Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 647/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-02-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6063 Opłaty eksploatacyjne
Hasła tematyczne: Prawo geologiczne i górnicze
Skarżony organ: Urząd Górniczy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 140  ust. 1 i  ust. 2  pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 2126
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 lutego 2021 r. sprawy ze skargi P.S. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] r. Prezes Wyższego Urzędu Górniczego, po rozpoznaniu odwołania P. S. i B. S. od decyzji Dyrektora Okręgowego w R. z [...] r., nr [...], Idz. [...], ustalającej im opłatę podwyższoną za wydobycie, w okresie co najmniej od [...] r. do [...] r., bez wymaganej koncesji piasku ze złoża piaskowego w ilości [...] Mg na działkach o numerach ewidencyjnych [...] i [...], stanowiących współwłasność małżeńską, które położone są w miejscowości J. przy ul. [...] na terenie miasta J., uchylił zaskarżoną decyzję w całości. Względem B. S. umorzył postępowanie przed organem I instancji. Natomiast P. S. ustalił opłatę podwyższoną w wysokości [...] zł.

Zaskarżoną decyzję wydano na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. — Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, z późn. zm. dalej K.p.a.) w związku z art. 140 ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. — Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2017 r. poz. 2126, z późn. zm., dalej: P.g.g.).

Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym.

W dniu [...] r. do organu I instancji wpłynęło pismo I. K. M. i P. M. informujące o prowadzeniu działalności polegającej na wydobywaniu dużych ilości piasku na terenie J. przy ulicy [...]. W treści zgłoszenia podano, że piasek jest wydobywany w celu jego sprzedaży". W piśmie tym wskazano działkę nr [...], na której prowadzona jest działalność oraz jej właścicieli, a zarazem rzekomo prowadzących tę działalność, tj. B. i P. S.. Zawiadamiający stwierdzili, że prowadzone roboty (głębokie wykopy) stanowią zagrożenie dla działki sąsiedniej, będącej ich własnością. Do pisma dołączono zdjęcia dokumentujące prowadzoną działalność, a w szczególności zagospodarowanie terenu, koparki, spryzmowaną kopalinę oraz gruz deponowany wprost do wyrobiska.

Korzystając z ortofotomap dostępnych w aplikacji [...] - które obrazują zagospodarowanie terenu od 2009 r. (rola) oraz jego dalsze przekształcanie w kolejnych latach – organ I instancji stwierdził, że teren uległ znacznemu przekształceniu na całej powierzchni działki nr [...] oraz na części działki nr [...]. Przekształcanie rozpoczęto przed dniem [...] r. Dla stwierdzenia powyższego wykorzystano również materiały publikowane przez [...], w tym zdjęcia lotnicze, które uwidaczniają wykopy, drogi technologiczne udostępniające wyrobiska oraz pracujący w terenie sprzęt budowlany (koparka). Wskazano, iż w ogólnodostępnej aplikacji [...] na ujęciach z dnia: [...] r., [...] r., [...] r. oraz [...] r. również widoczna jest pracująca koparka w różnych rejonach działek nr [...] i [...].

W dniu [...]r. pracownicy Okręgowego Urzędu Górniczego w R. przeprowadzili wizję lokalną na działkach nr [...] i [...]. Rozpoznanie przeprowadzono przy współudziale pracowników Komendy Miejskiej Policji w J. W trakcie wizji dokonano szczegółowego opisu terenu oraz sporządzono dokumentację fotograficzną. Stwierdzono m.in., że poziom terenu na obu działkach został obniżony o kilka metrów względem terenu otaczającego. Na miejscu zastano spryzmowany nadkład i glebę oraz wykopy wypełnione gruzem, odpadami wydobywczymi i gliną. Cały teren był ogrodzony. Wjazd na teren działek możliwy był od strony ul. [...] przez jedną z dwóch bram (druga brama od strony południowej była zamknięta). Bramy oznakowano tablicami informującymi, że jest to teren prywatny i teren budowy oraz tablicami z zakazem wstępu. Przed bramą wjazdową umieszczono tablice o treści: "oddam ziemię zasypową" i "przyjmę czysty gruz" wraz z numerem telefonu (na który odpowiadał P. S.). Przez środkową część obu działek przebiegała droga wykonana z łupka pokopalnianego, a dojazd do wyrobiska możliwy był po drogach ułożonych z płyt betonowych. Na odsłoniętych skarpach stwierdzono występowanie piasku w złożu. Na działkach widoczne były ślady pracy ciężkiego sprzętu budowlanego. W rozpoznaniu w dniu [...] r. uczestniczyli autorzy pisma, którzy zrelacjonowali, jak przebiegała eksploatacja piasku na przedmiotowym terenie. Ich zdaniem eksploatacja trwała od kilku lat, z nasileniem w 2015 r. i 2016 r. Prowadzono ją "na zasadzie akcji", tzn. roboty były prowadzone okresowo, a pozyskiwany piasek na bieżąco był wywożony. Powstawały wyrobiska, które sukcesywnie zasypywano innym (obcym) materiałem.

Pismem z dnia [...] r organ I instancji zawiadomił strony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie naliczenia opłaty podwyższonej za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji przez B. S. i P. S. na działkach nr [...] i [...].

Na podstawie materiałów od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J. ustalono, że część działki nr [...], objęta została pozwoleniem nr [...] z dnia [...] r. na budowę drogi dojazdowej, a decyzją nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta J. umorzył wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie prowadzenia robót ziemno-budowlanych na działce nr [...] - z uwagi na jego bezprzedmiotowość.

W dniach [...] i [...] r. przesłuchano w sprawie czterech świadków: J. G., P. M., J. P. oraz B. S., którzy potwierdzili, że na działkach nr [...] i [...] była prowadzona działalności eksploatacyjna o zorganizowanym charakter. Z zeznań świadków wynikło m.in., że:

- przed podjęciem eksploatacji działki były użytkowane rolniczo, a w południowej części działki nr [...] było wzniesienie

- P. S. rozpoczął przekształcanie działek co najmniej od 2013 r.,

- do powstałych wyrobisk wprowadzono gruz ceglano-betonowy i łupek górniczy (odpad wydobywczy)

- eksploatację prowadzono na dwie warstwy z wykorzystaniem różnego rodzaju koparek

- prowadzona eksploatacja doprowadziła do powstania różnicy poziomów w terenie, która osiągnęła ok. 8m

- piasek dobrej jakości występował jako naturalne nagromadzenie

- nasilenie eksploatacji nastąpiło w latach 2015 i 2016

- eksploatację, załadunek i transport prowadzono w sposób zorganizowany, dysponując odpowiednim sprzętem

- wyrobiska likwidowano sukcesywnie poprzez zasypanie materiałem obcym (gruz, łupek)

- P. S. uczestniczył przy eksploatacji i zasypywaniu wyrobisk.

Pismem z dnia [...] r., znak: [...], Prezydent Miasta J. poinformował, że dla działek nr [...] i [...] nie wydano żadnych decyzji na podstawie przepisów prawa wodnego, ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, ustawy o odpadach ani na podstawie P.g.g. Inwestor w latach 2005-2013 starał się o pozwolenie na budowę budynku handlowo- usługowego, restauracyjno-hotelowego, ostatecznie uzyskał jedynie pozwolenie na budowę drogi dojazdowej do budynku na działce nr [...] przez m.in. działkę nr [...], zwanej dalej "drogą dojazdową". Przy piśmie z dnia [...] r. Prezydent Miasta J. przekazał dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków oraz elektroniczną wersję mapy zasadniczej terenu działek nr [...] i [...]. Według wypisu z rejestru gruntów działka nr [...] stanowi klasoużytek rola, rola IVa i W (rów), a działka nr [...] klasoużytek rola, rola IVa, rola IVb, rola V.

