Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2363/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 233 par 1 pkt 1;
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 3 par 2 pkt 2 w zw. z art. 52 par 1 i par 2;
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Protokolant ref. staż. Monika Piotrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2011 r. sprawy ze skargi F. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Finansów na rzecz skarżącej F. Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

VI SA/Wa 2363/10

Uzasadnienie

Postanowieniem nr [...] z dnia [...] lipca 2010 r. Minister Finansów, na podstawie art. 165a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (j. t. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) w związku z art. 2 ust. 6 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540) – dalej jako u.g.h., po rozpatrzeniu wniosku F. sp. z o.o. z siedzibą w W. o wydanie na podstawie art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych ( j.t. Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 27 ze zm.) – dalej jako u.g.z.w. - w związku z art. 129 ust. 1 ustawy o grach hazardowych rozstrzygnięcia czy gry urządzane na automatach wskazanych we wniosku są grami na automatach o niskich wygranych, odmówił F. sp. z o.o. z siedzibą w W. wszczęcia postępowania w przedmiocie wydania wnioskowanej decyzji.

Postanowienie wydano w następujących ustaleniach;

W dniu [...] maja 2010 r. spółka F. złożyła wniosek o wydanie decyzji, czy na podstawie wymienionych przepisów ustawy o grach i zakładach wzajemnych i art. 129 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, gry urządzane na posiadanych przez nią automatach są grami na automatach do gier o niskich wygranych w rozumieniu art. 2 ust. 2b u.g.z.w. oraz takimi grami w rozumieniu art. 129 ust. 3 u.g.h. Powodem wniosku były wątpliwości Urzędu Celnego w Z. i w G., co do zgodności przedmiotowych automatów z art. 2 ust. 2b ustawy o grach i zakładach wzajemnych.

Minister Finansów stwierdził, że w dniu 1 stycznia 2010 r. weszła w życie ustawa o grach hazardowych, tym samym ustawa o grach i zakładach wzajemnych przestała obowiązywać. Stosownie do art. 8 ustawy o grach hazardowych do postępowań określonych tą ustawą stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej, a zgodnie z jej art. 120 organy podatkowe działając na podstawie przepisów prawa mogą podejmować wyłącznie te czynności, do których są umocowane. Zgodnie z art. 2 ust. 6 u.g.h. Minister Finansów może rozstrzygać w drodze decyzji jedynie w sprawach wskazanych w ust. 1-5 tego przepisu, tzn. czy gra jest grą losową, zakładem wzajemnym czy grą na automatach. Nie może natomiast rozstrzygać, czy jest to gra na automatach o niskich wygranych. Jeżeli zatem stosownie do art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej postępowanie nie może być wszczęte z jakichkolwiek przyczyn organ wydaje postanowienie o odmowie jego wszczęcia, jak to miało miejsce w sprawie. Jednocześnie organ administracji podkreślał, ze w sprawie nie mógł mieć zastosowania art. 129 ust. 1 ustawy o grach hazardowych.

Na postanowienie spółka F. złożyła zażalenie domagając się jego uchylenia i wszczęcia wnioskowanego postępowania.

Postanowieniu zarzucono naruszenie art. 129 ust. 1 u.g.h. w zw. z art. 2 ust. 3 u.g.z.w. oraz art. 129 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 6 u.g.h. przez błędną ich wykładnię przez przyjęcie, ze po 1 stycznia 2010 r. Minister Finansów utracił kompetencje do rozpatrzenia wniosku strony, a także zarzucono naruszenie art. 165a Ordynacji podatkowej przez bezpodstawną odmowę wszczęcia postępowania.

Zdaniem skarżącej ustawodawca w ustawie o grach hazardowych przez określenie "gry na automatach" wyodrębnił ten rodzaj gier jako gier na automatach o niskich wygranych. W rozumieniu dawnej ustawy o grach i zakładach wzajemnych Gru na automatach mogły być urządzane wyłącznie w kasynach, podczas gdy gry na automatach o niskich wygranych w zakładach gastronomicznych, usługowych itp. W obecnym stanie prawnym przedsiębiorca zakupując automat do gier powinien mieć pewność, czy jest to automat do gier o niskich wygranych mogący funkcjonować poza kasynem, czy automat do gier mogący działać wyłącznie w kasynach. Zdaniem skarżącej wywody zawarte w postanowieniu mogą prowadzić do wniosku, że automaty do gier o niskich wygranych już nie istnieją, chociaż mogą funkcjonować zgodnie z art. 129 ust. 1 u.g.h. Wskazując na przepis art. 2 ust. 3 u.g.z.w. skarżąca uznała, ze Minister Finansów w aktualnym stanie prawnym jest upoważniony do rozstrzygnięcia o rodzaju gry na konkretnym automacie do czasu wygaśnięcia zezwolenia (art. 129 ust. 1 u.g.h.), co oznacza, że może rozstrzygnąć, czy gra na danym automacie, po jego zakwalifikowaniu, może być urządzana w salonach gier, czy wyłącznie w kasynach. Natomiast wykładnia przepisów dokonana przez Ministra Finansów prowadzi do wniosku powstania luki w prawie, gdyż minister jest uprawniony do rozstrzygania o charakterze każdej gry, poza grami na automatach o niskich wygranych.

