Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 935/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2012-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6189 Inne o symbolu podstawowym 618
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk - Marciniak (spr.) Sędziowie WSA Anna Jarosz WSA Tomasz Grossmann Protokolant st. sekr. sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie waloryzacji odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oddala skargę


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2008 r. skierowanym do Starosty [...](dalej - Starosta), J.P. (dalej - skarżąca), złożyła żądanie wypłaty zadośćuczynienia za wywłaszczoną działkę [...]. Do ww. pisma dołączone zostało postanowienie Sądu Powiatowego w [...]z [...] listopada 1963 r. sygn. akt [...] (dalej - postanowienie Sądu Powiatowego w [...]z [...] listopada 1963 r.) o stwierdzeniu nabycia praw do spadku po M.C.. Z powyższego postanowienia wynika, iż spadek po M.C. nabyli: J.C., E.C., J.P., M.C., C.C. i W.C..

Decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. Starosta orzekł o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania administracyjnego, zaś Wojewoda [...](dalej - Wojewoda) po rozpatrzeniu wniesionego przez pełnomocnika wnioskodawczyni odwołania na powyższą decyzję uchylił powyższe rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji (decyzja z [...] marca 2009 r.).

Decyzją z dnia [...] października 2009 r. znak [...] Starosta orzekł m. in. o waloryzacji odszkodowania za wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa działkę nr [...] o pow. [...] ha, ark. mapy [...], obręb [...], dla której Sąd Rejonowy w [...]prowadzi księgę wieczystą [...], w której jako właściciel wpisany jest Skarb Państwa (pkt I decyzji) (dalej – działka nr [...]).

W uzasadnieniu wskazano, że z przeprowadzonego postępowania wynika, iż "odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość nie zostało wypłacone, pomimo, iż kwota odszkodowania była ustalona decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] ani też nie było złożone do depozytu sądowego. W związku z powyższym Starosta zastosował się do regulacji zawartej w art. 132 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami i dokonał waloryzacji odszkodowania ustalonego decyzją z dnia [...].01.1966 r."

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła J.P. reprezentowana przez pełnomocnika K.C.. Pełnomocnik wnioskodawczyni wskazał, iż nie zgadza się z decyzją Starosty w sprawie odszkodowania za wywłaszczoną działkę nr [...] co do części udziału odszkodowania jak i wysokości kwoty odszkodowania dla J.P..

Wojewoda rozpoznając powyższe odwołanie decyzją z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] uchylił decyzję organu pierwszej instancji w całości i orzekł o dokonaniu waloryzacji odszkodowania ustalonego decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] stycznia 1966 r. znak [...] (dalej - decyzją Prezydium z dnia [...] stycznia 1966 r.) za wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa działkę nr [...]; zwaloryzowana kwota odszkodowania wyniosła [...] złotych. Jednocześnie Wojewoda orzekł o zobowiązaniu Starosty jako reprezentanta Skarbu Państwa do wypłaty J.P. kwoty [...] zł odpowiadającej posiadanemu udziałowi w spadku po M.C., jednorazowo w terminie czternastu dni od dnia wydania decyzji przez organ drugiej instancji.

Od powyższej decyzji Wojewody skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożyła J.P..

Wyrokiem z dnia 15 września 2010 r. sygn.akt IV SA/Po 406/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody.

W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, że Wojewoda orzekł merytorycznie o waloryzacji odszkodowania ustalonego decyzją Prezydium z dnia [...] stycznia 1966 roku za wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa działkę nr [...], a kwotę odszkodowania ustalił na [...] złotych, jednocześnie nakazując wypłacić J.P. przypadającą jej wartość odszkodowania w wysokości [...] zł odpowiadającą posiadanemu jej udziałowi w dziedziczonym gospodarstwie rolnym w wysokości [...].

Wojewoda nie orzekł jednak o obowiązku zapłaty należnych od tej niewypłaconej kwoty odsetek.

Odwołując się do art. 132 ust 1, 1a, 2, 3, 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, póz. 2603 ze zm., dalej - ugn) Sąd wskazał, że w decyzji Prezydium z dnia [...] stycznia 1966 roku wywłaszczono parcelę nr [...] o pow. [...] m kwadratowych z nieruchomości o powierzchni [...] ha zapisaną w księdze wieczystej Kajet nr [...] stanowiącą tabularną własność M.C. a faktyczną jej nie ustalonych spadkobierców będącą w posiadaniu J.C. zam. w [...]. Przyznano J.C. tytułem wywłaszczenia kwotę [...] zł za [...] metrów kwadratowych gruntu ornego. Nie ulega wątpliwości, że w dacie wydawania decyzji wywłaszczeniowej adresatka tejże decyzji już nie żyła. Jednak rację ma organ administracyjny II instancji, że naruszenie przepisów art. 156 § 1 pkt 4 kpa, czyli skierowania decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie a pozbawienie jednocześnie udziału w postępowaniu wywłaszczeniowym spadkobierców M.C. może być tylko rozpoznawane w trybach nadzwyczajnego wzruszenia decyzji administracyjnej. Nie może zarzut powyższy być przedmiotem rozstrzygania w postępowaniu o wypłatę odszkodowania, które jest przedmiotem badania sądu administracyjnego.

