Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 638/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-08-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner Sędziowie WSA Elżbieta Kremer (spr.) WSA Dorota Dąbek Protokolant Monika Musiał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 sierpnia 2007r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia 11 maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty strukturalnej skargę oddala


UZASADNIENIE

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. decyzją nr [...] z dnia 11 maja 2006r., po rozpatrzeniu odwołania A. G., utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M. Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2006r. w sprawie odmowy przyznania renty strukturalnej.

Wydanie powyższej decyzji poprzedzone zostało następującymi ustaleniami faktycznymi i prawnymi:

W dniu [...]listopada 2005r. A. G. złożył wniosek o przyznanie renty strukturalnej wraz z wymaganymi dokumentami, a w tym zaświadczeniem wydanym przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w K. Placówka Terenowa w M. z dnia [...] listopada 2005r.. W zaświadczeniu tym potwierdzono, że A. G. podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresach:

2001-08-[...] do 2002-09-[...] na wniosek zakresie emerytalno-rentowym oraz wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim jako rolnik,

2003-04-[...] do nadal na wniosek w zakresie emerytalno-rentowym oraz wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim jako rolnik.

Z przedłożonych dokumentów wynika, że A.G. na podstawie umowy sprzedaży zawartej w dniu [...] grudnia 1982r. nabył wraz żoną D. G. własność gospodarstwa rolnego stanowiącego działkę oznaczoną nr [...] o pow. 1.0756 ha . A na podstawie umowy sprzedaży zawartej w dniu [...] sierpnia 2005r. A. G. nabył własność nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] o pow. 36 arów 40m2. W dacie składania wniosku o rentę strukturalną powierzchnia gospodarstwa rolnego wynosił 1 ha 44. Jak wynika z wniosku A. G. zamierzał przekazać gospodarstwo rolne następcy córce J. G. .Z dołączonego do wniosku oświadczenia A. G. z dnia [...] listopada 2005r. wynika, że przekazana za rentę strukturalną będzie działka o pow.36 arów 40 m2 i z drugiej posiadanej działki część o pow.63ary 60 m2. Natomiast sobie pozostawi część działki z zabudowaniami o pow.43ary 96m2.

Decyzją Nr [...] z dnia [...] grudnia 2005r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. odmówił A. G. przyznania renty strukturalnej. W uzasadnieniu decyzji podano, że wnioskodawca nie podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez co najmniej 5 lat określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w K., po rozpatrzeniu odwołania A. G., decyzją Nr [...] z dnia 10 lutego 2006r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że uzasadnienie decyzji organu I instancji nie spełnia wymagań określonych w art.107§ 3 kpa, tzn. nie wyjaśnia podjętego rozstrzygnięcia, nie wskazuje dokładnie podstawy prawnej.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją Nr [...] z dnia 4 kwietnia 2006r. odmówił A. G. przyznania renty strukturalnej.

Jako podstawę prawną decyzji wskazano § 17 ust. 1 w zw. z § 4 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich /Dz.U. Nr ł 14 poz.1191 ze zm./. W uzasadnieniu decyzji podano, że powodem odmowy przyznania renty strukturalnej jest brak wymaganego prawem okresu podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu. W myśl przepisu zawartego w § 4 pkt 2 powołanego rozporządzenia o rentę strukturalną mogą ubiegać się rolnicy prowadzący nieprzerwanie działalność rolniczą przez co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku, którzy w całym okresie prowadzenia działalności rolniczej, nie tylko w okresie 10 lat przed złożeniem wniosku mogą wykazać się 5 letnim okresem podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowem. Wykazanie się 5 letnim okresem podlegania ubezpieczeniu jest możliwe od czasu, kiedy weszła w życie ustawa z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, a więc od dnia 1 stycznia 1991 r. Wynika to z faktu, iż zgodnie z art.6 pkt 11 ww. ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o ubezpieczeniu społecznym emerytalno-rentowym, rozumie się ubezpieczenie emerytalno-rentowe określone w ustawie.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył w dniu [...] kwietnia 2006r. A. G. W odwołaniu podał , że prawo do renty strukturalnej gwarantują mu przepisy prawa podniósł, że prowadzi nieprzerwanie gospodarstwo rolne od [...] grudnia 1982r. do chwili obecnej, płaci wszelkie należności wobec Państwa zgodnie z przepisami oraz ponad 10 lat opłaca składki emerytalno-rentowe zgodnie z przepisami i na bieżąco. Do odwołania załączył zaświadczenie KRUS Oddział Regionalny w K. Placówka Terenowa w M. z dnia [...] kwietnia 2006r. na dowód podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników w następujących okresach:

