Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 230/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-09-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art 12 ust 4a, 4f, 5a, art 18 ust 1, 1e
journal: Dz.U. 2013 poz 687
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Sędziowie sędzia WSA Renata Nawrot (spr.), sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Protokolant ref. staż. Aleksandra Larkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2015 r. sprawy ze skarg Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad oraz M. K., A. K., P. K. i P. K. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie są dwie skargi: 1) Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad oraz, 2) M. K., A. K., P. K.

i P. K. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. w przedmiocie ustalenia odszkodowania.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym

i prawnym:

Decyzją Nr [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. Wojewoda [...] (zwany dalej: "Wojewoda", "organ I instancji") zezwolił na realizację inwestycji drogowej dla zadania "Budowa obwodnicy [...] w ciągu drogi krajowej nr [...]". Postanowieniem znak [...] z dnia [...] października 2013 r. Wojewoda decyzji tej nadał rygor natychmiastowej wykonalności. Następnie zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2013 r. wszczął postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za prawo własności przejętej pod wymienioną inwestycję, oznaczonej w ewidencji obrębu [...], gmina [...] jako działki nr [...] o powierzchni [...] ha (powstałej z podziału działki nr [...], nr [...] o powierzchni [...] ha (powstałej z podziału działki nr [...] i nr [...] o powierzchni [...] ha (powstałej z podziału działki nr [...], KW nr [...] oraz działki nr [...] o powierzchni [...] ha (powstałej z podziału działki nr [...], KW nr[...], stanowiących własność M. i S. K.

Decyzją znak [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. Wojewoda działając na podstawie art. 12 ust. 4a, 4f, 4g i 5a w związku z art. 18 ust. 1

i 1e ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania

i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 687 ze zm., zwana dalej: "specustawą drogową"), art. 132 ust. 1 i 1a, art. 134 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm., zwana dalej: "u.g.n.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., zwana dalej: "k.p.a."), orzekł: w pkt 1 - o ustaleniu odszkodowania w wysokości 590.523,00 zł za prawo własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów obrębu [...], gmina [...] jako działki nr: [...] o powierzchni [...] ha, nr [...]

o powierzchni [...] ha i nr [...] o powierzchni [...] ha oraz nr [...]

o powierzchni [...] ha przejętej z mocy prawa, przez Skarb Państwa, od M. i K. K. - udział [...], A. E. K. - udział [...], P. P. K. - udział [...], P. P. K. - udział [...]; w pkt 2 - zobowiązał Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad (zwany dalej: "GDDKiA") do wypłaty odszkodowania na rzecz: M. K. K., udział [...] - w kwocie - 369 076,89 zł; A. E. K., udział [...] - w kwocie - 73 815,37 zł; P. P. K., udział [...] - w kwocie - 73 815,37 zł; i P. P. K., udział [...] - w kwocie - 73 815,37 zł, w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja z dnia [...] czerwca 2013 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stanie się ostateczna.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że rzeczoznawca majątkowy

w dwóch operatach szacunkowych określił wartość nieruchomości na dzień 3 czerwca 2013 r., w tym działek [...], [...], [...] na kwotę 518.067,00 zł, w tym wartość rynkową gruntu na kwotę 515.940,00 zł, wartość odtworzeniową części składowych na kwotę 2.127,00 zł, oraz działki [...] na kwotę 72.456,00 zł. Do szacowania rzeczoznawca zastosował podejście porównawcze, metodę korygowania ceny średniej. Wartość pojedynczego drzewa określił stosując podejście dochodowe. Zgodnie

z Zarządzeniem nr 14 ML i PD z dnia 23 sierpnia 1985 r. w sprawie zasad szacowania drzewostanów (Dz. Urz. ML i PD nr 2, poz. 7) do wyceny drzewostanów, z których można otrzymać sortymenty użytkowe drewna, zastosowano podejście dochodowe, technikę wskaźnikową. Określona wartość według rzeczoznawcy, zawiera się

w przedziale średnich cen transakcyjnych nieruchomości podobnych. Zdaniem organu

I instancji operat sporządzony został zgodnie z wymogami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z 2004 r. Nr 207, poz. 2109 ze zm., zwane dalej: "rozporządzeniem").