Sąd wskazał, iż poza sporem było to, że odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość nie zostało wypłacone uprawnionym osobom. Nie miał znaczenia natomiast zarzut wniesiony przez J.P., że spłaciła pozostałych spadkobierców z gospodarstwa rolnego, gdyż dla wypłaty odszkodowania zgodnie z obowiązującymi przepisami znaczenie ma tylko i wyłącznie jej udział w spadku, który zgodnie z postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku w gospodarstwie rolnym wynosi [...]. Sąd Administracyjny uznał więc, że organ II instancji prawidłowo zastosował przepisy o sposobie zwaloryzowania pozostającej do zapłaty kwoty głównej odszkodowania.

Sąd rozważał, że waloryzacja zobowiązań (kwot i płatności) w gospodarce nieruchomościami to ustalenie wysokości istniejących zobowiązań pieniężnych przy zmianie systemu pieniężnego. Waloryzacja przeprowadzana jest zgodnie z przepisami zawartymi w aktach prawnych oraz regułami matematycznymi i statystycznymi, przy zastosowaniu wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem. Zgodnie z art. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami waloryzacji kwot należnych z tytułów określonych w ustawie dokonuje się przy zastosowaniu wskaźników zmian cen nieruchomości ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, w drodze obwieszczeń, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". Do dnia dzisiejszego wskaźników takich nie opublikowano, dlatego też słusznie organy administracyjne stwierdziły, że znajduje tu zastosowanie art. 227 wyżej wymienionej ustawy, zgodnie z którym do czasu ogłoszenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego wskaźników zmian cen nieruchomości waloryzacji dokonuje się przy zastosowaniu wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego [brzmienie po nowelizacji, która została wprowadzona ustawą z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2007 r. Nr 173, póz. 1218)]. Innymi słowy waloryzacja dokonywana w trybie administracyjnym oznacza urealnienie już ustalonego odszkodowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 maja 2002 r. sygn. akt I SA 2378/00).

Powołując się na art. 132 ust. 3 ugn Sąd wskazał, że wysokość odszkodowania ustalona w decyzji podlega waloryzacji na dzień jego zapłaty. Waloryzacji dokonuje organ, osoba lub jednostka organizacyjna zobowiązana do zapłaty odszkodowania. Sąd wyjaśnił, że waloryzacja oznacza urealnienie już ustalonego, a nie wypłaconego odszkodowania przy zastosowaniu odpowiednich wskaźników (art. 227 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Dotyczy ona okresu między datą, kiedy decyzja o ustaleniu odszkodowania stała się ostateczna, a datą wypłaty odszkodowania. Zabezpiecza zatem interes wierzyciela przez danie mu gwarancji, że mimo opóźnienia w zapłacie odszkodowania otrzyma je w odpowiedniej wysokości (wyrok NSA z 7 maja 2002 r., sygn. akt I SA 2378/00, Lex nr 81740). Roszczenie waloryzacyjne uregulowane w tym przepisie, czyli o wypłatę uaktualnionego odszkodowania, ma charakter publiczno- a nie cywilno-prawny (uchwała składu 7 sędziów SN z 7 kwietnia 1993 r., IIIAZP 3/93, OSNCP 1993, nr 10, poz. 174, również wyrok NSA z 20 stycznia 2009 r., I OSK 122/2008, LexPolonica nr 2016002).

Jednocześnie Sad stwierdził, że decyzja Wojewody zapadła jednak z naruszeniem przepisów prawa nakazujących wypłatę należnych odsetek od niewypłaconego waloryzowanego odszkodowania. Nie ma, w ocenie Sądu, racji Wojewoda twierdząc, że odsetki od waloryzowanego odszkodowania mają charakter cywilnoprawny i że strona może ich dochodzić przed sądem powszechnym. Problem ten został jednoznacznie przesądzony w orzecznictwie sądów administracyjnych. W tym zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu podzielił stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 15 marca 2006 roku IOSK 525/05, gdzie Sąd ten uznał obowiązek zapłaty odsetek jako pochodny od obowiązku zapłaty sumy głównej. Skoro zatem obowiązek zapłaty odszkodowania powstał na tle stosunku administracyjnego, to również obowiązek zapłaty odsetek od tego odszkodowania zachowuje administracyjny charakter. Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnił, że w art. 132 ugn uregulowano wyczerpująco i jednoznacznie kwestię wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w drodze decyzji administracyjnej oraz skutki zwłoki lub opóźnienia w jego wypłacie, wskazując, że stosuje się w tym zakresie odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego (ust. 2).

