Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 486/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2012-08-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 207 ust. 1 i 8
journal: Dz.U. 2009 nr 157 poz 1240
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Dudra Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska (spr.) Protokolant Asystent sędziego Waldemar Dąbrowski po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi W. O. na decyzję Zarządu Województwa K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego dofinansowania na realizację projektu 1. oddala skargę 2. odmawia wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji


UZASADNIENIE

Syg akt I SA/Bd 486/12

UZASADNIENIE

W dniu 10 sierpnia 2009 r. W. O. działający pod firmą Przedsiębiorstwo Projektowo Usługowe P.P.U. I. – W.O. (dalej skarżący) złożył wniosek o dofinansowanie projektu pn. "Dywersyfikacja usług biura projektowego poprzez zakup sprzętu do prowadzenia prac ziemnych i niwelacji terenu pod budowę" w ramach ogłoszonego przez Instytucję Zarządzającą Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Kujawsko-Pomorskiego na lata 2007-2013 konkursu nr RPOWKP 17/V/5.2.2/2009 z dnia 9 lipca 2009r. Ogłoszenie o konkursie określało krąg podmiotów uprawnionych do ubiegania się o wsparcie w formie dotacji inwestycyjnej tj. mikroprzedsiębiorstwa, małe przedsiębiorstwa oraz średnie przedsiębiorstwa, przy czym minimalna wartość projektu dla mikroprzedsiębiorstw wynosiła 500 tys. zł, zaś dla małych i średnich przedsiębiorstw - 100 tys. zł. Skarżący w obrębie dokumentacji aplikacyjnej, w załączniku nr 17 oświadczył, że jest małym przedsiębiorcą w rozumieniu załącznika nr 1 do rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu oraz spełnia wymogi odnoszące się do przedsiębiorstwa niezależnego.

W związku z powyższym, w dniu 20 lipca 2010r. Zarząd Województwa Kujawsko- Pomorskiego (dalej: organ), pełniący funkcję Instytucji Zarządzającej zawarł ze skarżącym umowę o dofinansowanie Projektu "Dywersyfikacja usług biura projektowego poprzez zakup sprzętu do prowadzenia prac ziemnych i niwelacji terenu pod budowę", w ramach Osi 5. Wzmocnienie konkurencyjności przedsiębiorstw, Działania 5.2 Wparcie inwestycji przedsiębiorstw, Poddziałania 5.2.2. Wsparcie inwestycji przedsiębiorstw. Na mocy ww. umowy beneficjentowi przyznano dofinansowanie w kwocie nie większej niż 165.000 zł, co stanowiło nie więcej niż 50 % wydatków kwalifikowalnych projektu.

W dniu 19 października 2010r. wypłacono środki finansowe w wysokości 150.000zł (z EFRR w wysokości 127.500 zł oraz z budżetu państwa w wysokości 22.500 zł). Skarżący w dniu 3 listopada 2010 r. złożył wniosek o płatność końcową, informując jednocześnie o zakończeniu realizacji Projektu, natomiast 8 grudnia 2010r. złożył oświadczenie o wykonaniu obowiązku w zakresie promocji projektu oraz o stopniu osiągnięcia zadeklarowanych we wniosku o dofinansowanie wskaźników realizacji celów projektu, które stało się podstawą zatwierdzenia wniosku o płatność końcową. W dniu 23 grudnia 2010r. organ wypłacił skarżącemu pozostałe środki w wysokości 15.000 zł (12.750,00 zł z EFRR oraz 2.250 zł z budżetu państwa).

W wyniku przeprowadzonej 3 czerwca 2011r. przez pracowników Biura Kontroli Wdrażania RPO wizyty monitorującej, ustalono, że skarżący na moment złożenia wniosku o dofinansowanie projektu nie posiadał statusu małego przedsiębiorcy, mimo że 10 sierpnia 2009r. i 26 marca 2010r. złożył oświadczenia, że taki status posiada. W konsekwencji nie mógł aplikować w konkursie i otrzymać dofinansowania.