Wyjaśnił także, iż przedmiotowa nieruchomość została wydana przez M. K. w dniu 14 listopada 2013 r. z zachowaniem terminu, niemniej wskazał w tym zakresie, iż ww. nieruchomości stanowiły własność M. i S. K.

S. K. zmarł 14 marca 2013 r., zaś na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w [...], X Wydział Cywilny, sygn. akt: [...], spadek po ww., na podstawie ustawy nabyli: żona M. K. K. w [...] części; córka A. E. K. w [...] części; syn P. P. K. w [...] części; syn P. P. K. w [...] części. Z uwagi jednak na fakt, iż nieruchomość została wydana tylko przez jednego współwłaściciela, odmówiono powiększenia kwoty odszkodowania o równą 5% wartość nieruchomości.

W odwołaniu złożonym na powołaną decyzję M. K., A. K., P. K. i P. K. (dalej także jako: "skarżący") podali, iż nie zgadzają się z wydaną decyzją w odniesieniu do nieprzyznania zwiększenia kwoty odszkodowania o 5% wartości nieruchomości, w związku z wcześniejszym wydaniem nieruchomości. Podnieśli w tym zakresie, iż przedmiotowa nieruchomość została wydana tylko przez M. K., gdyż to ona obok zmarłego męża była jej jedynym prawnym właścicielem nieruchomości. A. K., P. K. i P. K. nie byli wówczas właścicielami, gdyż sprawa spadkowa odbyła się w późniejszym terminie.

Decyzją znak [...] z dnia [...] listopada 2014 r. Minister Infrastruktury i Rozwoju (zwany dalej: "Minister", "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 138 § 1 k.p.a., orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.

W uzasadnieniu decyzji, po przedstawieniu stanu sprawy i treści przepisów regulujących przedmiotową materię Minister stwierdził zasadność podjętego przez organ I instancji rozstrzygnięcia. Podał, że podstawę dla ustalenia wysokości odszkodowania za przejęcie z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości - działki nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...]

o powierzchni [...] ha i nr [...] o powierzchni [...] ha stanowiły

w niniejszej sprawie dwa operaty szacunkowe (z 10 stycznia 2014 r. i 20 marca 2014 r.) sporządzone przez rzeczoznawcę majątkowego. Autor operatu szacunkowego ustalił, że zgodnie ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy [...] zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy [...] Nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r., ww. działki przeznaczone są na cele mieszkalno-usługowe. Dla działki nr [...] i nr [...] została wydana decyzja o warunkach zabudowy (budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego).

Wyceniane nieruchomości położne są w obrębie [...]. Przedmiotowe działki były niezabudowane i stanowiły teren użytków rolnych, na działkach występowało lekkie zróżnicowanie wysokościowe terenu. Sąsiedztwo nieruchomości stanowiły tereny użytków rolnych, las i pojedyncza zabudowa. Dojazd do działek nr [...] i nr [...] odbywał się droga gruntową, zaś do działek nr [...] i nr [...] brak było bezpośredniego dojazdu. Na działce nr [...] znajdowały się nasadzenia: sosna (10 szt.); świerk (2 szt.), a na działce nr [...] były to nasadzenia: dąb (3 szt.); klon (1 szt.); sosna (20 szt.); brzoza (4 szt.). Dla określenia wartości gruntu przedmiotowych działek biegły zastosował podejście porównawcze, metodę korygowania ceny średniej, natomiast wartość nasadzeń ustalił przy użyciu metody odtworzeniowej. Podejście porównawcze polega na określeniu wartości rynkowej nieruchomości przy założeniu, że wartość ta odpowiada cenom, jakie uzyskano za nieruchomości podobne, które były przedmiotem obrotu rynkowego. Ceny te koryguje się ze względu na cechy różniące nieruchomości podobne od nieruchomości wycenianej oraz uwzględnia się zmiany poziomu cen na wskutek upływu czasu. Biegły wyjaśnił, że w wyniku przeprowadzonej analizy kształtowania się wzajemnych relacji cenowych pomiędzy niezabudowanymi nieruchomościami gruntowymi o badanych przeznaczeniach ustalono, że cenność gruntów drogowych jest niższa od cenności gruntów przeznaczonych pod zabudowę mieszkalno-usługową. Na potrzeby wyceny biegły przebadał rynek transakcji nieruchomościami gruntowymi niezabudowanymi, przeznaczonymi pod zabudowę mieszkaniowo-usługową na terenie gmin [...],[...],[...] i [...] w okresie do stycznia 2012 r. do dnia wyceny. Ustalił, że ceny tego typu nieruchomości zawierały się w przedziale od 54,67 zł/m2 do 81,38 zł/m2, przy cenie średniej 62,78 zł/m2. Ich poziom zależał od następujących cech: lokalizacja (waga 50%), powierzchnia (waga 10%), warunki techniczno-użytkowe (waga 20%) i przeznaczenie (waga 20%). Do ostatecznej analizy biegły wybrał 11 nieruchomości i porównał je z szacowaną nieruchomością pod względem cech rynkowych wpływających na różnicę ich wartości. Ostatecznie wartość nieruchomości rzeczoznawca ustalił na kwotę 591,063,00 zł, w tym wartość działek nr [...], [...] i [...] ustalono na kwotę 518.607,00 zł, natomiast wartość działki nr [...] ustalono na kwotę 72.456,00 zł.

