Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1091/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2013-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 41 a  ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski (spr.), Sędzia WSA Irena Wesołowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Jarecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 listopada 2013 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 12 czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranego świadczenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 12 czerwca 2013 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, po rozpatrzeniu wniosku A. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję z dnia 25 kwietnia 2013 r. w przedmiocie odmowy umorzenia wnioskodawczyni nienależnie pobranego świadczenia w kwocie 10 033.93 zł.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

Decyzją Prezesa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 18 lutego 2013r. A. K. została zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranej części uzupełniającej renty rolniczej w kwocie 12.614,02 zł za okres od 1 stycznia 2010r. do 31 grudnia 2012r.

Wnioskiem z dnia 14 marca 2013r. A. K. zwróciła się o umorzenie kwoty wynikającej z tej decyzji.

Na poczet spłaty tego zadłużenia Prezes KRUS zaliczył wyrównanie świadczenia za okres od 1 stycznia 2013r. do 31 marca 2013r. w kwocie 2.309,63 zł. Ponadto ze świadczenia rentowego wnioskodawczyni za miesiąc kwiecień 2013r. potrącona została kwota 270,46 zł. z tytułu pokrycia powstałej nadpłaty świadczenia. W konsekwencji do spłaty pozostała kwota 10.033,93 zł.

Organ przeprowadził postępowanie dowodowe ustalając, że wnioskodawczyni zamieszkuje w skromnym domu wraz z mężem, przy czym część domu zajmuje jej brat. Wnioskodawczyni jest wspólnie z bratem właścicielką gruntów rolnych o powierzchni 9,47 ha. Jej małżonek pobiera emeryturę w ZUS w kwocie 2.712,14 zł brutto. W toku postępowania podała, że część swojego gruntu wydzierżawiła bratu, jednocześnie wskazywała, że sama prowadzi gospodarstwo w całości i opłaca należności, pomimo że rachunki wystawione są na brata. Organ ustalił, że brat wnioskodawczyni otrzymuje dopłaty bezpośrednie do gruntów z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Wnioskodawczyni wskazała, że odbudowa stodoły zniszczonej wskutek pożaru uszczupliła jej skromny budżet. Nie przedstawiła jednak żadnych dowodów, z których wynikałoby, że nie otrzymała z tego tytułu odszkodowania (gospodarstwo jest ubezpieczone).

Wnioskodawczyni podała, że ponosi koszty utrzymania brata, jednocześnie wskazując, że nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa rolnego. Na potwierdzenie trudnej sytuacji materialnej przedstawiła trzy rachunki wystawione na brata. Nie przełożyła natomiast dokumentów wskazujących na korzystanie ze świadczeń z pomocy społecznej.

Nie stwierdzając wystąpienia zdarzeń losowych o charakterze społeczno-majątkowym powodujących zakłócenie w funkcjonowaniu gospodarstwa domowego i rolnego, a także brak okoliczności uniemożliwiających zaspokojenie podstawowych potrzeb wnioskodawczyni i jej rodziny, Prezes KRUS decyzją z dnia 25 kwietnia 2013 r. odmówił A. K. umorzenia nienależnie pobranej kwoty 10.033,93 zł.

Nie zgadzając się z tą decyzją A.K. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym zarzuciła organowi nienależyte ustalenie okoliczności istotnych dla podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia wbrew wymogom, jakie stawia art. 7, art. 77 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2013 r. poz. 267) zwanej dalej "k.p.a."

W trakcie przeprowadzonej ponownie wizytacji w gospodarstwie, skarżąca przedstawiła dodatkowo oświadczenie małżonka, że nie prowadzi on wspólnego gospodarstwa rolnego ze szwagrem oraz podała, że nie posiada rachunków i dokonuje wszelkich opłat ze środków brata. Ponadto przedłożyła orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności i decyzję o przyznaniu prawa do zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 153 zł, postanowienie o umorzeniu dochodzenia w sprawie pożaru budynku gospodarczego, trzy faktury dotyczące remontu z 2006r.

