Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 551/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: 145 par. 1 pkt 5, art. 151 par. 2, art. 138 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 157 poz 1 art. 115 ust. 2
law: Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) NR 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania  rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Artur Kot, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2018 r. w Radomiu sprawy ze skargi [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie pomocy finansowej ze środków unijnych, po wznowieniu postępowania 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...]; 2) zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd jest skarga [...] Sp. z o.o.

z siedzibą w G. (dalej: "Spółka", "skarżąca", "strona", "Grupa") na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Prezes ARiMR", "organ odwoławczy", "organ II instancji") z [...] kwietnia 2018 r. nr [...]

w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie pomocy finansowej ze środków unijnych, po wznowieniu postępowania.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym

i prawnym:

W dniu 8 lipca 2011 r. Grupa złożyła w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR wniosek o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych

z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania za okres od 1 stycznia 2011 r. do 30 czerwca 2011 r. (I półrocze 2 roku realizacji Planu Dochodzenia do Uznania – dalej PDU).

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję z [...] sierpnia 2011 r. nr [...], przyznającą pomoc finansową na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej w wysokości [...] zł oraz przyznającą pomoc finansową na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w wysokości [...] zł. Łączna kwota pomocy finansowej wynosiła [...] zł.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w dniu [...] października 2015 r. powołał biegłego celem oceny kosztorysów powykonawczych dostarczonych przez stronę.

Pismem z 24 marca 2016 r. Grupa została wezwana do złożenia wyjaśnień oraz złożenia kosztorysów zawierających kalkulacje szczegółowe. W dniu 4 maja 2016 r. do organu wpłynęła odpowiedź Grupy na ww. wezwanie.

Postanowieniem z [...] lipca 2016 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W., działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23, zwanej dalej: "k.p.a."), wznowił z urzędu postępowanie administracyjne zakończone ww. ostateczną decyzją z [...] sierpnia 2011 r.

Decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. wydaną na podstawie art. 151 § 2 k.p.a., Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa stwierdził, że decyzja z [...] sierpnia 2011 r. nr [...] została wydana z naruszeniem prawa.

Od powyższej decyzji Grupa złożyła odwołanie, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, w postaci błędnego zastosowania art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 149 § 1 k.p.a. w zw. z art. 147 k.p.a. w zw. z art. 151 § 2 k.p.a. polegającego na wznowieniu postępowania zakończonego decyzją ostateczną pomimo braku zaistnienia przesłanek do wznowienia przedmiotowego postępowania. Strona wniosła o uchylenie powyższej decyzji w zaskarżonym zakresie i umorzenie postępowania.

Wskazaną na wstępie niniejszego uzasadnienia decyzją z [...] kwietnia 2018 r. Prezes ARiMR, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

- uchylił w zaskarżonej części decyzję nr [...] z [...] sierpnia 2016 r. stwierdzającej wydanie decyzji nr [...] z [...] sierpnia 2011 r. o przyznaniu pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz o przyznaniu pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych

w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania za okres od 1 stycznia 2011 r. do 30 czerwca 2011 r. (I półrocze 2 roku realizacji Planu Dochodzenia do Uznania)

z naruszeniem prawa oraz

- uchylił w powyższej części decyzję ostateczną nr [...] z [...] sierpnia 2011 r. w części dotyczącej przyznania pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w wysokości [...] zł oraz

- zawiesił w tej części płatność w sprawie wniosku Grupy o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych

w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w wysokości [...] zł za

I półrocze 2 roku realizacji PDU.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył brzmienie art. 115 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 543/2011 z 7 czerwca 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007

w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców

i warzyw (Dz. Urz. UE.L. 157 z 15 czerwca 2011 r., str. 1, zwanego dalej: "rozporządzeniem 543/2011"), zgodnie z którym "Państwa członkowskie mogą zawiesić uznanie organizacji producentów, zrzeszenia organizacji producentów lub grupy producentów lub zawiesić płatności na ich rzecz, jeśli istnieją w stosunku do tych organizacji podejrzenia popełnienia oszustwa w odniesieniu do pomocy objętej rozporządzeniem (WE) nr 1234/2007.

