Postanowienie NSA, sygn. akt II OW 173/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-03-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: Odrzucono wniosek
Powołane przepisy: article: art. 1 pkt 3, art. 22 par. 2
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 15 par. 1 pkt 4, art. 15 par. 2, art. 58 par. 1 w zw z art. 64 par. 3
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Zyglewska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędzia del. WSA Mirosław Gdesz po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Dyrektorem Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie a Starostą [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku w sprawie wyrażenia zgody na zrzut wód do rowu w celu wykonania kanalizacji deszczowej postanawia: 1. odrzucić wniosek; 2. zwrócić Regionalnemu Zarządowi Gospodarki Wodnej w [...]Państwowemu Gospodarstwu Wodnemu Wody Polskie ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od wniosku.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 10 grudnia 2019 r. Dyrektor Regionalny Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie zwrócił się o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Dyrektorem Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie a Starostą [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku w sprawie wyrażenia zgody na zrzut wód do rowu na działce nr [...] oraz zajęcie działki nr [...], w celu wykonania kanalizacji deszczowej wraz z wylotem w związku z wykonywaniem na zlecenie Gminy [...] dokumentacji projektowej: p.t. "Budowa ulicy [...],[...] i [...] w [...], gmina [...].

W uzasadnieniu Dyrektor wskazał, że [...] października 2019 r. do Starostwa Powiatowego w [...] wpłynął wniosek D. Spółka z o.o. o wyrażenie zgody na zrzut wód do rowu na działce nr [...] obręb [...] oraz zajęcie działki nr [...] obręb [...], w celu wykonania kanalizacji deszczowej wraz z wylotem zgodnie z dokumentacją projektową "Budowa ulicy [...],[...] i [...] w [...], gmina [...]". Następnie Starosta [...] na podstawie art. 65 k.p.a. przekazał wniosek [...] listopada 2019 r. Dyrektorowi Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...]. Wyjaśnił ponadto, że wniosek dotyczy działki nr [...] - obręb [...] [Nr [...]], gm. [...], dla której Sąd Rejonowy [...] w [...] III Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Zgodnie z Ewidencją Gruntów i Budynków prowadzoną przez Starostę [...], działka ta stanowi własność Skarbu Państwa – Starosty [...].

Podniósł, że oznaczona jest jako użytek W-RV, W-RVI oraz W-PsVI i nie stanowi ona gruntu pokrytego śródlądowymi wodami płynącymi w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne ani gruntów zabudowanych urządzeniami wodnymi, w stosunku do których prawa właścicielskie wykonuje PGW Wody Polskie na podstawie art. 212 ust. 1 Prawa wodnego. Podniósł również, że PGW Wody Polskie wykonuje prawa właścicielskie w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa jedynie w zakresie śródlądowych wód płynących i wód podziemnych.

Następnie Dyrektor przytoczył treść art. 211 ust. 1 i art. 214 Prawa wodnego oraz wskazał, że Starosta [...] reprezentuje Skarb Państwa w stosunku do działki nr [...] na podstawie art. 215 ust. 1 Prawa wodnego.

W ocenie Dyrektora PGW Wody Polskie nie reprezentuje Skarbu Państwa oraz nie wykonuje, ani nigdy nie wykonywało, praw właścicielskich Skarbu Państwa w stosunku do nieruchomości gruntowej o nr [...], zarówno na podstawie art. 258 Prawa wodnego, jak i na podstawie z art. 528 Prawa wodnego. Podniósł, że w świetle obowiązków ustawowych pełnionych przez PGW Wody Polskie, działka ta jest zbędna, a zatem organ nie widzi potrzeby występowania o przyznanie do niej praw właścicielskich. Dodatkowo wskazał, że sporna działka nie była również w trwałym Zarządzie Marszałka Województwa, reprezentowanego przez Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych Województwa [...], zatem nie została przekazana PGW Wody Polskie jako następcy prawnemu po wejściu w życie obecnie obowiązującej ustawy Prawo wodne. W ocenie wnioskującego organu działka od zawsze stanowiła własność Skarbu Państwa reprezentowanego przez Starostę [...], tym samym organem właściwym do rozpatrzenia wniosku jest Starosta [...], który zgodnie z posiadanymi dokumentami reprezentuje Skarb Państwa, zarówno co do gruntu stanowiącego działkę nr [...], jak i do znajdującej się na tym gruncie wody.