Sąd nie podzielił stanowiska Wojewody, że sprawę o roszczenie o odsetki powstałe w związku ze stosunkiem administracyjnoprawnym należy każdorazowo uważać za sprawę o charakterze cywilnoprawnym. Jeżeli chodzi w szczególności o wywłaszczenie nieruchomości, to stwarza ono stosunek prawny o cechach wyraźnie administracyjnych, bowiem polega na odjęciu lub ograniczeniu w drodze decyzji prawa własności lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości. Jest przykładem nierówności stron stosunku prawnego i działania władczego organu administracji. Wywłaszczenie nieruchomości następuje za odszkodowaniem, a samo ustalenie odszkodowania jest elementem koniecznym decyzji o wywłaszczeniu. Roszczenie o odsetki za zwłokę lub opóźnienie w wypłacaniu tego odszkodowania jest oczywiście roszczeniem akcesoryjnym. Obowiązek zapłaty odsetek jest wszak pochodny od obowiązku zapłaty sumy głównej. Skoro zatem obowiązek zapłaty odszkodowania powstał na tle stosunku administracyjnego, to również obowiązek zapłaty odsetek od tego odszkodowania zachowuje administracyjny charakter. Zawarte w art. 132 ust. 2 ugn odesłanie do przepisów Kodeksu cywilnego nie powoduje zmiany charakteru prawnego roszczenia. Pozwala ono jedynie na odpowiednie posługiwanie się regulacjami zawartymi w tym kodeksie na użytek rozpoznawanej sprawy administracyjnej.

Sąd zwrócił uwagę, że Wojewoda uzasadniając swoje stanowisko powołał się m.in. na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 lipca 2000 r., sygn. SK 12/99. W orzeczeniu Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że w pojęciu "sprawa cywilna" mieszczą się także roszczenia dotyczące zobowiązań pieniężnych, których źródło stanowią akty administracyjne. Jednakże, w ocenie Sadu, wyrok ten nie może być brany pod uwagę w stanie faktycznym i prawnym zaistniałym w sprawie, bowiem dotyczy sytuacji, gdy roszczenia dotyczące zobowiązań pieniężnych, których źródłem jest decyzja administracyjna, w ogóle nie są unormowane w przepisach prawa. Trybunał Konstytucyjny ten aspekt zagadnienia wyraźnie w uzasadnieniu powyższego wyroku podkreślił. Luka prawna zaś nie może wyłączać dochodzenia roszczeń na zasadach ogólnych przed sądem powszechnym. Stanowisko zaprezentowane w omawianym orzeczeniu nie oznacza automatycznego objęcia pojęciem "sprawy cywilnej" wszystkich roszczeń pieniężnych ustalanych w drodze aktu administracyjnego. W rozpatrywanej sprawie więc organ administracji zobowiązany był, na podstawie obowiązującego stanu prawnego, wydać decyzję administracyjną rozstrzygającą kwestię odsetek od odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Sad podkreślił, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku wskazanym powyżej odniósł się do orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego i za takim stanowiskiem opowiedział się skład orzekający Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w sprawie. W opisanym zakresie zatem, Wojewoda przy rozstrzyganiu sprawy bezwątpienia naruszył przepis art. 7 kpa gdyż nie uwzględnił słusznego interesu obywateli.

W wytycznych dla organu Sąd jednoznacznie wskazał, że przy ponownym rozpoznawaniu sprawy Wojewoda powinien obliczyć należne stronie odszkodowanie z należnymi za okres zwłoki w wypłacie odszkodowania odsetkami. Marginalnie wskazano przy tym, że dla strony postępowania kwota naliczonych odsetek za okres zwłoki w wypłacie odszkodowania liczony aż od 1966 roku będzie stanowiła znaczącą część sumy podlegającej wypłacie.

Rozpoznając ponownie sprawę Wojewoda w decyzji z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] na podstawie na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej - kpa), art. 132 ust. 3 i art. 227 w zw. z art. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r." Nr 261, poz. 2603 ze zm., dalej - ugn) uchylił decyzję Starosty z dnia [...] października 2009 r. w całości i orzekł o:

1. dokonaniu waloryzacji odszkodowania ustalonego decyzją Prezydium z [...] stycznia 1966 r. za wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa działkę nr [...]; zwaloryzowana kwota odszkodowania wynosi [...] zł (kwota sprostowana postanowieniem Wojewody z dnia [...] września 2011 r. z kwoty [...] zł),

2. ustaleniu odsetek ustawowych za zwłokę w wypłacie odszkodowania ustalonego ww. decyzją w wysokości [...] zł,

3. zobowiązaniu Starosty jako reprezentanta Skarbu Państwa do wypłaty J.P. kwoty [...] zł tytułem zwaloryzowanej części odszkodowania odpowiadającej posiadanemu udziałowi w spadku po M.C. oraz kwoty [...] zł tytułem odsetek ustawowych za zwłokę w wypłacie odszkodowania ustalonego decyzją Prezydium z [...] stycznia 1966 r. w części odpowiadającej posiadanemu udziałowi w spadku po M.C.; jednorazowo w terminie czternastu dni od dnia wydania decyzji przez organ drugiej instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył stan faktyczny w sprawie i wskazał, że pismem z [...] czerwca 2011 r. Wojewoda zawiadomił stronę postępowania o zakończeniu zbierania materiału dowodowego i o możliwości zapoznania się z nim.