Organ odwoławczy wskazał, że powyższa instytucja zawieszenia płatności, jak wynika z ust. 1 art. 115 rozporządzenia nr 543/2011, jest wypadkową w stosunku do głównego postępowania. Natomiast nie rozstrzyga ona w żadnym wypadku merytorycznie sprawy. Za wypadkowym charakterem tej instytucji (zawieszenia płatności) przemawia konieczność wydania określonych merytorycznych rozstrzygnięć wskazanych w ust. 1 art. 115 rozporządzenia 543/2011, w sytuacji gdy popełnienie oszustwa zostanie potwierdzone przez właściwy do tego organ.

Następnie zauważył, że w przedmiotowej sprawie postanowieniem z [...] maja 2017 r., sygn. akt [...] Prokuratura Regionalna w W. wszczęła śledztwo w sprawie doprowadzenia w celu osiągnięcia korzyści majątkowej w bliżej nieustalonym czasie, nie wcześniej niż w 2008 r. i nie później niż w grudniu 2016 r., w W. przy ul. P. [...] do niekorzystnego rozporządzenia mieniem Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. w stosunku do mienia znacznej wartości w kwocie nie wyższej niż [...] zł, poprzez przedłożenie przez m.in. Grupę nierzetelnych dokumentów dotyczących okoliczności o istotnym znaczeniu dla otrzymywania dofinansowania ze środków finansowych krajowych oraz Unii Europejskiej oraz wprowadzenia pracowników ww. Agencji w błąd co do rzeczywistej wysokości ponoszonych kosztów inwestycyjnych, w konsekwencji czego Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. poniosła szkodę

w kwocie nie niższej niż [...] zł, tj. o czyn z art. 286 § 1 k.k. w związku

z art. 294 § 1 k.k. w zbiegu z art. 297 § 1 k.k. w związku z art. 11 § 2 k.k.

Organ II instancji podkreślił, że powołany art. 115 ust. 2 rozporządzenia 543/2011 jako wykonawczy akt wtórnego prawa UE obowiązuje bezpośrednio i ma charakter wiążący dla polskiego porządku prawnego. Zdaniem organu odwoławczego, okoliczność wszczęcia śledztwa w związku z podejrzeniem popełnienia oszustwa powinna być wzięta pod uwagę w toku postępowania wznowieniowego w ten sposób, że możliwe jest zakończenie postępowania wznowieniowego uchyleniem decyzji ostatecznej (w I instancji) i zawieszeniem płatności lub uchyleniem decyzji I instancji, wydanej w postępowaniu wznowieniowym, uchyleniem decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykłym i zawieszeniem płatności na podstawie art. 115 ust. 2 rozporządzenia 543/2011. Czytelna treść tego przepisu wyraźnie wskazuje już na samo podejrzenie popełnienia przestępstwa, a nie na wniesienie aktu oskarżenia, czy też wydanie w sprawie wyroku przez Sąd. Prezes ARiMR podkreślił, że zasadniczym celem zawieszenia postępowania na podstawie art. 115 ust. 2 rozporządzenia 543/2011 z uwagi na podejrzenie popełnienia przestępstwa jest zapewnienie skutecznej ochrony interesów finansowych UE. Środki wypłacane w ramach pomocy finansowej dla wstępnie uznanych grup producentów owoców i warzyw są środkami budżetowymi

(z budżetu unijnego jak i krajowego) i jako takie podlegają szczególnej ochronie

i muszą być wydatkowane zgodnie z zasadami gospodarności, efektywności

i skuteczności oraz w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów, oraz optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów (art. 30 rozporządzenia nr 966/2012 oraz art. 44 ust. 3 ustawy o finansach publicznych).