Funkcję kierownika budowy drogi dojazdowej pełnił R. G., który został przesłuchany w charakterze świadka w dniu [...] r. Przedstawił on kopię mapy z projektu budowlano- wykonawczego zjazdu z ul. [...] oraz drogi dojazdowej do budynku handlowo-restauracyjno- hotelowego z [...] r. Świadek zeznał, że realizuje projekt zgodnie z pozwoleniem na budowę, a jeżeli dzieje się coś poza terenem budowy, to wyłącznie na polecenie właściciela gruntu. Kierownik budowy nie posiadał wiedzy na temat sposobu zagospodarowania gruntu pozyskanego z wykopu pod budowę drogi. Niemniej jednak — jak zeznał - poinformował inwestora, że powstałe z wykopów masy ziemne należy przekazać na odpowiednie składowisko. Świadek przebywał na terenie budowy tylko na wezwanie inwestora "może dwa razy w roku". Wiedział, że wokół tego terenu inwestor wykonywał inne roboty ziemne z wykorzystaniem koparek. Kierownik budowy oświadczył, że nie zna planów inwestora i odpowiada tylko za część działki objętą pozwoleniem na budowę.

W dniu [...] r. przesłuchano świadka J. K. - operatora koparki, który zeznał, że wykonywał prace ziemne na terenie przedmiotowych działek na polecenie P. S., który osobiście wydawał mu polecenia. Prace te polegały na plantowaniu, a także "przerzucaniu" gliny i ziemi oraz na ich przewożeniu we wskazane miejsce, tj. 5-7m obok. Świadek stwierdził, że na przedmiotowych działkach pracował może dwa dni w 2017 r. i nie wydobywał w tym miejscu piasku.

Na [...] r. przewidziano także oględziny działek, jednakże w dniu tym pracownicy organu I instancji, po przybyciu na miejsce oględzin, zastali zamknięte bramy wjazdowe, wobec powyższego ponownie nie dokonano zaplanowanych czynności, a sporządzono jedynie dokumentację fotograficzną terenu zza ogrodzenia.

Pismem z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta J. poinformował, że dokonane na działkach nr [...] i [...] przekształcenia terenu nie są skutkiem prowadzenia robót związanych z budową drogi dojazdowej. W załączeniu przekazał kopię decyzji nr [...] Prezydenta Miasta J. z dnia [...] r., nr [...], zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę drogi dojazdowej oraz kopię projektu budowlanego wjazdu z ul. [...] oraz drogi dojazdowej do budynku handlowo-usługowo-restauracyjnego, opracowanego w [...] r. Z załącznika graficznego do przedmiotowego pisma wynika, że drogę zaprojektowano u podnóża terenu, a koniec sięga ok. 90 m w głąb działki nr [...], licząc od zarurowanego odcinka rowu. Rejon, w którym prowadzono eksploatację znajduje się poza terenem objętym projektem budowlanym, a tylko niewielki fragment drogi wchodzi w rejon eksploatacji.

W związku z podejrzeniem popełnienia przestępstwa polegającego na wyrządzeniu poważnej szkody w środowisku poprzez wydobywanie kopalin bez wymaganej koncesji na terenie działek nr [...] i [...] w J., pismem z dnia [...] r. organ I instancji powiadomił o tym Prokuraturę Rejonową w J. Prokurator Rejonowy w J. pismem z dnia [...] r. zgłosił udział w postępowaniu administracyjnym w sprawie ustalenia opłaty podwyższonej.

W dniu [...] r. pracownicy organu I instancji w asyście Prokuratora Rejonowego w J. przeprowadzili wizję na terenie działek nr [...] i [...], w trakcie której pobrali próby bruzdowe kopaliny z istniejącej skarpy złoża. W wizji uczestniczył P. S.. Natomiast pomiarów terenu dokonano [...] r.

Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności z analizy zdjęć lotniczych organ I instancji ustalił, że roboty ziemne na działkach nr [...] i [...] rozpoczęto przed dniem [...] r. Nasiliły się one w latach 2014 - 2015, zajmując coraz większą powierzchnię. Na przedmiotowym terenie prowadzono eksploatację kopaliny. Powstałe wyrobiska poeksploatacyjne zostały wypełnione materiałem obcym. Teren działek nr [...] i [...] został obniżony względem naturalnego ukształtowania terenu otaczającego, pozostały strome skarpy, wkopy wypełnione gruzem oraz drogi technologiczne wykonane z płyt betonowych. Część nadkładu zdeponowano nadpoziomowo na działce nr [...]. Powstałe wyrobiska (częściowo zasypane odpadami w postaci gruzu żelbetowego) wskazują na prowadzenie eksploatacji etapami - za zróżnicowanym jakościowo złożem piasku.

Z uwagi na to, iż przekształcenie działek wskazywało, że wykopy sukcesywnie wypełniano materiałem obcym, do obmiaru wydobytej kopaliny zatrudniono specjalistyczną firmę zewnętrzną.

W dniu [...] r. pracownicy Przedsiębiorstwa "A" z M. przy współudziale pracowników organu I instancji i asyście funkcjonariuszy Policji przystąpili do wykonywania pomiarów i wierceń otworów na przekształconym terenie. Prace wykonywane były przez kolejne dwa dni. W trakcie wykonywania prac w terenie P. S. utrudniał dostęp do miejsca wykonywania wierceń poprzez tarasowanie dojazdu, naprzemienne zamykanie i otwieranie bramy wjazdowej, dopuszczenie do prac pszczelarza przy ulach stojących na granicy obu działek oraz prowadzenie robót ziemnych przy pomocy koparki, obsługiwanej przez J. K..

Dla celów prowadzonego postępowania opróbowano kopalinę pozyskaną w wyniku wiercenia otworów. Na terenie przedmiotowych działek wykonano piętnaście otworów badawczych oraz dodatkowe dwa otwory na działkach sąsiednich. Badania pozyskanej kopaliny zostały wykonane przez akredytowane Laboratorium "B" Sp. z o.o. sp.k. Z opracowania - do którego dołączono krzywe uziemienia - wynikało, że pozyskana kopalina to piasek pylasty, który po uszlachetnieniu spełnia wymagania dla piasku stosowanego w podsypkach budowlanych. Określono ilość wydobytego piasku. Głębokość zruszenia gruntu sięgającą 3m w głąb potwierdzono badaniami geofizycznymi. Wyrobiska zinwentaryzowano poprzez określenie głębokości (w miejscach pomiaru metodą geofizyczną). W wyniku pomiarów wykonano mapę sytuacyjno-wysokościową, na której naniesiono wykonane otwory z podziałem na bloki obliczeniowe oraz sporządzono charakterystyczne przekroje. Obliczono objętość ubytku kopaliny.

Kwotę opłaty podwyższonej ustalono na podstawie wyników pomiarów wykonanych przez pracowników Przedsiębiorstwa "A" - przy udziale pracowników organu I instancji posiadających odpowiednie uprawnienia i kwalifikacje do ich przeprowadzenia. Pomiary i wiercenia zostały przeprowadzone w dniach [...] [...] r. Powołując się na protokół czynności, którego wynika obecność i aktywność P. S. w tych dniach organ I instancji uznał, że nie zasługuje na uwzględnienie zgłoszony przez P. S. wniosek dowodowy o oddalenie dowodu z wierceń przeprowadzonych przez wykwalifikowanych pracowników przedsiębiorstwa "A" i dopuszczenie jego dowodów z odwiertów oraz ponowne przeprowadzenie wizji lokalnej wraz z pobraniem w jego obecności reprezentatywnego materiału do oceny.

