Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1666/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 4
journal: Dz.U. 1985 nr 12 poz 49
law: Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), , Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, Sędzia WSA Ewa Machlejd, Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Ciszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2013 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej skargę oddala


UZASADNIENIE

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2013r. na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267) i art. 5 pkt 4 a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1263 ze zm.) stwierdził u M. R. chorobę zawodową, przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka.

W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył dotychczasowy przebieg postępowania i podał, że Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (PWIS) w [...] decyzją z dnia [...].06.2011r. uchylił w całości wcześniejszą decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (PPIS) w [...] z dnia [...].04.2011r. stwierdzającą u M. K. chorobę zawodową - zespół cieśni w obrębie nadgarstka i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Organ II instancji wskazał wówczas, że ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji powinien precyzyjnie wyliczyć faktyczny czas narażenia zawodowego M. K., ustalić zakres wykonywanych czynności i ich chronometrażu, wyjaśnić okoliczności zatrudnienia, uzyskać informacje na temat stanu zdrowia M. K. przed zatrudnieniem w [...] Spółka z o.o. i ustalić, czy ta dokumentacja medyczna była znana lekarzom orzecznikom podczas rozpoznawania choroby zawodowej.

Po tak uzupełnionym materiale dowodowym organ odwoławczy nakazał zweryfikować ocenę narażenia zawodowego i uzupełnić kartę oceny narażenia zawodowego, dołączyć zakres obowiązków M. K. oraz ocenę narażenia zawodowego, wystąpić do lekarza, który wydal orzeczenie lekarskie o ponowne rozpatrzenie sprawy, z uwzględnieniem uzupełnionej oceny narażenia zawodowego i zastrzeżeń podnoszonych przez Spółkę w odwołaniu.

Od ww. decyzji PWIS w [...] z dnia [...].06.2011r. M. K. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 14.12.2011 r. (sygn. akt VII SA/Wa 1803/11) skargę oddalił.

PPIS w [...] (zmianie ulegała właściwość miejscowa organu), wszczął postępowanie w sprawie wystąpienia u M. R. (zmiana nazwiska) choroby zawodowej - przewlekła choroba obwodowego układu nerwowego wywołana sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka.

Z karty oceny narażenia zawodowego opracowanej przez PPIS w [...] na podstawie przeprowadzonego postępowania wynikało, że M. R. przed zatrudnieniem w [...] Sp. z o.o. w [...] była bezrobotna. W okresie od 30.05.2007r. do 30.06.2007r. pracowała w [...] Sp. z o.o. na umowę zlecenia wykonując frezowanie zbiorników (wyfrezowała 12 900 szt. zbiorników).

Praca polegała na pobraniu zbiornika z pojemnika ustawionego na wysokości 55 cm od poziomu podłogi, z pochyłym dnem, po którym zbiorniki te przesuwały się w pozycji poziomej do wylotu (czynność chwytania wykonywana oburącz - jedna ręka chwytała górę zbiornika z otworem na pompę a druga spód zbiornika; zbiorniki znajdowały się w pojemniku w odległości na wyciągnięcie ręki), następnie umieszczeniu zbiornika w urządzeniu do frezowania, ręcznym przyciśnięciu włączników (przy frezarce w jej przedniej części zainstalowane były dwa okrągłe, o średnicy 3,5 cm. włączniki, oddalone od siebie o 39 cm, zainstalowane na wysokości 96 cm od podłoża; przyciśnięcie (jeden raz przy jednym zbiorniku) obu włączników jednocześnie wymagało użycia dwóch lub trzech palców każdej ręki (z wyjątkiem kciuka i małego palca) lub użycia tylko kciuków obu rąk, przyciśnięcie włączników i przytrzymanie przez około 3 sekundy wymagało zgięcia dłoni w stawie nadgarstkowym pod kątem od 120°-130° w płaszczyźnie poziomej, wyjęciu i wizualnym sprawdzeniu skuteczności frezowania, ewentualnie ręcznym wykonaniu poprawek za pomocą noża.

Następnie od 1.07.2007r. do 31.12.2009r. M. R. pracowała w [...] Sp. z o.o. na umowę o pracę na stanowisku monter (z wyłączeniem zwolnień lekarskich i świadczenia rehabilitacyjnego - ogólny czas faktycznie przepracowany to 2978 godzin i 20 minut, w tym 106 godzin i 20 minut to godziny nadliczbowe. W sezonie pracowała głównie na linii montażu opryskiwaczy.

Podczas pracy standardowo wykonywała następujące czynności: zdjęcie lewą lub prawą ręką zbiornika z taśmociągu, ułożenie zbiornika w pozycję poziomą na prowadnicy maszyny foliującej i naklejenie naklejki z kodem kreskowym, ręczne dołożenie pozostałych komponentów w zestawie (rurka mosiężna lub plastikowa, przedłużka plastikowa, zaworek plastikowy, wąż gumowy, pasek materiałowy, rączka plastikowa, instrukcja obsługi), ręczne przesunięcie całości zestawu na odległość około 40 cm do foliarko - zgrzewarki, wzrokowe śledzenie odcinka od foliarko - zgrzewarki, przez piec termokurczliwy do pakowaczki.

Ogółem w latach 2008-2009 M. R. wykonała 150.013 sztuk zbiorników.

Ponadto dorywczo, w przypadku drobnych awarii na linii i nieobecności montera skoczka (oprócz głównego obowiązku) dokonywała sprawdzenia wzrokowo nadruku na zbiornikach poruszających się na taśmie; sporadycznie w przypadku nieprawidłowego nadruku zwrot do drukarza; wzrokowego sprawdzenia nabicia czapki na zbiornikach poruszających się na taśmie (w przypadku nieprawidłowego nabicia zbiornik zestawiany był na podłogę); wyjęciu jednocześnie kilku pomp (3-5 sztuk) z opakowania zbiorczego zlokalizowanego w odległości ok. 2 m od taśmy, którą transportowane są zbiorniki; włożeniu pomp do zbiorników, wkręceniu pomp (jedną ręką wkręcanie pompy a drugą przytrzymywanie zbiornika) do zbiorników transportowanych taśmą.

M. R. pracując w zespole mogła w ciągu zmiany roboczej wkręcić do opryskiwaczy od 20% do 50% ww. ilości pomp (co daje ogółem w latach 2008- 2009 od 30002.6 sztuk do 75006.5 sztuk wkręconych pomp do opryskiwaczy), pozostałe pompy były wkręcane przez pracującego w zespole montera - skoczka (wkręcenie jednej pompy wymagało trzech do czterech ruchów obrotowych dłonią prawą lub lewą z jednoczesnym skrętem w stawie nadgarstkowym).

Dodatkowe prace wykonywane przez M. R. w 2008r. to: montaż lancy (nakładanie uszczelki, wkładanie części rozpylającej, nakładanie dyszy i mechaniczne dokręcanie dyszy za pomocą wkrętarki pneumatycznej) i pakowanie lancy do woreczka foliowego oraz zszywanie zszywaczem biurowym.

Zgodnie z rejestrami z 2008 r. zespół, w którym pracowała R., wykonał montaż 4657 sztuk lanc i pakowania 1050 sztuk lanc.

Z rejestrów realizacji zleceń z 2008r. i 2009r. nie wynika, że w tym okresie M. R. wykonywała montaż pomp metalowych (mosiężnych), jednak prace te mogła wykonywać dorywczo. Montaż pomp metalowych (mosiężnych) wykonywany był średnio 1 raz w tygodniu. Wówczas praca wyglądała następująco: składanie pomp mosiężnych z kilkudziesięciu drobnych elementów-praca zespołowa 4 osób (chwytanie palcami pojedynczych elementów, nakładanie ich na metalową rączkę i przykręcenie mechaniczne za pomocą wkrętarek elektrycznych lub pneumatycznych), montaż nakładki do uchwytu i dokręcenie wkrętarką, montaż uszczelnień, ręczne dokręcenie wymagało ok. 12 ruchów dłonią przy modelu 728126. potem złożenie dwóch elementów metalowych, zanurzenie w smarze i dokręcenie (dokręcanie wymagało ok. 14 ruchów oburącz), waga gotowej pompy mosiężnej ok. 1 kg.

Prace związane z montażem pomp z tworzyw sztucznych mogły być przez M. R., wykonywane dorywczo. Wówczas montaż pomp składał się z dwóch etapów: montaż tuby pompy oraz montaż końcowy pompy. Prace przy montażu pomp z tworzywa w 2008 roku mogły być przez M. R. wykonywane dorywczo, na konto innej osoby (ilość do 50 sztuk dziennie) i w takim przypadku nie były rejestrowane.

Ponadto dodatkowo w zależności od potrzeb M. R. mogła wykonywać: cięcie węży gumowych przy użyciu noża tapicerskiego (nóż trzymany w prawym ręku, lewą ręką był przytrzymywany wąż i składanie na gorąco węży gumowych (nałożenie na wąż obejmy, włożenie ręcznie końcówek węży do gorącej wody na chwilę, wyjęcie ręcznie, włożenie do środka węża. łącznika i zaciśnięcie ręczne poprzez energiczne szarpnięcie dwóch końcówek węża)); skręcanie i wyginanie rurek mosiężnych (oburącz wkładanie do prasy pneumatycznej, naciskanie pedału i odkładanie elementu, następnie włożenie uszczelki i dokręcenie dyszy za pomocą stacjonarnej wkrętarki pneumatycznej); pakowanie komponentów w worki, waga tuby 0,5 kg.

W toku prowadzonego postępowania PPIS w [...] uzyskał kserokopie dokumentacji medycznej M. R. z okresu 2005-2009 od Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej "[...]'' Sp. z o.o. w [...] (dokumentacja lekarza medycyny pracy); Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej "[...]" w [...] (dokumentacja lekarza rodzinnego); Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej "[...]" w [...] (dokumentacja lekarza rodzinnego), w celu ewentualnego wykluczenia lub potwierdzenia pozazawodowej przyczyny wystąpienia objawów chorobowych.