W związku z powyższym ARiMR, jako agencja płatnicza, jest zobowiązana do przestrzegania ww. zasad i ich stosowania w ramach rozpatrywanych przez siebie spraw. Dokonując zatem oceny zarzucanego czynu zabronionego (nie przesądzając o zasadności postępowania przygotowawczego, zmierzającego do wniesienia lub też odstąpienia od wniesienia aktu oskarżenia w przedmiotowej sprawie karnej), nie budzi wątpliwości, że popełnienie oszustwa w kontekście postępowania

w przedmiocie przyznania pomocy finansowej stanowi przesłankę do odmowy przyznania pomocy finansowej oraz do cofnięcia pomocy już przyznanej. Tym samym rozstrzygnięcie postępowania w przedmiocie zarzucanego czynu zabronionego stanowi kwestię prawną, która w sposób bezpośredni wiąże się

z prowadzonym postępowaniem administracyjnym, dotyczącym wnioskowanej przez skarżącą pomocy finansowej. Zdaniem organu odwoławczego, w niniejszej sprawie istnieje bezpośredni związek między śledztwem Prokuratury Regionalnej

w W., a prowadzonym postępowaniem administracyjnym.

Jednocześnie organ II instancji zaznaczył, że wydanie rozstrzygnięcia

w przedmiocie zawieszenia płatności nie oznacza dokonania ostatecznej oceny

w toku postępowania wznowieniowego otrzymanej weryfikacji kosztorysu powykonawczego, w szczególności w zakresie, czy z przedmiotowej weryfikacji wynikają nowe okoliczności, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pismem z 15 maja 2018 r. złożyła Grupa reprezentowana przez pełnomocnika będącego adwokatem. Zaskarżonej decyzji Grupa zarzuciła:

1. naruszenie prawa materialnego, tj.:

1.1. art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011 polegające na błędnym zastosowaniu ww. przepisu w niniejszej sprawie, a niezastosowaniu art. 60 w zw. z art. 79 pkt 3 w zw. z art. 80 ust. 3 rozporządzenia nr 2017/891 z 13 marca 2017 r., w sytuacji gdy z przepisów przejściowych rozporządzenia nr 2017/891 wynika, że od 1 czerwca 2017 r. art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011 nie obowiązuje,

a zamiast niego zastosowanie winien znaleźć art. 60 ust. 1 ww. rozporządzenia nr 2017/891;

1.2. błędną wykładnię art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011, poprzez przyjęcie, że przepis ten zezwala na:

a) zawieszenie płatności już wypłaconej (ponad 6 lat temu);

b) uchylenie ostatecznej decyzji o przyznaniu płatności,

pomimo że w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, art. 115 ust. 2 rozporządzenia 543/2011 jest przepisem materialnoprawnym i umożliwia zawieszenie bądź prawa do płatności, bądź zawieszenie samej czynności materialno-technicznej wypłaty przyznanych środków, zatem nie może być zastosowany do środków już przyznanych i już wypłaconych, a tym bardziej nie może być podstawą do uchylenia ostatecznej i prawomocnej decyzji o przyznaniu płatności;

2. naruszenie przepisów o postępowaniu, tj.:

2.1. błędne zastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z błędnym niezastosowaniem art. 145 § 1 pkt 5 w zw. z art. 16 § 1 w zw. z art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez:

a) pominięcie, że pozyskanie przez organ, po wydaniu ostatecznej i prawomocnej decyzji, nowych kosztorysów powykonawczych dla inwestycji budowy sortowni owoców z chłodniami i częścią socjalno-biurową, nie uzasadnia wznowienia postępowania i uchylenia prawomocnej decyzji,

b) niewydanie decyzji o uchyleniu decyzji organu I instancji wydanej w postępowaniu wznowieniowym i o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej; pomimo że:

- z uzasadnienia decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym nie wynika, ażeby organ miał wątpliwości co do wiarygodności dowodów w postaci złożonego przez stronę kosztorysów powykonawczych dla inwestycji budowy sortowni owoców

z chłodniami i częścią socjalno-biurową;

