Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2816/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-06-14 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok z art. 179a ustawy PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 179 a w zw. z art. 183 § 2, art. 145 § 1 pkt 2, art. 206
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 156 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant ref. staż. Aleksandra Larkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2016 r. w trybie art. 179a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawy ze skargi F. B., A. B., B. B., I. S. i T. P. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 stycznia 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 2816/15; II. stwierdza nieważność decyzji Ministra Infrastruktury Rozwoju z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] i decyzji Ministra Infrastruktury Rozwoju z dnia [...] lutego 2015 r.nr [...]; III. odstępuje od zasądzenia na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania w całości.


UZASADNIENIE

J. B., F. B., A. B., B. B., I. S. i T. P. ("dalej jako: "skarżący") wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lipca 2015r. utrzymującą w mocy decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lutego 2015r., którą odmówiono stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. K. z dnia [...] kwietnia 1973 r. w punkcie 5 o wywłaszczeniu niżej opisanej nieruchomości.

Stan sprawy przedstawia się następująco:

Minister Infrastruktury i Rozwoju (dalej jako: "Minister") decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. odmówił skarżącym stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. K. z dnia [...] kwietnia 1973 r., którym orzeczono o wywłaszczeniu na rzecz Państwa m. in. nieruchomości położonej w K., w gm. kat. [...], objętą lwh. [...], oznaczonej jako parcele nr [...],[...],[...],[...] i [...], stanowiącej własność W. P. oraz spadkobierców S. P. i spadkobierców S. B. – A. B., J. B. i S. B. (punkt 5 orzeczenia).

Następnie skarżący wnieśli o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Minister, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy na wniosek ww skarżących, decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lutego 2015 r. W uzasadnieniu decyzji organ nadzoru podał, że wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości dokonano na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Zatem to w aspekcie uregulowań tej ustawy oceniano orzeczenie będące przedmiotem postępowania nieważnościowego, a w szczególności pod kątem rażącego naruszenia stosowanych ówcześnie przepisów. Minister potwierdził stanowisko zaprezentowane w jego własnej decyzji z dnia [...] lutego 2015 r., co do prawidłowości oceny, że wywłaszczenie spornej nieruchomości zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami ustawy z 1958 r., w konsekwencji nie stwierdzono zaistnienia podstaw nieważnościowych, w tym rażącego naruszenia prawa. Zdaniem Ministra cel wywłaszczenia nieruchomości był określony i spełniał przesłankę zarówno interesu społecznego, jak i państwowego; postępowanie ofertowe zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami ustawy z dnia 12 marca 1958 r.; ówcześnie orzekający organ wiedział o śmierci współwłaścicieli nieruchomości i skierował decyzję do spadkobierców byłych właścicieli, a umieszczenie osób zmarłych w treści decyzji miało charakter techniczny, umożliwiający poprawną identyfikację spadkobierców; faktycznymi stronami postępowania i adresatami decyzji wywłaszczeniowej byli następcy prawni byłych właścicieli.