W efekcie organ, na podstawie § 9 ust. 1 umowy o dofinansowanie, wezwał skarżącego do zwrotu kwoty 165.000 zł wraz z odsetkami.

Pismem z 22 września 2011r. skarżący wystąpił z wnioskiem o cofnięcie przez organ oświadczenia woli o rozwiązaniu umowy, w odpowiedzi na co organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie uznając, że skarżący złożył oświadczenie poświadczające nieprawdę i w ogóle nie powinien był otrzymać dofinansowania. Ponieważ wezwanie do zwrotu środków pozostało bezskuteczne, na podstawie art. 207 ust. 1 pkt. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. nr 157 poz. 1240 ze zm.) organ wszczął postępowanie w sprawie zwrotu nienależnie pobranego dofinansowania.

Decyzją z [...] organ zobowiązał skarżącego do zwrotu nienależnie pobranego dofinansowania, przyznanego na podstawie umowy z 20 lipca 2010r., na realizację Projektu w kwocie 165.000 zł wraz z należnymi odsetkami jak dla zaległości podatkowych. W uzasadnieniu decyzji powołał się na § 9 ust. 1 przedmiotowej umowy oraz art. 207 ust. 8 ustawy o finansach publicznych, zgodnie z którym gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane 1) niezgodnie z przeznaczeniem, 2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 bądź 3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Wyjaśniono, że ww. przepis dotyczy środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich i wymienia trzy sytuacje, po zaistnieniu których stosuje się jednolite zasady dotyczące zwrotu tych środków. Organ wskazał, że sprawa dotyczy dofinansowania pobranego nienależnie, czyli udzielonego bez podstawy prawnej, przyznanego na podstawie nierzetelnego oświadczenia dotyczącego okoliczności o istotnym znaczeniu dla uzyskania wymienionego wsparcia finansowego.

W dniu 5 lutego 2012r. skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucając naruszenie art. 207 ust. 8 ustawy o finansach publicznych przez przyjęcie, że pobrał dofinansowanie nienależnie oraz w celu wyłudzenia dofinansowania, a także przepisów postępowania w postaci art. 7, 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późno zm. zwanej dalej k.p.a.) przez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz art. 8 i 107 § 3 k.p.a. polegające na nienależytym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Zdaniem skarżącego organ nie udowodnił zamiaru wyłudzenia dofinansowania wobec złożenia nieprawdziwego oświadczenia o spełnieniu kryteriów podmiotowych.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Zarząd Województwa utrzymał w mocy swoje wcześniejsze rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu powołał się na rozwiązanie, bez wypowiedzenia umowy o dofinansowanie z 20 lipca 2010r. w związku ze złożeniem przez skarżącego niezgodnego ze stanem faktycznym oświadczenia woli określającego status przedsiębiorstwa, co wypełniło przesłanki z § 18 ust. 2 pkt 5 umowy o dofinansowanie projektu. W konsekwencji oznacza to, że jeżeli beneficjent składa poświadczające nieprawdę oświadczenie o spełnieniu kryteriów podmiotowych w celu otrzymania dofinansowania, wypełnia przesłanki tego paragrafu i wszczynane jest postępowanie w celu wyegzekwowania nienależnie pobranego dofinansowania. Organ nie zgodził się ze stanowiskiem skarżącego, że z zapisów łączącej strony umowy wynika, że stwierdzenie czy miało miejsce wyłudzenie, warunkuje możliwość uznania, iż dofinansowanie pobrane zostało nienależnie. Wyjaśnił, że § 18 ust. 2 pkt 5 umowy wskazuje enumeratywnie przypadki, w których Instytucja Zarządzająca uprawniona jest do rozwiązania umowy bez okresu wypowiedzenia. Nie ulega wątpliwości, że w przedmiotowej sprawie wystąpiły okoliczności wskazane w pkt 5 omawianego zapisu tj. strona złożyła oświadczenie poświadczające nieprawdę, a celem jej działania było uzyskanie dofinansowania.

