Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 36/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2005-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Wiciak (sprawozdawca), Sędzia NSA Ewa Karpińska, Asesor WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Protokolant Anna Florek, po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi "A" - Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług oddala skargę.


UZASADNIENIE

Na podstawie art. 233 § 1 pkt 1, art. 13 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29.08.1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania "A" spółka z o.o. w K. od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] r. w sprawie nr [...] odmawiającej stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za miesiąc [...] 1997r. Dyrektor Izby Skarbowej zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu przedstawiono następujący stan faktyczny oraz argumentację prawną: Pismem z dnia [...] 2003r. strona skarżąca wystąpiła do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z żądaniem stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za miesiąc [...] 1997r.twierdząc,iż owa nadpłata powstała w związku z wyrokiem Sądu Okręgowego w K., [...] z dnia [...] 2000r. sygn. [...]. W uzasadnieniu tego prawomocnego wyroku Sąd wyraził opinię, iż do wartości przeniesionych nieruchomości nie mógł być doliczony podatek VAT, albowiem w tym zakresie strony nie zawarły umowy kupna-sprzedaży, a umowę zamiany świadczeń. Wobec tego Spółka podniosła, że w [...] 1997r. niesłusznie naliczyła podatek należny wg stawki 22% od czynności polegających na wydaniu nieruchomości na rzecz firmy "B" S.A. w zamian za wierzytelności wynikające ze wzajemnych rozliczeń należności z tytułu dostaw węgla. Dalej wskazano, że w wyniku kontroli podatkowej ustalono, ze Spółka ujęła w rejestrze sprzedaży za ten miesiąc faktury z [...] 1997r. dotyczące sprzedaży placów składowych wraz z budynkami jako przeniesienie na rzecz "B' S.A. prawa własności tych nieruchomości w ramach rozliczeń należności z tytułu dostaw węgla realizowanych zgodnie z umową nr [...] z dnia [...] 1996r. (porozumienie ugodowe zawarte w formie aktu notarialnego rep. [...] z dnia [...] 1997r). W wystawionych fakturach Spółka wartość budynków i budowli opodatkowała 22% stawką podatku VAT. Natomiast wartość działek gruntowych (nie będących towarem w rozumieniu przepisów ustawy o podatku od towarów i usług) wykazała jako sprzedaż zwolnioną. W dniu [...] 1999r. organ podatkowy wydał decyzję [...] w zakresie rozliczenia podatku od, towarów i usług za miesiąc [...] 1997r., w której nie zakwestionowano sposobu naliczenia przez Spółkę "A" podatku należnego z tytułu przeniesienia własności nieruchomości na rzecz "B" -u S.A.

W odwołaniu od decyzji z dnia [...] 2004r. Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. odmawiającej stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za [...] 1997r.Spółka zarzuciła naruszenie art. 165 § 1 Ordynacji podatkowej na skutek dowolnej interpretacji tego przepisu przez organ I instancji oraz art. 365 § 1 kodeksu postępowania cywilnego na skutek braku "respektowania prawomocnego wyroku wydanego przez niezależny Sąd Okręgowy w K.".

Odnosząc się do tych zarzutów organ odwoławczy nawiązał do publicznoprawnego charakteru świadczenia z tytułu podatku od towarów i usług podkreślając też, że sprawy z zakresu prawa podatkowego nie są sprawami cywilnymi w rozumieniu art. 1 kpc. Ustawa ta normuje postępowanie sądowe w sprawach ze stosunku prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, jak również w innych sprawach, do których przepisy tego Kodeksu stosuje się z mocy ustaw szczególnych. Do ich rozpoznawania powołane są sądy powszechne, o ile sprawy te nie należą do właściwości sądów szczególnych, oraz Sąd Najwyższy. Natomiast zgodnie z art. 2 w związku z art. 13 oraz 120 ustawy z dnia 29. 08. 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U Nr 137, poz. 926 z późno zm.) do ustalania lub określania podatków uprawnione są organy podatkowe, które działają na podstawie przepisów prawa. Tym samym tylko organy podatkowe i sąd administracyjny są właściwe do rozstrzygania spraw z zakresu prawa podatkowego. Wobec tego twierdzenie Spółki, iż wyrok Sądu Okręgowego stanowi podstawę do stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za [...] 1997r. jest bezzasadne.