J. B., F. B., A. B., B. B., I. S. i T. P. – reprezentowani przez pełnomocnika będącego adwokatem - w skardze na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lipca 2015 r. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] lutego 2015 r. oraz zobowiązanie Ministra do wydania w terminie 30 dni decyzji zgodnie z wnioskiem skarżących, tj. stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. K. z dnia [...] kwietnia 1973 r., w punkcie 5. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie: 1) art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 30 § 1 K.p.a. przez błędne i sprzeczne z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęcie przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju, że skierowanie decyzji do osoby zmarłej w momencie wydania tej decyzji nie stanowi rażącego naruszenia prawa w sytuacji, gdy z treści samego orzeczenia Prezydium Rady Narodowej z dnia [...] kwietnia 1973 r. wynika wprost, że zostało ono skierowane do osób nieżyjących w chwili jego wydania, co skutkuje koniecznością stwierdzenia nieważności tej decyzji; 2) art. 7 w zw. z art. 77 K.p.a. w zw. z art. 1 i art. 3 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości przez dowolne przyjęcie przez organ, że wywłaszczenie uzasadnione było "interesem społecznym" lub "państwowym", podczas gdy w samej treści decyzji Prezydium Rady Narodowej z dnia [...] kwietnia 1973 r. nie został wskazany żaden konkretny cel wywłaszczenia nieruchomości; 3) art. 7 w zw. z art. 77 K.p.a oraz w zw. z art. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości przez dowolne przyjęcie, że wywłaszczenie dokonane wyłącznie w interesie własnym samodzielnej, samorządnej, prowadzącej na własny rachunek działalność gospodarczą jednostki, działającej na rzecz wąskiej grupy jej członków jaką jest spółdzielnia, spełniało przesłankę "interesu społecznego" lub "państwowego"; 4) art. 7 w z w. z art. 77 K.p.a oraz w z w. z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości przez przyjęcie przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju, że wystąpienie z pismem zawierającym ofertę o dobrowolne odstąpienie nieruchomości skierowanym do "spadkobierców S. B." oraz do "spadkobierców S. P." mogło spełniać przesłanki określone w tym przepisie, podczas gdy nie sposób przyjąć, by oferta ta została skierowana do ściśle określonych osób, a nadto Prezydium Rady Narodowej nie podjęło żadnych kroków przed skierowaniem oferty celem ustalenia kręgu spadkobierców.

Z kolei w piśmie z dnia [...] grudnia 2015 r., stanowiącym uzupełnienie i zmodyfikowanie żądań skargi, skarżący dodatkowo zarzucili naruszenie: 1) art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 107 K.p.a. w zw. z art. 23 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 24 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości przez przyjęcie przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju, że wskazanie w treści decyzji osób zmarłych jako uprawnionych do otrzymania odszkodowania nie stanowi rażącego naruszenia prawa; 2) art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. przez przyjęcie przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju, że organ dokonujący wywłaszczenia nie był zobowiązany do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego: - mimo posiadanej przez organ wiedzy, że S. P. nie żyje i że przeprowadzone zostało po nim postępowanie spadkowe oraz podjęcia działań mających na celu ustalenie treści tego postanowienia i osoby spadkobiercy, w sytuacji gdy postanowienie spadkowe istniało już w dniu wydawania decyzji w przedmiocie wywłaszczenia (postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po S. P. z dnia [...] maja 1958 r., sygn. [...]), - mimo posiadanej przez organ wiedzy, że S. B. nie żyje i że przeprowadzone zostało