Organ podkreślił, że w sytuacji, w której gdyby skarżący prawidłowo określił swój status to umowa nie mogłaby być zawarta, gdyż wartość jego projektu była poniżej ustalonego w konkursie minimalnego progu dopuszczalności do dofinansowania wartości projektu dla mikroprzedsiębiorców, a taki właśnie status na moment złożenia wniosku o dofinansowanie oraz zawarcia umowy strona posiadała. W ogłoszeniu o konkursie określono krąg podmiotów uprawnionych do ubiegania się o wsparcie w formie dotacji inwestycyjnej tj. mikroprzedsiębiorstwa, małe przedsiębiorstwa i średnie przedsiębiorstwa przy czym minimalna wartość projektu dla mikroprzedsiębiorstw wynosiła 500.000 zł, dla małych i średnich przedsiębiorstw 100.000 zł. Oznacza to, że podmiotem uprawnionym do otrzymania dofinansowania był przedsiębiorca posiadający status mikroprzedsiębiorcy, ale wyłącznie w sytuacji, jeżeli wartość wydatków kwalifikowanych projektu wynosi powyżej 500.000 zł. Skoro skarżący nie posiadał statusu małego przedsiębiorcy na dzień złożenia wniosku o dofinansowanie oraz wartość projektu nie przekraczała 500.000 zł wydatków kwalifikowanych, nie mógł aplikować w konkursie i nie powinien był ubiegać się o dofinansowanie.

Organ podkreślił, że z uwagi na obowiązek składania przez podmioty ubiegające się o dofinansowanie licznych oświadczeń we wniosku o dofinansowanie, warunkiem dostępności do konkursu jest złożenie przez przedsiębiorcę oświadczenia o spełnieniu kryteriów podmiotowych, stanowiącego załącznik do Wniosku o dofinansowanie. W oświadczeniu tym jest wzmianka o konieczności spełnienia przez przedsiębiorstwo kryteriów podmiotowych na: "dzień złożenia wniosku" oraz wyraźne pouczenie o podstawie prawnej mającej swoje źródło w prawie wspólnotowym. Przy czym dane zawarte w tym oświadczeniu są składane pod groźbą odpowiedzialności karnej. Stąd też organ uznał taki dokument za wystarczający, natomiast konieczność weryfikacji danych w nim zawartych za możliwą w terminie późniejszym z uwagi na fakt, że system zarządzania i kontroli Regionalnego Programu Operacyjnego zakłada wieloetapową weryfikację projektów, przeprowadzaną przez wiele instytucji zaangażowanych w proces uzyskiwania dofinansowania. W konsekwencji odpowiedzialność za treść składanego oświadczenia spoczywa na wnioskodawcy, natomiast weryfikacja danych w nim zawartych może nastąpić zgodnie z zapisami § 14 Umowy o dofinansowanie projektu w dowolnym terminie w trakcie i na zakończenie realizacji projektu oraz w przypadku mikro, małych i średnich przedsiębiorstw przez okres 3 lat od dnia finansowego zakończenia realizacji projektu.

Organ podkreślił, że wniosek o dofinansowanie był przedmiotem oceny formalnej oraz merytorycznej i został zatwierdzony do otrzymania dofinansowania w treści i w wartościach przedstawionych ostatecznie przez wnioskodawcę. Pozytywna ocena stanowiła podstawę do podpisania umowy. Całość oceny opiera się na zdefiniowanym, zamkniętym zakresie rzeczowym projektu, co bezpośrednio wpływa na wynik tej oceny. Jednocześnie organ wskazał, że jednym z warunków konkursu było zrealizowanie projektu do dnia podpisania umowy o dofinansowanie, co by nie nastąpiło w przypadku ujęcia powyższego wydatku jako kwalifikowanego w projekcie.

