Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 750/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję i umorzono postępowanie - art. 145 §3 ustawy PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 135, art. 200 , art. 205  par. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: par. 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2015 poz 1800
law: Rozporządzenie z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.
article: art. 7a, art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 8 par. 1, art. 105, art. 6
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 13k ust. 1, art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13ha ust. 1, art. 13i, art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13ha ust. 2, art. 13hc ust. 1, art. 13i ust. 3, art. 13i ust. 4, art. 13l ust. 1, art. 16l ust. 1, art. 13hb ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2068
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jedn.
article: art. 2 pkt 33
journal: Dz.U. 2020 poz 110
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Sędzia WSA Joanna Wegner po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 listopada 2020 r. sprawy ze skargi L. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2019 r.; 2. umarza postępowanie administracyjne; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz L. B. kwotę 385 (trzysta osiemdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] grudnia 2019 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "GITD", "organ") utrzymał w mocy decyzję z [...] sierpnia 2019 r. o nałożeniu na L. B. (dalej: "strona", "skarżący") kary pieniężnej w wysokości 1 500 złotych za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej podczas przejazdu wykonywanego pojazdem o numerze rejestracyjnym [...] w dniu 22 stycznia 2019 r.

Podstawą prawną nałożenia kary były przepisy art. 13k ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13k ust. 4, ust. 6 pkt 1, ust. 9 oraz art. 13l ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2068 ze zm.; dalej: u.d.p.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 890 ze zm.; dalej: "rozporządzenie Rady Ministrów z 22 marca 2011 r.), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 58 ze zm.; dalej u.t.d.).

Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia o nałożeniu kary stanowiło ustalenie wykonywania przejazdu po drodze krajowej wymienionej w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p.

Strona, po otrzymaniu decyzji z [...] sierpnia 2019 r. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

- art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. polegające na braku wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności niniejszej sprawy przez organ I instancji oraz na nieuwzględnieniu dowodów i twierdzeń podnoszonych przez stronę w toku niniejszego postępowania, co skutkowało nierzetelnym ustaleniem okoliczności sprawy, a mianowicie:

a. całkowitym zaniechaniu ustalenia przez organ I instancji, czy na rachunku bankowym związanym z umową nr [...] znajdowały się środki finansowe pozwalające na pobranie należnej opłaty elektronicznej;

b. całkowitym zaniechaniu zbadania przez organ I instancji, czy urządzenie pokładowe viaBox znajdujące się w pojeździe było sprawne technicznie;

c. całkowitym zaniechaniu zbadania przez organ I instancji, jak i ustalenia wysokości opłaty elektronicznej należnej za przejazd,

- art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie przez organ I instancji zasady zaufania obywateli do organów władzy publicznej, polegające na nałożeniu kary pieniężnej w kwocie 1 500 złotych, pomimo że prawomocną decyzją GITD z [...] lipca 2019 r., nr [...] postępowanie administracyjne zostało umorzone w całości, pomimo że zaskarżona decyzja została wydana na tle podobnego stanu faktycznego, takiej samej podstawy prawnej oraz wobec tej samej strony;

- art. 105 § 1 k.p.a. polegające na jego niezastosowaniu, pomimo że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania administracyjnego;

- art. 189 § 1 k.p.a. polegające na całkowitym zaniechaniu zbadania przez organ I instancji, czy w niniejszej spawie zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej, w sytuacji gdy wysokość kary w sposób niewspółmierny odbiega od wartości opłaty elektronicznej.

Ponadto strona zarzuciła przedmiotowej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 13k ust. 1 u.d.p. poprzez jego zastosowanie.

W uzasadnieniu wniosku podniosła, że organ w toku postępowania nie wyjaśnił w sposób dokładny i wszechstronny stanu faktycznego przedmiotowej sprawy, a w szczególności nie poczynił ustaleń związanych z określeniem, czy urządzenie pokładowe viaBox zainstalowane w samochodzie o numerze rejestracyjnym [...] było sprawne technicznie. Organ ograniczył się wyłącznie do - niewystarczającego, zdaniem strony - stwierdzenia, że użytkownik do dnia 14 grudnia 2018 r. nie zgłaszał jakichkolwiek reklamacji dotyczących działania przedmiotowego urządzenia. Strona podkreśliła, że - jak wskazała w złożonych w toku postępowania wyjaśnieniach - dopełniła wszelkich obowiązków mających na celu uiszczenie opłaty elektronicznej za przejazd płatnymi odcinkami dróg krajowych. W jej ocenie, fakt "przerejestrowania" pojazdu nie powinien mieć wpływu na pobór opłaty za przejazd płatnymi odcinkami dróg krajowych. Nawiązanie kontaktu pomiędzy sprawnym i poprawnie zamontowanym urządzeniem pokładowym, a urządzeniem kontrolnym (bramownicą) następuje bowiem w sposób zautomatyzowany i jest to niezależne od działań użytkownika. Dlatego też, w jej ocenie, organ winien był wyjaśnić przyczynę nieprawidłowego działania urządzenia viaBox. Strona podkreśliła, że urządzenie nie informowało o nieprawidłowym działaniu w okresie pomiędzy 15 grudnia 2018 r. a 30 stycznia 2019 r. Podczas zwrotu natomiast urządzenie zostało sklasyfikowane jako niefunkcjonalne z powodu wyczerpania baterii. Zdaniem strony, organ pominął konieczność wyjaśnienia podstawowych faktów, to jest - że pojazd był zarejestrowany w systemie ViaToll, oraz, że na rachunku użytkownika znajdowały się środki pieniężne. Podniosła nadto, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem zasady zaufania obywateli do organów władzy publicznej, gdyż w sprawie prowadzonej pod nr. [...] - w analogicznym stanie faktycznym oraz prawnym -zapadła decyzja GITD z [...] lipca 2019 r., umarzająca w całości postępowanie administracyjne. W ww. decyzji organ uznał, że brak pobrania opłaty elektronicznej wynikał z niesprawności technicznej zainstalowanego urządzenia viaBox, przy czym brak jest podstaw do przyjęcia domniemania, że strona nie dopełniła ustawowych obowiązków. Działanie organu, zdaniem strony, nie sprzyja zachowaniu jednolitości wydawanych przez te organy rozstrzygnięć, a tym samym stanowi naruszenie praw jednostki w postępowaniu administracyjnym. Strona wskazała na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazujące, że wahania poglądów prawnych, wyrażanych w decyzjach organu administracji publicznej, kierowanych do tego samego podmiotu, na tle takich samych stanów faktycznych i tożsamej podstawie prawnej mogą być uznane za naruszenie wskazanej zasady z art. 8 k.p.a. (por. wyrok NSA z 15 marca 2012 r., II OSK 2539/10, LEX numer 1145614; wyrok NSA z 1 sierpnia 2018 r., I OSK 1171/18, LEX nr 2564556).

