Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 611/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54 ust. 1 i 2, art. 59 ust. 1, art. 60, art. 61 ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 2015 poz 163
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Asesor WSA Jan Szuma Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2017 r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu wydatków z tytułu opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej; oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy K., w przedmiocie ustalenia W. G. wysokości należności z tytułu zwrotu wydatków poniesionych przez Gminę K. w okresie od [...] marca 2015 r. do [...] kwietnia 2015 r. w związku z pobytem C. W. w Domu Pomocy Społecznej w [...] za okres od dnia [...] marca 2015 r. do dnia [...] marca 2015 r. w kwocie [...]zł oraz za okres od dnia [...] kwietnia 2015 r. do dnia [...] kwietnia 2015 r. w kwocie [...]zł.

Decyzja powyższa zapadła w następującym stanie faktycznym.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. Wójt Gminy K. skierował C. W. (matkę W. G.) do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych. W dniu [...] lutego 2015 r. Starosta G. wydał decyzję, w której postanowiono o umieszczeniu C. W. w Domu Pomocy Społecznej w [...] na czas nieokreślony. Decyzji powyższej nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. Wójt Gminy K. ustalił C. W. miesięczną opłatę za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w [...] w części obciążającej mieszkańca domu - w wysokości 70% jego dochodu, który w dniu wydania decyzji wynosił [...] zł. Jednocześnie wskazano, że opłata powyższa będzie potrącana ze świadczenia emerytalnego. Pozostałą różnicę do pełnego kosztu utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej miała ponosić zastępczo gmina.

Pismem z dnia [...] lutego 2015 r. pracownik socjalny Domu Pomocy Społecznej w [...] poinformowała, że C. W. zamieszkuje w Domu Pomocy Społecznej w [...] od dnia [...] lutego 2015 r. W dniu [...] kwietnia 2015 r. do organu wpłynęło pismo opatrzone tą samą datą, w którym C. W. oświadczyła, że przebywa u syna Z. W., zam. w K.. J. C. W. zwróciła się o uchylenie decyzji kierującej ją do domu pomocy społecznej z uwagi na zamiar przebywania u syna na stałe. W piśmie z dnia [...] kwietnia 2015 r. pracownik socjalny Domu Pomocy Społecznej w [...] zawiadomiła o fakcie rezygnacji przez C. W. z pobytu w powyższym domu z dniem [...] kwietnia 2015 r. W oświadczeniach z dnia [...] kwietnia 2015 r. zarówno Z. W. jak i jego matka potwierdzili fakt przebywania C. W. w K..

W dniu [...] kwietnia 2015 r. Wójt Gminy K., wydał decyzję mocą której uchylono z dniem [...] kwietnia 2015 r. decyzję z dnia [...] stycznia 2015 r. w sprawie skierowania C. W. do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych. Decyzji powyższej nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Następnie decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. Starosta G. uchylił decyzję z dnia [...] lutego 2015 r. w sprawie umieszczenia C. W. w Domy Pomocy Społecznej w [...].

Niezależnie od powyższych okoliczności synowie C. W. – P. W. oraz R. W. podpisali z Wójtem Gminy K. umowę, na mocy której zobowiązali się do ponoszenia opłat za pobyt matki w Domu Pomocy Społecznej, odpowiednio w kwocie [...]zł oraz [...] zł. Podobną umowę podpisał również syn Z. W., który zobowiązał się do uiszczania kwoty [...]zł miesięcznie. Umowy powyższe zostały rozwiązane ze skutkiem na dzień [...] kwietnia 2015 r. (porozumienia z dnia [...] maja 2015 r.). Ostateczną decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. do partycypowania w kosztach pobytu matki w Domu Pomocy Społecznej zobowiązano również syna E. W. (w kwocie [...]zł miesięcznie).

Na podpisanie umowy nie wyraziła natomiast zgody córka C. W. – W. G., wobec czego pismem z dnia [...] marca 2015 r. zawiadomiono ją o wszczęciu postępowania w sprawie o zwrot wydatków poniesionych zastępczo przez Gminę K. za pobyt C. W. w Domu Pomocy Społecznej.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. Wójt Gminy K. ustalił W. G. wysokość należności z tytułu zwrotu wydatków poniesionych przez Gminę K. za pobyt C. W. w Domu Pomocy Społecznej w [...] w wysokości [...] zł miesięcznie począwszy od dnia [...] marca 2015 r. Decyzja powyższa została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., gdzie wskazano na konieczność szczegółowego przeanalizowania sytuacji finansowej strony.

