Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 185/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-09-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 lit. b
journal: Dz.U. 1945 nr 3 poz 13
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.) Sędziowie WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2016 r. sprawy ze skargi E. D. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę


UZASADNIENIE

E. D. wniosła skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2015 r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2015 r. Nr [...], którą to decyzją Wojewoda umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności dokumentu nadania ziemi z dnia [...] czerwca 1958 r. nr [...].

Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.

Wnioskiem z dnia [...] lutego 2015 r. E. D. wystąpiła do Wojewody [...] o stwierdzenie nieważności "decyzji o nadaniu własności nieruchomości (przejętej od spadkobierców W. D.) zabudowanej o powierzchni [...] ha, położonej w Ł, ul. [...] i we wsi O.".

Organ ustalił, że umową sprzedaży z dnia [...] kwietnia 1932 r. E. D. nabył od swoich rodziców "niepodzielną połowę ośmiu morgów 127 kw. Prętów czyli czterech hektarów siedmiu tysięcy stu siedemdziesięciu kw. metrów z osady włościańskiej nr [...] w O. i niepodzielną połowę osady włościańskiej nr [...] w U., mającej ogólnej przestrzeni sto trzy kw. pręty, czyli tysiąc dziewięćset dwadzieścia dwa kw. metry, wraz z odnośnymi prawami i przynależnościami, tudzież jedną czwartą domu, jedną czwartą obory i jedną czwartą część stodoły".

Przedmiotowa nieruchomość została przejęta przez Skarb Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r., Nr 3, poz. 13), tj. jako nieruchomość będąca własnością obywateli Rzeszy niemieckiej nie -Polaków i obywateli polskich narodowości niemieckiej.

Następnie orzeczeniem PPRN w Ł. z dnia [...] września 1955 r. Nr [...] nadano J. K. nieruchomość pochodzącą z majątku E. D., o powierzchni [...] ha, położoną w [...].

W dniu [...] czerwca 1958 r. Nr [...] wydano na nazwisko J. K. Dokument Nadania Ziemi Nr [...] potwierdzające, że na podstawie ww. orzeczenia PPRN osoba ta otrzymała na własność nadział ziemi o powierzchni [...] ha, położonej w[...].

Decyzją z dnia [...] czerwca 1960r. nr [...] Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Ł. przejęło na własność Państwa nieruchomość zabudowaną o obszarze ok. [...], położoną w [...], stanowiącą własność E. D.

Sąd Okręgowy w S. wyrokiem z dnia [...] oddalił powództwo E. D. o ustalenie nieistnienia przesłanek przejęcia na rzecz Skarbu Państwa i wydanie nieruchomości. Sąd Okręgowy wskazał, że w stanie faktyczny i prawnym z daty zamknięcia rozprawy w obiegu funkcjonowała decyzja z dnia [...] czerwca 1960 r. wydana na podstawie art. 9 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz.U. nr 17, poz. 71).

Sąd Okręgowy w S. wskazał, że dopiero stwierdzenie nieważności ww. decyzji może stanowić podstawę do dochodzenia przez E. D. roszczeń na drodze procesu cywilnego.

E. D. działając zgodnie ze wskazaniami sądu cywilnego doprowadziła do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] czerwca 1960r. nr [...] Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Ł. (decyzja ostateczna Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] listopada 2012r. nr [...].

Wojewoda [...] rozpatrując wniosek E. D. wskazał, że zgodnie z art.28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Do uruchomienia postępowania administracyjnego nie wystarczy przekonanie osoby o statusie strony ani też wniesienie podania lub żądania w interesującej ją sprawie. Musi istnieć obiektywny, regulowany przepisami powszechnie obowiązującymi, interes prawny lub obowiązek podmiotu inicjującego postępowanie lub żądającego udziału w nim (wyrok NSA z dnia 27 września 2001 r., sygn. Akt I SA 2326/00, wyrok z dnia 10 sierpnia 2001 r., sygn. Akt I SA 511/00, wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 września 2014 r. sygn. Akt I SA/Wa 2871/13).