Nadto zdaniem strony, organ w sposób nieuzasadniony przyjął, że w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do zastosowania dyspozycji art. 189f § 1 k.p.a. Mając na uwadze powyższe, strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji organu I instancji w całości oraz umorzenie prowadzonego postępowania w sprawie, a ponadto o odstąpienie od nałożenia kary administracyjnej.

GITD, w uzasadnieniu decyzji z [...] grudnia 2019 r. wskazał, że w dniu 22 stycznia 2019 r. zarejestrowano przejazdy pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...] przez:

- urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym [...] pod numerem ewidencyjnym [...], o godzinie 07:19:50, na odcinku drogi krajowej nr [...] granica m. [...]- węzeł [...];

- urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym [...] pod numerem ewidencyjnym [...], o godzinie 11:26:36, na odcinku drogi krajowej nr [...] granica m. [...]- węzeł [...];

- urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym [...] pod numerem ewidencyjnym [...], o godzinie 16:23:01, na odcinku drogi krajowej nr [...] granica m. [...]- węzeł [...];

- urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym [...] pod numerem ewidencyjnym [...], o godzinie 18:45:01, na odcinku drogi krajowej nr [...]granica m. [...]- węzeł [...];

Przejazdy zostały udokumentowane zdjęciami z urządzeń kontrolnych zainstalowanych na bramownicach.

Na podstawie informacji znajdujących się w systemie elektronicznego poboru opłat ustalono, że ww. pojazd nie został wyposażony w urządzenie, o którym mowa w art. 13i ust. 3 u.d.p., co skutkowało naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Wygenerowano zapis ewidencyjny o treści: "Brak komunikacji z OBU, ważna umowa dla NRP nie została zidentyfikowana". Ponadto na podstawie informacji zgromadzonych w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPiK) ustalono, że dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego pojazdu przekracza 3,5 tony, a właścicielem pojazdu w dniu powstania naruszenia był skarżący. Powyższe ustalono w ramach prowadzonej przez GITD kontroli stacjonarnej obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.

Odcinek drogi krajowej nr [...] granica m. [...]- węzeł [...], po której ustalono poruszanie się kontrolowanego pojazdu w dniu 22 stycznia 2019 r., został wyszczególniony w załączniku 2 pkt 14 lit. a do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r.

Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy (kopii dowodu rejestracyjnego pojazdu, danych z CEPiK) wynika, że pojazd o numerze rejestracyjnym [...] i pojazd o numerze rejestracyjnym [...], to ten sam pojazd marki [...]o dmc wynoszącej 32000 kg oraz numerze VIN: [...].

Organ ustalił, że w dniu 22 stycznia 2019 r. o godzinie 07:19:50, o godzinie 11:26:36, o godzinie 16:23:01 oraz o godzinie 18:45:01 na odcinku drogi krajowej nr [...] opłata nie została uiszczona. Ponadto operator poinformował, że użytkownik pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] nie składał reklamacji w związku z niesprawnym działaniem urządzenia pokładowego viaBox oraz w związku z funkcjonowaniem Elektronicznego Systemu Poboru Opłat. W dniu 30 stycznia 2019 r. o godzinie 15:10:26 użytkownik dokonał zamknięcia konta pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] na umowie o numerze [...]. Urządzenie pokładowe viaBox o numerze [...] przypisane do ww. pojazdu zostało sklasyfikowane jako niefunkcjonalne z uwagi na wyczerpaną baterię. Z załączonego do ww. pisma wykazu transakcji wynika, że ostatnią transakcję poboru opłaty za przejazd pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] przed dniem naruszenia odnotowano w dniu 14 grudnia 2018 r. o godzinie 07:59:57.

Mając na względzie powyższe okoliczności stwierdzono, że korzystający z drogi publicznej w dniu 22 stycznia 2019 r. naruszył obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej. Konsekwencją tego było nałożenie na stronę kary pieniężnej w wysokości 1 500 złotych, stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p.