W skardze do sądu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie przepisów postępowania:

- art. 1 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że przedmiotowa sprawa podlega przepisom postępowania administracyjnego w sytuacji, kiedy ma ona charakter cywilny regulowany przepisami zawartej umowy i przepisami Kodeksu cywilnego;

- art. 24 ust. 1 pkt 5 k.p.a. poprzez udział w wydaniu decyzji po ponownym rozpoznaniu sprawy przez osobę, która wydała pierwszą decyzję;

- art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego i błędne, nielogiczne rozpatrzenie zebranego materiału dowodowego polegające m.in. na bezpodstawnym przyjęciu spełnienia przesłanek dochodzenia zwrotu roszczenia na podstawie art. 207 ustawy o finansach publicznych;

- art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób odbierający obywatelom zaufanie do organów władzy publicznej z uwagi na błędną interpretację przepisów i wadliwe ich stosowanie.

Ponadto zarzucił naruszenia przepisów prawa materialnego, w szczególność art. 207 ustawy o finansach publicznych poprzez jego błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie polegające na bezpodstawnym przyjęciu, że ziściły się przesłanki dochodzenia zwrotu wydatkowanych środków na podstawie tego przepisu w sytuacji, gdy ustawa o finansach publicznych w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie ma w ogóle zastosowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że postępowanie w przedmiocie dofinansowania projektu ma dwojaki charakter. Z jednej strony jest to postępowanie administracyjne, gdzie zastosowanie mają przepisy Kpa i ustawy o finansach publicznych. Z drugiej strony zawierana jest umowa podlegająca reżimowi prawa cywilnego. Działania organu winny opierać się o jeden z powyższych reżimów i skupić na administracyjnej części postępowania lub na jej cywilnym wymiarze. Mieszanie tych dwóch reżimów wydaje się być działaniem co najmniej wątpliwym.

Zdaniem skarżącego organ błędnie zastosował przepisy ustawy o finansach publicznych i postępowania administracyjnego, co spowodowało zastosowanie niewłaściwego trybu. Podniósł, że organ złożył oświadczenie o rozwiązaniu umowy bez wypowiedzenia i działanie to ma charakter czysto cywilny i może zostać ocenione wyłącznie przez sąd powszechny.

Ponadto skarżący podniósł zarzut niewyłączenia z postępowania pracownika organu, tj. Marszałka Województwa, P. C. o. Organ występował w przedmiotowej sprawie przy wydawaniu obu decyzji w identycznym składzie (przy ponownym rozpoznaniu wpisano jednego członka więcej), co narusza przepisy postępowania, tj. art. 24 ust. 1 pkt 5 Kpa.

Uzasadniając zarzut naruszenia art. 207 ustawy o finansach publicznych skarżący podniósł, że organ wykonując zadania instytucji zarządzającej posiada odpowiedni aparat urzędniczy do prowadzenia postępowań o dofinansowanie projektów z udziałem funduszy unijnych. Składane wnioski przechodzą wieloetapowy proces kontroli formalnej, ale także merytorycznej, by ustalić czy beneficjent złożył wymagane dokumenty, właściwie wypełnił wniosek, czy spełnia kryteria uczestnictwa w postępowaniu. W tym kontekście ocenić należy dokument złożony przez skarżącego, w którym określa status przedsiębiorcy, tj. wniosek i oświadczenie z 22 marca 2010 r. Oświadczenia te składają się z dwóch części, gdzie w pierwszej określa się status - tu "mały przedsiębiorca", a w drugiej określa się dane identyfikujące status przedsiębiorcy. Określenie właściwego statusu dotyczy również dużych przedsiębiorców. Kolejne wiersze mają potwierdzić prawidłowość wybranego statusu przedsiębiorstwa, dzięki podstawowym danym o przedsiębiorstwie. Skarżący wybrał oznaczenie "mały przedsiębiorca", a w dalszej części wpisał zgodnie z prawdą, czego organ nie kwestionuje, ilu zatrudnia i zatrudniał pracowników oraz jakie osiągał dochody.

Skarżący zarzucił, że oświadczenia i dokumenty złożone przez niego zostały zweryfikowane przez organ i nie wniesiono żadnych uwag ani nie wezwano do złożenia wyjaśnień. Na tym etap administracyjnego postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku o dofinansowanie został zakończony.

