Wyrok NSA, sygn. akt I SA 235/90
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1990-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 621  Sprawy mieszkaniowe, w tym dodatki mieszkaniowe
Powołane przepisy: article: art. 209
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Ani sąd administracyjny, ani organ administracji nie są związane oceną prawną /art. 209 Kpa/, jeżeli zaszła zmiana okoliczności faktycznych, przy których sąd poprzednio wyraził tę ocenę prawną.

TEZY

Ani sąd administracyjny, ani organ administracji nie są związane oceną prawną /art. 209 Kpa/, jeżeli zaszła zmiana okoliczności faktycznych, przy których sąd poprzednio wyraził tę ocenę prawną.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Henryki A. na decyzję Dyrektora Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Urzędu Wojewódzkiego w P.T. z dnia 22 grudnia 1989 r. w przedmiocie przekwaterowania i na podstawie art. 207 par. 2 pkt 1 i 3 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję, a także - zgodnie z art. 208 Kpa - zasądził od tego organu kwotę złotych sześć tysięcy tytułem zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącej.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 22 grudnia 1989 r. nr GKM. II-8172/50/89 Dyrektor Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Urzędu Wojewódzkiego w P.T. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Wydziału Spraw Lokalowych Urzędu Miejskiego w P.T. z dnia 27 września 1989 r. nr L. III. 8174-3/27/87/89 w sprawie przekwaterowania Henryki A. do lokalu nr 34 w domu nr 29 przy ul. S. w P.T.

Z akt sprawy wynika, że decyzjami organów administracji państwowej z dnia 3 czerwca 1988 r. /decyzja I instancji/ i z dnia 25 lipca 1988 r. /decyzja II instancji/ odmówiono Henryce A. przydziału lokalu nr 38 przy ul. S. nr 29A w P.T. i nakazano jej przekwaterowanie do lokalu nr 7 przy ul. S. nr 37, zajmowanego przez jej męża Romana A.

Na skutek skargi Henryki A. wyrokiem z dnia 4 kwietnia 1989 r. w sprawie I SA 1098/88 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił powyższe decyzje w części dotyczącej przekwaterowania skarżącej do lokalu nr 7 przy ul. S. nr 37 w P.T., a w pozostałej części skargę oddalił. W uzasadnieniu wyroku sąd administracyjny stwierdził, że Henryka A. nie wstąpiła w stosunek najmu po śmierci najemcy lokalu nr 38 w domu nr 29 A przy ul. S. w P.T., albowiem toczące się postępowanie sądowe w trybie art. 691 Kc zostało umorzone wobec cofnięcia pozwu. W związku z tym organy administracji państwowej, odmawiając przydzielenia Henryce A. omawianego mieszkania, powinny nakazać przekwaterowanie jej do lokalu, w którym zamieszkiwała ona uprzednio z matką Zofią K. w charakterze osoby bliskiej najemcy. Lokal ten położony jest w tym samym budynku i oznaczony numerem 34. Skarżąca w lokalu tym zamieszkiwała wspólnie z matką, o czym świadczy pismo z dnia 18 lipca 1987 r. Zofii K. Henryka A. w mieszkaniu tym była zameldowana od 29 marca 1982 r. Artykuł 41 ust. 2 prawa lokalowego nakazuje organowi przekwaterowanie osoby, która po śmierci najemcy nie wstąpiła w stosunek najmu, do lokalu, w którym zamieszkiwała uprzednio w charakterze osoby bliskiej najemcy. Organy nie wykazały, dlaczego przyjęły, iż niemożliwy jest powrót Henryki A. do lokalu jej matki, wobec czego sąd administracyjny na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 3 Kpa uchylił decyzje organów obu instancji w części nakazującej przeniesienie się Henryki A. do lokalu męża. Fakt, że obecnie w lokalu nr 34 mieszkają podnajemcy, nie podważa możliwości przekwaterowania skarżącej do tego właśnie lokalu. Natomiast Sąd oddalił skargę w części dotyczącej odmowy przydziału lokalu nr 38. Ponownemu rozpatrzeniu więc poddana jest tylko sprawa miejsca przekwaterowania skarżącej.

W związku z powyższymi zaleceniami decyzją z dnia 27 września 1989 r. Kierownik Wydziału Spraw Lokalowych Urzędu Miejskiego w P.T. nakazał przekwaterowanie Henryki A. do lokalu nr 34 w domu nr 39 przy ul. S., którego najemcą była Zofia K.