Organ, zakreślając ramy prawne rozpatrywanej sprawy, wskazał, iż na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 12) z dniem 3 listopada 2018 r. nastąpiła zmiana podmiotu realizującego zadania publiczne związane z poborem opłaty elektronicznej za przejazd po płatnych odcinkach dróg krajowych i opłaty za przejazd płatnymi odcinkami autostrad oraz wprowadzaniem, eksploatowaniem i rozwijaniem elektronicznego systemu poboru opłat. Zgodnie z art. 13hb ust. 1 u.d.p. opłatę elektroniczną pobiera Główny Inspektor Transportu Drogowego.

Następnie organ wskazał, że zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1990 ze zm.; dalej p.r.d.), za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Jednocześnie przy określaniu dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów sumuje się dopuszczalną masę całkowitą pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy. Ponadto w przepisie art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. wyraźnie zaznaczono, że obowiązek dotyczy pojazdów samochodowych o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Dopuszczalna masa całkowita to zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 54 p.r.d. dopuszczalna największa określona właściwymi warunkami technicznymi masa pojazdu obciążonego osobami i ładunkiem, dopuszczonego do poruszania się po drodze.

Stosownie do treści art. 13k ust. 1 u.d.p., wysokość kary pieniężnej za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej uzależniona jest od rodzaju pojazdu, za przejazd którego nie została uiszczona opłata elektroniczna. Za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., wymierza się karę pieniężną w wysokości:

1. 500 złotych - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy;

2. 1 500 złotych - w pozostałych przypadkach.

Wysokość kary pieniężnej przepis określa w sposób sztywny (jedna wysokość kary za dany rodzaj naruszenia). Organ nie ma w tym zakresie możliwości kształtowania wysokości kary pieniężnej, dlatego też regulacja wynikająca z art. 189d k.p.a., na mocy art. 189a § 2 pkt 1 nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie.

Dokonując oceny materiału dowodowego organ stwierdził, że przyczyną naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej podczas przejazdu pojazdu o ww. numerze rejestracyjnym po drogach krajowych była niefunkcjonalność urządzenia viaBox nr [...] znajdującego się w pojeździe podczas przejazdu, spowodowana była jego wyczerpaną baterią. Wskazywał na to, zdaniem organu, fakt, że podczas przejazdów urządzenie nie nawiązywało komunikacji z urządzeniami kontrolnymi znajdującymi się na bramownicach. GITD zaznaczył, że powyższa okoliczność nie zwalnia strony z odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, gdyż użytkownik ma możliwość zorientowania się, że bateria w urządzeniu viaBox uległa całkowitemu wyczerpaniu. Wyczerpywanie baterii zasilającej urządzenie viaBox jest procesem etapowym. W sytuacji kiedy moc baterii ulega obniżeniu do poziomu zbliżającego się do zera, w urządzeniu zawieszone zostają poszczególne funkcje w odpowiedniej kolejności. Pierwszym objawem wyczerpywania się baterii jest zaprzestanie emitowania przez viaBox sygnałów świetlnych. Drugim objawem jest brak emisji przez urządzenie viaBox sygnałów dźwiękowych podczas przejazdów pod punktami poboru opłat (bramownicami). Etap "milczenia" urządzenia viaBox trwa aż do całkowitego wyczerpania baterii. Organ podał nadto, że urządzenie od momentu wyłączenia pierwszej funkcjonalności tj. emisji sygnałów świetlnych, aż do całkowitego wyczerpania się baterii cały czas komunikuje się z urządzeniami w systemie elektronicznego poboru opłat, zapewniając właściwy pobór opłaty. Taki sposób działania urządzenia viaBox przy wyczerpującej się baterii ma na celu zapewnienie użytkownikowi czasu na dokonanie wymiany urządzenia bez ujemnych dla niego konsekwencji prawnych. Organ wskazał, że użytkownik, spostrzegając brak emisji sygnałów świetlnych lub dźwiękowych, powinien niezwłocznie udać się do najbliższego punktu dystrybucji urządzeń w celu dokonania sprawdzenia posiadanego urządzenia viaBox, gdyż poruszając się po drodze krajowej z niefunkcjonalnym urządzeniem viaBox, świadomie naraża się na odpowiedzialność administracyjną za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.