po niej postępowanie spadkowe oraz podjęcia działań mających na celu ustalenie treści tego postanowienia i osób spadkobierców w sytuacji, gdy postanowienie spadkowe istniało już w dniu wydawania decyzji w przedmiocie wywłaszczenia (postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po S. B. z dnia [...] lutego 1973 r. sygn. akt [...]); 3) art. 6 ust. 1 w zw. z ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości przez przyjęcie przez Ministra, że brak przeprowadzenia rokowań z oznaczonymi w sposób wyraźny z imienia i nazwiska osobami i skierowanie oferty do bliżej nieoznaczonego kręgu osób ("spadkobiercy S. B., spadkobiercy S. P.") i brak podjęcia przez organ jakichkolwiek działań, mających na celu ustalenie kręgu tychże spadkobierców, jest zgodny z prawem, podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że ustalenie spadkobierców i prowadzenie z nimi rokowań nie natrafiało na przeszkody trudne do pokonania; 4) art. 10 w zw. z art. 6 w zw. z art. 8 K.p.a. w zw. z art. 17 ust. 1 w z w. z art. 18 ust. 1 i 2 w z w. z art. 19 ust. 1 i 2 z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości przez przejęcie przez Ministra, że niedochowanie terminu do zapoznania się z wnioskiem wywłaszczeniowym oraz terminu jaki powinien był upłynąć od zawiadomienia o rozprawie do czasu jej wyznaczenia nie pozostaje w sprzeczności z przepisami prawa. W niniejszej sprawie zawiadomienie o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego oraz o rozprawie wydane zostało dnia [...] marca 1973 r., zaś rozprawa odbyła się dnia [...] kwietnia 1973 r. (9 dni), a tym samym nie został dochowany 14-dniowy termin liczony od doręczenia takiego zawiadomienia o zapoznaniu się z wnioskiem. Nie został dochowany również termin na wyznaczanie rozprawy, gdyż wynosił on co najmniej 7 dni od momentu upływu terminu na zapoznania się z wnioskiem o w przedmiocie wywłaszczenia. Dalej, z ostrożności procesowej, zarzucono także naruszenie: 1) art. 10 w zw. z art. 6 w zw. z art. 8 w zw. z art. 17 ust. 1 w zw. z art. 18 ust. 1 i 2 w zw. z art, 19 ust. 1 i 2 z dnia 12 marca 1958 r, o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości przez przyjęcie przez Ministra, że brak zawiadomienia spadkobiercy S. B., tj. J. B., o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego mimo, iż organowi znany był adres J. B. (wskazany został w protokole z dnia [...] stycznia 1973 r. przez S. B.) nie pozostaje w sprzeczności z zasadą czynnego udziału stron w postępowaniu; 2) art. 10 w z w. z art. 6 w zw. z art. 8 K.p.a. w z w. z art. 17 ust. 1 w zw. z art. 18 ust. 1 i 2 w zw. z art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości przez przyjęcie przez Ministra, że brak skutecznego doręczenia A. B. zawiadomienia o wszczęciu postępowania oraz zawiadomienia o terminie rozprawy ("pod wskazanym adresem adresat nieznany") i prowadzenie rozprawy w dniu [...] kwietnia 1973 r., mimo nieobecności A. B., nie pozostaje w sprzeczności z zasadą czynnego udziału stron w postępowaniu.

Modyfikując zaś swoje żądanie, skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] lutego 2015 r. oraz zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego. Minister Infrastruktury i Rozwoju – w odpowiedzi na skargę – wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Uczestnik postępowania na prawach strony T. z siedzibą w K. w piśmie procesowym z [...] stycznia 2016 r. wniósł o oddalenie skargi. Odnosząc się m. in. do zarzutów skargi i jej uzupełnienia, uczestnik postępowania zauważył, że: 1) zarzut naruszenia 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 28 i art. 30 § 1 K.p.a. oparty jest na nieprawdziwych podstawach, co jest zasadne w świetle ujawnionej treści akt postępowania wywłaszczeniowego - twierdzeniach faktycznych. Skarżący pomijają bowiem