Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 335/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2010-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt. 1, art. 3 ust. 1 -3
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 2 pkt 1a
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
article: art. 7, art. 8, art. 9, art. 15, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz (sprawozdawca), Sędziowie WSA Jerzy Drwal, WSA Wojciech Kręcisz, Protokolant Referent stażysta Bartłomiej Pastucha, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 listopada 2010 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2009 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; III. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz M. G. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 23 lutego 2010 r., nr [...], Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.) w związku z art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634, ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania M. G. od decyzji nr [...] z dnia 8 grudnia 2009r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009 wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w C. – utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W jej uzasadnieniu wskazano, że w dniu 21 kwietnia 2009r. J. G. jako pełnomocnik M. G. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w C. wniosek o przyznanie płatności na rok 2009, w którym zadeklarowano działki rolne o łącznej powierzchni 4,33 ha do uzyskania jednolitej płatności obszarowej (JPO), uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPO) oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatności zwierzęce) w następujący sposób:

1. A - JPO. Rs. orzechy - 0,64 ha,

2. A1 - UPO. Rs. orzechy - 0,64 ha,

3. B - JPO. Rs. orzechy - 2,08 ha,

4. B1 - UPO. Rs. orzechy - 2,08 ha,

5. C - JPO. Rs. plantacja owoców - 0,26 ha,

6. D - JPO. Rs. ogródek przydomowy - 0,03 ha,

7. E - JPO. TUZ. Rs. łąka trwała - 0,23 ha,

8. F - JPO. TUZ. łąka trwała - 0,06 ha,

9. G - JPO. TUZ. Rs. łąka trwała - 0,30 ha,

10. H - JPO. TUZ. Rs. łąka trwała - 0,47 ha,

11. I - JPO. TUZ. Rs. łąka trwała - 0,26 ha

Następnie w dniu 20 lipca 2009r. złożono korektę wniosku, która zmodyfikowała deklarację w następujący sposób:

1. A - JPO - 0,64 ha,

2. A1 - UPO. Rs. orzechy - 0,64 ha,

3. B - JPO - 2,08 ha,

4. B1 - UPO. Rs. orzechy - 2,08 ha,

5. C - JPO - 0,29 ha,

6. C1I - Rs. plantacja owoców - 0,26 ha,

7. C2 - Rs. ogródek przydomowy - 0,03 ha,

8. E - JPO - 0,29 ha,

9. E1 - TUZ. Rs. łąka trwała - 0,23 ha

10. E2 - TUZ. łąka trwała - 0,06 ha,

11. G - JPO - 0,30 ha,

12. G1 - TUZ. łąka trwała - 0,15 ha,

13. G2 - TUZ. Rs. łąka trwała - 0,15 ha

14. H - JPO. TUZ. Rs. łąka trwała - 0,47 ha,

15. I- JPO. TUZ. Rs. łąka trwała - 0,26 ha

W ramach wszczętego postępowania administracyjnego, wniosek został poddany kontroli kompletności oraz kontroli administracyjnej, a w jej wyniku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. w dniu 8 grudnia 2009r. wydał decyzję nr 0048-2009-000011376 w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009, mocą której wnioskodawcy przyznano:

- jednolitą płatność obszarową (JPO) w wysokości 2149,60 zł;

- uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni grupy ustaw podstawowych (UPO) w wysokości 969,60 zł.

W odwołaniu wniesionym od tej decyzji pełnomocnik strony zarzucił, iż organ I instancji nie uwzględnił złożonej korekty wniosku.

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w jego rozpoznaniu wskazał, że kwestia materialnoprawnych przesłanek przyznania płatności na rok 2009 została uregulowana w ustawie z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jedn.: Dz. U z 2008 r., Nr 170, poz. 1051, ze zm.).

W dalszej kolejności przytoczono treść przepisów:

- art. 1, 7 ust. 1, ust.2 i ust. 4 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego,

- a także wskazano, że w załączniku XX do Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz. U. L 345 z 20.11.2004r., str. 1, ze zm.) określono, że minimalna powierzchnia zakwalifikowanego obszaru na gospodarstwo w ramach planu jednolitych dopłat obszarowych dla Rzeczpospolitej Polskiej wynosi 1 ha.

