Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 427/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2009-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Interpretacje podatkowe
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony akt
Powołane przepisy: article: art. 11 ust. 1 i 2a pkt 4, art. 17, art. 23 ust. 1 pkt 38, art. 30b ust. 1
journal: Dz.U. 1991 nr 80 poz 350
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
article: art. 347 par. 1,
journal: Dz.U. 2000 nr 94 poz 1037
law: Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych.
article: art. 14 par. 1, art. 14b par. 1, art. 14h, art. 14m par. 1, art. 14o, art. 155 par. 1, art. 165a par. 1,
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Danuta Kuchta, Sędzia WSA Mirosław Surma, Protokolant Asystent sędziego Agnieszka Banach, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 listopada 2009r. sprawy ze skargi N. Spółka Akcyjna w K. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 1. uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną; 2. określa, że uchylona interpretacja indywidualna nie podlega wykonaniu w całości; 3. zasądza od Ministra Finansów na rzecz N. Spółka Akcyjna w K. kwotę 474 (czterysta siedemdziesiąt cztery) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

I SA/Ke 427/09

U Z A S A D N I E N I E

W indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego z dnia [...], znak: [...], wydanej na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), Dyrektor Izby Skarbowej w K. działając w imieniu Ministra Finansów stwierdził, że stanowisko N. Spółka Akcyjna, przedstawione we wniosku z dnia 20 lutego 2009r. (data wpływu 3 marca 2009r.) o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie powstania przychodu po stronie uczestników programu w momencie nabycia akcji - jest nieprawidłowe, natomiast w zakresie obowiązków wnioskodawcy jako płatnika w przypadku odpłatnego zbycia akcji na giełdzie papierów wartościowych albo na rzecz spółki luksemburskiej lub zbycia akcji w celu ich umorzenia - jest prawidłowe.

W przedmiotowym wniosku zostało przedstawione następujące zdarzenie przyszłe.

W spółce N. S.A. (dalej: Spółka) wybrane osoby, świadczące pracę na rzecz Spółki na podstawie umów o pracę, kontraktów menedżerskich oraz umów o podobnym charakterze, uczestniczą w programie motywacyjnym, polegającym na nieodpłatnym przyznaniu uczestnikom warunkowych praw do nabycia akcji Spółki na warunkach i zasadach określonych w regulaminie programu. W wyniku wykonania/realizacji przyznanego prawa, uczestnik może nabyć akcje Spółki. Nabyte akcje mogą następnie zostać przez uczestnika zbyte. Długość trwania programu określono na 4 lata.

W ramach programu, po spełnieniu określonych warunków, uczestnicy otrzymują nieodpłatnie warunkowe i, co do zasady, niezbywalne prawa do nabycia akcji Spółki. Powyższe warunkowe prawa dają uczestnikom jedynie możliwość złożenia przez nich w terminie późniejszym (szczegółowo określonym w regulaminie programu) oświadczenia o skorzystaniu z prawa do nabycia akcji Spółki. Oświadczenie to składane jest spółce z siedzibą

w L. (dalej: spółka luksemburska lub Zbywca), która aktualnie jest jedynym akcjonariuszem Spółki. W momencie wprowadzenia programu spółka luksemburska była jedynym wspólnikiem A. Spółki z o.o., jedynego ówczesnego akcjonariusza Spółki, zaś uzyskanie przez nią statusu akcjonariusza było już wcześniej zaplanowane. Przyczyny wprowadzenia programu przez przyszłego akcjonariusza określono w uchwale Zarządu spółki luksemburskiej z dnia 15 stycznia 2008r. Wprowadzenie programu jest spowodowane celami założonymi przez jedynego akcjonariusza Spółki,

a realizacja programu ma stanowić jeden z elementów realizacji celów spółki luksemburskiej jako akcjonariusza Spółki.

Zgodnie z przedmiotowym programem, warunkowe uprawnienie do nabycia akcji stanowi świadczenie o charakterze motywacyjnym związane z zatrudnieniem/świadczeniem usług na rzecz Spółki. Głównymi przesłankami do otrzymania przez uczestników warunkowych praw do nabycia akcji są: świadczenie pracy/usług na rzecz Spółki przez okres czasu określony

w regulaminie programu, uzyskanie przez Spółkę określonych wyników

w zakresie wzrostu wskaźnika EBITDA oraz wzrostu sprzedaży. Szczegółowe zasady przyznania uczestnikom warunkowych praw do nabycia akcji obejmują regulacje ramowe dotyczące podziału liczby akcji, do których nabycia będą miały prawo poszczególne grupy uczestników (transze programu). Przyznane uczestnikom warunkowe prawa są obwarowane jednak określonymi restrykcjami. Uczestnik programu, co do zasady, nie może przenieść na rzecz osób trzecich jakichkolwiek praw wynikających z jego uczestnictwa w programie. Dodatkowo uczestnik traci wszystkie prawa przyznane zgodnie z programem, nawet w razie zrealizowania przez niego wszelkich innych warunków, jeśli przed terminem zawarcia umowy sprzedaży akcji ziści się co najmniej jedna z określonych programem i wskazanych we wniosku przesłanek. Uczestnik może również utracić część praw do nabycia akcji, jeżeli ustanie stosunek prawny łączący go ze Spółką w terminach przewidzianych w programie, przy czym ilość utraconych praw jest różna

w zależności od terminu ustania tego stosunku.

Zgodnie z programem uczestnicy mogą wykonać uzyskane warunkowe prawo do nabycia akcji (zrealizować uzyskane uprawnienie wynikające

z uczestnictwa w programie) poprzez złożenie spółce luksemburskiej oświadczenia o skorzystaniu z tego prawa w terminach określonych w regulaminie programu. Sama czynność polegająca na złożeniu powyższego oświadczenia nie jest równoznaczna z nabyciem akcji przez danego

z uczestników (nie powstaje po jego stronie przysporzenie majątkowe). Złożenie oświadczenia stanowi jeden z wymogów, jaki winien być spełniony przez każdego z uczestników w celu nabycia akcji. W chwili jego złożenia nie dochodzi do nabycia jakichkolwiek praw przez uczestników. Jednocześnie nie złożenie oświadczenia w określonych w programie terminach skutkuje wygaśnięciem uprawnienia do jego złożenia, a co za tym idzie brakiem partycypacji w programie. Nabycie akcji następuje w drodze zawarcia umowy sprzedaży pomiędzy uczestnikiem a zbywcą akcji (spółką luksemburską). Termin zawarcia umowy sprzedaży akcji jest uzależniony od tego, czy i kiedy akcje zaczną być notowane na giełdzie w stosunku do terminu złożenia oświadczenia o zamiarze nabycia akcji.

Wprowadzone ograniczenia w dysponowaniu akcjami wskazują, iż de facto w momencie złożenia oświadczenia i podpisania umowy sprzedaży akcji uczestnikowi programu, nie staje się on faktycznym i pełnoprawnym ich właścicielem, gdyż nie posiada pełni praw do rozporządzania

i dysponowania przedmiotowymi akcjami. Moment "nabycia" akcji nie stanowi w konsekwencji momentu uzyskania przez żadnego z uczestników jakiegokolwiek przysporzenia majątkowego. Zapisy programu wskazują, iż cena nabycia jednej akcji przez uczestnika zostanie określona w umowie sprzedaży akcji i wyniesie 1 grosz.

Akcje nabyte w Programie przez uczestników mogą zostać przez nich zbyte dopiero po upływie określonego czasu (oznacza to, że przed tym terminem uczestnicy nie posiadają pełnych praw do dysponowania posiadanymi akcjami) i na zasadach określonych w ramach trzech alternatywnych scenariuszy: w przypadku przeprowadzenia oferty publicznej Spółki - sprzedaż akcji na giełdzie papierów wartościowych, w przypadku przejęcia Spółki przez inwestora strategicznego - sprzedaż akcji spółce luksemburskiej po cenie oferowanej spółce luksemburskiej przez inwestora strategicznego za akcje Spółki, w pozostałych przypadkach - odsprzedaż akcji Spółce w celu ich umorzenia na jej wezwanie (opcja call), Spółka jest zobowiązana do odkupu akcji na wezwanie uczestnika (opcja put) po cenie wynikającej z określonej formuły.

Z uwagi na fakt, iż do uczestnictwa w programie uprawnieni są pracownicy/świadczący usługi na podstawie umów zlecenia lub podobnych na rzecz Spółki (której jedynym akcjonariuszem jest Zbywca akcji) intencją Spółki - będącej co do zasady płatnikiem podatku dochodowego od osób fizycznych osób przez nią zatrudnionych- jest potwierdzenie klasyfikacji źródłowej uzyskanego dochodu w świetle przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i tym samym potwierdzenie, iż w stanie faktycznym będącym przedmiotem niniejszego zapytania, obowiązek płatnika podatku dochodowego od osób fizycznych będzie ciążyć na Spółce jedynie w jednym ściśle określonym przypadku (zbycia akcji w celu ich umorzenia). Spółka nie ponosi kosztów funkcjonowania programu. Wszelkie koszty związane z programem są ponoszone przez spółkę luksemburską.

W związku z powyższym żadne korzyści z tytułu udziału w programie, w tym również jakakolwiek potencjalna różnica w wartości rynkowej akcji oraz jej wartości dla uczestników, nie będą finansowane przez Spółkę zarówno w czasie trwania programu jak i po jego zakończeniu. Spółka poniosła jedynie, nieznaczne w stosunku do wartości programu, koszty analiz prawnych

i podatkowych dotyczących wprowadzenia i funkcjonowania programu oraz jego skutków (także księgowych) dla Spółki.

W powyższym stanie faktycznym Spółka zadała następujące pytanie: czy przysporzenie majątkowe uzyskiwane przez uczestników w wyniku zrealizowania uprawnień wynikających z udziału w programie powinno być zakwalifikowane jako przychód z kapitałów pieniężnych w rozumieniu ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000r. Nr 14, poz. 176 ze zm., dalej jako ustawy p.d.o.f.), czyli opodatkowany dopiero w momencie zbycia (w tym: zbycia na rzecz Spółki w celu umorzenia) otrzymanych akcji Spółki. Zdaniem Spółki, przysporzenie majątkowe uzyskiwane przez uczestników w wyniku zrealizowania uprawnień wynikających z udziału w programie uczestników stanowi przychód

z kapitałów pieniężnych powstający w chwili odpłatnego zbycia akcji Spółki. Spółka uważa taki wniosek za słuszny na gruncie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych tj. art. 10 ust. 1 pkt 7 i art. 17 ust. 1 pkt 4 i 6.

Wnioskodawca powołał art. 5a pkt 11 ustawy p.d.o.f., zgodnie z którym poprzez pojęcie papierów wartościowych należy rozumieć papiery wartościowe, o których mowa w art. 3 pkt 1 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, a następnie w oparciu o treść wskazanego przepisu ustawy

o obrocie instrumentami finansowymi wyjaśnił pojęcie "papierów wartościowych". Zdaniem Spółki, prawo do nabycia akcji Spółki przyznawane w ramach programu nie posiada cech pozwalających na uznanie go za papier wartościowy. Ma ono charakter warunkowy i względny, a zatem nie spełnia kryterium wymienionego w art. 3 pkt 1 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, gdyż nie inkorporuje bezwzględnego prawa do nabycia akcji Spółki. Uzyskanie prawa do nabycia akcji uzależnione jest bowiem m. in. od pełnienia określonych funkcji lub świadczenia pracy na określonych stanowiskach na rzecz Spółki oraz uzyskania przez Spółkę określonych wyników w zakresie wzrostu wskaźnika EBITDA oraz wzrostu sprzedaży w okresach wskazanych w regulaminie. Dodatkowo koniecznym warunkiem uzyskania prawa do nabycia akcji jest złożenie przez każdego

z uczestników oświadczenia o zamiarze nabycia akcji, pod rygorem wygaśnięcia możliwości złożenia tego oświadczenia, a tym samym "nabycia" akcji. Ponadto niedopuszczalność przeniesienia na osobę trzecią uprawnienia wynikającego z uczestnictwa w programie powoduje, iż nie można takiego uprawnienia zaliczyć do "innych zbywalnych praw majątkowych" określonych w definicji praw pochodnych.

W rezultacie, w konkluzji Spółka stwierdziła, iż przychód uzyskany w związku z realizacją uprawnień wynikających z udziału w programie krystalizuje się dopiero w momencie sprzedaży akcji Spółki nabytych na podstawie Instrumentów programu. Uczestnik programu dopiero wtedy może de facto otrzymać realne przysporzenie majątkowe. Powyższy przychód należy zakwalifikować do źródła przychodów, jakim są kapitały pieniężne określone w art. 17 ustawy p.d.o.f. Wnioskodawca poparł swoje stanowisko wskazanymi we wniosku orzeczeniami organów podatkowych oraz sądów administracyjnych.

Spółka podniosła, iż wobec niedostępności powyższych praw dla osób niebędących uczestnikami programu, niemożliwym jest ustalenie ceny rynkowej stosowanej przy udostępnianiu takich praw lub w obrocie prawami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem czasu i miejsca udostępnienia, co powoduje, iż nie można mówić o powstaniu przychodu zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 11 ustawy p.d.o.f. Argumentacja ta znajduje również poparcie w interpretacjach organów podatkowych.

W związku z powyższym wnioskodawca stwierdził, że zgodnie z art. 30b ust. 1 ustawy p.d.o.f. (oraz art. 30a ust. 1 pkt 5 ustawy p.d.o.f. w przypadku sprzedaży w celu umorzenia) w przedmiotowej sprawie dochód z odpłatnego zbycia papierów wartościowych w postaci akcji Spółki podlegać będzie opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych zgodnie ze stawką podatkową w wysokości 19% uzyskanego dochodu w momencie ich zbycia. Przez pryzmat regulacji art. 23 ust. 1 pkt 38 ustawy p.d.o.f. natomiast wydatki związane z nabyciem akcji są kosztem uzyskania przychodu w momencie odpłatnego zbycia akcji. W przypadku programu, z uwagi na fakt, iż uczestnicy kupują akcje Spółki za cenę 1 grosz, koszt nabycia każdej z akcji będzie równy 1 grosz. Możliwe będzie również rozpoznanie ewentualnych kosztów, np. z tytułu opłat maklerskich, bankowych itp.

Jednocześnie powyższa kwalifikacja do źródła przychodów, jakim są kapitały pieniężne, oznacza, iż na Spółce jako pracodawcy nie ciążą jakiekolwiek obowiązki w zakresie deklarowania oraz rozliczania dla potrzeb podatku dochodowego od osób fizycznych dochodów wynikających z udziału pracowników Spółki w programie w przypadku sprzedaży akcji na giełdzie papierów wartościowych oraz sprzedaży spółce luksemburskiej.

W przypadku odsprzedaży akcji Spółce nabytych w programie w celu ich umorzenia, w świetle art. 24 ust. 5 w związku z art. 30a ust. 1 pkt 4 oraz art. 41 ust. 4 ustawy p.d.o.f., Spółka będzie zobowiązana do pobrania zryczałtowanego podatku dochodowego w wysokości 19% i przekazania go do urzędu skarbowego właściwego według siedziby płatnika. w terminie do dnia 20 miesiąca następującego po miesiącu, w którym podatek został pobrany oraz sporządzenia rocznej deklaracji (PIT-8AR) i złożenia jej w terminie do końca stycznia roku następującego po roku podatkowym do urzędu właściwego według siedziby płatnika.

Na tle powyższego zdarzenia przyszłego organ stwierdził w świetle regulacji art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2000r. Nr 14, poz. 176 ze zm., w skrócie ustawy p.d.o.f.), iż wszelkie dochody podatnika nie wymienione enumeratywnie w katalogu zwolnień przedmiotowych podlegają opodatkowaniu. Organ powołał treść przepisu art. 11 ust. 1 ustawy p.d.o.f. oraz art. 10 ust. 1 pkt 9 i art. 20 ust. 1 tej ustawy i podniósł, że sformułowanie "w szczególności" zawarte w ostatnim z powołanych przepisów ustawy dowodzi, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy p.d.o.f. O przychodzie podatkowym z innych źródeł należy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

Z przedstawionego we wniosku zdarzenia przyszłego wynika, zdaniem organu, że ponieważ prawo do nabycia akcji jest prawem warunkowym,

a więc prawem przyszłym i niepewnym, które może zostać zrealizowane, lecz nie musi, to po stronie osób otrzymujących to prawo nie powstaje przychód z tytułu przyznania prawa do nabycia akcji. Przychód ten nie powstanie również w momencie złożenia oświadczenia o nabyciu akcji. W tym zakresie organ podatkowy podzielił stanowisko wnioskodawcy.

Organ nie zgodził się jednak z wnioskodawcą, że przychód powstanie u beneficjentów dopiero w momencie zbycia akcji. Wnioskodawca pomija bowiem, zdaniem organu, moment między nabyciem warunkowego prawa do nabycia akcji i złożenia oświadczenia o nabyciu a zbyciem tychże akcji, tj. moment nabycia akcji. W przypadku nabycia akcji za 1 grosz (przez osoby uprawnione) od spółki luksemburskiej (akcji będących już w obrocie), po stronie osób nabywających te akcje powstaną przychody w wysokości różnicy pomiędzy wartością ceny rynkowej istniejących akcji a ceną za jaką nabyto akcje. W związku natomiast z tym, że osoby uprawnione nabywają akcje, do których nie posiadają pełni praw do rozporządzania i dysponowania przychód nie powstanie w momencie nabycia akcji, ale dopiero w momencie, w którym osoby nabywające akcje uzyskają prawa akcjonariuszy (w tym np. prawo do dywidendy). Z tym momentem osoby te uzyskają prawo do czerpania korzyści wynikających z akcji. Tym samym niewątpliwie ma miejsce przysporzenie majątkowe po stronie osób nabywających akcje. Bowiem aby czerpać korzyści z akcji, osoby te musiałyby nabyć akcje za określoną cenę, a w związku z preferencyjnym nabyciem za 1 grosz nie poniosły takich wydatków. Uczestnicy programu motywacyjnego otrzymają zatem akcje, co do których będą mogli czerpać korzyści w postaci wypłaty dywidendy, chociaż nie uiszczą z tego tytułu takich wydatków na nabycie, jakie winni byliby ponieść gdyby nie udzielone im preferencje. Różnica między wartością tych akcji – możliwa do ustalenia, gdyż są to akcje istniejące w obrocie, a faktycznie zapłaconą ceną stanowić będzie zatem przychód. Zgodnie zaś z art. 22 ust. 1d ustawy p.d.o.f., tak ustalony przychód będzie powiększał koszty uzyskania przychodu w momencie zbycia akcji przez beneficjentów programu.

Z uwagi jednak na fakt, że wnioskodawca, na rzecz którego wybrane osoby uczestniczące w programie motywacyjnym świadczą pracę na podstawie umów o pracę, kontraktów menedżerskich oraz umów o podobnym charakterze nie będzie ponosiła żadnych kosztów związanych z uczestnictwem tych osób w programie, to stwierdzić należy, iż w tej sytuacji powstanie przychód zaliczany do "innych źródeł", o którym mowa cytowanym powyżej art. 20 ust. 1 ustawy p.d.o.f. W niniejszym przypadku będą to przychody wynikające z nabycia przez uczestników programu na preferencyjnych zasadach akcji od spółki luksemburskiej. Przychody z innych źródeł podlegają opodatkowaniu na zasadach ogólnych, zgodnie z art. 27 ustawy p.d.o.f., według ustalonej skali podatkowej. Przychody te uczestnik programu sam musi wykazać w zeznaniu rocznym, w którym zostały osiągnięte i je opodatkować z uwzględnieniem odpowiednich zapisów umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania.

Reasumując, w oparciu o powyższe przepisy prawa organ stwierdził, iż nabycie przez uczestników programu za 1 grosz akcji Spółki od spółki luksemburskiej w ramach w/w programu skutkuje powstaniem przychodów z innych źródeł w rozumieniu art. 20 ust. 1 ustawy p.d.o.f., opodatkowanych na zasadach ogólnych według skali podatkowej. Dlatego na Spółce nie ciąży obowiązek płatnika w zakresie pobrania i odprowadzenia podatku dochodowego od osób fizycznych, jak również sporządzenia informacji o wysokości osiągniętych przychodów. W razie uzyskania przychodu od spółki zagranicznej zastosowanie znajdzie również właściwa umowa w sprawie unikania podwójnego opodatkowania.

W związku z powyższym stanowisko Spółki, iż w chwili realizacji przez uczestników prawa do nabycia akcji po ich stronie nie powstanie przychód podlegający opodatkowaniu, a sprzedaż akcji Spółki (lub sprzedaż w celu umorzenia) przez uczestników będzie pierwszym i jedynym momentem, w którym należy rozpoznać przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych (nie licząc potencjalnych wypłat dywidend), organ uznał za nieprawidłowe.

Natomiast jako prawidłowe ocenił organ stanowisko wnioskodawcy, że na Spółce jako pracodawcy nie ciążą jakiekolwiek obowiązki w zakresie deklarowania oraz rozliczania dla potrzeb podatku dochodowego od osób fizycznych dochodów wynikających z udziału pracowników Spółki w programie w przypadku sprzedaży akcji na giełdzie papierów wartościowych oraz sprzedaży Spółce luksemburskiej, natomiast w przypadku odsprzedaży akcji Spółce w celu ich umorzenia Spółka będzie zobowiązana do pobrania zryczałtowanego podatku dochodowego w wysokości 19%.

W wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa wnioskodawca zarzucił interpretacji indywidualnej naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 10 ust. 1 pkt 7 i 9, art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a), art. 20 ust. 1 oraz art. 23 ust. 1 pkt 38 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i wniósł o zmianę interpretacji w części odnoszącej się do powstania przychodu po stronie uczestników programu motywacyjnego w momencie nabycia akcji poprzez stwierdzenie, że stanowisko Spółki zawarte we wniosku jest prawidłowe.

W ocenie Spółki art. 17 ustawy p.d.o.f. stanowi jedyną potencjalną podstawę prawną opodatkowania dochodów osób fizycznych związanych z przysługującymi uczestnikom programu akcjami. Skoro bowiem podstawowe formy uzyskiwania dochodów z akcji, t.j. zbycie akcji czy udział w zyskach spółki akcyjnej, są zaliczane do źródła przychodów z kapitałów pieniężnych, nie można w sposób uprawniony stawiać tezy, że inne zdarzenie związane z przysługującymi osobom fizycznym akcjami (w szczególności takie jak otrzymanie akcji w ramach planu motywacyjnego) może być uznawane za powodujące powstanie przychodów z innych źródeł (art. 20 ust. 1 ustawy p.d.o.f.). Do przychodów z innych źródeł powinny być przyporządkowane wyłącznie przychody niepowiązane funkcjonalnie z innymi źródłami przychodów. Przepis ten nie obejmuje nieodpłatnych świadczeń, o ile można zaliczyć je funkcjonalnie do źródła przychodów z kapitałów pieniężnych.

Zdaniem wnioskodawcy, nie ma również żadnych racjonalnych podstaw do wprowadzenia zróżnicowania sposobu i wysokości opodatkowania, do którego mogłoby dojść na skutek opisanej dwoistej kwalifikacji dochodów związanych z posiadaniem akcji. Nie można bowiem uznać, że opodatkowaniu będą podlegać potencjalne korzyści, które podatnik uzyska w przyszłości z tytułu zbycia preferencyjnie nabytych akcji, wcześniej niż korzyści te rzeczywiście zostaną przez niego uzyskane (a więc wcześniej niż w momencie zbycia preferencyjnie nabytych akcji).

Na nieprawidłowość stanowiska organu wskazuje również w przekonaniu strony wzywającej niemożność precyzyjnego ustalenia momentu, w którym do opodatkowania według jego oceny miałoby dojść. Akcjonariusze uzyskują bowiem zasadniczo prawa korporacyjne i majątkowe (w tym prawo do dywidendy) w momencie nabycia akcji.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie organ podniósł, iż w zdarzeniu przedstawionym we wniosku podstawą uzyskiwania przychodów przez uczestników programu nie są uprawnienia płynące z akcji, lecz fakt przyznania tych akcji na preferencyjnych warunkach. Oznacza to, że uczestnicy programu nie uzyskują przychodów z akcji, a przychody uzyskują z tytułu nabycia przez nich na preferencyjnych zasadach akcji od spółki luksemburskiej. Ponadto, wbrew twierdzeniu Spółki, odroczenie rozpoznania wydatków z tytułu nabycia akcji dopiero do momentu ich zbycia nie skutkuje wprost tym, że jest to pierwszy moment, w którym ustawa podatkowa nakazuje opodatkować dochód akcjonariusza związany z posiadanymi akcjami (oprócz dochodów z dywidend opodatkowanych odrębnie). Powyższe przesunięcie w czasie ma na celu zapobieganie sytuacjom, w którym podatnik zaliczałby do kosztów uzyskania przychodów wydatki na nabycie akcji w sytuacji, gdyby nie dokonał zbycia akcji, co wynika bezpośrednio z literalnego brzmienia przepisu art. 23 ust. 1 pkt 38 ustawy p.d.o.f. Jego korzyść polega na tym, że sam nie poniósł na nabycie takiego świadczenia wydatku lub poniósł wydatek jedynie częściowo, zaś świadczenie sfinansował za niego inny podmiot. Uczestnik programu otrzymuje je przecież za 1 grosz, choć cena nabycia jest odmienna, co łatwo można ustalić, gdyż akcje funkcjonują w obrocie. Dopiero natomiast w momencie, w którym uczestnik będzie miał prawo do czerpania korzyści płynących z uprawnień właścicielskich (tu prawa do dywidendy) można mówić o przychodzie z tytułu świadczeń częściowo odpłatnych. Zdarza się przecież, że okresy blokady przewidują wyłączenie od uprawnień do otrzymywania korzyści z akcji.

W związku z powyższym organ stwierdził, że zarzuty przedstawione w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa są bezzasadne, a tym samym stwierdzono brak podstaw prawnych do zmiany wydanej interpretacji przepisów prawa podatkowego w części dotyczącej powstania przychodu po stronie uczestników programu motywacyjnego w momencie nabycia akcji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach N. Spółka Akcyjna zaskarżonej interpretacji indywidualnej zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 10 ust 1 pkt 7 i 9 w związku z art. 17 ust 1 pkt 6 lit a), art. 20 ust. 1 oraz art. 23 ust. 1 pkt 38 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W związku z powyższym Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego aktu w części uznającej stanowisko Spółki za nieprawidłowe i orzeczenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Skarżąca wskazała, że podstawowe znaczenie dla dokonania prawidłowej interpretacji przepisów prawa podatkowego będących przedmiotem zaskarżonej Interpretacji jest dokonanie prawidłowej wykładni przepisów art. 17 ust. 1 oraz art. 20 ust. 1 ustawy p.d.o.f. Analiza przepisów art. 17 ust. 1 i art. 20 ust. 1 ustawy p.d.o.f. prowadzi, zdaniem Spółki, do wniosku, że skutki podatkowe nabycia przez uczestników akcji Spółki w ramach programu nie mogą być rozpatrywane w ramach "innych źródeł". Przysporzenie, do jakiego ostatecznie dojdzie w majątku uczestników ma związek z nabytymi w ramach programu akcjami i będzie pochodzić z wypłacanej dywidendy bądź dokonanego zbycia akcji. Jest ono zatem funkcjonalnie związane ze źródłem kapitałów pieniężnych i jego opodatkowanie może być rozważane tylko w ramach tego źródła przychodu.

W wyniku nabycia akcji po stronie uczestników nie powstaje żaden przychód, a co najwyżej potencjalna możliwość jego uzyskania w przyszłości. Nabycie akcji powoduje więc nie tyle powstanie po stronie uczestników realnej korzyści majątkowej, która mogłaby być traktowana jako przychód, ale szansy na uzyskanie potencjalnych korzyści w przyszłości, w momencie zbycia preferencyjnie nabytych akcji. Nie można zatem w sposób uprawniony uznać, że opodatkowaniu będzie podlegać nie skutkujące powstaniem żadnego realnego przysporzenia majątkowego nabycie akcji w ramach programu. Nie jest zatem możliwa też żadna obiektywna wycena rzekomej korzyści majątkowej, jaka powstaje po stronie uczestników w związku z nabyciem akcji na preferencyjnych warunkach.

Jak zarzuciła skarżąca, dochodzi do istotnego zróżnicowania sposobu i wysokości opodatkowania pomiędzy dochodami uzyskiwanymi w związku z uczestnictwem w programie motywacyjnym opartym na nabywaniu akcji na warunkach preferencyjnych oraz dochodami ze zbycia akcji uzyskiwanych na zasadach ogólnych. Dochody z kapitałów pieniężnych opodatkowane są na podstawie art. 30a i 30b ustawy p.d.o.f. 19% zryczałtowanym podatkiem, podczas gdy przy opodatkowaniu dochodu z innych źródeł zastosowanie ma progresywna skala podatkowa. Tymczasem nie istnieją żadne racjonalne przesłanki na podstawie których należałoby uznać, że ustawodawca takie zróżnicowanie przewidział.

Nie umieszczenie w katalogu zdarzeń podlegających opodatkowaniu w ramach przychodów z kapitałów pieniężnych nabycia akcji po preferencyjnej cenie było celowym zabiegiem ustawodawcy. Podejście takie ma bowiem swoje uzasadnienie ekonomiczne. Cechą akcji jest to, że samo ich posiadanie nie kreuje po stronie akcjonariusza żadnego przysporzenia majątkowego a więc i przychodów - mogą one być uzyskiwane (a zatem i opodatkowane) dopiero w momencie czerpania zysków ze spółki akcyjnej w formie dywidendy lub przy zbyciu posiadanych akcji. Należy uznać, że właśnie w momencie zbycia akcji dojdzie do opodatkowania przysporzenia dla uczestników programu motywacyjnego - od podstawy opodatkowania poza kosztami transakcyjnymi będą mogli oni odliczyć sobie koszty nabycia wyłącznie o wartości równej cenie nabywanych preferencyjnie akcji. Powyższe stanowisko potwierdza również brzmienie art. 23 ust 1 pkt 38 ustawy p.d.o.f. przewidujące, że nie uznaje się za koszty uzyskania przychodów wydatków na objęcie łub nabycie akcji, są one jednak kosztem podatkowym przy ustalaniu dochodu z odpłatnego zbycia akcji. Odroczenie rozpoznania wydatków z tytułu nabycia akcji dopiero do momentu ich zbycia wprost wskazuje, że jest to pierwszy moment, w którym ustawa podatkowa nakazuje opodatkować dochód akcjonariusza związanym z posiadanymi akcjami (oprócz dochodów z dywidend opodatkowanych odrębnie). Przepis ten w sposób wyraźny wprowadza zakaz uznawania wydatków na nabycie akcji za koszty podatkowe w momencie ich poniesienia, ale wskazuje kiedy do takiego rozpoznania może dojść. Momentem opodatkowania preferencyjnie nabytych akcji jest dopiero moment ich zbycia.

Konsekwencją odrzucenia przez organ wskazywanej przez Spółkę interpretacji art. 23 ust. 1 pkt 38 ustawy p.d.o.f. jest podwójne opodatkowanie tego samego dochodu. Uczestnik nie miałaby bowiem żadnego prawnego instrumentu do wyłączenia z podstawy opodatkowania przy ustalaniu dochodu ze zbycia akcji przychodu już raz opodatkowanego w momencie uzyskania pełni praw właścicielskich z akcji.

Zajęte przez organ stanowisko nie może być również uznane za prawidłowe ze względu na niemożność precyzyjnego ustalenia momentu, w którym do opodatkowania według jego oceny miałoby dojść. Na podstawie wydanej interpretacji nie sposób bowiem ustalić, jaki dokładnie moment w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w Kielcach jest momentem powstania obowiązku podatkowego w tym zakresie. W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa nie zawarł on w tej kwestii żadnych precyzyjnych wskazówek.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał prezentowane dotąd stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25.VII.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.Nr. 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Takiej kontroli podlegają też pisemne interpretacje prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach ( art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30.VIII.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U.Nr. 153, poz. 1270 ze zm. dalej powoływana jako p.p.s.a.).

Analizowana według powyższych kryteriów skarga zasługuje na uwzględnienie.

Istotą sporu w niniejszej sprawie jest odpowiedź na pytanie czy uczestnicy programu motywacyjnego otrzymujący akcje skarżącej Spółki na warunkach określonych w tym programie uzyskują co do zasady dochód dwukrotnie tj:

1. w momencie nabycia akcji

2. w momencie ich sprzedaży

Zdaniem udzielającego interpretacji Ministra Finansów nie jest prawidłowo stanowisko Spółki, że przychód powstanie u beneficjentów dopiero w momencie odpłatnego zbyci akcji. Wskazał on, że w przypadku nabycia od spółki luksemburskiej akcji za 1 grosz po stronie osób je nabywających powstaną przychody w wysokości różnicy pomiędzy wartością ceny rynkowej istniejących i będących już o obrocie akcji a ceną za jaką je nabyto. Jednakże w związku z tym, że osoby uprawnione nabędą akcje, do których nie posiadają pełni praw do rozporządzania i dysponowania, przychód powstanie dopiero w momencie , w którym osoby nabywające akcje uzyskają prawo do dywidendy. Dopiero bowiem z tym momentem osoby te uzyskają prawo do czerpania korzyści wynikających z tychże akcji.

Zdaniem Spółki pierwszym momentem pozwalającym rozpoznać przychód będzie moment ich sprzedaży, albowiem dopiero wtedy uczestnik programu może otrzymać realne przysporzenie majątkowe. Tak otrzymany przychód należy zakwalifikować do źródła przychodów, jakim są kapitały pieniężne określone w art. 17 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i opodatkować zgodnie z dyspozycją art. 30 b ust. 1 tej ustawy stawką podatkową w wysokości 19% uzyskanego w momencie ich zbycia dochodu. W uzasadnieniu swojego stanowiska powołał się na interpretacje warszawskich urzędów skarbowych o sygn. [...]i [...].

Zdaniem Sądu stanowisko Spółki jest prawidłowe.

Akcje są papierami wartościowymi inkorporującymi zarówno prawa jak i obowiązki wobec spółki będącej ich emitentem. Nie jest sporne, że otrzymanie akcji za 1 grosz (preferencyjnie) w momencie ich otrzymania stanowi przysporzenie jedynie potencjalne, cechą bowiem akcji jest to, że generują przychód tylko w przyszłości.

Okoliczność, że akcje nabyte zostały za 1 grosz znajdzie odzwierciedlenie przy ustalaniu wysokości dochodu w przypadku ich odpłatnego zbycia. Zasady opodatkowania przychodów z odpłatnego zbycia papierów wartościowych zostały określone w art. 30 b ustawy z dnia 26.VII.1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn. Dz.U. z 2000r. Nr. 14, poz. 176 ze zm. dalej p.d.o.f.). Zgodnie z nim, podatek dochodowy z odpłatnego zbycia papierów wartościowych wynosi 19% uzyskanego dochodu. Dochodem zaś do opodatkowania jest różnica między sumą przychodów uzyskanych z odpłatnego zbycia papierów wartościowych a kosztami uzyskania przychodów, określonych na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 38 ustawy p.d.o.f.

Sprzedaż akcji nabytych po 1 groszu przez uczestników programu oznacza więc niższy koszt uzyskania przychodów , a w konsekwencji zwiększenie podstawy opodatkowania i wyższy podatek dochodowy.

W konsekwencji powyższego korzyść jaką osiągnie każdy uczestnik programu w postaci nieodpłatnego( za 1 gr.) nabycia akcji zostanie uwzględniona przy opodatkowaniu w momencie realizacji dochodu czyli sprzedaży nabytych w ten sposób akcji.

Podobne stanowisko zaprezentował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w nieprawomocnych a dostępnych na stronach internetowych NSA orzeczeniach IIISA/Wa 411/09 i IIISA/Wa 570/09.

Na marginesie podnieść należy, że udzielający interpretacji Minister Finansów nie rozważył należycie przedstawionego przez Spółkę stanu faktycznego. Po pierwsze na uzasadnienie swojego poglądu wskazał, że po stronie nabywających akcje za 1 gr. powstanie przychód w postaci różnicy miedzy wartością rynkową istniejących w obrocie akcji a ceną za jaką je nabyto. Spółka zadając pytanie wskazała, na kilka wariantów nabycia preferencyjnego akcji a tylko w jednym z nich założono, że akcje w momencie ich nabycia będą notowane na giełdzie. Oznacza to, że tylko w tym jednym przypadku przychód o jakim mówi organ ( przychód z innych nieodpłatnych świadczeń) byłby możliwy do określenia zgodnie z dyspozycją art. 11 ust. 1 i 2a pkt 4 ustawy p.d.o.f.

Po drugie wskazać należy, że organ powiedział wyraźnie , że przychód powstanie dopiero w momencie gdy po nabyciu akcji uczestnik nabędzie prawo do dywidendy gdyż dopiero z ta chwilą uzyska on prawo do czerpania korzyści wynikających z akcji. Odnosząc się do powyższego wskazać należy, że prawo do dywidendy powstaje wyłącznie wtedy gdy część zysku przeznaczy do podziału uchwała walnego zgromadzenia Spółki (art. 347 § 1 Kodeksu spółek handlowych Dz.U.Nr.94, poz. 1037 za 2001r. ze zm.). Takie uregulowanie oznacza, że wobec braku stosownej uchwały uczestnik nie nabędzie prawa do dywidendy. Organ okoliczność tą w swoich rozważaniach pominął.

Ponownie rozpoznając sprawę Minister Finansów weźmie też pod uwagę treść art. 14 b § 1 ustawy z dnia 29.VIII.1997r. Ordynacja podatkowa ( tekst jednolity Dz.U.Nr. 8, poz. 60 ze zm). Wynika z niego, że o wydanie interpretacji indywidualnej może wystąpić zainteresowany. Zainteresowanym na gruncie tej regulacji jest ten kto wskaże, że interpretacja choćby tyczyła stanu przyszłego dotyczy jego indywidualnej sprawy. Wnioskodawca ma zatem uprawnienia do uzyskania od organu podatkowego interpretacji prawa podatkowego w każdej indywidualnej sprawie, która może kształtować jego prawa i obowiązki na gruncie określonej ustawy podatkowej ( por. wyrok WSA w Warszawie IIISA/Wa 1774/06, pub. LEX nr. 322375)). Konsekwencją powyższego jest to, że podatnik może pytać wyłącznie o własną sytuację prawnopodatkową . Okoliczność , czy podmiot, który wystąpił z wnioskiem o pisemną interpretację indywidualną, jest podmiotem uprawnionym do jej uzyskania ma szczególne znaczenie także z uwagi na określone w art. 14 § 1, art. 14m § 1 i art. 14o ustawy ord. pod. skutki udzielenia takiej interpretacji zarówno dla organu, jak i podmiotu, który taki wniosek złożył.

Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że działając jako płatnik (część B.2 wniosku o wydanie interpretacje) Spółka zadała pytanie " czy przysporzenie majątkowe uzyskiwane przez uczestników w wyniku zrealizowania uprawnień wynikających z udziału w programie powinno być zakwalifikowane jako przychód z kapitałów pieniężnych w rozumieniu ustawy z dnia 26.VII.1991r. p.d.o.f., czyli opodatkowany dopiero w momencie zbycia ( w tym: zbycia na rzecz Spółki w celu umorzenia) otrzymanych akcji Spółki?"

Na wyżej opisane pytanie organ udzielił dwóch niezależnych od siebie odpowiedzi. W jednej z nich wskazał, że stanowisko Spółki w zakresie jej obowiązków jako płatnika w przypadku odpłatnego zbycia akcji na giełdzie papierów wartościowych albo na rzecz spółki luksemburskiej lub zbycie akcji w celu ich umorzenia jest prawidłowe. Udzielona w tej części interpretacja nie była przez stronę skarżącą kwestionowana.

Interpretacje zaskarżono w związku z udzieleniem odpowiedzi w drugiej części dotyczącej momentu powstania przychodu do opodatkowania.

Organ udzielając interpretacji w tym zakresie nie wskazał w czym upatruje interesu skarżącej albowiem co nie jest kwestionowane przychód w tym zakresie ( niezależnie od momentu) powstanie u uczestnika programu a nie u Spółki.

W związku z powyższym ponownie rozpoznając sprawę organ po pierwsze ustali czy wnioskodawca w zaskarżonej części interpretacji spełnia warunki do jej uzyskania. Jeśli treść wniosku w tym zakresie budzi wątpliwości, organ winien wezwać Spółkę do wskazania, czy wniosek dotyczy jej indywidualnej sprawy ( art. 155 § 1 w zw. z art. 14h ord. pod.).

Stwierdzenie, że wniosek o udzielenie interpretacji nie dotyczy indywidualnej sprawy wnioskodawcy, obliguje organ do odmowy wszczęcia postępowania co wynika z treści art. 165a § 1 w zw. z art. 14h ord. pod. ( patrz wyroki WSA Warszawie IIISA/Wa 1506/08 , LEX nr. 477304, IIISA/Wa 1659/08, LEX nr. 506670, WSA w Gliwicach IIISA/GL 1376/08, LEX nr. 491847).

W przypadku ustalenia, że skarżąca Spółka posiada przymiot zainteresowanej w myśl dyspozycji art. 14b § 1 ord. pod. organ udzieli interpretacji mając na uwadze wskazaną wyżej wykładnie przepisów prawa.

Na marginesie podnieść należy, że Spółka pytała o moment zbycia akcji. Sentencja udzielonej interpretacja wskazuje, że nie jest prawidłowe stanowisko Spółki w zakresie powstania przychodu po stronie uczestników programu w momencie nabycia akcji. Rozpoznając sprawę ponownie organ będzie i tą okoliczność miał na uwadze.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach na podstawie art. 146 p.p.s.a. orzekła jak w sentencji. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd określił, że zaskarżona interpretacja nie może być wykonana w całości. Orzeczenie o kosztach wydano w oparciu o art. 200 p.p.s.a.