołu oględzin, podaje tylko łączną powierzchnię mieszkalną w obu budynkach, jak również łączną powierzchnie budynku związanego z prowadzoną działalnością. Z kolei powoływany protokół z oględzin dokonanych w dniu 3 sierpnia 2006r. zawiera tylko dane jednostkowe, dotyczące poszczególnych pomieszczeń odrębnie dla budynku I mieszkalnego i dla budynku II – warsztatowo mieszkalnego. W ramach II budynku wyodrębnione są poszczególne pomieszczenia po byłym warsztacie i pomieszczenia "część mieszkalna". Orzekające w sprawie organy nie wyjaśniły, które pomieszczenia, ściślej ich powierzchnie, zaliczyły do pomieszczeń mieszkalnych, a które do powierzchni budynku związanego z działalnością gospodarczą. Stwierdzenie, iż podatnik nie kwestionował rzetelności pomiaru nie jest wystarczające, bowiem Sąd, który bada prawidłowość dokonanych przez organy podatkowe ustaleń faktycznych nie może mieć w tym zakresie wątpliwości. Zarzut niezgodności powierzchni budynków wskazanych w uzasadnieniu decyzji i w w/w protokole oględzin podniósł również pełnomocnik skarżącego w piśmie procesowym z dnia 10 grudnia 2007r.

W uwzględnieniu powyższych wywodów Sąd stwierdził, iż merytoryczna ocena zaskarżonych decyzji jest przedwczesna. Dostrzeżone przez Sąd uchybienia, w tym brak należytego wyjaśnienia sformułowanego przez stronę zarzutu co do braku możliwości wykorzystywania przedmiotowego budynku do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych oraz nieczytelny sposób wyliczenia powierzchni obu budynków obligują do uchylenia zaskarżonych decyzji i poprzedzających je decyzji organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).