Wyrok NSA, sygn. akt V SA 714/95
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1996-07-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Powołane przepisy: article: art. 79 ust. 1
journal: Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312
law: Obwieszczenie Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 16 maja 1994 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo celne.
Teza: Cło jest nienależne w rozumieniu art. 79 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312/ tylko wówczas, gdy było ono nienależne już w chwili jego zapłaty /na przykład podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą nie był w ogóle zobowiązany do zapłaty cła lub powinien był zapłacić niższe cło/.

TEZY

Cło jest nienależne w rozumieniu art. 79 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312/ tylko wówczas, gdy było ono nienależne już w chwili jego zapłaty /na przykład podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą nie był w ogóle zobowiązany do zapłaty cła lub powinien był zapłacić niższe cło/.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 par. 5 Kpa w związku z art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/ skargę spółki cywilnej (...) na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 17 lutego 1995 r. w przedmiocie odmowy zapłaty odsetek.


UZASADNIENIE

Dwoma decyzjami z dnia 13 lipca 1994 r., oznaczonymi numerami (...) i (...), Prezes Głównego Urzędu Ceł stwierdził, że nastąpił powrotny wywóz poza obrotem czasowym szkła sprowadzonego przez Przedsiębiorstwo "(...)", działające w formie spółki cywilnej Leszka Sz. i Haliny Z.-Sz. w S., i odprawionego pierwotnie w przywozie decyzjami Dyrektora Urzędu Celnego w W. z dnia 24 sierpnia 1992 r. i 7 października 1992 r., zawartymi w jednolitych dokumentach administracyjnych SAD nr 140520/005359 i 140520/0006415. Prezes Głównego Urzędu Ceł uchylił także te decyzje Dyrektora Urzędu Celnego w W. w części dotyczącej dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym wwiezionego towaru oraz wymiaru cła za ten towar i orzekł o zwrocie cła.

Pismem z dnia 7 września 1994 r. Przedsiębiorstwo "(...)" wniosło o zapłatę odsetek z powodu opóźnienia w zwrocie cła, które powstało z przyczyn leżących po stronie organów celnych.

Decyzją z dnia 7 grudnia 1994 r. Dyrektor Urzędu Celnego w W. odmówił zapłaty odsetek, stwierdzając, że stosownie do art. 20 ust. 2 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312/ od zwracanych należności celnych nie płaci się odsetek.

W odwołaniu od powyższej decyzji Przedsiębiorstwo "(...)" podało, że podstawą żądania odsetek jest art. 81 ust. 2 prawa celnego.

Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia 17 lutego 1995 r. nie uwzględnił odwołania i utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji ostatecznej stwierdzono, że zwrot cła nastąpił w trybie art. 20 prawa celnego, a nie na podstawie art. 79 ust. 1 prawa celnego. Żądanie odsetek wyłącza art. 20 ust. 2 prawa celnego.

W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Przedsiębiorstwo "(...)" stwierdziło, że pobrane należności celne były nienależne i podstawą żądania odsetek jest zwrot cła po upływie terminu określonego w art. 79 ust. 2 prawa celnego.

W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

(...) Zobowiązanie do zapłaty odsetek z tytułu zwrotu cła przez organ celny musi znajdować uzasadnienie w podstawie prawnej przewidzianej przez prawo celne. Do stosunków o charakterze administracyjnoprawnym, a taki charakter ma więź łącząca organ celny i stronę postępowania celnego, nie mają zastosowania zasady rządzące stosunkami cywilnoprawnymi, które reguluje kodeks cywilny /art. 1 Kc/. Prawa i obowiązki organów administracji państwowej w stosunku do podmiotów prawa wynikają z norm materialnego prawa administracyjnego, co nie wyłącza możliwości wzajemnego przenikania się obu gałęzi prawa.

Ustawa z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312/ przewiduje zapłatę odsetek od zwracanych należności celnych tylko wówczas, gdy stwierdzono, że były one nienależne /art. 79 ust. 1 i art. 81 ust. 2/. Głównym zatem zagadnieniem dla obowiązku zapłaty odsetek jest pojęcie nienależnego cła. Ustawodawca nie określił, kiedy cło jest "nienależne". Użycie wyrażenia "były one nienależne" w art. 79 ust. 1 prawa celnego wskazuje, że pojęcie to należy wiązać z momentem zapłaty cła, zwłaszcza że w powołanym przepisie mowa jest o "pobranych należnościach celnych". W przeciwnym razie ustawodawca użyłby w art. 79 ust. 1 in fine prawa celnego wyrażenia "są nienależne". Konkludując, cło jest nienależne w rozumieniu art. 79 ust. 1 prawa celnego tylko wówczas, gdy było ono nienależne już w chwili jego zapłaty /na przykład podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą nie był w ogóle zobowiązany do zapłaty cła lub powinien był zapłacić niższe cło/. Obecna regulacja zawarta w prawie celnym nie pozwala uznać za cło nienależne takiego cła, co do którego wprawdzie powstał tytuł prawny, lecz następnie odpadła podstawa świadczenia (...).

W rozpoznawanej sprawie zwrot cła nastąpił na podstawie art. 20 prawa celnego w związku z powrotnym wywozem towaru. Cło, które zostało pobrane przy przywozie towaru, było na podstawie art. 4 ust. 1 prawa celnego cłem należnym. Żadna okoliczność, która wówczas występowała, nie pozwala uznać pobranego cła za nienależne. Obowiązek zwrotu cła natomiast powstał na skutek zdarzenia późniejszego, a mianowicie powrotnego wywozu towaru.

Organy celne w toku postępowania powoływały się na wyłączenie zapłaty odsetek od zwracanego cła, które jest przewidziane w art. 20 ust. 2 in fine. Nawet w razie braku tego wyłączenia organ celny i tak nie mógłby uwzględnić wniosku strony o zapłatę odsetek, albowiem - jak wyżej zaznaczono - odsetki od zwracanego cła należą się tylko wówczas, gdy było ono nienależne.

Co do zarzutu przewlekłości postępowania w sprawie o zwrot cła, to kwestia ta pozostaje poza kognicją sądu w niniejszej sprawie. Strona zresztą mogła wnieść do sądu skargę na bezczynność organu administracji, z akt administracyjnych jednak nie wynika, by z takiego uprawnienia skorzystała. (...) Z adnotacji zawartej w jednolitym dokumencie administracyjnym SAD wynika, że zwrot cła nastąpił w dniu 31 sierpnia 1994 r., a uchylenie decyzji wymiarowych nastąpiło w dniu 13 lipca 1994 r. (...) Zwrot należności celnych powinien zawsze nastąpić w możliwie jak najkrótszym terminie. Opieszałość organów celnych może - w razie spełnienia warunków przewidzianych w art. 417 Kc - uzasadniać nawet odpowiedzialność deliktową za wyrządzoną szkodę.

Mając powyższe na względzie, należało na podstawie art. 207 par. 5 Kpa w związku z art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym / Dz.U. nr 74 poz. 368/ orzec jak w sentencji.