Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 194/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2015-04-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 54 par. 3, art. 138 par. 1 pkt 2, art. 45, art. 161 par. 1 pkt 3, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 6,
journal: Dz.U. 2011 nr 34 poz 173
law: Ustawa z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grabowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędzia WSA Ewa Rojek, Protokolant Joanna Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją z 19 grudnia 2014 r., znak: IN.XI.7515.37.2014, Wojewoda [...] po rozpatrzeniu skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. ("Spółka") na decyzję Wojewody [...] ego z dnia 28 października 2014 r. orzekającą w trybie odwoławczym w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w K., przy ul. [...], oznaczonej w dacie wywłaszczenia jako część działki hip. nr [...] i działka hip. nr [...], której w obecnej ewidencji gruntów m. K. obręb 0016 odpowiada działka nr [...] o pow. 0,1150 ha, zabudowana budynkiem gastronomicznym, ujawniona w księdze wieczystej [...] prowadzonej przez Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w K. jako własność Gminy K. oraz działka nr [...] o pow. 0,0017 ha stanowiąca, zgodnie z księgą wieczystą [...], własność Województwa [...] ego w trwałym zarządzie Miejskiego Zarządu Dróg w K., na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. oraz art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylił [...] z 28 października 2014 r. w całości i utrzymał w mocy decyzję Starosty K.ego z 31 lipca 2014 r.

Wskazaną decyzją z 31 lipca 2014 r. Starosta K.. orzekł o odmowie zwrotu J. W., I. W., Z. W. ww. nieruchomości.W ocenie organu, cel wywłaszczenia od J. i J. małż. W. na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem PWRN w K. z dnia 9 października 1961 r., utrzymanym w mocy decyzją Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spaw Wewnętrznych z dn. 28 lutego 1962 r. działek nr [...], położonych w K. przy ul. [...], czyli budowa hali widowiskowo-sportowej oraz związanych z nią urządzeń terenowych w tym parkingu samochodowego został do dnia złożenia wniosku o zwrot tj. 4 lipca 2000 r. zrealizowany. Organ podkreślił, że na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r. sygn. akt P 38/11, z dniem 24 marca 2014 r. utracił moc art. 137 ust. 2 ustawy z dn. 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r., poz. 518 ze zm.) dalej u.g.n. w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje się nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r. zrealizowano cel określony w decyzji wywłaszczeniowej. Za kluczowy dowód mający świadczyć o realizacji celu wywłaszczenia wskazano znajdujące się w aktach sprawy zdjęcia lotnicze przedmiotowej nieruchomości z dnia 25 czerwca 1977 r. i z dnia 17 maja 1982 r. pozyskane z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w W.. Natomiast odnośnie części nieruchomości wywłaszczonej zajętej pod drogę publiczną, mianowicie działki nr [...] o pow. 0,0017 ha, organ I instancji wskazał, iż niedopuszczalny jest zwrot wywłaszczonej lub nabytej na podstawie przepisów wymienionych w art. 216 u.g.n., która w dacie orzekania o zwrocie stanowi część drogi publicznej w rozumieniu przepisów ustawy z dn. 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.

W złożonym od ww. decyzji odwołaniu J. W. zarzucił naruszenie: art. 7 kpa i 75 kpa poprzez nieuwzględnienie wniosku stron o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka, a tym samym nie podjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy; art. 10 kpa poprzez nieumożliwienie stronom wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; art. 77 § 1 kpa poprzez niezbadanie i nierozpatrzenie przez organ całego materiału dowodowego oraz brak wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji kwestii dotyczącej realizacji celu wywłaszczenia. Ponadto odwołujący zarzucił naruszenie art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n., poprzez uznanie przez organ I instancji, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany oraz naruszenie art. 136 ust. 1 u.g.n. poprzez pominięcie okoliczności, iż w chwili obecnej nieruchomość jest wykorzystywana na cel niezgodny ze wskazanym w decyzji wywłaszczeniowej.

Decyzją z dnia 28 października 2014 r. Wojewoda [...] uchylił decyzję Starosty K. z dnia 31 lipca 2014 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie, Wojewoda [...] wskazał, że Starosta K. nie uwzględnił wytycznych WSA w K. zawartych w wyroku z dnia 29 czerwca 2011 r., albowiem z akt administracyjnych nie wynika kiedy została wybudowana hala widowiskowo - sportowa, a do ustalenia tego organy zostały zobligowane w ww. wyroku.