Po zebraniu ww. dokumentacji, PPIS w [...] przesłał do [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy ([...]) w [...], Oddział w [...] kartę oceny narażenia zawodowego, wraz z płytą DVD, na której nagrany został, przy pomocy kamery, sposób wykonywania pracy na linii montażu oraz podczas frezowania zbiorników (sytuacja symulowana), kserokopie ww. dokumentacji medycznej, zakres obowiązków M. R. i ocenę narażenia zawodowego, z prośbą o ponowne rozpatrzenie sprawy, z uwzględnieniem uzupełnionej oceny narażenia zawodowego i zastrzeżeń podnoszonych przez Spółkę w odwołaniu.

[...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy (w [...], Oddział w [...] w uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...].03.2013 r. o rozpoznaniu choroby zawodowej stwierdził, biorąc pod uwagę wszelkie informacje dotyczące zatrudnienia M. R., w tym ocenę narażenia zawodowego, relatywnie krótki czas narażenia, osobniczą wrażliwość, po analizie uzupełnionej karty oceny narażenia zawodowego, filmu DVD obrazującego sposób wykonywania pracy oraz argumentów, które świadczą o tle zawodowym choroby, jak: pierwsze zatrudnienie, wykonywanie prac powtarzalnych, obciążających kończyny górne, zwłaszcza prawą, praca przy taśmie produkcyjnej, wykonywanie cyklicznie konkretnych, powtarzalnych czynności oraz zastępstwo montera skoczka zwiększające presję czasu i dodatkowo obciążające kończyny górne, w badaniu wstępnym do pracy brak odchyleń od normy, brak informacji o dolegliwościach, chorobach i urazach dotyczących kończyn górnych, w dokumentacji medycznej brak informacji dotyczących chorób mogących być podłożem zespołu cieśni nadgarstka, zmiany wyłącznie w nadgarstku prawym- pacjentka praworęczna, od początku choroby wpisy ortopedy w dokumentacji medycznej mówiące o rozpoznaniu chorób tkanek miękkich związanych z ich używaniem, przeciążeniem i uciskiem, a także na podstawie badania lekarskiego i konsultacji neurologicznej, iż istnieją podstawy do rozpoznania ww. choroby zawodowej.

Wobec treści orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...].03.2013 r. o rozpoznaniu u M. R. choroby zawodowej, oraz dokonanej oceny narażenia zawodowego, organ sanitarny stwierdził chorobę zawodową.

[...] Sp. z o.o. wniosła odwołanie od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r.

Spółka domagała się odmowy stwierdzenia choroby zawodowej, ewentualnie uchylenia zaskarżonej decyzji w całości.

Skarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: 1) przepisów postępowania, w tym:

- art. 6, 7, 8 k.p.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego i przyjęcie, że rozpoznana u M. R. jednostka chorobowa zespół cieśni nadgarstka ma związek przyczynowo - skutkowy z wykonywaną pracą na stanowisku monter w [...] Sp. z o.o.,

- art. 77 § 1 k.p.a. i art. 7 k.p.a. w związku z art. 80 i art. 138 § 2 k.p.a., poprzez nie rozważenie w sposób wnikliwy zebranego w sprawie materiału dowodowego, stwierdzenia choroby zawodowej dokonano w oparciu o niepełne dochodzenie epidemiologiczne i lakoniczne orzeczenia lekarskie, bez wyjaśnienia, czy w latach od 2005 do 2009 występowały czynniki pozazawodowe mogące mieć wpływ na powstanie choroby oraz jaki związek z rozwojem schorzenia miała wykonywana w bardzo krótkim okresie praca w [...] Sp. z o.o., niewłaściwą ocenę narażenia zawodowego.

2) przepisów prawa materialnego:

- art. 5 ust. 4 a ustawy z dnia 14 marca 1985 roku o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j Dz.U. z 2006 roku nr 122 poz.851 ze zm.) poprzez wydanie decyzji mimo braku podstaw do ustalenia, że do powstania choroby zawodowej przyczyniło się świadczenie pracy u skarżącego.

- art. 235 1 Kodeksu pracy poprzez wydanie decyzji w sytuacji, gdy do stwierdzenia choroby zawodowej wymagane jest udowodnienie bezspornego lub wysokiego prawdopodobieństwa działania czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy albo ze sposobem wykonywania pracy.

[...] Sp. z o.o. wnosiła także o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego lekarza zatrudnionego w Instytucie Medycyny Pracy i ponowne zdiagnozowanie M. R. oraz wyjaśnienie, czy zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy stanem jej stanem zdrowia, a pracą wykonywaną w spółce oraz na okoliczność, czy schorzenie może mieć inną, niż zawodowa etiologię.

W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że organ pominął fakt, iż M. R. była zatrudniona w skarżącej spółce przez dość krótki okres czas, tj. od 1 lipca 2007 roku do 31 grudnia 2009 roku, przy czym okres faktycznego zatrudnienia po uwzględnieniu zwolnień lekarskich i urlopów wynosił łącznie 2978 i 20 minut, co daje 372 dni robocze.

M. R. pracowała na stanowisku montera na linii montażowej ręcznych opryskiwaczy ciśnieniowych, na którym wykonywane było kilkanaście czynności. Istotne znaczenie dla oceny obciążenia na stanowisku miało to, że praca skoczka w znacznym stopniu odciążała pracę M. R. przy wkręcaniu pomp.

Z oceny ryzyka zawodowego - w pkt. 6 - przy obciążeniu fizycznym wydatek energetyczny określono, jako mały, obciążenie statyczne, jako średnie, a monotypowość ruchów roboczych - średnia. Błędne było przyjęcie, że ręczne wkręcanie pompy w opryskiwacz było głównym zajęciem M. R. i że były to powtarzalne czynności o charakterze monotypowym obciążające prawą rękę.

W ocenie skarżącej spółki czynności zawodowe wykonywane przez M. nie miały cech monotypii, tj. były zróżnicowane oraz nie wymagały obciążeń obu nadgarstków, nie dawały podstawy do uznania choroby zawodowej.

Samo wystąpienie objawów chorobowych nie upoważniało do stwierdzenia choroby zawodowej. Poza wywiadem przeprowadzonym z M. R. nie wskazano żadnego innego źródła pozwalającego na ustalenie daty początkowej wystąpienia dolegliwości związanych z chorobą zespołu cieśni nadgarstka. Ustalenie organu inspekcji sanitarnej, iż wystąpienie objawów choroby zawodowej nastąpiło w wymaganym przez przepisy czasie należy traktować, jako dowolne.

Ponadto orzeczenie [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] Oddział w [...] nie zostało wszechstronnie i należycie uzasadnione. Orzeczenie to nie odnosi się do krótkiego okresu wykonywania pracy na stanowisku montera i wynikającego z tego obciążenia oraz nie wyjaśnia pojęcia osobliwej wrażliwości, którą wskazuje, jako jedną z podstaw uwzględnionych w orzeczeniu o rozpoznaniu choroby zawodowej. Z treści orzeczenia, jak również samej decyzji nie wynika, że wykluczone zostały przyczyny niezwiązane z narażeniem zawodowym.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] decyzją z dnia [...] czerwca 20013 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 2351 i art. 2352 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2009 r. Nr 105, poz. 869 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania [...] Sp. z o.o. siedzibą w [...] od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...].04.2013 r. o stwierdzeniu u M. R. choroby zawodowej: zespól cieśni w obrębie nadgarstka - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ II instancji podał, że M. R. była zatrudniona na stanowisku montera w [...] Sp. z o.o. od 30.05.2007 r. - 30.06.2007 r. na umowę zlecenie, a od 1.07. 2007 r. - 31.12.2009 r. na umowę o pracę, z wyłączeniem zwolnień lekarskich i świadczenia rehabilitacyjnego. Ogólny czas faktycznie przepracowany to: 2978 godzin i 20 minut, w tym 106 godz. i 20 minut to godziny nadliczbowe. [...] Sp. z o. o. był jedynym pracodawcą, u którego świadczyła pracę.

W Karcie oceny narażenia zawodowego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] szczegółowo opisał czynności zawodowe, które M. R. wykonywała podczas pracy na stanowisku montera. Czynności te w latach 2007-2009 polegały na umieszczeniu zbiornika w urządzeniu do frezowania, ręcznym przyciśnięciu włączników, wyjęciu i sprawdzeniu skuteczności frezowania, ewentualnym ręcznym wykonaniu poprawek przy użyciu noża.

M. R. w okresie od 30.05.2007 r. do 30.06.2007 r. wyfrezowała 12 900 szt. zbiorników. W latach 2008-2009 ww. wykonała 150 013 sztuk zbiorników, brak było danych dotyczących 2007 r. z uwagi na ich zniszczenie przez pracodawcę po 3 letnim okresie archiwizacji.

Przepis § 6 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, stanowi, że narażenie zawodowe podlega ocenie, przy dokonaniu której uwzględnia się w odniesieniu do sposobu wykonywania pracy - obciążenie wysiłkiem fizycznym oraz chronometraż czynności, które mogą powodować nadmierne obciążenie narządów lub układów organizmu ludzkiego.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] stwierdził, że organ powiatowy w Karcie oceny narażenia zawodowego opisał w sposób szczegółowy i precyzyjny sposób wykonywania pracy przez M. R., stanowiący u ww. narażenie zawodowe i uwzględnił rodzaj, sposób wykonania oraz ilość cykli powtarzających się czynności zawodowych, a także czas, w którym powyższe czynności były wykonywane.

Jak wynika z definicji choroby zawodowej, zawartej w art. 2351 Kodeksu Pracy, za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeśli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Do stwierdzenia choroby zawodowej muszą być spełnione łącznie dwie przesłanki: choroba musi być wymieniona w obowiązującym wykazie chorób zawodowych oraz uprawniona przez ustawodawcę do orzekania w zakresie chorób zawodowych jednostka służby zdrowia potwierdzi jej związek przyczynowy z wykonywaną pracą zawodową. U M. R. obydwie przesłanki zostały spełnione.

W uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] Oddział w [...] Poradnia Chorób Zawodowych nr [...] stwierdzono: biorąc pod uwagę wszelkie informacje dotyczące zatrudnienia M. R., w tym ocenę ryzyka zawodowego, relatywnie krótki czas narażenia, osobniczą wrażliwość, po analizie uzupełnionej Karty oceny narażenia zawodowego, filmu DVD obrazującego sposób wykonywania pracy oraz argumentów, które z przeważającym prawdopodobieństwem świadczą o tle zawodowym choroby, jak:

1. pierwsze zatrudnienie,

2. wykonywanie prac powtarzalnych, obciążających kończyny górne, zwłaszcza prawą,

3. praca przy taśmie produkcyjnej - wykonywanie cyklicznie konkretnych, powtarzalnych czynności oraz zastępstwo montera skoczka zwiększające presję czasu i dodatkowo obciążające kończyny górne,

4. w badaniu wstępnym do pracy brak odchyleń od normy, w szczególności informacji o dolegliwościach, chorobach i urazach dotyczących kończyn górnych.

5. w dokumentacji medycznej brak informacji dotyczących chorób mogących być podłożem zespołu cieśni nadgarstka i kanału Guyona,

6. zmiany wyłącznie w nadgarstku prawym - pacjentka praworęczna,

7. od początku choroby wpisy ortopedy w dokumentacji medycznej mówiące o rozpoznaniu chorób tkanek miękkich związanych z ich używaniem, przeciążeniem i uciskiem, a także na podstawie zgromadzonej dokumentacji medycznej oraz badania lekarskiego i konsultacji neurologicznej uznano, iż istnieją postawy do rozpoznania choroby zawodowej obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy - zespołu cieśni w obrębie nadgarstka - punkt 20.1 wykazu chorób zawodowych.

Organ odwoławczy podkreślił, że po przeprowadzeniu dochodzenia epidemiologicznego w zakładzie pracy w obecności kierownika ds. administracyjno-kadrowych oraz kierownika produkcji i montażu - upoważnionych w imieniu Spółki do udzielania informacji, sporządzono Kartę oceny narażenia zawodowego. W Karcie opisano czynności zawodowe, wykonywane przez M. R. na linii montażu oraz podczas frezowania zbiorników. W chronometrażu czynności uwzględniono ilość wyfrezowanych zbiorników podczas jednej 8-godzinnej zmiany roboczej w okresie od 30.05.2007 r. - 30.06.2007 r. oraz w latach 2008-2009.

W przypadku M. R. praca polegała na ręcznym przyciśnięciu obu włączników jednocześnie (przy frezarce były zainstalowane dwa włączniki), użyciu dwóch lub trzech palców każdej ręki (z wyjątkiem kciuka i małego palca) lub użyciu tylko kciuków obu rąk oraz przyciśnięciu włączników i przytrzymaniu ich przez około 3 sekundy, co wymagało zgięcia dłoni w stawie nadgarstkowym pod kątem 120°-130° w płaszczyźnie poziomej. Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] podał również, ilość pomp wkręconych do opryskiwaczy w latach 2008-2009 i opisał jakie ruchy dłonią i w stawie nadgarstkowym wykonywał pracownik.

Pracodawca, mając możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów w sprawie, zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a., nie wskazał żadnych nowych faktów w sprawie, mogących mieć wpływ na zmianę zawartego w Karcie oceny narażenia zawodowego opisu sposobu wykonywania pracy przez M. R.

W związku z § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r., który stanowi, że decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika, organ powiatowy wydał kwestionowaną decyzję.

Organowi I instancji znane było zarówno stanowisko zakładu pracy jak i ustalenia karty oceny narażenia zawodowego oraz orzeczenie lekarskie nr [...] wydane przez [...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...], Oddział w [...] Poradnia Chorób Zawodowych z dnia 22.03.2013 r. Zatem zarzut pracodawcy, że organ naruszył przepisy art. 77 § 1 K.p.a. poprzez niepełne zebranie materiału dowodowego nie ma potwierdzenia w aktach sprawy.

Orzeczenie lekarskie zostało wydane przez uprawnioną do orzekania w sprawie chorób zawodowych jednostkę służby zdrowia. W wyroku NSA z dnia 28.06.2012r. sygn. akt II OSK 803/2012, stwierdzono - "Orzeczenia jednostek organizacyjnych służby zdrowia w kwestii rozpoznania choroby zawodowej lub braku do tego podstaw są wiążące dla organów inspekcji sanitarnej, jeżeli zostały one wydane z zachowaniem norm określonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych".

Organ wskazał, że jest związany treścią orzeczenia lekarskiego, które ocenia stan zdrowia pracownika i określa, czy rozpoznane schorzenia mieszczą się w wykazie chorób zawodowych i mają związek z warunkami pracy. Oznacza to, że organy inspekcji sanitarnej nie mogą wydać decyzji stwierdzającej istnienie choroby zawodowej wbrew lub niezgodnie z orzeczeniem lekarskim, jeżeli nie jest ono sprzeczne z zebranym materiałem dowodowym.