Organ podsumował materiał dowodowy znajdujący się w aktach, na którym oparł rozstrzygnięcia wskazując, iż w aktach sprawy znajdują się m.in:

1. wniosek K.C. z [...] grudnia 2005 r. o "zbadanie całej sprawy i wypłacenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość",

2. kopia decyzji Prezydium z dnia [...] stycznia 1966 r. o wywłaszczeniu nieruchomości i ustaleniu odszkodowania,

3. protokół z badania księgi wieczystej nr [...] z dnia [...] czerwca 2006 r.,

4. decyzja Starosty z [...] czerwca 2006 r. odmawiająca ustalenia i wypłaty odszkodowania za ww. nieruchomość,

5. decyzja Wojewody z [...] kwietnia 2007 r. uchylająca decyzję Starosty z [...] czerwca 2006 r. w całości i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji,

6. postanowienie Starosty z [...] maja 2007 r. o zawieszeniu postępowania oraz zobowiązaniu K.C. do wystąpienia z wnioskiem do właściwego sądu powszechnego o stwierdzenie nabycia spadku po M.C.,

7. pismo Starosty z [...] czerwca 2008 r. do Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w [...],

8. pismo GDDK i A Oddział w [...] z [...] czerwca 2008 r.

Następnie organ stwierdził, że postępowanie dowodowe przeprowadzone w sprawie wykazało, iż decyzją Prezydium z [...] stycznia 1966 r. wywłaszczono na rzecz Państwa m.in. parcelę nr [...] o powierzchni [...] m2, zapisaną w księdze wieczystej KW nr [...], stanowiącą tabularną własność M.C. "a faktyczną jej nieustalonych spadkobierców, będącą w posiadaniu J.C.". W punkcie II decyzji za dokonane wywłaszczenie "przyznano" J.C. odszkodowanie w wysokości [...] zł. Powyższa decyzja została wydana na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94), który to akt prawny wskazywał jako zasadę obowiązek organu właściwego do dokonania wywłaszczenia, ustalenia odszkodowania i terminu jego zapłaty w decyzji o wywłaszczeniu (art. 22 ust. 1 ustawy). Z opisanej decyzji Prezydium wynika, iż obowiązek ten został wypełniony przez organ administracji - odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość zostało, zgodnie z przepisami ówcześnie obowiązującego prawa, ustalone przez ustawowo upoważniony do tego podmiot w drodze decyzji administracyjnej. Jednocześnie postępowanie dowodowe jednoznacznie wykazało, iż odszkodowanie za przedmiotową działkę nie zostało wypłacone spadkobiercom wywłaszczonej właścicielki nieruchomości.

Zdaniem organu zobowiązanie to (tzn. wypłata odszkodowania) nie wygasło, a zatem konieczna jest jego waloryzacja.

Powołując się na art. 132 ust. 3 w związku z art. 132 ust. 5, a także art. 227 i art. 5 ugn organ wskazał, czym jest waloryzacja i wg jakich zasad się ją przeprowadza. Wskazano, że waloryzacji kwot należnych z tytułów określonych w ustawie dokonuje się przy zastosowaniu wskaźników zmian cen nieruchomości ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, w drodze obwieszczeń, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". Organ skonstatował, że do dnia wydania decyzji wskaźników takich nie opublikowano, dlatego też zastosowanie znajduje art. 227 wyżej wymienionej ustawy, zgodnie z którym do czasu ogłoszenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego wskaźników zmian cen nieruchomości waloryzacji dokonuje się przy zastosowaniu wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.

Organ wskazał, że Prezydium orzeczeniem z [...] stycznia 1966 r. ustaliło na rzecz J.C. (posiadacza wywłaszczonej nieruchomości stanowiącej tabularną własność M.C. a "faktyczną jej nieustalonych spadkobierców") odszkodowanie w wysokości [...] zł. Kwota ta podlega waloryzacji przy zastosowaniu wskaźnika za okres od 1967 r. do dnia [...] czerwca 2011 r. Waloryzacja dokonywana jest przy zastosowaniu metody nawiązań łańcuchowych i dokonano jej przy zastosowaniu wskaźników rocznych i miesięcznych. Kwota odszkodowania została zwaloryzowana z wykorzystaniem kolejnych wskaźników rocznych (przy podstawie rok poprzedni = 100) oraz wskaźnika miesięcznego (przy podstawie rok poprzedni = 100). Pierwszym wskaźnikiem w łańcuchu wykorzystanym do nawiązań był wskaźnik mający w podstawie okres, z którego pochodzi kwota do waloryzacji, a ostatnim - wskaźnik dotyczący miesiąca, na który ustalana jest zwaloryzowana kwota.