Na ww. decyzję [...] Sp. z o. o. z siedzibą w W. wniosła skargę, zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania tj. art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2012r., poz. 270 ze zm.) dalej "ustawa p.p.s.a." w związku z art. 193 ustawy p.p.s.a. poprzez pominięcie faktu wydania w niniejszej sprawie wyroku NSA sygn. akt I OSK 1879/11, który zmienił ocenę prawną i wskazania do dalszego postępowania, wynikające z wyroku WSA w K. sygn. akt II SA/Ke 297/11. Zarzuciła ponadto naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 136 ust. 3 oraz art. 137 ust. 1 pkt 1 u.g.n. w związku z art. 153 ustawy p.p.s.a. i art. 190 ustawy p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że z wyroku WSA w K. sygn. akt II SA/Ke 297/11 wynika, iż normatywna treść art. 137 ust. 1 u.g.n. zakłada, że pomimo realizacji celu wywłaszczenia nieruchomość podlega zwrotowi, jeżeli rozpoczęcie realizacji celu nastąpiło z uchybieniem 7 letniego terminu rozpoczęcia inwestycji, podczas gdy z wiążącego organ administracji wyroku NSA odrzucającego tę argumentację jednoznacznie wynika, że w przypadku zrealizowania celu wywłaszczenia przed złożeniem wniosku o zwrot nieruchomości, bezprzedmiotowym staje się potrzeba ustalania terminu, w którym rozpoczęto i zakończono realizację celu wywłaszczenia. Skarżąca podniósła również zarzut naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa, art 80 kpa, art. 138 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 137 ust. 1 u.g.n. oraz art. 153 ustawy p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że organ I instancji nie zebrał w sposób należyty materiału dowodowego i w wyniku ponownego badania sprawy winien zbadać czy realizację celu wywłaszczenia rozpoczęto w terminie 7 lat od daty wywłaszczenia, podczas gdy w obliczu bezspornego faktu, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany przed złożeniem wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, okoliczność daty, w której rozpoczęto realizację celu jest nieistotna dla oceny zbędności nieruchomości dla realizowanego celu wywłaszczenia. Zakwestionowała także wskazania Wojewody [...] ego co do dalszego postępowania organu I instancji. Podniosła, że nie jest zasadne wskazanie na konieczność przeanalizowanie dokumentacji innej sprawy w sytuacji, gdy zdjęcia lotnicze dowodzą o realizacji celu wywłaszczenia, że z treści decyzji pierwszoinstancyjnej wynika, że przyczyną zaniechania czynności w postaci przesłuchania świadka jest z jednej strony zgromadzenie materialnego dowodu w postaci zdjęć lotniczych, z drugiej brak potrzeby czynienia ustaleń co do terminów zrealizowanych inwestycji, co wynika z wiążących organ zaleceń NSA.

Wojewoda [...] po rozpatrzeniu zarzutów zawartych w skardze uznał, że zachodzą przesłanki do zastosowania art. 54 § 3 ustawy p.p.s.a. Przyznał, że wydając decyzję z 28 października 2014 r. pominął fakt wydania w niniejszej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w W. wyroku z dnia 6 marca 2013 r. sygn. akt I OSK 1879/11. Jakkolwiek NSA tym wyrokiem oddalił skargi kasacyjne złożone od wyroku WSA w K. z dnia 29 czerwca 2011 r. sygn. akt II SA/Ke 297/11, to jak zasadnie podnosi skarżący, całkowicie zmienił ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania wynikające ze wskazanego wyroku WSA.

NSA uznał za błędne wskazania WSA w K. zawarte w wyroku z dnia 29 czerwca 2011 r. obligujące organ do ustalenia nie tylko czy został zrealizowany cel wywłaszczenia, ale również w jakim okresie to nastąpiło, czy zostały zachowane terminy określone w ust. 1 pkt 1 i 2 tego przepisu. Wyraził pogląd, że realizacja celu wywłaszczenia oznacza, iż nieruchomość nie stała się zbędna na ten cel. O zbędności można mówić w przypadku kiedy nie zrealizowano celu. Wtedy też konieczne jest zbadanie czy upłynęły terminy wskazane w powołanym art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. Jeżeli terminy te nie upłynęły, to nie ma przesłanki "zbędności", o "zbędności" można mówić w przypadku upływu tych terminów. W końcowej części wyroku NSA wskazał, że wyrok WSA pomimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. Organ ponownie rozpoznając sprawę winien w sposób jednoznaczny ustalić czy przedmiotowa nieruchomość została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia i w zależności od tych ustaleń rozstrzygnąć wniosek, biorąc pod uwagę ocenę prawną wyrażoną przez NSA.