Skarżący stwierdził, że zawarta umowa cywilnoprawna wiąże jej strony do dnia dzisiejszego, bo nie zaszły przesłanki jej rozwiązania a wypowiedzenie złożone przez organ może zostać ocenione wyłącznie w postępowaniu cywilnym. Za błędne uznał wskazanie jako przesłanki wypowiedzenia umowy, złożenie przez niego oświadczenia poświadczającego nieprawdę. Podniósł, że oświadczenie poświadczające nieprawdę złożone w celu uzyskania dofinansowania winno w swej formie i treści zmierzać do wprowadzenia adresata oświadczenia w błąd. W przypadku oświadczenia skarżącego można ewentualnie stwierdzić jego niewiedzę w zakresie ustalania wielkości zatrudnienia czy też ustalania wielkości przedsiębiorstwa na podstawie tychże kryteriów. Podniesiono, że organ w żadnej z decyzji nie wypowiedział się szczegółowo na czym de facto polega błąd skarżącego i dlaczego nie można uznać go za "małego przedsiębiorcę". Ze złożonych dokumentów wynikał status skarżącego. Nie trzeba w tym celu prowadzić odrębnego postępowania. Kwestia wyboru statusu nie jest oświadczeniem woli jak twierdzi organ, a wyłącznie wiedzy. Istnienie tego statusu winno zostać zweryfikowane przez organ na podstawie danych, które znajdują się w dokumentach złożonych przez skarżącego.

Odnosząc się do kwestii zastosowania art. 207 ust. 1 pkt 3 ustawy o finansach publicznych skarżący stwierdził, że co do zasady nie ma podstaw w okolicznościach sprawy do zastosowania tej ustawy, gdyż nie doszło do pobrania nienależnie czy też w nadmiernej wysokości dofinansowania. Dokument przedstawiony przez skarżącego nie jest podrobiony ani nie poświadcza nieprawdy, gdyż zawiera dane prawdziwe, wielokrotnie weryfikowane przez organ. Ewentualnie można by uznać, że jest obarczony błędem w zakresie wyboru statusu przedsiębiorcy, ale to nie może stanowić podstawy zwrotu środków.

Odwołując się do zasady celowości programów unijnych skarżący powołał się na wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku (sygn. akt: I ACa 120/11), w którym Sąd stwierdził, że zrealizowanie celu programu przy istnieniu błędów w procesie realizacji umowy nie pozwala na żądanie zwrotu środków. Jednocześnie zarzucił, że działanie organu wprost naruszyło generalne zasady postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę Zarząd Województwa uznał zarzuty skarżącego za bezpodstawne i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu, który uzasadniałby wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz. U. z 2012r poz. 270) wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Z treści skargi wynika, że zaskarżonej decyzji postawiono trzy zarzuty: dwa charakterze formalnym oraz jeden zarzut odnoszący się do strony merytorycznej rozstrzygnięcia. Zdaniem skarżącego w sprawie niezasadnie zastosowano tryb administracyjny postępowania i w obu instancjach uczestniczył w wydawaniu rozstrzygnięcia ten sam skład osobowy. Nadto podniósł on, że wypełnił wszystkie obowiązki w związku z aplikowaniem w konkursie o dofinansowanie, a jeśli nawet pomylił się w określeniu statusu przedsiębiorstwa, to organy miały wszelkie dane, by to zweryfikować przed podpisaniem umowy.

Odnosząc się do poszczególnych zarzutów skargi, najpierw należy przeanalizować zarzut naruszenia przepisów postępowania dotyczący administracyjnego trybu postępowania w sprawie.

Podkreślenia wymaga, że w procedurze realizacji postanowień umowy zawartej 20 lipca 2010r o dofinansowanie w formie refundacji Projektu "Dywersyfikacja usług biura projektowego poprzez zakup sprzętu do prowadzenia prac ziemnych i niwelacji terenu pod budowę" zawartej pomiędzy skarżącym a Województwem Kujawsko-Pomorskim, reprezentowanym przez Zarząd Województwa Kujawsko-Pomorskiego jako Instytucja Zarządzająca są postanowienia odnoszące się zarówno do administracyjnego, jak i cywilnego trybu postępowania. W § 9 umowy zawarte zostały regulacje dotyczące zwrotu środków. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia wątpliwości, co do administracyjnego trybu postępowania a zamieszczenie go w umowie ma charakter akceptacji przez stronę takich uregulowań.

