Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 725/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2016-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Gospodarka mieniem
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 124 ust. 1.
journal: Dz.U. 2015 poz 1774
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędziowie Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Protokolant Starszy asystent sędziego Agnieszka Wąsikowska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi U. M. i W. M. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej rygoru natychmiastowej wykonalności nadanego decyzją Starosty z dnia [...] r., nr [...]; 2. w pozostałej części skargę oddala; 3. zasądza od Wojewody na rzecz U. M. i W. M. kwotę 257 zł (dwieście piećdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

We wniosku z dnia [...] października 2014r. W. G. domagał się ograniczenia prawa własności nieruchomości oznaczonej nr [...] o powierzchni 0,1955 ha stanowiącej własność W. i U. M.. W uzasadnieniu wniosku podano, że przedmiotowa nieruchomość niezbędna jest na realizację celu publicznego, jakim jest budowa odcinka sieci wodociągowej z rur PCV o średnicy 160 mm o łącznej długości 1077 mb (w tym 150,3 mb na działce nr [...]). Stosownie do ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy G. zatwierdzonego Uchwałą Rady Gminy G. nr [...] z dnia [...] grudnia 2006 r. (Dz. Urz. Woj. L. . z dnia [...].03.2007 r. Nr [...], poz. 1063) działka położona jest na terenie przeznaczonym pod zabudowę mieszkaniowo – usługową o symbolu MN/U sąsiedni teren przeznaczony jest pod zabudowę mieszkaniową, a z ustaleń planu wynika obowiązek przyłączenia nieruchomości do zbiorczego systemu wodociągów wiejskich. Wnioskodawca zwrócił uwagę, że istniejące sieci wodociągowe ze względu na stale rosnącą liczbę nowych odbiorców w intensywnie rozwijającym się osiedlu domów jednorodzinnych okazały się niewystarczające, a nie ma technicznych możliwości podłączenia nowych odbiorców stąd wystąpiła konieczność ich natychmiastowej rozbudowy. Podkreślono, że prowadzone z właścicielami negocjacje nie doprowadziły do uzyskania zgody na prowadzenie prac projektowych i budowlanych niezbędnych dla przeprowadzenia inwestycji. W kolejnych pismach Gmina wyjaśniła, że inwestycja polega na wymianie już usytuowanego na działce przewodu wodociągowego o średnicy 50mm na większy o średnicy 160mm. Według inwestora nowy przewód umożliwi zasilenie w wodę ponad 30 nieruchomości, a w późniejszym czasie dalszą rozbudowę sieci.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., Starosta L. ograniczył sposób korzystania z części wspomnianej nieruchomości poprzez udzielenie zezwolenia Gminie G. na założenie i przeprowadzanie sieci wodociągowej z rur PCV 0160 mm o długości 150,3 mb. Zakres ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości wskazano w załączniku do decyzji, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 112 ustawy z dnia [...] sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r., poz. 518), wywłaszczenie nieruchomości na obszarze przeznaczonym w planie miejscowym na cele publiczne (art. 6 ustawy), które nie mogą być zrealizowane w inny sposób, polega na pozbawieniu lub ograniczeniu w drodze decyzji praw rzeczowych przysługujących do nieruchomości, gdy prawa te nie mogą być nabyte w drodze umowy. Przepis art. 124 ust. 1 wspomnianej ustawy wskazuje, że starosta może ograniczyć w drodze decyzji sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzanie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów służących do przesyłania płynów, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji na nieruchomościach stanowiących własność prywatną, jeżeli właściciel nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Organ zaznaczył, że budowa i utrzymanie publicznych urządzeń służących do zaopatrywania ludności w wodę stanowi cel publiczny w rozumieniu art. 6 ust. 3 ustawy, a lokalizacja wodociągu zgodna jest z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy G., który stanowi, że na terenach z przeznaczeniem gruntów dla ulokowania funkcji usługowej i mieszkaniowej dopuszcza się lokalizację sieci i urządzeń infrastruktury technicznej. Projektowana sieć umożliwi podłączenie docelowo ponad 100 działek, tak więc inwestycja będzie służyć zaspokojeniu potrzeb miejscowej wspólnoty. Zdaniem starosty planowana na przedmiotowej działce sieć została zlokalizowana w sposób jak najmniej uciążliwy dla jej właścicieli. Również zaprojektowana trasa sieci wodociągowej wzdłuż ulicy wojewódzkiej jest optymalna i najbardziej uzasadniona technicznie, wiąże się bowiem z wykorzystaniem istniejącego włączenia wraz z korektą trasy przewodu na działce, co ma poprawić jej zagospodarowanie. Organ zaznaczył również, że ograniczenie prawa własności stało się konieczne, ponieważ rokowania z właścicielami nieruchomości o dobrowolne jej udostępnienie, nie przyniosły rezultatu, o czym świadczy załączony do wniosku protokół z przebiegu rokowań z dnia [...] maja 2014 r., podczas których W. M. nie wyraził zgody na propozycję W. G., tj. zmiana średnicy istniejącego odcinka sieci z 50 mm na 150 mm w części po istniejącej trasie, a w części przybliżając trasę do granicy działki oraz przywrócenie terenu do stanu pierwotnego. Właściciel natomiast proponował odkupienie przez Gminę G. jego działki. Wprawdzie w negocjacjach tych nie uczestniczyła U. M., jednakże brak zgody W. M. uniemożliwia zawarcie umowy o dobrowolne udostępnienie nieruchomości. Ponadto w załączonym do akt oświadczeniu U. M. podtrzymała i potwierdziła stanowisko męża - W. M. z dnia [...] maja 2014 r., a tym samym również nie wyraziła zgody na wykonanie prac budowlanych w zakresie proponowanym przez Gminę G. . Ta z kolei nie zgodziła się na wykupienie nieruchomości, ani na zmianę trasy wodociągu i przeprowadzenia przez sąsiednią działkę [...], co uzasadniono brakiem kontaktu z jej właścicielami. Inwestor nie zgodził się także na zamianę działki. Starosta zaznaczył, że zmiana średnicy sieci wodociągowej stworzy możliwość rozbudowy sieci i jest istotna z uwagi na planowane połączenie dwóch wodociągów C. i P.. Spowoduje to zwiększenie ich wydajności i zminimalizowanie awaryjności. Nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności organ uzasadnił interesem Gminy, która jest zobowiązana do realizacji zadań publicznych.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2015r. Wojewoda podzielając argumentację Starosty L. decyzję utrzymał w mocy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego U. i W. M. zarzucili decyzji Wojewody brak przeprowadzenia negocjacji, co dla wydania decyzji w trybie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości jest warunkiem niezbędnym. Wskazany przepis ustanawia bowiem pierwszeństwo umownego uregulowania kwestii dysponowania przez inwestora nieruchomością na cele budowlane związane z realizacją inwestycji, przed rozstrzygnięciem tej kwestii w formie decyzji administracyjnej. Jedynie brak zgody pomiędzy właścicielem nieruchomości i inwestorem upoważnia organ administracyjny do wydania zezwolenia, o jakim mowa w powołanym przepisie.