Biorąc pod uwagę powyższe organ przyjął, że złożony przez E. D. wniosek jest niedopuszczalny, a niedopuszczalność ma charakter podmiotowy. Wnioskodawczyni nie ma bowiem legitymacji procesowej do wystąpienia z wnioskiem w sprawie stwierdzenia nieważności Dokumentu Nadania Ziemi z dnia [...] czerwca 1958 r. Nr [...]. W dacie jego wydania zarówno Wnioskodawczyni jak i jej poprzednikowi prawnemu nie przysługiwał interes prawny wynikający z przepisu materialnego, a więc tytuł prawno- rzeczowy do nieruchomości. Tytuł ten przysługiwał J. K. na mocy orzeczenia PPRN w Ł. z dnia [...] września 1955 r. Nr [...]. Natomiast E. D. nie przedłożyła dokumentu wskazującego posiadanie przez nią praw do spadku po J. K.

Organ podkreślił, że zgodnie z treścią art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Jak wskazuje wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2013 r. sygn. Akt II GSK 1836/11 "(...) Bezprzedmiotowość postępowania występuje m.in. wówczas, gdy podmiot nieuprawniony do domagania się wszczęcia postępowania zgłosił inicjatywę w tym względzie (...)". Ponadto, zgodnie z treścią wyroku WSA w Warszawie z dnia 2 września 2014r., sygn. akt I SA/wa 2871/13: "(...) w k.p.a. znajdują się dwie regulacje dotyczące złożenia wniosku o wszczęcie postępowania przez podmiot nie będący stroną - art. 61 a § 1 i 105 § 1 k.p.a., przy czym różnica sprowadza się do tego, że zastosowanie pierwszego z nich dopuszczalne jest w sytuacji, gdy brak przymiotu strony jest oczywisty i wówczas organ odmawia wszczęcia postępowania bez przeprowadzenia jakichkolwiek czynności sprawdzających, czyli bez wszczęcia postępowania. Zaś drugi z ww. przepisów stosuje się gdy organ po wszczęciu postępowania, badając merytorycznie sprawę, ustali, że podmiot żądający wszczęcia postępowania nie ma przymiotu strony. Wówczas organ zobowiązany jest postępowanie umorzyć. Oznacza, to, że z powodu braku przymiotu strony podmiotu żądającego wszczęcia postępowania, organ nie może orzec merytorycznie (...)".

Organ odwoławczy wskazał, że z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wspomnianego wyżej dokumentu nadania ziemi z dnia [...] czerwca 1958 r. wystąpiła E. D., będąca następcą prawnym E. D. (patrz: postanowienie Sądu Rejonowego[...]). Z akt sprawy natomiast wynika, że E. D. utracił tytuł własności do przedmiotowej nieruchomości na mocy art. 2 ust. 1 lit. b dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Oznacza to, że od tamtej chwili tytuł prawnorzeczowy do ww. nieruchomości przysługiwał Skarbowi Państwa. Skarb Państwa pozostawał właścicielem tego gruntu do dnia [...] czerwca 1958 r. - tj. do dnia wydania wspomnianego dokumentu nadania ziemi, na podstawie którego prawo własności przedmiotowej nieruchomości nabył J. K.

Organ odwoławczy podtrzymał wykładnię przepisów zaprezentowaną przez Wojewodę [...] stwierdzając, że E. D. nie posiadała legitymacji procesowej do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. dokumentu nadania ziemi. Aby można było uznać E. D. za stronę, musiałaby ona wykazać, że w dacie wydania ww. dokumentu nadania przysługiwał jej lub jej poprzednikowi prawnemu interes prawny wynikający z przepisu prawa materialnego - w tym przypadku tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości. Tymczasem skarżąca tytułu takiego nie przedstawiła (podobnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 2 września 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2871/13).