Wyniki pomiarów stanowiły podstawę do opracowania stosownej dokumentacji sporządzonej przez uprawnionego geologa J. W. W opracowaniu tym obliczył on różnicę wydobytego piasku mając do dyspozycji m.in. mapy wykonane przez mierniczego górniczego ze stanem na 2013 i 2018 r. Obliczenia ilości wydobytej kopaliny dokonano przyjmując uśrednioną wartość gęstości objętościowej uzyskanej w wyniku badań laboratoryjnych. W obliczeniach nie ujęto kopaliny wydobytej w związku z budową drogi dojazdowej oraz zdeponowanej nadpoziomowo w terenie.

Termin rozpoczęcia eksploatacji został ustalony na podstawie zeznań świadków i analizy zdjęć satelitarnych, które wyraźnie wskazują, że zasadnicze zmiany w terenie następowały w latach 2013, 2014 i 2015. Jako zakończenie prowadzenia eksploatacji przyjęto dzień ostatniej wizji przeprowadzonej przez pracowników OUG w R., tj. [...] r. Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ I instancji ustalił, że na działkach nr [...] i [...] doszło do wydobywania piasku bez wymaganej koncesji.

W tym stanie wydano opisaną na wstępie decyzję Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w R..

Od decyzji tej strony wniosły odwołanie, w którym zaskarżyły decyzję z dnia [...] r. w całości, wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucili:

1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:a) art. 124 § 2 K.p.a. poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji z dnia [...] r., bowiem z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika wysokość naliczonej opłaty i sposób jej obliczenia, co jest jej istotą, a co utrudnia merytoryczną polemikę z przedmiotową decyzją;

b) art. 10 K.p.a. - poprzez uniemożliwienie stronom wzięcia czynnego udziału w sprawie i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji, w szczególności nie uwzględnienie szeregu wniosków dowodowych odwołujących się, mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym dowodu z przesłuchania stron oraz opinii biegłych z zakresu prowadzenia prac agrarnych i melioracyjnych oraz budownictwa drogowego;

c) art. 7, art. 7a, art. 7b, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. - polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym poprzez:

• przyjęcie, iż brak ustalenia udziału B. S. i P. S. w wydobywaniu kopalin bez wymaganej koncesji sprawia, że obie strony winny uiścić opłatę solidarnie, podczas gdy w toku postępowania żaden z przeprowadzonych dowodów nie wskazał, iż B. S. miała jakikolwiek udział w pracach ziemnych odbywających się na działkach nr [...] i [...], co skutkuje - w ocenie odwołujących się - tym, iż nie ma żadnych podstaw, aby obciążać ją opłatą podwyższoną,

• nie uwzględnienie faktu, iż na działkach nr [...] i [...] odbywała się budowa drogi dojazdowej, na podstawie pozwolenia na budowę nr [...] z dnia [...] r. oraz projektu budowlanego, co uzasadniało wykonywanie na przedmiotowych działkach prac ziemnych,

• przyjęcie - na podstawie znajdujących w aktach sprawy opiniach biegłych - iż na działkach nr [...] i [...] wydobyto [...] MG piasku, podczas gdy przedmiotowe opinie są - w ocenie stron - obarczone błędami, bowiem dla określenia rodzaju kopaliny występującej na działkach nr [...] i [...] wykorzystano próbkę z otworu 16, znajdującego się poza tymi działkami, w której nie stwierdzono obecności piasku,

• przyjęcie błędnej metody obliczeniowej dla ustalenia ilości rzekomo wydobytej kopaliny, z uwagi na fakt, że przedmiotem badania była nieruchomość, z której urobek został już wybrany; w ocenie stron, zastosowana przez biegłego metoda trójkątów stwarza poważne trudności w przypadku rozliczania zasobów, gdy następuje ich zmiana w wyniku bądź lepszego rozpoznania, bądź eksploatacji; zamiast metody trójkątów - zdaniem stron - powinno się zastosować metodę przekrojów, która jest wskazana do obliczania zasobów złóż eksploatowanych sposobem odkrywkowym, gdyż przekroje prowadzone równolegle do przewidywanego frontu eksploatacji pozwalają na obliczanie zasobów dowolnych części złoża i nadkładu przewidzianych do wybierania, np. w różnych okresach i określania tzw. kalendarzowego planu wydobycia,

• przyjęcie, iż na działkach nr [...] i [...] znajdowały się bogate złoża piasku, podczas gdy obszar na którym prowadzono rozpoznanie nie był wcześniej dokumentowany pod względem obecności tego typu kopaliny (nie odnaleziono takiej informacji w Centralnej Bazie Danych Geologicznych oraz systemie MIDAS); w odniesieniu do przedmiotowego terenu nie ma informacji na temat ewentualnych wystąpień piasków nadających się do eksploatacji.

• pominięcie faktu, iż działki nr [...] i [...] mają charakter użytków rolnych i przy ocenie wykonywanych prac należy mieć na uwadze ustawę z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1405, z późn. zm.); zdaniem stron. P. S. wykonywał prace ziemne m.in. w celu wykonywania na przedmiotowych nieruchomościach działalność rolniczej, co wymagało odpowiedniego przystosowania gruntu;

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. a) art. 143 ust. 2 pkt 2 P.g.g. - poprzez niewłaściwe jego zastosowanie i przez to zobowiązanie do zapłaty opłaty podwyższonej solidarnie B. S. i P. S., podczas gdy do zapłaty podwyższonej opłaty eksploatacyjnej zobowiązany jest wyłącznie ten podmiot i tylko ten podmiot, który prowadzi działalność bez wymaganej koncesji,

b) art. 140 P.g.g. - poprzez niewłaściwe jego zastosowanie i przyjęcie, iż B. S. i P. S. prowadzili działalność polegającą na wydobyciu kruszywa w postaci piasku bez wymaganej koncesji, która z definicji powinna mieć charakter zorganizowany, ciągły i być nastawiona na zysk, podczas gdy urobek został wydobyty i usunięty z nieruchomości w celu wykonania drogi dojazdowej, na co zostało wydane pozwolenie na budowę oraz projekt budowlany, a tym samym wydobycie i usunięcie z nieruchomości urobku nie miało charakteru zorganizowanej, ciągłej i nastwionej na zysk działalności, a tylko taka działalność - zdaniem strony - podlega opłacie podwyższonej,

c) naruszenie art. 21 ust. 1 pkt 2 i art. 140 ust. 1 P.g.g. - poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na ustaleniu, że strony dopuściły się wydobywania kopaliny bez uzyskania wymaganej koneesji i zastosowanie w związku z tym opłaty podwyższonej, w sytuacji kiedy na przedmiotowej nieruchomości prowadzone były prace polegające na usunięciu ziemi oraz warstw ziemi organicznej, w eelu wykonania drogi dojazdowej na podstawie posiadanego pozwolenia na budowę wydanego w oparciu o zatwierdzony projekt budowlany, co nie stanowi eksploatacji kopalin w rozumieniu P.g.g.,

d) naruszenie art. 369 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2018 r. poz. 1025, z późn. zm.), zwanej dalej "K.c." - poprzez zobowiązanie B. S. i P. S. do solidarnej zapłaty opłaty podwyższonej, podczas gdy nie ma do tego podstaw prawnych, gdyż zobowiązanie jest solidarne, jeżeli to wynika z ustawy lub z czynności prawnej.

Na podstawie art. 136 K.p.a. strony wniosły ponadto o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów: z ich przesłuchania, z analizy sporządzonej przez geologa M. F., z wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w J. z dnia [...] r., sygn. akt: [...], z opinii biegłego w zakresie prowadzenia prac agrarnych i melioracyjnych w gospodarstwie rolnym oraz z opinii biegłego budownictwa drogowego.

Postanowieniem z dnia [...] r., znak: [...], Idz. [...], Prezes Wyższego Urzędu Górniczego, dopuścił dowód z: wyjaśnień B. S. z dnia [...] r., wyjaśnień P. S. z dnia [...]r., analizy sporządzonej przez geologa M. F. do opracowania pt. "Dokumentacja określająca ilość i ciężar piasku wydobytego z wykopów wtórnie zasypanych na działkach o numerach ewidencyjnych [...], [...], zlokalizowanych w J. w rejonie ul. [...] o łącznej powierzchni ok. 1 ha i głębokości nielegalnej eksploatacji do 8m" oraz wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w J. z dnia [...] r., sygn. akt [...]. Postanowieniem z dnia [...] r., znak: [...], Idz. [...] odmówił natomiast uwzględnienia żądania dowodowego stron, dotyczącego przeprowadzenia dowodów z opinii biegłego w zakresie prowadzenia prac agrarnych i melioracyjnych w gospodarstwie rolnym oraz opinii biegłego budownictwa drogowego, uzasadniając swoje stanowisko w tym zakresie.

W uzasadnieniu podzielił ustalenie organu I instancji, że na działkach nr [...] i [...] doszło do wydobywania piasku bez wymaganej koncesji. Rozważył zastosowanie w przedmiotowej sprawie art. 4 P.g.g., zgodnie z którym, przepisów działu III-VIII oraz art. 168-174 P.g.g. nie stosuje się do wydobywania piasków i żwirów, przeznaczonych dla zaspokojenia potrzeb własnych osoby fizycznej, z nieruchomości stanowiących przedmiot jej prawa własności (użytkowania wieczystego), bez prawa rozporządzania wydobytą kopaliną, jeżeli jednocześnie wydobycie: 1) będzie wykonywane bez użycia środków strzałowych, 2) nie będzie większe niż 10 m3 w roku kalendarzowym, 3) nie naruszy przeznaczenia nieruchomości. Uznał, że z uwagi na skalę na jaką wydobywano piasek z działek nr [...] i [...] ([...] Mg) - wykluczona jest możliwość wydobywania kopaliny dla zaspokojenia potrzeb własnych osoby fizycznej, tj. zastosowanie art. 4 P.g.g.

Dalej uznał, że prowadzącym działalność polegającą na wydobywaniu kopaliny - piasku z działek nr [...] i [...] w okresie od [...] r. do [...] r. był P. S.. W ocenie organu drugiej instancji, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, iż wydobywającą kopalinę z przedmiotowych działek była B. S.. Zwrócono uwagę w tym miejscu, że przesłuchiwani w postępowaniu administracyjnym świadkowie wskazywali, iż to P. S. uczestniczył przy eksploatacji i zasypywaniu wyrobisk Organ drugiej instancji uwzględnił również okoliczność, iż wyrokiem nakazowym z dnia [...] r. sygn. akt [...], [...] Sąd Rejonowy w J. uznał jedynie P. S. za winnego tego, że "w miesiącu czerwcu 2017 roku na działkach o numerach [...] oraz [...] przy ul. [...] w J. bez wymaganej koncesji wydobywał kopaliny, tj. piasek ze złóż. Z wyjaśnień B. S. wynika, iż od 2010 r. zaprzestała działalności zawodowej, nie podejmowała żadnych prac związanych z wydobyciem kruszywa, nikomu nie zlecała ich wykonania i nie osiągała z tego tytułu żadnych zysków, nie interesowała się przedmiotowymi działkami i na nich nie przebywała. Podkreśliła, że przeciwko niej nie toczyło się żadne postępowanie karne, którego przedmiotem były prace wykonywane na działkach i nie zapadło w stosunku do niej żadne orzeczenie sądowe. Wskazała, że zarządzaniem majątkiem i ewentualnymi decyzjami co do prac podjętych na przedmiotowej nieruchomości zajmował się jej mąż, co zostało przez tego ostatniego potwierdzone.

Mając na uwadze powyższe. Prezes WUG uchylił w tym zakresie decyzję z dnia [...] r. i ustalił opłatę podwyższoną za wydobycie piasku bez koncesji jedynie P. S., a umorzył postępowanie pierwszej instancji w części dotyczącej B. S., uwzględniając w tym zakresie wniosek stron zawarty w odwołaniu z dnia [...] r.

Dalej zaznaczył, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte w [...] r., a więc w czasie obowiązywania stawek opłat obowiązujących na rok 2017, ogłoszonych przez Ministra Środowiska w drodze obwieszczenia z dnia 23 sierpnia 2016 r. w sprawie stawek opłat na rok 2017 z zakresu przepisów Prawa geologicznego i górniczego (M.P. poz. 888). Stawka opłaty eksploatacyjnej za działalność w zakresie wydobywania piasków wynosiła [...] zł za tonę (l.p. 33 pkt 4 w załączniku do przedmiotowego obwieszczenia). Przy ustalaniu wysokości opłaty podwyższonej należało więc pomnożyć wydobytą przez stronę ilość kopaliny tj. [...] ton (Mg) przez czterdziestokrotność wskazanej stawki (40 x [...] zł = [...] zł), co dało kwotę [...] zł ([...] x [...] zł = [...] zł). Na podstawie art. 142 ust. 1 P.g.g. w zw. z art. 63 § 1 O.p., końcówkę kwoty wynoszącą [...] groszy podwyższono do pełnej złotówki, ustalając tym samym opłatę podwyższoną w kwocie [...] z czego 60% to [...] zł (po podwyższeniu końcówki kwoty [...] zł wynoszącej [...] groszy do pełnych złotych), a 40% to [...] zł (po pominięciu końcówki kwoty [...] zł wynoszącej [...] groszy).

Niezasadny - w ocenie Prezesa WUG - okazał się zarzut naruszenia art. 124 § 2 K.p.a. - poprzez brak uzasadnienia wysokości ustalonej opłaty i sposobu jej obliczenia. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że dość obszerne wyjaśniania znajdują się w kwestionowanej decyzji a dodatkowo odesłał w tym zakresie do "Dokumentacji określającej ilość i ciężar piasku wydobytego z wykopów wtórnie zasypanych na działkach o numerach ewidencyjnych [...], [...], zlokalizowanych w J. w rejonie ul. [...] o łącznej powierzchni ok. 1 ha i głębokości nielegalnej eksploatacji do 8m" z [...] r.

Za nieuzasadniony organ odwoławczy uznał również zarzut naruszenia art. 10 K.p.a. poprzez uniemożliwienie stronom wzięcia czynnego udziału w sprawie i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji i nie uwzględnienie szeregu wniosków dowodowych. Zaznaczył, że strony zostały pouczone o swoich prawach i obowiązkach wynikających z art. 10, art. 73 i art. 79 K.p.a. pismem z dnia [...] r., informującym ich o wszczęciu postępowania. Stronom zagwarantowano czynny udział w postępowaniu przed organem pierwszej instancji. Były one zawiadamiane o terminach i miejscu przesłuchania świadków i pouczane o możliwości zadawania pytań świadkom oraz o możliwości składania wyjaśnień, jednak nie skorzystały z przysługującego im prawa uczestniczenia w tych czynnościach dowodowych i same pozbawiły się możliwości zadawania pytań przesłuchiwanym.