Przy czym zgodnie z ugruntowanym poglądem doktryny oraz orzecznictwa rokowania, o których mowa w art. 124 ust. 3 ustawy są to rokowania, które strony prowadzą przed wystąpieniem z wnioskiem o wydanie zezwolenia w trybie art. 124 ust. 1 ustawy. Skarżący zaznaczyli, że przedłożony wraz z wnioskiem protokół z dnia [...] maja 2014 roku został sporządzony tylko z W. M., mimo, że działka pozostaje w ich współwłasności. W. G. nie wystąpił o zgodę do U. M., a przedmiotowy protokół stanowi jedynie dowód na brak bezwarunkowej zgody ze strony jednego ze współwłaścicieli z jednoczesną propozycją przystąpienia do rokowań, do których W. G. nie przystąpił. Tym samym, ich zdaniem, W. G. nie wyczerpał obligatoryjnej drogi rokowań, jako możliwości zajęcia części nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] w trybie cywilnym dla uniknięcia ingerencji administracyjnoprawnej, co powinno skutkować wydaniem przez organ I instancji decyzji o odmowie udzielenia zezwolenia na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości położonej w Ćmiłowie oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...]. Pominięto również fakt, iż przed wszczęciem postępowania administracyjnego W. G. nie doręczył im nawet projektu przebiegu sieci. W ocenie skarżących organ administracji publicznej, wszczynając postępowanie w istocie wywłaszczeniowe winien dysponować projektem sporządzonym przez profesjonalny podmiot obrazującym przebieg planowanego do budowy wodociągu oraz szczegółowym wykazem nieruchomości, do których ma być doprowadzony nowy wodociąg. Przekonywali, że planowany przez Gminę wodociąg ma być prowadzony wyłącznie w kierunku nieruchomości o przeznaczeniu wyłącznie rolniczym, nie zaś mieszkalnym. Planowana zatem inwestycja odbędzie się kosztem nieruchomości skarżących w celu znacznego zwiększenia wartości nieruchomości rolnych (własność prywatna). Zaznaczyli ponadto, że organ powinien, ustalając przebieg sieci, uwzględnić słuszny interes właściciela, który wymaga, by przebieg planowanej inwestycji był dla jego nieruchomości jak najmniej uciążliwy, a zakres ingerencji inwestora w prawa właściciela nieruchomości sprowadzony do niezbędnego minimum (por: wyrok NSA z dnia [...].09.1989 r., sygn. akt SA/Kr 441, publ. ONSA 1989/2/81; wyrok NSA z dnia [...].11.2006 r., sygn. akt I OSK 23/06, niepubl.). W niniejszej sprawie organ nie wyjaśnił w sposób wystarczający tego istotnego elementu sprawy. Pominięto znacząco większą średnicę projektowanej rury wodociągowej, co skutkować będzie koniecznością zachowania znacznie większego odstępu od rury. W ocenie skarżących całkowicie uniemożliwi to zrealizowanie inwestycji na działce nr [...] w postaci budowy magazynu przerzutowego materiałów wraz z częścią mieszkalną, skoro z wykorzystania działki nr [...] wykluczona zostanie jedną czwartą jej powierzchni. Usytuowanie spornej linii sieci na tak wąskiej nieruchomości - czyni ich nieruchomość całkowicie nieprzydatną do prowadzonej przez nich działalności gospodarczej.

Zdaniem skarżących organy administracji publicznej nie rozważyły również, czy w świetle definicji przyłącza wodociągowego zawartej w ustawie z dnia [...] czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i odprowadzaniu ścieków przewód wodociągowy w działce nr [...] nie stanowi przyłącza wodociągowego, tj. odcinka przewodu łączącego sieć wodociągową (wzdłuż drogi wojewódzkiej nr [...]) z wewnętrzną instalacją wodociągową w nieruchomości odbiorcy usług wraz z zaworem za wodomierzem głównym Przyłącze wodociągowe nie może bowiem stanowić przedmiotu decyzji wywłaszczeniowej przez ograniczenie wydanej w trybie art. 124.

Skarżący zaznaczyli, że chociaż rokowania nie oznaczają składania oświadczeń woli, mają one charakter przygotowawczy, to jednak ich przedmiotem powinny być wszystkie możliwe składniki umowy, gdyż zawarcie umowy następuje dopiero wtedy, gdy strony osiągną porozumienie, co do wszystkich składników umowy. Oczywistym wydaje się zatem, że skierowana do skarżącego propozycja winna określać konkretny przedmiot robót budowlanych, sposób ich wykonania, sposób korzystania z sieci, szczególnie w kontekście racjonalnego korzystania z nieruchomości oraz zasady odpłatności za korzystanie z nieruchomości. Tego typu propozycja nie została im złożona. W mniemaniu skarżących organ skupił się na analizie interesu inwestora i umotywował swoje stanowisko w tym zakresie, nie odnosząc się należycie do słusznego interesu strony skarżącej, opierając się na lakonicznych wyjaśnieniach inwestora.

