Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 608/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-07-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 5
journal: Dz.U. 2016 poz 195
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
article: art. 7, art. 77, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) WSA Anna Falkiewicz-Kluj Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2019 r. sprawy ze skargi H.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] października 2018 r., nr [...]


UZASADNIENIE

I SA/Wa 608/19 U Z A S A D N I E N I E

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] stycznia 2019 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania H.T. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z [...] października 2018 r. nr [...] odmawiającą przyznania świadczenia wychowawczego na I.T. w okresie od 1 czerwca 2018 r. do 30 września 2018 r.

Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Burmistrz Miasta i Gminy [...] decyzją z [...] października 2018 r. odmówił przyznania H.T. świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko – I.T., w okresie od 1 czerwca 2018 r. do 30 września 2018 r. wskazując, że w roku poprzedzającym okres zasiłkowy przeciętny dochód rodziny wynosił [...] zł, czyli po [...] zł na osobę, a wiec przekraczał kryterium uprawniające do otrzymania świadczenia, tj. 800 zł na osobę. Organ zaznaczył, że na dochód rodziny składały się - dochód H.T. z tytułu świadczeń pieniężnych wypłaconych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów w kwocie [...] zł oraz dochód uzyskany za miesiąc listopad 2017 r. w kwocie [...] zł i dochód uzyskany przez R.T. za luty 2018 r. w kwocie [...] zł, pomniejszony o alimenty w wysokości [...] zł świadczone na rzecz osoby spoza rodziny.

H.T. wniosła odwołanie od powyższej decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozpoznając sprawę stwierdziło, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa.

Organ odwoławczy wskazał, że wnioskiem wniesionym w lipcu 2018 r. H.T. zwróciła się o przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko — I.T. na okres 2017/2018.

SKO w [...] przytoczyło treść art. 4 ust. 1 i art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r. poz. 195 ze zm.) podkreślając, że świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. Dochodem rodziny jest suma dochodów członków rodziny (art. 2 pkt 4 ustawy), zaś dochodem członka rodziny jest przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3 (art. 2 pkt 2). Zgodnie z art. 48 ust. 1 rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest w tej sprawie rok kalendarzowy 2017. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu.

Kolegium przytoczyło treść art. 2 pkt 19 i pkt 20 powołanej ustawy zawierającego definicję dochodu uzyskanego i dochodu utraconego, podkreślając że dochód rodziny – wbrew podnoszonym w odwołaniu twierdzeniom - obliczony został przez organ pierwszej instancji prawidłowo i wyniósł [...] zł, czyli po [...] zł na osobę. Kwota dochodu przekracza zatem ustawowe kryterium dochodu na osobę w rodzinie wynoszące 800 zł.

Organ odwoławczy zaznaczył, że z definicji dochodu utraconego wynika, że jedynie utrata zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej stanowi w świetle przepisów w/w ustawy utratę dochodu. Prawidłowo zatem organ pierwszej instancji obliczając dochód rodziny uwzględnił fakt uzyskania i utraty dochodu w roku 2018. Rozpatrując wniosek o przyznanie świadczenia organ posłużył się definicją dochodu określoną w art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

SKO w [...] podkreśliło, że z treści załączonego do akt zaświadczenia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] wynika, że odwołująca uzyskała dochód w kwocie [...] zł tytułem wyegzekwowanych alimentów w 2016 r. na syna I. Dochód jej obliczono w oparciu o art. 7 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, zgodnie z którym w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę miesiąc następujący po miesiącu w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, uzyskiwany w okresie na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego.

W toku postępowania uwzględniono też zaświadczenie z [...] marca 2018 r. Komendy Głównej Policji, z którego wynika, że za luty 2018 r. R.T. uzyskał, z tytułu podjęcia zatrudnienia od 1 stycznia 2018 r., dochód w wysokości [...] zł, po odliczeniu alimentów płaconych na rzecz osób spoza rodziny. Zapłacił on ze swego dochodu alimenty w kwocie [...] zł na rzecz D.T. Dochód R.T. za rok 2017 wyniósł 0,0 zł po uwzględnieniu dochodu utraconego i z tego powodu organ pierwszej instancji nie mógł odliczyć zapłaconych przez niego w roku 2017 alimentów, ale pomniejszył kwotę dochodu uzyskanego po roku bazowym, to jest za miesiąc luty 2018 r., o kwotę zapłaconych w tym miesiącu alimentów. Tym samym zarzut, że organ powinien zbadać przeciętne miesięczne dochody rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, nie zaś uwzględnić dochód uzyskany za luty 2018 r., jest nietrafny, ponieważ takie działanie byłoby niezgodne z art. 7 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