Podkreślono, że wbrew zarzutom stron, organy administracyjne wydając niniejszą decyzję uwzględnili fakt, iż na części działek nr [...] i [...] odbywała się budowa drogi dojazdowej, na podstawie pozwolenia na budowę nr [...] z dnia [...] r. oraz projektu budowlanego. Zaznaczono, że według załącznika graficznego do przedmiotowego projektu budowlanego, drogę dojazdową zaprojektowano na części działki nr [...] i niewielkim fragmencie działki [...]. Zakres wykonanych na działkach robót znacznie wykraczał natomiast poza ramy projektu budowlanego, stanowiąc nielegalną eksploatację kopaliny.

W ocenie Prezesa WUG dokonane przez organ pierwszej instancji ustalenia w zakresie ilości wydobytej kopaliny były prawidłowe. Zasadne było przyjęcie - na podstawie znajdującej się w aktach sprawy dokumentacji - iż na działkach nr [...] i [...] – odwołujący się dokonał wydobycia [...] ton piasku. Przedmiotowa dokumentacja została sporządzona prawidłowo. Otwory nr 16 i 17 wykonano jako otwory dodatkowe w celu potwierdzenia występowania piasku w bezpośrednim sąsiedztwie działek, na których dokonano już eksploatacji. Powołując się na kartę dokumentacyjną otworu nr 16 wskazano iż na głębokości 0,8m występuje piasek i zalega do głębokości 2,5m. W drugim otworze kontrolnym występują naprzemiennie glina i piasek. Skoro powierzchnia przedmiotowych działek została obniżona o miąższość warstwy piasku to do opróbowania kopaliny zasadnie wykorzystano m.in. piasek występujący naturalnie w złożu w bezpośrednim sąsiedztwie.

Organ odwoławczy uznał za zasadne uznanie, że na działkach nr [...] i [...] znajdowało się złoże piasku, mimo że przedmiotowy obszar nie był wcześniej dokumentowany pod względem obecności tego typu kopaliny. Zaznaczył, że w centralnej Bazie Danych Geologicznych oraz systemie MIDAS znajdują się informacje o udokumentowanych złożach, co nie jest jednak jednoznaczne z tym, że tylko w miejscach tam uwidocznionych takie złoża występują. Zwrócił uwagę, że na występowanie na działkach nr [...] i [...] złoża piasku wskazywali przesłuchiwani w sprawie świadkowie a ich zeznania zostały potwierdzone podczas przeprowadzonych wizji i wierceń otworów. Zwrócono w tym miejscu uwagę, że pracownicy organów nadzoru górniczego przeprowadzający kontrolę posiadają wiedzę odnośnie kopalin i są w stanie określić jej rodzaj. Podczas wizji przeprowadzonej na terenie działek nr [...] i [...] w dniu [...] r. stwierdzili, iż na skarpach widoczna była laminacja złoża piasku. Piasek zalegał warstwą o miąższości co najmniej 3m. Stwierdzono występowanie piasku drobnoziarnistego barwy żółto-szarej z żelazistymi soczewkami. W oparciu o "Dokumentację określającą ilość i ciężar piasku wydobytego z wykopów wtórnie zasypanych na działkach o numerach ewidencyjnych [...], [...], zlokalizowanych w J. w rejonie ul. [...] o łącznej powierzchni ok. 1 ha i głębokości nielegalnej eksploatacji do 8m", organ odwoławczy uznał, że przekazany do badań laboratoryjnych grunt jest piaskiem pylastym, po uszlachetnieniu spełniającym wymagania dla piasku stosowanego w podsypkach budowlanych.

Organ odwoławczy nie dał wiary twierdzeniom stron, że P. S. wykonywał prace ziemne m.in. w celu wykonywania na przedmiotowych nieruchomościach działalności rolniczej, co wymagało odpowiedniego przystosowania gruntu, oddalając w konsekwencji ich wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego w zakresie prowadzenia prac agrarnych i melioracyjnych w gospodarstwie rolnym na okoliczność ustalenia czy prace wykonane na działkach będących przedmiotem postępowania były zgodne z ustawą o kształtowaniu ustroju rolnego oraz Kodeksem postępowania w dobrej praktyce rolniczej oraz gospodarce wodnej w rolnictwie.

Prezes WUG uznał również za nielogiczne i sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego wyjaśnienia P. S. dotyczące rzekomego zlecenia mu prac ziemnych na stanowiących jego własność działkach nr [...] i [...] przez sąsiada - P. M..

Za niezasługujący na uwzględnienie uznał zarzut naruszenia art. 140 P.g.g. Podkreślił, że wbrew twierdzeniom stron działalność polegająca na wydobyciu kopaliny bez wymaganej koncesji nie musi mieć charakteru zorganizowanego, ciągłego i być nastawiona na zysk.

Decyzja organu odwoławczego stała się przedmiotem skargi do sądu administracyjnego. W skardze zarzucono zaskarżonej decyzji:

1. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

-- art. 124 § 2 k.p.a. poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji z dnia [...] r., bowiem z uzasadnienia zaskarżonej decyzji o naliczeniu podwyższonej opłaty eksploatacyjnej nie wynika sposób obliczenia opłaty podwyższonej i zastosowania przez Organ przy jej obliczeniu współczynnika [...] co jest istotą zaskarżonej decyzji i co utrudnia merytoryczną polemikę z przedmiotową decyzją,

-- art. 10 k.p.a, poprzez uniemożliwienie Skarżącemu wzięcia czynnego udziału w sprawie i wypowiedzenia co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji, w szczególności nie uwzględniono szeregu wniosków dowodowych Skarżącego mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym dowodu z opinii biegłych z zakresu prowadzenia prac agrarnych i melioracyjnych oraz budownictwa drogowego, a także uniemożliwiono wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów, złożenia końcowego oświadczenia oraz zapoznania się z zebranymi dowodami i materiałami,

-art. 7, 7a, 7b, 77 § 1 i 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym poprzez: nie uwzględnienie faktu, iż na działkach o nr [...], [...] odbywała się budowa drogi dojazdowej, na podstawie zalegającego w aktach sprawy pozwolenia na budowę o nr [...] z dnia [...] r., oraz projektu budowlanego, co uzasadniało wykonywanie na ww. działkach prac ziemnych; przyjęcie, na podstawie zalegających w aktach sprawy opiniach biegłych, iż na działkach o nr [...], [...] wydobyto [...] MG piasku, podczas gdy zalegające w aktach sprawy opinie biegłych są obarczone błędami, bowiem dla określenia rodzaju kopaliny występującej na działkach o nr [...], [...] wykorzystano próbkę z otworu 16, znajdującego poza przedmiotowymi działkami, w której nie stwierdzono obecności piasku; przyjęcie błędnej metody obliczeniowej dla ustalenia ilości rzekomo wydobytej kopaliny, a to z uwagi na fakt, że przedmiotem badania była nieruchomość, której urobek został już wybrany; przyjęcie, iż na działkach o nr [...] oraz [...] znajdowały się bogate złoża piasku, podczas gdy obszar na którym prowadzono rozpoznanie nie był wcześniej dokumentowany pod względem obecności tego typu kopaliny (nie odnaleziono takiej informacji w Centralnej Bazie Danych Geologicznych oraz systemie MIDAS). W odniesieniu do przedmiotowego terenu nie ma informacji na temat ewentualnych wystąpień piasków nadających się do eksploatacji; pominięcie faktu, iż działki o nr [...] oraz [...] mają charakter użytków rolnych i przy ocenie wykonywanych prac należy mieć ustawę o kształtowaniu ustroju rolnego. P. S. wykonywał prace ziemne m.in. w celu wykonywania na przedmiotowych nieruchomościach działalności rolniczej, co wymagało odpowiedniego przystosowania gruntu. Prace ziemne wykonywane na przedmiotowej nieruchomości miały charakter prac rekultywacyjnych mających na celu przystosowanie terenu do działalności rolniczej co było zalecane przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz Śląski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w W. Prace ziemne były związane z niską jakością ziemi tj.: klasą IV i V oraz bagnistego niestabilnego terenu narażonego na erozje. Prowadzone prace ziemne miały charakter czasowy i miały na celu m.in. bonitację klasy gruntu. Na potwierdzenie tego faktu należy wskazać, że większość mas ziemnych odłączonych od złoża znajduje się w miejscu jej odłączenia, a tym samym kopaliny nie zostały w żaden sposób wykorzystane np.: dla celów zarobkowych.