- pozyskane przez organ po wydaniu ostatecznej i prawomocnej decyzji nowe kosztorysy dla inwestycji budowy sortowni owoców z chłodniami i częścią socjalno-biurową, określające inną wartość poniesionych kosztów, nie są nowym dowodem, który istniał w chwili wydania decyzji w postępowaniu zwyczajnym, a nie był znany organowi;

c) zgodnie z jednolitym orzecznictwem i doktryną postępowania administracyjnego, odmienna, a nawet błędna ocena dowodu, który istniał i był znany organowi nie może uzasadniać wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.;

d) zgodnie z jednolitym orzecznictwem i doktryną postępowania administracyjnego, nową okolicznością w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie może być inna ocena okoliczności i dowodów, znanych w postępowaniu zwyczajnym organowi, gdyż

w takiej sytuacji nie ma miejsca ujawnienie nowych okoliczności lub dowodów, a tylko odmienna ocena tego samego stanu faktycznego, w szczególności, nigdy nie może być "nową okolicznością" w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. opinia wydana przez biegłego po wydaniu decyzji ostatecznej;

2.2. błędne zastosowanie art. 138 § 1 pkt 2) k.p.a. w zw. z art. 146 § 1 k.p.a. w zw.

z błędnym niezastosowaniem art. 151 § 2 k.p.a. w zw. z art. 16 § 1 k.p.a. polegające na uchyleniu zaskarżonej odwołaniem decyzji organu I instancji o nr [...] z [...] sierpnia 2016 r. stwierdzającej wydanie decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR nr [...] z [...] sierpnia 2011 r. z naruszeniem prawa i orzeczenie co do istoty sprawy w postaci uchylenia ww. decyzji ostatecznej i zawieszeniu płatności, w sytuacji gdy organ II instancji nie był władny orzec co do istoty sprawy poprzez uchylenie decyzji ostatecznej Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR nr [...] z [...] sierpnia 2011 r., ponieważ upłynął 5 letni termin przedawnienia określony w art. 146 § 1 k.p.a. i obydwa organy w przedmiotowej sprawie miały bezwzględny zakaz uchylania ostatecznej decyzji po jego upływie, do którego to zakazu zastosował się organ I instancji.

Skarżąca wniosła o dopuszczenie dowodu z dokumentu - decyzji Marszałka Województwa [...] z [...] marca 2015 r. o uznaniu strony za organizację producentów, na okoliczność braku podstaw do stosowania art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011. Nadto wniosła o stwierdzenie nieważności lub uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości oraz

o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie uznając zarzuty skargi za niezasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, zwana dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 p.p.s.a. Poza tym wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, jak stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a.

Na wstępie należy stwierdzić, że wznowienie postępowania administracyjnego jest jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, będącym wyjątkiem od zasady trwałości decyzji ostatecznych. Zgodnie z art. 151 § 1 k.p.a., organ administracji może zakończyć wznowione postępowanie w jeden z dwóch sposobów: bądź, stwierdzając brak podstaw wskazanych w art. 145 § 1, art. 145a lub 145b k.p.a. - odmówić uchylenia dotychczasowej decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym, bądź stwierdzając istnienie którejkolwiek z tych podstaw – uchylić dotychczasową decyzję i wydać nową, rozstrzygającą o istocie sprawy.

Kontrolowana decyzja Prezesa ARiMR zapadła w postępowaniu nadzwyczajnym na skutek wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną Dyrektora ARiMR z [...] sierpnia 2011 r. Podstawą wznowienia stał się art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., z którego wynika, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

W art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. została użyta alternatywa, a nie koniunkcja, tak więc podstawą do wznowienia postępowania jest bądź ujawnienie nowych dowodów, bądź ujawnienie nowych okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy. Pojęcie nowej okoliczności faktycznej nie jest tożsame z pojęciem nowego dowodu. Dowód musi istnieć w dacie wydania decyzji, aby mógł stanowić podstawę do wznowienia postępowania.