Organ wskazał nadto, że urządzenie viaBox nr [...] przed naruszeniem po raz ostatni prawidłowo skomunikowało się z urządzeniem kontrolnym zainstalowanym na bramownicy w dniu 14 grudnia 2018 r. o godzinie 07:59:57. Wymiana urządzenia viaBox miała miejsce w dniu 30 stycznia 2019 r., chociaż zgodnie z § 5 pkt 4 Ogólnych warunków korzystania z konta w trybie przedpłaconym użytkownik zobowiązany jest niezwłocznie zgłosić GITD fakt niefunkcjonalności viaBox w odniesieniu do zapisów Instrukcji obsługi viaBox odwiedzając dowolne MOK. Tymczasem, w okresie pomiędzy zarejestrowaniem naruszenia, a wymianą urządzenia pokładowego pojazd o ww. numerze rejestracyjnym wielokrotnie poruszał się płatnymi odcinkami dróg krajowych z urządzeniem viaBox, w którym bateria uległa rozładowaniu. Organ podkreślił, że w podanych okolicznościach trudno jest ustalić, kiedy urządzenie viaBox wykazywało pierwsze objawy wyczerpującej się baterii oraz kiedy doszło do jej całkowitego wyczerpania się. Stan salda konta użytkownika nie miał, w ocenie organu, znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem przy braku komunikacji system nie może pobrać należnej za przejazd opłaty elektronicznej. Zatem pomimo poruszania się przedmiotowego pojazdu po drogach płatnych, przejazdy te nie były uwzględnione w nocie obciążeniowej, którą otrzymywała strona od operatora systemu. Trudno zatem uznać, że strona nie była świadoma tego, że urządzenie viaBox może działać nieprawidłowo. Organ konkludował, że w toku postępowania nie ustalono, aby opłata za sporny przejazd została uiszczona i dowodu na taką okoliczność strona nie przedstawiła. Materiał dowodowy, w ocenie organu, nie wskazuje, by ujawnione przez organ naruszenie było konsekwencją nieprawidłowego działania systemu elektronicznego poboru opłat. Organ podkreślił nadto, że - jak wynika z jego ustaleń - urządzenie pokładowe viaBox zwrócone przez stronę w dniu 30 stycznia 2019 r. zostało sklasyfikowane jako niefunkcjonalne z uwagi na wyczerpaną baterię, co powinno być niezwłocznie przez stronę zgłoszone. Niezasadne jest również, w ocenie organu, zarzucenie naruszenia art. 8 k.p.a. W niniejszej sprawie na podstawie informacji zgromadzonych w toku postępowania administracyjnego ustalono, że urządzenie ostatni raz prawidłowo skomunikowało się w dniu 14 grudnia 2018 r. a jego wymiana pomimo wielokrotnych przejazdów pojazdu drogami płatnymi przy jednoczesnym braku komunikacji z bramownicami nastąpiła dopiero w dniu 30 stycznia 2019 r., tym samym w niniejszym stanie faktycznym nie wystąpiły przyczyny uzasadniające uchylenie decyzji i umorzenie postępowania bowiem nie ma wątpliwości co do ustalonego stanu faktycznego - opłata elektroniczna za przejazd nie została uiszczona, a strona poruszała się drogą płatną z niesprawnym urządzeniem, co niewątpliwe wyczerpuje znamiona art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p. Organ podkreślił, że ustalenie wyczerpania baterii jako przyczyny zaistnienia naruszenia prawa w postaci nieuiszczenia wymaganej opłaty uzasadniało odstąpienie od stanowiska, skutkującego umorzeniem postępowania wobec skarżącego na podstawie art. 105 k.p.a.

Strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Wyżej wymienionej decyzji zarzuciła:

I. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

1. art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a. poprzez utrzymanie decyzji GITD nr [...] z [...] sierpnia 2019 r. w całości w mocy, mimo że wydając zaskarżaną decyzję nie ustalił ponad wszelką wątpliwość, czy w trakcie przejazdu płatnym odcinkiem drogi krajowej numer [...] w dniu 22 stycznia 2019 r. urządzenie viaBOX zainstalowane w ciągniku siodłowym o numerze rejestracyjnym [...] emitowało sygnały dźwiękowe i świetlne, informujące o jego usterce i w konsekwencji uznaniu, że kara pieniężna została na skarżącego zasadnie nałożona;

2. art. 8 k.p.a. polegające na naruszeniu przez organy obu instancji zasady zaufania obywateli do organów władzy publicznej, polegające na nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w kwocie 1 500 złotych pomimo, że w sprawach prowadzonych na tle podobnych stanów faktycznych, takiej samej podstawy prawnej oraz wobec tej samej strony przed GITD decyzjami:

- nr [...] z [...] lipca 2019 r.,

- nr [...] z [...] lipca 2019 r.

- nr [...] z [...] lipca 2019 r.

postępowania administracyjne prowadzone względem skarżącego zostały umorzone;

3. art. 189f §1 k.p.a. polegające na uznaniu, że w niniejszej sprawie w stosunku do skarżącego nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej;

4. art. 8 § 1 k.p.a. i art. 12 k.p.a. w zw. z art. 35 § 1 i § 5 k.p.a. oraz art. 36 § 1 k.p.a. polegające na nie poinformowaniu strony o przedłużeniu terminu do załatwienia niniejszej sprawy w wyznaczonym przez organ terminie;

5. art. 8 § 1 k.p.a., art. 12 § 1 k.p.a. w zw. z art. 35 § 1 k.p.a. polegające na wydaniu przez organ administracji zaskarżanej decyzji po wyznaczonym terminie do załatwienia niniejszej sprawy.

II. naruszenie podstawowych zasad demokratycznego państwa prawnego wyrażonych w art. 2 i art. 7 Konstytucji RP, a w szczególności naruszenie zasad zaufania obywateli do państwa oraz zasady praworządności.

III. naruszenie art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p. w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że istniały podstawy do nałożenia kary.

Mając na uwadze powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżanej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z [...] września 2019 r. oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.

Do skargi załączono m.in. decyzję GITD z [...] lipca 2019 r. nr [...], umarzającą w całości postępowanie administracyjne w sprawie naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej podczas przejazdu wykonywanego pojazdem o nr rejestracyjnym [...] w dniu 10 stycznia 2019 r. na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