Mazowiecki Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...] Oddział w [...] Poradnia Chorób Zawodowych, wydal orzeczenie lekarskie, które merytorycznie uzasadnił i w sposób jednoznaczny stwierdził u M. R. rozpoznanie choroby zawodowej jod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] w Karcie oceny narażenia zawodowego szczegółowo opisał badania profilaktyczne (wstępne, okresowe) wykonywane w okresie zatrudnienia M. R. oraz wskazał brak przeciwwskazań do wykonywania pracy przez ww. w [...] Sp. z o.o. Ponadto, w toku postępowania zgromadził obszerną dokumentację medyczną M. R. z okresu 2005-2009 w celu ewentualnego potwierdzenia lub wykluczenia pozazawodowej przyczyny wystąpienia objawów chorobowych.

Odnosząc się do wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii Instytutu Medycyny Pracy i ponowne zdiagnozowanie M. R., organ II instancji wskazał, iż orzeczenie lekarskie zostało wydane przez uprawnioną do orzekania w sprawie chorób zawodowych zgodnie z § 5 ust. 1 ww. rozporządzenia Rady Ministrów jednostkę służby zdrowia. Wbrew twierdzeniu pracodawcy, orzeczenie lekarskie zawiera szczegółowe, nie budzące wątpliwości w świetle pozostałych dowodów uzasadnienie, w którym m.in. wskazano argumenty świadczące o tle zawodowym choroby.

Bezpodstawne jest twierdzenie Spółki, że orzeczenie nie odnosi się do krótkiego okresu narażenia i nie zostało wykazane stosowne narażenie zawodowe. W orzeczeniu lekarskim stwierdzono brak pozazawodowych przyczyn choroby, wskazując m.in., że w dokumentacji medycznej brak jest informacji dotyczących chorób mogących być podłożem zespołu cieśni nadgarstka.

Również zarzut, że orzeczenie lekarskie nie wyjaśnia pojęcia "osobnicza wrażliwość" nie zasługuje na uwzględnienie mając na względzie, że fakty powszechnie znane, a do takich należy to pojęcie, nie wymagają dowodu.

Jak wynika z § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji może m.in. wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację, jeśli uzna, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji. Powyższe ma zastosowanie wówczas, gdy zachodzą ku temu przesłanki, co w analizowanym przypadku nie ma miejsca, ponieważ orzeczenie lekarskie zostało wydane w oparciu o materiał dowodowy zawierający ocenę narażenia zawodowego sporządzoną w oparciu o informacje uzyskane od stron postępowania, strony postępowania po zapoznaniu się z aktami sprawy nie wniosły zastrzeżeń.

Pracodawca nie wskazał przekonujących dowodów, które mogłyby stanowić podstawę do zakwestionowania rozstrzygnięcia zawartego w orzeczeniu lekarskim wydanym przez jednostkę orzeczniczą I stopnia, które w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości wskazuje na zawodową etiologię rozpoznanego schorzenia.

[...] spółka z o.o. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...].06.2013 r. o stwierdzeniu u M. R. choroby zawodowej- zespół cieśni w obrębie nadgarstka.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: 1) przepisów postępowania, w tym:

- art. 6, 7, 8 k.p.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego i przyjęcie, że rozpoznana u M. R. jednostka chorobowa - zespół cieśni w obrębie nadgarstka pozostaje w związku przyczynowo - skutkowym z wykonywaną pracą na stanowisku monter;

- art. 77 § 1 k.p.a. i art. 7 k.p.a. w związku z art. 80 i art. 138 § 2 k.p.a., poprzez nie rozważenie w sposób wnikliwy zebranego w sprawie materiału dowodowego bez wyjaśnienia, czy w latach od 2005 roku do 2009 roku występowały czynniki pozazawodowe mogące mieć wpływ na powstanie stwierdzonej u M. R. schorzenia;

- niewłaściwą ocenę narażenia zawodowego podczas krótkiego czasu zatrudnienia w skarżącej spółce, w tym bardzo krótkiego czasu faktycznego świadczenia pracy przez M. R.

2) przepisów prawa materialnego, w szczególności:

art. 2351 Kodeksu pracy poprzez wydanie zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy do stwierdzenia choroby zawodowej wymagane jest udowodnienie bezspornego lub wysokiego prawdopodobieństwa działania czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy albo ze sposobem wykonywania pracy.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że M. R. była zatrudniona w skarżącej spółce przez krótki okres czas, tj. od 1 lipca 2007 roku do 31 grudnia 2009 roku, przy czym okres faktycznego świadczenia przez nią pracy na zatrudnionym stanowisku był krótszy. Zwolnienia lekarskie z powodu choroby pojawiły się już w 2008 roku, a w 2009 roku M. R. praktycznie przez cały rok była nieobecna w pracy. Nieobecności M. R. w pracy z różnych przyczyn stanowiły ponad 58 % okresu całego zatrudnienia.