Odnosząc się do treści odwołania organ II instancji podał, że definicja działki rolnej w zakresie dotyczącym płatności bezpośrednich znajduje się w art. 2 pkt. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w art. 3 pkt 7 z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 10 poz. 76 z późno zm.) oraz w art. 2 pkt 1a rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str. 18, z późno zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243, z późno zm.).

Wskazał następnie, że w myśl powyższych uregulowań, "Działka rolna" oznacza zwarty obszar gruntu, na którym jeden rolnik prowadzi jedną grupę upraw; jednak w przypadku gdy w kontekście niniejszego rozporządzenia (tzn. 796/2004) wymagane jest oddzielne zgłoszenie użytkowania pewnego obszaru w ramach gruntów objętych grupą upraw, działka rolna jest ograniczona na podstawie tego konkretnego użytkowania. "Użytkowanie" zaś oznacza użytkowanie ziem pod względem rodzaju upraw, rodzaju przykrycia ziemi lub braku upraw. Działkę rolną stanowi zatem zwarty obszar gruntu rolnego, który jest częścią lub całością jednej lub kilku przylegających działek ewidencyjnych, na której prowadzona jest jedna grupa upraw, spełniający normę obszarową 0,1 ha. Jeśli dodatkowo wymagane jest zgłoszenie każdej uprawy oddzielnie - każda z wyodrębnionych działek rolnych również musi spełniać normę obszarową 0,1 ha.

Po tej konstatacji, organ odwoławczy ponownie przytoczył przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r., a mianowicie treść art. 3, art. 18 ust.1, po czym wywiódł, że:

- postępowanie administracyjne w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wszczyna się na żądanie strony, która złożyła wniosek o przyznanie płatności;

- w postępowaniu w sprawie przyznania płatności to nie organ administracji publicznej, a posiadacz (faktycznie korzystający) gruntów ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, co oznacza oparcie postępowania dowodowego w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę w toku postępowania, a tym samym przeniesienie ciężaru dowodowego na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne;

- na ARiMR nie ciążył obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności;

- postępowanie w sprawie przyznania płatności jest szczególnym postępowaniem administracyjnym, do którego w kwestiach nie uregulowanych w ustawie o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego mają zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, który reguluje stosunki administracyjnoprawne; przy czym postępowanie to mieści się w pojęciu indywidualnej sprawy z zakresu administracji publicznej, a rozstrzygnięcia merytoryczne w formach władczych przewidzianych w postępowaniu administracyjnym;

- w ustawie o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego została utrzymana reguła, zgodnie z którą, do postępowań w sprawach indywidualnych o przyznanie płatności do gruntów rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej mają zastosowanie przepisy k.p.a., o ile przepisy ustawy nie przewidują szczególnej regulacji;

- przepisy proceduralne zawarte w ustawie o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego mają charakter nieautonomiczny, gdyż regulują tylko najważniejsze zagadnienia procesowe, charakterystyczne dla danego postępowania, a w pozostałych sprawach odsyłają do przepisów ogólnych k.p.a.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR zauważył, iż zgodnie z art. 15 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r., (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str. 18, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243, z późn. zm.), strona miała prawo złożyć zmianę do przedmiotowego wniosku - do dnia 31 maja 2009 r. Wskazano, że w myśl art. 15 rozporządzenia Komisji tego aktu, do dnia 31 maja 2009 r. rolnik miał prawo z własnej inicjatywy złożyć formularz zmiany o ile nie został powiadomiony o nieprawidłowościach we wniosku lub powiadomiony o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu oraz gdy taka kontrola na miejscu stwierdzi nieprawidłowości. W myśl art. 21 ust. 2 tego rozporządzenia, rolnik mógł zgłaszać poprawki do wniosku po terminie 31 maja 2009 r., ale przed ostatecznym terminem wyznaczonym na złożenie wniosku, tj. do 9 czerwca 2009 roku z sankcjami terminowymi.

Podkreślił on, iż składając i podpisując wniosek o przyznanie płatności na rok 2009, a także oświadczając (sekcja X. OŚWIADCZENIA I ZOBOWIĄZANIA), że wnioskodawcy znane są zasady przyznawania płatności, stał się on odpowiedzialny za jego wypełnienie.

W ocenie Dyrektora ARMiR, kluczową kwestią mającą wpływ na rozstrzygniecie przedmiotowej sprawy było zastosowanie definicji działki rolnej do działek zadeklarowanych przez stronę we wniosku.