okoliczność, że w treści samej decyzji zarówno S. P., jak i S. B. wskazani zostali jako osoby zmarłe, a ich wskazanie miało wyłącznie charakter porządkujący wobec ujawnienia tych osób w treści ksiąg wieczystych. Skarżący pomijają również okoliczność, że w samej treści decyzji wskazani zostali następcy prawni ww osób oraz że postępowanie wywłaszczeniowe toczyło się wyłącznie w stosunku do osób żyjących - następców prawnych S. P. i S. B. - a do osób ww osób nieżyjących żadna korespondencja, ani tym bardziej decyzja wywłaszczeniowa nie były kierowane. W toku postępowania wywłaszczeniowego ustalono bowiem, że jedynym następcą prawnym S. P. był jego Brat W. P., a następcami S. B. byli jej mąż A. B. oraz synowie J. i S. - wszyscy w 1/3 części. W stosunku do następców prawnych S. P. i S. B. orzeczono również o odszkodowaniu za wywłaszczoną nieruchomość. Tak więc zarzut skierowania decyzji do osoby nieżyjącej nie ma oparcia w stanie faktycznym; 2) zarzuty naruszenia przepisów ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości są niezasadne. Twierdzenia skarżących o pominięciu procedury negocjacyjnej przy przejęciu przez Skarb Państwa ww parcel katastralnych są niezgodne z rzeczywistym stanem ujawnionym w aktach postępowania. Tryb negocjacyjny został wyczerpany, co potwierdzają znajdujące się w aktach postępowania wywłaszczeniowego dokumenty; 3) twierdzenie skargi, że budowa zakładu produkcyjnego branży metalowej, nie leżała w interesie społecznym, szczególnie że zakład ten miał być miejscem zatrudnienia osób niepełnosprawnych, jest oderwane w równym stopniu od realiów czasów wydawania decyzji, jak również obecnego orzecznictwa w tym przedmiocie, szczególnie że zadanie, dla którego nastąpiło wywłaszczenie - jak wynika z treści decyzji - było ujęte w planie gospodarczym (por. np. wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2001 r., I SA 1247/00, Legalis, wyrok NSA z dnia 9 NSA z dnia 9 listopada 2001 r., I SA 527/00, Legalis). Dla tej inwestycji wydana została ponadto decyzja o lokalizacji szczegółowej; 4) niezależnie od powyższego należy wskazać, że decyzja wywłaszczeniowa wywołała nieodwracalne skutki prawne i zgodnie z treścią art. 156 § 2 K.p.a. nie można stwierdzić jej nieważności, a wyłącznie dopuszczalnym byłoby ewentualnie stwierdzenie jej wydania z naruszeniem prawa (art. 158 § 2 K.p.a.). Na przedmiotowych działkach ustanowione zostało bowiem odpłatnie prawo użytkowania wieczystego na rzecz Spółdzielni [...] (akt notarialny Rep. A [...] dokument w aktach postępowania o stwierdzenie nieważności). Użytkowanie wieczyste przedmiotowej nieruchomości zostało następnie przeniesione na osoby trzecie i sama ta okoliczność stanowi negatywną przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej, gdyż w świetle orzecznictwa Sądów Administracyjnych zawarcie umowy sprzedaży prawa użytkowania wieczystego działki w formie aktu notarialnego wyklucza - stosownie do art. 156 § 2 K.p.a. - możliwość wyeliminowania przez organ administracji z obrotu prawnego wadliwej decyzji, wobec zaistnienia nieodwracalnych skutków prawnych (tak np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 maja 2006 r., I SA/Wa 374/05, Legalis; uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 23 lutego 1998 r., OPS 6/97, ONSA 1998/2/40); 5) wyrokiem z dnia 12 maja 2015 r. (P 46/13) Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że artykuł 156 § 2 K.p.a., w zakresie w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskie. W niniejszej sprawie po pierwsze od wydania decyzji upłynęło ponad 40 lat, a na jej podstawie Spółdzielnia [...] (poprzednik Prawny uczestnika na prawach strony) nabył prawo użytkowania wieczystego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 8 stycznia 2016 r. oddalił skargę wniesioną przez J. B., F. B., A. B., B. B., I. S. i