Uwzględniając powyższe stanowisko NSA, Wojewoda [...] ocenił, że wyrażone w jego decyzji z dnia 28 października 2014 r. wskazania odnośnie dalszego prowadzenia postępowania przez Starostę K. należy uznać za niewłaściwe. Organy administracji publicznej nie mają obowiązku badania terminu wskazanego w art. 137 ust. 1 u.g.n. tj. terminu rozpoczęcia prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia. Zgodnie ze wskazaniami NSA, nie istnieje potrzeba przeprowadzania dodatkowego postępowania dowodowego, w tym w szczególności przeglądu akt sprawy dotyczącej zwrotu działki sąsiedniej, analizy protokołu z przesłuchania świadka, na okoliczność badania terminu rozpoczęcia budowy hali widowiskowo-sportowej. Zgromadzone przez Starostę K. akta sprawy, a w szczególności zdjęcia lotnicze z dnia 25 czerwca 1977 r. i z dnia 17 maja 1982 r. z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w W., dowodzą że cel wywłaszczenia został faktycznie zrealizowany.

Oznacza powyższe, że wszelkie zarzuty podnoszone w skardze spółki [...] są zasadne i słuszne. Dawało to możliwość skorzystania przez Wojewodę [...] z uprawnień autokontrolnych przewidzianych w art. 54 § 3 ustawy p.p.s.a. i uwzględnienia skargi złożonej na wydane przez ten organ rozstrzygnięcie.

Odnosząc się z kolei do zarzutów podnoszonych przez J. W. w odwołaniu od decyzji Starosty K. z dnia 31 lipca 2014r. organ wyjaśnił, że nie zasługują na uwzględnienie.

Podnoszona kwestia naruszenia art. 7 kpa i 75 kpa poprzez nieuwzględnienie wniosku stron o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka, a tym samym nie podjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nie może stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Stan faktyczny sprawy został ustalony wyczerpująco, a skoro nie ma potrzeby ustalania terminów realizacji inwestycji, co wynika wprost z wiążącego organy wyroku NSA, działania te byłyby zbędne.

W ocenie Wojewody [...] ego nie jest także uzasadniony zarzut nie wyjaśnienia przez organ I instancji w uzasadnieniu decyzji kwestii realizacji celu wywłaszczenia. W sprawie bez wątpienia udowodniono, że celem wywłaszczenia była budowa Hali Widowiskowo - Sportowej wraz z infrastrukturą, wskazując na podstawie jakich dokumentów ustalono co miało znajdować się na wywłaszczonej nieruchomości. W kwestii tej wypowiedział się jednoznacznie WSA w K. w wyroku z dnia 29 czerwca 2011 r., w którym wskazał, iż "na nieruchomości będącej przedmiotem sprawy w ramach celu, na jaki została ona wywłaszczona, miał być zrealizowany parking, wchodzący w skład infrastruktury Hali Widowiskowo - Sportowej'. Natomiast brak konieczności badania terminów realizacji inwestycji na przedmiotowej działce wynika wprost z wyroku NSA sygn. akt I OSK 1879/11.

Za niesłuszny Wojewoda uznał zarzut naruszenia art. 10 kpa, poprzez brak zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu. Wyjaśnił, że z przedłożonych przez organ I instancji akt administracyjnych wynika, że pismem z dnia 7 lipca 2014 r. Starosta K. zawiadomił strony postępowania, w tym m.in. J. W., stosownie do art. 10 kpa o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym w oparciu, o który zostanie wydana decyzja. Pismo to zostało doręczone odpowiednio: MZD w K., Zarządowi Województwa [...] i Prezydentowi Miasta K. w dniu 9 lipca 2014 r., I. W. w dniu 10 lipca 2014 r., spółce [...] w dniu 15 lipca 2014r., J. W. w dniu 14 lipca 2014r. oraz Z. W. w dniu 18 lipca 2014 r. Żadna ze stron postępowania nie skorzystała z przysługującego prawa złożenia dodatkowych materiałów i dowodów oraz wypowiedzenia się w sprawie. Zaskarżona decyzja została wydana w dniu 31 lipca 2014 r.