Po zapoznaniu strony z materiałem dowodowym, decyzją z dnia 12 czerwca 2013 r. Prezes KRUS utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia 25 kwietnia 2013 r. Organ uznał, że w dalszym ciągu skarżąca nie wykazała, iż wystąpiła szczególna sytuacja losowa uniemożliwiająca jej spłatę nienależnie pobranej renty rolniczej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku A. K. wniosła o uchylenie decyzji Prezesa KRUS z dnia 25 kwietnia 2013 r. zarzucając jej naruszenie:

- art. 107 k.p.a. z uwagi na to, że zaskarżona decyzja nie zawiera daty wydania, co stanowi rażące naruszenie prawa;

- art. 36 ust. 1 pkt 10 i art. 41a ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jednolity: Dz. U. z 2008 r. Nr 50 poz. 291 ze zm.) zwanej dalej jako "u.u.s.r.";

- art. 7, art. 8 w zw. z art. 77 §1 k.p.a. w związku z art. 41a ust.1 pkt 2 u.u.s.r., polegające na zaniechaniu przez Prezesa KRUS wszechstronnego zbadania, czy okoliczności podane przez skarżącą, na podstawie prowadzonego postępowania dowodowego, rzeczywiście wskazują na ciężką sytuację materialną skarżącej.

W ocenie skarżącej, organ nie zgromadził oraz nie ocenił prawidłowo materiału dowodowego w sprawie, chociaż wiele z dokumentów było w jego posiadaniu. Tymczasem decyzja wydana na podstawie uznania administracyjnego nie może być rozstrzygnięciem dowolnym, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podkreślając, że do decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w sprawie odmowy umorzenia nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczeń społecznych rolników wydawanych w trybie art. 127 § 3 k.p.a. nie ma zastosowania nakaz wyłączenia pracownika przewidziany w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a.

Ponadto organ wniósł o zawieszenie postępowania sądowego do czasu prawomocnego zakończenia postępowania toczącego się przed Sądem Okręgowym w sprawie o sygn. akt [...] z odwołania A. K. od decyzji Prezesa KRUS z dnia 18 lutego 2013r., na mocy której zobowiązano skarżącą do zwrotu nienależnie pobranej kwoty 12.614,02 zł.

Na rozprawie w dniu 14 listopada 2013 r. Sąd oddalił wniosek organu o zawieszenie postępowania z uwagi na to, że rozstrzygnięcie w powołanej przez Prezesa KRUS sprawie toczącej się przed Sądem Okręgowym nie ma decydującego znaczenia dla sposobu rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy sądowoadministracyjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012 r., Poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika natomiast, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Dokonując sądowej kontroli we wskazanym zakresie uznać należało, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn, niż w niej wskazane.

Sąd dostrzegł, że pod wydanymi w sprawie decyzjami merytorycznymi Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego znajdują się podpisy następujących osób. Pod decyzją z dnia 25 kwietnia 2013 r. widnieją odciski pieczęci i podpisy: Zastępcy Dyrektora OR KRUS w G. E. K. oraz Starszego inspektora K. M. Z kolei pod zaskarżoną decyzją z dnia 12 czerwca 2013 r. wydaną na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy widnieją odciski pieczęci i podpisy: Zastępcy Dyrektora OR KRUS w G. D. M. oraz Starszego inspektora K.M. Powyższe oznacza, że obie decyzje zostały podpisane przez K. M.

Zasadniczą kwestią jest zatem odpowiedź na pytanie, czy w postępowaniu w sprawie umorzenia należności Kasy z tytułu nienależnie pobranych świadczeń, prowadzonym w trybie art. 41a ust. 1 pkt 2 w związku z art. 36 ust. 1 pkt 10 u.u.s.r. w związku z art. 127 § 3 k.p.a., ma zastosowanie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a.

Wobec powyższego należy przypomnieć, iż w myśl art. 2 ust. 2 u.u.s.r. Prezes Kasy jest centralnym organem administracji rządowej. Stosownie do art. 36 ust. 1 pkt 10 u.u.s.r., wydaje on decyzje w sprawach, o których mowa w art. 41a i art. 55.

Zgodnie z art. 41a ust. 1 pkt 2 u.u.s.r., powoływanym jako podstawa prawna zaskarżonej decyzji, Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może umorzyć należności Kasy z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub części.

Kodeks postępowania administracyjnego w art. 1 pkt 1, normuje postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych.

Organami administracji publicznej, są między innymi centralne organy administracji rządowej, czyli także Prezes Kasy (art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a.).