Skarżący nie zgodzili się również ze stanowiskiem Wojewody, według którego inwestycja jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Gminy G.. Zwrócili uwagę, że swoboda podejmowania decyzji przez starostę w tej materii została ograniczona tylko do tych inwestycji, które zostały umieszczone w planie miejscowym, zaś w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Oznacza to, że nieumieszczenie zamierzenia inwestycyjnego w planie miejscowym, lub brak decyzji lokalizacyjnej inwestycji celu publicznego stanowią przesłanki negatywne do wydania decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości przez właściciela. W części graficznej planu nie zamieszczono przebiegu tej inwestycji przez działkę 646/3, natomiast sam zamiar realizacji celu publicznego na nieruchomości, która w obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego nie została przeznaczona pod realizację celów publicznych, nie daje podstaw do skutecznego żądania przez inwestora ograniczenia cudzej własności nieruchomości w trybie art. 124 ust. 1 ustawy.

Zdaniem skarżących Wojewoda zaakceptował również wadliwe postępowanie organu I instancji, polegające na pozbawieniu ich możliwości zapoznania się z pismem W. G. z dnia [...] czerwca 2015 roku, co stanowi naruszenie art. 10 kpa. Decyzji zarzucili ponadto bezpodstawne i dowolne opatrzenie rygorem natychmiastowej wykonalności z powołaniem się na bliżej niesprecyzowany interes społeczny.

Odpowiadając na skargę Wojewoda podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Nieuzasadniony jest zarzut naruszenia przez organy art. 124 ust.1 ustawy z dnia [...] sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( tekst jedn. Dz. U z 2015r. poz. 1774). Stosownie do dyspozycji tego przepisu starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Słusznie uważają skarżący, że decyzja o zezwoleniu na czasowe zajęcie nieruchomości wydana na podstawie omawianego przepisu służy temu, by bez konieczności odebrania własności lub użytkowania wieczystego dotychczasowym podmiotom tych praw uzyskać czasowy tytuł prawny do władania nieruchomością na cele budowlane, po to by wybudować określone przewody, ciągi, obiekty lub urządzenia infrastruktury technicznej. Zgodzić się również należy z oceną skarżących, według których ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości może dotyczyć tylko nieruchomości położonej na obszarze przeznaczonym w planie miejscowym na cele publiczne, ale tylko wymienione w art. 124 ust. 1 ustawy, albo dla których wydana została decyzja o lokalizacji inwestycji celu publicznego. Jeżeli zatem nieruchomość w planie miejscowym przeznaczona jest na inne cele, aniżeli wskazane w art. 124 ust. 1 należy szukać innej formy ingerencji w prawo własności nieruchomości, niż ograniczenie sposobu korzystania z niej. W rozpoznawanej sprawie nie ma jednak potrzeby sięgania do innych rozwiązań, co trafnie podkreślały organy administracji. Z akt sprawy wynika, co nie było kwestionowane w postępowaniu, że działka nr [...] będąca przedmiotem prawa własności skarżących jest położona na obszarze objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego - uchwałą Rady Miejskiej G. nr [...] z dnia [...] grudnia 2006r. " Zmiany I części zmian miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego obowiązujących na obszarze Gminy G. dla obszarów wsi: A. P., K., K., W. A., Ż. W., Ć. i M.. Położona jest w obszarze funkcjonalnym Ć100 o symbolu MN/U przeznaczonym dla lokalizacji funkcji usługowej i mieszkaniowej. Według § 6 ust.2 planu ustalenie MN/U oznacza jako wiodącą funkcję mieszkaniową ( program mieszkaniowy musi być zrealizowany obowiązkowo w ilości min. 70% powierzchni użytkowej wszystkich obiektów ). Funkcja usługowa stanowić może do 30% programu zagospodarowania i może być realizowana w jednym wspólnym obiekcie