Wskazano, że na podstawie złożonego wniosku o przyznanie płatności na rok 2009 strona zadeklarowała m.in.: działkę rolną C (JPO.RS. plantacja owoców) o powierzchni 0,26 ha; działkę rolną D (JPO.RS. ogródek przydomowy) o powierzchni 0,03 ha; - działkę rolną E (JPO.TUZ.RS. łąka trwała) o powierzchni 0,23 ha; działkę rolną F (JPO.TUZ. łąka trwała) o powierzchni 0,06 ha, przy czym działki rolne C, D, E nie mogły być inaczej zadeklarowane jak tylko jako działki odrębne ponieważ, jak wynika z zawartych we wniosku objaśnień oraz deklaracji strony, realizowane jest na nich "przedsięwzięcie rolno- środowiskowe i poprawy dobrostanu zwierząt (RS). Podano dalej, że w złożonej w dniu 21 lipca 2009r. zmianie do wniosku strona nie zmieniając ogólnej powierzchni deklarowanej do płatności połączyła działki oraz zamieniła działkę rolną D na działkę rolną C2, a działkę rolną F na działkę rolną E2. Przedmiotowa zmiana do wniosku poza zmianą oznaczeń literowych działek rolnych niczego właściwie nie zmieniła, ponieważ w istocie podział powierzchni dwóch działek rolnych (D i F we wniosku, a w zmianie do wniosku C2 i E2) pozostał identyczny i każda z nich miała powierzchnię mniejszą niż 0,1 ha.

Ponadto organ odwoławczy stwierdził, że na dołączonym przez stronę do wniosku załączniku graficznym nr 2/5 jest widoczny rów, który dzieli działki ewidencyjne nr 192 i nr 220. Jest on wyodrębniony geodezyjnie i w sposób skuteczny dzieli zadeklarowane we wniosku działki rolne E i F (a w zmianie do wniosku E1 i E2) uniemożliwiając traktowanie ich jako zwartego obszaru gruntu.

Biorąc pod uwagę wyżej przytoczone przepisy prawa, obowiązującą definicję działki rolnej i sporządzone w oparciu o nie zasady wypełniania wniosku oraz istniejący stan faktyczny – zdaniem tego organu – strona nie mogła zadeklarować do płatności dwóch różnych upraw na jednej działce rolnej oraz nie mogła zadeklarować dwóch działek ewidencyjnych jako jednej działki rolnej, jeśli nie stanowiły one zwartego obszaru gruntu. Wynika z tego, że złożona zmiana do wniosku w tym zakresie nie została wypełniona prawidłowo i nie mogła zostać dokonana.

Mając powyższe na uwadze, odnosząc się do treści odwołania, w którym strona wniosła o uwzględnienie "podrzędnych działek" (D i F we wniosku, a w zmianie do wniosku C2 i E2) - stwierdził, że zadeklarowane działki rolne o powierzchni poniżej O,1 ha nie kwalifikują się do uzyskania płatności, ponieważ nie spełniały ustawowych wymagań aby je traktować jako działki rolne i z tego względu nie mogły być w ogóle uwzględnione przy naliczeniu płatności.

Od tego rozstrzygnięcia M. G. poprzez swojego pełnomocnika wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Wnosząc o:

1/ uchylenie zaskarżonej decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji w części odmawiającej przyznania płatności bezpośredniej do gruntów rolnych na rok 2009;

2/ zobowiązanie organu do przekazania do Sądu całości akt sprawy płatności bezpośrednich do gruntów rolnych i płatności rolnośrodowiskowej z 2009 roku, łącznie z obowiązującymi Instrukcjami ARiMR w tej sprawie, jako dowodu;

3/ zasądzenie kosztów procesu wg norm przepisanych ;

4/ ze względów ekonomii procesowej rozpatrzenie niniejszej skargi łącznie ze skargą w identycznej sprawie z 31 grudnia 2009 roku, prowadzonej w postępowaniu sądowym sygn. akt I SA/Lu 60/10, pełnomocnik skarżącego podał, że M. G. wystąpił do Biura Powiatowego ARiMR w C. z wnioskiem z 2 kwietnia 2009 roku o przyznanie płatności bezpośredniej do posiadanych gruntów rolnych i o przyznanie pomocy finansowej z tytułu niekorzystnych warunków gospodarowania na ww. obszarze.

