Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2767/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 291
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karolina Kisielewicz Sędzia WSA Ewa Radziszewka-Krupa Asesor WSA Michał Sułkowski (spr.) Protokolant specjalista Wiesława Jesiotr po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2022 r. sprawy ze skargi małoletnich M.B. i T.B. – reprezentowanych przez przedstawiciela ustawowego K.B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku oddala skargę.


UZASADNIENIE

K. B., działając jako przedstawiciel ustawowy małoletnich dzieci T. B. i M. B., w piśmie z 21 października 2020 r. wniosła do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przyznanie na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (dalej "ustawa emerytalna") renty rodzinnej po zmarłym ojcu dzieci M. B.

K. B. stwierdziła, że w sprawie zaistniały nadzwyczajne okoliczności, od których ustawodawca uzależnił przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Przede wszystkim wskazała, że ojciec wnioskodawców cierpiał na chorobę alkoholową i podejmował próby leczenia, które nie przyniosły rezultatu. Do wniosku dołączyła kartę leczenia szpitalnego. Wywiodła, że M. B. już jako nastolatek miał problemy z alkoholem, które z czasem się nasilały. Mimo to – jak stwierdziła - czynił starania, aby normalnie żyć i funkcjonować w społeczeństwie. Wskazała, że M. B. założył rodzinę, urodziło mu się dwoje dzieci, podejmował także starania związane z podjęciem zatrudnienia, ale choroba alkoholowa, która zawładnęła jego życiem, dyskredytowała go w oczach pracodawców. Jeśli natomiast dostawał szansę na normalne zatrudnienie nałóg, nad którym nie był w stanie zapanować, przyczyniał się do jego zwolnienia. K. B. zwróciła także uwagę, że M. B. próbował zmienić środowisko, w związku z czym podjął pracę w Holandii, jednak także tam – ze względu na chorobę alkoholową – "nie popracował" długo. K. B. dodała, że uzależnienie od alkoholu, z którym pomimo woli zmiany swojej sytuacji ojciec dzieci nie mógł sobie poradzić, spowodowało, że podejmował także prace dorywcze, bądź sam próbował prowadzić działalność gospodarczą, jednak choroba alkoholowa stała na przeszkodzie podjęciu dłuższej aktywności zawodowej. Jak skonstatowała przedstawiciel ustawowy skarżących, choroba alkoholowa zmarłego stanowiła niezawinioną, niezależną od jego woli okoliczność wykluczającą aktywność zawodową.

Następnie K. B. przedstawiła sytuację życiową i finansową swoją i małoletnich skarżących, wywodząc, że śmierć M. B. w bardzo negatywny sposób wpłynęła na stan majątkowy jego dzieci. Stwierdziła, że zatrudniona jest na podstawie umowy o pracę na czas określony do [...] listopada 2020 r. Skonstatowała, że pozbawienie małoletnich dzieci jakichkolwiek środków, które byłyby wykorzystywane na ich podstawowe utrzymanie i kształcenie w szerszym aspekcie odbije się na ich życiu.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z [...] marca 2021 r. znak: [...] odmówił małoletnim T. B. i M. B. przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku, stwierdzając, że w sprawie nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód w wykonywaniu zatrudnienia, bowiem w stwierdzonych przerwach w zatrudnieniu wobec ojca dzieci nie orzeczono całkowitej niezdolności do pracy, a nie zostały też wykazane żadne inne szczególne okoliczności uniemożliwiające podejmowanie zatrudnienia oraz objęcie ubezpieczeniem.

K. B., działając w imieniu małoletnich dzieci, wniosła do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z [...] marca 2021 r. Podniosła, że w sprawie zaistniały szczególne okoliczności, które wbrew zamiarom i woli M. B., uniemożliwiły mu kontynuowanie zatrudnienia.

K. B. wywiodła, że M. B. wielokrotnie podejmował próby zerwania z nałogiem, jednak nie pomagały zmiana miejsca i otoczenia (wyjazd za granicę), terapia (leczenie), a przede wszystkim jego własna wola zerwania z nałogiem. Jak skonstatowała, zmarły miał świadomość, że utracił kontrolę nad swoim życiem, a jego poczynaniami rządzi nałóg alkoholowy. Stwierdziła, że podejmował niestety nieskuteczne próby wyjścia z nałogu. Podkreśliła również, że pomimo choroby M. B. podejmował starania mające na celu zapewnienie bytu rodzinie, co potwierdzają jego okresy składkowe. Jej zdaniem, rozkład ustalonych okresów składkowych potwierdza, że choroba nasiliła się w okresie ostatnich pięciu lat przed śmiercią.