lub w oddzielnych budynkach – przy zachowaniu przepisów prawa budowlanego. Przepis ten zawiera klauzulę, według której ustalenia i dopuszczenia jak w § 5 dla terenów MN. Ust. 3 lit. c) tego przepisu stanowi natomiast, że na terenach zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej o symbolu MN dopuszcza się lokalizację sieci i urządzeń infrastruktury technicznej. Wprawdzie ustawa nie zawiera definicji pojęcia "urządzenia infrastruktury technicznej", wymienia je jednak art. 143 ust. 2. Przez budowę takich urządzeń przepis ten rozumie budowę drogi oraz wybudowanie pod ziemią, na ziemi albo nad ziemią przewodów lub urządzeń wodociągowych, kanalizacyjnych, ciepłowniczych, elektrycznych, gazowych i telekomunikacyjnych. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia [...] czerwca 2015r. ( I OSK 2911/13 opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych ), przepis ten zamieszczony jest w rozdziale 7 Działu III ustawy, w tym samym, w którym znajduje się art. 124 ust. 1. Definicję z art. 143 ust. 2 ustawy bez żadnych przeszkód można zatem zastosować dla wyjaśnienia rozumienia przeznaczenia terenu w planie miejscowym. Zauważyć trzeba, że przepis art. 143 ust. 2 częściowo pokrywa się zakresem z celem opisanym w art. 124 ust.1 ustawy, jako zakładanie i przeprowadzanie na nieruchomości przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów. Uzasadnione jest zatem przekonanie, że planowana inwestycja jest zgodna z ustaleniami planu miejscowego Gminy G.. Nie można przy tym podzielić zwartego w skardze zarzutu dotyczącego braku rozważenia projektowanego przewodu, jako przyłącza wodociągowego, co do którego nie jest możliwe wydanie decyzji w omawianym trybie. Nie było do tego żadnych powodów, jeśli wziąć pod uwagę definicję przyłącza wodociągowego jakim posługuje się art. 6 ust.2 ustawy z dnia [...] czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków ( tekst jedn. Dz. U z 2015r. poz. 139 ), którą zresztą przytoczyli także skarżący. Według tego przepisu za przyłącze wodociągowe uważa się odcinek przewodu łączącego sieć wodociągową z wewnętrzną instalacją wodociągową w nieruchomości odbiorcy usług wraz z zaworem za wodomierzem głównym. Za sieć ustawa uznaje natomiast przewody wodociągowe lub kanalizacyjne wraz z uzbrojeniem i urządzeniami, którymi dostarczana jest woda lub którymi odprowadzane są ścieki, będące w posiadaniu przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego ( ust.7 ). Bez wątpienia przewód wodociągowy o średnicy 160 mm nie stanowi przyłącza w powyższym rozumieniu, nigdy też nie był w ten sposób kwalifikowany, stanowi natomiast element sieci wodociągowej.

Na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut naruszenia przez organy art. 124 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zasadnie bowiem przyjęto, że przed zainicjowaniem postępowania administracyjnego podjęto próbę rokowań, które wbrew twierdzeniom skarżących zostały zakończone. Ustawa nie określa, co należy rozumieć przez rokowania, ale w orzecznictwie uważa się, że chodzi o wszelkie, prawem dopuszczone, działania zmierzające do zawarcia umowy dot. m.in. warunków realizacji inwestycji celu publicznego. Strony zmierzające do załatwienia sprawy w ten sposób nie są związane jakimikolwiek regułami w zakresie ich przeprowadzenia oprócz obowiązku zainicjowania rokowań, poprzez przedstawienie przez jedną z nich propozycji jej rozstrzygnięcia. Rokowania mogą zostać zatem zakończone w dowolnym czasie, chociażby w sytuacji, gdy - w ocenie którejś ze stron - nie ma szans na zawarcie porozumienia. Nie przewidziano przy tym jakiejś szczególnej formy ich zakończenia. Oznacza to, że strony samodzielnie i dowolnie decydują nie tylko o tym, czy na ich skutek dojdą do porozumienia skutkującego dokonaniem czynności prawnej, lecz również o tym, kiedy je zakończyć. W sprawie nie ulega wątpliwości, co potwierdza protokół z dnia [...] maja 2014r., że gmina określiła zakres planowanych robót, oraz przebieg wodociągu i zobowiązała się do przywrócenia działki do stanu poprzedniego. Skarżący nie wyraził zgody na inwestycję i zaproponował odkupienie działki po cenie rynkowej, na co z kolei gmina nie wyraziła akceptacji. Rzeczywiście, według protokołu inwestor nie zgłaszał żadnych innych propozycji dotyczących realizacji inwestycji, nie przedstawiał ich jednak również skarżący, zwłaszcza jeśli chodzi o wzajemne rozliczenia. Nie miało to jednak decydującego znaczenia dla oceny samych rokowań. Podkreślić trzeba, że według art. 124 ust.4 ustawy na osobie lub jednostce organizacyjnej występującej o zezwolenie na zezwolenie ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego niezwłocznie po założeniu lub przeprowadzeniu ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust.1. Jeśli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszta, stosuje się odpowiednio przepis art. 128 ust.4. Stanowi on z kolei, że w razie powstania szkód w związku ze zdarzeniem, o którym mowa w art. 124 przysługuje odszkodowanie, które powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeśli wskutek tego zdarzenia zmniejszy się wartość nieruchomości odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. Roszczenie o odszkodowanie dochodzone jest w tym przypadku w odrębnym postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez starostę na wniosek osoby uprawnionej do jego żądania. Nie ono charakteru cywilnoprawnego, wszelkie zaś kwestie związane ze sposobem jego ustalania normują przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami ( wyroki NSA z dnia [...] lutego 2009r. I OSK 460/08 ). Przepis ten jasno pokazuje, że roszczenie odszkodowawcze nie zależy od woli inwestora, stąd też nie musi być przedmiotem negocjacji, o których mowa w art. 124 ust. 3 ustawy. Tym bardziej, że jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia [...] lutego 2014r. ( I OSK 1607/12 opubl. w CBOSA ) ustalenie jego wysokości może nastąpić dopiero po zakończeniu się okresu czasowego ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości, gdyż dopiero wtedy wiadomo, jaka jest wartość poniesionych szkód i czy doszło do zmniejszenia wartości nieruchomości. Taką też regulację zawiera pkt V i VI decyzji Starosty L.. Bez znaczenia pozostaje natomiast, że w rokowaniach nie brała udziału także skarżąca, jako współwłaścicielka przedmiotowej nieruchomości. Oczywiste jest bowiem, że brak zgody jednego ze współwłaścicieli kończy w istocie jakiekolwiek negocjacje dotyczące udostępnienia nieruchomości. Tym bardziej, że w aktach znajduje się oświadczenie skarżącej, w którym podtrzymuje i potwierdza stanowisko W. M. z dnia [...] maja 2014r. i nie wyraża zgody na wykonanie prac budowlanych w zakresie proponowanym przez gminę. Zupełnie nie przekonujący jest w tej sytuacji stawiany przez skarżącą w oświadczeniu z dnia [...] maja 2015r. zarzut nie podejmowania przez W. G. próby uzyskania od niej zgody na czasowe zajęcie nieruchomości oraz prowadzenia formalnych rokowań w tym przedmiocie. Trudno oczekiwać, aby wobec jednoznacznych twierdzeń inwestor miał oczekiwać na porozumienie między współwłaścicielami co do udostępnienia nieruchomości. Nie można w tej sytuacji zarzucać organowi przedwczesne zakończenie rokowań. Z przepisu art. 124 ust. 3 wynika natomiast jasno, że rokowania muszą się odbyć przed złożeniem wniosku o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, skoro przepis ten wymaga, aby dokumenty z przeprowadzonych rokowań zostały dołączone do wniosku. Uzasadnione jest zatem stanowisko o prowadzeniu rokowań przez inwestora, a nie przez organ, do którego należy wydanie decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości.