T. P. Sąd uznał, że decyzja Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] lipca 2015 r. i poprzedzająca ją decyzja z [...] lutego 2015 r. nie naruszają prawa w stopniu dającym podstawy do wyeliminowania ich z obrotu prawnego. Tym samym nie stwierdzono przywołanych w treści skargi i jej uzupełnieniu naruszeń prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy i naruszeń przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie dopatrzył się także innych naruszeń, które byłby zobowiązany wziąć pod uwagę z urzędu. Sąd podkreślił, że kontrolowane w postępowaniu sądowoadministracyjnym decyzje Ministra Infrastruktury i Rozwoju zostały wydane w jednym z trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjnego, tj. w postępowaniu nieważnościowym. Z kolei przedmiotem przeprowadzonego przez organy postępowania nieważnościowego było orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w K. z [...] kwietnia 1973 r. (zwane dalej: "orzeczeniem z 1973 r."), którym orzeczono w punkcie 5 o wywłaszczeniu na rzecz Państwa nieruchomości wyżej opisanej, stanowiącej własność W. P. oraz spadkobierców S. P. i spadkobierców S. B. – A. B., J. B. i S. B. (punkt 5 orzeczenia). W ocenie Sądu organ nadzoru prawidłowo uznał brak podstaw do stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1973 r. i Sąd podzielił argumentację przytoczoną na uzasadnienie stwierdzonego braku. W szczególności Sąd nie dopatrzył się rażącego naruszenia przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości [(t.j. Dz. U. z 1961 r., Nr 18, poz. 94) – zwanej dalej: "ustawą z 1958 r.], w brzmieniu obowiązującym w dniu [...] kwietnia 1973 r., czyli w dniu wydania orzeczenia z 1973 r. kontrolowanego w postępowaniu nieważnościowym. Wobec zgodności z prawem wydanych w postępowaniu nieważnościowym decyzji skarga nie została uwzględniona. W piśmie z [...] lutego 2016 r. A. B., T. P., F. B., B. B. i I. S. – reprezentowani przez pełnomocnika będącego adwokatem – zawiadomili o śmierci skarżącego J. B. Do pisma załączono odpis skrócony aktu zgonu, z którego wynika że skarżący J. B. zmarł [...] maja 2013 r.; akt poświadczenia dziedziczenia z [...]lipca 2013 r., z którego wynika że spadek po wymienionym nabyli żona J. B. i M. B. W dniu [...] marca 2016 r. A. B. wniósł skargę kasacyjną, uzupełnioną w piśmie nadanym [...] marca 2016 r., zaskarżając powyższy wyrok w całości. Zarządzeniem z [...] kwietnia 2016 r. sędzia sprawozdawca stwierdził dopuszczalność zastosowania art. 179 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (wówczas Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.). i zarządzono wyznaczenie rozprawy na dzień [...] czerwca 2016 r. Uczestnik postępowania T. z siedzibą w K. w piśmie z [...] kwietnia 2016 r. wniósł pismo o oddalenie skargi kasacyjnej.

Z kolei na rozprawie [...] czerwca 2000 r. Sąd dopuścił do udziału w postępowaniu J. B. i M. B. w charakterze uczestników postępowania (następców prawnych J. B.); uczestnik postępowania T. złożył załącznik do protokołu. W załączniku podniósł, że śmierć skarżącego J. B. nie powinna mieć wpływu na treść ponownego rozstrzygnięcia Sądu w niniejszej sprawie, skarga winna ponownie zostać oddalona. Ponadto wskazał na możliwość częściowego uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonych decyzji lub stwierdzenia ich nieważności w części, tj. w stosunku do J. B.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 14 czerwca 2016 r. – wydanym w trybie art. 179a P.p.s.a. - po rozpoznaniu sprawy ze skargi F. B., A. B., B. B., I. S. i T. P. uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjne z 8 stycznia 2016 r.; stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z [...] lutego 2015 r.; odstąpił od zasądzenia na rzez skarżących zwrotu kosztów postępowania w całości.

