Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1069/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Sędzia WSA Protokolant: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2005 r. sprawy ze skargi "P. Spółka Jawna" z siedzibą w K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2005 r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] października 2004 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu.


UZASADNIENIE

[...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w K. decyzją z dnia [...] października 2004 r. nałożył na "P." Spółkę Jawną z siedzibą w K., (dalej określany jako skarżący) karę pieniężną w wysokości 8.200,00 złotych za wykonywanie przewozu drogowego bez wymaganego zaświadczenia, bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych, bez zainstalowanego przyrządu kontrolnego oraz za nieokazanie wykresówek lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu.

Od tej decyzji skarżący odwołał się do Głównego Inspektora Transportu Drogowego podnosząc, iż do kontrolowanego pojazdu nie stosuje się przepisów ustawy o transporcie drogowym.

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 3 ust. 1, art. 15 ust. 7 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, art. 33 ust. 1, art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 2, art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088) lp. 1.1.7, 1.4.1, 1.11.7 oraz lp. 1.11.11 pkt 1 lit. b załącznika do w/w ustawy, § 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz. 1684 ze zm.), art. 31 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 92, poz. 879), po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu swojej decyzji organ wskazał, iż podstawą faktyczną rozstrzygnięcia stanowiły naruszenia w/w przepisów ustawy o transporcie drogowym, stwierdzone podczas kontroli pojazdu marki [...] o nr rej. [...] wraz z naczepą marki [...] o nr rej. [...] w dniu [...] września 2004 r. Dopuszczalna masa zestawu wynosiła 3,95 tony. W toku kontroli ustalono, iż wykonywany jest przewóz rzeczy na potrzeby własne. Kierowca nie okazał podczas kontroli karty opłaty za przejazd po drogach krajowych, zaświadczenia o przewozach drogowych na potrzeby własne, wykresówki za ostatni dzień poprzedniego tygodnia, w którym prowadził pojazd, stwierdzono również brak zainstalowanego tachografu. W aktach sprawy znajduje się protokół z przesłuchania świadka - osoby prowadzącej pojazd.

Organ do poszczególnych naruszeń wskazał następujące przepisy:

- odnośnie braku urządzenia rejestrującego: art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, który stanowi, iż urządzenie rejestrujące instaluje się i używa w tych pojazdach, które są zarejestrowane w Państwach Członkowskich i są wykorzystywane do transportu drogowego osób lub rzeczy (...),

- odnośnie braku wykresówki lub zaświadczenia: art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, zobowiązujący kierowcę, który w określonych dniach nie prowadził pojazdu (...) do przedstawienia, na żądanie osoby uprawnionej do przeprowadzenia kontroli, zaświadczenia, które powinno zawierać w szczególności następujące dane: imię i nazwisko kierowcy, okres, którego dotyczy, wskazanie przyczyny nie posiadania wykresówek, o których mowa w art. 15 ust 7 rozporządzenia Rady (EWG), miejsce i datę wystawienia, podpis pracodawcy. Zaświadczenie, o którym mowa wyżej, pracodawca wystawia i wręcza kierowcy przed rozpoczęciem przez kierowcę przewozu drogowego (art. 31 ust. 2 w/w ustawy),

- odnośnie braku zaświadczenia: art. 33 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, stosownie do którego przewozy na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej,

- odnośnie braku opłaty za przejazd po drogach krajowych: art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, zgodnie z którym za przejazd po drogach krajowych przedsiębiorcy wykonujący na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne obowiązani są uiszczać opłaty. Uiszczenie opłaty następuje poprzez nabycie karty opłaty, która podlega wypełnieniu, stosownie do § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych.

GITD wskazał ponadto, że zgodnie z art. 87 ust. 2 ustawy o transporcie drogowym, podczas przewozu drogowego wykonywanego na potrzeby własne kontrolowany jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli (...) wypis z zaświadczenia o przewozach drogowych na potrzeby własne oraz dowód uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych. Naruszenie przepisów ustawy lub warunków wynikających m.in. z przepisów ustawy oraz wiążących Rzeczypospolitą Polską umów międzynarodowych podlega karze pieniężnej, której wysokość określa załącznik do tej ustawy.