Bez znaczenia dla oceny zastosowanego przepisu i wydania decyzji zezwalającej na przeprowadzenie przewodu wodociągowego mają podnoszone w skardze okoliczności dotyczące ewentualnych negatywnych skutków przeprowadzenia wodociągu dla możliwości korzystania z nieruchomości. W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że analiza

uciążliwości orzekanego ograniczenia dla właściciela nieruchomości nie może wykraczać poza uregulowanie art. 112 ust.3 oraz art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomości ma charakter uregulowania szczególnego, które - tak jak pozostałe przepisy tej ustawy dotyczące ograniczania bądź pozbawiania praw do nieruchomości dla celów publicznych - muszą być interpretowane dosłownie. Niedopuszczalne jest w związku z tym formułowanie jakichkolwiek innych, niż określone w ustawie o gospodarce nieruchomościami, przesłanek umożliwiających, albo wykluczających zastosowanie ograniczenia, o jakim mowa w tym przepisie ( wyrok NSA z dnia I OSK 197/09 i podane w uzasadnieniu orzecznictwo opubl. w CBOSA ). Jeżeli natomiast przeprowadzenie przewodów i urządzeń służących m.in. do przesyłania płynów uniemożliwia właścicielowi dalsze korzystanie z nieruchomości w dotychczasowy sposób albo w sposób zgodny z jej dotychczasowym przeznaczeniem, może on żądać nabycia od niego na rzecz Skarbu Państwa w drodze umowy własność nieruchomości, co wprost wynika z treści art. 124 ust.5 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wskazać przy tym trzeba, że roszczenie o wykup z art. 124 ust. 5, jakkolwiek jest roszczeniem opartym o przepis szczególny w stosunku do art. 231 § 2 k.c., może być zrealizowane jedynie w trybie cywilnoprawnym ( wyrok NSA z dnia [...] października 2014r. I OSK 500/13 opubl. w CBOSA).

Bez wątpienia organy dopełniły również wynikającego z art. 124 ust.1 ustawy obowiązku precyzyjnego określenia obszaru nieruchomości, na którym następuje ograniczenie prawa właściciela do nieruchomości. Dodatkowo na mapie ograniczenia praw rzeczowych wpisano, zarówno przebieg dotychczasowego przewodu wodociągowego, jak i projektowanego. Na konieczność zachowania tego wymogu zwrócił uwagę również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku, z dnia [...] listopada 2009 r., I OSK 185/09 opubl. w CBOSA ) zaznaczając, że decyzja powinna określać przedmiot ograniczenia i jego terytorialny zakres. Musi zatem jednoznacznie wskazywać przebieg inwestycji przez nieruchomość. Zdaniem sądu wymóg zachowania zgodności ograniczenia wynikającego z decyzji o czasowym zajęciu nieruchomości z planem miejscowym lub z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego odnosi się przede wszystkim do obszaru nieruchomości, który objęty został przeznaczeniem pod budowę publicznych urządzeń infrastruktury technicznej lub na którym ustalona została lokalizacja tego typu inwestycji. Tylko bowiem wobec takiej części obszaru nieruchomości może być wydana decyzja o zezwoleniu na czasowe jej zajęcie, który to obszar jest niezbędny dla posadowienia na nim tych urządzeń oraz wykonania związanych z tym posadowieniem robót budowlanych. Skoro zaś decyzja wprowadzająca ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości ma być zgodna z planem lub z decyzją lokalizacyjną również w zakresie obszaru ograniczenia, to także z tego względu musi zawierać rozstrzygnięcie w zakresie obszaru zajętej nieruchomości. Zbadanie wymogu zgodności z planem lub z decyzją lokalizacyjną, w zakresie obszaru zajętego, bez rozstrzygnięcia w zakresie obszaru w decyzji, nie byłoby możliwe ( por. także odmienne stanowisko, co do potrzeby określenia w decyzji przebiegu samej inwestycji zaprezentowane w wyroku NSA z dnia [...] lutego 2012 r. I OSK 357/11 opubl. w CBOSA).