SKO w [...] podkreśliło, że przepisy ustawy są jednoznaczne, nie nasuwają wątpliwości interpretacyjnych i nie przewidują uznaniowego załatwienia sprawy. Jeżeli zostaną spełnione przesłanki ustawowe to świadczenie musi być przyznane, natomiast w przeciwnym razie nie ma takiej możliwości. Tym samym decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa i brak jest podstaw do jej uchylenia lub zmiany.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła H.T. zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:

- art. 110 kpa poprzez wydanie rozstrzygnięcia, mimo, że w sprawie organ wydał już rozstrzygnięcie w decyzji z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...], co stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności części decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia wychowawczego w okresie od 1 czerwca 2018 r. do 25 lipca 2018 r. w oparciu o art. 156 § 1 pkt 3 kpa;

- art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa oraz art. 80 kpa poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego dotyczącego dochodu skarżącej, polegającego na doliczeniu do dochodu zarobków utraconych i alimentów, które otrzymuje skarżąca, a które są pobierane z wynagrodzenia R.T., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

- art. 107 § 3 kpa poprzez lakoniczne uzasadnienie zaskarżonej decyzji, pozbawione wyjaśnienia dlaczego dochód skarżącej został uwzględniony skoro decyzja została wydana na wniosek skarżącej dotyczący utraty dochodu, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

- art. 138 § 1 pkt 2 kpa poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji.

W uzasadnieniu skargi skarżąca przytoczyła argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów i wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji w części odmawiającej przyznania prawa do świadczenia wychowawczego w okresie od 1 czerwca 2018 r. do 25 lipca 2018 r., a także o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę SKO w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumenty wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ zaznaczył dodatkowo, że wydając zaskarżoną decyzję Kolegium nie miało wiedzy o decyzji z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Rozpoznając sprawę w oparciu o powyższe kryteria Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia regulują przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t. jedn., Dz. U. z 2017 r. poz. 1851. dalej jako p.p.w.d.).

Warunkiem przyznania świadczenia na pierwsze dziecko jest osiąganie przez rodzinę dochodu w przeliczeniu na osobę nieprzekraczającego kwoty 800 zł (art. 5 ust. 3 ustawy). Należy pamiętać, że ustawodawca wprowadził w ustawie o pomocy państwa w wychowaniu dzieci definicję legalną ( na potrzeby tej ustawy) rodziny. W jej skład zaliczył małżonków i pozostające na ich utrzymaniu małoletnie dzieci. Przy czym co do zasady ustawodawca uwzględnił status prawny rodziny a nie faktyczny.

W przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego w okresie od dnia 1.10.2017r. do dnia 30.09.2018r. rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2016, z uwzględnieniem przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu.

Kluczową dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy kwestią pozostaje prawidłowość wyliczenia przez organy wysokości miesięcznego dochodu przypadającego na członka rodziny skarżącej. Jest to niezbędne dla ustalenia, czy przekroczyła ona kryterium dochodowe warunkujące przyznanie prawa do wnioskowanego świadczenia.

W toku postępowania organ wyliczył dochód skarżącej w 2016r. na kwotę [...] zł, dochód jej małżonka za ten rok na kwotę [...] zł oraz dochód nieopodatkowany skarżącej z tytułu alimentów na wspólne dziecko stron - syna I., "wyegzekwowanych przez komornika od R.T." , na kwotę [...] zł.

W związku z utratą pracy przez H.T. oraz przez R.T. w 2016r., organ , na podstawie art. 7 ust.1 u.p.pw.d. stanął na stanowisku, że uzyskane przez nich w tym roku zarobki stanowią dochód utracony.