Organ I instancji postanowieniem z [...] lipca 2016 r. wznowił postępowanie zakończone ostateczną decyzją z [...] sierpnia 2011 r., która przyznała Grupie pomoc finansową na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów

i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania.

W uzasadnieniu decyzji organu I instancji wskazano, że kosztorys powykonawczy "Sortownia owoców z chłodniami i częścią socjalno-biurową (etap II)" na etapie pierwotnego postępowania został zweryfikowany w zakresie zakwalifikowania poszczególnych pozycji kosztorysu do refundacji kosztów weryfikowanego kosztorysu. Obecnie jednym z obszarów przeprowadzanych

re-kontroli oraz postępowań wyjaśniających "ex-post" w ramach planu działań naprawczych, jest weryfikacja, czy koszt wybudowanej przez grupę producentów budowli związanej z przechowywaniem, magazynowaniem oraz przygotowaniem owoców i warzyw do sprzedaży, który dotychczas nie podlegał ocenie rzeczoznawcy majątkowego lub uprawnionego kosztorysanta, nie przekracza wartości rynkowej. Organ I instancji podniósł także, że wskazana przez niezależnego uprawnionego kosztorysanta kwota do odliczenia w łącznej wysokości [...] zł jest faktem wynikającym z przedstawionych uwag i jest nową okolicznością, która nie była znana organowi prowadzącemu pierwotne postępowanie. Okoliczność ta istniała

w momencie wydania decyzji z [...] sierpnia 2011r., tym samym zaistniały przyczyny

z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. uzasadniające wznowienie postępowania i wydanie nowego rozstrzygnięcia w oparciu o art. 151 § 2 k.p.a.

Skarżąca w odwołaniu zakwestionowała zasadność wznowienia na wskazanej podstawie prawnej.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na te zarzuty wskazał, że nowe fakty wynikające z oceny, przeprowadzonej przez biegłego powołanego przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, kosztorysów powykonawczych dla inwestycji polegającej na budowie sortowni owoców z chłodniami i częścią socjalno-biurową (dostarczonej do organu I instancji w dniu 8 lipca 2016 r.) mogą stanowić podstawę do wznowienia postępowania. Nie można bowiem wykluczyć, że

z przedmiotowego dokumentu wynikają nowe okoliczności faktyczne dotyczące inwestycji, które istniały w dniu wydania decyzji, a które nie były znane organowi. Wyjaśnienie natomiast na podstawie otrzymanych opinii, czy takie okoliczności występowały powinno być przedmiotem postępowania wznowieniowego, które –

w zależności od wyników ustaleń – powinno zakończyć się wydaniem jednego

z rodzajów decyzji w trybie art. 151 k.p.a.

Organ odwoławczy powołał się na wyrok NSA z 1 lutego 2012 r. w sprawie

o sygn. akt. II OSK 2154/10, z którego wynika, że sama zmiana oceny dowodów nie może stanowić podstawy do podważenia trwałości decyzji w trybie wznowienia postępowania, jeżeli nie wyprowadzi się takich nowych okoliczności faktycznych, istniejących w dniu wydania decyzji ostatecznej, które podważą ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie przy wydaniu decyzji ostatecznej, decyzji rozstrzygającej sprawę merytorycznie w trybie postępowania zwykłego.

Jak wynika z powyższego, zdaniem Sądu, organy obu instancji nie wykazały

w sposób przekonywujący, że w przedmiotowej sprawie zaistniały nowe okoliczności skutkujące wznowieniem postępowania, a następnie wydaniem przez organ I instancji decyzji w trybie art. 151 § 2 k.p.a., tj. stwierdzeniem, że decyzja ostateczna z [...] sierpnia 2011 r. została wydana z naruszeniem prawa.

Z akt administracyjnych sprawy, jak również z uzasadnienia decyzji z [...] sierpnia 2011 r. uchylonej w części zaskarżoną decyzją wynika, że w postępowaniu zwyczajnym, organ uznał przedstawione przez stronę dowody – m.in. kosztorys powykonawczy dotyczący budowy sortowni owoców z chłodniami i częścią socjalno-biurową – etap II podpisany przez kierownika budowy i inspektora nadzoru budowlanego, a także faktury i rachunki potwierdzające wartość poniesionych kwalifikowanych kosztów inwestycji, za w pełni wiarygodne. Organ wskazał

w uchylonej decyzji, że przeprowadził również kontrolę administracyjną wniosku oraz kontrolę na miejscu, które nie wykazały nieprawidłowości skutkujących redukcją kwoty pomocy finansowej. Powyższe dowody zostały przez organ w postępowaniu zwyczajnym ocenione jako w pełni wiarygodne. Na ich zaś podstawie organ dokonał ustalenia, że wykazywane przez stronę koszty inwestycji, zostały przez nią poniesione i są w pełni rynkowe i kwalifikowane.

Organ I instancji przyjął, że nową okolicznością w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. jest kwota do odliczenia wynikająca z odmiennego oszacowania przez kosztorysanta wartości inwestycji zrealizowanej przez stronę. W ocenie Sądu, słusznie wskazuje skarżąca, że nową okolicznością w rozumieniu ww. przepisu, nie może być inna ocena okoliczności i dowodów, znanych w postępowaniu zwyczajnym organowi, gdyż w takiej sytuacji nie ma miejsca ujawnienie nowych okoliczności lub dowodów, a tylko odmienna ocena tego samego stanu faktycznego.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie przyjmuje się, że opinia wydana przez biegłego lub ekspertyza sporządzona po wydaniu decyzji ostatecznej nigdy nie może być "nową okolicznością" w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., lecz co najwyżej fakty wynikające z tej opinii (por. wyrok NSA z 27 października 1998 r., III SA 1165/97, Lex nr 36900, wyrok NSA z 9 stycznia 2001 r., I SA 1788/99, Lex nr 75514, wyrok NSA z 29 marca 2006 r., II OSK 633/05, Lex nr 198333, wyrok NSA

z 20 lipca 2006 r., II OSK 1009/05, Lex nr 265671, wyrok WSA w Rzeszowie z 9 sierpnia 2016 r., II SA/Rz 1673/15, Lex nr 2097107).

Nie można jednak przyjąć, że dana okoliczność była nieznana organowi, który wydał decyzję, jeżeli wynikała ona z materiałów będących w dyspozycji tego organu (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 31 marca 2016 r., VI SA/Wa 2432/15, Lex nr 2055504). Nie stanowi żadnej nowej okoliczności faktycznej odmienna niż

w pierwotnym postępowaniu ocena znanych wówczas temu organowi okoliczności. Nieprawidłowości w przeprowadzonym przez organ postępowaniu dowodowym nie mogą stanowić podstawy do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (wyrok WSA w Łodzi z 28 lipca 2016 r., III SA/Łd 276/16, Lex nr 2106022). Błędna ocena okoliczności faktycznej nie jest tym samym, co brak wiedzy o tej okoliczności (wyrok NSA z 27 września 2006 r., II OSK 1128/05, wyrok NSA z 19 marca 2014 r., II GSK 20/13, oba publ. cbosa).

Organ administracji publicznej, wznawiając postępowanie na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zobowiązany jest wykazać, że będące przesłanką wznowienia postępowania nowe okoliczności i dowody są "rzeczywiście" nowe i istotne dla sprawy, a nadto te nowe dowody i okoliczności istniały w dniu wydania decyzji i nie były znane organowi. Nie ulega wątpliwości, że musi być rzetelna ocena postępowania organu co do wystąpienia przesłanki wznowienia postępowania (por. wyrok NSA z 12 maja 2016 r., II GSK 2/15, Lex nr 2141120). W takim postępowaniu to nie strona ma wykazać nieistnienie przesłanek wznowienia postępowania, tylko organ ma obowiązek udowodnić ich występowanie w sprawie.

Organy w przedmiotowej sprawie ograniczyły się do wskazania okoliczności, na podstawie których wznowiono postępowanie, nie argumentując z jakich względów okoliczności te uznały za nowe i istotne, jak również, czy istniały one w dniu wydania decyzji i nie były znane organowi.

Wyjaśnienia w tym zakresie zawarte w decyzji organu I instancji są nieprzekonujące i lakoniczne. Prezes ARiMR w żaden sposób nie ustosunkował się do zarzutów skarżącej zawartych w odwołaniu. Nie wypowiedział się w zakresie "nowej okoliczności" w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Skarżąca w odwołaniu powołała się na orzecznictwo sądów administracyjnych podkreślając, że opinia wydana przez biegłego lub ekspertyza sporządzona po wydaniu decyzji ostatecznej, nigdy nie stanowi "nowej okoliczności" w rozumieniu ww. przepisu.

Prezes ARiMR akceptując zasadność wznowienia, nie odniósł się co do wskazanej w postanowieniu podstawy wznowienia - wydał zaskarżoną decyzję na podstawie art. 115 ust. 2 rozporządzenia 543/2011. W związku z powyższym, Sąd

w pierwszej kolejności uznał zasadność zarzutów zawartych w skardze naruszenia przepisów postępowania: art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w związku z art. 16 k.p.a. oraz

w zw. z błędnym zastosowaniem art. 151 § 2 k.p.a.

Organ odwoławczy, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił

w zaskarżonej części decyzję organu I instancji oraz zawiesił w tej części płatność

w sprawie wniosku Grupy o przyznanie pomocy finansowej, wskazując na art. 115 ust. 2 rozporządzenia 543/2011. Z treści tego przepisu wynika, że państwa członkowskie mogą zawiesić uznanie organizacji producentów, zrzeszenia organizacji producentów lub grupy producentów lub zawiesić płatności na ich rzecz, jeśli istnieją w stosunku do tych organizacji podejrzenia popełnienia oszustwa

w odniesieniu do pomocy objętej rozporządzeniem (WE) nr 1234/2007.

W przedmiotowej sprawie Prezes ARiMR powołał się ww. przepis prawa unijnego w związku z wszczęciem przez Prokuraturę Regionalną w W. postanowieniem z [...] maja 2017 r., sygn. akt [...] śledztwa w sprawie doprowadzenia w celu osiągnięcia korzyści majątkowej do niekorzystnego rozporządzenia mieniem ARiMR przez przedłożenie w tejże Agencji przez m.in. Grupę nierzetelnych dokumentów dotyczących okoliczności o istotnym znaczeniu dla otrzymania dofinansowania ze środków finansowych krajowych i Unii Europejskiej oraz wprowadzenia pracowników ARiMR w błąd co do rzeczywistej wysokości ponoszonych kosztów inwestycyjnych.

Powołany przepis prawa europejskiego, jako akt wtórnego prawa UE, ma niewątpliwie charakter wiążący dla polskiego porządku prawnego, obowiązuje on bezpośrednio i nie jest tu wymagana dodatkowo jego transpozycja do prawa krajowego. Zasadniczym celem zawieszenia płatności na podstawie art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011 z uwagi na podejrzenie popełnienia przestępstwa jest zapewnienie skutecznej ochrony interesów finansowych UE.

Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie w pełni podziela stanowisko NSA zawarte w wyroku z 24 czerwca 2015 r. w sprawie II GSK 1011/14 (publ. cbosa), że art. 115 ust. 2 ww. rozporządzenia jest przepisem prawa materialnego, a więc dotyczącym przesłanek, treści, powstania, zmiany lub zgaśnięcia prawa czy roszczenia. Zawieszenie płatności, o czym orzekł Prezes ARiMR w zaskarżonej decyzji, zdaniem Sądu, nie dotyczy płatności już wypłaconej (w przedmiotowej sprawie kilka lata temu). Termin ten oznacza wstrzymanie wypłaty, wstrzymanie uprawnień do płatności na określony czas, czy też wykluczenie możliwości jej przyznania. Z literalnego brzmienia omawianego przepisu wynika, że odnosi się on do płatności, które jeszcze nie zostały wykonane.