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

- art. 140 P.g.g. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie i przyjęcie, iż P. S. prowadził działalność polegającą na wydobyciu kruszywa w postaci piasku bez wymaganej koncesji, która z definicji powinna mieć charakter zorganizowany, ciągły i być nastawiona na zysk, podczas gdy urobek został wydobyty i usunięty z nieruchomości w celu wykonania drogi dojazdowej na co zostało wydane pozwolenie na budowę oraz projekt budowlany, a tym samym wydobycie i usunięcie z nieruchomości urobku nie miało charakteru zorganizowanej, ciągłej i nastawionej na zysk działalności, a tylko taka działalność podlega opłacie podwyższonej. Co więcej urobek został zdeponowany w punkcie przyjmowania odpadów, w celu jego późniejszego zrekultywowania i wykorzystania na nieruchomości,

-art. 21 ust. 1 pkt 2 oraz art. 140 ust. 1 ustawy prawo geologiczne i górnicze poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na ustaleniu, że Skarżący dopuścił się wydobywania kopaliny bez uzyskania wymaganej koncesji i zastosowaniu w związku z tym opłaty w wysokości podwyższonej, w sytuacji kiedy na przedmiotowej nieruchomości prowadzone były prace polegające na usunięciu ziemi oraz warstw ziemi organicznej, w celu wykonania drogi dojazdowej na podstawie posiadanego pozwolenia na budowę wydanego na podstawie zatwierdzonego projektu budowlanego co nie stanowi eksploatacji kopalin w rozumieniu ustawy prawo geologiczne i górnicze.

Uzasadniając skargę pełnomocnik skarżącego w pierwszej kolejności podkreślił, że z zaskarżonej decyzji w żaden sposób nie wynika wysokość naliczonej podwyższonej opłaty eksploatacyjnej, bowiem w decyzji została podana kwota naliczonej opłaty bez podania sposobu jej wyliczenia. Organ w żaden sposób nie wyjaśnił dlaczego przy obliczeniu podwyższonej opłaty eksploatacyjnej zastosował współczynnik [...], ani nie wskazał z czego ten współczynnik wynika.

Dalej wskazał, że organ pismem z dnia [...] r. zawiadomił pełnomocnika Skarżącego o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, złożenia końcowego oświadczenia oraz zapoznania się z zebranymi dowodami i materiałami w terminie 7 dni. Pismo zostało doręczone pełnomocnikowi w dniu [...] r., przez co termin na zapoznanie się z materiałami postępowania mijał w dniu [...] r. Tymczasem Organ już w dniu [...] r. wydał ostateczną decyzję , która w dniu [...] r. została doręczona pełnomocnikowi. Tym samym organ uniemożliwił stronie i jej pełnomocnikowi czynny udział w postępowaniu i to na jego końcowym etapie.

Autor skargi zarzucił organowi administracji publicznej, że ten dopuścił się niewyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego i nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, co w konsekwencji doprowadziło szereg nieuprawnionych twierdzeń co do stanu faktycznego sprawy zawartych w uzasadnieniu decyzji.

Zaznaczył, że prace na nieruchomości, która ma przeznaczenie rolnicze były konieczne i miały na celu powiększenie areału upraw rolnych, budowę drogi i dojazdów technologicznych w gospodarstwie, melioracji zmieniającej się rzeźby terenu gospodarstwa (11 działek), zwiększenie retencjonowania wody w gospodarstwie rolnym na okoliczność corocznych susz i strat w uprawach, bonitację gruntu z obecnej V na I lub II klasę, zachowania i akumulowania wody w dobie długoletnich niedoborów wody i susz- za pomocą skutecznej inżynierii retencyjnej. Zabiegi agrarne i rekultywacyjne, miały na celu osiągnięcie zamierzonej zdolność produkcyjnej gospodarstwa rolnego oraz budowę stawów hodowlanych, które są ściśle związane z realizacją wyżej wymienionych przedsięwzięć i sposobem racjonalnego zagospodarowania mas ziemnych oraz zagospodarowania potencjału wodnego. Za nieprawdziwe uznał twierdzenie, iż na nieruchomości występowały złoża piasku gdyż takie złoże nigdy nie występowało na przedmiotowej nieruchomości, a jedynie laminacja w odsłoniętych przekrojach fragmentu piasku. Gdyby znajdował się tam piasek wszystkie te skarpy obsunęły czego do dzisiaj nie zaobserwowano.

Pełnomocnik skarżącego powtórzył, że wykonanie wykopu nie miało charakteru zarobkowego, a miały na celu wykonanie drogi dojazdowej na podstawie pozwolenia na budowę oraz zatwierdzonego projektu budowlanego. Co więcej z uwagi na fakt, że przedmiotowy teren ma charakter rolniczy, wykonane prace zimnej miały na celu rekultywację terenu.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:

Stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 19 ustawy z 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (t.j.: Dz. U. z 2014 r. poz. 613 ze zm. – dalej zwana w skrócie: p.g.g.) złożem kopaliny jest naturalne nagromadzenie minerałów, skał oraz innych substancji, których wydobywanie może przynieść korzyść gospodarczą. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, kopaliną wydobytą jest całość kopaliny odłączonej od złoża. Oznacza to, że proces odłączania kopaliny od jej złoża stanowi wydobycie.

Ponadto, stosownie do art. 21 ust. 1 pkt 2 p.g.g., działalność w zakresie wydobywania kopalin ze złóż może być wykonywana po uzyskaniu koncesji.

W myśl art. 4 ust. 1 p.g.g., przepisów działu III-VIII oraz art. 168-174 nie stosuje się do wydobywania piasków i żwirów, przeznaczonych dla zaspokojenia potrzeb własnych osoby fizycznej, z nieruchomości stanowiących przedmiot jej prawa własności (użytkowania wieczystego), bez prawa rozporządzania wydobytą kopaliną, jeżeli jednocześnie wydobycie:

1) będzie wykonywane bez użycia środków strzałowych;

2) nie będzie większe niż 10 m3 w roku kalendarzowym;

3) nie naruszy przeznaczenia nieruchomości.

Jednakże ten, kto zamierza podjąć wydobywanie, o którym mowa w ust. 1, jest obowiązany z 7-dniowym wyprzedzeniem na piśmie zawiadomić o tym właściwy organ nadzoru górniczego, określając lokalizację zamierzonych robót oraz zamierzony czas ich wykonywania – ust. 2 art. 4 p.g.g.