Odnosząc się do podniesionego w odwołaniu zarzutu o nie podleganiu przepisom ustawy o transporcie drogowym, organ wskazał, iż z treści art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy wynika, iż ustawa określa zasady podejmowania i wykonywania niezarobkowego krajowego przewozu drogowego. Przepisom ustawy nie podlegają przewozy drogowe wykonywane pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony w transporcie drogowym rzeczy oraz niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy. Masy pojazdu i przyczepy sumują się.

W skardze na powyższą decyzję, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym, poprzez błędne jego zastosowanie, art. 33 ust. 1, art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 2, art. 92 ust. 1 pkt 6, lp. lp. 1.1.7, 1.4.1, 1.11.7 oraz lp. 1.11.11 pkt 1 lit. b załącznika do w/w ustawy, § 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych, art. 3 ust. 1 i art. 15 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz art. 31 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców poprzez błędne ich zastosowanie. Skarżący wywodził, iż przedmiotowy niezarobkowy przewóz drogowy rzeczy nie podlega przepisom ustawy o transporcie drogowym, bowiem był wykonywany pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej nie przekraczającej 3,5 tony a przyczepa ciągnięta przez pojazd stanowiła tzw. "przyczepę lekką". Wskazywał, iż obowiązek wydania zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne dla przedsiębiorcy wykonującego przewóz pojazdami samochodowymi dotyczy tylko autobusów, samochodów ciężarowych powyżej 3,5 ton dopuszczalnej masy oraz ciągników siodłowych. Na potwierdzenie swojego stanowiska przywołał postanowienie SKO w [...] z dnia [...] marca 2003 r. ([...]). Podkreślał, iż przewóz rzeczy miał charakter incydentalny i był sytuacją jednorazową, o czym świadczy wypożyczenie przyczepy.

Zarzucał także naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego oraz nieuwzględnienie słusznego interesu skarżącego i art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zaufania obywateli do państwa. Wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych kryteriów, skarga jako zasadna zasługuje na uwzględnienie.

Podstawowy zarzut podnoszony w skardze to kwestionowanie zastosowania przepisów ustawy o transporcie drogowym do skontrolowanego przejazdu. Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088) w art. 1 ust. 1 wskazuje przedmiot jej regulacji. W myśl tego przepisu, ustawa określa zasady podejmowania i wykonywania:

1) krajowego transportu drogowego;

2) międzynarodowego transportu drogowego;

3) niezarobkowego krajowego przewozu drogowego;

4) niezarobkowego międzynarodowego przewozu drogowego.

Z kolei art. 3 ust. 1 wylicza rodzaje przewozów drogowych, do których nie stosuje się przepisów ustawy; przepisów ustawy nie stosuje się do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów:

1) przeznaczonymi konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą - w niezarobkowym przewozie drogowym osób;

2) o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony w transporcie drogowym rzeczy oraz niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy;

3) zespołów ratownictwa medycznego oraz w ramach usług transportu sanitarnego.

Jak z powyższego wynika, ustawie o transporcie drogowym podlega podejmowanie i wykonywanie niezarobkowego krajowego przewozu drogowego; wyłączenie dotyczy m.in. przewozów wykonywanych pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony, wyłączenie to dotyczy tylko transportu drogowego rzeczy i niezarobkowego przewozu rzeczy.

Skarżący nie neguje faktu wykonywania niezarobkowego przewozu rzeczy, bezsporne jest, iż jako przedsiębiorca w zakresie swojej działalności nie wykonuje transportu drogowego, bezsporne jest również wykonywanie przewozu pojazdem samochodowym wraz z przyczepą, Jak zostało wykazane podczas kontroli dopuszczalna masa całkowita pojazdu samochodowego wraz z przyczepą przekraczała 3, 5 tony.

Zasadnie zatem organ uznał, iż wykonywany niezarobkowy przewóz drogowy rzeczy podlega przepisom ustawy o transporcie drogowym.