O tym czy istnieje nadpłata podatkowa, rozstrzygają wyłącznie przepisy podatkowe co może być stwierdzone jedynie w prawomocnie zakończonym postępowaniu administracyjnym. Przytaczając normę art. 72 § 1 Ordynacji podatkowej zawierającą definicję nadpłaty nawiązano do wyroku Sądu Okręgowego powołanego przez skarżącą który rozstrzyga sprawę cywilną pomiędzy równorzędnymi podmiotami stosunku cywilnoprawnego tj. Spółką "B" S.A. i "A". Jego przedmiotem jest nakaz zapłaty wydany przez Sąd Rejonowy w K. w sprawie [...] z dnia [...] 1997r. oraz ustalenie - po dokonaniu zamiany świadczeń - wielkości zadłużenia ([...] zł). W tym też kontekście podkreślono, że cytowana przez Spółkę opinia Sądu Okręgowego została wyrwana z kontekstu z pominięciem dalszej treści tego wyroku. Sąd po stwierdzeniu, iż do wartości przeniesionych nieruchomości nie mógł być doliczony VAT albowiem w tym zakresie strony nie zawarły umowy kupna-sprzedaży a umowę zmiany świadczeń wyraził z kolei opinię, iż przede wszystkim z aktów przeniesienia własności wyraźnie wynika, że zobowiązanie pozwanej z tytułu zadłużenia z zobowiązania pieniężnego wygasło na podane kwoty w aktach notarialnych.

Podawane w aktach notarialnych wartości nie mogły ulec zmianie, gdyż zawierając umowę na podstawie art. 453 k.c. strony dokonują przeliczenia ekwiwalentu świadczenia pieniężnego na rzeczowy. Zmiana w tym zakresie wartości musiałaby być dokonana jedynie w formie aktu notarialnego (art. 73 § 2 k.c.).

Zdaniem organu odwoławczego cytowana opinia Sądu została wyrażona w zakresie skutków cywilnoprawnych jakie powstały w związku z zamianą świadczenia pieniężnego na rzeczowy oraz brakiem dokonania stosownych zmian umowy (w zakresie wartości) zawartej w formie aktu notarialnego.

Przechodząc do zarzutu naruszenia art. 365 k.p.c. organ odwoławczy stwierdził, iż wynikający z mocy wiążącej prawomocnego wyroku stan związania ograniczony jest co do zasady, tylko do rozstrzygnięcia zawartego w sentencji orzeczenia i nie obejmuje jego motywów (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 23.05.2002r. sygn. akt: IV CKN 1173/00 i z dnia 13.11.2000r. sygn. akt: II CKN 655/98).

Kontynuując wskazano, że zgodnie z brzmieniem przepisu art. 2 ust. 3 pkt. 3 a ustawy o podatku od towarów i usług czynność wydania towarów lub wykonania usługi w zamian za wierzytelność znalazła się w katalogu czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług jako tzw. czynność zrównana ze sprzedażą, o której mowa w art. 4 pkt 8 ustawy o p.t.u.

W myśl art. 4 pkt 8 ustawy o p.t.u. pod pojęciem sprzedaż towarów rozumie się dostawę, odpłatne świadczenie usług oraz wykonywanie innych czynności określonych w art. 2 ustawy.

Gdy chodzi natomiast o zarzut naruszenia art.165§1 Ordynacji podatkowej, to przepis ten w ogóle nie miał w sprawie zastosowania.

Reasumując te wywody stwierdzono, że wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] 2000r. zasądzający kwotę do zapłaty na rzecz Spółki "B" bez uwzględnienia zapłaconego przez "A" podatku VAT od przekazanych na poczet zadłużenia budynków i budowli nie może stanowić podstawy do przenoszenia sporu na grunt prawa podatkowego i do orzekania przez organy podatkowe o nadpłacie podatku.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Spółka z o.o. "A" powtórzyła istotę zarzutów podniesionych w odwołaniu, akcentując głównie zagadnienie związania organów podatkowych rozstrzygających sprawę stanowiskiem sądu powszechnego w powołanym wcześniej wyroku, a także istnienie po stronie "B" obowiązku korekty rozliczenia podatku od towarów i usług i w konsekwencji zwrotu podatku naliczonego wynikającego z faktur z dnia [...] 1997roku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga nie jest zasadna.

Mimo że rozważania nad zgodnością z prawem zaskarżonej decyzji ostatecznej należy prowadzić w niniejszej sprawie głównie na płaszczyźnie proceduralnej, to na wstępie nawiązać należy do zawartych w Ordynacji podatkowej przepisów o charakterze materialnoprawnym .

Definicja nadpłaty została sformułowana w art.72§1 tej ustawy. W zakresie istotnym dla dalszych rozważań jest to –w myśl tego przepisu-kwota nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. W tym znaczeniu nadpłata może powstać z powodu różnych przyczyn. Przede wszystkim może ona powstać w przypadku nienależycie opłaconych podatków, gdy na podatniku nie ciążył obowiązek podatkowy lub też gdy obowiązek ten nie powinien się przekształcić w zobowiązanie podatkowe .Innymi słowy, chodzi o sytuację, gdy na gruncie obowiązującego prawa podatkowego nie występowały podstawy prawne do zawiązania zobowiązaniowych stosunków prawnych. Zamknięty katalog zdarzeń jakie powodują powstanie nadpłaty wymieniają art.72,73 oraz art.74 Ordynacji podatkowej. Najogólniej mówiąc nadpłata powstaje na skutek błędów podatnika, płatnika bądź inkasenta, tudzież organu podatkowego. W ostatniej z wymienionych sytuacji, nadpłata powstaje z powodu wydania decyzji o zmianie ,uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji ustalającej lub określającej wysokość zobowiązania podatkowego. Może to nastąpić w wyniku weryfikacji takiej decyzji w trybie postępowania nadzwyczajnego(wznowieniowego lub dotyczącego stwierdzenia nieważności) lub sądowoadministracyjnego.

Przenosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy ,należy zauważyć, że kwestia prawidłowości rozliczenia przez stronę skarżącą podatku od towarów i usług za [...] 1997roku była przedmiotem postępowania podatkowego zakończonego ostateczną decyzją [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...]r.nr. [...].Decyzja ta podlega ochronie wynikającej z zasady trwałości ostatecznych decyzji. Do czasu wydania zaskarżonej decyzji decyzja ta nie została uchylona, zmieniona ,nie stwierdzono jej nieważności ani też nie wznowiono postępowania zakończonego ta decyzją. Już zatem tylko z tego zasadniczego powodu nie było podstaw prawnych do stwierdzenia istnienia nadpłaty w podatku od towarów i usług za [...] 1997r.

Trafnie też organy podatkowe obydwu instancji uznały że podstawą stwierdzenia nadpłaty w tym podatku za wskazany okres nie może być treść uzasadnienia przytoczonego we wniosku o stwierdzenie nadpłaty wyroku sądu powszechnego. Nie budzi przy tym zasadniczych zastrzeżeń poprawność uzasadnienia takiego poglądu. W ramach tego uzasadnienia wskazano, że sprawy z zakresu prawa podatkowego nie są sprawami cywilnymi (w rozumieniu art. 1 kpc.) ani w znaczeniu materialnym ani w znaczeniu formalnym. W myśl art. 1 kpc. ustawa ta normuje postępowanie sądowe w sprawach ze stosunku prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, jak również w innych sprawach, do których przepisy tego Kodeksu stosuje się z mocy ustaw szczególnych. Do rozpoznawania spraw cywilnych - zgodnie z art. 2 kp.c. – powołane są sądy powszechne, o ile sprawy te nie należą do właściwości sądów szczególnych, oraz Sąd Najwyższy. Natomiast zgodnie z art. 2 w związku z art. 13 oraz 120 ustawy z dnia 29. 08. 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U Nr 137, poz. 926 z późno zm.) do ustalania lub określania podatków uprawnione są organy podatkowe, które działają na podstawie przepisów prawa. Załatwienie spraw podatkowych (co do istoty) następuje w formie decyzji administracyjnych (art. 207 w/w ustawy) Zatem to nie sąd powszechny lecz organy podatkowe i sąd administracyjny są właściwe do rozstrzygania spraw z zakresu prawa podatkowego.

Trafnie też wskazano w tym kontekście na istotę normy art.365§1 kpc, oraz wynikającego z niej zakresu związania tylko treścią zawartego w sentencji orzeczenia rozstrzygnięcia. Niezależnie od tego, organy podatkowe zauważyły, że w myśl regulacji ustawy z dnia 8 stycznia 1993r.o podatku od towarów i usług czynność udokumentowana fakturą z dnia [...] 1997roku podlega opodatkowaniu tym podatkiem.

Nie ma jakiegokolwiek znaczenia dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy argumentacja strony skarżącej dotycząca sytuacji prawnej jej kontrahenta –"B". Mimo wystawienia przez stronę skarżącą faktury korygującej a także omawianego już poglądu wyrażonego przez sąd powszechny w sprawie cywilnej ,nie ma podstaw do twierdzenia, że "B" nie miał prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur VAT z dnia [...]1997r.W każdym zaś razie kwestii tej nie mogły rozstrzygać organy podatkowe w toku postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją .jako że były one związane zakresem żądania strony skarżącej zawartego we wniosku o stwierdzenie nadpłaty.

Nie znajdując zatem podstaw do uwzględnienia skargi, gdyż objęta nią decyzja ostateczna nie narusza prawa, skargę tę jako niezasadną należało oddalić w oparciu o przepis art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz.U.Nr.153 poz.1270)