Również kolejna decyzja Wójta Gminy K. w przedmiocie ustalenia W. G. wysokość należności do zwrotu z tytułu wydatków poniesionych przez Gminę K. w okresie od dnia [...] marca 2015 r. do dnia [...] kwietnia 2015 r. w związku z pobytem C. W. w Domu Pomocy Społecznej w [...] zostala uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2016 r.

Decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. Wójt Gminy K., wydał decyzję nr [...] (dalej również jako "decyzja organu I instancji), w której w punkcie pierwszym orzekł o ustaleniu wysokości należności z tytułu zwrotu wydatków poniesionych przez Gminę K. w okresie od dnia [...] marca 2015 r. do dnia [...] kwietnia 2015 r. w związku z pobytem C. W. w Domu Pomocy Spolecznej w [...] w wysokości: za okres od dnia [...] marca do dnia [...] marca 2015 r. - [...] zł, za okres od dnia [...] kwietnia do dnia [...] kwietnia 2015 r. - [...] zł. W punkcie drugim wskazano na termin i sposób uiszczenia powyższych należności.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła w przepisanym terminie W. G., która podała, że nie wzięto pod uwagę stałej pomocy w formie rzeczowej jakiej udziela ona matce. Strona wskazała na fakt konieczności korzystania ze stałej pomocy lekarzy specjalistów takich jak internista, kardiolog, okulista, neurolog, reumatolog, gastrolog, pulmonolog. Zdaniem odwołującej analiza finansowa rodzeństwa nie została wykonana rzetelnie. Odwołująca wskazała również na nieporozumienia i konflikty rodzinne oraz podniosła, że nie dostała propozycji zawarcia umowy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze ponownie rozpoznając sprawę przedstawiło w pierwszej kolejności treść przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.), wskazując następnie, że przedmiotowa sprawa dotyczy ustalenia wysokości należności do zwrotu z tytułu poniesionych przez Gminę K. wydatków za pobyt matki C. W. w Domu Pomocy Społecznej w [...]. Dalej Kolegium wskazało, że W. G. jest córką C. W. i posiada czterech braci, tj. P. W., R. W., E. W. oraz Z. W., którzy również znajdują się w kręgu osób zobowiązanych da wnoszenia opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej, o których mowa w art. 61 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. W dniu [...] marca 2015 r. P. W. podpisał z umowę, na mocy której zobowiązał się do ponoszenia opłaty za pobyt matki w Domu Pomocy Społecznej w wysokości [...] zł miesięcznie. R. W. również podpisał umowę, na podstawie której zobowiązał się do ponoszenia opłaty za pobyt matki w Domu Pomocy Społecznej w kwocie [...]zł. Umowę o wysokości opłaty za pobyt w Domu Pomocy Społecznej podpisał również Z. W., który zobowiązał się do uiszczania kwoty [...]zł miesięcznie. Umowy zostały rozwiązane ze skutkiem na dzień [...] kwietnia 2015 r. (porozumienia z dnia [...] maja 2015 r.). E. W. został zobowiązany do partycypowania w kosztach pobytu matki w Domu Pomocy Społecznej decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r.

Pismem z dnia [...] marca 2015 r. organ pierwszej instancji zwrócił się do W. G. o podpisanie umowy dotyczącej wysokości partycypowania w kosztach pobytu matki w Domu Pomocy Społecznej. P. to zostało odebrane w dniu [...] marca 2015 r. W piśmie z dnia [...] marca 2015 r. skierowanym do organu I instancji strona potwierdziła fakt otrzymania pisma organu z dnia [...] marca 2015 r. i załączonej do niego umowy. Odwołująca nie zgodziła się jednak na podpisanie umowy o zaproponowanej przez organ treści, jak również nie uiszczała żadnej kwoty na poczet pokrycia kosztów pobytu jej matki w domu pomocy społecznej.

W rezultacie organ pierwszej instancji prawidłowo - jak uznało Kolegium -celem wyegzekwowania zwrotu należności poniesionych zastępczo za pobyt matki Odwołującej w Domu Pomocy Społecznej wydał decyzję na postawie art. 104 ust. 3 w zw. z art. 61 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Obowiązek członków rodziny osoby umieszczonej w domu pomocy społecznej polegający na wnoszeniu związanych z tym opłat wynika wprost z ustawy o pomocy społecznej. Uchylanie się od tegoż obowiązku skutkuje natomiast dochodzeniem zwrotu wydatków na drodze administracyjnej.

Następnie organ odwoławczy wskazał, że średni miesięczny koszt utrzymania w Domu Pomocy Społecznej w [...] w roku 2015 r. wynosił [...] zł (Komunikat Starosty [...] z dnia 3 lutego 2015 r.; Dz. Urz. Woj. Wlkp. z 2015 r., poz. 542). C. W. z otrzymywanej emerytury - na mocy decyzji z dnia 24 lutego 2015 r. uiszczała miesięcznie kwotę [...]zł. Suma, o której mowa w tejże decyzji stanowiła 70% dochodu matki Odwołującej otrzymywanego na dzień wydania rozstrzygnięcia. Kwotę pozostałą do pełnego średniego miesięcznego kosztu utrzymania za okres pobytu C. W. w Domu Pomocy Społecznej w [...] w wysokości [...] zł miesięcznie wniosła tymczasowo Gmina K..

Kolegium wskazało, że odwołująca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem Z. G.. Oboje małżonkowie w okresie marzec i kwiecień 2015 r. otrzymywali świadczenie emerytalne w łącznej wysokości [...] zł, co daje [...] zł na osobę w rodzinie. W. G. prowadziła wraz z mężem także dodatkowo działalność gospodarczą, która – według oświadczenia Strony – przynosiła straty. Miesięczne obciążenia finansowe rodziny zostały określone jako wydatki na: opłaty mieszkaniowe -[...] zł, zakup leków - [...] zł, zobowiązania kredytowe - [...] zł, przy czym zobowiązania kredytowe zostały zaciągnięte na poczet prowadzonej działalności gospodarczej. W. G. wskazała, że udzielała matce w trakcie pobytu w Domu Pomocy Społecznej pomocy rzeczowej i w formie żywności.

Dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w badanym okresie był wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Kwota pozostająca po wniesieniu opłaty ustalonej przez Wójta Gminy K. również jest wyższa aniżeli 300% kryterium dochodowego. Spełnione zostały zatem przesłanki określone w cytowanym wyżej art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b ustawy o pomocy społecznej. Strona nie wykazała również, że występuje któraś z okoliczności wymienionych w treści przepisu art. 64 pkt 1-3 ww. ustawy powodująca zwolnienie z konieczności ponoszenia opłat.

Zdaniem Kolegium, ustalona W. G. w kwestionowanej decyzji należność do zwrotu z tytułu zwrotu wydatków poniesionych przez Gminę K. za pobyt matki Odwołującej w Domu Pomocy Społecznej została określona prawidłowo. Sytuacja rodzinna, majątkowa W. G. pozwala na partycypowanie w kosztach pobytu matki w domu pomocy społecznej od dnia [...] marca 2015 r. do dnia [...] kwietnia 2015 r. Zwrócono przy tym uwagę, że organ pierwszej instancji rozważył dokładnie i wnikliwie sytuację rodziny odwołującej, przeanalizował także wszelkie zobowiązania kredytowe, do czego odniesiono się szczegółowo w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ pierwszej instancji przeanalizował również czy zachodzą przesłanki do odstąpienia od żądania zwrotu wydatków poniesionych przez Gminę K. określone w treści art. 64 ustawy o pomocy społecznej, dochodząc do wniosku, że żadna z nich nie wystąpiła. Ponadto, organ nie stwierdził istnienia szczególnie uzasadnionego przypadku, o którym mowa w treści art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej.

Zdaniem Kolegium, postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone właściwie, zgodnie z obowiązującymi zasadami legalności i praworządności. Materiał dowodowy został zebrany wyczerpująco. Organ ocenił na podstawie całokształtu materiału dowodowego wszystkie okoliczności sprawy. Przeprowadzona analiza była dokładna i wnikliwa. Kolegium nie dopatrzyło się w tym zakresie jakichkolwiek uchybień.

Odnosząc się do argumentów podniesionych w toku postępowania wyjaśniono, że przedmiotem niniejszej sprawy jest kwestia ustalenia zwrotu wydatków poniesionych zastępczo przez Gminę K.. Nie bada się zatem w tymże postępowaniu kwestii zasadności skierowania danej osoby do domu pomocy społecznej. Nie mogą zostać uwzględnione również twierdzenia W. G. co do prawidłowości podawania C. W. leków czy też rzetelności realizowania przez Dom Pomocy Społecznej swoich obowiązków, gdyż do kontroli w tym zakresie Kolegium nie jest uprawnione. Kolegium podkreśliło, że nie mogły odnieść spodziewanego rezultatu również kwestie dotyczące nałożenia poszczególnych odpłatności na braci odwołującej, gdyż oni nie są stronami w niniejszym postępowaniu. Przedmiotowe postępowanie dotyczy bowiem określenia zwrotu wydatków od W. G.. Niemniej jednak skład orzekający, podobnie jak organ pierwszej instancji, zbadał czy i w jakich kwotach pozostałe rodzeństwo odwołującej partycypuje w kosztach pobytu matki w domu pomocy społecznej. Stwierdzono, że każdy z braci W. G. partycypował w kosztach pobytu C. W. w Domu Pomocy Społecznej odpowiednio do swojej sytuacji finansowej i rodzinnej.

W ocenie organu, opisane nieporozumienia i konflikty rodzinne pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Podobnie jak fakt darowania przez matkę P. W. mieszkania położonego w Łagiewnikach. Umowa darowizny została bowiem zawarta na długo przed umieszczeniem C. W. w domu pomocy społecznej, tj. w 2003 roku. Kolegium podkreśla również, że C. W. znajdowała się w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, wobec tego pomoc rzeczowa udzielona matce przez W. G. nie mogła zostać uwzględniona w kontekście żądania zwrotu wydatków za pobyt matki w Domu Pomocy Społecznej.

Kolegium zwróciło uwagę, że odwołująca twierdzi, że ponosi duże koszty leczenia, jednakże załączyła do akt zaświadczenia potwierdzające opiekę u rożnych lekarzy w przychodni w ramach NFZ, w których leczenie odbywa się bezpłatnie, a w rodzinie W. G. nie występuje niepełnosprawność, gdyż ani ona ani jej mąż nie posiadają orzeczeń o niepełnosprawności.

Jak podkreślono, wbrew twierdzeniom odwołującej, organ pierwszej instancji wystąpił po umieszczeniu C. W. do wszystkich zstępnych z propozycją zawarcia umowy w kwestii partycypowania dzieci w kosztach pobytu matki w Domu Pomocy Społecznej w [...]. Pismem z dnia [...] marca 2015 r. organ zwrócił się do W. G. o podpisanie umowy dotyczącej wysokości uczestniczenia w kosztach pobytu matki w Domu Pomocy Społecznej. P. to W. G. odebrała w dniu [...] marca 2015 r. W piśmie z dnia [...] marca 2015 r. skierowanym do organu I instancji, strona potwierdziła fakt otrzymania pisma organu z dnia [...] marca 2015 r. i załączonej do niego umowy. Odwołująca nie zgodziła się również na podpisanie umowy o zaproponowanej przez organ treści, jak również nie uiszczała żadnej kwoty na poczet pokrycia kosztów pobytu jej matki w domu pomocy społecznej.

Jak podkreślono, w decyzji ustalającej odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej organ nie musi ustalać w jakiej części każdy ze zstępnych pensjonariusza domu pomocy społecznej ma w kosztach partycypować. Decyzja o ustaleniu opłaty jest bowiem kierowana indywidualnie do poszczególnych zobowiązanych osób.

W kwestii nie przeprowadzenia u odwołującej wywiadu alimentacyjnego w okresie od sierpnia do września 2015 r., Kolegium zwróciło uwagę, że w toku prowadzonego postępowania organ I instancji zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w G. z prośbą o przeprowadzenie kolejnego wywiadu z odwołującą, jednakże W. G. nie wyraziła jednak zgody na jego przeprowadzenie, czego potwierdzeniem jest wniosek o udostępnienie danych z dnia [...] września 2015 r. kierowany do Ośrodka Pomocy Społecznej w G., pismo Ośrodka Pomocy Społecznej w G. do W. G. z dnia [...] listopada 2015 r. oraz oświadczenie odwołującej z dnia [...] listopada 2015 r. o braku zamiaru udzielania jakichkolwiek informacji dotyczących jej sytuacji materialnej i osobistej.

Za błędne uznano stanowisko odwołującej, że wywiad rodzinny u brata P. W. nie został przeprowadzony. Taki wywiad przeprowadzono bowiem w dniu [...] lutego 2015 r., a także w dniu [...] sierpnia 2016 r. Znajdują się one w aktach sprawy. Dodać również trzeba, iż P. W. posiada orzeczenie o niepełnosprawności. Wbrew stanowisku odwołującej, Z. W. zawarł w dniu [...] marca 2015 r. umowę, na mocy której zobowiązał się do ponoszenia odpłatności za pobyt matki w Domu Pomocy Społecznej w [...] w kwocie [...]zł miesięcznie. Organ pierwszej instancji nie wydawał jakiejkolwiek decyzji w odniesieniu do Z. W. w tym zakresie.

Zdaniem Kolegium, sytuacja finansowa pozwala odwołującej na partycypowanie w kosztach pobytu matki C. W. w Domu Pomocy Społecznej w [...].

W. G. wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu podnosząc zarzut naruszenia art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, wskazując, że decyzja o skierowaniu osoby do Domu Pomocy Społecznej i ustalającą odpłatność za pobyt powinna być wydana na przyszłość oraz zarzut naruszenia art. 60 oraz art. 61 ustawy o pomocy społecznej, poprzez brak uwzględnienia darowizny, jaką C. W. dokonała na rzecz syna Piotra, kwestionując tym samym zasadność umieszczania C. W. w Domu Pomocy Społecznej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie.

Podczas trwania rozprawy sądowoadministracyjnej w dniu 06 grudnia 2017 r. pełnomocnik skarżącej podniósł, że to nie skarżąca powinna zostać obciążona opłatą za pobyt w Domu Pomocy Społecznej, gdyż to jej brat został obdarowany przez matkę nieruchomością z domem jednorodzinnym, w zamian za co zobowiązał się do udostępniania matce jednego pokoju do końca życia – ustanowiona została służebność. Brat skarżącej nie wywiązał się jednak z tego obowiązku, a pokój, który matka skarżącej miała użytkować jest zajęty przez osobę trzecią – najprawdopodobniej za opłata. Obecnie matka skarżącej przebywa w Domu Pomocy Społecznej i skarżąca jest jedyną osobą, z którą się kontaktuje. Pełnomocnik skarżącej zakwestionował okoliczności związane z umieszczeniem matki w Domu Pomocy Społecznej, gdyż została w nim umieszczona bezpośrednio po wypisie ze szpitala, z którego wynika, że stwierdzono u niej brak orientacji, co do czasu i miejsca, a więc wątpliwe jest, czy mogła podpisać zgodę na pobyt. Skarżąca wyjaśniła, że odwiedza matkę raz w miesiącu, gdyż mieszka w G., w odległości 300 km od Domu Pomocy Społecznej, a z matką ma kontakt telefoniczny 2 razy w tygodniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się bezzasadna.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) oraz w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017, poz. 1369 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest kwestia prawidłowości ustalenia W. G. wysokości należności z tytułu zwrotu wydatków poniesionych przez Gminę K. w okresie od [...] marca 2015 r. do [...] kwietnia 2015 r. w związku z pobytem C. W. w Domu Pomocy Społecznej w [...] za okres od dnia [...] marca 2015 r. do dnia [...] marca 2015 r. w kwocie [...]zł oraz za okres od dnia [...] kwietnia 2015 r. do dnia [...] kwietnia 2015 r. w kwocie [...]zł.

W pierwszej kolejności zaznaczyć należy, że w ramach prowadzonego obecnie postępowania, zarówno organy administracji publicznej, jak i sąd administracyjny nie były uprawnione do dokonania kontroli prawidłowości umieszczenia C. W. w Domu Pomocy Społecznej. Tym samym zarzuty zmierzające do podważania decyzji o umieszczeni osoby potrzebującej w Domu Pomocy Społecznej uznać należało za nietrafne.

Jak wynika z art. 54 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej osobę, o której mowa w art. 54 ust. 1, kieruje się do domu pomocy społecznej, co jest dokonywane w drodze decyzji (art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Jeśli przyjęcie osoby do domu pomocy społecznej poprzedza okres oczekiwania na przyjęcie, związany ze zwolnieniem się miejsca dla osoby skierowanej, po zaistnieniu możliwości przyjęcia wydawana jest decyzja o umieszczeniu w domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej). W trakcie przyjęcia dyrektor domu przeprowadza rozmowę z osobą przyjmowaną oraz z jej przedstawicielem ustawowym, podczas której m.in. ustala jej aktualną sytuację, odnotowuje zmiany zaistniałe w jej sytuacji od momentu złożenia wniosku (§ 12 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 sierpnia 2012 r. w sprawie domów pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r. poz. 964).

Od przyjęcia rozpoczyna się pobyt w domu pomocy społecznej, który, w myśl art. 60 ust. 1 ustawy, jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, z zastrzeżeniem ust. 3. Średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca, ustalony i ogłoszony trybie art. 60 ust. 2 ustawy, stanowi podstawę do ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. Ustalenie odpłatności powinno uwzględniać średni miesięczny koszt utrzymania aktualny na dzień przyjęcia. W sytuacji więc, gdy przyjęcie ma nastąpić po upływie okresu oczekiwania, a średni miesięczny koszt utrzymania może się zmienić od daty skierowania, z uwagi na regulację art. 60 ust. 2, ustalenie odpłatności w dacie skierowania nie odpowiadałoby rzeczywistemu kosztowi utrzymania.

Stosownie do treści art. 17 ust. 1 pkt 16 ustawy o pomocy społecznej do zadań własnych gminy o charakterze obowiązkowym należy kierowanie do domu pomocy społecznej i ponoszenie odpłatności za pobyt mieszkańca gminy w tym domu. W tym kontekście należy odczytywać przepis art. 60 ust. 1 ustawy, wprowadzający obowiązek ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej. Jedną z zasad ustawy o pomocy społecznej jest zasada finansowania pomocy społecznej ze środków publicznych. Państwo i samorządy terytorialne nie tylko mają obowiązek wykonywania zadań pomocy społecznej, ale muszą również ponosić związane z tym obciążenia finansowe. Jest to jedna z podstawowych cech odróżniających pomoc społeczną od ubezpieczeń społecznych, które są finansowane głównie ze składek. Uzupełnieniem powyższej zasady jest zasada odpłatności, określająca udział beneficjentów w pokrywaniu kosztów świadczeń pomocy społecznej. Świadczenia mogą być udzielane odpłatnie i nieodpłatnie, a część z nich może podlegać zwrotowi. Odpłatność w przypadku świadczeń niepieniężnych sprowadza się głównie do pokrywania kosztów usług lub otrzymanej pomocy rzeczowej. W zakresie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej konkretyzację tych zasad stanowią przepisy art. 61 ust. 2 pkt 3 oraz art. 61 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. W pierwszym przypadku chodzi o opłatę w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w art. 61 ust. 2 pkt 1 i 2 (mieszkaniec, małżonek, zstępni przed wstępnymi). Obowiązek wnoszenia przez gminę tej części opłat nie jest uzależniony od wywiązywania się osób, o których mowa w art. 61 ust. 2 pkt 1 i 2. Odmienne jest uregulowanie art. 61 ust. 3 zdanie pierwsze ustawy. Wynika z niego obowiązek ponoszenia przez gminę opłat zastępczych w przypadku niewywiązywania się osób, o których mowa w ust. 2 pkt 1 i 2, z obowiązku opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. Z punktu widzenia prawa materialnego obowiązek ten powstaje jako konieczne następstwo niewywiązywania się osób, o których mowa w art. 61 ust. 2 pkt 1 i 2. Sformułowanie dyspozycji art. 61 ust. 3 zdanie pierwsze jest kategoryczne: "Gmina wnosi opłatę". Gmina nie ma więc w tym zakresie wyboru.

Ponoszenie opłat zastępczych przez gminę uwarunkowane jest natomiast także przepisem art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z tym przepisem, małżonek, zstępni przed wstępnymi wnoszą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2. Przepis ten stanowi, że kierownik ośrodka pomocy społecznej ustala w drodze umowy z małżonkiem, zstępnymi przed wstępnymi mieszkańca domu wysokość wnoszonej przez nich opłaty za pobyt tego mieszkańca w domu pomocy społecznej, biorąc pod uwagę wysokość dochodów i możliwości, przy czym opłata ta nie powinna być zwiększana w przypadku gdy jedna z osób jest zwalniana z odpłatności z mocy prawa lub z powodów, o których mowa w art. 64. Z przywołanych norm wynika, że jeśli mieszkaniec domu nie wnosi opłaty za pobyt w pełnej wysokości, w pierwszej kolejności należy dążyć do zawarcia umowy z osobami, o których mowa w art. 61 ust. 2 pkt 2. Podkreślenia wymaga, że umowę zawiera kierownik ośrodka pomocy społecznej. Zawarcie umowy jest możliwe po dokonaniu ustaleń w zakresie wysokości dochodów i możliwości. Niezależnie od tego, przypomnieć warto, że kierownik powinien uwzględniać aktualny stan tych dochodów i możliwości oraz obowiązujący w dacie przyjęcia osoby skierowanej do domu średni miesięczny koszt utrzymania. Nadto, osoby w myśl art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej zobowiązane do ponoszenia opłat mogą wystąpić o zwolnienie z opłaty, na podstawie art. 64 pkt 1 – 4 ustawy.

Dopiero wzięcie pod uwagę tych wszystkich uwarunkowań pozwala na ustalenie, w drodze decyzji, opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. Nie w każdym przypadku będzie zatem możliwe wydanie takiej decyzji jednocześnie z wydaniem decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej, chociaż ewentualności tej nie można z góry wykluczyć. Jest to uzależnione od indywidualnych okoliczności sprawy administracyjnej w przedmiocie skierowania i umieszczenia w domu pomocy społecznej i opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej.

Ustalenie opłaty z tytułu zwrotu wydatków poniesionych przez Gminę jest sprawą administracyjną . Obowiązek ponoszenia opłat przez poszczególne podmioty wynika z art. 61 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Obowiązek ten jest nakładany, na osoby, o których mowa w art. 61 ust. 2 pkt 2 w drodze umowy, a jeśli nie dojdzie do zawarcia umowy, w drodze decyzji administracyjnej. Wskazuje na to brzmienie art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Jak już wyżej zasygnalizowano, nie ma podstaw do przyjęcia, że wydanie tej decyzji powinno nastąpić jednocześnie z wydaniem decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej. Gmina jest natomiast zobowiązana do ponoszenia opłat w wykonaniu zadania własnego oraz obowiązku ustawowego określonego w art. 61 ust. 2 pkt 3 oraz ust. 3, od chwili przyjęcia osoby do domu pomocy społecznej, niezależnie od tego, czy doszło już do wydania decyzji o ustaleniu opłat. Gmina ponosi opłatę za pobyt, a ten rozpoczyna się w chwili przyjęcia osoby do domu pomocy społecznej.

Wydanie, na podstawie art. 104 ust. 3 w związku z art. 61 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, decyzji o wysokości należności podlegającej zwrotowi, powinno nastąpić po skonkretyzowaniu i zindywidualizowaniu obowiązku wnoszenia opłat przez osoby, o których mowa w art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Zobowiązanie zstępnego osoby umieszczonej w domu pomocy społecznej, do zwrotu poniesionych przez gminę wydatków z tytułu zastępczo przez gminę wniesionej opłaty za pobyt tej osoby w domu pomocy społecznej, bez rozstrzygnięcia zasadności obciążenia tego zstępnego obowiązkiem zwrotu, stanowiłoby naruszenie art. 104 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, nie można wykluczyć, z uwagi na uwarunkowania faktyczne i prawne skierowania i umieszczenia osoby w domu pomocy społecznej, o których była mowa w poprzedzających uwagach, dopuszczalności rozstrzygnięcia obu kwestii w jednej decyzji administracyjnej. Decyzja ta powinna ustalać wysokość opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, konkretyzować obowiązek w odniesieniu do osoby, o której mowa w art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej i zobowiązywać do zwrotu przez tę osobę tej części zastępczo przez gminę poniesionej opłaty, która odpowiada sformułowanym w ustawie przesłankom materialnym.

Przenosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy wskazać należy, że decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. Starosta G. postanowił o umieszczeniu C. W. (matki W. G.) w Domu Pomocy Społecznej w [...] na czas nieokreślony. Decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. Wójt Gminy K. ustalił miesięczną opłatę za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w C. C. W. w części obciążającej mieszkańca domu - w wysokości 70% jego dochodu, który w dniu wydania decyzji wynosił [...] zł. Następnie, w dniu [...] kwietnia 2015 r. Wójt Gminy K., wydał decyzję mocą której uchylono z dniem [...] kwietnia 2015 r. decyzję z dnia [...] stycznia 2015 r. w sprawie skierowania C. W. do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych.

S. C. W. – P. W. oraz R. W. podpisali z Wójtem Gminy K. umowę, na mocy której zobowiązali się do ponoszenia opłat za pobyt matki w Domu Pomocy Społecznej, odpowiednio w kwocie [...]zł oraz [...] zł. Podobną umowę podpisał również syn Z. W., który zobowiązał się do uiszczania kwoty [...]zł miesięcznie. Umowy powyższe zostały rozwiązane ze skutkiem na dzień [...] kwietnia 2015 r. (porozumienia z dnia [...] maja 2015 r.). Ostateczną decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. do partycypowania w kosztach pobytu matki w Domu Pomocy Społecznej zobowiązano również syna E. W. (w kwocie [...]zł miesięcznie). Na podpisanie umowy nie wyraziła natomiast zgody córka C. W. – W. G., wobec czego spełnione zostały przesłanki do prowadzenia postępowania w przedmiocie zwrotu wydatków poniesionych zastępczo przez Gminę K. za pobyt C. W. w Domu Pomocy Społecznej, a więc do wydania decyzji, o jakiej mowa w art. 61 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej.

Ś. miesięczny koszt utrzymania w Domu Pomocy Społecznej w [...] w roku 2015 r. wynosił [...] zł (Komunikat Starosty [...] z dnia 3 lutego 2015 r., Dz. Urz. Woj. Wlkp. z 2015 r., poz. 542). C. W. z otrzymywanej emerytury - na mocy decyzji z dnia 24 lutego 2015 r. uiszczała miesięcznie kwotę [...]zł. Suma, o której mowa w tejże decyzji stanowiła 70% dochodu matki skarżącej otrzymywanego na dzień wydania rozstrzygnięcia. Kwotę pozostałą do pełnego średniego miesięcznego kosztu utrzymania za okres pobytu C. W. w Domu Pomocy Społecznej w [...] w wysokości [...] zł miesięcznie wniosła tymczasowo Gmina K..

Ustalony stan majątkowy oraz osobisty skarżącej, których to ustaleń skarżąca nie zakwestionowała na etapie postępowania sądowoadministracyjnego wskazuje, że prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe z mężem Z. G.. Oboje małżonkowie w okresie marzec i kwiecień 2015 r. otrzymywali świadczenie emerytalne w łącznej wysokości [...] zł, co daje [...] zł na osobę w rodzinie. W. G. prowadziła wraz z mężem także dodatkowo działalność gospodarczą, która – według oświadczenia skarżącej – przynosiła straty. Miesięczne obciążenia finansowe rodziny zostały określone jako wydatki na: opłaty mieszkaniowe -[...] zł, zakup leków - [...] zł, zobowiązania kredytowe - [...] zł, przy czym zobowiązania kredytowe zostały zaciągnięte na poczet prowadzonej działalności gospodarczej.

Dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w badanym okresie był wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Kwota pozostająca po wniesieniu opłaty ustalonej przez Wójta Gminy K. również jest wyższa aniżeli 300% kryterium dochodowego. Spełnione zostały zatem przesłanki określone w art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b ustawy o pomocy społecznej. Skarżąca nie wykazała również, że występuje któraś z okoliczności wymienionych w treści przepisu art. 64 pkt 1 – 3 powyższej ustawy powodująca zwolnienie z konieczności ponoszenia opłat.

Reasumując dotychczasowe rozważania wskazać należy, że Sąd podziela stanowisko Kolegium, że określona kwota zwrotu wydatków poniesionych zastępczo przez Gminę K. za pobyt matki skarżącej w Domu Pomocy Społecznej została określona prawidłowo. Sytuacja rodzinna oraz majątkowa skarżącej pozwala na partycypowanie w kosztach pobytu matki w domu pomocy społecznej od dnia [...] marca 2015 r. do dnia [...] kwietnia 2015 r.

W toku prowadzonego postępowania organy rozważyły dokładnie i wnikliwie sytuację rodziny skarżącej oraz przeanalizowały wszelkie zobowiązania kredytowe, jak również oceniły, czy zachodzą przesłanki do odstąpienia od żądania zwrotu wydatków poniesionych przez Gminę K. określone w treści art. 64 ustawy o pomocy społecznej. Tym samym, w ocenie Sądu, uznać należało, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Sąd podkreśla, że w ramach prowadzonego postępowania niemożliwe było odniesienie się, co do zasadności postępowania organów administracji względem pozostałych osób zobowiązanych do pokrywania kosztów pobytu W. G. w Domu Pomocy Społecznej. Przedmiotowe postępowanie dotyczy bowiem określenia zwrotu wydatków od W. G.. Podobnie nieporozumienia i konflikty rodzinne, jak również fakt darowania przez matkę P. W. mieszkania położonego w Łagiewnikach, pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, gdyż darowanie nieruchomości z domem jednorodzinnym oraz ustanowienie służebności nie ma wpływu na zasady określania opłat z tytułu pobytu w Domu Pomocy Społecznej.

Mając powyższa na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.