W ocenie skarżącej spółki czynności zawodowe wykonywane przez M. R. nie miały cech monotypii, tj. były zróżnicowane oraz nie wymagały obciążeń obu nadgarstków i nie dawały podstawy do uznania choroby zawodowej.

Istota powstania zawodowego zespołu cieśni nadgarstka sprowadza się do oceny, czy sposób wykonywania obowiązków zawodowych związany jest z ruchami monotypowymi, które mogą spowodować nadmierne obciążenie narządów.

Krótki okres pracy dyskwalifikuje powiązanie dolegliwości związanych z chorobą zespołu cieśni w obrębie nadgarstka z pracą wykonywaną u pracodawcy [...]. Orzeczenie lekarskie nie zostało wszechstronnie i należycie uzasadnione. Z treści orzeczenia, jak również samej decyzji nie wynika, że wykluczone zostały przyczyny niezwiązane z narażeniem zawodowym, jak również nie zostało wykazane stosowne narażenie zawodowe.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :

Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W świetle powołanego przepisu ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, a więc prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy wad w postępowaniu administracyjnym (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.)

Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ww. ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w świetle tych kryteriów, skargę należało oddalić.

Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] w zaskarżonej decyzji z dnia [...].06.2013 r. wskazując na definicję choroby zawodowej zawartą w art. 2351 Kodeksu Pracy oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, wyjaśnił szczegółowo warunki jakie muszą być spełnione w procesie rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych, odnosząc to do przypadku M. R.

Wydane w niniejszej sprawie przez [...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...], Oddział w [...], orzeczenie lekarskie stwierdzało i merytorycznie uzasadniło rozpoznanie u M. R. choroby zawodowej pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.

Zdaniem Sądu organ zgromadził cały materiał dowodowy i dokonał bardzo szczegółowej oceny narażenia zawodowego M. R. z uwzględnieniem chronometrażu i opisu sposobu wykonywania poszczególnych czynności, opierając się nie tylko na informacjach uzyskanych od samej zainteresowanej i pracodawcy, ale również dokonał za zgodą pracodawcy sfilmowania sposobu wykonywania pracy na linii montażu. Ustalenia te były następnie poddane ocenie jednostce orzeczniczej, która wydala orzeczenie lekarskie w sprawie.

Należy podkreślić, że jedynym pracodawcą M. R. był [...] Spółka z o.o. W orzeczeniu lekarskim wydanym przez [...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...] Oddział w [...] Nr [...] z dnia [...].03.2013 r. na podstawie którego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] wydał decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej - zespół cieśni nadgarstka, szczegółowo wskazane zostały przesłanki, które zdaniem jednostki orzekającej przemawiały za rozpoznaniem zespołu cieśni nadgarstka jako choroby zawodowej.

W orzeczeniu lekarskim wzięto pod uwagę wszelkie informacje dotyczące zatrudnienia M. R., w tym ocenę ryzyka zawodowego, relatywnie krótki czas narażenia, osobniczą wrażliwość, dokonano analizy Karty oceny narażenia zawodowego, filmu DVD obrazującego sposób wykonywania pracy oraz argumentów, które z przeważającym prawdopodobieństwem świadczyły o tle zawodowym choroby. Zatem istniały postawy do rozpoznania choroby zawodowej obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy zespołu cieśni w obrębie nadgarstka - punkt 20.1 wykazu chorób zawodowych.

Orzeczenie to w sposób rzeczowy i logiczny wyjaśnia istotne dla rozstrzygnięcia kwestie wymagające wiedzy specjalistycznej. Nie budzi ono wątpliwości, jest jednoznaczne i konkretne oraz zawiera argumentację odpowiadającą zebranemu w sprawie materiałowi dowodowemu.

Tym samym zawarte w skardze Spółki zarzuty błędnego ustalenia stanu faktycznego i przyjęcia, że rozpoznana u M. R. choroba zawodowa nie pozostaje w związku z wykonywaną pracą na stanowisku monter oraz brak rozpatrzenia w sposób wnikliwy zebranego w sprawie materiału dowodowego -nie znajdują uzasadnienia.

Przypomnieć należy, że Spółka po zapoznaniu się z materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji organu I instancji nie wniosła żadnych uwag. Również w odwołaniu od tej decyzji nie przedstawiła żadnych nowych dowodów, które mogłyby stanowić podstawę do podjęcia czynności w celu dokonania dodatkowych wyjaśnień odnośnie oceny narażenia zawodowego M. R. Organ Sanitarny nie miał więc podstaw do poddawania w wątpliwość treści powyższego orzeczenia lekarskiego.