W odpowiedzi na wniosek Starosta [...] wniósł o wskazanie Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie jako organu właściwego w sprawie.

W uzasadnieniu Starosta wskazał, że w związku z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 2018 r. ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2018 r. poz. 2268), która wprowadziła w art. 489 zmianę do art. 21a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 r. poz. 2204), Starosta [...] nie jest właściwy do zarzadzania i dysponowania sporną działką. Następnie wskazał, że zgodnie z danymi zawartymi w ewidencji gruntów i budynków sporna działka stanowi własność Skarbu Państwa, a jako organ reprezentujący Skarb Państwa wskazany jest Starosta [...], jednakże dane w ewidencji gruntów dotyczące organu reprezentującego Skarb Państwa zostały wprowadzone przed dniem 1 stycznia 2018 r., a Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie nie złożyło wniosku do ewidencji gruntów o zmianę tego wpisu i wpisanie siebie jako organu reprezentującego Skarb Państwa.

Starosta zgodził się z twierdzeniem, iż przedmiotowa działka jest oznaczona w ewidencji gruntów i budynków jako użytek W-RV, W-RVI i W-PsVI i nie stanowi ona gruntu pokrytego śródlądowymi wodami płynącymi, w stosunku do których prawa właścicielskie.

Zdaniem Starosty kluczowy jest fakt, iż na całej działce [...] urządzony jest rów melioracyjny stanowiący własność Skarbu Państwa, który istniał tam w dniu wejścia w życie ustawy Prawo wodne (1 stycznia 2018 r.), zaś jak wynika z art. 16 pkt 65 pkt a Prawa wodnego rów jest urządzeniem wodnym w rozumieniu tej ustawy. Następnie powołując się na treść art. 258 ust. 8 Prawa wodnego wyjaśnił, że to Wody Polskie reprezentują Skarb Państwa oraz wykonują prawa właścicielskie Skarbu Państwa w stosunku do stanowiących własność Skarbu Państwa urządzeń wodnych posadowionych na gruntach pokrytych śródlądowymi wodami płynącymi oraz na gruntach, o których mowa w art. 218 ust. 3, z wyłączeniem urządzeń wodnych, w stosunku do których prawa właścicielskie Skarbu Państwa oraz reprezentację Skarbu Państwa wykonują starosta realizujący zadanie z zakresu administracji rządowej lub podmioty, którym to mienie zostało powierzone. Starosta wskazując na treść art. 529 ust. 1 Prawa wodnego podniósł, że od 1 stycznia 2018 r. nie realizuje już żadnych praw właścicielskich Skarbu Państwa w stosunku do urządzeń wodnych i nie reprezentuje Skarbu Państwa w stosunku do tych urządzeń powstałych przed tym dniem. Podniósł, że skoro uprawnienia właścicielskie w stosunku do urządzeń wodnych stanowiących własność Skarbu Państwa z dniem 1 stycznia 2018 r. wykonują Wody Polskie (art. 529 ust. 1) to weszły one w skład zasobu nieruchomości Skarbu Państwa, o którym mowa w art. 218 ust. 3 Prawa wodnego. Wskazując natomiast na treść art. 218 ust. 5 Prawa wodnego zauważył, że Wody Polskie wykonują prawa właścicielskie do działki [...], która stanowi urządzenie wodne - rów.