Sąd zważył co następuje: Po pierwsze, stosownie do art. 179a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę. Od wydanego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna. Przepis ten został wprowadzony ustawą z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2015 r. poz. 658) . Stosowanie do art. 2 tej ustawy ma on zastosowanie również do spraw wszczętych przed wejściem ustawy zmieniającej. Powyższa regulacja, wprowadza wyjątek od zasady dewolutywności skargi kasacyjnej i podyktowana została względami ekonomiki postępowania. W ramach uprawnień autokontrolnych sąd pierwszej instancji może uchylić własne, zaskarżone orzeczenie bez przesyłania skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, jeżeli stwierdzi nieważność postępowania albo uzna, że podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie zaistniała okoliczność uzasadniająca zastosowanie art. 179a P.p.s.a., albowiem Sąd z urzędu stwierdził nieważność postępowania zakończonego wyrokiem z 8 stycznia 2016 r., a to wobec zaistnienia podstawy z art. 183 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Nieważność postępowania – w myśl art. 183 § 2 pkt 2 P.p.s.a. – zachodzi, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej [...]. Zgodnie z art. 25 § 1 P.p.s.a. osoba fizyczna, osoba prawna lub organ administracji publicznej mają zdolność występowania przed sądem administracyjnym jako strona (zdolność sądowa), czyli zdolność do zajmowania pozycji podmiotu postępowania sądowoadministracyjnego. Utrata tak zdefiniowanej w przepisach ustawy zdolności sądowej następuje z chwilą śmierci osoby fizycznej. Stosownie bowiem do art. 8 Kodeksu cywilnego zdolność prawną ma każdy człowiek od chwili urodzenia. Z chwilą śmierci zdolność prawna wygasa. Tak, więc początek i koniec zdolności prawnej, a zatem i zdolności sądowej osoby fizycznej wyznaczają zjawiska biologiczne - urodzenie się i śmierć, i w ten sposób okres życia pokrywa się z okresem zdolności sądowej. (por. postanowienie NSA z dnia 15 marca 2007 r., sygn. akt II OSK 274/07; postanowienie NSA z 24 czerwca 2015 r., sygn. akt II GSK 210/12).

Z przedstawionego stanu sprawy i z akt postępowania sądowoadministracyjnego wynika, że wyrokiem z 8 stycznia 2016 r. Sąd oddalił skargę wniesioną m. in. przez J. B. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] lipca 2015 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej z 1973 r. Z kolei w piśmie z [...] lutego 2016 r. skarżący A. B., T. P., F. B., B. B. i I. S. – reprezentowani przez pełnomocnika będącego adwokatem – zawiadomili o śmierci skarżącego J. B.. Do pisma załączyli odpis skrócony aktu zgonu, z którego wynika że skarżący J. B. zmarł [...] maja 2013 r. w K. oraz akt poświadczenia dziedziczenia z [...] lipca 2013 r., z którego wynika że spadek po wymienionym nabyli żona J. B. i M. B. Powyższe oznacza to, że skarżący J. B. w dniu 8 stycznia 2016 r., czyli wydania uchylonego orzeczenia w sprawie, już nie żył (zmarł [...] maja 2013 r.). Stwierdzony brak zdolności sądowej skarżącego J. B. w postępowaniu sądowoadministracyjnym obligował Sąd do uchylenia wyroku z 8 stycznia 2016 r. na skutek zaistnienia przyczyny określonej art. 183 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Po drugie, skoro J. B. zmarł w 2013 r., to oznacza, że postępowanie administracyjne toczące się w trybie nieważnościowym, którego wymieniony był jednym z inicjatorów, w tym i postępowanie z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy ([...]marca 2015 r.), toczyło się "z udziałem" osoby zmarłej i do osoby zmarłej skierowano wydane w tym postępowaniu decyzje ([...] lipca 2015 r. i [...] lutego 2015 r.), czyli osoby, która nie mogła mieć już statusu strony w rozumieniu art. 28 K.p.a. Wydanie rozstrzygnięcia w stosunku do osoby zmarłej stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. i podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Kodeks