Nadmienił, że oznaczenie literowe poszczególnych działek rolnych wymienionych w ww. wniosku na żądanie Biura Powiatowego zostało skorygowane w poprawionym wniosku z 17 lipca 2009 roku, co nie zmieniło istoty sprawy.

Pełnomocnik skarżącego nie zgadzając się z wyłączeniem z płatności ogródka przydomowego o powierzchni 0,03 ha i łąki o powierzchni 0,06 ha, podał, że ogródek przydomowy D o powierzchni 0,03 ha i plantacja owoców C o powierzchni 0,26 ha bezpośrednio przylegają do siebie, w związku z czym ww. działki podrzędne tworzą razem działkę główną zwartego obszaru o powierzchni 0,29 ha, która z kolei ze względu na swoją wielkość spełnia wymaganą normę obszarową - co najmniej 0,1 ha. Jego zdaniem, organy pominęły okoliczność, że rośliny hodowane na ww. podrzędnych działkach, a mianowicie warzywa w ogródku przydomowym oraz krzewy jagodowe i drzewa owocowe na plantacji owoców rzeczywiście różnią się między sobą, ale to nie ma żadnego znaczenia, ponieważ wchodzą one w skład jednej grupy upraw, objętej jednolitą płatnością obszarową. Również nie uwzględniony został przez ww. organ fakt, że ogródek przydomowy, mimo tego, iż jest mniejszy niż 0,1 ha, podlega obowiązkowemu wyodrębnieniu ze zwartego obszaru i oddzielnemu zgłoszeniu użytkowania z tytułu realizowanego na nim programu ekologicznego S02cO 1.

Podobnie – w jego ocenie – przedstawia się sprawa z łąką F o powierzchni 0,06 ha. Pełnomocnik wyjaśnił, że jakkolwiek między ww. łąką, położoną na działce ewidencyjnej nr 220 a sąsiednią E o powierzchni 0,23 ha, położoną na działce ewidencyjnej nr 192, przebiega rów, ale jednocześnie obie ww. podrzędne działki połączone są przepustem ponad rowem, który łączy je w jedną działkę główną zwartego terenu o powierzchni 0,29 ha, co oznacza spełnienie normy obszarowej. Dodał, że łącznego traktowania działek rolnych połączonych przepustem ponad rowem wymaga Instrukcja ARiMR wypełniania wniosku w pkt. J.4 na stronie 11 tego dokumentu. W tym przypadku Oddział Regionalny nie uwzględnił również okoliczności, że wyodrębnienie łąki E o powierzchni 0,23 ha i łąki o powierzchni 0,06 ha ze zwartego obszaru 0,29 ha tej uprawy i oddzielne zgłoszenie ich użytkowania wynika z tytułu realizowania na nich różnych programów rolno środowiskowych, a mianowicie odpowiednio S02b02 i S02bO1.

Pełnomocnik skarżącego podkreślił, iż w przypadku, gdyby w ogródku przydomowym o powierzchni 0,03 ha i na łące o powierzchni 0,06 ha nie były realizowane przedsięwzięcia rolno środowiskowe, wówczas ww. podrzędne działki nie zostałyby wyodrębnione ze swoich zwartych obszarów, i, co za tym idzie, ich użytkowanie nie byłoby zgłoszone w sposób oddzielny do przyznania płatności za trudne warunki gospodarowania.

Reasumując, stwierdził, iż ustalony stan faktyczny jest niezgodny z rzeczywistością, a dokonana przez organy ocena zaistniałych okoliczności jest niewłaściwa.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, odwołując się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem w oparciu o dyspozycję zawartą w przepisie art. 1§ 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153, poz. 1269 / oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dzu. U. Nr 153, poz. 1270 z póżn. zm. / - na wstępie należy podkreślić, iż poza sporem pozostaje, że w dniu 21 kwietnia 2009r. J. G. jako pełnomocnik M. G. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w C. wniosek o przyznanie płatności na rok 2009, w którym zadeklarowano działki rolne o łącznej powierzchni 4,33 ha do uzyskania jednolitej płatności obszarowej (JPO), uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPO) oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatności zwierzęce) w następujący sposób:

