Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 69/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-05-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 134
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska – Gwiazda Sędziowie Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca) Sędzia WSA Renata Nawrot po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 31 maja 2017 r. sprawy ze skargi W. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] listopada 2016 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: "organ odwoławczy") postanowieniem z [...] listopada 2016 r., znak [...] na podstawie art. 134 ustawy z 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r, Nr 98, poz. 1071 ze zm.: dalej: "k.p.a.") stwierdziło, iż odwołanie W. M. (dalej: "skarżący") od decyzji Prezydenta Miasta R. (dalej: "organ I instancji") z [...] listopada 2015 r., znak: [...] stwierdzającej, że wypłacony skarżącemu zasiłek celowy na dofinansowanie zakupu opału w kwocie [...] zł, przyznany decyzją z [...] października 2014 r. jest świadczeniem nienależnie pobranym oraz nakładającej na skarżącego obowiązek jego zwrotu – zostało wniesione z uchybieniem terminu.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym sprawy.

Decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. organ I instancji stwierdził, że wypłacony skarżącemu zasiłek celowy na dofinansowanie zakupu opału w kwocie [...] zł, przyznany decyzją z [...] października 2014 r. jest świadczeniem nienależnie pobranym oraz nałożył na skarżącego obowiązek jego zwrotu.

W dniu 4 grudnia 2015 r. skarżący złożył osobiście w organie odwołanie od przedmiotowej decyzji. Postanowieniem z [...] grudnia 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że odwołanie skarżącego od decyzji Prezydenta Miasta R. z [...] listopada 2015 r., zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia przewidzianego w art. 129 § 2 k.p.a. i pozostawiło odwołanie bez rozpoznania.

Na skutek skargi W. M. na postanowienie z [...] listopada 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 maja 2016 r. sygn. akt VIII SA/Wa 130/16 uchylił zaskarżone postanowienie uznając, że z akt sprawy nie wynika, czy w dniu doręczenia korespondencji przez pracownika organu I instancji, skarżący przebywał w miejscu zamieszkania, a jeśli tak to, czy choroba uniemożliwiała mu osobiste potwierdzenie odbioru decyzji, czy istotnie za wiedzą doręczającego, odbiór przesyłki pokwitowała narzeczona skarżącego jego nazwiskiem, wreszcie kto własnoręcznie potwierdził datę odbioru przesyłki i skąd wynika rozbieżność w dacie naniesionej datownikiem, najprawdopodobniej przez osobę doręczającą tj., 15 listopada 2015 r. (niedziela), a kwestionowaną w skardze datą widniejącą jako data doręczenia tj., 17 listopada 2015 r.

Rozpoznając ponownie sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. opisanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] listopada 2016 r. stwierdziło, że odwołanie W. M. zostało wniesione z uchybieniem terminu. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w celu ustalenia okoliczności towarzyszących doręczeniu skarżącemu decyzji organu I instancji, w dniu 23 września 2016 r. przeprowadzono rozprawę administracyjną z udziałem skarżącego oraz świadków M. W. (narzeczonej skarżącego pozostającej z nim w konkubinacie) i doręczającej korespondencję – E. T. (pracownika organu I instancji). Kolegium oceniając wartość dowodową złożonych przez świadków zeznań i oświadczenia W. M. dało wiarę zeznaniom E. T.. W ocenie organu odwoławczego faktyczne przekazanie przesyłki zawierającej decyzję organu I instancji nastąpiło w tej samej dacie, w której odbyło się doręczenie tj. w dniu 17 listopada 2015 r. W tej kwestii za zbieżne organ uznał zeznania M. W., która odebrała korespondencję za zgodą i wiedzą W. M.i, z wyjaśnieniami jego samego. Adresat decyzji był obecny w tym czasie w lokalu mieszkalnym, ale jak wyjaśnił nie mógł odebrać przesyłki osobiście z powodu grypy. Kolegium przyjęło także wyjaśnienie, że w dniu 15 listopada 2015 r. (data z datownika odciśniętego na zwrotnych potwierdzeniach odbioru), mimo niedzieli MOPS był czynny i w tym dniu nastąpiło przygotowanie przesyłek, a w dniu następnym wydano je doręczycielce, co odnotowała ona w prowadzonym przez siebie rejestrze (okazanym organowi podczas rozprawy). Wątpliwości Kolegium nie budziło również to, że doręczyciel z MOPS w R. posiadał uprawnienie do wpisania na potwierdzeniu odbioru daty doręczenia przesyłki. Na podstawie poczynionych ustaleń organ odwoławczy uznał, że skoro przesyłka bezzwłocznie po odebraniu została przekazana W. M., co też potwierdził, to miał on możliwość zapoznać się z jej treścią. Nie dając wiary wyjaśnieniom M. W., co do daty odebrania korespondencji Kolegium stwierdziło, że została ona skazana wyrokiem Sądu Rejonowego w R. za poświadczenie nieprawdy w dokumentach tj. podpisanie się nazwiskiem W. M., odbierając kierowaną do niego korespondencję. Poza tym będąc narzeczoną W. M. pozostaje z nim w osobistych stosunkach, co może mieć wpływ na zachowanie bezstronności. Natomiast wyjaśnienia W. M., jakoby korespondencja doręczona została mu w dniu 21 listopada 2015 r. Kolegium oceniło jako niewiarygodne, zmierzające do osiągnięcia konkretnego celu tj. rozpatrzenia złożonego po terminie odwołania. Jakkolwiek w ocenie Kolegium zachowanie doręczycielki – E. T. cechowało pewne nieprawidłowości (nie ustaliła, czy podczas próby doręczenia adresat był w lokalu, nie ustaliła kim dla adresata była osoba odbierająca korespondencję, na zwrotnym potwierdzeniu odbioru zakreśliła, że odebrał ją adresat, choć miała wiedzę, że doręczenie nastąpiło do rąk innej osoby), to nie zmienia to faktu, że w tym samym dniu, w którym odebrano korespondencję została ona również przekazana W. M.. W tej sytuacji Kolegium uznało, że z dniem 17 listopada 2015 r., decyzja z dnia [...] listopada 2015 r. weszła do obrotu prawnego, a od dnia następnego zaczął biec termin do wniesienia odwołania. To z kolei oznacza, że odwołanie wniesione bezpośrednio w siedzibie organu w dniu 4 grudnia 2015 r,. nastąpiło z uchybieniem terminu.