Jednocześnie organ ustalił , że R.T. podjął pracę w Komendzie Głównej Policji , gdzie za miesiąc luty 2018r. uzyskał dochód w wysokości [...] zł , a H.T. podjęła pracę w "[...] spółka z o.o." , gdzie za miesiąc listopad 2017r. uzyskała dochód w wysokości [...] zł.

W następstwie tego, w oparciu o treść art.7 ust.3 u p.p.w.d. organ obliczył dochód skarżącej jako sumę jej dochodu za miesiąc listopad 2017r. w wysokości [...] zł. i kwoty [...] zł uzyskanej przez nią z tytułu wyżej opisanych alimentów ([...] zł. :12 = [...] zł) oraz dochodu R.T. za luty 2018r. w kwocie [...] zł , tj . kwoty [...] zł pomniejszonej o [...] zł alimentów należnych małoletniej D.T.

Suma powyższych kwot stanowi dochód rodziny [...] zł , co na osobę czyni kwotę [...] zł i przekracza kwotę 800 zł miesięcznie oznaczając przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci wynoszące 800 zł i uznał, że żądane świadczenie jej nie przysługuje.

Jednakże zauważyć należy, że rozpatrując przedmiotową sprawę organ ustalił i nie kwestionował, że H. i R.T. są małżeństwem, nie pozostają w separacji i łączy ich małżeńska wspólność majątkowa . Dysponował jedocześnie aktem notarialnym Rep. A nr [...]. sporządzonym w dniu [...].05.2016r. przed notariuszem G.S., mocą którego R.T. złożył oświadczenie o poddaniu się egzekucji , w trybie art. 777 § 1 pkt.4 k.p.c., w zakresie jego zobowiązania się do łożenia alimentów na rzecz małoletniego syna I.T. zawartego w ugodzie opisanej w tym akcie. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się także postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...].10.2016r. o nadaniu klauzuli wykonalności temu aktowi do kwoty 800 zł miesięcznie oraz zaświadczenia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] o dokonanych wpłatach.

Pomimo powyższego, z uzasadnienia zaskarżonej decyzji ani także decyzji ją poprzedzającej nie wynika aby organy administracji dokonały oceny tych dokumentów w świetle okoliczności istotnych dla wyjaśnienia kwestii obliczenia dochodu rodziny skarżącej , która ma istotny wpływ na prawidłowe rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy.

Dlatego też zdaniem Sądu na aprobatę zasługują w pełni zarzuty skargi dotyczące zaniechania wyjaśnienia przez organy administracji wątpliwości dotyczących uzyskania dochodu skarżącej wynikających z uzyskania przez nią alimentów na małoletniego I.T. i ich źródła jak również ewentualnego doliczenia do jej dochodów alimentów pobieranych z wynagrodzenia jej męża R.T., będącego jednocześnie członkiem rodziny.

Niezależnie od wskazanych okoliczności , wyjaśnienia przez organy administracji wymaga , oraz uwzględnienia przy ponownym rozpoznaniu sprawy , kwestia związana z zawartym w skardze zarzutem naruszenia przez organy art.110 k.p.a. poprzez wydanie decyzji będących przedmiotem rozpoznania pomimo pozostawania w obrocie prawnym decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2018r. nr [...], uchylającej decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] maja 2018r. od dnia [...] lipca 2018r. , który to organ uchylił świadczenie wychowawcze na I.T. na okres od 1.10.2017r. do 30.09.2018r. przyznane decyzją Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...].09.2017r. na okres od 1.10.2017r. do 30.09.2018r.

Z tego powodu Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 oraz 107 § 3 k.p.a., a naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia jej uchylenie.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ wyjaśni w sposób niebudzący wątpliwości przedstawione wyżej okoliczności. Wyjaśnienie tych kwestii pozwoli organowi na prawidłowe obliczenie dochodu w przeliczeniu na osobę w rodzinie skarżącej , a tym samym na niebudzącą wątpliwości ocenę, czy dochód ten przekracza, czy też nie przekracza kwoty 800 zł. Wyjaśnienie powyższej kwestii przesądzi zatem czy świadczenie wychowawcze może (lub nie może) być skarżącej przyznane oraz ewentualnie za jaki okres.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.