Jako nietrafny Wojewoda ocenił zarzut, że w chwili obecnej nieruchomość jest wykorzystywana na cel niezgodny ze wskazanym w decyzji wywłaszczeniowej. Wyjaśnił, że nie można mówić o zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia w sytuacji, gdy nieruchomość po wywłaszczeniu została zagospodarowana i wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia, a dopiero później jej przeznaczenie zmieniono. W orzecznictwie podkreśla się, że w sytuacji realizacji celu wywłaszczenia, późniejsze inne rozporządzenie nieruchomością wywłaszczoną nie mieści się w ustawowym rozumieniu zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. skardze J. W. wniósł o uchylenie decyzji z 19 grudnia 2014 r. zarzucając jej:

1. naruszenie art. 54 § 3 ustawy p.p.s.a. przez:

a. brak wskazania, czy działanie uzasadniające autokorektę decyzji miało miejsce bez podstawy prawnej czy z rażącym naruszeniem prawa,

b. brak odniesienia się do wszystkich zarzutów, podstawy prawnej oraz wniosków zawartych w skardze, ograniczenie się do enigmatycznego stwierdzenia, o uwzględnieniu skargi,

2. błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez przyjęcie, iż wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 6 marca 2013 r. sygn. akt I OSK 1879/11 rozstrzygnął o stanie faktycznym sprawy i zmienił zakres ustaleń niezbędnych do prawidłowego wyjaśnienia sprawy wskazany w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 6 czerwca 2007 r., sygn. akt II SA/Ke 78/07 zgodnie z którym wymaga zbadania, czy nieruchomość wokół Hali Widowiskowo - Sportowej, objęta wnioskiem o zwrot, była w decyzji lokalizacyjnej przeznaczona na parking,

3. art. 77 § 1 kpa, przez niezebranie całego materiału dowodowego dla wyjaśnienia czy parking mieścił się w zakresie celu, na który nieruchomość została wywłaszczona,

4. naruszenie art. 136 ust. 1u.g.n., poprzez pominięcie okoliczności, iż obecnie nieruchomość jest wykorzystywana na cel niezgodny ze wskazanym w decyzji wywłaszczeniowej.

Skarżący podniósł, że zaskarżona decyzja narusza art. 54 § 3 ustawy p.p.s.a.

Wskazał, że zgodnie z tym przepisem uwzględniając skargę organ ma obowiązek stwierdzić, czy działanie miało miejsce bez podstawy prawnej czy z naruszeniem prawa. W zaskarżonej decyzji nie zostało zawarte żadne twierdzenie odnoszące się do przyczyny autokorekty, tym bardziej, że wszystkie zagadnienia podnoszone przez Wojewodę [...] w zakresie naruszenia prawa i nie ustalenia wyczerpująco stanu faktycznego były podnoszone w odwołaniu skarżącego i uznane uprzednio przez Wojewodę [...] , za zasadne. Wbrew regulacji art. 54 § 3 ustawy p.p.s.a. Wojewoda nie podał przyczyn autokorekty.

Skarżący stwierdził, że warunkiem zastosowania autokontroli przez organ administracji publicznej jest uwzględnienie skargi w całości, co oznacza uznanie za zasadne zarówno zawartych w niej zarzutów, podstawy prawnej, a także wniosków. W skarżonej decyzji organ ograniczył się do enigmatycznego stwierdzenia, że podziela skargę, nie odnosząc się do przedstawionych w niej zarzutów, podstawy prawnej ani wniosków. Tym samym doszło do kolejnego nadużycia zastosowania w sprawie regulacji art. 54 § 3 p.p.s.a.

W ocenie skarżącego Wojewoda [...] wyraził błędny pogląd, że wydane dotychczas orzeczenia doprowadziły do ustalenia w wystarczającym do rozstrzygnięcia sprawy zakresie, stanu faktycznego sprawy, a dotyczy to dwóch zagadnień:

- czy parking był infrastrukturą towarzyszącą budowie Hali Widowiskowej,

- czy parking, którego istnienie utrwalone zostało wyłącznie na zdjęciach lotniczych z dnia 25 czerwca 1977 r. i z dnia 17 maja 1982 r. pozyskanych z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w W. - został wybudowany w ramach realizacji decyzji wywłaszczeniowej, kto wybudował ten parking i na jakie cele był przeznaczony.