W przypadku naruszenia wymagań określonych w ust. 1 i 2 właściwy organ nadzoru górniczego, w drodze decyzji, ustala prowadzącemu taką działalność opłatę podwyższoną, o której mowa w art. 140 ust. 3 pkt 3 – ust. 3 art. 4 p.g.g. Przepis ten stanowi, że opłatę podwyższoną za wydobywanie kopalin ustala się w wysokości czterdziestokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej bez koncesji kopaliny.

Istota sporu między stronami dotyczy tego, czy skarżący powinien być jak twierdzi organ stroną postępowania i adresatem decyzji wymierzającej opłatę podwyższoną za prowadzenie wydobycia kopaliny bez koncesji z terenu działek nr [...] i [...] należących do niego jak i małżonki B. S. na zasadzie współwłasności małżeńskiej. Czy też jak utrzymuje skarżący na wskazanych działkach odbywały się jedynie prace związane z budową drogi dojazdowej na podstawie pozwolenia nr [...] z [...]r. oraz prace ziemne mające na celu wykonywanie działalności rolniczej co wymagało odpowiedniego przystosowania gruntu prac o charakterze rekultywacyjnych. Nie miało zatem miejsce wydobywanie kopaliny, stąd zaskarżona decyzja organu jest nieprawidłowa.

W ocenie Sądu rację w sporze należy przyznać organowi, który słusznie przyjął w sprawie, iż skarżący dokonał wydobycia kopalin bez koncesji na ww. działkach, a zatem winien być adresatem zaskarżonej decyzji .

Jak wynika z akt Dyrektor OUG został poinformowany przez podmioty trzecie I. K. M. i P. M. – o wydobywaniu piasku bez koncesji na działkach nr [...] i [...] w J. S. przy ul. [...]. W wyniku czynności wyjaśniających organu I instancji, wizji w terenie i wykonania stosownej dokumentacji, spisania protokołu odebrania od Strony stosownych oświadczeń i wyjaśnień, zeznań świadków, dokonania pomiarów wiercenia na terenie działek o w/w nr ewid. położonych w J. S. ul. [...] obejmujących geodezyjne wyznaczenie siatki otworów, pomiary geofizyczne metodą Lund i wykonanie otworów 15 przy pomocy wiertnicy i młota udarowego, dokumentacji określającej ilość i ciężar piasku z wykopów wtórne zasypanych na działkach w/w w J. S. opracowanej przez uprawnionego geologa J. W. dokonano rozpoznania faktu wydobycia piasku i obliczono wyeksploatowaną kubaturę na podstawie dowodów zebranych w aktach sprawy. Obliczając tę wielkość wbrew twierdzeniom skargowym uwzględniono fakt posiadania przez stronę pozwolenia na budowę drogi na podstawie pozwolenia budowlanego. Konsekwencją jego posiadania było to, iż w obliczeniach stanowiących podstawę wydania decyzji nie ujęto kopaliny wydobytej, w związku z budową drogi oraz zdeponowanej nadpoziomowo w terenie.

Wbrew argumentom skargi nie można przyjąć, iż w sprawie miała miejsce jedynie budowa drogi dojazdowej na podstawie posiadanego pozwolenia budowlanego i projektu w tym zakresie. Jak wynika bowiem z załącznika graficznego do przedmiotowego projektu budowlanego, droga dojazdowa została zaprojektowana na części działki nr [...] i niewielkim fragmencie działki [...], tymczasem zakres wykonanych na działkach robót wydobywczych znacznie wykraczał poza ramy projektu budowlanego. W konsekwencji nie można przyjąć, iż w sprawie miało miejsce jedynie wykonywanie posiadanego pozwolenia budowlanego na budowę drogi skoro eksploatacja kopaliny przekraczała pow. wyznaczoną pozwoleniem i to w znacznym zakresie. Jak wynika z akt sprawy i dowodów w nich zebranych roboty ziemne na działkach nr [...] i [...] rozpoczęto przed [...] r., a powstające po eksploatacji kopaliny powstałe wyrobiska poeksploatacyjne wypełniono materiałem obcym gruzem żelbetowym, odpadami wydobywczymi drobnym gruzem budowalnym. Analizując zgromadzony w sprawie materiał dowodowy stwierdzić należało, że zasadnie organy w sprawie przyjęły, iż czynności wykonywane przez skarżącego stanowiły działalność górniczą, polegającą na wydobyciu kopaliny. Świadczy o tym stan działek nr [...] i [...] z wyrobiskami -wykopami wtórnie zsypanymi. Z wydobyciem mamy do czynienia wówczas, gdy substancja została odłączona od złoża – a to jest bezsporne wobec ustaleń organów i jednoznacznie wynika z całości dokumentacji zebranej w aktach sprawy w tym m.in. z zeznań świadków. Z zeznań przesłuchanych w charakterze świadków w dniu [...] i [...] r. J. G., P. M., J. P. oraz B. S., wynika, że na działkach nr [...] i [...] była prowadzona działalności eksploatacyjna o zorganizowanym charakterze. Z zeznań świadków wynika m.in., że: przed podjęciem eksploatacji działki były użytkowane rolniczo, a w południowej części działki nr [...] było wzniesienie (zeznania J. P. z dnia [...] r., s. 2; zeznania B. S. z dnia [...] r.; zeznania P. M. z dnia [...] r.), strona rozpoczęła przekształcanie działek co najmniej od 2013 r. (tak zeznania J. G. z dnia [...] r., P. M. z dnia [...] r., ), do powstałych wyrobisk wprowadzono gruz ceglano-betonowy i łupek górniczy (odpad wydobywczy) (zeznania J. P. z dnia [...] r.,) eksploatację prowadzono na dwie warstwy z wykorzystaniem różnego rodzaju koparek (zeznania P. M. z dnia [...] r.), prowadzona eksploatacja doprowadziła do powstania różnicy poziomów w terenie, która osiągnęła ok. 8 m (tak zeznania P. M. z dnia [...] r.,) nasilenie eksploatacji nastąpiło w latach 2015 i 2016 tak zeznania B. S. z dnia [...] r., zeznania J. G. z dnia [...] r.; zeznania P. M. z dnia [...] r.), eksploatację, załadunek i transport prowadzono w sposób zorganizowany, dysponując odpowiednim sprzętem (zeznania J. P. z dnia [...] r., zeznania P. M. z dnia [...] r.), wyrobiska likwidowano sukcesywnie poprzez zasypanie materiałem obcym (gruz, łupek) (zeznania J. P. z dnia [...] r.)

Nie zasługuje także na uwzględnienie twierdzenie strony, iż przeprowadzone prace wydobywcze dokonywane były z uwagi na fakt przystosowania nieruchomości do spełniania funkcji rolniczej. Skoro na działkach nr [...] i [...] występowała znaczna ilość odpadów - wielkogabarytowych gruz betonowy, odpady wydobywcze pochodzące z kopalń węgla kamiennego trudno przyjąć by ich istnienie na tych działkach służyło celom przystosowania nieruchomości do prowadzenia na niej działalności rolniczej. Istnienie tych odpadów wręcz przeczy argumentacji skargowej co do podejmowania prac związanych z działalnością rolniczą. Trudno bowiem przyjąć by ich istnienie sprzyjało prowadzeniu na tych działkach działalności rolniczej.

