Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 884/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 3 par. 1, art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: Art. 1 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: Art. 27 ust. 1, ust. 1a, ust. 2, ust. 7
journal: Dz.U. 2009 nr 1 poz 7
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek ( spr.) Sędziowie WSA Elżbieta Kremer WSA Janusz Kasprzycki Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu należności z tytułu otrzymanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji


UZASADNIENIE

W dniu [...] 2011 r. Burmistrz, powołując się na art. 2 pkt 3, art. 12, art. 25, art. 27 ust. 1-3 i ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2007 r., Nr 192 poz. 1378 z późn. zm.) w związku z art. 104 i art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego, wydał decyzję nr [...] w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Decyzja ta zawiera rozstrzygnięcie następującej treści:

"po rozpoznaniu sprawy zwrotu należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego, wszczętej z urzędu, wobec dłużnika alimentacyjnego Pan A. S. ul. B, A, po zakończeniu okresu świadczeniowego 2009/2010, na który decyzją administracyjną przyznano świadczenie z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej w stosunku do której wyżej wymieniony(a) był(a) dłużnikiem alimentacyjnym postanawiam zobowiązać dłużnika alimentacyjnego w terminie 14 dni od dnia otrzymania niniejszej decyzji do zwrotu należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie: 1. Zadłużenie powstałe dla zrealizowanej sprawy wynosi: 3 000,00 zł, zadłużenie nie zwróconych należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy wynosi: 7 250,00 zł, 2. Kwota ustawowych odsetek wyliczonych do dnia wydania decyzji wynosi: 439,04 zł".

Na uzasadnienie przytoczono treść art. 27 ust. 1 – 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów dodają, że: "Okres świadczeniowy 2009/2010 zakończył się we wrześniu 2010 r. z powyższych względów należało orzec jak w sentencji".

Z powyższą decyzją nie zgodził się A. S., który w odwołaniu zarzucił, że roszczenia Ośrodka Pomocy Społecznej określone w decyzji wynoszą 10 599,04 zł czego 3 000,00 zł stanowi kwotę należną komornikowi i o tę kwotę wysokość roszczenia określona w decyzji powinna być pomniejszona. Oprócz tego zarzutu odwołujący się podał, że w stosunku do niego wydano decyzję "o trwałym stopniu niepełnosprawności" i z tego względu sam będzie starał się o świadczenia z opieki społecznej oraz podniósł, że w związku z bezprawnym zatrzymaniem mu prawa jazdy będzie starał się o odszkodowanie od stosownych organów. Do odwołania dołączono orzeczenia o zaliczeniu A. S. do lekkiego stopnia niepełnosprawności na stałe.

Decyzją z dnia 27 kwietnia 2011 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu powyższego odwołania "postanowiło: 1. uchylić decyzję w części dotyczącej terminu zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego i w tym zakresie orzec co do istoty sprawy poprzez zobowiązanie dłużnika alimentacyjnego do zwrotu należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego w terminie 14 dni, licząc od dnia, w którym zaskarżona decyzja stanie się ostateczna. 2. w pozostałym zakresie utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję". Jako podstawę prawna wskazano art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 7, art. 10 § 1, art. 130 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 27 ust. 1, ust. 1a, ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 2, pkt 8, pkt 10 i pkt 11 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2010 r., Nr 229, poz. 1504 z późn. zm.). Na uzasadnienie podano, że ze zgromadzonego w aktach materiału dowodowego, tj. dokumentu pod nazwą "A. S. Obroty FA za okres od 2008-09-01 do 2011-03-31" oraz wniosku Komornika Sądowego przy sądzie Rejonowym z dnia 26 sierpnia 2010 r. o wyjawienie majątku, wynika, że zgodnie z art. 27 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów Burmistrz zobowiązał dłużnika alimentacyjnego A. S. do zwrotu należności z tytułu otrzymanych, przez osobę uprawnioną, świadczeń alimentacyjnych w kwocie 3000,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi wyliczonymi na dzień wydania decyzji na kwotę 349,04 zł, a odwołanie uzasadnione trudną sytuacją zdrowotna i materialną odwołującego się nie może zostać uwzględnione. Jednocześnie podano, że w powołaniu się na tę sytuację odwołujący się może złożyć odrębny wniosek o umorzenie należności w całości lub w części. Organ podał, że niezgodnie z przepisami organ I instancji jedynie określił "termin obowiązku zwrotu należności" "poprzez odniesienie się do dnia otrzymania decyzji, a nie nabycia przez nią cech ostateczności".