Postanowieniem z dnia [...] września 2010 r. Minister Finansów utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...].

W ocenie ministra art. 129 ust. 1 u.g.h. wskazuje podstawę, w oparciu o którą podmiot prowadzący działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych oraz gier na automatach urządzanych w salonach gier może prowadzić tę działalność do czasu wygaśnięcia zezwolenia udzielonego na podstawie ustawy o grach i zakładach wzajemnych. Przepis ten nie daje podstawy Ministrowi Finansów do rozstrzygania w powyższym zakresie, ani nie też uprawnienie to nie mieści się w pojęciu prowadzenia działalności. Odrębną bowiem kwestią jest kwestia obowiązywania przepisów uregulowana w art. 129 ust. 1 u.g.h., w oparciu o które podmioty prowadzą dotychczasową działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, a odrębną jest uprawnienie ministra do rozstrzygania w sprawach określonych w art. 2 ust. 6 u.g.h.

Strona wystąpiła z wnioskiem [...] marca 2010 r., a więc pod rządami ustawy o grach hazardowych. Zatem Minister Finansów zgodnie z art. 165a i art. 120 Ordynacji podatkowej w związku z art. 8 u.g.h. mógł podjąć wyłącznie działania, do których upoważniały go przepisy ustawy o grach hazardowych, czyli dokonać rozstrzygnięcia wyłącznie w zakresie podanym przepisem art. 2 ust. 6 u.g.h. Ponieważ wniosek strony nie obejmował przedmiotu wskazanego w wymienionym przepisie, należało zachować się zgodnie z art. 165a Ordynacji podatkowej, co powodowało konieczność odmówienia wszczęcia postępowania, gdyż przepisy ustawy o grach hazardowych nie dają ministrowi legitymacji do rozstrzygnięcia o charakterze gier na automatach o niskich wygranych.

Za nieuprawniony zarzut uznał Minister Finansów odmowę wszczęcia postępowania w sytuacji, w której spółka sprowadzając automat chce mieć wiedzę do jakiego rodzaju gier jest on przeznaczony. W takiej sytuacji spółka powinna poddać automat badaniom technicznym, w trakcie których jednostka upoważniona przez Ministra Finansów stwierdzi jakiego rodzaju jest to automat w zakresie ustawowych ograniczeń, co ewentualnie umożliwi rejestrację konkretnego automatu jako przeznaczonego do gier o niskich wygranych. Dokument określający rodzaj gier możliwych do prowadzenia na konkretnym automacie jest ważny 6 lat, to jednak w czasie jego eksploatacji mogą zostać zmienione jego cechy techniczne. Jak wynika z akt sprawy, automaty objęte wnioskiem zostały zarejestrowane przez właściwy organ i posiadają poświadczenie rejestracji jednakże w przypadku stwierdzenia niezgodności stanu rzeczywistego z warunkami rejestracji, naczelnik może cofnąć rejestrację. Zatem w przypadku wniosku skarżącej można mówić nie o rozstrzyganiu o charakterze gier na tych automatach, lecz raczej o zgodności ich eksploatacji z przepisami prawa. Tym bardziej Minister Finansów nie może w trybie art. 2 ust. 6 u.g.h. rozstrzygać o charakterze gier na sprowadzonych automatach.

Od postanowienia z dnia [...] września 2010 r. F. sp. z o.o. z siedzibą w W. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o stwierdzenie jego nieważności lub jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania oraz o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z ostatecznego postanowienia Ministra Finansów z dnia [...] września 2010 r. na okoliczność, że sprawa była już rozstrzygnięta przedłożonym postanowieniem. Postanowieniu zarzucono naruszenie art. 217 § 2 Ordynacji podatkowej przez wadliwe jego zastosowanie polegające na uzasadnieniu przez organ innego postanowienia od wydanego przez siebie w I instancji oraz zarzucono nieważność postępowania przez wydanie postanowienia w sprawie rozstrzygniętej już innym postanowieniem ostatecznym (art. 247 § 1 pkt 4 w zw. z art. 129 Ordynacji podatkowej).

Wskazując na numer podany w rozstrzygnięciu i datę postanowienia skarżąca stwierdziła, że zaskarżonym postanowieniem Minister Finansów utrzymał w mocy inne postanowienie od zaskarżonego przez spółkę w postępowaniu administracyjnym. Zdaniem skarżącej uzasadnienie faktyczne zaskarżonego postanowienia odnosi się innej sprawy od rozpoznawanej na skutek zażalenia spółki, co uzasadniało zarzut naruszenia art. 217 § 2 Ordynacji podatkowej. W tej sytuacji nie istnieje rozstrzygnięcie Ministra Finansów o utrzymaniu w mocy postanowienia z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...]. Rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonym postanowieniu dotyczyło sprawy rozstrzygniętej już postanowieniem z dnia [...] września 2010 r. nr [...], którym Minister Finansów utrzymał w mocy to samo postanowienie wydane przez siebie w I instancji, co w niniejszej sprawie – z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...].

Nadto postanowienie nr [...] jest przedmiotem odrębnej skargi do sądu administracyjnego. W tych okolicznościach skarżąca uznała za zbędne odnoszenie się merytorycznie do rozstrzygnięcia określonego przez organ administracji jako postanowienie wydane na skutek złożonego zażalenia.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wnosił o jej oddalenie dodatkowo wskazując na to, że w treści zaskarżonego postanowienia prawidłowo wskazywano, które postanowienie wydane w I instancji utrzymuje w mocy, co dowodzi, że zaskarżone postanowienie zostało wydane w sprawie dotyczącej rozstrzygnięcia postanowieniem z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...].

Minister Finansów postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r. (po wpłynięciu skargi do Sądu), na podstawie art. 215 § 1 w zw. z art. 219 ustawy Ordynacja podatkowa, sprostował zaskarżone postanowienie, uznając je jako wydane z oczywistą omyłką przez zastąpienie w sentencji postanowienia zapisu "utrzymać w mocy postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...]" zapisem "utrzymać w mocy postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...]". Minister podkreślał, że zaszła oczywista pomyłka, jednakże z treści zaskarżonego postanowienia wynika, iż odnosiło się ono do postanowienia wydanego w I instancji, jednocześnie pouczając stronę o trybie i terminie zaskarżenia postanowienia z dnia [...] listopada 2010 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje;

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy).

W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona zasadna.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca spółka wyraźnie zaakcentowała, że nie odnosi się do stanu faktycznego merytorycznie, gdyż istotą sporu jest, dokonanie postanowieniem z dnia [...] września 2010 r. przez organ administracji działający jako organ II instancji rozstrzygnięcia w innej sprawie.

Stosownie do art. 233 § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W świetle tego przepisu rozstrzygnięcie organu II instancji (a więc również organu monokratycznego) musi stanowić rozstrzygnięcie o utrzymaniu w mocy rozstrzygnięcia, które zostało podjętego w I instancji.

Jest poza sporem, że rozstrzygnięcie organu działającego jako organ II instancji utrzymywało w mocy inne postanowienie, niż to które organ ten wydał działając w I instancji i które zostało zaskarżone przez skarżącą spółkę zażaleniem. Doszło zatem do naruszenia przepisu art. 233 § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa, który to przepis jest przepisem postępowania (por. wyrok NSA z dnia 10 września 2008 r. wydany w sprawie II FSK 868/07), w zakresie mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało uchylenie zaskarżonego postanowienia. Jak podkreślał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 kwietnia 2008 r. wydanym w sprawie II FSK 224/07 - przez możliwość istotnego wpływania na wynik sprawy należy rozumieć prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść decyzji lub postanowienia, a więc ukształtowanie w nich stosunku administracyjnoprawnego, materialnego lub procesowego.

Organ odwoławczy w wyniku ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy mógł orzekać tylko o mocy prawnej zaskarżonego postanowienia. Dokonując zatem rozstrzygnięcia w przedmiocie innego postanowienia naruszył przepis art. 233 § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa w zakresie, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W związku z naruszeniem przepisów postępowania w zakresie mogącym mieć istotny wpływ na wynika sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny nie wypowiadał się w kwestii dotyczącej prawa materialnego, nie odnosząc się również do postanowienia Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2010 r., mając na względzie przepisy art. 3 § 2 pkt 2 w związku z art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a.

W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku, postanawiając o kosztach postępowania w oparciu o art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.