Skarżący wskazał, że w wyroku WSA w K. z 6 czerwca 2007 r. sygn. akt II SA/Ke 78/07, zawarte zostały zalecenia, warunkujące ponowne rozpoznanie sprawy od konieczność ustalenia, czy wywłaszczona nieruchomość wokół Hali Widowiskowo - Sportowej, była w decyzji lokalizacyjnej przeznaczona na parking, czy w terminach przewidzianych w art. 137 ust. 1 ustawy parking został zrealizowany.

Drugie z zaleceń zostało poddane interpretacji w wyroku TK i nie wymaga ustaleń co do precyzyjnej daty rozpoczęcia i zakończenia budowy Hali Widowiskowej. Koniecznym natomiast jest ustalenie, czy parking był przewidziany w decyzji wywłaszczeniowej i czy parking posadowiony na części nieruchomości (brak ustaleń na jakiej części nieruchomości) miał związek z Halą Widowiskową i przez kogo został wykonany.

Skarżący podkreślił, iż skoro uprawnienie do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości ma charakter prawa konstytucyjnego to nie może być ono ograniczone ani przez ustawodawcę, ani tym bardziej przez organy administracji stosujące prawo, a ponadto przez sąd kontrolujący legalność działań podejmowanych przez te organy. Przepis art. 137 u.g.n. musi być zatem interpretowany i stosowany ściśle, bez dokonywania jakichkolwiek odstępstw od przewidzianych tam treści oraz z poszanowaniem zasad wynikających ze wskazanych przepisów Konstytucji RP.

Zdaniem skarżącego niezwykle istotny jest cel przejęcia w tym trybie nieruchomości, który powinien być sprecyzowany w decyzji wywłaszczeniowej. W orzeczeniu z dnia 9 października 1961 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. wywłaszczyło na rzecz Państwa, na potrzeby Wojewódzkiego Komitetu Kultury Fizycznej i Turystyki w K.. W decyzji wywłaszczeniowej nie wskazano, iż wywłaszczenie obejmuje budowę parkingu, zaś w zasobach Archiwum nie odnaleziono planów technicznych oraz akt dotyczących ustalonych warunków i procesu budowy. Odszukano dokumentację wywłaszczeniową, opis techniczny oraz załącznik graficzny do zaświadczenia nr [...] zatwierdzającego lokalizację szczegółową na budowę hali sportowej. Nie odnaleziono natomiast załącznika graficznego do decyzji o ustaleniu lokalizacji. Jedynym dokumentem potwierdzającym przeznaczenie nieruchomości na budowę parkingu jest kopia (brak oryginału) części opisu technicznego do projektu urbanistycznego hali wraz z załącznikiem graficznym, uzyskane od Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji - która nie stanowi integralnej części decyzji wywłaszczeniowej. Z decyzji wywłaszczeniowej nie wynika, iż nieruchomość została wywłaszczona na budowę parkingu, a jedynie Hali Widowiskowo - Sportowej. Bezsprzecznie na nieruchomości nigdy nie powstała hala widowiskowo – sportowa. W wyroku z dnia 6 czerwca 2007 r. WSA wskazał, iż przy określeniu zbędności celu wywłaszczenia pomocną byłaby decyzja o zatwierdzeniu lokalizacji. Wynikałoby z niej położenie obiektu - Hali Widowiskowo - Sportowej oraz planowanej infrastruktury tego obiektu. Ustalenie położenia planowanej infrastruktury Hali Widowiskowo-Sportowej, w tym parkingu na przedmiotowej nieruchomości pozwoliłoby organowi na uznanie, że budowa infrastruktury związanej z inwestycją, tym samym (w okolicznościach określonych w art. 137 ust. 1 pkt. 2 u.g.n.) uniemożliwia zwrot nieruchomości.