Na powyższą decyzję złożył skargę A. S. podnosząc, że przy jej wydaniu nie uwzględniono "zasadniczego argumentu", tj. odpowiedzialności organów obu instancji za bezprawne zatrzymanie mu prawa jazdy, co uniemożliwiło mu podjęcie pracy zarobkowej "z uwzględnieniem stanu zdrowia".

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumenty jak w zaskarżonej decyzji zaznaczając, że okoliczności wpływające – zdaniem skarżącego – na ograniczenie jego możliwości zarobkowych, tj. fakt zatrzymania prawa jazdy przez Starostę oraz okres trwania postępowania w sprawie uchylenia tej decyzji, nie mogły zostać uwzględnione przez Kolegium w tej sprawie.

Sąd stwierdza, że w aktach administracyjnych znajduje się decyzja Burmistrza nr [...] z dnia 17 listopada 2009 r. przyznająca R. S., na jej wniosek, "świadczenie z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną, w wieku od 18 do ukończenia 25 roku życia, przyznana na R. S., w kwocie 250,00 zł miesięcznie, na okres od 2009-10-01 do 2010-09-30." Z decyzji znajdującej się w aktach na k. 2 wynika, że została skierowana do R. S. (która potwierdziła odbiór decyzji w dniu 17 listopada 2009 r.) oraz do doręczenia komornikowi. Sąd stwierdza także, iż w aktach administracyjnych znajduje się kserokopia wniosku Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym skierowanego do Sądu Rejonowego o wyjawienie majątku dłużnika A. S., "przeciwko któremu prowadzone jest postępowanie o egzekucję świadczeń pieniężnych z tytułu roszczeń Skarbu Państwa zasądzonych na podstawie tytułu wykonawczego: Sądu Rejonowego z dnia 08-11-2006 w sprawie [...]", w którym to wniosku podano jako wierzyciela Z. S.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi – zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie więc z podanymi wyżej ustawowymi kompetencjami bada, czy treść zaskarżonej decyzji jest zgodna z prawem i czy postępowanie prowadzące do jej wydania było niewadliwe i rzetelne.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego - skarga jest uzasadniona, chociaż nie ze względów w niej naprowadzonych.

Na wstępie rozważań należy podkreślić, że z żadnej decyzji znajdującej się w aktach nie wynika, kim dla A. S. jest uprawniona do alimentów R. S., a kim jest dla niego Z. S. ujawniona we wniosku komornika jako wierzycielka w postępowaniu "o egzekucję świadczeń pieniężnych z tytułu roszczeń Skarbu Państwa". Z charakteru niniejszej sprawy, nazwisk występujących w sprawie osób i ich wspólnego adresu należałoby jedynie wnioskować, że zobowiązano A. S., jako dłużnika alimentacyjnego do zwrotu świadczeń wypłaconych właśnie R. S. jako osobie uprawnionej do tych świadczeń i będącej zapewne córką skarżącego. Kontrola legalności wydanych decyzji nie może jednak polegać na przypuszczeniach i domysłach Sądu dokonującego ich kontroli.

Jest niewątpliwym, że podstawą prawną zobowiązania dłużnika alimentacyjnego do zwrotu właściwemu organowi należności w wysokości świadczeń wypłaconych osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami jest ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009, Nr 1, poz. 7 z późn. zm.), a w szczególności art. 27 ust. 2 tej ustawy, który stanowi:

"Art. 27. 2. Organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego."

Mając na względzie treść powyższego przepisu Sąd zwraca uwagę na przytoczoną wyżej treść rozstrzygnięcia zawartego w wydanej w niniejszej sprawie decyzji organu I instancji, z której nie wynika, jaką kwotę w terminie dni 14 (od dnia ustalonego decyzją II instancji) ma zwrócić skarżący – czy kwotę 3000 zł plus odsetki w kwocie 349,04 zł, czy kwotę 7250 zł, czy kwotę 7250 zł plus odsetki w kwocie 349,04 zł, czy może sumę kwoty 3000 zł i 7250 zł wynoszącą 10250 zł plus odsetki w kwocie 349,04 zł.