K. B. podniosła również, że brak przyznania renty rodzinnej po zmarłym ojcu spowoduje, że wnioskodawcy będą mieli bardzo ograniczone środki na swoje utrzymanie i kształcenie, ponosząc konsekwencje uzależnienia ojca.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z [...] maja 2021 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję z [...] maja 2021 r.

Organ zauważył, że zawarte w art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej przesłanki przyznania świadczenia w drodze wyjątku muszą być spełnione łącznie, po czym wyjaśnił, że renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej, dlatego w pierwszej kolejności należy badać uprawnienia do świadczenia, jakie przysługiwałyby osobie zmarłej.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdził następnie, że udokumentowano 3 lata, 3 miesiące i 26 dni okresów składkowych i nieskładkowych ojca dzieci, który zmarł w wieku 38 lat. W okresie 10 lat przed dniem śmierci, zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym udowodniono natomiast tylko 6 miesięcy i 22 dni okresów składkowych. Organ zauważył, że w okresach od 1 czerwca 2002 r. do 16 września 2012 r., od 20 października 2012 r. do 5 lipca 2015 r., od 1 września 2015 r. do 8 kwietnia 2018 r. oraz od 1 czerwca 2019 r. do [...] maja 2020 r., tj. do dnia śmierci wystąpiły przerwy w wykonywaniu przez ojca dzieci pracy podlegającej opłacaniu składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

Dalej organ stwierdził, że jakkolwiek art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej nie uzależnia przyznania świadczenia od określonego okresu lub długości przerw pomiędzy poszczególnymi okresami zatrudnienia, to przyczyny, dla których osoba nie nabyła uprawnień do emerytury lub renty, muszą być takie, że istnieje możliwość potraktowania ich jako okoliczności szczególnych, wyjątkowych.

W ocenie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z przeprowadzonej analizy akt sprawy nie wynika, aby w wykazanych okresach ojciec dzieci nie mógł kontynuować zatrudnienia na skutek szczególnych okoliczności spowodowanych stanem zdrowia. Organ stwierdził, że nie była wobec ojca dzieci orzeczona całkowita niezdolność do pracy, zatem przyczyną braku uprawnień do renty w trybie zwykłym nie był stan zdrowia. Zdaniem organu, K. B. nie udokumentowała też innych zdarzeń zewnętrznych, niezależnych od woli ojca dzieci, których nie można było przewidzieć i którym nie można było zapobiec.

Odnosząc się do argumentacji dotyczącej choroby alkoholowej M. B., Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zauważył, że wedle tego, co podnosi K. B., ojciec dzieci podjął terapię odwykową, jednak po zakończeniu leczenia zaczął nadużywać alkoholu, zatem terapia nie przyniosła zamierzonego efektu. Mając to na uwadze, organ stwierdził, że negatywnych skutków alkoholizmu ojciec dzieci mógł uniknąć w drodze skutecznego leczenia odwykowego. Jak skonstatował, uzależnienie alkoholowe nie stanowi niedającej się usunąć przeszkody, która uniemożliwiałaby świadczenie pracy. Nie jest też zdarzeniem skutkującym niezdolnością do pracy i jako takie nie może być uznane za szczególną okoliczność w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zauważył również, że według informacji zawartych we wniosku, ojciec dzieci podejmował prace dorywcze. Mając to na uwadze organ wyjaśnił, że jest to wynik wyboru osoby decydującej się na pracę bez opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, która powinna liczyć się z prawnymi konsekwencjami w zakresie przyszłych uprawnień do świadczenia z ubezpieczenia społecznego.

Odnosząc się do sytuacji materialnej wnioskodawców, organ stwierdził, że z akt sprawy wynika, iż dochód trzyosobowej rodziny wynosi 4235,71 zł brutto. Dochód przypadający na jedną osobę w rodzinie wynosi 1411,90 zł brutto. Dochód ten nie pozwala stwierdzić, że małoletnie dzieci pozostają bez niezbędnych środków utrzymania.