Przepisy rozdziału 5 działu 1 k.p.a. regulują kwestie wyłączenia pracownika oraz organu od udziału w postępowaniu. Przyczyny wyłączenia pracownika organu administracji publicznej od udziału w postępowaniu wymienione zostały w art. 24 § 1 k.p.a. Stosownie do treści art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. pracownik podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Zgodnie zaś z art. 24 § 3 k.p.a. bezpośredni przełożony pracownika jest obowiązany na jego żądanie lub na żądanie strony albo z urzędu wyłączyć go od udziału w postępowaniu, jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności niewymienionych w § 1, które mogą wywołać wątpliwość, co do bezstronności pracownika. Wyłączenie pracownika na podstawie art. 24 § 3 k.p.a. wymaga wprawdzie uprawdopodobnienia, że istnieją okoliczności, które mogą wywołać wątpliwość co do jego bezstronności, ale nie chodzi tu o uprawdopodobnienie istnienia okoliczności powodujących stronniczość pracownika, lecz jedynie okoliczności wywołujących wątpliwość co do jego bezstronności. Nie jest zatem konieczne uprawdopodobnienie, że pracownik będzie stronniczy w załatwieniu sprawy ze względu na daną okoliczność, lecz wystarczy, że okoliczność ta powoduje powstanie wątpliwości co do jego bezstronności. Powyższa przyczyna wyłączenia pracownika jest zatem określona szeroko, bowiem umożliwia wyłączenie pracownika od udziału w postępowaniu w sprawie na podstawie istnienia wątpliwości, niekoniecznie uzasadnionych, co do jego bezstronności.

Także Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd doktryny, że powodem wyłączenia pracownika mogą być także wątpliwości interpretacyjne w związku ze stosowaniem art. 24 § 1 k.p.a. (komentarz do art. 24 k.p.a. – Andrzej Wróbel, System Informacji Prawnej Lex). To, że dany pracownik wydał decyzję w I instancji, może stanowić samodzielną podstawę z art. 24 § 3 k.p.a. do jego wyłączenia w postępowaniu z art. 127 § 3 k.p.a., gdyż oznacza samo przez się, że wskutek wydania decyzji dotychczasowej wątpliwa może być jego bezstronność w uczestniczeniu przy wydaniu decyzji na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (zob. wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GSK 431/11, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przepisy o wyłączeniu pracownika odgrywają ważną rolę i mają na celu zapewnienie stronom obiektywizmu i bezstronności przy ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organ odwoławczy, na co zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 7 marca 2005r., sygn. akt P 8/03 (OTK ZU 2005/3A/20). Uregulowane w art. 24 i art. 25 k.p.a. przesłanki wyłączenia pracownika organu administracji publicznej oraz wyłączenia organu mają stwarzać warunki do bezstronnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez pracownika organu lub sam organ oraz eliminowanie jakichkolwiek wątpliwości w tym zakresie wśród uczestników postępowania. Przepisy prawa procesowego o wyłączeniu pełnią zatem funkcję gwarancyjną. Z założenia mają chronić bezstronność i obiektywizm orzekania zapewniając warunki "uczciwego procesowania" (W. Chróścielewski: Organ administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym. Dom Wydawniczy ABC, s. 12 oraz glosa do uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2007 r. sygn. akt II GPS 2/06. Zeszyty Naukowe Sadownictwa Administracyjnego nr 3(12) z 2007 r. str. 137). Nie mogą być zatem pomijane w procesie stosowania prawa. Nie do przyjęcia jest także ich zawężająca wykładnia.

W świetle poglądów doktryny, reguła określona we wspomnianym przepisie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. ma zastosowanie także do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, o którym mowa w przepisie art. 127 § 3 k.p.a., a więc do sytuacji, w której pracownik brał udział w wydaniu przez ten organ decyzji w pierwszej instancji, następnie zaskarżonej do tego samego organu wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy (tak. m.in. A. Wróbel /w:/ M. Jaśkowska. A. Wróbel. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Zakamycze 2005. wyd. 11. s. 221; tak również: J. Borkowski /w:/ B. Adamiak. J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydawnictwo C.H. Beck. Warszawa 2005. s.183). Należy bowiem pamiętać, że pracownik, który raz już uczestniczył w czynnościach procesowych, ma przez to ugruntowane poglądy zarówno na stan faktyczny, jak i na sposób rozstrzygnięcia sprawy. Może to z kolei nasuwać uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności i obiektywizmu (por. W. Chróścielewski w powołanej glosie do uchwały sygn. akt II GPS 2/06). Pogląd ten znajduje również, potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (tak. m. in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2007 r. sygn. akt II OSK 213/06, publ. LEX nr 235133: uchwala składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2007r. sygn. akt II GPS 2/06. ONSAiWSA 2007/3/61 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 marca 2009 r. sygn. akt I OSK 1507/08, publ. LEX nr 529978).