Decyzją z dnia 22 grudnia 1989 r. Dyrektor Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Urzędu Wojewódzkiego w P.T. utrzymał tę decyzję w mocy, podnosząc w uzasadnieniu, że w myśl art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe /Dz.U. 1983 nr 11 poz. 55/ terenowy organ administracji państwowej może wydać decyzję o przekwaterowaniu osób pozostających w lokalu po śmierci najemcy, które nie wstąpiły w stosunek najmu, do lokalu, w którym zamieszkiwały uprzednio w charakterze osób bliskich najemcy, jeżeli okres ich zamieszkiwania do czasu śmierci najemcy był krótszy niż dwa lata. Z tych przyczyn i biorąc pod uwagę zalecenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, nakazano przekwaterowanie Henryki A. do miejsca ostatniego jej zamieszkania, to jest do lokalu nr 34 w domu przy ul. S. nr 39, gdzie mieszka wraz ze swoją matką Zofią K. Okoliczność pozostawienia jej w lokalu nr 38 przy ul. S. nr 29 A nie mogła być przedmiotem ponownego rozpatrzenia, albowiem w tej części sprawa została prawomocnie zakończona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Powyższą decyzję zaskarżyła Henryka A., wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie decyzji organu I instancji. W skardze podała, że decyzje te naruszają prawo, a w szczególności art. 7 Kpa. U swojej matki, zmarłej już Zofii K., zamieszkiwała od 1977 r., ponieważ matka jej wymagała opieki i pomocy w zwykłych czynnościach domowych. Dlatego uważa, że lokal ten powinien być jej przydzielony. Jednocześnie twierdzi, że chce pozostać w lokalu, który zajmuje, to jest nr 38. Przydział tego lokalu usankcjonowałby stan rzeczywisty, natomiast powrót do mieszkania matki jest niemożliwy, albowiem zajmuje je młode małżeństwo.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wnosił o jej oddalenie. Podał, że w postępowaniu wyjaśniającym ustalono, iż skarżąca pragnie uzyskać przydział lokalu nr 38, w którym obecnie mieszka, nie zaś lokalu nr 34, pozostałego po śmierci jej matki.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd nie jest związany granicami skargi /art. 206 Kpa/ i zgodnie z art. 196 par. 1 Kpa bada zaskarżoną decyzję organu administracji państwowej pod względem jej zgodności z prawem. W sprawie niniejszej, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ I instancji w decyzji z dnia 27 września 1989 r. zastosował się do wyjaśnień zawartych w uzasadnieniu poprzedniego wyroku sądu administracyjnego, dotyczących treści i sposobu zastosowania norm prawnych do ustalonego stanu faktycznego. Z tych przyczyn wydano decyzję o przekwaterowaniu skarżącej do lokalu, którego najemcą była Zofia K.

W dniu 3 października 1989 r. Zofia K. zmarła, a więc zmienił się stan faktyczny sprawy. Uprawnienia bowiem do lokalu nr 34 miała Zofia K., która z mocy decyzji administracyjnej była jego najemczynią, natomiast prawo Henryki A. do zamieszkiwania w tym lokalu było pochodne w stosunku do tytułu prawnego Zofii K.

Powyższej zmiany stanu faktycznego nie dopatrzył się organ odwoławczy, wydając decyzję z dnia 22 grudnia 1989 r., utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji, i powołując się jednocześnie w uzasadnieniu na ocenę prawną sądu administracyjnego, zawartą w omawianym wyroku. W związku z powyższym należy rozstrzygnąć, jaki jest zakres związania organu administracji oraz sądu administracyjnego oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu administracyjnego, zgodnie bowiem z art. 209 Kpa ocena taka wiąże w danej sprawie organ administracji państwowej oraz sąd administracyjny. Ocena prawna oznacza wyjaśnienie przez sąd istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznaną sprawą, a więc chodzi tu nie tylko o samą wykładnię prawa, ale także o zastosowanie prawa. Ani sąd administracyjny, ani organ administracji państwowej nie będą związane poprzednią oceną prawną, jeżeli zajdzie zmiana okoliczności faktycznych, przy których sąd administracyjny wyraził poprzednio tę ocenę prawną. Aktualność zaś ustalonego uprzednio stanu faktycznego powinna być poddawana wnikliwej kontroli organów administracji państwowej w toku całego postępowania administracyjnego do dnia wydania ostatecznej decyzji administracyjnej.

W niniejszej sprawie pominięcie tak znaczącej okoliczności jak śmierć najemczyni lokalu nr 34 - Zofii K. spowodowało w konsekwencji wydanie decyzji organu II instancji, mocą której skarżąca powinna być przekwaterowana do lokalu nr 34, do czego w aktualnej sytuacji nie ma żadnych podstaw prawnych. Sprawę komplikuje fakt, że zarówno Zofia K., jak i Henryka A. w lokalu tym ostatnio nie mieszkały.

W związku z powyższym przy kolejnym rozpatrywaniu sprawy organ odwoławczy powinien rozważyć możliwość wynikającą z treści zdania drugiego w art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe /Dz.U. 1983 nr 11 poz. 55/. Z przepisu tego wynika, że w razie niemożności przekwaterowania do lokalu poprzednio zajmowanego albo nieprzydzielenia lokalu zajmowanego, terenowy organ administracji państwowej wydaje decyzję o przydziale pomieszczenia zastępczego i przekwaterowaniu pozostałych po śmierci najemcy osób do tego pomieszczenia.

Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 par. 2 pkt 1 i 3 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 208 Kpa.