Wskazany zapis, w ust 1 stanowi, że jeżeli na podstawie wniosków o płatność, sprawozdań z realizacji Projektu lub czynności kontrolnych przeprowadzonych przez uprawnione organy, zostanie stwierdzone, że beneficjent pobrał całość dofinansowania w sposób nienależyty, lub w nadmiernej wysokości, zobowiązuje się on do zwrotu tych środków wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych w terminie wskazanym przez Instytucję Zarządzającą. W ust 3 znajduje się wprost odwołanie do art. 207 ust 9 ustawy o finansach publicznych i wydawaniu w sprawie decyzji. Takie rozwiązanie, co słusznie podkreślał organ, jest skutkiem charakteru środków, które są rozdysponowywane przedmiotową umową tj ich publicznym charakterem, pochodzą bowiem z budżetu państwa i budżetu środków europejskich.

Zgodnie z art. 207 ust 1 ustawy o finansach publicznych w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są:

1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,

2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184,

3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości

- podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy, z zastrzeżeniem ust. 8 i 10; zgodnie z ust 8 w przypadku stwierdzenia okoliczności, o których mowa w ust. 1, instytucja, która podpisała umowę z beneficjentem, wzywa go do: 1) zwrotu środków lub 2) do wyrażenia zgody na pomniejszenie kolejnych płatności, o którym mowa w ust. 2, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania. Jednocześnie po bezskutecznym upływie terminu, o którym mowa w ust. 8, organ pełniący funkcję instytucji zarządzającej lub instytucji pośredniczącej w rozumieniu ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju albo ustawy z dnia 3 kwietnia 2009 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki, oraz sposób zwrotu środków, z uwzględnieniem ust. 2. (ust 9). Określone zasady zwrotu środków nie zależą od realizacji postanowień zawartych w § 18 umowy. Analiza treści umowy wskazuje raczej, że obie instytucje nie uzupełniają się wzajemnie.

Pozostaje zatem do oceny okoliczność, czy w stanie faktycznym sprawy rzeczywiście skarżący pobrał środki nienależnie. Nie ma przy tym znaczenia, w ocenie Sądu, kwestia subiektywnego nastawienia skarżącego (zamiar beneficjenta lub brak świadomości błędu), lecz obiektywna ocena, czy w świetle obowiązujących zasad konkursu, skarżący aplikując z konkretnym Projektem spełniał warunki programu, czy też nie. Stąd przy ustalaniu tych okoliczności automatyczne inicjowanie przez organ postępowania karnego jest niezasadne.

Ogłoszony przez Instytucję Zarządzającą Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Kujawsko-Pomorskiego na lata 2007-2013 konkurs z 9 lipca 2009r określał krąg podmiotów uprawnionych do ubiegania się o wsparcie w formie dotacji inwestycyjnej – były to mikroprzedsiębiorstwa, małe przedsiębiorstwa oraz średnie przedsiębiorstwa, przy czym minimalna wartość projektu dla mikroprzedsiębiorstw wynosiła 500 tys. zł a dla małych i średnich przedsiębiorstw -100 tys. zł Ocena statusu przedsiębiorcy musiała zostać dokonana na podstawie opisu zawartego w załączniku nr 1 do Rozporządzenia Komisji WE nr 800/2008 z 6 sierpnia 2008r uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu.

W sprawie istotne jest określenie statusu przedsiębiorcy na moment składania wniosku o dofinansowanie – ten moment określa zakres możliwej do udzielenia pomocy. Oświadczenie z 22 marca 2010 jako odnoszące się do momentu podpisania umowy, nie miało wpływu na ocenę, o jaką pomoc mógł aplikować skarżący, aczkolwiek określona na 2008r ilość zatrudnionych osób – 12, także nie była prawidłowo obliczona.