Stanowisko to w pełni podzielił Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 15 grudnia 2008 r., sygn. akt P 57/07, orzekając, że art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 i art. 127 § 3 k.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza członka organu z postępowania, z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdy członek ten brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, jest niezgodny z art. 2 w zw. z art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Jak wynika z powyższych rozważań, pracownik, który brał udział w wydaniu decyzji w I instancji, nie może rozpoznawać środka odwoławczego wniesionego od tej decyzji. Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy stanowi natomiast taki środek odwoławczy. Potwierdzeniem takiego stanowiska była nowelizacja art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. dokonana przepisem art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2011 r., Nr 6, poz. 18 ze zm.). Wykreślono wówczas z treści tego przepisu zwrot "w niższej instancji", podkreślając w ten sposób sam "udział" pracownika organu "w wydaniu zaskarżonej decyzji". Nowelizacja ta usunęła zatem wszelkie wątpliwości dotyczące możliwości ponownego orzekania przez osobę, która brała udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, które to wątpliwości pojawiały się w związku z wcześniejszym brzmieniem omawianego przepisu, a mianowicie, czy wyłączenie to ma zastosowanie również do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Celem tej nowelizacji było wyłączenie pracowników, którzy brali udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, zarówno pracowników organu I instancji, jak również pracowników ministerstw i urzędów centralnych, którzy przygotowują i podpisują decyzje ministrów i kierowników urzędów centralnych wydawanych na skutek rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Należy przy tym wskazać, że wcześniejsze wątpliwości co do stosowania przepisów o wyłączeniu pracownika przy rozpatrywaniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, zostały wyjaśnione przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 18 lutego 2013r. II GPS 4/12, w której wyrażono pogląd, że przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. miał zastosowanie do pracownika organu jednoosobowego w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem, o którym mowa w art. 127 § 3 k.p.a. również przed dokonaną nowelizacją.

Uchwała ta nie ma wprawdzie decydującego znaczenia przy rozpoznaniu niniejszej sprawy, gdyż zaskarżona decyzja wydana została już pod rządem nowego brzmienia tego przepisu, lecz potwierdza ona, że pracownik, który uczestniczył w wydaniu decyzji w I instancji, nie może brać udziału w wydaniu decyzji wydanej na skutek rozpoznania wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy.

W niniejszej sprawie doszło więc do naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., gdyż wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy załatwiono decyzją, w której wydaniu brała udział ta sama pracownica organu, która podpisała decyzję wydaną pierwotnie, choć osoba ta podlegała wyłączeniu. Sam bowiem podpis pod decyzją wydaną po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy oznacza, że osoba ta brała udział w procesie decyzyjnym zmierzającym do wydania decyzji, czyli była "współautorem" rozstrzygnięcia badanego ponownie. Wyłączenie wynikające z omawianego przepisu, nie odnosi się przy tym jedynie do osoby, która podpisała decyzję z upoważnienia właściwego organu, lecz do osoby, która brała udział w wydaniu decyzji, czyli miała wpływ na jej treść. Sam natomiast podpis pracownika pod decyzją wprost świadczy, że pracownik ten uczestniczył w czynnościach, które w konsekwencji doprowadziły do wydania określonego rozstrzygnięcia i miał wpływ na jego treść. Tymczasem pracownik taki był wyłączony z mocy prawa od udziału w postępowaniu.

Formułując powyższy pogląd, skład orzekający Sądu podziela ten kierunek wykładni przywołanego przepisu, w świetle którego "branie udziału w wydaniu zaskarżonej decyzji" odnosi się do podejmowania czynności procesowych mających lub mogących mieć wpływ na wynik (rozstrzygnięcie) sprawy (por. wyrok składu 7 sędziów NSA z dnia 10 marca 2009 r., sygn. akt II OPS 2/09; B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. C.H.Beck, wyd. 11, s. 153; M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2005, wyd. II s. 221-222).