1. A - JPO. Rs. orzechy - 0,64 ha,

2. A1 - UPO. Rs. orzechy - 0,64 ha,

3. B - JPO. Rs. orzechy - 2,08 ha,

4. B1 - UPO. Rs. orzechy - 2,08 ha,

5. C - JPO. Rs. plantacja owoców - 0,26 ha,

6. D - JPO. Rs. ogródek przydomowy - 0,03 ha,

7. E - JPO. TUZ. Rs. łąka trwała - 0,23 ha,

8. F - JPO. TUZ. łąka trwała - 0,06 ha,

9. G - JPO. TUZ. Rs. łąka trwała - 0,30 ha,

10. H - JPO. TUZ. Rs. łąka trwała - 0,47 ha,

11. I - JPO. TUZ. Rs. łąka trwała - 0,26 ha

Następnie w dniu 20 lipca 2009r. złożono korektę wniosku, która zmodyfikowała deklarację w następujący sposób:

1. A - JPO - 0,64 ha,

2. A1 - UPO. Rs. orzechy - 0,64 ha,

3. B - JPO - 2,08 ha,

4. B1 - UPO. Rs. orzechy - 2,08 ha,

5. C - JPO - 0,29 ha,

6. C1 - Rs. plantacja owoców - 0,26 ha,

7. C2 - Rs. ogródek przydomowy - 0,03 ha,

8. E - JPO - 0,29 ha,

9. E1 - TUZ. Rs. łąka trwała - 0,23 ha

10. E2 - TUZ. łąka trwała - 0,06 ha,

11. G - JPO - 0,30 ha,

12. G1 - TUZ. łąka trwała - 0,15 ha,

13. G2 - TUZ. Rs. łąka trwała - 0,15 ha

14. H - JPO. TUZ. Rs. łąka trwała - 0,47 ha,

15. I- JPO. TUZ. Rs. łąka trwała - 0,26 ha

Bezsporne jest również, iż skarżącemu na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w C. nr [...] przyznano:

- jednolitą płatność obszarową (JPO) w wysokości 2149,60 zł;

- uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni grupy ustaw podstawowych (UPO) w wysokości 969,60 zł.

Spór dotyczy kwestii wyłączenia z płatności działek oznaczonych jako D i F we wniosku (w zmianie do wniosku C2 i E2), czyli ogródka przydomowego ( D=C2 ) o powierzchni 0,03ha oraz łąki trwałej (F=E2) o powierzchni 0,06ha.

Organy obu instancji stanęły na stanowisku, że zadeklarowane przez stronę powyższe działki o powierzchni poniżej 0,1 ha nie kwalifikują się do uzyskania płatności, ponieważ nie spełniają ustawowych wymagań aby je traktować jako działki rolne i z tego względu nie mogą być w ogóle uwzględnione przy naliczeniu płatności.

Skarżący natomiast wywodzi, iż skoro ogródek przydomowy ( D=C2 ) - 0,03ha przylega do działki C (plantacja owoców) o powierzchni - 0,26 ha, to oznacza to, iż łączny obszar tej działki stanowi 0,29ha, albowiem ogródek przydomowy jest działką podrzędną i mimo tego, że jest mniejszy niż 0,1 ha, podlega obowiązkowemu wyodrębnieniu ze zwartego obszaru i oddzielnemu zgłoszeniu użytkowania z tytułu realizowanego na nim programu ekologicznego S02cO 1.

Z kolei co do działki określonej jako łąka trwała (F=E2) o powierzchni 0,06ha, nie zgodził się z poglądem, że skoro między tą działką a sąsiadującą z nią działką E=E1 o powierzchni 0,23ha znajduje się rów, który dzieli działki ewidencyjne nr 192 i nr 220, to nie stanowią one zwartego obszaru gruntu. W uzasadnieniu skargi podał, iż są one połączone przepustem pod rowem, który łączy je w jedną działkę główną zwartego terenu o powierzchni 0,29 ha, która spełnia normę obszarową. Skarżący argumentował również, iż gdyby na zakwestionowanych przez organy działkach nie były prowadzone przedsięwzięcia rolnośrodowiskowe, wówczas nie byłyby one zgłoszone w odrębny sposób do płatności, co byłoby równoznaczne z tym, iż wchodziłyby one w skład działek głównych.

Nie ma sporu co do tego, (co jednoznacznie zostało podkreślone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji), iż działki rolne C, D, E nie mogły być inaczej zadeklarowane jak tylko jako działki odrębne ponieważ, jak wynika z zawartych we Wniosku objaśnień oraz deklaracji strony, realizowane jest na nich "przedsięwzięcie rolno- środowiskowe i poprawy dobrostanu zwierząt (RS)".

Definicja działki rolnej ( w stanie prawnym dotyczącym roku 2009 ) w zakresie dotyczącym płatności bezpośrednich znajduje się w art. 2 pkt. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jedn.: Dz. U. z 2008 r., Nr 170, poz. 1051, ze zm.), który odsyła do art. 2 pkt 1a rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str. 18, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243, z późn. zm.):

"Działka rolna" oznacza zatem zwarty obszar gruntu, na którym jeden rolnik prowadzi jedną grupę upraw; jednak w przypadku gdy w kontekście niniejszego rozporządzenia (tzn. 796/2004) wymagane jest oddzielne zgłoszenie użytkowania pewnego obszaru w ramach gruntów objętych grupą upraw, działka rolna jest ograniczona na podstawie tego konkretnego użytkowania.

Sąd zwraca w tym miejscu uwagę, iż Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w odpowiedzi na interpelację nr 3943 w sprawie wniosków o przyznanie płatności obszarowych, problemów z ich wypełnianiem oraz pomocy przy ich wypełnianiu, udzielając informacji w powyższym zakresie, powołując się na nowe brzmienie definicji działki rolnej zawartą w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 972/2007 z dnia 20 sierpnia 2007 r., zgodnie z którą ˝jest nią zwarty obszar gruntu, na którym jeden rolnik prowadzi jedną grupę upraw; jednak w przypadku gdy w kontekście niniejszego rozporządzenia wymagane jest oddzielne zgłoszenie użytkowania pewnego obszaru w ramach gruntów objętych grupą upraw, działka rolna jest ograniczona na podstawie tego konkretnego użytkowania˝, stwierdził miedzy innymi, że "zmiana zasad deklarowania działek umożliwi otrzymanie płatności do upraw poniżej 0,1 ha położonych pomiędzy uprawami kwalifikującymi się do uzupełniającej płatności obszarowej, co w roku ubiegłym było niemożliwe".

Także Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na swoich stronach internetowych udzieliła wyjaśnień, że "zmiana w zakresie definicji działki rolnej umożliwi rolnikom otrzymanie płatności do powierzchni gruntów rolnych mniejszych niż 10 arów (0,1ha)......, co oznacza, że płatnościami do gruntów zostaną objęte przydomowe ogródki, rowy o szerokości do 2 metrów przylegające do upraw, oczka wodne do 100 m2, znajdujące się na działkach rolnych lub przylegające do tych działek. Są to powierzchnie, które są częścią uprawy roślin i stanowią zwarty obszar gruntu". Dalej podano, że "Podstawową grupę upraw stanowi powierzchnia kwalifikująca się do jednolitej płatności obszarowej (JPO). Do powierzchni działki rolnej kwalifikującej się do płatności JPO rolnik będzie mógł wliczyć przylegające do siebie powierzchnie mniejsze niż 0,1 ha, np., oczka wodne do 100 m2, rowy, ogródki przydomowe. Jednak nie oznacza to, że płatności bezpośrednie przysługują oddzielnie do rowów i oczek wodnych. Następnie na działce rolnej, czyli powierzchni zadeklarowanej do jednolitej płatności obszarowej, należy zadeklarować powierzchnię upraw, które kwalifikują się do przyznania uzupełniających płatności lub do upraw roślin energetycznych, lub płatności do owoców miękkich. Działka rolna oznacza zwarty obszar gruntu, na którym jeden rolnik prowadzi jedną grupę upraw. Jako oddzielne działki rolne muszą być oznaczone we wniosku grunty, na których są uprawiane len, konopie i rośliny objęte płatnością rolnośrodowiskową oraz trwałe użytki zielone".

W ocenie Sądu, w toku postępowania organy obu instancji nie uzasadniły swojego stanowiska, w myśl, którego "jeśli dodatkowo wymagane jest zgłoszenie każdej uprawy oddzielnie - każda z wyodrębnionych działek rolnych również musi spełniać normę obszarową 0,1 ha", mimo tego, że w odwołaniu wniesionym od decyzji organu I instancji skarżący konsekwentnie twierdził, iż powierzchnia działki rolnej może być mniejsza niż 0,1 ha, gdy sposób użytkowania upraw wymaga odrębnego zgłoszenia.

Organ odwoławczy mimo wyraźnego zaakcentowania tej kwestii, która dla sprawy ma kluczowe znaczenie, w ogóle się do niej nie odniósł, poprzestając w istocie rzeczy na przytoczeniu treści przepisów dotyczących zasad przyznawania płatności oraz definicji działki rolnej.

Nie może zastąpić takiej oceny ogólnikowe stwierdzenie, że jego ocena jest "co do istoty sprawy taka sama jak organu I instancji", tym bardziej, iż ten także nie ocenił kwestii działek rolnych w kontekście zapisu, iż "gdy wymagane będzie oddzielne zgłoszenie użytkowania pewnego obszaru w ramach gruntów objętych grupą upraw, działka rolna będzie ograniczona na podstawie tego konkretnego użytkowania".

Skarżący konsekwentnie twierdził, iż działka określona jako ogródek przydomowy o powierzchni 0,03ha stanowi działkę podrzędną, która może mieć – w myśl nowej definicji działki rolnej – powierzchnię mniejszą, niż 0,1ha, albowiem jest ona ograniczona na podstawie tego konkretnego użytkowania.

Ta kwestia pozostała poza sferą rozważań organów obu instancji, zaś uwadze organowi II instancji uszło chyba zupełnie z pola widzenia, iż z mocy art. 15 k.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne.

Z zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a., będącej naczelną zasadą postępowania administracyjnego, wynika, iż organy administracji publicznej prowadzące postępowanie mają obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością, a zwłaszcza mają obowiązek dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnej sprawy na podstawie analizy całego materiału dowodowego i swoje stanowisko wyrazić w uzasadnieniu podjętej decyzji [v. wyrok NSA z 17 października 2001r., sygn. I SA 1110/01, LEX nr 75516].

Postępowanie odwoławcze powinno polegać nie tylko na kontroli postępowania organu I instancji, lecz także na weryfikacji zaskarżonej decyzji pod względem jej legalności i celowości. Powinno mieć miejsce ponowne merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy niejako "od nowa", gdyż organ odwoławczy nie jest związany poczynionymi przez organ I instancji ustaleniami i dokonaną oceną dowodów.

Rozstrzygnięcie organu II instancji jest bowiem takim samym aktem stosowania prawa, jak rozstrzygnięcie organu I instancji, a działanie organu II instancji nie ma charakteru kontrolnego, lecz jest działaniem merytorycznym, równoważnym działaniu organu I instancji. Nie spełnia powyższego wymogu jedynie kontrola zasadności argumentów podniesionych w stosunku do rozstrzygnięcia organu I instancji. Wypełnienie zasady dwuinstancyjności wymaga nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć różnych organów, lecz zakłada ich podjęcie w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone.

Dalej, podnieść trzeba, iż ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego - w kontekście mających zastosowanie w sprawie przesłanek prawa materialnego - winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, stanowiącym - stosownie do treści art. 107 k.p.a. - jej integralną część, którego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (§ 3 art. 107 k.p.a.). Tak więc, uzasadnienie jako jeden z elementów decyzji winno zawierać ocenę zebranego materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych w sprawie przepisów prawa oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle wskazanych w nim norm prawa materialnego.

W orzecznictwie zaznacza się, iż obowiązkiem każdego organu administracji jest jak najstaranniejsze wyjaśnianie podstawy faktycznej i prawnej decyzji, czyli wyjaśnianie stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia. W istocie chodzi o wytłumaczenie stronie, dlaczego organ dany przepis zastosował do konkretnych ustaleń faktycznych lub uznał go za niewłaściwy. Motywy podjęcia decyzji o określonej treści powinny znaleźć swój wyraz także w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, bowiem strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji. Bez zachowania tego elementu decyzji, strony nie mają możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem - zarówno w odwołaniu, jak też w skardze do Sądu. Niezależnie od powyższego, uzasadnienie stanowi jeden z warunków sine qua non skutecznej kontroli decyzji administracyjnych przez wojewódzkie sądy administracyjne.

Przede wszystkim zaznaczyć trzeba, iż uzasadnienie decyzji wydanej przez organ II instancji nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a.

W uzasadnieniu tym organ ograniczył się, jak już wyżej zaznaczono, właściwie do przytoczenia przepisów prawa materialnego regulujących zasady przyznawania płatności. Na koniec zawarł jedynie ogólnikowe stwierdzenia mające odnosić się do sytuacji zainteresowanego. Wskazał mianowicie, iż jego ocena jest taka sama jak przedstawiona przez organ I instancji.

Jeśli rolą uzasadnienia rozstrzygnięcia jest, aby skarżący na podstawie jego lektury mógł stwierdzić, jakie są w opinii organu okoliczności faktyczne jego sprawy, jakich ustaleń dokonał organ oraz na podstawie jakich przepisów podjął decyzję w sprawie, to Sąd stwierdza, iż uzasadnienie zaskarżonej decyzji jej nie spełnia, tym bardziej, że organ odwoławczy nie zadał sobie nawet trudu, aby odnieść się do zarzutów odwołania.

Taką samą ocenę należy odnieść do działki F o powierzchni 0,06ha. W ocenie organu II instancji, między łąką położoną na działce ewidencyjnej nr 220 a sąsiednią E o powierzchni 0,23 ha, położoną na działce ewidencyjnej nr 192, przebiega rów, co oznacza, iż działki te są rozdzielone i uniemożliwia ze względu na mniejszą od 0,1 ha powierzchnię potraktowanie działki F jako działki rolnej. Z załącznika graficznego / k – 34 akt administracyjnych / wynika, iż skarżący zaznaczył, iż w/w działki połączone są przepustem ponad rowem, który - w jego ocenie - łączy je w jedną działkę główną zwartego terenu o powierzchni 0,29 ha.

Instrukcja ARiMR wypełniania wniosku w pkt. J.4 /strona 11 / wymaga łącznego traktowania działek rolnych połączonych przepustem ponad rowem. Ta kwestia także nie została przez organy wyjaśniona, podobnie jak też i okoliczność, że wyodrębnienie łąki E o powierzchni 0,23 ha i łąki o powierzchni 0,06 ha ze zwartego obszaru 0,29 ha tej uprawy i oddzielne zgłoszenie ich użytkowania wynikało z tytułu realizowania na nich różnych programów rolnośrodowiskowych, a mianowicie odpowiednio S02b02 i S02bOl.

Oceniając w świetle powyższego zaskarżoną decyzję stwierdzić należy, że decyzja ta z powodu naruszenia powyżej wymienionych przepisów proceduralnych, w tym w szczególności art. 107 § 3, art. oraz art. 7, 8, 9, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., jest wadliwa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach, w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Na mocy przepisu art. 3 ust. 2 i 3 omawianej ustawy, w postępowaniu administracyjnym dotyczącym m.in. płatności bezpośrednich niektóre z zasad postępowania dowodowego wynikające z kodeksu postępowania administracyjnego zostały wyłączone lub ograniczone, w szczególności w zakresie rozkładu ciężaru dowodu co do zaistnienia określonych faktów postanowiono (art. 3 ust. 3), że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Jednak równocześnie w powołanych przepisach ustawodawca nakazuje organom Agencji stanie na straży praworządności, wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz, na żądanie stron, udzielanie im niezbędnych informacji i zapewnienie czynnego udziału w postępowaniu. Obowiązek strzeżenia praworządności a następnie wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego oznacza, że ten materiał dowodowy musi pozwalać na wyjaśnienie wszystkich wątpliwości w sprawie, a w szczególności na wyczerpujące odniesienie się do zarzutów i twierdzeń strony. Dokonana w art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach modyfikacja zasad dowodzenia nie może być bowiem pojmowana jako niczym nieograniczony obowiązek strony prezentacji i oferowania dowodów potwierdzających jej twierdzenia. Oznacza ona zdaniem Sądu, że na Agencji istotnie, jak słusznie podkreśla organ odwoławczy nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów mających wspierać stanowisko strony. Jednak w sytuacji, gdy strona twierdzi i wywodzi odmiennie, organy Agencji winny zgromadzić takie dowody, które pozwoliłyby na zweryfikowanie prawdziwości jej stanowiska. Konieczność odniesienia się do wszystkich zarzutów strony, a zwłaszcza takich, których rozpatrzenie mogłoby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, jednoznacznie wynika z treści art. 107 § 3 k.p.a., zaś określone w art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach przerzucenie ciężaru dowodu określonego faktu na osobę, która z faktu tego wywodzi skutki prawne nie może prowadzić do naruszenia przez organy obowiązku przestrzegania zasady praworządności, w której mieści się również obowiązek oparcia rozstrzygnięcia na stanie faktycznym zgodnym z rzeczywistością.

W związku z powyższym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec, jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.