[...].01.1983- [...].12.1988

[...].08.2001 – [...].09.2002

[...].04.2003 - nadal wnosząc o uchylenie decyzji i przyznanie renty strukturalnej.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w K. decyzją Nr [...] z dnia 11 maja 2006r., po rozpatrzeniu odwołania A. G., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że powodem wydania decyzji o takiej treści jest brak spełnienia jednego z podstawowych kryteriów ubiegania się o przyznanie renty strukturalnej. Stosownie do postanowień § 4 pkt. 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30-04-2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. nr 114, póz. 1191 ze zmianami) (Dalej: Rozporządzenie RM z dnia 30-04-2004 r.):

... rentę strukturalną przyznaj e się producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym.jeśli spełnia warunek.:

prowadził nieprzerwanie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej 10 lat poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną i przez okres co najmniej 5 lat podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, Na dzień złożenia wniosku oraz wydania decyzji Strona nie spełniała w/w warunku. Strona załączyła do sprawy zaświadczenie z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego -Placówka Terenowa w M., z dnia [...].04.2006 r., na dowód następujących okresów podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników: [...].1983- [...]1988 [...]2001- [...].2002 [...]2003- [...].2006

W/w zaświadczenie potwierdza fakt, iż Strona podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników w zakresie emerytalne - rentowym oraz wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim przez okres 17 kwartałów. Brak wymaganego okresu 5 letniego podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników stanowi podstawę odmówienia przyznania renty strukturalnej. Rolnicy ubiegający się o rentę strukturalną mają możliwość wykazania się pięcioletnim okresem podlegania ubezpieczeniu emerytalno - rentowemu od czasu, kiedy weszła w życie ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz.25, z późn. zmianami), a więc od dnia 01.01.1991 r. Takie założenie wynika, z faktu, iż zgodnie z art. 6 pkt.ll w/w ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, ilekroć w ustawie jest mowa o ubezpieczeniu emerytalno - rentowym, rozumie się ubezpieczenie emerytalno -rentowe określone w ustawie.

Renty strukturalne są świadczeniem odmiennym od świadczeń emerytalne -rentowych przyznawanych na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. Świadczenia emerytalne -rentowe są podstawowym rozwiązaniem w tej dziedzinie, natomiast renty strukturalne stanowią szczególny rodzaj pomocy finansowej, o którą mogą ubiegać się osoby spełniające określone warunki. W sytuacji gdy rolnik nie spełnia warunków niezbędnych do uzyskania renty strukturalnej zachowuje on prawo do ubezpieczenia społecznego rolników. W związku z powyższym nie dochodzi w tym przypadku do naruszenia zasady równości podmiotów wobec prawa, jak również zasady polegającej na ochronie praw słusznie nabytych. Wymaga zaznaczyć, iż iunctim /łączność/ pomiędzy podleganiem ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu na podstawie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, a przepisami uprzednio obowiązującymi, w tym zakresie oczywiście istnieje, ale jest wykorzystywane dla potrzeb obliczania wymaganych okresów ubezpieczenia w celu ustalania prawa do świadczeń z ubezpieczenia społecznego.

Na powyższą decyzję skargę złożył A. G. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie renty strukturalnej.

W uzasadnieniu skargi podał, że rozp. R M z dnia 30.04 2004 § 4 pkt 2 oraz rozp. RM z dnia 5 X 2005 § 4 pkt 2 uprawniają go do przyznania renty strukturalnej.

Strona przeciwna w odpowiedzi na skargę wniosła o oddalenie skargi. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę podtrzymała argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do przepisu art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1270/ sądy administracyjne sprawuj ą kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Powyższa kontrola, zgodnie z art 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz.1269/ sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd sprawując tę kontrolę rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga w przedmiotowej sprawie nie jest zasadna.

Stan faktyczny w przedmiotowej sprawie jest bezsporny, natomiast przedmiotem sporu pomiędzy organami a skarżącym jest ustalenie treści jednej z przesłanek wymaganych do nabycia renty strukturalnej. W pierwotnym brzmieniu rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich przepis § 4 pkt 2 miał następującą treść "prowadził nieprzerwanie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej 10 lat poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną i w tym okresie podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, przez okres co najmniej 5 lat". Natomiast § 4 pkt 3 rozporządzenia stanowi " w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu". Wprowadzony w § 4 pkt 2 wymóg podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez okres co najmniej 5 lat musiał być spełniony w okresie 10 lat poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną. Pojawiające się początkowo wątpliwości, czy wymóg podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez okres co najmniej 5 lat mógł przypadać w dowolnym okresie czasu, czy też musi przypadać w okresie 10 lat poprzedzających złożenie wniosku, został rozstrzygnięty w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego /np. w wyroku NSA z dnia 21 lutego 2006r. sygn.akt II OSK 1000/05, LEX nr 194886/.

Powołany przepis § 4 pkt 2 wprowadził wymóg podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników. W dacie wejścia w życie przedmiotowego rozporządzenia tj. w dniu 1 sierpnia 2004r. /do nadal/ problematyka ubezpieczenia społecznego rolników uregulowana była /jest/ w ustawie z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, która weszła w życie w dniu 1 stycznia 1991 r. /Dz.U. z 1998r. Nr 7, poz.25 z późn.zm/.

Ustawa ta wprowadza po raz pierwszy do systemu prawnego normatywne pojęcie "ubezpieczenia emerytalno-rentowego" i w rozdziale 2 pkt B zatytułowanym "ubezpieczenia emerytalno-rentowe" reguluje tą problematykę. Wynikający tym samym z § 4 pkt 2 rozporządzenia obowiązek podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez okres co najmniej 5 lat , czy też wynikający z § 4 pkt 3 obowiązek podlegania w dniu złożenia wniosku ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu , dotyczy ubezpieczenia emerytalno-rentowego uregulowanego w powołanej wyżej ustawie z dnia 20 grudnia 1999r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Obowiązujące wcześniej akty prawne a to: ustawa z dnia 27 października 1977r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin /Nr 32, poz.140/, oraz ustawa z dnia 14 grudnia 1982r. o ubezpieczeniu społecznym rolników i członków ich rodzin /Dz.U. z 1989 Nr 24, poz.133/, takim pojęciem się nie posługują.

Rozważany przepis § 4 pkt 2 rozporządzenia został znowelizowany rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 5 października 2005r. /Dz. U. Nr 211, poz.1759/, zmiana weszła w życie w dniu 11 listopada 2005r. nadając mu następująca treść " prowadził nieprzerwanie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną i przez okres co najmniej 5 lat podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników" oraz kolejna nowelizacja dokonana została rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 2006r. /Dz.U. Nr 135, póz 95 l/zmiana weszła w życie w dniu 11 sierpnia 2006r.

Aktualnie przepis § 4 pkt 2 stanowi " prowadził nieprzerwanie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną i przez okres co najmniej 5 lat podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, zwanemu dalej "ubezpieczeniem emerytalno-rentowym" " . W wyniku dokonanej nowelizacji zachowany został wymóg podlegania przez okres co najmniej 5 lat ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, natomiast zrezygnowano z poprzedniego wymogu, iż okres podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowym ma przypadać w okresie 10 lat poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną. Dokonana nowelizacja niewątpliwie złagodziła powyższą przesłankę, ale nowelizacja dotyczyła wyłącznie okresu czasu w którym ma przypadać co najmniej 5 letni okres podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, natomiast nowelizacja nie zmieniła przedmiotu tego obowiązku, którym nadal jest ubezpieczenie emerytalno-rentowe określone w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Jak wskazano wyżej, normatywne pojęcie "ubezpieczenia emerytalno-rentowego" w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników zostało wprowadzone do ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Przepis art.1ust.2 pkt 2 powołanej ustawy wyodrębnia taką kategorię ubezpieczenia, a w rozdziale 2 pkt B ustawy uregulowana jest ta kategoria ubezpieczenia. Za tym, że to ustawowe pojęcie jakim jest "ubezpieczenie emerytalno-rentowe" zawarte w ustawie z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników związane jest wyłącznie z tą ustawą, przemawia sama treść ustawy, mianowicie przepis art.6 pkt 11 stanowi, ilekroć w ustawie jest mowa o ubezpieczeniu emerytalno-rentowym - rozumie się ubezpieczenie emerytalno-rentowe określone w ustawie. Powołany przepis art.6 pkt 11 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników dodatkowo wskazuje i potwierdza, że pojęcie "ubezpieczenie emerytalno-rentowe" związane jest z tą ustawą. A skoro tak, to wymagany w § 4 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004r. wymóg podlegania przez okres co najmniej 5 lat ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników będzie dotyczył ubezpieczenia emerytalno-rentowego określonego w ustawie z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zważywszy, że ustawa ta weszła w życie w dniu 1 stycznia 1991 r., tym samym od tej daty można powołać się na fakt podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu.

Tym samym dokonaną nowelizacja § -4 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004r. spowodowała, że wymóg co najmniej 5 letniego okresu podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników nie musi przypadać w okresie 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie renty strukturalnej, ale z uwagi, że takie normatywne pojęcie jak ubezpieczenie emerytalno-rentowe określone w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników obowiązuje od dnia l stycznia 1991r., od tej daty można powołać się na spełnienie powyższej przesłanki. Do takich wniosków prowadzi zarówno wykładania językowa jak i wykładania systemowa normy zawartej w przepisie § 4 pkt 2 powoływanego rozporządzenia. Wykładania systemowa opiera się bowiem na założeniu, iż prawo powinno być spójną, niesprzecznie wewnętrznie całością i że pojedyncze przepisy nie powinny naruszać tego całościowego porządku. Według tej metody należy zatem patrzeć na przepis zawsze w koniecznym związku z innymi przepisami, a nadto tym samym pojęciom występującym w różnych aktach prawnych nie można przypisywać odmiennej treści, tym bardziej gdy treść danego pojęcia została określona w jednym akcie normatywnym, a drugi równorzędny akt posługuje się tym samym pojęciem nie definiując go.

Te wyniki wykładni językowej i systemowej pozostają w zgodzie z wykładnią celowościową. Mianowicie dokonując wykładni przepisów dotyczących zasad , warunków nabycia renty strukturalnej nie można zapominać, że renta strukturalna nie jest świadczeniem z ubezpieczenia społecznego, lecz stanowi jedną z form wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, której podstawowym celem jest zachęta do przekazywania gospodarstw rolnych, ale przekazanie to ma realizować określone zadania związane z poprawą struktury obszarowej, przygotowaniem zawodowym osób, którym gospodarstwo jest przekazywane. Stąd też warunki, które muszą być spełnione, aby uzyskać rentę strukturalną są nie tylko odmienne ale i bardziej rygorystycznie ukształtowane niż w przypadku świadczeń z ubezpieczenia społecznego. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie legitymował się co najmniej 5 letnim okresem podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu określonemu w przepisach ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, stąd też zaskarżona decyzja zgodna jest z obowiązującym stanem prawnym.

Możliwość uzyskania renty strukturalnej uzależniona jest od spełnienia szeregu przesłanek określonych w powoływanym rozporządzeniu, wydanie decyzji o odmowie przyznania renty strukturalnej, albowiem w dacie wydania decyzji nie zostały spełnione wymagane przesłanki, nie zamyka stronie możliwości ponownych starań o uzyskanie renty strukturalnej, jeżeli w między czasie zostały spełnione przesłanki, które pierwotnie nie były spełnione.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, póz.12707 skargę oddalił.