Wojewoda wskazał, iż ze względu na to, że kwota podlegająca waloryzacji

pochodziła z 1966 r. (data kiedy powinna była nastąpić płatność) to pierwszym

wykorzystanym wskaźnikiem rocznym winien być wskaźnik za 1967 r. (przy podstawie rok poprzedni - 1966 = 100), ostatnim zaś zastosowanym wskaźnikiem - wskaźnik miesięczny za czerwiec 2011 r. (przy podstawie rok poprzedni - 2010 = 100) tj. ostatni przed wydaniem decyzji wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłoszony przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.

Dokonując stosownych wyliczeń organ wskazał, że iloczyn rocznych wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych w latach: 1967 r. - czerwiec 2011 r. wyniósł [...]. Następnie z iloczynu tak przyjętego wskaźnika waloryzacji ([...]) i kwoty ([...]zł) otrzymano zwaloryzowaną kwotę wynoszącą [...] zł (przed denominacją). Po denominacji kwota ta wynosi [...] zł. Uzyskana w ten sposób kwota stanowi zwaloryzowaną kwotę odszkodowania.

Przedstawiając szczegółowy sposób wyliczenia organ wskazał, że waloryzację ustalonego orzeczeniem Prezydium z dnia [...] stycznia 1966 r. odszkodowania obliczono w następujący sposób:

1,015 (wskaźnik za 1967 r.) x 1,016 (wskaźnik za 1968 r.) x 1,014 (wskaźnik za 1969 r.) x 1,011 (wskaźnik za 1970 r.) x 0,999 (wskaźnik za 1971 r.) x 1 (wskaźnik za 1972 r.) x 1,028 (wskaźnik za 1973 r.) x 1,071 (wskaźnik za 1974 r.) x 1,030 (wskaźnik za 1975 r.) x 1,044 (wskaźnik za 1976 r.) x 1,049 (wskaźnik za 1977 r.) x 1,081 (wskaźnik za 1978 r.) x 1,070 (wskaźnik za 1979 r.) x 1,094 (wskaźnik za 1980 r.) x 1,212 (wskaźnik za 1981 r.) x 2,008 (wskaźnik za 1982 r.) x 1,221 (wskaźnik za 1983 r.) x 1,150 (wskaźnik za 1984 r.) x 1,151 (wskaźnik za 1985 r.) x 1,177 (wskaźnik za 1986 r.) x 1,252 (wskaźnik za 1987 r.) x 1,602 (wskaźnik za 1988 r.) x 3,511 (wskaźnik za 1989 r.) x 6,858 (wskaźnik za 1990 r.) x 1,703 (wskaźnik za 1991 r.) x 1,43 (wskaźnik za 1992 r.) x 1,353 (wskaźnik za 1993 r.) x 1,322 (wskaźnik za 1994 r.) x 1,278 (wskaźnik za 1995 r.) x 1,199 (wskaźnik za 1996 r.) x 1,149 (wskaźnik za 1997 r.) x 1,118 (wskaźnik za 1998 r.) x 1,073 (wskaźnik za 1999 r.) x 1,101 (wskaźnik za 2000 r.) x 1,055 (wskaźnik za 2001 r.) x 1,019 (wskaźnik za 2002 r.) x 1,008 (wskaźnik za 2003 r.) x 1,035 (wskaźnik za 2004 r.) x 1,021 (wskaźnik za 2005 r.) x 1,01 (wskaźnik za 2006 r.) x 1,025 (wskaźnik za 2007 r.) x 1,042 (wskaźnika za 2008 r.) x 1,035 (wskaźnik za 2009 r.) x 1,026 (wskaźnik za 2010 r.) x 1,044 (wskaźnik za czerwiec 2011 r.) = 5147,507546 (wskaźnik za lata: 1967 r. - czerwiec 2011 r.) x [...]zł (odszkodowanie) = [...] / 10.000 (denominacja) = [...] zł (odszkodowanie po waloryzacji).

Organ odwoławczy wskazał, że z uwagi na fakt, iż Starosta dokonał waloryzacji przedmiotowego odszkodowania przy uwzględnieniu jako pierwszego wskaźnika za rok 1966 (nie zaś za rok 1967) zaszła konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji i orzeczenia co do istoty przy zastosowaniu wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. I tak, zgodnie z powyższymi wyliczeniami, uzyskana w wyniku przeprowadzonej waloryzacji kwota wynosi (po uwzględnieniu denominacji) [...] zł.