Jak wynika z uzasadnienia ww. decyzji, podstawą faktyczną wszczęcia postępowania było zidentyfikowanie przez urządzenia kontrolne, dwóch przypadków podlegających na poruszaniu się pojazdem samochodowym skarżącego, o numerze [...] (samochód ciężarowy) po drodze wskazanej w rozporządzeniu Rady Ministrów z 22 marca 2011 r. jako podlegającej opłacie elektronicznej, bez uiszczenia tej opłaty. DMC pojazdu wynosiła 32000 kg. Ustalono, iż w dniu 10 stycznia 2019 r. opłata elektroniczna nie została pobrana, a urządzenie do poboru opłat (viaBox) zostało zwrócone w dniu 30 stycznia 2019 r. z wyładowana baterią. Konto ViaToll w dacie przejazdu było doładowane środkami w kwocie wystarczającej dla opłacenia przejazdu. Nadto ustalono, że urządzenie pokładowe viaBox przypisane do pojazdu o nr. rej. [...] zostało sklasyfikowane przez operatora systemu opłat jako niefunkcjonalne, z czego można wnioskować, że w badanym przypadku na fakt niepobrania opłaty nie miała wpływu okoliczność, że w pojeździe o nr rej. [...] znajdowało się urządzenie pokładowe przypisane do poprzedniego numeru rejestracyjnego tj. [...]. GITD na gruncie ww. postępowania wywiódł, że brak jest podstaw do utożsamiania pojęć: uiszczenia opłaty oraz pobrania opłaty elektronicznej. Fakt podpisania umowy w trybie przedpłaconym (a taka umowę podpisał skarżący) stanowiącą podstawę korzystania z użytkowania urządzenia pokładowego viaBox nakłada na użytkownika obowiązek posiadania środków na koncie przedpłaconym (nie mniejszych, aniżeli wynikające z planowanego przejazdu) oraz zainstalowanie w pojeździe oraz prawidłowe eksploatowanie urządzenia. Organ wskazał, że – co do zasady – niepobranie opłaty elektronicznej za przejazd oznacza, ze właściciel (posiadacz) pojazdu, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie uiścił opłaty elektronicznej. Zdaniem organu, w konkretnym stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy nie można jednak domniemywać, że strona nie dopełniła któregokolwiek z ciążących na niej obowiązków. Organ zwrócił uwagę na niestwierdzenie ingerencji strony w działanie urządzenia, co wyjaśniałoby przyczynę naruszenia. Podkreślił, że na koncie użytkownika w chwili przejazdu, znajdowały się wystarczające środki. Urządzenie jednak nie łączyło się z bramownicami kontrolnymi, wskutek czego nie doszło do poboru opłaty i zostało sklasyfikowane jako "niefunkcjonalne". Organ poddał ocenie okoliczność wyładowania się baterii, stwierdzając, że stanowi to "naturalne następstwo eksploatacji urządzenia elektronicznego wyposażonego w nieładowalne źródło prądu stałego". Wskazał następnie, że zgodnie z Ogólnymi warunkami korzystania z kont w systemie viaToll, użytkownik zobowiązany jest do umieszczenia urządzenia viaToll wyłącznie w pojeździe przypisanym do niego przez operatora, zaś głównym identyfikatorem pojazdu jest jego numer rejestracyjny, zaś posługiwanie się w danym pojeździe urządzeniem viaBox przypisanym do innego numeru rejestracyjnego (niezależnie, czy jest to fizycznie ten pojazd), oznacza używanie tegoż urządzenia niezgodnej z przeznaczeniem (por. art.13i ust. 4b u.d.p.), które skutkować może nałożeniem kary przewidzianej w art. 13k ust. 2 i 3 u.d.p, jeżeli prowadzi do uiszczenia opłaty elektronicznej w niepełnej wysokości. Organ uznał, że przyczyną zaistniałej sytuacji była niesprawność urządzenia pokładowego viaBox zamontowanego w ww. pojeździe. Wskazał, że nawiązanie kontaktu między sprawnym i poprawnie zainstalowanym w pojeździe urządzeniem viaBox, a urządzeniem kontrolnym, (bramownicą) następuje automatycznie, zgodnie z zainstalowanymi rozwiązaniami technicznymi i z tego względu jest niezależne od działania użytkownika. Połączenie urządzeń infrastruktury przydrożnej z urządzeniem viaBox następuje w wyniku przeprowadzonej automatycznie sekwencji wymiany danych. Gdy z jakichkolwiek powodów sekwencja nie zostanie zakończona według określonych schematów w systemie zostaje zarejestrowany komunikat o braku łączności pomiędzy urządzeniami. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy wywnioskować można, że w rozpatrywanym przypadku nieskomunikowanie urządzeń wynikało z przyczyn technicznych. Powyższe okoliczności nakazują poddać w wątpliwość zastosowanie wobec obowiązanego środka represyjnego. Niewątpliwie taki wniosek służy wyrażonej w art. 7 k.p.a. zasady praworządności. Organ stwierdził zatem, że w rozpatrywanej sprawie niemożliwym okazało się udowodnienie jednej z okoliczności mających istotne znaczenie dla określenia tego, czy organ powinien zastosować art. 13k ust. 1 u.d.p., co nakazywało uznać fakt nieuiszczenia przez stronę opłaty elektronicznej za nieudowodniony. Tym samym działając na podstawie i w granicach prawa (art. 6 k.p.a.) organ nie może nałożyć na stronę prowadzonego postępowania kary administracyjnej, gdyż czynność taka stanowiłaby rażące naruszenie prawa. W związku z powyższym, GITD wszczęte przeciwko skarżącemu postępowanie umorzył, jako bezprzedmiotowe. Uzasadnił to brakiem konstytutywnego elementu stosunku administracyjnoprawnego – przedmiotu postępowania. W świetle ukształtowanej w doktrynie i zaakceptowanej w orzecznictwie sądów administracyjnych koncepcji interpretacyjnej "przepis art. 105 § 1 k.p.a. na zastosowanie w tych sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania. Wskazany wyżej przepis odnosi się bowiem do sytuacji, gdy nastąpiła bezprzedmiotowość, czyli brak przedmiotu postępowania administracyjnego. Organ podkreślił, że bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego skutkującego tym, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Umorzenie postępowania administracyjnego stanowi orzeczenie formalne, kończące postępowanie, bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 9 października 2010 r., II OSK 1622/09).