W świetle przytoczonych regulacji prawnych nie budzi wątpliwości, że w przypadku stwierdzenia okoliczności wydobycia kopaliny bez stosownej koncesji co w przypadku strony jest niesporne, na organie nadzoru górniczego ciążył obowiązek wydania decyzji wymierzającej osobie fizycznej dokonującej nielegalnego wydobycia kopaliny podwyższonej opłaty, co słusznie w sprawie uczyniono.

Przy obliczeniu ilości wydobytej kopaliny z wyrobiska prawidłowo organ przyjął pomiary sytuacyjno-wysokościowe na podstawie wyników pomiarów wykonanych przez pracowników Przedsiębiorstwa "A" - przy udziale pracowników OUG w R., posiadających stosowne uprawnienia i kwalifikacje do ich przeprowadzenia. Dla celów postępowania opróbowano kopalinę pozyskaną w wyniku wiercenia otworów. Na terenie działek wykonano piętnaście otworów badawczych oraz dwa dodatkowe otwory na działkach sąsiednich. Badania pozyskanej kopaliny zostały wykonane przez akredytowane Laboratorium "B" Sp. z o.o. sp.k. Z opracowania tegoż podmiotu w tym zakresie wynika, że pozyskana kopalina to piasek pylasty . Określono ilość także wydobytego piasku i stwierdzono, iż głębokość zruszenia gruntu sięga 3m w głąb co potwierdzono badaniami geofizycznymi. W wyniku pomiarów wykonano mapę sytuacyjno-wysokościową, na której naniesiono wykonane otwory z podziałem na bloki obliczeniowe oraz sporządzono charakterystyczne przekroje. Obliczono objętość ubytku kopaliny. W tym miejscu wobec zarzutu strony co do błędnego przyjęcia przez organy wielkości wydobytej kopaliny - [...] MG wywodzony z faktu dokonania wyliczeń przez biegłych m.in. w oparciu o próbkę z otworu 16, znajdującego się poza przedmiotowymi działkami, w której to nie stwierdzono obecności kopaliny, to stwierdzić należy, iż nie może on wywrzeć zamierzonego przez stronę skutku prawnego. Fakt bowiem pobrania próbki z otworu nr 16 jako otworu dodatkowego pozostającego poza granicami działek nr [...] i [...] nie może stanowić zaprzeczenia wnioskom organu co do istnienia kopaliny na przedmiotowych działkach na których w wyniku poboru próbek potwierdzono występowanie kopaliny. Nadto fakt istnienia kopaliny na przedmiotowych działkach został potwierdzony także innymi środkami dowodowymi – a to zeznaniami świadków J. P. z dnia [...] r., P. M. zeznania z dnia [...] r..

Jak stanowi art. 139 ust. 4 p.g.g., opłaty dodatkowe, o których mowa w ust. 3 pkt 1, 1a i 3-6 art. ustala się, stosując stawki obowiązujące w dniu wszczęcia postępowania. Skoro postępowanie w sprawie zostało wszczęte w czerwcu 2017 r., należało zastosować stawki opłat wynikające z obwieszczenia Ministra Środowiska z 23 sierpnia 2016 r. w sprawie stawek opłat na rok 2017 z zakresu przepisów Prawa geologicznego i górniczego (M.P. poz. 888). W tym zakresie stawka opłaty eksploatacyjnej za działalność w zakresie wydobywania piasków wynosi [...] zł za tonę i taką też stawkę opłaty zastosowano w sprawie ustalając wysokości opłaty podwyższonej poprzez przemnożenie ilości wydobytej kopaliny tj. [...] ton (Mg) i czterdziestokrotność stawki (40 x [...] zł = [...] zł). W treści spornej decyzji wbrew zarzutowi skargowemu naruszenia art. 124 § 2 K.p.a. podano sposób ustalenia wysokości ustalonej opłaty podwyższonej.

Sąd nie podziela także zarzutu przyjęcia błędnej metody obliczeniowej dla ustalenia ilości wydobytej kopaliny wywodzonego w oparciu o analizę sporządzoną przez geologa M. F. do opracowania dokumentacji z pomiarów i wierceń dokonanej na zlecenie WUG sporządzonej przez J. W. Wskazana dokumentacja została sporządzona przez uprawnionego geologa posiadającego stosowne kwalifikacje prawne do dokonywania tej czynności w oparciu o posiadane świadectwo wydane przez Ministra Środowiska nr [...], [...], [...]. Zdaniem Sądu dokumentacja sporządzona przez geologa, którego uprawnienia zostały potwierdzone przez stosowny organ, a więc o odpowiednich kwalifikacjach, daje wystarczającą rękojmię, że konkluzje wywodzone z niej są poprawne. Nadto zdaniem Sądu brak jest podstaw do uznania, że organ odwoławczy analizę geologa M. F. ocenił w sposób dowolny. W treści decyzji organ odwoławczy wskazał iż skoro w przypadku planowania eksploatacji stosuje się metodę przekrojów, która co wynika z analizy geologa M. F. pozwala na obliczanie zasobów dowolnych części złoża i nadkładu przewidzianych do wybierania, np. w różnych okresach, i określania tzw. kalendarzowego planu wydobycia" tym samym, jak słusznie zauważył organ II instancji, stosowanie tej metody przekrojów nie było wskazane w niniejszej sprawie, gdzie obliczano wielkość całej wydobytej kopaliny, bez rozbijania na poszczególne okresy.

Sąd za zasadne uznał przyjęcie, iż na działkach nr [...] i [...] znajdowało się złoże piasku, mimo że przedmiotowy obszar nie był wcześniej dokumentowany pod względem obecności tego typu kopaliny. To iż w centralnej Bazie Danych Geologicznych oraz systemie MIDAS znajdują się informacje o udokumentowanych złożach, nie oznacza iż brak tych danych w tych bazach nie wyklucza faktycznego istnienia takich złoż kopalin na przedmiotowych działkach. Ten wniosek znajduje potwierdzenie z zeznaniach świadków jak choćby w zeznaniach P. M. z dnia [...] r, J. P. z dnia [...] r.

Przy rozpatrywaniu sprawy przez organy nie doszło do naruszenia art. 7a i art. 7b K.p.a. albowiem w toku postępowania podejmowano działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy.

Nieuzasadniony jest również zarzut naruszenia art. 10 K.p.a. poprzez uniemożliwienie stronom wzięcia czynnego udziału w sprawie i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji i nie uwzględnienie szeregu wniosków dowodowych. Jak wynika z akt organ II instancji poinformował pełn. strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów w sprawie i w ten sposób zapewnił skarżącemu czynny udział w postępowaniu na jego końcowym etapie, w pełni umożliwiając mu obronę jego praw. Odnosząc się zaś do wniosków dowodowych strony [...]r. w tym zakresie wydano wymagane prawem postanowienie.

Wobec powyższego w sprawie nie można dopatrzeć się naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego jak i procesowego. Organ przeprowadził postępowanie dowodowe w niezbędnym do wydania decyzji zakresie, a skarżący miał zapewniony czynny udział w tym postępowaniu. Dokonując oceny materiału dowodowego w sposób odmienny od stanowiska strony organ nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów.

W zakresie wniosku strony zawartego w skardze o przeprowadzenie na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. dowodów z protokołu z kontroli budowy [...]r., Opinii naruszenia stosunków wodnych, Pisma UM J. z Ochrony Środowiska do OUG, Protokołu przyjęcia urobku to końcowo wskazać należy, że zgodnie z tą regulacją Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W niniejszej sprawie jednak taka sytuacja nie wystąpiła.

W świetle przedstawionych okoliczności gdy chybione okazały się zarzuty do naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił uznając ją za bezzasadną.