Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1106/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 lit. e
journal: Dz.U. 1945 nr 3 poz 13
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant starszy referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2016 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w [...] sprawy ze skargi B. W.-W. i W. W.-M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...]; 2. umarza postępowanie administracyjne; 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżących B. W.-W. i W. W.-M. solidarnie kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] maja 2016 r., nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu odwołania B. W.i W. W. od decyzji Wojewody [...] z [...] kwietnia 2013 r., nr [...] - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu Minister wskazał, że decyzją z [...] kwietnia 2013 r. wydaną na podstawie przepisu § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51, ze zm. - dalej jako rozporządzenie wykonawcze) w zw. z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13, ze zm. - dalej jako dekret) Wojewoda [...] stwierdził, że nieruchomość "[...]" na dzień zawiadomienia o jej przejęciu (tj. 10 stycznia 1948 r.), położona w obrębie [...], gmina [...] Wieś, powiat [...], ujawniona w tomie [...], karta [...], art. matrykuły [...], o pow. [...] ha [...] m2, aktualnie położona w gminie [...], obręb [...], powiat [...] - podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu.

Odwołanie od decyzji Wojewody wniosły: B. W. i W. W. zarzucając jej nieważność, jako wydanej bez podstawy prawnej. Powołały się na stanowisko Trybunału Konstytucyjnego zaprezentowane w postanowieniu z 1 marca 2010 r., sygn. P 107/08, zgodnie z którym rozporządzenie wykonawcze nie może być obecnie stosowane przez organy władzy publicznej, a w szczególności nie może stanowić podstawy prawnej do wydawania decyzji administracyjnych dotyczących nieruchomości przejmowanych na cele związane z przeprowadzeniem reformy rolnej. Ponadto odwołujące się podniosły, że decyzja została wydana w sprawie już rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, tj. decyzją Wojewody [...] z [...] lutego 2007 r. Ponadto zarzuciły naruszenie przepisu art. 182 kpa, poprzez prowadzenie postępowania na wniosek Prokuratora Okręgowego w [...]. Odwołujące zarzuciły także wadliwe ustalenie przez organ I instancji, że podanie A. W. z 1948 r. nie zostało rozpatrzone, podczas gdy zostało ono rozpatrzone decyzją Wojewody z [...] lutego 2007 r. Podniosły także zarzut niewyjaśnienia stanu faktycznego oraz zaniechania zgromadzenia materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, zwłaszcza w odniesieniu do powierzchni majątku [...].

Minister wskazał, że pismem z [...] kwietnia 2015 r. B. W.i W. W. zwróciły się o umorzenie postępowania, jednak wobec sprzeciwu pozostałych stron postępowania wniosek taki nie mógł zostać uwzględniony.

Rozpatrując sprawę organ wyjaśnił, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Na mocy tego przepisu na cele reformy rolnej przeznaczone były nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym, stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego - jeśli ich rozmiar łączny przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. Wszystkie tak opisane nieruchomości przechodziły na własność Skarbu Państwa bezzwłocznie (tj. z mocy samego prawa, w dacie wejścia w życie dekretu), bez żadnego wynagrodzenia w całości. Organ wskazał, że sposób rozumienia pojęcia "nieruchomość ziemska" nie został unormowany przez ustawodawcę, toteż należy zastosować jego wykładnię dokonaną przez Trybunał Konstytucyjny w uchwale z 19 września 1990 r., sygn. akt W 3/89, zgodnie z którą nieruchomością ziemską w rozumieniu dekretu jest taka nieruchomość o charakterze rolniczym, która jest lub może być wykorzystana do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej lub sadowniczej. Nieruchomość taka musi nadawać się do realizacji celów reformy rolnej, określonych w art. 1 ust. 2 dekretu.

Przepis § 5 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego ustanawia administracyjny tryb rozstrzygania, czy dana nieruchomość podpadała pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu.

Minister wyjaśnił, że poprzednik prawny odwołujących się – S. W., nabył w 1936 r. majątek ziemski [...] o powierzchni [...] ha, zapisany w księdze wieczystej [...] tom [...] karta [...]. W 1942 roku majątek skonfiskowany został przez Rzeszę Niemiecką. Następnie w latach powojennych przejęto go na cele reformy rolnej. Pismem z [...] stycznia 1948 r. Urząd Wojewódzki [...] zawiadomił ob. [...], że majątek zostanie przejęty [...] stycznia 1948 r., wydając równocześnie polecenie opuszczenia go w terminie trzydniowym. Reakcją na to zawiadomienie było pismo, nazwane odwołaniem, które A. W. - żona S. - wystosowała do Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych, kwestionując istnienie podstaw do nacjonalizacji. Z zachowanych dokumentów nie wynika, aby Minister udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi na to pismo.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że starania spadkobierczyń S. W. o restytucję prawa własności przybrały formę równocześnie prowadzonych postępowań cywilnych oraz administracyjnych tj.:

a) postępowanie z powództwa B. W. i W. W.o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, które zakończone zostało prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z [...] sierpnia 2008 r., sygn. akt [...]. Wyrokiem tym Sąd uzgodnił treść księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym poprzez odłączenie z KW [...] działek o łącznej powierzchni [...] ha (pochodzących z dawnej księgi wieczystej [...] tom [...] karta [...]) i nakazał wpisać w stosunku do tej nieruchomości prawa własności powódek.

b) skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem z [...] sierpnia 2008 r. wniosła Agencja Nieruchomości Rolnych. Wyrokiem z [...] sierpnia 2009 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w [...] oddalił skargę. Sąd Okręgowy w [...] wyrokiem z [...] listopada 2009 r., sygn. akt [...] oddalił apelację Agencji.

c) wniosek B. W. i W. W. złożony do Wojewody [...] o zwrot majątku [...]. Minister decyzją z [...] września 2001 r. umorzył postępowanie, jednak decyzją z 30 września 2002 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchylił decyzję Wojewody i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Następnie decyzją z [...] lutego 2007 r. Wojewoda [...] umorzył postępowanie.

d) ostateczna decyzja z [...] lutego 2007 r. została zakwestionowana w trybie wznowienia postępowania. Decyzją z [...] maja 2010 r. Wojewoda [...] odmówił uchylenia swojej decyzji z [...] lutego 2007 r., zaś Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] sierpnia 2010 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody. Skarga na decyzję Ministra została oddalona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 stycznia 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 1823/10.

Odnosząc się do zarzutu odwołujących się co do dopuszczalności wydania decyzji w przedmiocie podpadania majątku pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, w kontekście wydania decyzji Wojewody z [...] lutego 2007 r., Minister wskazał, że jak wynika z osnowy decyzji z [...] lutego 2007 r., umorzone zostało postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu majątku [...]. Uzasadnieniem takiego rozstrzygnięcia było poczynienie przez Wojewodę ustalenia, wedle którego majątek przejęty został przez Skarb Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b dekretu, wobec czego wszelkie spory wynikłe na tak określonej podstawie prawnej leżą w wyłącznej kognicji sądów powszechnych. Co do zasady decyzja umarzająca postępowanie nie rozstrzyga o istocie sprawy. W ocenie Ministra decyzja Wojewody [...] z [...] lutego 2007 r. nie stanowi przeszkody do orzeczenia, czy majątek [...] podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podniósł, że bezsporną okolicznością pozostaje, że prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w [...] z [...] sierpnia 2008 r. dotyczył uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym i wydania rzeczy. Sentencja wyroku w żadnym miejscu nie odnosi się do kwestii przejęcia majątku [...] przez Skarb Państwa. Minister wskazał, że uzasadnienia wyroku nie sporządzono. W toku postępowania zakończonego tym wyrokiem wydanych jednak zostało kilka wcześniejszych wyroków (z uzasadnieniami) pozwalających, w ocenie Ministra, na bardziej szczegółowy wgląd w zakres postępowania. Za wystarczające i reprezentatywne w tej mierze organ uznał uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego w [...] z [...] marca 2005 r., w którym Sąd wyraził pogląd, że w ramach żądania, którego podstawę stanowi art. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, przedmiotem oceny winno być między innymi to, czy Skarb Państwa z mocy dekretu rzeczywiście stał się właścicielem nieruchomości, z tym zastrzeżeniem, że wiążące w odniesieniu do przejęcia na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu jest stanowisko organu administracji. Zdaniem Ministra - wątpliwości co do przedmiotu rozpoznania w postępowaniu sądowym nie miały powódki - B. W. i W. W. W zażaleniu na postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z [...] listopada 2006 r., sygn. [...] (mocą którego zawieszono postępowanie sądowe) powódki stwierdziły, że nie ma podstaw do rozpoznawania w toku tego postępowania kwestii podpadania majątku [...] pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Dodały, że "w przypadku negatywnego dla powódek rozstrzygnięcia postępowania administracyjnego brak jest przeszkód dla ewentualnego dokonania ponownego wpisu prawa własności na rzecz Skarbu Państwa, gdyby podstawą takiego wpisu okazał się art. 2 ust. 1 pkt e dekretu". W ocenie organu odwoławczego odwołujące się mają świadomość i wprost ją wyrażają, że rozstrzygnięcie sporu co do prawidłowości zastosowania art. 2 ust. 1 lit. a i b dekretu, jest niezależne od rozstrzygnięcia w zakresie zastosowania art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, a także, że nawet po korzystnym dla nich zakończeniu sprawy sądowej prawnie dopuszczalne jest prowadzenie postępowania administracyjnego.

Minister powołując się na stanowisko Sądu Okręgowego w [...] wskazał na rozłączność kompetencji sądów powszechnych i organów administracji oraz niezależność postępowań prowadzonych w trybach sądowym i administracyjnym. Stwierdzenie przez sąd powszechny niepodlegania nieruchomości pod działanie art. 2 ust. 1 lit. a i b dekretu, nie jest przeszkodą dla zbadania przez organ administracji, czy ta sama nieruchomość nie podlegała działaniu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu.

Minister podkreślił, że wydanie decyzji stwierdzającej, czy dana nieruchomość podlegała działaniu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, możliwe jest tylko wówczas, gdy przejęcie nieruchomości przez Skarb Państwa nastąpiło na tej właśnie podstawie. Jednakże, w ocenie organu, zachowane w odniesieniu do majątku [...] dokumenty nie wykazują w tym aspekcie jednolitości. Teza, jakoby przejęcie majątku nastąpiło na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b dekretu, wywodzona jest z tekstu zaświadczenia Starostwa Powiatowego [...] z [...] listopada 1948 r., nr [...]. Zaświadczenie dostępne jest w dwóch wersjach: jako kopia oryginalnego egzemplarza zaświadczenia (opatrzonego własnoręcznym podpisem osoby sporządzającej, jak również pieczęcią Starostwa) oraz jako kopia odpisu (zawierającego adnotację "odpis" w nagłówku, w miejscu podpisu i pieczęci jedynie adnotacje o ich istnieniu). Zaświadczenie, jak dowodzi kopia z jego oryginału, sporządzone zostało pismem maszynowym. W szeregu miejsc widoczne są maszynowe poprawki tekstu, tzw. przebitki, będące wynikiem poprawiania znaków pierwotnie naniesionych. Szczególnie widoczne są poprawki: pierwszej litery tytułu dekretu PKWN mała i duża litera "d", daty dekretu - cyfry "6" i "8", czy wreszcie kluczowej w sprawie podstawy przejęcia nieruchomości. W zaświadczeniu w miejscu, w którym podano konkretny przepis dekretu (drugi wers w drugim akapicie) - poza "art. 2 ust. 1 pkt.", zapis ten jest nieczytelny. Daje się wprawdzie odczytać duża litera "b", ale też znak przypominający małą literę "b" oraz prawdopodobnie też małą literę "e". Poprawki w tym miejscu spowodowały na tyle poważną nieczytelność tekstu, że niemożliwe staje się odpowiedzialne ustalenie na podstawie tego dokumentu bezspornej podstawy prawnej przejęcia.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że realizując wniosek Starosty [...] z [...] listopada 1948 r. Sąd Grodzki w [...] dokonał wpisu Skarbu Państwa jako właściciela wspomnianej nieruchomości. Jako podstawę przejęcia majątku powołano "art. 2 ust. a" dekretu, czyli przepis w rzeczywistości nieistniejący. Pozostałe dokumenty odwołują się, bezpośrednio lub pośrednio, do art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, jako podstawy przejęcia majątku [...]. Wprost przepis ten wymienia pismo Urzędu Wojewódzkiego [...] do ob. W., datowane na [...] stycznia 1948 r. W "odwołaniu" z [...] stycznia 1948 r. A. W. podniosła argumenty zmierzające do wykazania, że powierzchnia majątku nie przekracza [...] ha. Kolejne pisma Urzędu Wojewódzkiego do A. W. (z [...].02.1948 r. i z [...].04.1948 r.) dotyczą przeprowadzenia dowodów pomiarowych powierzchni majątku, ze wskazaniem na § 6 rozporządzenia wykonawczego. W ocenie Ministra zarówno argumentacja odnosząca się do powierzchni majątku, jak i kwestia dowodów pomiarowych są prawnie doniosłe, znajdują logiczne wyjaśnienie w jednej tylko sytuacji - w razie przejęcia nieruchomości na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu.

Minister uznał, że odwołanie się przez kompetentne władze do art. 2 ust. 1 lit. e dekretu jako do podstawy przejęcia majątku [...] jest dostatecznie i wiarygodnie udokumentowane. W dodatku tę właśnie podstawę wskazano bezpośrednio właścicielce nieruchomości w 1948 r. Zdaniem organu stwarza to warunki do przeprowadzenia postępowania na podstawie § 5 rozporządzenia wykonawczego.

Minister stwierdził, że odwołujące przez wiele lat wielokrotnie domagały się przeprowadzenia takiego postępowania i wydania decyzji w przedmiocie niepodpadania majątku pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu (osobiście lub przez pełnomocnika składane pisma, np.: do MRiRW z [...] września 1990 r., do AWRSP z [...] lutego 1997 r., do [...] UW z [...] listopada 2007 r., w protokole przyjęcia podania wniesionego w [...] UW z [...] lutego 2007 r.).

Badając przesłanki zastosowania art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Minister wskazał, że

S. W. nabył nieruchomość ziemską [...] grudnia 1936 r. od Skarbu Państwa w ramach prowadzonej w górnośląskiej części Województwa [...] polityki osadnictwa. Umowa kupna-sprzedaży zawarta została przed komisarzem sprawy osadniczej majątku [...]. Taka forma nabycia prawa własności możliwa była na podstawie § 34 pruskiej ustawy z 15 grudnia 1919 r. wprowadzającej niemiecką ustawę osadniczą z 11 sierpnia 1919 r. (tekst w języku polskim ogłoszony w Dz. U. z 1925 r., Nr 112, poz. 796). Za prawnie skuteczną uznać należy zarówno formę samej umowy, jak i sposób dokonania w tejże umowie aktu powzdania. Wniosek taki potwierdza zaświadczenie Sądu Rejonowego w [...] [...] z [...] kwietnia 2001 r. (dz. odp. [...]), w którym podano, że właścicielem nieruchomości objętej KW [...] wyk. [...], cd. KW [...], był S. W.. [...][...] grudnia 1936 r., wpisano [...] marca 1939 r. Następny wpis pochodzi z [...] sierpnia 1943 r. i dokonany został w języku niemieckim, natomiast od [...] stycznia 1949 r. właścicielem jest Skarb Państwa.

Powierzchnia majątku określona w umowie z 1936 r. - to 104,5472 ha. Zdaniem odwołujących powierzchnia ta uległa przed wojną zmniejszeniu do [...] ha. Na potwierdzenie tej okoliczności przywołują oświadczenie J. Z. oraz niemiecki wniosek z 1 lipca 1942 r. o ujawnienie Rzeszy Niemieckiej jako hipotecznego właściciela majątku [...].

W ocenie organu przekazana przez J. Z. informacja, jakoby w 1937 r. lub 1938 r. doszło do wymiany gruntów jest dalece niewystarczająca do udowodnienia faktu przeniesienia prawa własności części majątku. Z oświadczenia tego nie można powziąć wiedzy na temat podstawowych faktów, tj. formy prawnej, jaką przyjęła rzekoma zamiana gruntów i powierzchni, jakich miała dotyczyć. Identyczną argumentacją posługiwała się A. W. w piśmie z 16 stycznia 1948 r., niemniej na poparcie swoich twierdzeń nie była w stanie przedłożyć żadnych dowodów ani nawet bliższych danych, pozwalających na identyfikację stosownych dokumentów. Z kolei niemiecki wniosek z 1lipca 1942 r. w sposób jednoznaczny podaje powierzchnię [...] ha jako tę, którą Rzesza Niemiecka przejęła od S. W. Ponadto w zaświadczeniu Sądu Rejonowego w [...] z 10 kwietnia 2001 r., wymieniona jest powierzchnia majątku jako [...] ha.

Minister uznał, że żaden dokument nie potwierdza, aby z majątku [...]odłączono przed wojną jakąkolwiek jego część.

W ocenie organu odwoławczego, wobec wysokiej wartości dowodów, określających powierzchnię majątku na 1949 r. , nie można uznać za decydującą o tej powierzchni umowy dzierżawy z [...] maja 1947 r. Mocą tej umowy A. W. oddała nieruchomość ziemską [...] w dzierżawę Zjednoczeniu Przemysłu Metali Nieżelaznych w [...]. Przedmiot dzierżawy ustalono na [...] ha. Zdaniem Ministra wątpliwość wywołuje rzetelność określenia wielkości nieruchomości z dokładnością do drugiego miejsca po przecinku, wobec jednoczesnego zastosowania tak uproszczonej metody wytyczenia granic nieruchomości jak jej obchód. Na podstawie samej umowy nie można stwierdzić, czy oddana w dzierżawę nieruchomość stanowiła 100% majątku nieruchomego. Nie można wykluczyć, że przedmiotem dzierżawy była tylko część majątku.

Powierzchnię przekraczającą [...] ha B. W. i W. W. podały w pozwie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym jako tę, która przed przejęciem przez Skarb Państwa stanowiła własność ich ojca. W efekcie Sąd uwzględniając powództwo uznał, że powierzchnia majątku ojca powódek przekraczała [...] ha. Nadmienić tylko wypada, że objęty powództwem został obszar [...] ha, gdyż z pierwotnych [...] ha tyle właśnie pozostało w zarządzie Agencji Nieruchomości Rolnych.

Minister wyjaśnił, że majątek [...] stanowił w całości gospodarstwo rolne.

Umowa z 1936 r., na podstawie której S. W., "[...]", nabył nieruchomość, opisuje ją poprzez wyliczenie numerów parcel katastralnych, nie zawiera zaś bliższej charakterystyki gospodarstwa. W umowie dzierżawy z [...] maja 1947 r., zawartej celem prowadzenia przez dzierżawcę gospodarstwa rolnego, opisano przedmiot transakcji jako gospodarstwo rolne z zabudowaniami i inwentarzem. Zarówno w umowie, jak i w poprzedzającym ją protokole inwentaryzacyjnym z [...] kwietnia 1947 r. ustalono, że gospodarstwo składa się w całości z użytków rolnych (ziemia orna, ogrody warzywne, sady, pastwiska), uzupełnionych w niezbędnym zakresie terenami pod zabudowaniami czy drogami. Szczegółowe dane na temat rodzaju użytków majątku zawiera zaświadczenie Sądu Rejonowego w [...] z [...] kwietnia 2001 r. Przywołane dokumenty, w ocenie organu II instancji, oddają charakter majątku [...] jako typowego gospodarstwa rolnego.

Odnosząc się do pozostałych argumentów odwołania, Minister stwierdził co następuje. Nie może być skuteczne powołanie się na pogląd wyrażony w postanowieniu Trybunału Konstytucyjnego z 1 marca 2010 r., P 107/08 wedle którego § 5 rozporządzenia wykonawczego nie może stanowić dla organów administracji podstawy do orzekania w przedmiocie podlegania nieruchomości działaniu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Przeciwne stanowisko wyraziły: Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 10 stycznia 2011 r., sygn. akt I OPS 3/10 oraz Sąd Najwyższy w uchwale z 18 maja 2011 r., sygn. akt III CZP 21/11. W ugruntowanym orzecznictwie sądowym nie budzi wątpliwości, że § 5 rozporządzenia wykonawczego może być skutecznie stosowany.

Minister uznał, że nie został naruszony został art. 182 kpa. Prawdą jest, że postępowanie z § 5 rozporządzenia wykonawczego toczyć się może tylko na wniosek właściciela nieruchomości, niemniej wnioskiem takim było pismo A. W. z [...] stycznia 1948 r. Interwencja Prokuratora Okręgowego w [...] zmierzała do usunięcia stanu, w którym wniosek ten nie został rozpoznany, co Prokurator uznał za stan niezgodny z prawem. Wniosek Prokuratora nie zastępuje więc wniosku właściciela, ale wręcz go wspiera.

Minister uznał za chybiony zarzut naruszenia art. art. 7, 75 i 77 § 1 kpa. Całokształt zgromadzonego materiału dowodowego przekonuje, że Stanisław Wojtacha był właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha, w skład którego, poza siedliskiem i zabudowaniami gospodarczymi wchodziły, w całości grunty stanowiące użytki rolne. Przejęcie takiego gospodarstwa przez Skarb Państwa, na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, na cele reformy rolnej było uprawnione.

Na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] maja 2016 r. skargę wniosły B. W. i W. W.

Zaskarżonej decyzji zarzuciły:

a) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie § 5 ust. 2 i § 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN w zw. z art. 105 § 1 kpa, poprzez ich niezastosowanie i zaniechanie umorzenia postępowania oraz wydanie zaskarżonej decyzji, pomimo że postępowanie w sprawie jej wydania może toczyć się tylko na wniosek strony, zaś skarżące cofnęły wniosek A. W. z 16 stycznia 1948 r., wobec czego postępowanie stało się bezprzedmiotowe w całości

b) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 105 § 2 kpa, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie, która może toczyć się tylko na wniosek strony, podczas gdy przepis ten ma zastosowanie wyłącznie do postępowań, które mogą toczyć i na wniosek strony i z urzędu, co w konsekwencji doprowadziło do:

c) naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenia art. 6 kpa w zw. z art. 61 § 2 kpa, poprzez wydanie zaskarżonej decyzji przy braku wniosku strony w sprawie, która może się toczyć tylko na wniosek strony, a więc z rażącym naruszeniem prawa;

d) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie § 5 rozporządzenia oraz naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, albowiem możliwość wydawania na podstawie § 5 rozporządzenia decyzji stwierdzających, iż nieruchomość podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu została skonsumowana wraz z zakończeniem reformy rolnej i obecnie brak jest podstawy prawnej by de facto pozbawić właścicieli prawa własności nieruchomości na tej podstawie, a możliwość zastosowania wskazanych przepisów pozwala jedynie na ustalenie, iż pewne nieruchomości w istocie nie podpadały pod wskazany przepis, co doprowadziło do:

e) naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 6 kpa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji wydanej bez podstawy prawnej, a zatem nieważnej;

f) naruszenie art. 105 § 1 kpa w zw. z art. 365 § 1 k.p.c., poprzez ich niezastosowanie i zaniechanie uchylenia decyzji organu I instancji i umorzenia postępowania, podczas gdy postępowanie w sprawie pozostaje bezprzedmiotowe na skutek wcześniejszego rozstrzygnięcia ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] oraz prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z [...] sierpnia 2008 r., sygn. akt [...], co doprowadziło do

g) naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 6 kpa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, poprzez utrzymanie w mocy nieważnej decyzji organu I instancji wydanej pomimo, że postępowanie w sprawie było bezprzedmiotowe na skutek wcześniejszego rozstrzygnięcia ostateczną decyzją i prawomocnym wyrokiem.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżące wniosły o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, a także umorzenie postępowania w sprawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że stosownie do § 5 ust. 2 i § 6 rozporządzenia z 1 marca 1945 r. postępowanie w sprawie podpadania nieruchomości pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu może toczyć się wyłącznie na wniosek strony, a nie z urzędu. Okoliczność ta nie jest kwestionowana w orzecznictwie, np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 sierpnia 2006 r., sygn. akt I OSK 992/05, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 819/12 czy wyrok Sądu Najwyższego z 14 listopada 2014 r., sygn. akt I CSK 752/13.

Zdaniem skarżących, postępowanie w sprawie podpadania nieruchomości pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e stało się bezprzedmiotowe na skutek cofnięcia przez skarżące, oświadczeniem z 13 kwietnia 2015 r., wniosku ich matki A. W. z [...] stycznia 1948 r. Tym samym organ II instancji winien był uchylić decyzję organu I instancji umorzyć postępowanie w sprawie. Skarżące powołały wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 394/11, w którym Sąd wskazał, że cofnięcie wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego jest równoznaczne z brakiem żądania uprawnionego podmiotu do rozpoznania sprawy administracyjnej, co oznacza, że przedmiot postępowania, oznaczony we wniosku przestaje istnieć. Z chwilą cofnięcia wniosku odpada jeden z koniecznych elementów sprawy administracyjnej (przedmiot), co obliguje organ do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 kpa. W ocenie skarżących nieprawidłowo organ II instancji zwrócił się do pozostałych stron postępowania, czy wyrażają sprzeciw wobec umorzenia tego postępowania, a wobec zgłoszenia tego sprzeciwu nieprawidłowo zastosował art. 105 § 2 kpa. Wobec powyższego, w ocenie skarżących, organ II instancji zaskarżoną decyzję wydał de facto z urzędu, nie dysponując wnioskiem uprawnionego podmiotu, co stanowi naruszenie zasady praworządności obwiązującej w postępowaniu administracyjnym i rażące naruszenie prawa skutkujące nieważnością tej decyzji.

Skarżące podniosły, że organ I instancji prowadził postępowanie z urzędu, o czym świadczy treść zawiadomienia, z którego wynika, że wszczął postępowanie na wniosek Prokuratora Okręgowego w [...] z [...] kwietnia 2012 r., na co skarżące nie wyraziły zgody. Dopiero na dalszym etapie postępowania stwierdził, że postępowanie to toczy się na wniosek A. W. z [...] stycznia 1948 r.

Ponadto skarżące podniosły, że § 5 rozporządzenia nie daje obecnie podstaw do orzekania o podpadaniu danej nieruchomości pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e wyżej dekretu, tj. nie można obecnie orzekając na tej podstawie pozbawić właścicieli należącego do nich prawa własności nieruchomości, a do tego sprowadzałaby się akceptacja takiej możliwości. W niniejszej sprawie, po wydaniu przez Wojewodę [...] ostatecznej decyzji z [...] lutego 2007 r., w której odmówił wydania merytorycznej decyzji na podstawie § 5 rozporządzenia, kognicję do orzekania w sprawie przejścia prawa własności nieruchomości na rzecz Państwa z mocy samego prawa na podstawie dekretu uzyskał sąd powszechny. Na podstawie prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w [...] [...] z [...] sierpnia 2008 r., sygn. akt [...] skarżące uzyskały uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Orzekanie obecnie na podstawie § 5 rozporządzenia prowadziłoby do pozbawienia ich prawa własności w kilkadziesiąt lat po zakończeniu reformy rolnej, z czym nie można się zgodzić, gdyż możliwość takiego orzekania na podstawie powołanego przepisu skonsumowała się wraz z zakończeniem tej reformy. W ocenie skarżących właśnie w ten sposób należy rozumieć uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 czerwca 2006 r., sygn. akt I OPS 2/06 i z 10 stycznia 2011 r., sygn. akt I OPS 3/10 dopuszczające co do zasady orzekanie na podstawie wymienionego przepisu.

Skarżące zarzuciły, że wniosek A. W. został już rozstrzygnięty ostateczną decyzją Wojewody [...] z [...] lutego 2007 r., którą Wojewoda [...] umorzył postępowanie w tej sprawie, co otworzyło Sądowi Rejonowemu w [...] możliwość wiążącego rozstrzygnięcia kwestii nabycia przez Skarb Państwa prawa własności tej nieruchomości, co też nastąpiło prawomocnym wyrokiem z [...] sierpnia 2008 r. o sygn. akt [...]. Ponieważ kwestia przejścia prawa własności "[...]" na rzecz Państwa na podstawie dekretu została już ostatecznie i prawomocnie rozstrzygnięta, oznacza to, że postępowanie w tej sprawie było bezprzedmiotowe już w chwili wydania decyzji organu I instancji.

Skarżące powołując treść przepisu art. 365 § 1 k.p.c. podniosły, że skoro Sąd Rejonowy w [...] prawomocnym wyrokiem z [...] sierpnia 2008 r., sygn. akt [...] orzekł, że prawo własności przynależy skarżącym, to obecnie organy administracji są tym orzeczeniem związane i nie mogą ustalać tej okoliczności odmiennie.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Prokurator Prokuratury Okręgowej w [...] wniósł o oddalenie skargi.

Pełnomocnik Agencji Nieruchomości Rolnych wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, choć nie wszystkie jej zarzuty należy podzielić.

Niniejsze postępowanie zostało wszczęte na żądanie prokuratora złożone na podstawie art. 182 kpa. Zgodnie z treścią art. 182 kpa prokuratorowi służy prawo zwrócenia się do właściwego organu administracji publicznej o wszczęcie postępowania w celu usunięcia stanu niezgodnego z prawem.

Prokurator może w tym trybie żądać wszczęcia postępowania zarówno wtedy, gdy postępowanie może być wszczęte z urzędu, jak i wówczas, gdy przepis prawa wymaga wniosku strony. Art 182 kpa nie zawiera bowiem w tym względzie żadnych ograniczeń. Jednakże w przypadku, gdy przepis prawa wymaga wniosku strony, organ administracji publicznej powinien uzyskać na to zgodę strony (art. 61 § 2 kpa), a w razie nieuzyskania zgody- należy umorzyć postępowanie. Zgoda ta musi być wyraźna. Datą wszczęcia postępowania w sprawie jest dzień doręczenia żądania prokuratora właściwemu organowi administracji publicznej (niepublikowane postanowienie NSA w Warszawie z 4 maja 1982 r., I SA 72/82).

Właściwy w sprawie organ administracji publicznej jest związany wnioskiem prokuratora o wszczęcie postępowania administracyjnego w tym sensie, że z dniem doręczenia wniosku podejmuje czynności powodujące wszczęcie postępowania z urzędu, niezależnie od tego, czy w świetle przepisów szczególnych postępowanie wszczyna się z urzędu, czy też na wniosek strony. O wszczęciu postępowania z urzędu na wniosek prokuratora organ administracji publicznej zawiadamia wszystkie osoby będące stronami w sprawie (art. 61 § 4), a jeżeli przepis prawa wymaga wniosku, organ zwraca się do strony o wyrażenie zgody na wszczęcie postępowania, a w razie braku zgody – jak wyżej zaznaczono- umarza postępowanie.

W niniejszej sprawie Prokurator Prokuratury Okręgowej w [...] pismem z [...] kwietnia 2012 r., wskazując na treść przepisu art. 182 kpa, wniósł o wszczęcie postępowania mającego na celu stwierdzenie, czy sporny majątek podlega działaniu przepisu art. 2 ust.1 lit. e dekretu PKWN. Prokurator wskazał w postawach żądania przepisy § 5 i § 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN.

Na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej nieruchomości wymienione w tym przepisie przechodziły bezzwłocznie na własność Skarbu Państwa i przewłaszczenie ich następowało z mocy samego prawa z chwilą wejścia w życie dekretu, tj. 13 września 1944 r. Przepisy wykonawcze do dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej - rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r. w § 6 przewidywały dopuszczalność złożenia przez osobę zainteresowaną wniosku o uznanie, że nieruchomość jest wyłączona spod działania postanowień zawartych w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Wniosek taki w myśl § 5 rozporządzenia był rozpoznawany w postępowaniu administracyjnym i rozstrzygnięcie o tym, czy nieruchomość podpada pod działanie dekretu zapadało w formie decyzji administracyjnej.

W niniejszej sprawie Wojewoda zobowiązany był uzyskać zgodę stron, tj. skarżących (będących spadkobierczyniami byłego właściciela) na prowadzenie tego postępowania. Tymczasem Wojewoda [...] zawiadomieniem z [...] stycznia 2013 r. nie zwrócił się do skarżących o wyrażenie zgody na prowadzenie postępowania uruchomionego wnioskiem Prokuratora z [...]kwietnia 2012 r.

Nie można podzielić stanowisk organów, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte wnioskiem A. W. z [...] stycznia 1948 r. zatytułowanym "odwołanie", popartego następnie pismem B. W. z [...] września 1990 r. Z akt sprawy wynika, że niniejsze postępowanie Wojewoda wszczął na wniosek Prokuratora, nie mając zgody strony. Świadczy o tym treść zawiadomienia z [...] stycznia 2013 r., w którym organ wskazuje, że cyt. : "(....) informuję, że na wniosek Prokuratora Okręgowego w [...] z [...] kwietnia 2012 r. wszczęto postępowanie", a następnie organ przywołuje treść art. 182 kpa. Natomiast w części wstępnej decyzji z [...] kwietnia 2012 r. Wojewoda stwierdza, że decyzja jest wydana po "rozpatrzeniu wniosku Prokuratora Okręgowego w [...] o wszczęcie postępowania".

Nie sposób zgodzić się z organami, że pismo A. W. z 16 stycznia 1948 r. było wnioskiem złożonym na podstawie § 6 rozporządzenia wyżej wskazanego. Podkreślić trzeba, że pismo to było skierowane do Ministra. A. W. w końcowych jego wywodach domaga się uchylenia decyzji z [...] stycznia 1948 r. Wprawdzie w piśmie z [...] stycznia 1948 r. zawarta była informacja o przejęciu majątku na podstawie art. 2 ust.1 lit. e dekretu o reformie rolnej, lecz z dniem [...] stycznia 1948 r. Następnie z pisma tego wynika nakaz opuszczenia majątku w terminie 3 dni. Po raz wtóry zważyć jednak należy, że nieruchomości wymienione w art. 2 ust.1 lit e dekretu przechodziły bezzwłocznie na własność Państwa i z mocy samego prawa z chwilą wejścia w życie dekretu, tj. 13 września 1944 r., a nie z dniem 12 stycznia 1948 r. Wskazana data dotyczyła więc zamierzeń faktycznego zajęcia i wyzucia byłych właścicieli z nieruchomości.

Z kolei B. W. w piśmie z [...] września 1990 r. również skierowanym do Ministra wskazuje: "domagamy się formalnego rozpoznania odwołania (...)", a więc nie wniosku.

Skoro do Ministra wpłynęły pisma: z [...] stycznia 1948 r., nazwane odwołaniem, uzupełnione następnie pismem z [...] września 1990 r. i nie zostały przez tyle lat rozpoznane, to właśnie Minister - adresat pism- powinien, skoro uznałby że nie jest to odwołanie, podjąć stosowne czynności przewidziane w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. Natomiast w przypadku wątpliwości co do ich treści powinien, stosując przepisy art. 7, 8, 9 i 11 kpa, skierować pismo do skarżących (bowiem A. W. już nie żyła) o wyjaśnienie, co jest przedmiotem ich żądania, jakie postępowanie chcą uruchomić i czego się domagają. Należy z całą mocą podkreślić, że adresatem wyżej wskazanych pism był Minister. Chybione jest także stanowisko Ministra, że skarżące wielokrotnie domagały się osobiście lub przez pełnomocnika wydania decyzji o niepodpadaniu majątku pod działanie przepisu art. 2 ust.1 lit. e dekretu, o czym - zdaniem organu - mają świadczyć, (poza pismami z 16 stycznia 1948 r. i z 17 września 1990 r.) pisma z [...] lutego 1997 r., z [...] listopada 2007 r. i protokół przyjęcia podania wniesionego [...] lutego 2007 r. Otóż pismo z [...] lutego 1997 r. zostało skierowane przez skarżące do Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa, a więc nie do organu, który byłby właściwy do prowadzenia postępowania w przedmiocie reformy rolnej. Skarżące w piśmie tym wskazują siebie jako właścicielki gospodarstwa rolnego "[...]" i informują Agencję, że ich odwołanie nie zostało rozpoznane. Z kolei w piśmie z [...] listopada 2007 r. pełnomocnik skarżących informuje Wojewodę, że nie zostało umorzone postępowanie w zakresie odwołania A. W. Natomiast z protokołu przyjęcia podania z [...] września 2007 r. wynika, że skarżąca W. W. wraz ze swoim pełnomocnikiem zapoznali się z aktami sprawy i wnieśli o rozpoznanie odwołania z [...] stycznia 1948 r. wniesionego do Ministra. Należy jednocześnie zauważyć że czynność z 19 września 2007 r. była podjęta w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z [...] lutego 2007 r. o umorzeniu postępowania wobec uznania, że majątek przejęty został na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b dekretu. Podnieść należy, że z żadnego z wyżej powołanych dokumentów nie wynika w sposób nie budzący wątpliwości wniosek skarżących bądź ich spadkodawczyni o ustalenie, że majątek nie podpadał pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN. Wymaga mocnego zaznaczenia, że żądania strony nie można domniemywać. Niedopuszczalne jest także w przypadku wątpliwości nadanie pismu treści bez stanowiska w tej kwestii strony.

Z kolei zawarte w uzasadnieniu decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] września 2002 r., nr [...] stanowisko, w którym organ wskazał na potrzebę ustalenia, czy majątek [...] podpadał pod działanie art. 2 ust.1 lit. e dekretu, nie wywołuje żadnych skutków dla niniejszego postępowania. Rezultatem wydania powołanej wyżej decyzji (uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania) było umorzenie przez Wojewodę [...] postępowania ze wskazaniem przejęcia nieruchomości na podstawie art. 2 ust.1 lit. b dekretu (decyzja z 23 lutego 2007 r.). A więc po wydaniu decyzji Ministra z [...] września 2002 r., nie toczyło się przed Wojewodą a potem przez Ministrem postępowanie na podstawie art. 2 ust.1 lit. e dekretu. Poza tym nie był przez skarżące złożony wniosek o wszczęcie takiego postępowania.

W kwestii orzeczeń wydanych przez sądy powszechne, to należy zgodzić się z organami co do niezależności postępowaniach prowadzonych w trybie sądowym i administracyjnym, w tym nie stosowaniu przez sąd powszechny przepisu art. 2 ust. 1 lit. e, jako że w tym zakresie właściwym jest organ administracji. Rzecz jednak w tym, że aby organ mógł orzekać na podstawie tego przepisu, powinien dysponować jednoznacznym wnioskiem strony.

Natomiast odnosząc się do oświadczenia skarżących z [...] kwietnia 2015 r. wskazać należy, co następuje:

W odwołaniu z [...] kwietnia 2013 r. od decyzji Wojewody [...] z [...] kwietnia 2013 r., skarżące zarzuciły prowadzenie postępowania na wniosek Prokuratora Okręgowego w [...], bez ich zgody i wbrew ich woli. Podnosiły, że prowadzenie postępowania z wniosku Prokuratora byłoby możliwe jedynie w sytuacjach, gdy może być ono wszczęte z urzędu, a tymczasem przepis § 5 i § 6 rozporządzenia wykonawczego takiej możliwości nie przewiduje.

Po wpłynięciu odwołania do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, organ ten pismem z [...] lutego 2015 r. poinformował skarżące, że "(.....) w odwołaniu zawarte zostało stwierdzenie, że odwołujące nie wyrażają zgody na prowadzenie przedmiotowego postępowania. Należy wobec tego zauważyć, że w istocie postępowanie zostało zainicjowane pismem A. W.z dnia [...] stycznia 1948 r. wnioskującym o wyłączenie spod przejęcia na cele reformy rolnej majątku [...]". W dalszej części pisma organ zwraca się do skarżących z pytaniem, czy brak ich zgody na prowadzenie postępowania należy rozumieć jako równoznaczny z cofnięciem wniosku A. W. z [...] stycznia 1948 r. Jednocześnie organ wyjaśnił, że skuteczne cofnięcie wniosku może uzasadniać uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania I instancji. Odpowiedzią na powyższe pismo, było oświadczenie skarżących z [...] kwietnia 2013 r. cofające wniosek ich matki. Jednakże podkreślić należy, że skarżące działając w zaufaniu do organu administracji publicznej (co wynika wprost z ich pisma) złożyły oświadczenie tej treści na skutek wyraźnej sugestii organu co do charakteru pisma matki, co do skutków cofnięcia jej wniosku i dążąc do umorzenia postępowania, tj. niedopuszczenia do merytorycznego orzekania w sprawie.

Wbrew stanowisku organu, zawartemu w piśmie z [...]lutego 2015 r. postępowanie w niniejszej sprawie nie zostało wszczęte wnioskiem A. W. z [...] stycznia 1948 r., lecz wnioskiem Prokuratora Prokuratury Okręgowej w [...] z [...] kwietnia 2012 r., co wynika wprost z zawiadomienia Wojewody z 11 stycznia 2013 r. o wszczęciu postępowania ze wskazaniem podstawy prawnej wszczęcia i części wstępnej decyzji organu I instancji. Należy podnieść, że pismo Ministra z [...] stycznia 2015 r. jest w niejasne w swej treści. Z jednej strony organ wskazuje, iż skarżące podnoszą w odwołaniu brak swojej zgody na prowadzenie postępowania, a z drugiej strony przyjmuje, że: "w istocie postępowanie" wszczął wniosek z [...] stycznia 1948 r., a następnie pyta skarżące, czy brak zgody jest równoznaczny z cofnięciem tego wniosku. Jednakże (pomijając już fakt, że w ocenie Sądu z przyczyn wyżej omówionych wniosek ten nie był złożony w trybie § 6 rozporządzenia), nie sposób wywieść z akt sprawy, jakie to postępowanie i przed jakim organem wszczął rzeczony wniosek. Nie można też uznać, aby przedmiotowe postępowanie stanowiło kontynuację innego wcześniej wszczętego tym wnioskiem postępowania, skoro bezspornie niniejsze postępowanie wszczęte zostało wnioskiem Prokuratora z [...] kwietnia 2012 r., a skarżące od początku sprzeciwiały się jego prowadzeniu. Poza tym chybione jest stanowisko organu, że brak zgody na kontynuację postępowania (co do którego prowadzenia nigdy skarżące nie wyraziły zgody), można rozumieć jako cofnięcie wniosku ich matki, nie będącego wnioskiem inicjującym niniejsze postępowanie. Ponadto nigdy wcześniej skarżące nie twierdziły, że pismo ich matki z [...] stycznia 1948 r. było wnioskiem o uznanie, że majątek wyłączony jest spod działania przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej. Zatem oświadczenie skarżących z [...] kwietnia 2013 r. nie mogło wywołać żadnych skutków prawnych. Jak wyżej wspomniano, świadczyć może ono jedynie o konsekwentnym dążeniu skarżących do umorzenia postępowania wszczętego wnioskiem Prokuratora. Wobec tego zarzuty skargi dotyczące cofnięcia wniosku i skutków z tym związanych, w tym zarzut naruszenia art. 105 § 2 kpa są dla niniejszego postępowania irrelewantne. Nie można bowiem cofnąć skutecznie wniosku, który nie został przez stronę złożony. Istotne jest bowiem, że organy prowadziły postępowanie wszczęte wnioskiem Prokuratora - bez zgody skarżących.

Podsumowując, stwierdzić należy, że zasadne są zarzuty skargi, iż zaskarżona decyzja i decyzja organu I instancji (z przyczyn wyżej omówionych) wydane zostały z naruszeniem przepisów art. 2 ust.1 lit. e dekretu o reformie rolnej, § 5 i § 6 rozporządzenia wykonawczego, art. 61 § 2 kpa, gdyż organy prowadziły postępowanie z wniosku Prokuratora - bez uzyskania zgody skarżących. Decyzja organu I instancji narusza również przepis art. 105 § 1 kpa, albowiem brak zgody powinien skutkować umorzeniem postępowania. Z kolei decyzja organu odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję wadliwą narusza także przepis art. 138 § 1 pkt 1 kpa, poprzez jego zastosowanie oraz art. 138 § 1 pkt 2 in fine kpa, poprzez jego niezastosowanie. Wszystkie wyżej wskazane naruszenia miały wpływ na treść rozstrzygnięcia, gdyż - jak już zaznaczono, nieuzyskanie zgody stron na prowadzenie postępowania wszczętego wnioskiem Prokuratora skutkować powinno umorzeniem postępowania na podstawie art. 105 § 1 kpa, a nie orzeczeniem co do istoty sprawy. Dlatego Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) ppsa.

Z przyczyn wyżej omówionych poza oceną Sądu pozostają zarzuty odnoszące się do kwestii merytorycznych, dotyczących podpadania majątku [...] pod działanie przepisu art. 2 ust.1 lit e dekretu. Jedynie ubocznie wskazać należy, że ustalenia w tym zakresie dokonywane są na datę [...] września 1944 r. Z tą bowiem datą nieruchomości przechodziły z mocy prawa na własność Skarbu Państwa. Tymczasem decyzja organu I instancji jako datę istotną wskazuje 10 stycznia 1948 r.

Sąd z mocy art. art. 145 § 3 ppsa umorzył postępowanie administracyjne w sprawie wywołanej wnioskiem Prokuratora z [...] kwietnia 2012 r., gdyż w postępowaniu tym skarżące nie wyraziły zgody na jego prowadzenie (pkt 2 sentencji wyroku). O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ppsa.