GITD w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2019 r., poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U z 2019 r., poz. 2325; dalej "p.p.s.a.").

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie.

Zaskarżona decyzja narusza bowiem obowiązujące przepisy prawa procesowego, a w konsekwencji prawa materialnego w sposób rzutujący na jej prawidłowość. Nadto Sąd stwierdził, że na skutek nieodwracalnych na obecnym etapie luk w materiale dowodowym postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 k.p.a., co obligowało Sąd do umorzenia postępowania administracyjnego.

Mianowicie, podejmując zaskarżone rozstrzygnięcia organ nie dochował reguł postępowania administracyjnego przewidzianych w art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Konsekwencją było nałożenie na skarżącego kary w wysokości 1 500 złotych na podstawie art. 13k ust. 1 u.d.p. pomimo niewykazania spełnienia wszystkich ustawowych elementów składających się na typ deliktu administracyjnego wymienionego w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p.

Należało przy tym rozważyć znaczenie dla rozpoznania sprawy niniejszej okoliczności umorzenia postępowań, w związku z ich bezprzedmiotowością w dwóch toczących się sprawach, przez ten sam organ, wobec tej samej strony i przy analogicznym stanie faktycznym oraz prawnym do tych, które zachodzą w sprawie niniejszej.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 p.r.d. ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej.

W myśl art. 13ha ust. 1 u.d.p. opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., zwana dalej "opłatą elektroniczną", jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 6. Wysokość tej opłaty ustala się jako iloczyn liczby kilometrów przejazdu i stawki tej opłaty za kilometr dla danej kategorii pojazdu (art. 13 ha ust. 2 u.d.p.). Co do zasady uiszczenie opłaty elektronicznej następuje w systemie elektronicznego poboru opłat, zgodnie z art. 13i (art. 13hc ust. 1 u.d.p.). Zasadą jest również, że pobranie tej opłaty następuje poprzez urządzenie instalowane w tym celu w pojeździe samochodowym. Obowiązek oferowania takiego urządzenia (na potrzeby pobierania opłat) spoczywa na podmiotach pobierających opłaty z wykorzystaniem systemów elektronicznego poboru, zgodnie z art. 13i ust. 3 u.d.p.

Kierujący pojazdem samochodowym wyposażonym w urządzenie na potrzeby pobierania opłat elektronicznych, z mocy art. 13i ust. 4a ustawy u.d.p., obowiązany jest do wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu, o której mowa w art. 13ha ust. 3 u.d.p. (odpowiednia kategoria pojazdu).

Stosownie do treści art. 13k ust. 1 u.d.p. za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., wymierza się karę pieniężną w wysokości: 500 złotych - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy (pkt 1); 1500 złotych - w pozostałych przypadkach (pkt 2).

W myśl art. 13l ust. 1 u.d.p. do kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, w tym kontroli używanego w pojeździe urządzenia, o którym mowa w art. 13i ust. 3, jeżeli jest ono wymagane, oraz urządzenia, o którym mowa w art. 16l ust. 1, a także nałożenia i pobierania kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k, jest uprawniony Główny Inspektor Transportu Drogowego.

W tym miejscu należy dostrzec istotną zmianę w zakresie mających znaczenie w rozpatrywanej sprawie przepisów, wprowadzoną na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 12). Mianowicie, z dniem 3 listopada 2018 r. nastąpiła zmiana podmiotu realizującego zadania publiczne związane z poborem opłaty elektronicznej za przejazd po płatnych odcinkach dróg krajowych i opłaty za przejazd płatnymi odcinkami autostrad oraz wprowadzaniem, eksploatowaniem i rozwijaniem elektronicznego systemu poboru opłat. Zgodnie z art. 13hb ust. 1 u.d.p. opłatę elektroniczną pobiera Główny Inspektor Transportu Drogowego, a nie – jak dotychczas - Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad. Oznacza to, że jest on obecnie jedynym organem administracji publicznej, komasującym w swoich kompetencjach sprawy związane z poborem opłat elektronicznych i nakładaniem kar pieniężnych za nieprzestrzeganie obowiązujących przepisów prawa w powyższym zakresie. Tym bardziej należało poddać wnikliwej ocenie stanowisko tego wyspecjalizowanego organu, który co do części postępowań prowadzonych w sprawie nieuiszczenia opłat elektronicznych przez skarżącego, postępowanie umorzył jako bezprzedmiotowe.

Bezsporne w niniejszej sprawie jest, że dopuszczalna masa całkowita skontrolowanego pojazdu ciężarowego będącego własnością skarżącego, przekraczała 3,5 tony. Wynosiła bowiem 32000 kg. Nałożona kara pieniężna bezsprzecznie dotyczyła przejazdu odcinkiem drogi, na którym pobiera się opłatę elektroniczną. Mimo, że skarżący posiadał środki na koncie "przedpłaconym", zgodnie z umową zawartą z operatorem, ustalono, iż system w odniesieniu do "incydentu" naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, wygenerował zapis ewidencyjny o treści "Brak komunikacji z OBU, ważna umowa z NRP nie została zidentyfikowana".