Zdaniem skarżącego dokumentacja sprawy nie pozwala stwierdzić, jak czyni to Wojewoda [...] w skarżonej decyzji, iż parking był infrastrukturą hali widowiskowo - sportowej. Obecnie, pomimo dalszego funkcjonowania hali, nie istnieje potrzeba korzystania z parkingu o powierzchni 1.750 m2 (teren w zdecydowanej większości wykorzystywany jest na działalność [...]). Kopia części opisu technicznego do projektu urbanistycznego hali przekazana przez Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji nie potwierdza, iż takie przeznaczenie nieruchomości wynikało z decyzji wywłaszczeniowej oraz w jakim zakresie nieruchomość została wykorzystana na budowę parkingu.

W przypadku, gdy cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część, jeżeli istnieje możliwość jej zagospodarowania z planem miejscowym obowiązującym w dniu złożenia wniosku o zwrot, a w przypadku braku planu miejscowego, zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu albo jeżeli przylega do nieruchomości stanowiącej własność osoby wnioskującej o zwrot. Niesporne, w ocenie skarżącego pozostaje, iż część wywłaszczonej nieruchomości, której obecnie odpowiada działka nr 632/9, przeznaczona była pod budowę parkingu, jednak nie zostało ustalone czy taki cel przeznaczenia nieruchomości wynikał z decyzji wywłaszczeniowej.

Jeżeli nieruchomość nie była w decyzji wywłaszczeniowej przeznaczona na parking, termin oraz zakres zagospodarowania nie mogą uzasadniać pozbawienia właścicieli fundamentalnego prawa własności. Dokumentacja fotograficzna, na którą powołuje się Wojewoda w żaden sposób nie potwierdza, czy utrwalony na nich parking był wykonany w ramach decyzji wywłaszczeniowej, czy też przez inny podmiot, na odmiennej podstawie oraz kto był "wykonawcą" tego parkingu. Z całą pewnością Hala Widowiskowa mogła funkcjonować i spełniać swoje funkcje, bez zlokalizowanych w bezpośrednim sąsiedztwie miejsc parkingowych.

Skarżący zauważył, że obecnie, na terenie który stanowił własność J. i J. W., prowadzona jest działalność komercyjna, nie mająca żadnego związku z celem publicznym ani społecznym. Pozbawienie jego rodziny własności, wymaga wyjaśnienia, że kiedykolwiek nieruchomość była wykorzystana na cele zgodne z wywłaszczeniem. Wyjaśnienie w tym zakresie jest niezbędne dla prawidłowego rozpoznania sprawy, jak i dla zapewnienia wnioskującym o zwrot ochrony własności, tak by mogli zaakceptować "odebranie" terenu, ze względu na dobro ogółu mieszkańców.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie Sąd przeprowadził dowód z akt sprawy II SA/Ke 14/15 WSA w K.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył, co następuje:

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) i art. 134 § 1 ustawy

p.p.s.a. Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Realizując wyżej określone granice kontroli, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja narusza prawo.

Decyzja będąca przedmiotem skargi została wydana w wyniku autokontroli organu. Organ - Wojewoda [...] , działając w oparciu o przepis art. 54 § 3 ustawy p.p.s.a., w uwzględnieniu skargi wniesionej przez [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a uchylił własną decyzję z dnia 28 października 2014 r. znak [...] w całości i utrzymał w mocy decyzję Starosty K. z dnia 31 lipca 2014 r. znak [...]. Przedmiotową decyzją Starosta K. odmówił J. W., I. W. oraz Z. W. zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w K. przy ulicy [...], oznaczonej w dniu wywłaszczenia, jako część działki hip. nr 3 i działka hip. Nr 24, której w obecnej ewidencji gruntów odpowiada działka nr [...] o pow. [...] ha, zabudowana budynkiem gastronomicznym ujawniona w księdze wieczystej [...] Sądu Rejonowego w K. jako własność Gminy K. oraz działka oznaczona w ewidencji gruntów numerem [...] o pow. 0,0017 ha stanowiąca własność Województwa [...] ([...]) w trwałym zarządzie Miejskiego Zarządu Dróg.