Ponadto Starosta wyjaśnił, że zaprezentowane stanowisko nie jest sprzeczne z powołanymi przez Wody Polskie art. 214 i 215 ust. 1 Prawa wodnego. Wskazał, że woda w rowie stosownie do treści art. 23 ust. 1 Prawa wodnego nie jest śródlądową wodą stojącą. Zwrócił także uwagę, że również art. 214 Prawa wodnego różnicuje śródlądowe wody stojące od wód w rowie. Odnosząc się zaś do przepisu art. 215 ust. 1 Prawa wodnego wyjaśnił, że prawa właścicielskie Skarbu Państwa w stosunku do wód, o których mowa w art. 214, znajdujących się na terenie nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa, wykonują podmioty reprezentujące Skarb Państwa w stosunku do tych nieruchomości na podstawie przepisów odrębnych.

Skoro zaś prawa właścicielskie w stosunku do urządzeń wodnych stanowiących własność Skarbu Państwa i nieruchomości, na których te urządzenia się znajdują wykonują Wody Polskie, to wykonują je również w stosunku do wód płynących w tych urządzeniach.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.).

Wniosek podlegał odrzuceniu, gdyż zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 64 § 3 i art. 15 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odrzuca wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.

Przedmiotem wniosku D. Sp. z o.o., który zainicjował niniejsze postępowanie jest wyrażenia zgody na zrzut wód do rowu na działce nr [...] oraz zajęcie działki nr [...], w celu wykonania kanalizacji deszczowej wraz z wylotem w związku z wykonywaniem na zlecenie Gminy [...] dokumentacji projektowej: p.t. "Budowa ulicy [...],[...] i [...] w [...], gmina [...]. Problem zaś w sprawie sprowadzał się kto jako podmiot dysponujący tą nieruchomością (mający prawa właścicielskie) może wyrazić na powyższe zgodę.

Przypomnieć trzeba, że stosownie do treści art. 1 pkt 3 k.p.a. zakres postępowania w sprawie rozstrzygania sporów o właściwość, wyraźnie wiąże rozpoznawanie tych sporów z postępowaniem administracyjnym ogólnym stanowiącym trzon regulacji zawartej w kodeksie. Tym samym zarówno spór o właściwość, jak i spór kompetencyjny w rozumieniu art. 22 § 2 k.p.a. dotyczyć mogą wyłącznie tych spraw, których przedmiotem jest rozstrzygnięcie indywidualnej sprawy administracyjnej w drodze decyzji (por. postanowienie NSA z 18 lutego 2005 r., OW 166/04). Jak wskazywano już w orzecznictwie Naczelnego Sadu Administracyjnego przedmiotem sporu, do którego odnosi się art. 22 § 2 k.p.a. oraz art. 4 p.p.s.a., może być tylko indywidualna sprawa administracyjna rozstrzygana w postępowaniu jurysdykcyjnym, najczęściej w drodze decyzji administracyjnej (por. m.in. postanowienia NSA z 28 lipca 2017 r., I OW 104/17).

Powyższych przesłanek niewątpliwie nie spełnia rozpoznawana sprawa, bowiem jak wynika z akt administracyjnych intencją Spółki było w pierwszej kolejności uzyskanie zgody na zrzut wody do rowu nr [...] oraz zajęcie działki nr [...], w celu wykonania kanalizacji deszczowej wraz z wylotem w związku z wykonywaniem na zlecenie Gminy [...] dokumentacji projektowej: p.t. "Budowa ulicy [...],[...] i [...] w [...], gmina [...].

W tych okolicznościach zauważyć należy, że istotą sporu powstałego pomiędzy organami są kwestie właścicielskie. Spór taki stanowi natomiast sprawę cywilną, należącą do właściwości sądu powszechnego i nie może być załatwiony w drodze decyzji lub innego aktu administracyjnego. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że przedmiotowy wniosek ma na celu merytoryczne rozstrzygnięcie kwestii spornej, a nie wyznaczenie organu właściwego do rozpatrzenia indywidualnej sprawy administracyjnej, nie dotyczy sporu o właściwość w rozumieniu art. 4 p.p.s.a., a zatem jako niedopuszczalny podlega odrzuceniu.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 64 § 3 i art. 15 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

O zwrocie wpisu od wniosku orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.