Organ odwoławczy posłużył się przepisem art. 115 ust. 2 rozporządzenia 543/2011 nie tylko do zawieszenia płatności w sprawie wniosku Grupy o przyznanie pomocy finansowej, ale również do uchylenia decyzji ostatecznej z [...] sierpnia 2011 r. co do kwoty [...] zł. W tym zakresie jednak należy zgodzić się ze skarżącą, że Prezes ARiMR uchylił się w swojej decyzji od rzetelnej oceny dopuszczalności zastosowania w sprawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Decyzję ostateczną uchyla się bowiem na podstawie art. 151 § 1 k.p.a., gdy zajdzie co najmniej jedna z przesłanek z art. 145 § 1 k.p.a.

Przepis art. 115 ust. 2 rozporządzenia 543/2011 został uchylony z dniem 1 czerwca 2017 r. na podstawie art. 79 pkt 3 w związku z art. 81 rozporządzenia 2017/891. Aktualnie w miejsce art. 115 ust. 2 rozporządzenia 543/2011 wszedł przepis art. 60 rozporządzenia 2017/891, z którego wynika, że państwa członkowskie zawieszają płatności i uznanie organizacji producentów lub zrzeszenia organizacji producentów, które są przedmiotem dochodzenia prowadzonego przez organ krajowy w związku z zarzutem oszustwa w odniesieniu do pomocy objętej rozporządzeniem (UE) nr 1308/2013, dopóki zarzut nie zostanie ustalony (ust. 1).

Przedmiotowe postępowanie nadzwyczajne zostało zainicjowane postanowieniem o wznowieniu z [...] lipca 2016 r. Organ administracji, wydając decyzję co do meritum sprawy we wznowionym postępowaniu, rozpoznaje sprawę na nowo. Zasadą jest zatem, że organ ten stosuje przepisy obowiązujące w chwili wydania decyzji w wyniku wznowienia postępowania. Organ administracji powinien jednak zastosować przepisy obowiązujące w dacie wydania decyzji, która została uchylona w wyniku wznowienia postępowania, jeżeli jest to decyzja deklaratoryjna, czyli stwierdzająca wyłącznie skutek prawny, który nastąpił z mocy prawa, a więc

z mocą ex tunc.

W konkluzji należy stwierdzić, że organ odwoławczy, zobowiązany na skutek odwołania do merytorycznego rozpoznania sprawy po raz drugi (art. 15 k.p.a.), nie rozważył dostatecznie przesłanki wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., tylko uchylił w zaskarżonej części decyzję organu I instancji, ale nie orzekł co do istoty sprawy, zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., oraz uchylił w tej części decyzję ostateczną z [...] sierpnia 2011 r., biorąc za podstawę art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011. Jednocześnie dokonał błędnej wykładni ww. przepisu prawa unijnego, stosując go do płatności już wypłaconej i nie rozważając, czy może on być zastosowany, jeśli

w dacie wydania zaskarżonej decyzji już nie obowiązywał.

Organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy powinien uwzględnić powyższe uwagi Sądu, w szczególności jeszcze raz zbadać i uzasadnić w sposób dokładny

i przekonujący, czy w sprawie zaszły podstawy do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w związku z art. 16 k.p.a.

Wypada jeszcze wyjaśnić, że Sąd oddalił na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. wniosek dowodowy zawarty w skardze bowiem jego przeprowadzenie nie było niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji (punkt 1 wyroku). O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie 2 wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 14 § 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800). Na koszty te składa się wpis od skargi (200 zł), koszty wynagrodzenia pełnomocnika (480 zł) oraz opłata skarbowa od dokumentu pełnomocnictwa (17 zł).