W pierwszym rzędzie celowym jest rozważenie prawidłowości zastosowania przez organ odwoławczy wskazanego przepisu art. 54 § 3 ustawy p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Uwzględniając skargę organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. Przepis ten reguluje instytucję samokontroli, której celem jest umożliwienie organom administracji weryfikacji własnego działania (lub braku działania) bez konieczności angażowania sądu administracyjnego w ocenę jego zgodności z prawem. Treść art. 54 § 3 ustawy p.p.s.a. wskazuje wprost, że warunkiem skorzystania z uprawnienia do autokontroli jest uwzględnienie skargi w całości, a więc uznanie za uzasadnione zarówno zarzutów oraz wniosków skargi, jak i wskazanej w niej podstawy prawnej, co oznacza, że organ może skorygować zaskarżone rozstrzygniecie wyłącznie w kierunku wskazanym przez skarżącego. (por. np. wyrok NSA z 10 grudnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1575/07, zam. LEX nr 525966 oraz w nim powołane orzecznictwo).

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja Wojewody [...] ego z dnia 19 grudnia 2014 r. znak [...] wydana w trybie autokontroli spełnia te wymogi. Organ uwzględnił skargę w całości uchylając własną decyzję i orzekając o utrzymaniu w mocy decyzji Starosty K. odmawiającej J. W., I. W., Z. W. zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Organ podzielił zarzuty skarżącej Spółki, że w rozstrzygnięciu z dnia 28 października 2014 r. niezasadnie pominął ocenę prawną zawartą w wyroku NSA z dnia 6 marca 2013 r. sygn. akt I OSK 1879/11, w którym NSA jakkolwiek oddalił skargi kasacyjne, to zakwestionował stanowisko WSA w K. w zakresie w jakim Sąd ten przyjął, iż o zbędności danej nieruchomości na cel wywłaszczenia nie decyduje sam fakt realizacji tego celu, ale również termin w jakim realizacja nastąpiła. NSA wskazał, że o zbędności można mówić wyłącznie w przypadku, gdy cel nie został zrealizowany. Organ podzielił ustalenia starosty, że materiał dowodowy, w szczególności zdjęcia lotnicze z dnia 25 czerwca 1977 r. i z dnia 17 maja 1982 r. z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w W., pozwalają stwierdzić, że cel wywłaszczenia został faktycznie zrealizowany. W związku z powyższym jako zasadne uznał stanowisko skarżącej Spółki, że nie zachodzi konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego w postaci badania akt sprawy dotyczących zwrotu działki sąsiedniej przejętej także pod budowę hali widowiskowo – sportowej, czy dowodu z przesłuchania świadka, wskazując, że zgromadzony materiał dowodowy pozwala na stwierdzenie, że cel wywłaszczenia został faktycznie zrealizowany.

Organ wydając zaskarżoną decyzję pominął natomiast fakt, ustawą z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenia prawa (Dz. U. Nr 34, poz. 173) dodano w treści art. 54 § 3 ustawy p.p.s.a. zapis "uwzględniając skargę organ stwierdza jednocześnie, czy działanie bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa". Redakcja przepisu w obowiązującym brzmieniu nie pozostawia zdaniem sądu wątpliwości, że organ uwzględniając skargę w trybie autokontroli jest zobligowany do zawarcia rozstrzygnięcie dotyczącego tego, czy postępowanie prowadzono bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. Rozstrzygnięcie w tym zakresie jest obligatoryjnym elementem decyzji autokontrolnej, bez względu na to czy stwierdza ona pozytywnie bądź negatywnie wystąpienie tych przesłanek. Brak rozstrzygnięcia w powyższym zakresie skutkuje tym, że decyzja jest dotknięta wadą, narusza przepis art. 54 § 3 ustawy p.p.s.a. i zachodzi konieczność jej uchylenia. (por. wyrok WSA w Opolu z 7 kwietnia 2014 r. sygn. akt II SA/Op 522/13, wyrok WSA w Szczecinie z 2 stycznia 2013 r. sygn. akt II SA/Sz 1043/12, wyrok WSA w Krakowie z 11 października 2012 r., wyrok WSA w Gliwicach z 4 kwietnia 2012 r. sygn. akt II SA/Gl 955/11 dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zauważyć należy, zawarcie takiego rozstrzygnięcia w decyzji wydanej w trybie autokontroli ma istotne znaczenie dla ewentualnego dochodzenia odpowiedzialności odszkodowawczej z tytułu dopuszczenia się przez organ rażącego naruszenia prawa. Przepis art. 5 ustawy o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa, (wprowadzającej zmianę w art. 54 § 3 ustawy p.p.s.a.), przewiduje odpowiedzialność majątkową funkcjonariusza za rażące naruszenie prawa stwierdzone zgodnie z art. 6 ustawy. Stosownie do art. 6 pkt 3 tej ustawy przez stwierdzenie rażącego naruszenia prawa należy rozumieć stwierdzenie braku podstawy prawnej lub rażącego naruszenia prawa na podstawie art. 54 § 3 ustawy p.p.s.a. Rozstrzygniecie w tym zakresie ma zatem istotne znaczenie dla ewentualnej odpowiedzialności odszkodowawczej.