Kolejno Wojewoda wskazał, iż wypłata zwaloryzowanego odszkodowania winna nastąpić proporcjonalnie do posiadanego przez J.P. udziału w spadku po M.C.. Wskazano, iż w aktach sprawy znajduje się postanowienie Sądu Powiatowego w [...]z [...] listopada 1963 r. o stwierdzeniu nabycia praw do spadku po M.C.. Z powyższego postanowienia wynika, iż spadek po M.C. nabyli: J.C., E.C., J.P., M.C., C.C. i W.C. każdy z nich w wysokości [...] części spadku. W odniesieniu do gospodarstwa rolnego spadek po M.C. nabyli: J.C. (1/4 część spadku), E.C., J.P., M.C. oraz W.C. ([...] części spadku).

Z tomu I odpisu z rejestru gruntów gromady [...]wsi [...] założonego w grudniu 1960 r. wynika, iż działka, której dotyczy postępowanie, wchodziła w skład gospodarstwa rolnego M.C., zatem wnioskodawczyni przysługuje zwaloryzowane odszkodowanie w wysokości [...] części.

Jednocześnie organ zważył, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek J.P., zaś pozostali spadkobiercy M.C. nie brali w nim udziału. Należy zatem zauważyć, iż decyzja organu pierwszej instancji, jako indywidualny akt administracyjny winna wskazywać w swojej osnowie konkretną kwotę zwaloryzowanego odszkodowania odpowiadającą przypadającemu wnioskodawczyni udziałowi spadkowemu. Biorąc powyższe pod uwagę organ odwoławczy stwierdził, iż zachodzi konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji i orzeczenia co do istoty przy zastosowaniu wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Uzyskana w wyniku przeprowadzonej waloryzacji kwota wynosi (po uwzględnieniu denominacji) [...] zł. Biorąc więc pod uwagę przypadający wnioskodawczyni udział w spadku po wywłaszczonej właścicielce przedmiotowej nieruchomości ([...]) przypadająca jej kwota to [...] zł (kwota sprostowana postanowieniem Wojewody z dnia [...] września 2011 r. z kwoty [...] zł).

Następnie organ, powołując się na art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2002 r. ,Nr 153, poz. 1270) oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 15 września 2010 r. sygn. akt IV SA/Po 406/10 wskazał, iż wykonując wskazania zawarte w ww. orzeczeniu dokonano waloryzacji należnego stronie odszkodowania oraz obliczono należne jej odsetki za okres zwłoki od niewypłaconego waloryzowanego świadczenia. Organ zwrócił uwagę, że w punkcie III decyzji wywłaszczeniowej zobowiązano Wojewódzki Zarząd Dróg Publicznych w [...] do zapłacenia uprawnionym kwot odszkodowania w ciągu trzech miesięcy od "uprawomocnienia się" decyzji. W decyzji zawarto także pouczenie, iż przysługuje od niej przysługuje prawo wniesienia odwołania do Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych w Warszawie w ciągu 14 dni licząc od daty doręczenia względnie od upływu tygodnia od dnia dokonania obwieszczenia decyzji. Z uwagi na fakt, iż w toku postępowania nie odnaleziono ww. decyzji zaopatrzonej w klauzulę "prawomocności" (ani informacji o dokonanym obwieszczeniu decyzji) Wojewoda, kierując się nakazem z art. 7 Kpa - uwzględniania słusznego interesu obywateli, przyjął najbardziej korzystne dla strony założenie, iż decyzja wywłaszczeniowo-odszkodowawcza stała się ostateczna po upływie czternastu dni od daty jej wydania, a zatem w dniu [...] lutego 1966 r. Następnie, biorąc pod uwagę fakt, iż odszkodowania miało zostać wypłacone w ciągu trzech miesięcy od ww. daty, organ przyjął, iż zwłoka w wypłacie niniejszego odszkodowania rozpoczęła swój bieg w dniu [...] maja 1966 r. Wojewoda obliczył zatem odsetki od dnia [...] maja 1966 r. do dnia [...] lipca 2011 r. tj. do dnia poprzedzającego wydanie decyzji dokonującej waloryzacji kwoty ustalonego odszkodowania. Zastosowanymi przez organ podstawami prawnymi przeprowadzonych obliczeń były rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie określenia wysokości odsetek ustawowych wydane na przełomie lat 1966-2008 r. Uzyskana w wyniku dokonanych obliczeń kwota odsetek (po uwzględnieniu denominacji) wynosi [...] zł. Biorąc pod uwagę przypadający wnioskodawczyni udział w spadku po wywłaszczonej właścicielce przedmiotowej nieruchomości organ uznał, iż przypadająca jej kwota odsetek to [...] zł.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożył pełnomocnik J.P. – K.C., wskazując, że nie zgadza się z wydaną decyzją. Pełnomocnik podkreślił, że to na wniosek J.P. córki M.C. w dniu [...] listopada 1963 r. uregulowano sprawy spadkowe po M.C. (sygn.akt [...]. Spadkobiercy po M.C. brali czynny udział w postępowaniu spadkowym i spadek przyjęli. J.P. otrzymała w udziale parcelę, na której mieszkała i pracowała, pozostali spadkobiercy zgodzili się na ten stan rzeczy i spadek przyjęli. J.P. wymienionych w postępowaniu spadkowym spadkobierców spłaciła i ją – jako wnioskodawczynie, obciążono kosztami postępowania. Spadkobiercy nie wnieśli sprzeciwu i "spadek uprawomocnił się" dnia [...] grudnia 1963 r. Pełnomocnik wskazał, że z tej ww. parceli decyzją Prezydium z dnia [...] stycznia 1966 roku wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa działkę nr [...]. J.P., która przyjęła spadek uregulowała należności względem osób wymienionych w postępowaniu spadkowym, jak i po swojej matce M.C..

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, stwierdzając, iż nie zawiera ona nowych okoliczności w sprawie, które zaważyłyby o możliwości jej uwzględnienia przez organ administracji. Wojewoda podtrzymał zatem swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, a to ze względów wskazanych poniżej.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 02/153/1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję, postanowienie lub inny akt administracyjny wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kwestionowanego aktu. Sąd orzekając w sprawie, nie kieruje się zasadami słuszności, czy też celowości i nie ocenia kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Przede wszystkim zaś Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, powołaną podstawą prawną, bądź poprawnością przytoczonej w skardze argumentacji (art. 134 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 02/153/1270 ze zm., dalej - ppsa)).

Na wstępie zaznaczyć trzeba, że prawomocnym wyrokiem z dnia z dnia 15 września 2010 r. sygn. akt IV SA/Po 406/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu orzekł o uchyleniu decyzji Wojewody z dnia [...] marca 2010 r. w przedmiocie waloryzacji odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. W wyroku tym Sąd zawarł ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania dla organu odwoławczego.

Decyzja Wojewody z dnia [...] lipca 2011 r., będąca przedmiotem niniejszego postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym jest decyzją wydaną w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy przez ten organ po uchyleniu jego wcześniejszej decyzji z dnia [...] marca 2010 r. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu ww. wyrokiem z dnia 15 września 2010 r.

Z tego względu zastosowanie w sprawie znajduje art. 153 z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 02.153.1270 ze zm., dalej - ppsa), w myśl którego ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

Należy wskazać, że - jak wynika z treści art. 153 ppsa - orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Ocena prawna wynika z uzasadnienia wyroku sądu i dotyczy wykładni przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Ewentualne naruszenie przez organy administracyjne postanowień art. 153 powodowałoby konieczność, w razie złożenia skargi, uchylenia zaskarżonej decyzji (bądź innego aktu czy czynności). Stanowi to gwarancję przestrzegania przez organy administracji publicznej związania orzeczeniem Sądu. Z kolei związanie samego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w rozumieniu art. 153 powołanej ustawy oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku (zob. wyrok NSA z dnia 22 marca 1999 r., IV SA 527/97). W judykaturze powszechnie przyjmuje się, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie tak długo, jak wyrok Sądu nie zostanie uchylony w prawem określonym trybie, bądź też nie ulegnie zmianie stan prawny, będący podstawą orzekania (zob. wyrok NSA z dnia 16 października 1997 r., I SA/Po 263/97; wyrok SN z dnia 25 lutego 1998 r., III RN 130/1999, nr 1, poz. 2; wyrok NSA z dnia 29 lipca 1999 r., IV SA 1177/97; wyrok NSA z dnia 6 września 2001 r., III SA 3377/00; wyrok NSA z dnia 1 października 2001 r., SA/Rz 434/00, Palestra 2002, nr 9-10, s. 199).

Również powszechnie przyjmuje się w judykaturze stanowisko, że nieaktualność, a co za tym idzie - ustanie mocy wiążącej oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu orzeczenia Sądu administracyjnego powstaje w przypadku istotnej zmiany stanu faktycznego sprawy (zob. wyrok NSA z dnia 29 lipca 1999 r., IV SA 1177/97; wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2000 r., I SA/Ka 2408/98).

W związku z powyższym należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny, wydając zaskarżony wyrok, miał obowiązek dostosowania się do oceny prawnej, wyrażonej we wcześniejszym wyroku tego Sądu z dnia 15 września 2010 r. Sąd w niniejszym składzie nie może dokonać odmiennej oceny prawnej, niż uczynił to Sąd we wcześniejszym wyroku. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2006 r. I FSK 506/05, LEX nr 187499).

Jednocześnie, w ślad za wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 maja 2006 r. II OSK 816/05 (LEX nr 236445) należy wskazać, że rozstrzygając sprawę w ponownym postępowaniu organ administracyjny dysponuje takimi samymi możliwościami w zakresie sposobu rozstrzygnięcia, jakimi dysponował w pierwotnym postępowaniu, oczywiście z ograniczeniami wynikającymi z zasady związania oceną prawną sądu administracyjnego. Jeśli uzupełnione postępowanie wskazuje na zasadność poprzedniej decyzji, nic nie stoi na przeszkodzie w wydaniu identycznego z poprzednim rozstrzygnięcia, z odpowiednim - oczywiście pogłębionym - uzasadnieniem.

W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 15 września 2010 r. co do zasady uznał, że rozstrzygnięcie Wojewody z dnia [...] marca 2010 r. jest prawidłowe. W szczególności prawidłowo organ przeprowadził postępowanie dowodowe i wydał prawidłowe rozstrzygnięcie (poprzedzone stosownymi wyliczeniami) w zakresie waloryzacji odszkodowania ustalonego decyzją Prezydium z dnia [...] stycznia 1966 r. Uchylenie rozstrzygnięcia nastąpiło z tego względu, że organ nie orzekł w przedmiocie odsetek ustawowych za zwłokę w wypłacie odszkodowania ustalonego ww. decyzją. W wytycznych dla organu Sąd wskazał na konieczność obliczenia przez organ należnego stronie odszkodowania z należnymi za okres zwłoki w wypłacie odszkodowania odsetkami.

Sąd w niniejszym składzie stwierdza, że organ zastosował się do wytycznych Sądu wskazanych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 września 2010 r. Po pierwsze bowiem - z zgodzie z poglądami prawnymi wyrażonymi w tym wyroku dokonał waloryzacji odszkodowania ustalonego decyzją Prezydium z dnia [...] stycznia 1966 r. Decyzja będąca przedmiotem niniejszego postępowania – z dnia [...] lipca 2011 r. jest w istocie powtórzeniem decyzji z dnia [...] marca 2010 r. (która jak wskazano powyżej w tym zakresie Sąd w wyroku z dnia 15 września 2010 r., ze względów w nim wskazanych, uznał za prawidłową), z uwagi jednak na upływ czasu, organ słusznie zastosował aktualny na dzień wydania decyzji wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłoszony przez prezesa Głównego Urzędu Statystycznego (wskaźnik miesięczny za czerwiec 2011 r.).

Po drugie zaś, zgodnie z wytycznymi Sądu, organ orzekł w przedmiocie odsetek ustawowych za zwłokę w wypłacie odszkodowania ustalonego ww. decyzją Prezydium z dnia [...] stycznia 1966 r. Oceniając tę część zaskarżonej decyzji Sąd w składzie niniejszym stwierdza, iż organ uczynił to prawidłowo. Słusznie przyjęto, ze decyzja Prezydium z dnia [...] stycznia 1966 r. stała się ostateczna w dniu [...] lutego 1966 r. (a więc po upływie 14 dni od daty jej wydania). Z uwagi zaś na zakreślony w decyzji Prezydium z dnia [...] stycznia 1966 r. 3-miesięczny termin na wypłatę odszkodowania, należało uznać, że organ pozostawał w zwłoce z wypłaceniem odszkodowania począwszy od dnia [...] maja 1966 r. Na dzień [...] lipca 2011 lipca odsetki te wynoszą [...] zł, co z uwagi na przypadający skarżącej udział w spadku ([...]) po wywłaszczonej właścicielce nieruchomości, będącej przedmiotem postępowania, daje kwotę [...] zł. Organ prawidłowo wyliczył te wartości opierając się na wydanych w okresie od 1966 r. do roku 2011 rozporządzeniach Rady Ministrów w sprawie określenia wysokości odsetek ustawowych.

Sąd pragnie wskazać skarżącej, pomimo, że nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, że w kwestii będącej przedmiotem szczególnego zainteresowania skarżącej, tj. wypłaty odszkodowania i należnych odsetek ustawowych za zwłokę w wypłacie tego odszkodowania w wielkości odpowiadającej wielkości udziału skarżącej w spadku, że Sąd w niniejszym składzie, jak również orzekający w sprawie organ – Wojewoda - związany jest poglądem wyrażonym w tej mierze przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w prawomocnym wyroku z dnia 15 września 2010 r. sygn. akt IV SA/Po 406/10. Stosowne do tego orzeczenia zarówno wypłata zwaloryzowanej kwoty odszkodowana ustalonego decyzją Prezydium z dnia [...] stycznia 1966 r., jak i odsetek ustawowych z tytułu zwłoki w wypłacie ww. odszkodowania następuje proporcjonalnie do udziału skarżącej w spadku.

W opisanych okolicznościach Sąd w niniejszym składzie uznał, iż decyzja Wojewody z dnia [...] lipca 2011 r. jest prawidłowa i uwzględnia ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 września 2010 r., które są wiążące w niniejszej sprawie.

Z tego względu, na mocy art. 151 ppsa Sąd skargę oddalił.