Istotne zatem pozostaje oświadczenie skarżącego z 10 sierpnia 2009r. Skarżący w sprawie prezentuje stanowisko, że podając status małego przedsiębiorcy "w dalszej treści oświadczenia według wzoru (...) wymaganego określił liczbę zatrudnionych przez siebie średniorocznie pracowników" (pismo pełnomocnika skarżącego z 22 września 2011r). Zdaniem Sądu stanowisko skarżącego, że jego oświadczenie wskazujące na status małego przedsiębiorcy korespondowało z danymi dotyczącymi jego przedsiębiorstwa, które zamieścił w dokumentach aplikacyjnych, nie znajduje uzasadnienia w zebranym materiale dowodowym.

Z załączonych akt administracyjnych wynika bowiem, że skarżący nieprawidłowo wskazał na 2008r jako okres obrachunkowy, w którym miał status małego przedsiębiorcy z uwagi na 10 (czy potem 12) osobowe zatrudnienie. Kontrola szczegółowa dokonana w trakcie realizacji Projektu w oparciu o dokumenty (DRA,RCX, ZUA,ZWA, RSA oraz PIT-36) które nie stanowiły załączników do wniosku o dofinansowanie, wykazała, że w 2007r skarżący miał status mikroprzedsiębiorcy (1 zatrudniona osoba), w 2008r miał taki sam status, bo zatrudnienie średnioroczne wyniosło 5,17 przy obrocie 878.486,82zł. Natomiast w 2009r przychód wyniósł ponad 2 mln. zł a zatrudnienie wyniosło 16,5 co dawało status małego przedsiębiorcy. Na moment złożenia wniosku status określały dwa kolejne lata. Analiza dokumentacji zgromadzonej w sprawie dowodziła, że skarżący popełnił błąd w złożonej przez siebie informacji o wysokości zatrudnienia w 2008r. nieprawidłowo wyliczając średnioroczne zatrudnienie. Wtórnym skutkiem tego błędu było nieprawidłowe określenie przez niego statusu przedsiębiorcy. Załącznik nr 17 do wniosku, stanowiący oświadczenie o spełnieniu kryteriów podmiotowych przez przedsiębiorcę, wbrew twierdzeniu skarżącego, nie zawiera danych, które pozwoliłyby na weryfikację prawidłowości tego oświadczenia. Natomiast we wniosku o dofinansowanie Projektu, który złożony został w organie 10 sierpnia 2009r, sekcji A zawierającej informacje o wnioskodawcy, w pkt A7 zawarte zostały informacje określające status przedsiębiorstwa. W dokumencie tym skarżący, określając wielkość średniorocznego zatrudnienia wskazał, że w poprzednim zatwierdzonym roku okresie obrachunkowym, zatrudnienie wynosiło 1 osobę a w ostatnim zatwierdzonym okresie obrachunkowym – 10 osób. Między innymi w tej kwestii organ występował do skarżącego z pismem z 18 września 2009r, w którym w pkt. 3 wyjaśniał zasady ustalania statusu przedsiębiorcy, podkreślając, że w świetle tych pouczeń należy sprawdzić, czy określenie statusu przedsiębiorstwa nastąpiło zgodnie z rozporządzeniem nr 800/2008 z 6 sierpnia 2008r.

W odpowiedzi na to pismo, pismem z 30 września 2009r skarżący poinformował organ, że status przedsiębiorcy ustalił zgodnie ze wskazanym rozporządzeniem; wyjaśnił, że rozpoczął działalność w 2007r, więc jego firma działa dopiero dwa pełne okresy obrachunkowe i niepełny trzeci, następujący po nich, uwzględniając dane z bilansu otwarcia. Ustalenie statusu przedsiębiorstwa było możliwe przez uzupełnienie danych z bilansu otwarcia w 2009r albowiem w dwóch pełnych okresach obrachunkowych kwalifikuje się do różnych kategorii – typów przedsiębiorstwa. Organ nie mógł na podstawie dokumentacji aplikacyjnej o dofinansowanie, bez kontroli źródeł zawartych danych, zweryfikować wskazanego statusu przedsiębiorcy albowiem w świetle zamieszczonych danych i wskazanego statusu były one zgodne. Problemem był natomiast w niewłaściwie określonym średniorocznym poziom zatrudnienia.