Oceniając złożone w sprawie operaty szacunkowe organ odwoławczy stwierdził, że zostały one sporządzone prawidłowo. Rzeczoznawca majątkowy określił wartość nieruchomości w oparciu o treść § 36 ust. 1 rozporządzenia, przyjmując do porównań transakcje gruntami o przeznaczeniu pod zabudowę mieszkaniowo-usługową, czyli tożsamym jak wyceniane działki. Ponadto nieruchomości porównawcze spełniają wszelkie kryteria podobieństwa, o których mowa w art. 4 pkt 16 u.g.n.

Odnosząc się do zarzutu odwołania dotyczącego nieprawidłowego niepowiększenia odszkodowania o 5% wartości nieruchomości Minister wyjaśnił, że powyższe ustawodawca uzależnił od łącznego spełnienia dwóch przesłanek:

1) wydania przez właściciela nieruchomości objętej decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej oraz opróżnienia i wydania lokali i innych pomieszczeń, 2) dokonania powyższych czynności w określonym w art. 18 ust. 1e specustawy drogowej terminie. Uprawnienie do uzyskania odszkodowania podwyższonego o kwotę równą 5% wartości nieruchomości możliwe jest wyłącznie w wyniku faktycznego wydania nieruchomości inwestorowi bądź też w wyniku złożonego przed inwestorem oświadczenia o wydaniu nieruchomości. Wydanie nieruchomości należy traktować jako czynność faktyczną, której potwierdzeniem może być protokół zdawczo-odbiorczy lub oświadczenie byłego właściciela o wydaniu nieruchomości. Wyjaśnił, iż 30-dniowy termin na wydanie nieruchomości przez właściciela biegnie od dnia doręczenia postanowienia o nadaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej rygoru natychmiastowej wykonalności. Reasumując wyjaśnił, iż z protokołu wydania nieruchomości wynika, że M. K. wydała przedmiotową nieruchomość w dniu 14 listopada 2013 r., przy czym w protokole wydania nieruchomości zamieszczono uwagę, że S. K. nie żyje. Z postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] lutego 2014r., sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia praw do spadku wynika natomiast, że spadek po zmarłym w dniu 14 marca 2013 r. S. K., na podstawie ustawy nabyli: żona M. K. w [...] części, córka A. K. w [...] części, syn P. K. w [...] części i syn P. K. w [...] części.

Minister wywiódł następnie, iż zgodnie z art. 924 i 925 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. - Kodeks cywilny (Dz. U. 2014r., poz. 121 ze zm., zwana dalej: "k.c.") spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy, a spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku. Powyższe oznacza, że od dnia 14 marca 2013r., tj. od dnia zgonu S. K., jego spadkobiercy - jako przyszli współwłaściciele przedmiotowej nieruchomości powinni byli wydać nieruchomość w terminie określonym w art. 18 ust. 1e specustawy drogowej.

Skargi na powołane wyżej rozstrzygnięcie do sądu administracyjnego złożyli skarżący oraz GDDKiA.

Skarżący zarzucili w zaskarżonej decyzji, że działki zostały wydane przez M. K. w ustawowym terminie, zaznaczając, iż pozostali spadkobiercy nie wnieśli sprzeciwu od jej decyzji wydania nieruchomości, zatem należy przyjąć, iż działała ona w imieniu wszystkich spadkobierców. Ponadto żaden z ustawowych spadkobierców nie był pytany o zgodę, gdyż do czasu uprawomocnienia wyroku sądowego nikt oprócz M. K. nie figurował jako właściciel. W związku z powyższym skarżący wnieśli

o uznanie ich roszczeń i wypłatę należnego odszkodowania - 5% wartości nieruchomości.

GDDKiA wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Podniósł zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego: art. 12 ust. 4g i ust. 5 specustawy drogowej oraz art. 132 ust. 1a u.g.n. Zdaniem GDDKiA decyzja powinna zobowiązywać Generalnego Dyrektora do zapłaty odszkodowania w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja Wojewody o ustaleniu odszkodowania stanie się ostateczna, lecz nie wcześniej, niż decyzja o udzieleniu zezwolenia na realizację inwestycji drogowej nabierze cech ostateczności.

W odpowiedzi na skargi Minister wniósł o oddalenie skargi złożonej przez skarżących oraz o uwzględnienie skargi złożonej przez GDDKiA. Wyjaśnił w tym zakresie, że decyzja Wojewody z dnia [...] czerwca 2013 r. uzyskała walor ostateczności w dniu 4 sierpnia 2014 r., zapłata odszkodowania powinna następować w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna. Jednak z uwagi na skargę skarżących, organ odwoławczy nie miał możliwości podjęcia działań w trybie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), zmierzających do uwzględnienia skargi.

Na rozprawie w dniu 16 września 2015 r. Sąd na podstawie art. 111 § 1 p.p.s.a., postanowił o połączeniu do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia spraw ze skargi ww. odpowiednio o sygn. IV SA/Wa 230/15 i IV SA/Wa 231/15 i prowadzeniu sprawy pod sygn. akt VIII SA/Wa 230/15.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego,

a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy

i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany – stosownie do art. 134 p.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, uwzględnił skargi. W konsekwencji uznał, że decyzja Ministra z dnia [...] listopada 2014 r. narusza prawo w stopniu kwalifikującym ją do wyeliminowania z obrotu prawnego.

W pierwszej kolejności zauważyć należy, że w przedmiotowej sprawie, na podstawie przepisów specustawy drogowej, w celu realizacji inwestycji drogowej

w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 260 ze zm.), o czym mowa w art. 1 ust. 1 specustawy, doszło do przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa oraz do ustalenia odszkodowania. Wywłaszczenie uregulowane w specustawie drogowej jako nabycie z mocy prawa, rodzi po stronie wnioskodawcy (inwestora) obowiązek wypłaty odszkodowania. Ustalanie odszkodowania następuje w ramach tej samej sprawy administracyjnej, wobec tych samych podmiotów, które brały udział w postępowaniu dotyczącym wydania decyzji

o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, z uwzględnieniem – oczywiście – dotychczasowych właścicieli danej nieruchomości (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 4 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Wr 73/14).

Jak wskazuje art. 12 ust. 5 specustawy drogowej, do ustalenia wysokości

i wypłacenia odszkodowania, o którym mowa w ust. 4a, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem art. 18 specustawy. Z kolei zgodnie z art. 132 ust. 1 i ust. 1a u.g.n. zapłata odszkodowania następuje jednorazowo, w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu podlega wykonaniu, z zastrzeżeniem, że w sprawach, w których wydano odrębną decyzję

o odszkodowaniu, zapłata odszkodowania następuje jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o odszkodowaniu stała się ostateczna.

W konsekwencji należy przyjąć, że obowiązek zapłaty odszkodowania nie może powstać przed nabraniem waloru ostateczności przez decyzję, na mocy której doszło do przejęcia nieruchomości, ale też przez decyzję o ustaleniu odszkodowania.

W przeciwnym razie odszkodowanie zostałoby wypłacone, mimo że szkoda – przejęcie nieruchomości – jeszcze nie powstała, ponieważ, co do zasady, decyzja o lokalizacji inwestycji, jak każda decyzja administracyjna, rodzi skutki prawne dopiero wtedy, gdy jest ostateczna i dopiero wtedy zgodnie z zasadą ogólną trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 k.p.a.), podlega szczególnej ochronie w celu zapewnienia stabilności stosunków prawnych, co w konsekwencji stanowi ochronę praw nabytych adresatów tej decyzji. Z kolei zobowiązanie do wypłaty odszkodowania przed nabraniem waloru ostateczności przez decyzję o ustaleniu odszkodowania powodowałoby, że - co prawda - zaistniała faktyczna podstawa wypłaty odszkodowania – przejęcie nieruchomości na mocy ostatecznej decyzji o realizacji inwestycji, to jednak wypłata odszkodowania może nastąpić wyłącznie na podstawie ostatecznej decyzji

o jego ustaleniu. Przepisy prawa nie przewidują wypłaty odszkodowania z mocy prawa, gdy dojdzie do przejęcia nieruchomości pod drogę publiczną.

W kontekście powyższych rozważań w rozpatrywanej sprawie zgodzić się należy

z GDDKiA, a także stanowiskiem organu przyjętym w odpowiedzi na skargę, że

w zaskarżonej decyzji organ pominął kwestię terminu, w którym GDDKiA został zobowiązany do wypłaty odszkodowania. W dniu 25 kwietnia 2014 r., w którym Wojewoda w decyzji ustalił odszkodowanie i zobowiązał do jego wypłaty na rzecz skarżących, decyzja o realizacji inwestycji nie była ostateczna, a jak wynika z akt sprawy, stała się ostateczna w dniu 4 sierpnia 2014 r. Oznacza to, że od tego momentu, mimo że decyzja o ustaleniu odszkodowania nie była ostateczna, GDDKiA był zobowiązany wypłacić odszkodowanie. Jednocześnie beneficjenci odszkodowania – skarżący nie mieli prawnych możliwości dochodzenia wypłaty odszkodowania, ponieważ w obrocie nie było ostatecznej decyzji ustalającej odszkodowanie. Organ odwoławczy powinien był z urzędu wziąć pod uwagę, że w ten sposób sformułowane rozstrzygnięcie w decyzji z dnia [...] kwietnia 2014 r. przeczy zasadzie trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a., ponieważ zobowiązuje do spełnienia świadczenia na podstawie decyzji, która nie była ostateczna. Dopiero łączne uzyskanie waloru ostateczności przez decyzję o realizacji inwestycji

i decyzję o ustaleniu odszkodowania, stwarza stan prawny, w którym świadczenie może zostać spełnione. Wobec powyższego należało zatem stwierdzić, że decyzja z dnia

[...] listopada 2014 r. została wydana z naruszeniem art. 12 ust. 5 specustawy drogowej

w związku z art. 132 ust. 1a u.g.n. oraz art. 16 § 1 k.p.a.

Uwzględnieniu podlegała także skarga złożona przez skarżących, zdaniem Sądu w okolicznościach niniejszej sprawy nie można było uznać, że nie zaistniały podstawy do podwyższenia należnego skarżącym odszkodowania o 5%, o którym to podwyższeniu mowa w przepisie art. 18 ust. 1e specustawy drogowej. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku, w którym dotychczasowy właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości objętej decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, odpowiednio wyda tę nieruchomość lub wyda nieruchomość i opróżni lokal oraz inne pomieszczenia niezwłocznie, lecz nie później niż 30 dni od dnia: 1) doręczenia zawiadomienia o wydaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej,

o której mowa w art. 17 tj. decyzji opatrzonej rygorem natychmiastowej wykonalności,

2) doręczenia postanowienia o nadaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej rygoru natychmiastowej wykonalności albo 3) w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna - wysokość odszkodowania powiększa się o kwotę równą 5% wartości nieruchomości lub prawa użytkowania wieczystego.

Treść przywołanej regulacji odczytywana w powiązaniu z art. 16 specustawy drogowej, przewidującym, co do zasady termin wydania nieruchomości nie krótszy niż 120 dni od dnia w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna, wskazuje, że podwyższenie odszkodowania o 5% wartości nieruchomości, przysługuje za skrócenie terminu wydania nieruchomości co najmniej do dni 30, liczonych od dat zdarzeń objętych poszczególnymi punktami. W świetle przytoczonego przepisu oraz przepisu art. 17 specustawy drogowej, określającego konsekwencje opatrzenia decyzji rygorem natychmiastowej wykonalności, z nadaniem decyzji rygoru, wiąże się obowiązek niezwłocznego wydania nieruchomości przejętej pod realizację inwestycji. Wywiązanie się zaś z powyższego obowiązku uprawnia właściciela nieruchomości (użytkownika wieczystego) do uzyskania podwyższonego

o 5% odszkodowania. Jednocześnie, jak wskazuje treść przepisu art. 18 ust. 1e pkt 1

i 2, bieg terminu niezwłocznego wydania nieruchomości, rozpoczyna się dla zobowiązanego z momentem doręczenia mu albo zawiadomienia o wydaniu decyzji opatrzonej rygorem natychmiastowej wykonalności albo z momentem doręczenia mu postanowienia o nadaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, rygoru natychmiastowej wykonalności. Nie ulega więc wątpliwości, że właściciel nieruchomości musi mieć świadomość ciążącego na nim obowiązku. Ciężar wykazania istnienia takiej świadomości spoczywa na organie administracji, który ma powinność zawiadomienia dotychczasowego właściciela nieruchomości o wydaniu decyzji (postanowienia) rodzącej obowiązek niezwłocznego wydania nieruchomości.

W sprawie niniejszej decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej między innymi na nieruchomości skarżącej i jej męża (działki nr [...],[...],[...] i [...]) została wydana w dniu [...] czerwca 2013 r. Decyzja ta została opatrzona rygorem natychmiastowej wykonalności na podstawie postanowienia Wojewody z dnia [...] października 2013 r. Przedstawione przy skargach akta administracyjne nie zawierają dokumentów potwierdzających doręczenie skarżącym (ewentualnie tylko M. K.

i zmarłemu S. K.) zawiadomienia o wydaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Brak też w aktach sprawy niniejszej dokumentu potwierdzającego doręczenie postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności. W dokumentach sprawy znajduje się natomiast zawiadomienie organu

I instancji z dnia [...] listopada 2014 r. o wszczęciu postepowania w sprawie ustalenia odszkodowania za działki nr [...], [...], [...] i [...], przejęte pod inwestycję drogową, doręczone M. K. (do rąk domownika) w dniu 18 listopada 2013 r. Zostało ono zatem wystosowane do skarżącej i jej męża w dniu 14 listopada 2013 r. tj. w dacie, w której M. K. wydała ww. nieruchomość GDDKiA. Powyższe potwierdza znajdujący się aktach sprawy protokół wydania nieruchomości. Skarżąca zawiadomienie o wydaniu decyzji dotyczącej jej nieruchomości otrzymała zatem już po dacie faktycznego objęcia nieruchomości w posiadanie przez wykonawcę robót budowlanych.

Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, przesłanki do uzyskania podwyższonego o 5% odszkodowania, o jakim mowa w przepisie art. 18 ust. 1 e specustawy drogowej, są spełnione także wtedy, gdy bez czynionych przez byłego właściciela nieruchomości przeszkód, dochodzi do faktycznego objęcia nieruchomości w posiadanie przez zarządcę drogi, zanim dotychczasowy właściciel zostanie zawiadomiony o wydaniu decyzji rodzącej obowiązek wydania nieruchomości.

Konsekwencją odmiennego niż przyjął organ stanowiska sądu, stała się konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji, jako wydanej z naruszeniem prawa materialnego (art. 145 § 1 pkt 1 a p.p.s.a.).

Ponownie rozpoznając sprawę Minister, będąc związany treścią art. 153 p.p.s.a. uwzględni przedstawione wyżej rozważania Sądu.

Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.