Decyzja Wojewody, co zasadnie podnosi skarżący, nie zawiera rozstrzygnięcia w przedmiocie, czy postępowanie prowadzono bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. Nie zawiera elementu, który stosownie do unormowania art. 54 § 3 ustawy p.p.s.a. jest elementem obligatoryjnym decyzji wydanej w trybie autokontroli i podlega kontroli sądowej. Z powyższych względów należało na podstawie art. 145 § 1pkt 1 lit c. ustawy p.p.s.a uchylić zaskarżoną decyzję.

Zawarte w odpowiedzi na skargę stanowisko organu, że podstawą autokontroli nie było rażące naruszenie prawa ani brak podstawy prawnej lecz błędnie ustalony stan faktyczny nie konwaliduje wadliwego rozstrzygnięcia. Po pierwsze, jak wskazano wyżej zawarcie rozstrzygnięcie dotyczącego tego, czy postępowanie prowadzono bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa jest obligatoryjnym elementem decyzji wydanej w trybie autokontroli po drugie odpowiedź na skargę jest pismem procesowym w rozumieniu art. 45 ustawy p.p.s.a., które z istoty swojej powinno zawierać stanowisko organu wobec zarzutów i wniosków skargi i nie może uzupełniać treści zaskarżonej decyzji

Wydanie w ramach autokontroli decyzji wzruszającej decyzję ostateczną oznacza, że skarga skierowana do sądu traci swój byt, Wyeliminowanie decyzji wydanej w trybie autokontroli oznacza, że odżywa zaskarżona decyzja jak i skarga wniesiona do sądu administracyjnego i organ jest zobowiązany przekazać skargę na decyzję poprzednio wydaną wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę do sądu. W orzecznictwie przyjmuje się, że obowiązek rozpoznania przez sąd administracyjny skargi na decyzje ostateczną aktualizuje się pomimo wydanego wcześniej postanowienia o umorzeniu postępowania. "Prawomocność materialna postanowienia wydanego w trybie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy p.p.s.a. zostaje wzruszona wskutek prawomocnego wyroku uwzględniającego skargę na decyzję autokontrolną. W rezultacie uchylenie takiej decyzji oznacza, że postępowanie z pierwotnej skargi nie jest już bezprzedmiotowe i musi się toczyć według zasad postępowania sądowo administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2013 r. sygn. akt II GSK 2367/13, podobnie wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 2011 r. sygn. akt II FSK 1552/10 dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak podkreślił NSA w wyroku sygn. akt II FSK 1552/10 uprzednio wydane postanowienie o umorzeniu postępowania sądowodministracyjnego nie stoi na przeszkodzie rozpoznaniu przez sąd administracyjny skargi na decyzję stanowiącą podstawę autokontroli. Bezprzedmiotowość była bowiem związana z wydaniem decyzji autokontrolnej, która została wyeliminowana z obrotu.

Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że w przypadku prawomocnego uchylenia przez sąd decyzji Wojewody [...] z dnia 19 grudnia 2014 r. - wydanej w trybie autokontroli - odżywa decyzja tego organu z dnia 28 października 2014 r. oraz złożona na nią skarga [...] Sp. z o. o., która winna być przedstawiona do rozpoznania sądowi. Straci też moc, mimo, że formalnie nie zostanie wyeliminowane z obrotu, wydane przez WSA w K. w sprawie sygn. akt II SA/Ke 14/15 postanowienie z dnia 28 stycznia 2015 r. umarzające postępowanie ze skargi [...] Sp. z o. o. z siedzibą w W..

Z uwagi na uwzględnienie skargi ze względów formalnych przedwczesne byłoby ustosunkowanie się do jej zarzutów merytorycznych.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. Organ naruszył bowiem przepisy prawa procesowego art. 54 § 3 ustawy p.p.s.a. w sposób mający istotny wpływ na wynik postępowania. Na podstawie art. 152 ustawy p.p.s.a. Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości.