Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 897/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-08-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 185, art. 207
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par. 1, par. 10
journal: Dz.U. 1983 nr 65 poz 294
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych.
article: par. 10
journal: Dz.U. 2002 nr 132 poz 1115
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie Sędzia NSA Bożena Walentynowicz ( spr. ) Sędzia del. NSA Janusz Furmanek Protokolant Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 listopada 2009 r. sygn. akt III SA/Kr 764/07 w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, 2. odstępuje od zasądzenia od M. G. zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 19 listopada 2009 r., sygn. akt III SA/Kr 764/07, w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z [...] czerwca 2007 r., Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd I instancji podał, że wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 lutego 2006 r., sygn. akt II SA/Kr 1862/03 uchylona została decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z [...] czerwca 2003 r., znak: [...] (wydana na mocy § 10 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, Dz.U. Nr 132, poz. 1115 – dalej rozporządzenie z 2002 r.) oraz poprzedzająca ją decyzja Powiatowego Inspektora Sanitarnego w M. z [...] stycznia 2003 r., znak: [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia u M. G. choroby zawodowej narządu słuchu (wydana na mocy § 10 ust. 1 i 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, Dz.U. Nr 65, poz. 294 ze zm. – dalej rozporządzenie z 1983 r.). W uzasadnieniu wyroku z dnia 27 lutego 2006 r. Sąd wskazał, iż decyzje organów obu instancji zapadły bez należytego wyjaśnienia sprawy, w oparciu o orzeczenia lekarskie, które nie uzasadniają w sposób wyczerpujący i przekonywujący treści dokonanego rozpoznania, a także w których treści istnieją rozbieżności.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z [...] grudnia 2006 r. nr [...], znak: [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w M. nie stwierdził choroby zawodowej u M. G. – uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu – wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z 1983 r.

Wykonując zalecenia Sądu, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w M. wystąpił pismem z [...] czerwca 2006 r. zarówno do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. jak i Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Ł. o uzupełnienie wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich oraz wyjaśnienie rozbieżności co do przyczyn nie zakwalifikowania schorzenia M. G. jako choroby zawodowej.

W odpowiedzi z [...] września 2006 r., znak: [...], Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Ł. podał, iż M. G. był badany w Poradni Chorób Zawodowych WOMP CP-L w Ł. – orzeczenie nr [...] z [...] czerwca 2002 r. Stwierdzono wówczas obustronny odbiorczy ubytek słuchu (test SISI UP-0%, UL-100%). Ze względu na konieczność obiektywizacji badań i rozszerzenie ich zakresu skierowano w/w na konsultację do IMP w Ł., gdzie stwierdzono obustronny odbiorczy ubytek słuchu o wielkości w UP-34,3 dB; UL-32,6 dB (test SISI - UL-85%, UP - 0%). W audiometrii impedancyjnej uzyskano prawidłowe krzywe tympanometryczne typu A obustronnie oraz nie zarejestrowano odruchów z mięśni strzemiączkowych (z wyjątkiem śladowych odruchów z ucha prawego obecnych dla 500 i 1000 Hz jednak różnica pomiędzy progiem odruchu strzemiączkowego a progiem słuchowym w audiometrii tonalnej jest większa od 60 dB w zakresie tych częstotliwości, co wskazuje na brak obiektywnego objawu wyrównania głośności, typowego dla uszkodzenia ślimaka). Powyższe wyniki sugerują, że stwierdzany u M. G. ubytek słuchu jest ubytkiem typu pozaślimakowego mimo wartości SISI w uchu lewym > od 80% (85-100%), podawanego przez badanego w badaniu subiektywnym jakim jest test SISI. Stwierdzona progresja niedosłuchu w porównaniu do wcześniejszych badań w 1985r. i 1990r. pozostaje bez związku z odległym w czasie narażeniem na hałas środowiska pracy i powstała z przyczyn pozazawodowych (takich jak np.: zmiany naczyniowe w obrębie ucha wewnętrznego, infekcje wirusowo – bakteryjne, zaburzenia psychogenne oraz zmiany spowodowane wiekiem). W opinii lekarskiej z [...] października 2006r., znak: [...], Instytut Medycyny Pracy w Ł. po ponownej analizie dokumentacji lekarskiej sprawy podał, iż podtrzymuje treść orzeczenia lekarskiego Nr [...] z [...] września 2002r. Uznał, iż występujący u M. G. ubytek słuchu typu odbiorczego nie wykazuje – jak to ustalono w wielu badaniach przeprowadzonych w tutejszym Instytucie w latach 1984, 1985, 1986, 2002 – związku przyczynowego z warunkami pracy. Również obraz audiologiczny niedosłuchu jest niecharakterystyczny dla uszkodzeń słuchu spowodowanych hałasem, ponieważ wyniki audiometrii impedancyjnej i audiometrii nadprogowej (test SISI) przemawiają za pozaślimakową lokalizacją ubytku słuchu, tj. nietypową dla skutków przewlekłego urazu akustycznego. Stanowisko to jest zbieżne z orzeczeniem WOMP w Ł. Nr [...] z [...] czerwca 2002r.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w M. – stosując się do wskazań zawartych w wyroku sądowym – skierował do M. Ośrodka Medycyny Pracy w K. jako jednostki orzeczniczej właściwej do orzekania w sprawach chorób zawodowych – pisemną prośbę o dodatkową konsultację medyczną w przedmiotowej sprawie. Po wnikliwej analizie dokumentacji lekarskiej oraz dotyczącej narażenia zawodowego MOMP w K. stwierdził, iż zaprezentowane wyjaśnienie przez WOMP w Ł. daje podstawę do zrozumienia dlaczego brak jest podstaw do rozpoznania u M. G. obustronnego odbiorczego ubytku słuchu jako choroby zawodowej. Wykonane badania wskazują, że lokalizacja niedosłuchu jest pozaślimakowa, a więc wskazująca na inne niż hałas przyczyny uszkodzenia słuchu. Nie można zatem przyjąć, że to warunki pracy zawodowej przyczyniły się do powstania uszkodzenia słuchu, gdyż powodowały to czynniki samoistne.

Decyzją z [...] czerwca 2007 r., nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., działając na podstawie § 10 rozporządzenia z 2002 r., utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w M. z [...] grudnia 2006 r. o braku podstaw do stwierdzenia u M. G. choroby zawodowej.

W uzasadnieniu decyzji Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wskazał, że rozpatrując ponownie sprawę Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w M. ustalił, że M. G. był wielokrotnie badany w kierunku rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. po zapoznaniu się z całością dokumentacji w sprawie uznał, że wydana decyzja organu I instancji jest merytorycznie uzasadniona. Rozstrzygając o braku podstaw do stwierdzenia u M. G. choroby zawodowej narządu słuchu Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wziął pod uwagę fakt braku rozpoznania klinicznego przez jednostki orzecznicze – I i II stopnia diagnostycznego – właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych. Żadna z placówek służby zdrowia w wydanych w sprawie orzeczeniach lekarskich oraz w opiniach stanowiących uzasadnienie wcześniej wydanych orzeczeń, nigdy nie rozpoznała u M. G. choroby zawodowej wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych będącego załącznikiem do cytowanego wcześniej rozporządzenia. Przedłożone organowi pisemne uzupełnienia do wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich (2006 r.) w ocenie Inspektora w sposób szczegółowy, wyczerpujący i jednoznaczny dowodzą braku podstaw do rozpoznania u zainteresowanego ww. chorób zawodowych. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. stwierdził więc, iż zgodnie ze wskazówkami zawartymi w wyroku sądowym uzupełniono uzasadnienie wydanych w przedmiotowej sprawie orzeczeń lekarskich. W związku z powyższym, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. nie znalazł podstaw do zmiany decyzji organu I instancji.

Pismem z [...] sierpnia 2007r. M. G. wniósł skargę na powyższą decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. zarzucając jej brak podstaw prawnych dla przyjętych kryteriów, na podstawie których została ona wydana. Skarżący zarzucił organowi II instancji złą interpretację i zastosowanie przepisów rozporządzenia z 2002 r. Skarżący podniósł, iż zaskarżona decyzja narusza Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej i art. 2 § 1 rozporządzenia z 1983 r. Zdaniem skarżącego istnieje rozbieżność prawna między tymi przepisami, a wydaną decyzją co stanowi istotną przeszkodę w ubieganiu się przez niego o uznanie ubytku słuchu jako choroby zawodowej i przyznanie mu z tego tytułu renty zawodowej co stanowi naruszenie jego praw.

W kolejnym piśmie z [...] sierpnia 2007 r. M. G. wezwał Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. o zaniechanie naruszania jego dóbr osobistych jako jego praw osobowych do właściwej renty z tytułu choroby zawodowej. Powołał się przy tym na treść art. 23 i 24 Kodeksu cywilnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznając skargę za zasadną wskazał, że organy obu instancji, zarówno prowadząc postępowanie, jak i wydając decyzje w sprawie skarżącego, stosowały przepisy rozporządzenia z 1983 r., wydane w oparciu o art. 231 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy (Dz.U z 1974 r. Nr 24, poz.141 ze zm.). Rozporządzenie to zostało zastąpione rozporządzeniem z 2002 r., które zostało wydane w oparciu o art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy (tekst jedn. Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.). Art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy jest tożsamy z art. 231 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy w brzmieniu z dnia wydania rozporządzenia z 1983 r.

Sąd I instancji wskazał, że wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008 r. w sprawie o sygn. akt P 23/07 (Dz.U. z 2008r. Nr 116, poz. 740) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że zarówno art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy (w zakresie, w jakim nie określają wytycznych dotyczących treści rozporządzenia), jak i rozporządzenie z 2002 r. są niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że żaden z przepisów kodeksu pracy nie zawiera jakichkolwiek wytycznych dotyczących treści aktu wykonawczego oraz, że takich wytycznych nie można zrekonstruować również z treści innej ustawy. Konsekwencją sformułowania takiego wniosku jest uznanie przez Trybunał niezgodności art. 237 § 1 pkt 2 i 3 k.p. z art. 92 ust. 1 Konstytucji, przez to, że zawarte w nim upoważnienie do wydania rozporządzenia nie określa wytycznych dotyczących treści tego aktu. Powoduje to skutki także w stosunku do ściśle powiązanego z nim rozporządzenia, które – jako oparte na niekonstytucyjnej delegacji ustawowej - jest również niezgodne z Konstytucją. Trybunał Konstytucyjny przyznał, że można wskazać argumenty przemawiające za zasadnością umieszczenia wykazu chorób zawodowych w rozporządzeniu. Takie rozwiązanie nie rodziłoby niebezpieczeństwa nadużyć ze strony władzy wykonawczej, gdyby w ustawie – zgodnie z art. 92 ust. 1 zdaniem drugim Konstytucji – były zawarte wytyczne wiążące Radę Ministrów przy tworzeniu katalogu chorób zawodowych.

Wobec powyższego, zdaniem Sądu I instancji stanowisko zajęte przez Trybunał Konstytucyjny, iż rozporządzenie z 2002 r. jest niezgodne z Konstytucją jako oparte na niekonstytucyjnej delegacji ustawowej – należy odnieść również do rozporządzenia z 1983 r. w sprawie chorób zawodowych.

Sąd I instancji mając na uwadze treść art. 178 Konstytucji RP oraz art. 4 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), które stanowią, że sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom, odmówił zastosowania przepisów aktu rangi podustawowej – rozporządzenia z 1983 r.

Jednocześnie Sąd I instancji zauważył, że choć art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia, to uznanie przepisów, które były podstawą rozstrzygania za sprzeczne z Konstytucją powoduje, w ocenie Sądu I instancji, iż ciążący na sądzie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku, zostaje wyłączony.

Sąd I instancji podkreślił, że wobec odmowy zastosowania przepisów materialnych i procesowych stanowiących podstawę prawną zaskarżonej i poprzedzającej decyzji jako niezgodnych z Konstytucją, Sąd nie dokonał merytorycznej oceny zaskarżonych decyzji.

Zdaniem Sądu I instancji: "organy administracyjne prowadząc ponownie postępowanie administracyjne, powinny rozpatrzyć sprawę strony skarżącej, działając na podstawie aktualnie obowiązujących przepisów regulujących kwestię chorób zawodowych wydanych na skutek opisanego powyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Stosując zaś te przepisy, to jest w szczególności normę zawartą w § 11 ust. 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105, poz. 869), organy powinny stosować treść rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych z uwzględnieniem wytycznych ustawowych dotyczących treści aktu wykonawczego w sprawie chorób zawodowych, zawartych w znowelizowanym art. 237 §1 pkt 3-6 i §1¹ kodeksu pracy w jego aktualnym brzmieniu".

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. i zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu naruszenie przepisu prawa materialnego tj.: § 11 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105, poz. 869) poprzez błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że rozporządzenie z 1983 r. jako oparte na niekonstytucyjnej delegacji ustawowej (podobnie jak rozporządzenie z 2002 r.), jest również niezgodne z Konstytucją.

Skarżący organ powołując się na powyższe zarzuty wniósł na podstawie art. 176 w związku z art. 185 § 1 p.p.s.a. o:

1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie,

2) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył M. G. i wniósł o:

1) oddalenie skargi kasacyjnej z uwagi na brak usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej w rozumieniu art. 184 p.p.s.a.,

2) przyznanie na rzecz adwokata W. K. kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu na rzecz M. G. w postępowaniu ze skargi kasacyjnej, które nie zostały uiszczone w całości ani w części,

3) zasądzenie od Państwowego Inspektora Sanitarnego w K. na rzecz skarżącego M. G. kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych w granicach ich zaskarżenia, a z urzędu bierze pod rozwagę nieważność postępowania.

Rozpoznając przedmiotową skargę kasacyjną organu Sąd kasacyjny w pełni podzielił jej zasadność.

Niniejsza skarga kasacyjna oparta została na podstawie przewidzianej art. 174 ust. 1 p.p.s.a., podnosząc naruszenie prawa materialnego, tj. § 11 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105, poz. 869). poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. (Dz.U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) w sprawie chorób zawodowych, jako oparte na niekonstytucyjnej delegacji ustawowej jest niezgodne z Konstytucją.

Słusznie organ skarżący kasacyjnie zakwestionował powyższe stanowisko Sądu pierwszej instancji.

Należy zauważyć, że rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych wydane zostało po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. sygn. akt P 23/07, który stwierdził, że:

1) art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94) w zakresie, w jakim nie określają wytycznych dotyczących treści rozporządzenia oraz

2) rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115)

– są niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Nowe rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych wydane zostało na podstawie znowelizowanej treści art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Prawo pracy stanowiącego delegacje ustawową dla ww. rozporządzenia.

§ 11 pkt 2 nowego rozporządzenia stanowi, że: "Postępowania w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych wszczęte i nie zakończone przed dniem 3 września 2002 r. są prowadzone na podstawie przepisów obowiązujących w dniu ich wszczęcia.

W przedmiotowej sprawie M. G. są to przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r., które stanowiły materialnoprawną podstawę orzekania w przedmiocie choroby zawodowej strony.

Sąd pierwszej instancji rozpoznając skargę M. G. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w drodze analogii do wydanego wyroku stwierdzającego niekonstytucyjność rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. uznał niekonstytucyjność rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych – z powodu oparcia go na niekonstytucyjnej delegacji ustawowej.

Sąd pierwszej instancji w konsekwencji tej oceny odmówił zastosowania przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r., powołując się na treść art. 178 Konstytucji RP i art. 4 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.).

W dalszej zaś konsekwencji przyjętej niekonstytucyjności ww. rozporządzenia Sąd ten uznał brak związania go treścią art. 153 p.p.s.a. co do wytycznych i zaleceń własnych, które zawarł w wyroku poprzednim uchylając decyzje administracyjne obu instancji po rozpoznaniu skargi złożonej przez M. G.

W tej sytuacji wytworzonej w sposób nieprawidłowy przez Sąd pierwszej instancji odstąpił on od merytorycznego rozpoznania sprawy oraz skontrolowania zaskarżonej decyzji i ponownie uchylił decyzje obu instancji, nakazując przeprowadzenie postępowania administracyjnego na nowo.

Takie stanowisko Sądu musi budzić stanowcze zastrzeżenia.

Zasadą jest, iż niekonstytucyjność aktu prawnego stwierdza Trybunał Konstytucyjny a uznanie, iż jest niezgodny z Konstytucją, eliminuje tenże akt z obrotu prawnego w trybie art. 190 Konstytucji RP. Taka sytuacja miała miejsce w odniesieniu do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. o chorobach zawodowych... Zauważyć należy, iż równocześnie z tym aktem prawnym Trybunał Konstytucyjny stwierdził także niekonstytucyjność przepisu art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, stanowiący przepis delegacji ustawowej do wydania przedmiotowego rozporządzenia.

Badaniem zgodności z Konstytucją RP nie był objęty przepis ustawy Kodeks Pracy art. 231, stanowiący delegację ustawową do wydania rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych.

Powołując się na prawidłowo wskazane przepisy ustrojowe Konstytucji RP oraz przepisy art. 4 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych Sąd orzekający w sprawie, miał prawo odmówić zastosowania konkretnych przepisów aktu wykonawczego stanowiących materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia – nie zaś całego aktu włącznie z oceną przepisu ustawowego – stanowiącego delegację ustawową do wydania aktu wykonawczego.

W konsekwencji wadliwego stanowiska Sądu pierwszej instancji, również w sposób niedopuszczalny uznał on, iż zwolniony jest od stosowania przepisu ustawowego art. 153 p.p.s.a., który w sposób jednoznaczny stanowi, że "ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu, wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia".

Podkreślenia wymaga, że w wyroku pierwotnym z dnia 27 lutego 2006 r. sygn. akt II SK/Kr 1862/03 Sąd pierwszej instancji w swych rozważaniach przeprowadził analizę przepisów prawnych, tj. § 1 ust. 1 i § 10 rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych stanowiących materialnoprawną podstawę wydanych decyzji oraz wyroku Sądu. Sąd uznając, że decyzje w sprawie wydano z naruszeniem przepisów § 1 i 10 cyt. rozporządzenia z 18 listopada 1983 r., należy ponownie przeprowadzić postępowanie administracyjne, wg zamieszczonych wskazówek tegoż Sądu.

Należy podnieść, że zgodnie z utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa sądów administracyjnych i doktryny, ocena prawna zawarta w orzeczeniu sądu administracyjnego utraci moc wiążącą w wypadku zmiany stanu prawnego.

Stan prawny nie uległ zmianie, po uchyleniu decyzji wcześniejszym wyrokiem Trybunał Konstytucyjny nie stwierdził niekonstytucyjności rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r., co zgodnie z prawną konsekwencją takiego stwierdzenia skutkowałoby wyeliminowanie przedmiotowego aktu wykonawczego z funkcjonowania.

Wadliwe jest zatem stanowisko Sądu, który uznał w niniejszym stanie prawnym, iż jest zwolniony z obowiązku podporządkowania się zasadom określonym art. 153 p.p.s.a. Obowiązkiem sądu było merytoryczne rozpoznanie sprawy. Obowiązek uwzględnienia regulacji prawnej rozporządzenia z 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych wynika z odesłania prawnego § 1 pkt 2 aktualnego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r., które wydane zostało w miejsce rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. dotyczącego chorób zawodowych, którego niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny wskazanym wcześniej wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008 r. w sprawie P 23/07. Nowe rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. opiera się na prawidłowej ustawowej delegacji zawierającej wytyczne zgodnie z wymogiem Konstytucji.

Zasadność zarzutu skargi kasacyjnej polega na tym, że obowiązujący przepis prawa § 11 ust. 2 rozporządzenia aktualnego z dnia 30 czerwca 2009 r. stanowi, iż "Postępowania w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych wszczęte i niezakończone przed dniem 3 września 2002 r. są prowadzone na podstawie obowiązujących przepisów w dniu ich wszczęcia". Ten przepis intertemporalny jednoznacznie stanowi, iż do sprawy M. G. mają zastosowanie przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. funkcjonujące nadal w systemie prawnym.

W konsekwencji zajętego stanowiska Sąd pierwszej instancji popadł w wewnętrzną sprzeczność. Jak słusznie podnosi skarga kasacyjna Sąd z jednej strony odmówił stosowania rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r. o chorobach zawodowych uznając, iż jest niekonstytucyjne, z drugiej zaś strony zalecił organom, po uchyleniu decyzji w przedmiocie choroby zawodowej przeprowadzenie na nowo postępowania na podstawie właśnie przepisów tego rozporządzenia z 1983 r. tylko z uwzględnieniem wytycznych ustawowych z art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 Kodeksu pracy w aktualnym brzmieniu.

W ocenie Naczelnego Sadu Administracyjnego zalecane w nowym postępowaniu zastosowanie przepisów, co do których Sąd pierwszej instancji odmówił stosowania uznając ich niekonstytucyjność z wytycznymi ustawowymi zawartymi w przepisach art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 Kodeksu pracy stanowiących delegację do wydania rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. nie znajduje żadnej podstawy prawnej, i jest wewnętrznie sprzeczne.

Zasadność zarzutu skargi kasacyjnej stanowi podstawę jej uwzględnienia zgodnie z art. 185 § 1 p.p.s.a.

O kosztach orzeczono w myśl art. 207 § 2 p.p.s.a.

Rozpoznając sprawę na nowo Wojewódzki Sąd Administracyjny będzie miał na uwadze rozważania Sądu kasacyjnego i stwierdzone błędy uchylnego wyroku.