W skardze na powyższe postanowienie W. M. zarzucił:

1) brak realizacji wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 maja 2016 r. w zakresie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czym naruszono art. 7 i art. 77 k.p.a.,

2) naruszenia art. 7 i art. 8 k.p.a. tj. obowiązku załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywatela w sposób pogłębiający zaufanie do organów Państwa,

3) naruszenie art. 43 k.p.a. poprzez błędną wykładnię, prowadzącą do przyjęcia, że doręczenie zastępcze miało miejsce w sytuacji gdy nie zostały spełnione przesłanki wymienione w wyroku WSA z dnia 25 maja 2016 r.,

4) naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów oraz dokonanie dowolnej i sprzecznej oceny dowodów w szczególności zaniechanie rozstrzygnięcia sprzecznych zeznań świadków i wyjaśnień skarżącego,

5) pominięcie ustaleń faktycznych zawartych w prawomocnym wyroku Sądu Rejonowego w R. w sprawie II K [...] skazującym M. W., w którym Sąd ten jako datę przestępstwa przyjął 21 listopada 2015 r., a nie 17 listopada 2015 r., co jest wiążące dla organu administracji,

6) zaniechanie wyjaśnienia istoty sprawy, co do daty doręczenia korespondencji, brak weryfikacji zeznań E. T., że MOPS pracuje w niedzielę, brak zwrócenia się o karty i "listy prac" z MOPS za dzień 15 listopada 2015 r.,

7) niewskazanie powodów, dla których organ dał wiarę zeznaniom E. T. oraz brak uzasadnienia, czy były one spójne i logiczne,

8) naruszenie zasady humanitaryzmu poprzez pozbawienie środków do życia jako osoby ubogiej, utrzymującej się ze świadczeń pomocy społecznej.

W uzasadnieniu skargi zawarł wyjaśnienia zmierzające do wykazania, że doręczenie decyzji organu I instancji nastąpiło w dniu 21 listopada 2015 r., a nie jak przyjął organ odwoławczy w dniu 17 listopada 2015 r.

W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), dalej: "p.u.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).

Sąd, badając legalność zaskarżonego postanowienia w oparciu o wyżej powołane przepisy, uwzględniając także treść wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 maja 2016 r. uznał, że skarga jest nieuzasadniona. W konsekwencji uznał, że zaskarżone postanowienie z dnia 14 listopada 2016 r. nie narusza prawa w stopniu kwalifikującym je do wyeliminowania z obrotu prawnego. W szczególności organy zastosowały się do wskazań zawartych w powołanym wyroku WSA w Warszawie i dokonały analizy okoliczności doręczenia decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] listopada 2015 r. w takim kontekście w jakim oczekiwał tego WSA w Warszawie w przywołanym wyroku.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w oparciu o art. 134 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Powołana regulacja została zastosowana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. na skutek odwołania wniesionego przez skarżącego – W. M. od decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] listopada 2015 r. stwierdzającej, że przyznany skarżącemu zasiłek celowy jest świadczeniem nienależnym. Organ stwierdził bowiem, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu.

Przepis art. 134 k.p.a. obliguje organ odwoławczy do przeprowadzenia postępowania wstępnego polegającego na podjęciu czynności mających na celu ustalenie, czy odwołanie jest dopuszczalne, oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Stwierdzenie zaistnienia przyczyny wskazującej na niedopuszczalność wniesionego odwołania, czy też stwierdzenie jego wniesienia po terminie zobowiązuje organ do wydania rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 134 k.p.a., a więc postanowienia o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania lub o stwierdzeniu uchybienia terminu do jego wniesienia. W takiej sytuacji merytoryczne rozpatrzenie środka zaskarżenia nie jest możliwe, albowiem prowadziłoby do wydania decyzji dotkniętej wadą nieważności (tj. rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.).

Jednocześnie podkreślić należy, że wydanie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, powinno być poprzedzone bezspornymi ustaleniami, co do prawidłowości doręczenia stronie orzeczenia wydanego w pierwszej instancji, od którego środek zaskarżenia został wniesiony, oraz co do daty wniesienia tego środka zaskarżenia. Stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania winno bowiem mieć miejsce dopiero po dokładnym przeanalizowaniu materiału dowodowego w zakresie koniecznym do ustalenia, czy termin ustawowy z art. 129 § 2 k.p.a. został przez stronę zachowany. W ocenie Sądu organ odwoławczy dokonał należytego wyjaśnienia i ustalenia okoliczności doręczenia skarżącemu decyzji organu I instancji przeprowadzając w tym celu rozprawę administracyjną, a następnie dopuszczając dowód z przesłuchania świadków na tę okoliczność.

Nie budzi wątpliwości Sądu w świetle poczynionych ustaleń, że faktyczne przekazanie skarżącemu przesyłek zawierających decyzje z dnia [...] listopada 2015 r. (łącznie dwanaście decyzji stwierdzających nienależnie pobrane świadczenie) nastąpiło w tej samej dacie, w której dokonano doręczenia tj. w dniu 17 listopada 2015 r., a nie jak twierdzi skarżący w dniu 21 listopada 2015 r. Za wiarygodne w tym zakresie należy uznać wyjaśnienia E. T. – pracownicy MOPS, która doręczała korespondencję dla skarżącego, że naniesiona datownikiem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru data "15 listopada 2015 r.", była datą przygotowania w organie przesyłek do wysyłki, które doręczycielka odebrała w dniu następnym, zaś w dniu 17 listopada 2015 r. doręczyła na adres skarżącego. Na potwierdzenie powyższej okoliczności E. T. okazała przed organem prowadzony przez siebie rejestr przesyłek. Nie ma zatem w ocenie Sądu podstaw do odmówienia wiary wyjaśnieniom składnym przez doręczycielkę, bowiem znajdują one potwierdzenie w całości materiału dowodowego i są obiektywne. Z punktu widzenia ustalenia przez organ daty doręczenia skarżącemu przesyłki nie ma znaczenia podnoszona w skardze kwestia ustaleń dokonanych w prawomocnym wyroku Sądu Rejonowego w R. w sprawie [...] K [...], warunkowo umarzającym postępowanie karne wobec M. W.. Podobnie zresztą jak w wyroku w sprawie [...] K [...] uniewinniającym E. T. od zarzucanego czynu podrobienia dokumentu w postaci dwóch zwrotnych poświadczeń korespondencji z MOPS. Opisana w art. 11 p.p.s.a. zasada związania wyrokiem karnym, dotyczy jedynie wyroku skazującego. Przepisu tego nie można interpretować rozszerzająco, co oznacza, że wyroki umarzające postępowanie, czy też uniewinniające nie wiążą Sądu. Adresatami powyższego przepisu, są pośrednio także organy administracji publicznej, które dokonują ustaleń faktycznych w sprawie (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 kwietnia 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 114/12 dostępne na www.nsa.gov.pl).

Okolicznością bezsporną w sprawie potwierdzoną również podczas rozprawy administracyjnej jest, że przesyłki listowe odebrała M. W. – narzeczona skarżącego. Korespondencję podjęła za jego wiedzą i zgodą, podpisując się jego nazwiskiem, w czasie kiedy przebywał w lokalu mieszkalnym, ale z powodu choroby nie mógł odebrać ich osobiście. Jakkolwiek doręczenie decyzji w powyższy sposób należy uznać za wadliwe w rozumieniu art. 43 k.p.a. (doręczycielka nie ustaliła bowiem, czy adresat podczas próby doręczenia był w lokalu mieszkalnym, kim dla niego była osoba odbierająca korespondencję, zakreśliła, że korespondencję odebrał adresat podczas gdy doręczenia dokonała innej osobie), to słusznie organ odwoławczy uznał, że nie zmienia to faktu, że w dniu, w którym nastąpiło doręczenie skarżący zapoznał się treścią przesyłek – sam tego bowiem nie kwestionuje.

Powyższej oceny nie może zmienić argumentacja zawarta w skardze, a dotycząca naruszenia decyzją organu I instancji zasady humanitaryzmu poprzez zobowiązanie skarżącego do zwrotu pobranych nienależnie świadczeń. Sąd nie ocenia bowiem w niniejszym postępowaniu merytorycznej prawidłowości decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] listopada 2015 r. Przedmiotem oceny Sądu jest wyłącznie kwestia legalności postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. o charakterze procesowym, tj. w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania.

Podsumowując, Sąd stwierdza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. po wnikliwym przeanalizowaniu sprawy, zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 maja 2016 r., prawidłowo stwierdziło, że odwołanie W. M. od decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] listopada 2015 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu. Tym samym nie mają usprawiedliwionych podstaw podnoszone w skardze zarzuty naruszenia prawa procesowego tj. art. 7, art. 77 i art. 8 k.p.a.

Z tych względów Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.