Organ ustalił, że z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy (kopii dowodu rejestracyjnego pojazdu, danych z CEPiK) wynika, że pojazd o numerze rejestracyjnym [...] i pojazd o numerze rejestracyjnym [...], to ten sam pojazd marki [...] o dmc wynoszącej 32000 kg oraz numerze VIN: [...].

Organ ustalił także, iż w dniu 30 stycznia 2019 r. o godzinie 15:10:26 użytkownik dokonał zamknięcia konta pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] na umowie o numerze [...]. Urządzenie pokładowe viaBox o numerze [...]przypisane do ww. pojazdu zostało wówczas sklasyfikowane jako niefunkcjonalne z uwagi na wyczerpaną baterię. Z załączonego do ww. pisma wykazu transakcji wynika, iż ostatnią transakcję poboru opłaty za przejazd pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] przed dniem naruszenia odnotowano w dniu 14 grudnia 2018 r. o godzinie 07:59:57.

GITD stanął w związku z tym na stanowisku, że przyczyną nieuiszczenia wymaganej opłaty elektronicznej przez skarżącego była niesprawność urządzenia pokładowego viaBox, wynikająca z rozładowania się baterii w tym urządzeniu, za która to niesprawności odpowiedzialny jest właściciel pojazdu. Tymczasem, na co zresztą trafnie zwrócił uwagę organ w decyzjach umarzających postepowanie w sprawach, które – co wymaga podkreślenia - toczyły się w zbieżnym stanie faktycznym i prawnym, przyjęcie takiego wariantu jako "pewnika" było nieuprawnione i, zdaniem Sądu, wykraczało poza ustawowo przyznaną swobodną ocenę dowodów, pozostawało także w sprzeczności z nakazem wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, naruszało obowiązek działania organu ex officio. Przede wszystkim jednak, stało w sprzeczności z art. 8 k.p.a. (zasada zaufania do organów administracji) oraz z art. 7a kpa (zasada rozstrzygania wątpliwości co do stanu faktycznego na korzyść strony). Według art. 8 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania; § 2 natomiast stanowi, że organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. W myśl art. 7a § 1 k.p.a., jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ.

Organ przyjął w obecnie rozpatrywanej sprawie, iż z faktu, że w dniu 30 stycznia 2019 r. skarżący zdał urządzenie pokładowe viaBox jako niesprawne z powodu wyładowania baterii, wynika, iż wszystkie przejazdy wykonywane w okresie pomiędzy 14 grudnia 2018 r. a 30 stycznia 2020 r. były przez niego wykonywane bez uiszczenia należnych opłat z tej właśnie przyczyny. Tymczasem, jak to zostało wywiedzione w załączonych do skargi decyzjach, na gruncie niniejszej sprawy brak jest podstaw do przyjęcia takiego jednoznacznego stwierdzenia. Skarżący mógł poruszać się po drogach obciążonych obowiązkiem opłaty elektronicznej, nawet pomimo symptomów wyczerpywania się baterii (o ile symptomy takie występowały, czemu skarżący zaprzecza), gdyż pozwalały na to cechy konstrukcyjne urządzenia (vide – wywody organu na s. 9 zaskarżonej decyzji). Z treści uzasadnień załączonych do skargi decyzji wynika, że nie ustalono w kontrolowanej sprawie, jaka konkretnie była przyczyna braku poboru opłat z jego konta podczas zarejestrowanych w niniejszej sprawie przypadków przekraczania bramownic bez odnotowanej łączności z systemem, co z kolei spowodowało brak wymaganych płatności. Ustalenia wymagało zatem, czy – ewentualnie jak długo – skarżący poruszał się po drogach publicznych z całkowicie wyładowaną baterią, oraz czy system działał w pełni prawidłowo oraz czy urządzenie "informowało" o stanie wskazującym na bliskie rozładowanie się baterii, a następnie na niepobieranie opłat. Jest rzeczą oczywistą, że aktualnie prowadzone postępowanie nie mogłoby skutkować ustaleniami faktycznymi w powyższym przedmiocie z uwagi na upływ czasu.

Nieusuwalne braki w postępowaniu dowodowym stały się podstawą umorzenia postępowania przez GITD w stosunku do skarżącego w załączonych do skargi decyzjach. Organ wyjaśnił w uzasadnieniach zawartych w tych decyzjach rozstrzygnięć, iż fakt podpisania umowy w trybie przedpłaconym (a taka umowę podpisał skarżący), stanowiącą podstawę korzystania z użytkowania urządzenia pokładowego viaBox nakłada na użytkownika obowiązek posiadania środków na koncie przedpłaconym (nie mniejszych, aniżeli wynikające z planowanego przejazdu) oraz zainstalowania w pojeździe oraz prawidłowe eksploatowanie urządzenia. Organ wskazał, iż – co do zasady – z dowodowego punktu widzenia – niepobranie opłaty elektronicznej za przejazd oznacza, że właściciel (posiadacz) pojazdu, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie uiścił opłaty elektronicznej. Zdaniem organu, w konkretnym stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy nie można jednak domniemywać, że strona nie dopełniła któregokolwiek z ciążących na niej obowiązków. Na koncie viaToll użytkownika w chwili przejazdu, znajdowały się wystarczające środki. Urządzenie jednak nie łączyło się z bramownicami kontrolnymi, wskutek czego nie doszło do poboru opłaty i zostało sklasyfikowane jako "niefunkcjonalne". W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy wywnioskować można, że w rozpatrywanym przypadku nieskomunikowanie urządzeń wynikało z przyczyn technicznych, jednak brak było podstaw do domniemania, iż były one konsekwencją zaniedbań strony. Jak bowiem podkreślił GITD w załączonej do skargi decyzji z [...] lipca 2019 r. nr [...], ponieważ "w systemie nie została zarejestrowana informacja dotycząca przyczyny, dla której sekwencja wymiany danych nie doszła do skutku, w związku z czym organ nie dysponuje informacjami pozwalającymi na skonkretyzowanie okoliczności zarejestrowanego zdarzenia", w związku z czym "zachodzi prawdopodobieństwo, iż w badanym przypadku zastosowana technologia mogła okazać się nie być niezawodną". Tak więc organ uznał za nieudowodniony fakt nieuiszczenia przez stronę opłaty elektronicznej, co nakazuje poddać w wątpliwość zastosowanie wobec obowiązanego środka represyjnego. Wskazał, iż taki wniosek służy wyrażonej w art. 7 k.p.a. zasady praworządności.

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie wątpliwości samego organu co do zaistnienia wszystkich wymaganych prawem przesłanek nałożenia kary wyrażone przez GITD w obydwu załączonych do skargi decyzjach, skutkować musiały przeniesieniem tych samych wątpliwości na grunt sprawy aktualnie rozpatrywanej. Sąd wziął pod uwagę, iż decyzje powyższe, jako mające walor ostateczności, korzystają z domniemania ich prawidłowości i zgodności z prawem. Podkreślenia przy tym wymaga, iż decyzje administracyjne nakładające sankcje karne, w tym o charakterze pieniężnym (kary pieniężne) mają charakter penalny. Jakkolwiek sankcje te, oparte na zasadzie odpowiedzialności obiektywnej, są oderwane od kwestii winy, która jest właściwa dla postępowań w sprawach karnych, to jednak mogą być nakładane jedynie w wyniku ustalenia niebudzącego żadnych wątpliwości stanu faktycznego, do czego, w świetle powyższych wywodów, w rozpatrywanej sprawie nie doszło.

Jak podkreśla się w orzecznictwie, w postępowaniu administracyjnym reguły determinujące czynności ustalania stanu faktycznego, zwane zbiorczo postępowaniem wyjaśniającym, wytyczone są przede wszystkim przez uregulowane w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. zasadę prawdy obiektywnej, zasadę oficjalności, zasadę ciężaru dowodu, bezpośredniości i zupełności zgromadzonego materiału. Treścią zasady prawdy obiektywnej jest powinność organu procesowego dokonania ustaleń co do faktów zgodnie z ich rzeczywistym przebiegiem. Tylko takie fakty mogą stanowić podstawę załatwienia sprawy (zob. wyrok NSA z 14 lutego 2013 r., II GSK 2173/11, LEX nr 1358369). Za zgodne z prawdą przyjmuje się w orzecznictwie takie ustalenia faktyczne, które prowadzą do konkluzji, że "w świetle przeprowadzonych dowodów fakt przeciwny dowodzeniu jest niemożliwy lub wysoce nieprawdopodobny" (zob. postanowienie SN z 4 kwietnia 2013 r., V KK 13/13, LEX nr 1312594; wyrok SA w Katowicach z 13 czerwca 2013 r., II AKa 156/13, LEX nr 1349898). Wniosek o zaistnieniu określonego przebiegu zdarzeń może stanowić także rezultat, uwzględniającego wiedzę wynikającą z zasad doświadczenia życiowego i obserwacji życia społecznego, logicznego rozumowania o faktach wykazanych określonymi dowodami (zob. postanowienie SN z 23 maja 2002 r., V KKN 426/00, OSNKW 2002/9–10, s. 81). Natomiast ustanowiona w kodeksie zasada oficjalności obciąża organ administracji publicznej obowiązkiem zebrania, a następnie rozważenia całego materiału dowodowego z urzędu. Koresponduje z nim przyjęta w postępowaniu administracyjnym koncepcja spoczywającego na organach administracji ciężaru dowodu, która nabiera szczególnego znaczenia w postępowaniu, którego przedmiotem jest nałożenie kary pieniężnej, a więc sankcji o quasi karnym charakterze.

Zdaniem Sądu, wątpliwości co do charakteru przyczyn technicznych powodujących brak połączenia pomiędzy bramownicami a urządzeniem pokładowym skarżącego stanowią okoliczność, która według reguł procesowych winna być tłumaczona na korzyść skarżącego (art. 7a k.p.a.).

Tak więc Sąd rozpatrując sprawę niniejszą, doszedł do przekonania o konieczności uchylenia obydwu wydanych w sprawie decyzji oraz umorzenia postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowego. Brak jest bowiem konstytutywnego elementu stosunku administracyjnoprawnego – przedmiotu postępowania, jakim jest wykazanie nieuiszczenia opłaty elektronicznej przez skarżącego, a brak ten ma charakter na obecnym etapie nieodwracalny. Zachodzi zatem sytuacja braku jednego z elementów stosunku materialnoprawnego skutkującego tym, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Umorzenie postępowania administracyjnego stanowi orzeczenie formalne, kończące postępowanie, bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 czerwca 2020 r., I GSK 81/20: "Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego nastąpi wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Chodzi więc o sytuację, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania, która może być załatwiona decyzją".

Wobec tego, Sąd orzekł w pkt 1 wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a w związku z art. 135 p.p.s.a. natomiast uznając, że w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do nałożenia kary pieniężnej, Sąd w pkt 2 na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. umorzył postępowanie administracyjne. O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a oraz w zw. z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800).