postępowania administracyjnego wprawdzie nie zawiera normy, która by wprost regulowała kwestię skutków prawnych skierowania decyzji do osoby zmarłej. Niemniej jednak w orzecznictwie sądów administracyjnych panuje pogląd, że skutkiem traktowania przez organy publiczne osób zmarłych jako stron postępowania jest uznanie podjętych w takiej sytuacji decyzji za wydane z rażącym naruszeniem prawa (m. in. wyrok NSA z 11.03.2008 r., sygn. akt I OSK 1959/06, publ. Lex nr 505429; wyrok NSA z 21.08.2008r., sygn.. akt II OSK 952/07, publ. Lex 496188; wyrok NSA z 20.09.2002 r., sygn. akt I SA 428/01, publ. OSP 2004, nr 3, poz. 33; wyrok NSA z 27.04.1983r., sygn.. akt II SA 261/83, publ. OSPiKA 1984, nr 5, poz. 108; wyroki WSA w Warszawie z: 1.06.2010r., sygn. akt I SA/Wa 1483/09, publ. Wspólnota 2010, nr 25, poz. 44, 14.05.2009r., sygn. akt I SA/Wa 264/09, publ. Lex nr 551899, 20.07.2006r., sygn. akt IV SA/Wa 1973/05, publ. Lex 258282; wyrok WSA w Kielcach z 28.01.2010r., sygn. akt I SA/Ke 327/09, publ. Lex 554020; wyrok WSA w Bydgoszczy z 7.05.2008r., sygn. akt II SA/Bd 192/08, publ. Lex 499767). Pogląd ten skład orzekający w niniejszej sprawie podziela. Status strony, w rozumieniu art. 28 K.p.a., przysługujący osobie fizycznej wygasa z chwilą jej śmierci. Jak stanowi art. 30 § 1 K.p.a. zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych ocenia się według przepisów prawa cywilnego, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej, czyli wspomnianego już wcześniej art. 8 Kodeksu cywilnego. W związku z powyższym niewątpliwie zmarły, jako osoba niemająca zdolności prawnej nie może być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego, a skoro tak to w stosunku do takiej osoby nie można ani wszcząć, ani prowadzić postępowania, jak również nie można skierować do niej podjętych rozstrzygnięć (np. wyrok WSA w Warszawie z 12.09.2008r., sygn. akt I SA/Wa 177/08, publ. Lex nr 519146). Prowadzenie postępowania administracyjnego w sprawie indywidualnej jest bowiem możliwe tylko i wyłącznie pomiędzy istniejącymi stronami stosunku administracyjnoprawnego (wyrok NSA z 20.09.2002 r., sygn. akt I SA 428/01, publ. OSP 2004, nr 3, poz. 33; wyrok NSA z 15.01.2008r., sygn. akt I OSK 1931/06, niepubl.). Prowadzenie postępowania "z udziałem" osoby zmarłej i skierowanie do niej decyzji, jest uchybieniem, w wyniku którego powstają skutki niemożliwie do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności, co musiało doprowadzić Sąd do stwierdzeniem ich nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Sąd nie podzielił twierdzenia uczestnika postępowania, że wada dotyczy elementu rozstrzygnięcia, któremu można byłoby przypisać cechę decyzji częściowej. Przedmiotem rozstrzygnięcia decyzji była bowiem odmowa stwierdzenia nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego nieruchomości ówcześnie należącej do kilku właścicieli czy ich spadkobierców. Należy jeszcze zaznaczyć, że dla oceny uchylonego wyroku i oceny legalności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji bez znaczenie pozostał fakt czy Sąd, czy też organ o śmierci ww skarżącego mieli wiedzę, czy też nie. Przykładowo Sąd Najwyższy w wyroku z 11 grudnia 2001r. (sygn. akt II UKN 657/00, publ. OSNP 2003/18/448) wyraził pogląd, iż "nieważność postępowania zachodzi także wówczas, gdy sąd przed wydaniem wyroku nie został powiadomiony o śmierci strony (art. 379 pkt 2 KPC)". Minister Infrastruktury i Rozwoju - przy ponownym rozpoznawaniu sprawy – będzie miał na względzie powyższe wywody i wyda rozstrzygnięcie odpowiadające prawu już z udziałem następców prawnych zmarłego J. B., czyli prawidłowo ustalonego kręgu stron postępowania administracyjnego. W tym stanie rzeczy Sąd – na mocy art. 179a w zw. z art. 183 § 2 pkt 2 oraz art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 i art. 206 P.p.s.a. – orzekł jak w sentencji wyroku.