E. D. wniosła skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2015 r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [....] z dnia [...] lipca 2015 r. Nr [...], którą to decyzją Wojewoda umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności dokumentu nadania ziemi z dnia [...] czerwca 1958 r. nr [...].

W odwołaniu wskazywała, że E. D. nie mógł być pozbawiony prawa własności do swojej nieruchomości bowiem nie podpadał pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit b i e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Skarżąca podkreślała, że w dacie wejścia w życie ww. dekretu E. D. nie podpisał tzw. volkslisty i był obywatele polskim, za co był represjonowany w czasie okupacji. Skarżąca wszywała, że czuje się pokrzywdzona działaniem organów, długotrwałym przebiegiem spraw i tym, że nie zostało naprawiona krzywda wyrządzona jej rodzinie.

Wnosiła w skardze o unieważnienie przekazania nieruchomości majątkowej E. D. na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej oraz o uchylenie decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Przeprowadzając kontrolę sprawy w ramach wskazanych kryteriów uznać należało, że skarga podlegała oddaleniu.

Nieruchomość będąca przedmiotem niniejszego postępowania została przejęta przez Skarb Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r., Nr 3, poz. 13), tj. jako nieruchomość będąca własnością obywateli Rzeszy Niemieckiej nie -Polaków i obywateli polskich narodowości niemieckiej.

Następnie orzeczeniem PPRN w Ł. z dnia [...] września 1955 r. Nr [...] nadano J. K. nieruchomość pochodzącą z majątku E. D., o powierzchni [...] ha, położoną w[...]. W dniu [...] czerwca 1958 r. Nr [...] wydano na nazwisko J. K. Dokument Nadania Ziemi Nr [...] potwierdzające, że na podstawie ww. orzeczenia PPRN osoba ta otrzymała na własność nadział ziemi o powierzchni [...] ha, położonej w[...].

Na wstępie należy zważyć, że wejście w życie dekretu z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r., Nr 3, poz. 13) spowodowało przejście określonych nieruchomości na własność Skarbu Państwa. Następnie dokonana została była dalsza redystrybucja przejętych nieruchomości na rzecz podmiotów będących beneficjentami reformy rolnej. Powyższe skutki dekretu następowały w dwóch oddzielnych etapach na podstawie odrębnych czynności prawnych (aktów).

Nie ulega wątpliwości, iż art. 2 ust. 1 dekretu przewidywał przejście wskazanych w nim nieruchomości z mocy prawa (ex lege) na własność Skarbu Państwa. Takie stanowisko zostało wyrażone po raz pierwszy w orzeczeniu Sądu Najwyższego z dnia 22 grudnia 1948 r., w sprawie C 344/48 ("Państwo i Prawo" 1949, nr 4, s. 122), a później wielokrotnie było powtarzane także jako zasada prawna (vide: uchwała 7 sędziów SN z dnia 13 października 1951 r., w sprawie C 427/51 (OSN 1953, Nr 1, poz. 1); uchwałą 7 sędziów SN z dnia 7 czerwca 1962 r., w sprawie I CO 11/62 (OSNC 1963, Nr 6, poz. 112). Stanowisko to jest konsekwentnie przyjmowane również we współczesnym orzecznictwie Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego (vide chociażby: uchwała SN z dnia 27 września 1991 r., w sprawie III CZP 90/91 (OSNC 1992, Nr 5, poz. 72); uchwała SN z dnia 6 grudnia 2005 r., w sprawie III CZP 90/05 (OSNC 2006, Nr 11, poz. 179); uchwała TK z dnia 16 kwietnia 1996 r., w sprawie W 5/95 (OTK Zb.Urz. 1996, Nr 2, poz. 13); wyrok TK z dnia 3 lipca 2007 r., w sprawie SK 1/06 (OTK-A Zb.Urz. 2007, Nr 2, poz. 73). Powyższy pogląd zachował swą aktualność także przy ocenie charakteru prawnego decyzji wydawanych na podstawie § 5 rozporządzenia, które uważa się za deklaratywe, a ich wydanie za niekonieczne dla przejścia na Skarb Państwa własności nieruchomości wymienionych w art. 2 ust. 1 dekretu (vide chociażby: wyrok TK z dnia 3 lipca 2007 r., w sprawie SK 1/06; wyrok SN z dnia 28 lipca 2004 r., w sprawie III CK 296/03, Biuletyn SN, 2005, nr 1, s. 11; wyrok NSA z dnia 20 stycznia 1994 r., w sprawie II SA 2444/92).

Powyższe pozwala jednoznacznie stwierdzić, iż pierwszy z etapów reformy rolnej, przewidując bezzwłoczne przejście z mocy samego prawa na własność Skarbu Państwa wszystkich nieruchomości ziemskich wymienionych w art. 2 ust. 1 lit. b, c, d, i e nie wymagał wydawania przez odpowiednie władze aktów stosowania prawa. Tym samym więc, również nieruchomości wymienione w art. 2 ust. 1 lit. b dekretu, a więc nieruchomości będące własnością obywateli Rzeszy Niemieckiej, nie-Polaków i obywateli polskich narodowości niemieckiej, przeszły z dniem 13 września 1944 r. na własność Skarbu Państwa.

Skutek prawnorzeczowy w postaci przejścia prawa własności nieruchomości ziemskich na rzecz Skarbu Państwa, następował bowiem z mocy samego prawa, gdyż brak w dekrecie oraz w aktach wykonawczych do niego regulacji wskazujących na konieczność wydawania w tym zakresie jakichkolwiek aktów stosowania prawa o charakterze konstytutywnym.

W tym miejscu podkreślić należy, że sprawy ze stosunków rzeczowych stanowią ze swej istoty sprawy cywilne. Do orzekania o sprawach cywilnych, a więc i o prawach rzeczowych osób, w tym tych pozbawionych nieruchomości w ramach reformy rolnej, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 1 Kodeksu postępowania cywilnego, właściwe są sądy powszechne. Odstępstwo od tej zasady przewiduje art.2 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego stanowiąc, iż nie są rozpoznawane w postępowania sądowym (przed sądem powszechnym) sprawy cywilne przekazane przez przepis szczególny do właściwości innych organów. Zatem tylko przepis szczególnych może spowodować przekazanie sprawy cywilnej, a taką jest sprawa o własność nieruchomości ziemskiej, na drogę postępowania administracyjnego. Przepisu takiego odnośnie nieruchomości wymienionych w art. 2 ust. 1 lit. b dekretu nie ma (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 maja 2007 r., sygn. akt I OSK 890/02, dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Przepis § 5 rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej określa bowiem drogę administracyjną, na zasadzie wyjątku z art. 2 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego, wyłącznie co do nieruchomości ziemskich określonych w art. 2 ust. 1 pkt e dekretu stanowiąc, iż orzekanie w sprawach, czy dana nieruchomość podpada pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 pkt e dekretu należy w I instancji do kompetencji wojewódzkich urzędów ziemskich oraz, że od decyzji wojewódzkich urzędów ziemskich służy stronom prawo odwołania do Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych, za pośrednictwem tegoż urzędu w ciągu 7 dni, licząc od dnia następnego po doręczeniu decyzji. Z powyższego wynika, że na mocy § 5 ww. aktu wykonawczego w stosunku do dekretu wyłączona została droga przed sądami powszechnymi wyłącznie w zakresie orzekania, czy dana nieruchomość ze względu na przyjęte normy obszarowe wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 pkt e dekretu. Tylko zatem w przypadku tych nieruchomości na podstawie przepisu szczególnego przewidziana została droga administracja, gdyż jedynie sprawom dotyczącymi nieruchomościom z art. 2 ust. 1 pkt e dekretu nadano charakter spraw administracyjnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej (por. uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2011r.,sygn.akt I OPS3/10, dostępna na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query).

Skoro więc z przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. wynika, że decyzja administracyjna dotyczyć może tyko kwestii podpadania danej nieruchomości ziemskiej pod działanie art. 2 ust. 1 pkt e dekretu, to tym samym brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do stosowania do nieruchomości przejętych na podstawie art. 2 ust. 1 pkt b dekretu § 5 tego rozporządzenia i w konsekwencji do wyłączania drogi przed sądem powszechnych w sprawach dotyczących przejęcia tych nieruchomości przez Skarb Państwa. Dochodzenie w związku z tym praw dotyczących nieruchomości z art. 2 ust. 1 pkt b, a więc praw cywilnych, może mieć miejsce nie przed organami administracyjnymi, lecz w postępowaniu przed sądem powszechnym w drodze np. powództwa windykacyjnego, czy też poprzez żądanie ustalenia prawa na podstawie art. 189 kpc.

Odnosząc powyższe rozważania do przedmiotu sprawy, w której to skarżąca zakwestionowała dokument nadania ziemi z dnia [...] czerwca 1958 r., zarzucając mu rażące naruszenie prawa z powodu braku podstaw do przyjęcia, iż nieruchomość, której dotyczy ten dokument nadania ziemi spełniała wymagania określone w art. 2 ust. 1 pkt b dekretu, i tym samym wchodziła w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w tym przepisie, stwierdzić należy po pierwsze, że wszelkie kwestie związane z przejęciem bądź też nie przez Skarb Państwa nieruchomości na podstawie art. 2 ust. 1 pkt b dekretu z przyczyn podanych powyżej nie należą do zakresu kognicji organów administracyjnych, w związku z czym dokonywanie jakichkolwiek ustaleń w tym zakresie (tj. czy to grunty został przejęty przez Skarb Państwa, czy istniały ku temu postawy określone w art. 2 ust. 1 pkt b dekretu) w postępowaniu administracyjnym, a tym bardziej w nadzwyczajnym postępowaniu administracyjnym, było niemożliwe z uwagi na brak właściwości organów administracyjnych w tym zakresie. Po drugie, przedmiotowy akt nadania ziemi z dnia [...] czerwca 1958r. w ogóle nie rozstrzygał o przejęciu spornej nieruchomości, lecz stanowiąc kolejny etap całościowej procedury przeprowadzania reformy rolnej, normował jedynie stosunki pomiędzy Skarbem Państwa a J. K., a nie między skarżącą a Skarbem Państwa, czy też między skarżącą a J. K.. W związku z tym zarzuty skarżącej sprowadzające się de facto do podważenia zasadności przejęcia nieruchomości przez Skarb Państwa są bezprzedmiotowe dla oceny ważności aktu administracyjnego w postaci przedmiotowego dokumentu nadania ziemi.

Z regulacji prawnych dekretu, w szczególności tych dotyczących podmiotów uprawnionych do korzystania z reformy rolnej i zasad nabywania gruntów objętych reformą (art. 1, art. 9 – art. 18 dekretu) oraz z przepisu art. 2 ust. 1 dekretu z dnia 8 sierpnia 1946 r. o wpisywaniu w księgach hipotecznych (gruntowych) prawa własności nieruchomości przejętych na cele reformy rolnej (Dz.U. z 1946 r. Nr 39, poz. 233) wynika, iż dokument nadania ziemi, jako jeden z dokumentów realizujących cele reformy rolnej, miał umocowanie w przepisach prawa i stanowił wraz z odpisem wykonalnej decyzji właściwej władzy w przedmiocie klasyfikacji i szacunku działki łącznie z oszacowaniem przydzielonego nabywcy inwentarza, tytuł do wpisania w księdze hipotecznej (gruntowej) prawa własności nadanej działki na rzecz nabywcy. Kwestie natomiast, czy rzeczywiście grunty objęte tym dokumentem stały się własnością Skarbu Państwa w związku z wejściem w życie postanowień dekretu, czy powodem tego stanu rzeczy była faktycznie podstawa przewłaszczenia określona w art. 2 ust. 1 lit. b dekretu, i czy w skład gruntów wchodziły ziemie wskazane przez skarżącą, z przyczyn podanych powyżej, w przypadku nieruchomości wymienionych w art. 2 ust. 1 lit. b dekretu, nie mogły być badane przez organy administracyjne, jako że należą one do kompetencji sądu powszechnego.

Tego stanu rzeczy nie zmienia fakt, że sąd cywilny wyrokiem z dnia [...] oddalił powództwo o ustalenie nieistnienia przesłanek przejęcia na rzecz Skarbu Państwa i wydanie nieruchomości. Sąd Okręgowy wskazał, że w stanie faktyczny i prawnym z daty zamknięcia rozprawy w obiegu funkcjonowała decyzja z dnia [...] czerwca 1960 r. wydana na podstawie art. 9 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz.U. nr 17, poz. 71). Decyzją z dnia [...] czerwca 1960r. nr [...] Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Ł. przejęło na własność Państwa nieruchomość zabudowaną o obszarze ok. [...] ha, położoną w[...], stanowiącą własność E. D.

Sąd Okręgowy w S. wskazał, że dopiero stwierdzenie nieważności ww. decyzji może stanowić podstawę do dochodzenia przez E. D. roszczeń na drodze procesu cywilnego.

E. D. działając zgodnie ze wskazaniami sądu cywilnego doprowadziła do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] czerwca 1960r. nr [...] Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Ł. (decyzja ostateczna Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] listopada 2012r. nr [...].

Należy zatem przyjąć, że skarżąca otworzyła sobie drogę do dochodzenia roszczeń w drodze powództwa cywilnego. Nie zmienia to jednocześnie faktu, że ustaleń których może dokonać sąd cywilny nie jest władnym przeprowadzić organ. Zasadniczą kwestią jest bowiem, to czy wskazane w sprawie nieruchomości podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. b dekretu PKWN o reformie rolnej. Ustaleń takich może dokonać jedynie sąd cywilny, brak jest bowiem możliwości badania na drodze administracyjnej okoliczności przejścia przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na cele reformy rolnej, poza wyjątkiem z art. 2 ust. 1 pkt e dekretu (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 18 maja 2011 r. sygn. akt III CZP 21/11, publ. lex nr 811908 oraz uchwałę 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2011 r., sygn. akt I OPS 3/10, dostępna na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Wyraźnie podkreślić należy, że pomimo, iż warunkiem wydania aktu nadania ziemi, jako kolejnego dokumentu całej procedury zmian własnościowych związanych z realizacji na ziemiach polskich reformy rolnej, było wcześniejsze przejście danej nieruchomości ziemskiej wymienionej w art. 2 ust. 1 dekretu na rzecz Skarbu Państwa (co następowało z mocy prawa), to jednak podważenie tego faktu prawnego, poprzedzającego akt nadania ziemi (poza przypadkiem przejścia własności na podstawie z art. 2 ust. 1 pkt e dekretu), może mieć miejsce wyłącznie w postępowaniu sądowym przed sądem powszechnym. I to rozstrzygnięcie właśnie tej kwestii na drodze postępowania cywilnego może ewentualnie wpłynąć na ocenę ważności dokumentu nadania ziemi. Odwrócenie kolejności w tym zakresie nie ma żadnego uzasadnienia faktycznego i prawnego. Kwestionowany akt nadania ziemi przesądzał jedynie o nadaniu określonych gruntów, stanowiących z mocy prawa własność Skarbu Państwa.

Legalność tego dokumentu, na tym etapie sprawy, mogła być zatem podważana jedynie zarzutami odnoszącymi się wyłącznie do kwestii związanych z samym nadaniem gruntów J. K., a więc np. że nie był on w świetle postawień dekretu beneficjentem nadania, że wskazany dokument wydany został bez podstawy prawnej, że wydał go organ niewłaściwy itd. Zarzuty te nie mogły jednak, jak wykazano powyżej, dotyczyć okoliczności poprzedzających nadanie ziemi, a mających miejsce w wrześniu 1944 r., a więc związanych z samym przejściem z mocy prawa ziem objętych aktem nadania ziemi na rzecz Skarbu Państwa. Skarżąca takich zarzutów nie podnosiła odnosząc się jedynie do kwestii podpadania nieruchomości pod działanie art. 2 ust. 1 lit b dekretu PKWN o reformie rolnej. Ponadto, skarżąca nie wykazała aby posiadała interes prawny do kwestionowania przedmiotowego Dokumentu Nadania Ziemi z dnia [...] czerwca 1958r.

Należy jednocześnie wskazać, że zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Do uruchomienia postępowania administracyjnego nie wystarczy przekonanie osoby o statusie strony ani też wniesienie podania lub żądania w interesującej ją sprawie. Musi istnieć obiektywny, regulowany przepisami powszechnie obowiązującymi, interes prawny lub obowiązek podmiotu inicjującego postępowanie lub żądającego udziału w nim (wyrok NSA z dnia 27 września 2001 r., sygn. Akt I SA 2326/00, wyrok z dnia 10 sierpnia 2001 r., sygn. Akt I SA 511/00, wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 września 2014 r. sygn. Akt I SA/Wa 2871/13).

Biorąc pod uwagę powyższe organ zasadnie przyjął, że złożony przez E. D. wniosek jest niedopuszczalny, a niedopuszczalność ma charakter podmiotowy. Wnioskodawczyni nie ma bowiem legitymacji procesowej do wystąpienia z wnioskiem w sprawie stwierdzenia nieważności Dokumentu Nadania Ziemi z dnia [...] czerwca 1958 r. Nr [...]. W dacie jego wydania zarówno wnioskodawczyni jak i jej poprzednikowi prawnemu nie przysługiwał interes prawny wynikający z przepisu materialnego, a tytuł prawno- rzeczowy do nieruchomości, poprzednik prawny skarżącej nie był też wpisany w księdze wieczystej chociażby, co do części wskazanych nieruchomości (wyrok NSA z dnia 18 października 2011r. sygn. akt I OSK 1738/10, LEX nr 1131485).

Należy przy tym jeszcze raz podkreślić, że w realiach niniejszej sprawy - uwzględniając okoliczność, iż objęcie nieruchomości przepisami dekretu nastąpiło na podstawie art. 2 ust. 1b tegoż dekretu - zbadanie zasadności podpadania owej nieruchomości pod przepisy dekretu winno nastąpić w postępowaniu cywilnym przed sądem powszechnym. A zatem w postępowaniu nie tylko odrębnym od postępowania nadzwyczajnego prowadzonego w przedmiocie stwierdzenia nieważności aktu nadania ziemi, ale również w postępowaniu należącym do kognicji sądów powszechnych, a więc poza działalnością administracji publicznej.

Przy czym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w wydanym wyroku nie odmawia skarżącej ochrony prawa własności, a jedynie wskazuje, iż adekwatna do jej oczekiwań ochrona prawna nie może być udzielona przez organy administracji w toku postępowania o stwierdzenie nieważności aktu nadania ziemi.

Kolejno, dopiero w przypadku uzyskania orzeczenia sądu powszechnego o niepodpadaniu ww. nieruchomości pod działanie art. 1 ust. 1 lit. b dekretu PKWN o reformie rolnej, skarżąca uzyskałaby interes prawny (art. 28 k.p.a.) w postępowaniu o stwierdzenie nieważności Dokumentu Nadania Ziemi z dnia [...] czerwca 1958r. Nr [...].

Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.