K. B., działając w imieniu małoletnich dzieci T. B. i M. B., w piśmie z 21 czerwca 2021 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] maja 2021 r. nr [...], zarzucając:

1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy tj.:

a. art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez niewyczerpujące wyjaśnienie okoliczności, z powodu których M. B. nie był w stanie wykazać okresów składkowych i nieskładkowych wymaganych do uzyskania uprawnień emerytalnych w trybie zwykłym, w tym poczynienie ustaleń i zaniechanie zwrócenia się do placówek medycznych, w których leczył się on z choroby alkoholowej, co w konsekwencji doprowadziło do uznania, że nie zachodziły szczególne okoliczności uniemożliwiające wypracowanie odpowiedniego stażu zatrudnienia, podczas gdy trwająca od czasu kiedy był nastolatkiem choroba alkoholowa w istotnym wymiarze uniemożliwiła mu wykonywanie pracy i zatrudnienie, a kolejne próby walki z nałogiem pozostały bezskuteczne, zaś sama choroba alkoholowa doprowadziła do jego śmierci, co w konsekwencji powinno prowadzić do uznania, iż zachodzą nadzwyczajne okoliczności, przez które M. B. nie nabył uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym;

b. art. 80 K.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów, polegającą na uznaniu, że przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, iż brak jest podstaw do uznania, że stan zdrowia i alkoholizm M. B. nie miał charakteru okoliczności szczególnej, podczas gdy ojciec wnioskodawców był osobą uzależnioną od alkoholu już w wieku nastoletnim w stopniu niepozwalającym mu na zerwanie z nałogiem mimo wielokrotnie podejmowanych prób w tym zakresie, a jego śmierć nastąpiła w wyniku somatycznych powikłań choroby alkoholowej;

c. art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. poprzez niewyczerpujące wyjaśnienie okoliczności dotyczących sytuacji materialnej skarżących i dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów, która skutkowała przyjęciem, że osiągany przez wnioskodawców i ich opiekuna dochód nie pozwala stwierdzić, że wnioskodawcy pozostają bez niezbędnych środków utrzymania;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, tj. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej poprzez ich niezastosowanie w sytuacji, kiedy zaistniały wszystkie przesłanki wskazane w tym przepisie do przyznania skarżącym w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.

Podnosząc powyższe zarzuty, K. B. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] marca 2021 r.

W uzasadnieniu skargi przedstawiciel ustawowy skarżących stwierdziła, że organ nie poczynił ustaleń w zakresie wynikającym ze spoczywającego na nim obowiązku dążenia do ustalenia prawdy materialnej. Wskazała, że organ mógł zwrócić się do placówek medycznych, w których leczył się M. B., by ustalić w jakim był stanie zdrowia i czy podejmował się leczenia. Nadmieniła, że skarżący takiej wiedzy jak i dokumentów nie mogą posiadać z tej przyczyny, że choroba alkoholowa M. B. przekreśliła jego więzi z rodziną i spowodowała brak zainteresowania tym aspektem życia. Zdaniem K. B., ojciec dzieci – wbrew stanowisku Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – nie mógł uniknąć negatywnych skutków alkoholizmu w drodze skutecznego leczenia odwykowego. Wielokrotnie próbował on zerwać z nałogiem i nigdy mu się to nie udało. Jak stwierdziła K. B., M. B., ze względu na chorobę alkoholową, która jest szczególną okolicznością, w sposób w zasadzie trwały został wykluczony z aktywności zawodowej. Okoliczność ta, z racji na wielokrotnie podejmowane próby walki z chorobą, była niezależna od jego woli i niezawiniona.

K. B. zakwestionowała także ustaloną przez organ wysokość środków utrzymania małoletnich skarżących. Stwierdziła, że konkluzja organu, oparta na wysokości najniższej emerytury, jest oderwana od rzeczywistości społeczno-ekonomicznej. Podniosła, że do wysokości dochodu rodziny nie powinny być wliczane świadczenia wychowawcze w wysokości 500 zł na dziecko.

Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując w odpowiedzi na skargę stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie z 10 września 2021 r. przedstawiciel ustawowy skarżących podtrzymała stanowisko zawarte w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest niezasadna.

1.

Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowił art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 291 ze zm. – stan prawny na dzień wydania zaskarżonej decyzji; dalej powoływana jako "ustawa emerytalna"), zgodnie z którym Ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.

Z powołanego przepisu wynikają trzy przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, które wyznaczają jednocześnie granice przyznanego Prezesowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych uznania administracyjnego. Po pierwsze, niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami. Po drugie, ubiegający się o to świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku. Po trzecie, osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania.

Przesłanki te muszą być spełnione łącznie, zatem niespełnienie nawet jednej z nich skutkuje odmową przyznania świadczenia.

2.

Wnioskowana przez skarżących renta rodzinna jest pochodną świadczenia przysługującego osobie zmarłej. W związku z tym, w pierwszej kolejności analizie podlega kwestia uprawnienia do świadczenia jakie przysługiwałoby osobie zmarłej (ojcu skarżących – M. B.).

3.

Za szczególną okoliczność na potrzeby stosowania przepisu art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej uznaje się wyłącznie zdarzenie bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków, przy czym owo zdarzenie, bądź trwały stan muszą mieć charakter zewnętrzny, obiektywny i niezależny od woli tej osoby.

Alkoholizm sam w sobie nie stanowi okoliczności szczególnej, o której mowa w art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej. Powszechnie akceptowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest bowiem stanowisko, że skutków alkoholizmu (a także innych uzależnień) nie można uznać za okoliczności usprawiedliwiające bezczynność zawodową. O ile brak aktywności zawodowej, spowodowany chorobą w ogóle, w tym także chorobą alkoholową, otwiera – co do zasady – możliwość przyznania przedmiotowego świadczenia, to jednak sytuacja ulega zmianie, gdy osoba taka nie podejmuje żadnych działań zmierzających do przezwyciężenia zaistniałej sytuacji, a w szczególności nie podejmuje stosownego leczenia (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 8 lutego 2022 r. sygn. akt III OSK 4775/21, z 30 września 2016 r. sygn. akt I OSK 1541/16, z 3 września 2014 r. sygn. akt I OSK 1135/14, z 17 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OSK 8/13 – niepublikowane; dostępne: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Alkoholizm jest oczywiście schorzeniem, lecz schorzeniem szczególnego rodzaju. Jego negatywnych skutków można uniknąć poprzez konsekwentne leczenie odwykowe. Nie ma zatem podstaw by uznawać, że samo pojawienie się takiego schorzenia automatycznie skutkuje niezdolnością do pracy oraz do rozsądnego pokierowania własnym postępowaniem. Aby alkoholizm mógł zostać uznany za szczególną okoliczność, usprawiedliwiającą niespełnienie w trybie zwykłym wymogów uprawniających do uzyskania świadczeń z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, należy więc wykazać, że osoba dotknięta tą chorobą permanentnie z nią walczy, podejmuje nieprzerwanie próby leczenia, nawet gdy próby te są nieudane. Konieczne jest tu zatem wykazanie systematycznej walki z nałogiem, wykazanie okoliczności poddania się permanentnemu leczeniu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 lipca 2021 r. sygn. akt III OSK 1703/21 – niepublikowane; dostępne: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

4.

We wniosku z 21 października 2020 r. K. B. stwierdziła, że M. B. podejmował próby leczenia alkoholizmu, które nie przyniosły rezultatu. Do wniosku dołączyła kartę leczenia szpitalnego. Dokument ten został poddany analizie w toku postępowania. Na jego podstawie wydano orzeczenie komisji lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] stycznia 2021 r. ustalające brak podstaw do uznania, że zmarły był osobą niezdolną do pracy. W uzasadnieniu tego orzeczenia stwierdzano, że zapadło po dokonaniu analizy Karty Informacyjnej Leczenia Szpitalnego z Oddziału [...] z [...] z 2012 r.

5.

Chociaż we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy K. B. ponownie podniosła, że ojciec dzieci podejmował próby zerwania z nałogiem, to nie przedstawiła żadnych nowych dowodów, mogących świadczyć o tym, że poza okresem udokumentowanym kartą leczenia szpitalnego z 2012 r. M. B. podejmował leczenie choroby alkoholowej. Z argumentacji zawartej we wniosku wynika natomiast, że wskazywane próby zerwania z nałogiem i powrotu do aktywności zawodowej wiązały się w szczególności ze zmianą otoczenia poprzez wyjazd za granicę (do Holandii na okres około 3 miesięcy – pismo z 27 lutego 2021 r.) i próbą kontynuowania tam zatrudniania, czy imaniem się prac dorywczych. We wniosku wprost stwierdzono, że ojciec dzieci miał świadomość, iż jego życiem rządzi nałóg alkoholowy, zaś jego wola zerwania z tym nałogiem nie pomogła w pokonaniu choroby.

Wykonywanie pracy dorywczej bez zgłoszenia do ubezpieczenia społecznego, na co wskazywała K. B., świadczy natomiast o istnieniu po stronie zmarłego zdolności do pracy, z której korzystał, świadomie i celowo unikając obowiązku podlegania ubezpieczeniu społecznemu. Przyczyną braku uprawnień do przyznania świadczenia w trybie zwykłym nie mógł być w tej sytuacji stan zdrowia ojca skarżących, ponieważ do dnia zgonu nie została wobec niego orzeczona całkowita (ani częściowa) niezdolność do pracy, jak również nie istniały inne zdarzenia zewnętrzne niezależne od jego woli.

6.

Ponadto należy podkreślić, na podstawie znajdującego się w aktach sprawy materiału dowodowego organ ustalił, że w okresie 10 lat przed dniem śmierci (tj. od [...] maja 2010 r.), zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym udowodniono natomiast tylko 6 miesięcy i 22 dni okresów składkowych. Jak przy tym wynika z akt sprawy (karta 35), okresy aktywności zawodowej w tym czasie były następujące: 17 września 2012 r. – 20 października 2012 r., 6 lipca 2015 r. – 1 września 2015 r., 9 kwietnia 2018 r. – 1 maja 2018 r., 10 lipca 2018 r. – 10 października 2018 r., 1 maja 2019 r. – 1 czerwca 2019 r. (w ostatnim ze wskazanych okresów M. B. nie opłacał składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe – karta nr 39 akt sprawy).

Tak długi okres pozostawania ojca skarżących bez zatrudnienia lub prowadzenia działalności gospodarczej, świadczy zdaniem Sądu o nieskutecznych próbach przezwyciężania choroby alkoholowej.

7.

Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że postępowanie administracyjne zostało wszczęte na wniosek skarżących. Zatem to oni (ich przedstawiciel ustawowy) powinni w toku postępowania administracyjnego przedstawić, albo przynajmniej wskazać dowody na istnienie okoliczności stanowiących podstawę przyznania wnioskowanego świadczenia. Jak natomiast nadmieniono, jedynym dowodem przedstawionym przez K. B. na potwierdzenia leczenia choroby alkoholowej M. B. jest uwzględniona w toku postępowania karta leczenia szpitalnego z 2012 r.

Obowiązkiem organu administracyjnego jest wszechstronne wyjaśnienie i rozpatrzenie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, tak aby jej stan faktyczny nie budził wątpliwości (art. 7, art. 77 § 1 kpa). Nie jest jednak rolą organu "poszukiwanie" kolejnych dowodów, jeżeli taka potrzeba nie wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego.

Mając natomiast na uwadze, z jednej strony argumentację K. B. świadczącą o podejmowaniu przez M. B. nieskutecznych prób zerwania z nałogiem, trzymiesięcznym pobycie za granicą (pismo z 27 lutego 2021 r., w którym strona doprecyzowała okres pobytu), podejmowaniu prac dorywczych, a z drugiej drastycznie długi okres braku kontynuacji ubezpieczenia, przerywany krótkimi (maksymalnie 3 miesiące) okresami aktywności zawodowej, należy stwierdzić, że organ nie miał podstaw, by poszukiwać dowodów świadczących o tym, że podjęty w 2012 r. proces leczenia był stale i konsekwentnie kontynuowany. Opisane okoliczności świadczą bowiem o nieskutecznych próbach przezwyciężenia choroby alkoholowej. Wbrew natomiast stanowisku wyrażonemu w skardze, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie był zobligowany do zwracania się do placówek medycznych, w których leczył się M. B. o informację, w jakim był stanie zdrowia, i czy podejmował leczenie choroby alkoholowej. Jak zaznaczono, postępowanie administracyjne zostało wszczęte na wniosek skarżących. Zatem to oni (ich przedstawiciel ustawowy) powinni w toku postępowania administracyjnego przedstawić, albo przynajmniej wskazać dowody na istnienie szczególnych okoliczności.

8.

W sprawie nie wykazano zatem, że niespełnienie przez M. B. wymagań dających prawo do świadczenia w trybie zwykłym spowodowane było szczególnymi okolicznościami. To zaś musiało skutkować odmową przyznania skarżącym renty rodzinnej w drodze wyjątku. Należy bowiem przypomnieć, że przyznanie świadczenia w drodze wyjątku jest uwarunkowane łącznym spełnieniem przesłanek określonych w art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej. Świadczenie to nie ma charakteru socjalnego, nie jest przyznawane wyłącznie według potrzeb, ze względu na trudną sytuację materialną wnioskodawcy. W takiej sytuacji utraciłoby ono swój wyjątkowy charakter. Dlatego, wobec stwierdzenia, że niespełnienie wymagań uzyskania świadczenia w trybie zwykłym przez M. B. nie zostało spowodowane szczególnymi okolicznościami, sytuacja materialna skarżących nie mogła przesądzić o przyznaniu wnioskowanej renty rodzinnej.

9.

Reasumując, kontrola zaskarżonej decyzji nie dała podstaw do stwierdzenia, że została ona wydane z naruszeniem prawa materialnego lub przepisów postępowania. Brak jest podstaw do uznania, że w postępowaniu nie wyjaśniono wszystkich kwestii mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy zainicjowanej wnioskiem skarżących z 21 października 2020 r. Uzasadnienie decyzji odpowiada prawu.

10.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.