To zaś oznacza, że postępowanie wywołane wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy dotknięte jest kwalifikowaną wadą formalną, która uniemożliwia merytoryczną ocenę zaskarżonej decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, a zatem również odniesienie się do istoty zarzutów przedstawionych w skardze. Należy bowiem przypomnieć, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. wydanie decyzji przez pracownika organu, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27 k.p.a. jest podstawą wznowienia postępowania administracyjnego.

Na marginesie należy jedynie przypomnieć, że wyjątek od wynikającej z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. zasady wyłączenia pracownika od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji został wskazany w uchwale siedmiu sędziów NSA z 20 maja 2010 r., sygn. akt I OPS 13/09 oraz w wyroku NSA z 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1068/11, jednak dotyczyły one jedynie osoby piastującej funkcję Głównego Geodety Kraju oraz członków Komisji Nadzoru Finansowego, działających jako minister w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 k.p.a. Rozumieć przez to należy, że wyjątkiem takim jest wedle treści przywołanej uchwały sytuacja, gdy decyzję wydaje piastun urzędu ministra w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 k.p.a., tj. przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Istota tej uchwały sprowadza się do stwierdzenia, iż osobą której nie dotyczy zakaz ponownego rozpatrzenia sprawy przez tę samą osobę jest wyłącznie piastun funkcji ministra w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 k.p.a. Natomiast w niniejszej sprawie współautorem, zarówno pierwszej decyzji, jak i decyzji wydanej po ponownym rozpatrzeniu sprawy, jest ten sam pracownik organu, a więc nie sam piastun urzędu - czyli osoba powołana na urząd Prezesa KRUS przez Prezesa Rady Ministrów. Odnosząc powyższe uwagi do powołanej uchwały NSA z 20 maja 2010 r. wyraźnego stwierdzenia wymaga fakt, że pracownik organu upoważniony do działania w imieniu Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w żadnym wypadku nie może być uznany za osobę piastującą urząd Prezesa KRUS, która nie podlegałaby wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., przy ponownym rozpatrzeniu sprawy w trybie art. 127 § 3 k.p.a. Nie ulega bowiem wątpliwości, że pojęcie pracownika organu administracji publicznej w rozumieniu art. 24 § 1 k.p.a. ma szeroki zakres znaczeniowy, który obejmuje również pracownika upoważnionego do działania w imieniu Prezesa KRUS (por. wyrok NSA z dnia 6 lipca 2011 r. sygn. akt II GSK 743/10, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W świetle przywołanych wyżej argumentów zwrócić należy również uwagę, że w aktach administracyjnych znajdują się dokumenty z dnia 12 kwietnia 2013 r. i 12 czerwca 2013 r., z treści których wynika, że przed merytorycznym rozpatrzeniem sprawy z wniosku A. K. o umorzenie należności Kasy z tytułu nienależnie pobranych świadczeń oraz przed wydaniem decyzji na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podlegał on, z punktu widzenia jego zasadności, dwukrotnemu opiniowaniu przez Komisję, w skład której wchodzili ci sami pracownicy Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego: K.M., D. B. i A.S.

Biorąc zatem pod uwagę standard bezstronności działania administracji publicznej, opisana sytuacja, której istotnym elementem jest konfiguracja personalna osób pierwotnie biorących udział w formułowaniu opinii negatywnej, poprzedzającej decyzję z dnia 25 kwietnia 2013 r. a następnie ponownie opiniujących zasadność umorzenia należności przed wydaniem zaskarżonej decyzji z dnia 12 czerwca 2013 r., w ocenie Sądu nie zasługuje na aprobatę.

Rozpoznając ponownie sprawę, Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego powinien w sposób prawidłowy ustalić skład osobowy pracowników, którzy wezmą udział w ponownym rozpoznaniu wniosku A. K. (zarówno w wydaniu decyzji administracyjnej jak i we wszystkich czynnościach związanych z rozpoznaniem sprawy, które mają wpływ na treść rozstrzygnięcia).

W szczególności, organ winien zapewnić, by w stosunku do żadnej z tych osób nie zachodziły przesłanki wyłączenia od rozpoznania sprawy.

Z tych przyczyn, wbrew stanowisku zaprezentowanemu w odpowiedzi na skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję.

Zgodnie z art. 152 P.p.s.a. Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.