Jak wielokrotnie podkreślano w wyrokach sądów administracyjnych, szczególna rola w postępowaniu przypada orzeczeniom lekarskim, wydanym przez uprawnione do orzekania jednostki orzecznicze. W wyroku NSA z dnia 28.06.2012 r. sygn. akt II OSK 803/2012, stwierdzono, że "Orzeczenia jednostek organizacyjnych służby zdrowia w kwestii rozpoznania choroby zawodowej lub braku do tego podstaw są wiążące dla organów inspekcji sanitarnej, jeżeli zostały one wydane z zachowaniem norm określonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych". Zatem organ wydający decyzję był związany treścią orzeczenia lekarskiego, które ocenia stan zdrowia pracownika i określa, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych i czy ma związek ze sposobem wykonywania pracy i warunkami pracy.

Chybione są twierdzenia skarżącej Spółki, że orzeczenie lekarskie nie zostało wszechstronnie i należycie uzasadnione, a z jego treści, jak również z samej decyzji nie wynika, że wykluczone zostały przyczyny niezwiązane z narażeniem zawodowym jak również nie zostało wykazane stosowne narażenie zawodowe.

W orzeczeniu lekarskim, wskazano czynności jakie wykonywała M. R. podczas zatrudnienia w [...] z uwzględnieniem wymagań określonych w § 6 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2009 r. Nr 105, poz. 869 z późn. zm.). Wykluczono przyczyny niezwiązane z narażeniem zawodowym wskazując, że praca w [...] była pierwszym zatrudnieniem M. R., brak było informacji o dolegliwościach, chorobach i urazach dotyczących kończyn górnych w badaniu wstępnym do pracy oraz brak było w dokumentacji medycznej informacji dotyczących chorób mogących być podłożem zespołu cieśni nadgarstka.

Mając powyższe na uwadze również zarzut, że nie wyjaśniono czy w latach od 2005 do 2009 r. występowały czynniki pozazawodowe mogące mieć wpływ na powstanie stwierdzonego schorzenia nie znajduje potwierdzenia.

Fakt krótkiego czasu zatrudnienia był znany zarówno organom Inspekcji Sanitarnej, jak i lekarzom, którzy jednak wydali określone orzeczenie lekarskie.

Nie było zasadne twierdzenie, że organ pominął fakt, iż samo wystąpienie objawów chorobowych nie upoważnia do stwierdzenia choroby zawodowej lecz wymagane jest "udokumentowane" wystąpienie tych objawów.

W orzeczeniu lekarskim wyjaśniono, że "z wywiadu lekarskiego oraz z analizy dokumentacji medycznej pacjentki wynika, że dolegliwości ze strony ręki prawej (...) pojawiły się w kwietniu 2009 r.". Organ Inspekcji Sanitarnej nie był uprawniony do analizy dokumentacji medycznej pod względem merytorycznym.

Organ sanitarny, nie dysponując wiadomościami specjalnymi nie może wdawać się w merytoryczną ocenę medyczną i dlatego w tej kwestii oparł się na ustaleniach dokonanych w orzeczeniu lekarskim upoważnionej jednostki. Ustawodawca powierzył obowiązek rozpoznawania chorób zawodowych lekarzom orzecznikom, gdyż czynność ta wymaga wiedzy specjalistycznej.

Zdaniem skarżącej Spółki czynności zawodowe wykonywane przez M. R. nie miały cech monotypii, tj. były zróżnicowane oraz nie wymagały obciążeń nadgarstków i nie dawały podstawy do stwierdzenia choroby zawodowej.

Opinia skarżącej Spółki w tym zakresie, nie może być kontrargumentem dla opinii medycznej lekarzy specjalistów zatrudnionych w jednostkach diagnostyczno - orzeczniczych upoważnionych do orzekania w sprawie chorób zawodowych. Lekarz orzecznik wydając orzeczenie lekarskie kieruje się sztuką medyczną.

W orzeczeniu lekarskim stwierdzono, że: "czynniki, które wskazuje się jako przyczynę choroby zawodowej to: powtarzalne ruchy kończyn górnych, większe obciążenie ręki prawej u osoby praworęcznej, powtarzalne ruchy w stawie nadgarstkowym prawej ręki (...). używanie siły nacisku, tempo pracy narzucono przez obowiązujące normy oraz na linii montażowej poruszający się taśmociąg".

Wbrew twierdzeniu skarżącej Spółki, nie został w tym postępowaniu naruszony art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy, gdyż z dokumentacji zgromadzonej w sprawie bezsprzecznie wynika związek stwierdzonego schorzenia ze sposobem wykonywania pracy w [...] Sp. z o.o..

Organ sanitarny mógł przed wydaniem decyzji wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację, ale w niniejszej sprawie nie było do tego podstaw. Materiał dowodowy był wystarczający do wydania decyzji. Orzeczenie lekarskie jednostki I stopnia zostało wydane w oparciu o kompletny materiał dowodowy, a pracodawca nie wskazał rzeczowych argumentów, które mogłyby stanowić podstawę do zakwestionowania tej oceny.

Zaskarżona decyzja jest spójna z zebranym materiałem dowodowym i została wydana zgodnie z zasadami określonymi w obowiązujących przepisach prawnych regulujących tryb postępowania w sprawach rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych, z zachowaniem wymagań Kodeksu postępowania administracyjnego.

Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.