Konsekwencją poddania regulacji ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym jest podleganie karom pieniężnym za naruszenia przepisów w niej zawartych i określonych w załączniku do ustawy.

Organy Inspekcji Transportu Drogowego przy podejmowaniu decyzji w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenia przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 ze zm.) związane są rygorami procedury administracyjnej. W myśl art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Muszą w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a.

Jednym ze stwierdzonych naruszeń było nieokazanie wykresówki z ostatniego dnia poprzedniego tygodnia, w którym kierowca prowadził pojazd, jak również nie okazanie dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu w danym okresie. Stwierdzenie tego naruszenia nastąpiło obok stwierdzonego braku zainstalowania przyrządu kontrolnego. Brak tachografu i kara pieniężna przewidziana za to naruszenie, zdaniem Sądu, zawiera w sobie już konsekwencje braku instalacji tego urządzenia, tj. braku wykresówek. Logicznym jest, iż brak zainstalowanego urządzenia kontrolnego uniemożliwia posiadanie wykresówek z tego urządzenia i ich okazanie podczas kontroli.

W analogicznych przypadkach (wykonywanie niezarobkowego przewozu drogowego) po stwierdzeniu braku zainstalowania przyrządu kontrolnego, Organy Inspekcji Transportu Drogowego obciążają karą pieniężną tylko za brak tachografu, bez wymierzania kary za brak wykresówek lub stosownego dokumentu (np. decyzja GITD nr [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r., czy też decyzja GITD nr [...] z dnia [...] lipca 2005 r.). Konstrukcja naruszenia wskazana w lp. 1.11.11 pkt 1 lit. b załącznika do ustawy o transporcie drogowym wskazuje, że w przypadku nieokazania wykresówek za wymagany okres pracy kierowcy następuje obciążenie karą pieniężną za brak każdej wykresówki lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu. W tym zakresie, organ pierwszej instancji nie ustalił w postępowaniu, w jakim charakterze zatrudniona jest u skarżącego osoba prowadząca skontrolowany pojazd, z przesłuchania go w charakterze świadka nie wynika, czy jest kierowcą czy też pracuje na innym stanowisku. Brak ustalenia w tym zakresie czyni dowolnym stwierdzenie organu, iż kierowca nie okazał wykresówki za ostatni dzień poprzedniego tygodnia. Od tego ustalenia zależało zastosowanie do rozstrzygnięcia właściwych przepisów prawnych; powołana ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców ma zastosowanie do kierowców zatrudnionych na podstawie umowy o pracę.

Zasadny jest zatem podnoszony w skardze zarzut niewyjaśnienia stanu faktycznego co uzasadnia naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Główny Inspektor Transportu Drogowego jako organ odwoławczy utrzymał w mocy całą zaskarżoną decyzję uznając, iż obok kary za brak zainstalowania tachografu, skarżący podlega również karze za nieokazanie wykresówki lub dokumentu, co zdaniem Sądu uzasadnia zarzut naruszenia przepisu art. 92 ust. 1 i 4 ustawy o transporcie drogowym oraz lp. 1.11.11 pkt 1 lit. b załącznika do tej ustawy.

Rozpatrując ponownie sprawę organ winien także odnieść się do podniesionego zarzutu kwestionującego zastosowanie art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, stanowiącego, iż urządzenie rejestrujące instaluje się i używa w tych pojazdach, które są zarejestrowane w Państwach Członkowskich i są wykorzystywane do transportu drogowego osób lub rzeczy. Z definicji transportu drogowego zawartej jest w art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym i definicji niezarobkowego przewozu drogowego (przewozu na potrzeby własne) zawartej w art. 4 pkt 4 ustawy nie wynika wprost, iż obowiązek zainstalowania urządzeń rejestrujących, o których mowa w art. 3 ust 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. dotyczy także niezarobkowego przewozu drogowego – przewozu na potrzeby własne.

W tym stanie, zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca podlega uchyleniu stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Stosownie do art. 152 powyższej ustawy, uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu.