Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2728/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art. 44 par. 4
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 133 par. 1, art. 141 par. 4, art. 149 par. 1 pkt 3, art. 149 par. 1a i par. 2, art. 185 par. 1, art. 203 pkt 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zofia Flasińska Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (spr.) Sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska - Rzepecka po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. T. M. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 czerwca 2020 r., sygn. akt IV SAB/Wa 388/20 w sprawie ze skargi A. T. M. H. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz A. T. M. H. kwotę 577 (pięćset siedemdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 23 czerwca 2020 r., sygn. akt IV SAB/Wa 388/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. T. M. H. na bezczynność Wojewody [...] w rozpoznaniu wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W piśmie z 16 marca 2020 Pan A. T. M. H. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł skargę na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie wydania decyzji o dzieleniu zezwolenia na pobyt czasowy. Skarżący domagał się stwierdzenia przez Sąd, że:

– organ dopuścił się bezczynności w postępowaniu,

– zobowiązania organu do wydania decyzji w terminie dwóch tygodni od daty doręczenia wyroku,

– przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. , poz. 1302 ze zm. dalej – P.p.s.a.),

– zasądzenia na rzecz skarżącego kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że przed jej wniesieniem 11 lipca 2019 r. złożył ponaglenie w trybie art. 37 § 1 K.p.a. Podkreślił, że w sprawie nie budzi wątpliwości, że organ dopuścił się bezczynności, przez którą skarżący pozostawał przez długi okres w stanie niepewności co do jego sytuacji prawnej dotyczącej podstaw pobytu. Odnosząc się do wniosku dotyczącego przyznania sumy pieniężnej skarżący wyjaśnił, że jest ona swoistym zadośćuczynieniem za krzywdę jaką strona poniosła z powodu wadliwie działającej administracji publicznej tj. niepewność co do możliwości dalszego przebywania na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, gdzie skarżący studiuje oraz od wielu lat posiada swój ośrodek życiowy.

W odpowiedzi na wyżej wymienioną skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w sprawie skarżącego toczyły się przed organem dwa postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy z wniosków złożonych:

– 13 czerwca 2016 r. – zakończonego decyzją z [...] czerwca 2019 r. udzielającą zezwolenia na pobyt czasowy, oraz

– 15 lutego 2019 r. – zakończonego decyzją z [...] lipca 2019 r. o odmowie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy.

W sprawie drugiego wniosku tj. z 15 lutego 2019 r. cudzoziemiec 18 lipca 2019 r. złożył ponaglenie i tym samym organ uznał, że skarga dotyczy tego postępowania.

Organ wyjaśnił, że w niniejszej sprawie termin rozpoznania niniejszej sprawy wyznaczono na 3 czerwca 2019 r. W tym czasie organ wystąpił w piśmie z 15 lutego 2019 r. do skarżącego o uzupełnienie braków wniosku. Z kolei 26 lutego 2019 r. organ wystąpił o udzielenie stosownych informacji do Komendanta Nadwiślańskiego Oddziału Straży Granicznej, Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Komendanta Stołecznej Policji. Termin udzielenia odpowiedzi przez te instytucje na skutek wydłużenia upływał 28 kwietnia 2019 r.

W dniu 18 lipca 2019 r. skarżący wniósł ponaglenie. W dniu [...] lipca 2019 r. organ wydał zaś decyzję – korespondencja z decyzją, wysłana 25 lipca 2019 r. w dniu 28 sierpnia 2019 r. została zwrócona, jako niepodjęta w terminie.

Organ podkreślił, że skarga została złożona po wydaniu decyzji i wobec powyższego przedstawił argumentację wskazującą zarówno na zasadność odrzucenia, jak i ewentualnie oddalenia skargi.

Wyrokiem z dnia 23 czerwca 2020 r., sygn. akt IV SAB/Wa 388/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na bezczynność Wojewody [...] w rozpoznaniu wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że bezczynność organu administracji publicznej występuje wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności określonej w art.3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a.

Zgodnie z art. 52 § 1 P.p.s.a. skargę (w tym także skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania) można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 P.p.s.a.).

W przypadku skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, jej wniesienie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy strona wyczerpała tryb przewidziany w art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., dalej K.p.a.). Przepis ten stanowi, że na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a., w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 K.p.a. lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu – wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.

Niewyczerpanie przepisanych środków zaskarżenia sprawia, że wniesienie skargi nie jest dopuszczalne i obliguje sąd administracyjny do jej odrzucenia, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a.

W rozpoznawanej sprawie skarżący przed wniesieniem skargi wyczerpał tryb o którym mowa powyżej, co bez wątpienia otworzyło mu drogę do wniesienia skargi.

Z akt sprawy wynika jednak, że 7 miesięcy przed jej wniesieniem organ wydał w sprawie tj. [...] lipca 2019 r. decyzję. Oznacza to, że skarga na bezczynność dotyczy zakończonego merytoryczną decyzją wniosku strony skarżącej.

Sąd stwierdził, że wydając orzeczenie miał na uwadze, że 22 czerwca 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów po rozpoznaniu zagadnienia prawnego przedstawionego przez skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego postanowieniem z dnia 8 października 2019 r., sygn. akt II OSK 1117/19, podjął następującą uchwałę, wskazującą, iż "Wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi" – sygn. akt II OPS 5/19.

NSA wskazał, że "przepisy art. 149 § 1 pkt 1 – 3 P.p.s.a. kształtujące możliwości orzecznicze sądu administracyjnego w sprawach ze skargi na bezczynność (przewlekłe prowadzenie postępowania) mają charakter przepisów kompetencyjnych, których zastosowanie – we wszystkich przypadkach – piętnuje naruszające art. 12 i art. 35 K.p.a. prowadzenie postępowania przez organ, nakazując w § 1 pkt 1) i pkt 2) tego artykułu określone działanie lub poprzestając na stwierdzeniu dopuszczenia się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, co wynika z § 1 pkt 3) art. 149 P.p.s.a. Jak w odniesieniu do ostatniego przepisu, przyjął Sąd kierujący pytanie, wydany na tej podstawie wyrok uwzględniający skargę na bezczynność lub przewlekłość ma charakter deklaratoryjny stwierdzający retrospektywnie, "że w ściśle wyznaczonym okresie w przeszłości, dany organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, niezależnie od tego, czy w momencie wniesienia skargi postępowanie w sprawie zostało zakończone...".

"Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów, nie dyskutując z samym określeniem wydanego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. wyroku jako mającego deklaratoryjny charakter stwierdził, iż treść tego przepisu nie uprawnia do wniosku, że dopuszczalne jest merytoryczne orzekanie przez sąd w sprawie ze skargi na bezczynność, złożonej w dacie, gdy kwestionowane postępowanie zostało zakończone, zaś z samego "deklaratoryjnego" charakteru wydanego na tej podstawie orzeczenia nie można wyprowadzać żadnych innych wniosków, niż wynikające z analizy treści przepisu, na podstawie którego orzeczenie zastało wydane. Stwierdzenie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a., że organ dopuścił się bezczynności następuje w wyniku uwzględnienia skargi na bezczynność, której przedmiot, jak już była o tym wcześniej mowa, określony jest zdefiniowanym w art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a. stanem bezczynności, istniejącym w dacie wniesienia skargi i zakwestionowanym ponagleniem. Z tego powodu należy przyjąć, że ocena zasadności skargi na bezczynność może być dokonana jedynie na dzień wniesienia skargi (por. T. Woś [w] T. Woś, H. Knysiak-Sudyka, M Romańska; Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, komentarz, 6 wyd., str. 876; A. Kabat [w] B. Dauter, A. Kabat. M. Niezgódka- Medek; Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, wyd. 7, str. 490)."

Wyjaśniono również, że "..art. 149 § 1 P.p.s.a. w jego brzmieniu sprzed nowelizacji z kwietnia 2015 r. dopuszczał wyłącznie dwie możliwości orzekania, odpowiadające obecnej treści art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 2, co w przypadku załatwienia sprawy przez organ po wniesieniu skargi na bezczynność, skutkowało postanowieniem umarzającym postępowanie, blokującym możliwość uzyskania przez stronę stwierdzenia na drodze sądowej dopuszczenia się bezczynności, a w dalszej kolejności uniemożliwiając ewentualne dochodzenie odszkodowania na drodze cywilnej. Przepis art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. miał na celu przeciwdziałanie temu zjawisku i umożliwienie sądowi rozstrzyganie w sprawach skarg na bezczynność (przewlekłość) w przypadku zakończenia postępowania w toku sprawy sądowoadministracyjnej i z tego powodu braku potrzeby zobowiązania do wydania aktu lub podjęcia czynności (podobnie: A. Kabat [w] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek; Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ...). Powyższe stanowisko znajduje jednoznaczne potwierdzenie w uzasadnieniu projektu ustawy nowelizującej z dnia 9 kwietnia 2015 r. i uwagach do proponowanej zmiany art. 149, gdzie m.in. stwierdza się, że intencją ustawodawcy jest zapobieżenie stanom, w których organ "zdyscyplinowany" złożoną do sądu administracyjnego skargą wydawał akt administracyjny, zamykając w ten sposób stronie drogę do uzyskania orzeczenia w przedmiocie bezczynności. Dodano także, iż oddalenie skargi na bezczynność może nastąpić wyłącznie w razie stwierdzenia, że na dzień jej wniesienia organ nie pozostaje w bezczynności (patrz: druk sejmowy nr 1633, Sejm VII kadencji).

Pogląd przeciwny sprowadzający się do dopuszczalności rozstrzygania spraw ze skarg na bezczynność w razie załatwienia sprawy administracyjnej przed wniesieniem skargi jest, w ocenie składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, nieprawidłowy z tego podstawowego powodu, że zakończenie postępowania, którego sposób prowadzenia jest skarżony, skutkuje ustaniem stanu podlegającego kontroli sądowej tj. stanu bezczynności."

NSA uznał, że "nie można się również zgodzić z argumentacją na rzecz poglądu o dopuszczalności nieograniczonego w czasie orzekania w przedmiocie bezczynności ze względu na zawarowane art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej prawo każdego do sądu i potrzebę uzyskania prejudykatu, bowiem prawo to, w wyniku nowelizacji omówionych już przepisów K.p.a. i P.p.s.a. zostało podwójnie zabezpieczone przez przyznanie stronie środków obrony przed bezczynnością na drodze postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego, przy czym uruchomienie kontroli sądowej nie zostało w żaden sposób ograniczone czasowo przez wpadkowe postępowanie administracyjne. Stronie, której sprawa jest prowadzona w sposób naruszający art. 12 § 1 i § 2 oraz art. 35 K.p.a. przysługują w istocie równolegle dwa środki kontroli takiego stanu (ponaglenie i skarga do sądu administracyjnego), a każdy z nich może skutkować stwierdzeniem bezczynności – również z rażącym naruszeniem prawa, w efekcie może przyspieszyć załatwienie sprawy i zakończenie tym samym postępowania, w dalszej zaś kolejności umożliwić stronie dochodzenie odszkodowania na drodze cywilnej."

Sąd wypowiedział się także w zakresie dochodzenia odszkodowania na podstawie art. 4171 § 1 k.c. uznając, że prejudykat taki stanowi nie tylko orzeczenie sądu wydane na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. lecz również wydane, na podstawie art. 37 § 6 pkt 1 K.p.a., w wyniku złożonego ponaglenia postanowienie, przy czym nie ulega wątpliwości, że przepis art. 37 § 8 K.p.a. określa sposób załatwienia ponaglenia warunkowany uprzednim stwierdzeniem bezczynności (por. H. Knysiak-Sudyka, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, wyd. II, WKP 2019 r.). W obu przypadkach rozstrzygnięć stanowią one "stwierdzenie we właściwym postępowaniu niezgodności z prawem niewydania orzeczenia lub decyzji", o czym stanowi wskazany przepis k.c.

Ponadto, zdaniem Sądu, należy podkreślić, że w celu dochodzenia odszkodowania na podstawie art. 4171 § 3 k.c. za szkodę wyrządzoną przez niewydanie orzeczenia lub decyzji można uzyskać prejudykat w różnych postępowaniach. W przypadku postępowania administracyjnego oraz postępowania podatkowego tym prejudykatem będzie niewątpliwie wyrok sądu administracyjnego, wydany na skutek skargi na bezczynność organu administracji publicznej. Natomiast w odniesieniu do postępowania sądowego oraz postępowania przygotowawczego, prejudykat powyższy został unormowany w ustawie z 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2018 r. poz. 75 ze zm.). Tenże akt prawny określił w sposób jednoznaczny w art. 5 ust. 1, że skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiła przewlekłość postępowania, wnosi się w toku postępowania w sprawie. Zatem niedopuszczalne jest wniesienie skargi na przewlekłość postępowania, w trybie tej ustawy, zarówno po prawomocnym zakończeniu postępowania, jak i przed jego wszczęciem (tak np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 10 maja 2012 r., I OPP 8/12, LexPolonica nr 3969082, z 22 października 2010 r., II OPP 37/10, LexPolonica nr 2624234).

Uwzględniając powyższe i nawiązując do omawianego już art. 53 § 2b P.p.s.a. NSA uznał, że nie sposób przyjąć, iż skarga na bezczynność może być wnoszona także po zakończeniu postępowania administracyjnego. W ten sposób strony tego postępowania byłyby w znacznie lepszej sytuacji procesowej niż strony postępowania karnego, cywilnego, czy też sądowoadministracyjnego".

Podkreślono, że "zasadniczym celem skargi na bezczynność organu administracji publicznej, jak i skargi na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jest doprowadzenie do usunięcia stanu bezczynności. Natomiast tylko celem wtórnym jest uzyskanie prejudykatu w procesie odszkodowawczym. Stąd też za niedopuszczalną należy uznać skargę na bezczynność wniesioną po zakończeniu postępowania administracyjnego. Odmienne rozumowanie oznaczałoby, że środek ten zamiast w swoim celu zmierzać do likwidacji stanu bezczynności, powiązany byłby zasadniczo z celem wykraczającym poza zakres postępowania administracyjnego, a więc z dążeniem do uzyskania prejudykatu".

Mając powyższe na uwadze, Sąd zgodnie z uchwałą NSA uznał, że w sprawie wobec wydania decyzji przed wniesieniem skargi, brak było podstaw do jej merytorycznego rozpoznania i na podstawie art. 151 p.p.s.a ją oddalił.

Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną wniósł A. T. M. H. podnosząc zarzuty naruszenia:

1. art. 3 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia prawidłowej kontroli administracji publicznej i brak stwierdzenia bezczynności organu, a także brak zastosowania środków określonych w ustawie w wyniku istnienia bezczynności organu, a także poprzez brak oceny, czy postępowanie prowadzone przez organ w sprawie nosiło cechy przewlekłości, uwzględniając charakter podejmowanych czynności oraz ich koncentrację mającą wpływ na sposób procedowania i ostateczny termin załatwienia sprawy, w kontekście istnienia uzasadnionych podstaw do przekroczenia przez organ terminów załatwienia sprawy wynikających z art. 35 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej: k.p.a.), co w konsekwencji doprowadziło do bezzasadnego oddalenia skargi,

2. art. 133 § 1 P.p.s.a. poprzez pominięcie przez Sąd znajdującej się w aktach sprawy zwróconej jako niepodjęta w terminie przesyłki, zawierającej decyzję Wojewody [...] wysłanej na błędny adres, co skutkowało brakiem awizacji oraz brakiem doręczenia decyzji i zakończenia postępowania administracyjnego na dzień wniesienia skargi,

3. art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez pominięcie przez Sąd znajdującej się w aktach sprawy zwróconej jako niepodjęta w terminie przesyłki, zawierającej decyzję Wojewody [...] wysłanej na błędny adres strony, co skutkowało brakiem awizacji oraz brakiem doręczenia decyzji i zakończenia postępowania administracyjnego na dzień wniesienia skargi,

4. art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 110 § 1 K.p.a. poprzez wadliwe ustalenie oraz ocenę stanu faktycznego polegające na przyjęciu, iż skarga złożona została po doręczeniu decyzji organu pierwszej instancji, podczas gdy doręczenie decyzji w trybie zastępczym nigdy nie nastąpiło w wyniku doręczenia przez organ decyzji na błędny adres (nieprawidłowy numer mieszkania względem tego wskazanego przez stronę), a zatem przed jej wejściem do obrotu prawnego, a także błędną interpretację przepisów i przyjęcie, iż skarga na bezczynność organu podlega oddaleniu gdy została złożona po wydaniu decyzji, a przed doręczeniem decyzji stronie, ponadto poprzez przyjęcie, iż czynność doręczenia decyzji nie jest częścią jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego, a postępowanie ulega zakończeniu w dniu sporządzenia decyzji, co w konsekwencji doprowadziło do bezzasadnego oddalenia skargi,

5. art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 12 § 1 K.p.a., art. 35 § 1 K.p.a. oraz art. 44 § 4 K.p.a. poprzez oddalenie skargi i brak dokonania ustalenia oraz oceny stanu faktycznego w zakresie przyjęcia, iż przesyłka została zwrócona jako niepodjęta w terminie przez stronę oraz doręczona w trybie zastępczym przed wniesieniem skargi, co w konsekwencji doprowadziło do braku oceny istnienia bezczynności organu, oddalenia skargi na bezczynność Wojewody [...], a także przyjęcie, iż po wydaniu decyzji – mimo braku jej doręczenia – nie istnieje przedmiot kontroli w sprawie ze skargi na bezczynność,

6. art. 149 § 1 pkt 3 w związku z art. 149 § 1a i 2 P.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie w wyniku oddalenie skargi, co było konsekwencją dokonania przez Sąd błędnej oceny stanu faktycznego w sprawie polegającej na niedostrzeżeniu braku doręczenia decyzji i bezczynności organu wskazanego w skardze strony.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawione zostały argumenty majce, zdaniem skarżącego kasacyjnie potwierdzać zasadność podniesionych w niej zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna wniesiona przez skargę A. T. M. H. ma usprawiedliwione podstawy.

Sąd I instancji wydając zaskarżone orzeczenie wskazał, że zastosował się do poglądu wyrażonego w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19. W uchwale tej Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie stwierdził, że "Wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi."

W ocenie Sądu I instancji, ww. uchwała miała zastosowanie w sprawie, co skutkowało niemożnością merytorycznej oceny wniesionej skargi.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego sprawę, pogląd wyrażony przez Sąd I instancji w realiach niniejszej sprawy uznać należy za niezasadny. Organ administracji I instancji rzeczywiście wydał decyzję w przedmiocie rozpoznania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jednakże decyzji tej nie można uznać za decyzję ostateczną.

Jak wynika z akt sprawy cudzoziemiec składając wniosek o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wskazał jako adres dla doręczeń: "W., ul. K. [...]" (str. 5 wniosku). Tymczasem decyzja została przesłana na adres: "W., ul. K. [...]" (k – 40 akt sprawy). Organ administracji popełnił błąd wskazując w adresie niewłaściwy nr mieszkania. Decyzja przesłana na błędny adres nie została odebrana i po jej zwrocie przez Pocztę Polską została pozostawiona w aktach sprawy jako doręczona w trybie zastępczym.

Decyzja administracyjna wchodzi do obrotu prawnego z chwilą, gdy zostanie doręczona lub ogłoszona co najmniej jednej ze stron postępowania. W niniejszej sprawie jedyną stroną postepowania był cudzoziemiec. Decyzji przesłanej na niewłaściwy adres nie można uznać za decyzję doręczoną stronie w trybie art. 44 § 4 K.p.a. Decyzja ta nie weszła do obrotu prawnego, a tym samym nie rozpoczął się nawet bieg terminu do złożenia środka odwoławczego od tej decyzji. Decyzji tej nie można zatem uznać za decyzję ostateczną. Tym samym w sprawie nie mogła mieć zastosowania uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19. W uchwale tej jednoznacznie jest bowiem mowa o tym, że przeszkodą w merytorycznym rozpoznaniu skargi na bezczynność jest wniesienie skargi po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej. Nie było tym samym podstaw do merytorycznego rozpoznania skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.

Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. i art. 203 pkt 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.