Pozbawiony racji jest także zarzut naruszenia art. 10 § 1 kpa przez utrzymanie w mocy decyzji organów I instancji, pomimo tego, że skarżącym nie zapewniono możliwości czynnego udziału w sprawie, a w szczególności nie mieli oni możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych w sprawie dowodów. Zarzut ten sprowadza się w istocie do zaniechania zapoznania skarżących z pismem W. G. z dnia [...] czerwca 2015r., w którym opisano zadania gminy w zakresie realizacji zadań publicznych oraz zagadnienia zawiązane z prowadzonymi negocjacjami i zgodnością inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Akta sprawy wskazują jednoznacznie, że skarżący nie byli z tym pismem zapoznani, było ono adresowane wyłącznie do Starosty, chociaż według jego treści stanowiło odpowiedź na pismo pełnomocnika skarżących. Wbrew jednak ich przekonaniu powyższe uchybienie nie ma wpływu na rozstrzygnięcie. W orzecznictwie sądowym istnieje ugruntowany pogląd, że zarzut naruszenia postanowień art. 10 § 1 kpa przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego oraz możliwości wypowiedzenia się, co do tego, jak i składania wniosków, może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Na stronie stawiającej zarzut spoczywa zatem ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania, a wynikiem sprawy (por. m.in. wyrok NSA z [...] lutego 2011 r., sygn. I OSK 575/10, LEX nr 1070853, wyrok NSA z dnia [...] października 2010 r., sygn. II OSK 1279/09, LEX nr 746442). Nie ulega wątpliwości, że skarżący nie wskazali żadnych czynności, których mógłby dokonać przed organami administracji, gdyby zostali zawiadomieni o treści wspomnianego pisma. Wskazać też należy, że w piśmie z dnia [...] kwietnia 2015r. Starosta L. zawiadomił pełnomocnika właścicieli o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłaszania żądań, z czego skorzystał w dniu [...] maja 2015r. W efekcie pełnomocnik złożył w dniu [...] maja 2015r. pismo, w którym odniósł się do prowadzonego postępowania.

W przekonaniu sądu Starosta wadliwie nadał natomiast zaskarżonej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Omawiany już 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami umożliwia staroście wykonującemu zadania z zakresu administracji rządowej, ograniczenie, w drodze decyzji, sposobu korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Jak już wspomniano, powyższe ograniczenie następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Norma przepisu art. 124 cytowanej ustawy ma charakter uregulowania szczególnego, które, tak jak pozostałe przepisy tej ustawy dotyczące ograniczania bądź pozbawiania praw do nieruchomości dla celów publicznych, musi być interpretowane dosłownie. Niedopuszczalne jest więc formułowanie jakichkolwiek innych przesłanek umożliwiających albo wykluczających zastosowanie ograniczenia, o jakim mowa w tym przepisie (por. wyrok NSA z dnia [...] lipca 2008 r. I OSK 1165/07 opubl. w CBOSA). Tymczasem przypadki określone w art. 108 kpa to ochrona zdrowia lub życia ludzkiego, zabezpieczenie gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. Do tego przepisu odsyła natomiast art. 124 ust. 1a ustawy, stosownie do którego w przypadkach określonych w art. 108 kpa lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności.

Z tych powodów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia [...] sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedn. Dz. U z 2012r. poz. 270 ze zmianami ) należało uchylić zaskarżoną decyzję w części obejmującą rygor natychmiastowej wykonalności. W pozostałej części na podstawie art. 151 powołanej ustawy skargę oddalono. Sąd uznał natomiast za zasadne miarkowanie zwrotu kosztów postępowania w oparciu o art.206 cyt. ustawy. Zgodnie z tym przepisem w razie częściowego uwzględnienia skargi sąd może w uzasadnionych przypadkach zasądzić na rzecz skarżącego od organu tylko część kosztów, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. W rozpoznawanej sprawie skarga została uwzględniona jedynie w części dotyczącej nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, podczas, gdy zarzuty dotyczące podstawowych kwestii uzasadniających rozstrzygnięcie nie znalazły potwierdzenia. Stąd też na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 wspomnianej ustawy oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c ) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ( tekst jedn. Dz. U z 2013r. poz. 490 ze zmianami ) orzeczono jak w sentencji.