Należy zaznaczyć, że na kwestię niejasności co do wysokości swego zadłużenia zwrócił uwagę w swym odwołaniu skarżący, który zarzucił jako nieprawidłowe wyliczenie kwoty zadłużenia przez organ I instancji w wysokości 10599,04 zł (po zsumowaniu przez skarżącego kwot podanych w decyzji), gdyż – jego zdaniem – zadłużenie to powinno być pomniejszone o kwotę 3000 zł. Jednakże, co Sąd podkreśla, organ odwoławczy w swej decyzji w ogóle nie odniósł sie do tego zarzutu. Powoduje to stwierdzenie Sądu, że nie ma jasności co do tego, w jakim zakresie organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Nie wynika – zdaniem Sądu – ani z decyzji organu I instancji ani z decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jaki stan faktyczny sprawy ustaliły organy i jakie przepisy prawa zostały rzeczywiście zastosowane przez te organy.

Sąd zwraca także uwagę na treść art. 27 ust. 7 omawianej ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, który stanowi:

"Art. 27. 7. Organ właściwy wierzyciela przekazuje dłużnikowi alimentacyjnemu oraz organowi właściwemu dłużnika:

1) informację o przyznaniu osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego;

2) decyzję w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego;

3) informację o wysokości zobowiązań dłużnika alimentacyjnego wobec Skarbu Państwa z tytułu:

a) wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego na podstawie ustawy,

b) (...)."

Sąd zwraca uwagę także na to, że z akt sprawy nie wynika, aby skarżącemu jako dłużnikowi alimentacyjnemu była przekazana informacja o przyznaniu uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego, czy informacja o wysokości zobowiązań dłużnika alimentacyjnego wobec Skarbu Państwa z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Z konstrukcji decyzji organu I instancji należałoby domniemywać, że informacje te miały być zawarte w decyzji organu I instancji wydanej na podstawie art. 27 ust. 2 omawianej ustawy. Jednakże, zdaniem Sądu, umieszczenie tych informacji w rozstrzygnięciu wydanej przez organ I instancji decyzji nr [...] z dnia [...] 2009 r. w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego spowodowało nie poddającą się kontroli Sądu niejasność, co do kwoty, jaką organ obciążył skarżącego z tego tytułu. Co prawda, organ odwoławczy stwierdził, że Burmistrz zobowiązał dłużnika alimentacyjnego A. S. do zwrotu należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń alimentacyjnych w kwocie 3 000,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi wyliczonymi na dzień wydania decyzji na kwotę 349,04 zł, nie mniej jednak konstrukcja rozstrzygnięcia zawartego w decyzji organu I instancji i brak ustosunkowania się organu II instancji do zarzutu skarżącego zawartego w odwołaniu, a wskazującego na niejasność, co do kwoty, którą został obciążony do zwrotu, powodują stwierdzenie Sądu, że wydane decyzje nie poddają się kontroli z uwagi na uzasadnione wątpliwości co do ich treści.

Przy ponownym postępowaniu w niniejszej sprawie organy administracyjne wydając decyzję na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w sposób jednoznaczny ustalą stan faktyczny sprawy wskazując, kto i z jakiego względu był osobą uprawnioną do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, których zwrotem obciążono skarżącego oraz wskażą wysokość kwoty należności jaka podlega zwrotowi przez dłużnika alimentacyjnego z tego tytułu uzasadniając i wyliczając wysokość tej kwoty w sposób umożliwiający jej kontrolę. Decyzja wydana na podstawie art. 27 ust. 2 tej ustawy powinna zawierać również wysokość odsetek podlegającą zwrotowi przez dłużnika alimentacyjnego, a to zgodnie z treścią art. 27 ust. 1 i ust. 1a omawianej ustawy, które stanowią:

"Art. 27. 1. Dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami.

1a. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty."

Sąd zwraca uwagę na to, że wysokość wszystkich należności, którymi obciąża się dłużnika alimentacyjnego powinny być wyliczone i uzasadnione w sposób poddający się kontroli. W zakresie tym Sąd zwraca uwagę na stanowisko orzecznictwa sądownictwa administracyjnego, a w szczególności na stanowisko, które podziela Sąd orzekający w niniejszej sprawie, zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 czerwca 2010 r., sygn. akt II SA/Po 199/10 (opubl. LEX nr 585370): "W decyzji administracyjnej wydawanej na podstawie art. 27 ust. 2 p.o.u.a. winny zostać wyliczone odsetki należne na dzień jej wydania, wraz ze wskazaniem na podstawie jakiej stopy procentowej, w jakiej wysokości, od jakich kwot i od jakich dat odsetki te są naliczane."

Mając powyższe ustalenia i przepisy prawa na względzie Sąd stwierdził, że organy administracyjne wydały decyzje z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów mającym wpływ na wynik sprawy i w związku z tym, na mocy art. 145 § 1 pkt 1a p.p.s.a. orzekł - jak w wyroku.