Ponieważ akurat na styku statusów przedsiębiorstwa określonego jako mikroprzedsiębiorstwa i małego przedsiębiorstwa przebiegała granica wartości projektu o dofinansowanie (500 tys. i 100. tys) nie było możliwości rozpoznania wniosku akceptując zmianę statusu przedsiębiorcy, projekt miał zbyt niską wartość.

Odnosząc się do zarzutu braku zmiany składu organu przy wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, Sąd uznał, że nie może on zostać uwzględniony z uwagi na ustrojowy charakter organu samorządu województwa tj zarządu województwa, który zgodnie z art. 31 ust 2 ustawy składa się z 5 osób. Zasady wydawania decyzji wynikają z art. 46 ustawy o samorządzie województwa, z którego wynika, że decyzje w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej wydaje marszałek województwa, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej (ust 1) Decyzje wydane przez zarząd województwa w sprawach z zakresu administracji publicznej podpisuje marszałek. W decyzji wymienia się imiona i nazwiska członków zarządu, którzy brali udział w wydaniu decyzji (ust 2a). Jednocześnie przepis szczególny reguluje sposób jej zaskarżenia w administracyjnym toku instancji wskazując w art. 207 ust 12 ustawy o finansach publicznych, że od decyzji, o której mowa w ust. 9, wydanej przez instytucję pośredniczącą lub instytucję wdrażającą, o której mowa w ust. 11, beneficjent może złożyć odwołanie do właściwej instytucji zarządzającej; w przypadku wydania decyzji w pierwszej instancji przez instytucję zarządzającą beneficjent może zwrócić się do tej instytucji z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Sąd podziela stanowisko organu, że przyjęcie koncepcji o bezwzględnym obowiązku zmiany składu, który z racji ustrojowych regulacji byłby niewykonalny, prowadziłoby w istocie do pozbawienia strony możliwości weryfikacji decyzji w postępowaniu administracyjnym. Postępowanie takie utraciłoby dwuinstancyjny charakter, co byłoby rozwiązaniem znacznie bardziej naruszającym prawa strony.

Mając na uwadze powyższą argumentację, Sąd uznał zasadnicze zarzuty skargi za niezasadne. Za trafny natomiast Sąd uznał zarzut, że uzasadnienia decyzji obu instancji nie zawierają dostatecznego wyjaśnienia, co do przesłanki rozstrzygnięcia. Organ przytoczył bowiem wszelkie przepisy, które odnoszą się do obowiązku zwrotu środków, opisał zasady konkursu, lecz nie przełożył zastosowanych przepisów na grunt stanu faktycznego sprawy. W efekcie do etapu postępowania przed sądem nie można było z treści rozstrzygnięć wyprowadzić wniosków co do tego, na czym polegał nieprawidłowy wybór statusu przedsiębiorstwa dokonany przez skarżącego.

Sąd ustalił istotne okoliczności w tym zakresie na podstawie własnej analizy akt administracyjnych (aczkolwiek sposób skompletowania akt administracyjnych także pozostawia wiele do życzenia, jest to bowiem w istocie zbiór luźnych kartek, pozbawionych spójnego spisu treści). Jakkolwiek wskazane działanie organu naruszało art. 107 § 1 i § 3 Kpa, to jednak uznał, że naruszenie to nie mogło istotnie wpłynąć na wynik sprawy i oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.

Z uwagi na brak wcześniejszego rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ze względu na krótki okres czasu od wpłynięcia sprawy do sądu (22 maja 2012r) do jej załatwienia na rozprawie (27 sierpnia 2012) Sąd rozstrzygnął o nim w wyroku. Załatwiając wniosek negatywnie Sąd uwzględnił brak podstawy prawnej do umorzenia postępowania wpadkowego w tym zakresie, mając jednocześnie na uwadze treść art. 61 § 6 ustawy p.p.s.a. że wstrzymanie wykonania upada w razie wydania przez sąd orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji