Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 2113/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-02-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 105 § 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Anna Dumas, Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala, Sędzia WSA (del.) Alicja Polańska (sprawozdawca), Protokolant Justyna Bluszko-Biernacka, po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2018 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej "P. [...]" sp. z o.o. z siedzibą w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 stycznia 2016 r. sygn. akt I SA/Gd 1439/15 w sprawie ze skargi "P. [...]" sp. z o.o. z siedzibą w B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 29 lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie kosztów egzekucyjnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od "P. [...]" sp. z o.o. z siedzibą w B. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 13 stycznia 2016 r. sygn. akt I SA/Gd1439/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), oddalił skargę P. [...] Sp. z o.o. z siedzibą w B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 29 lipca 2015 r. [...] w przedmiocie kosztów egzekucyjnych.

Z wyroku sądu pierwszej instancji wynika, że strona pismem z dnia 22 kwietnia 2015 r. złożyła "Wniosek o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 22 kwietnia 2014 r., umorzonego w części postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 3 kwietnia 2015 r., doręczonym w dniu 9 kwietnia 2015 r.".

Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. postanowieniem z dnia 29 maja 2015 r. - na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.); dalej: "k.p.a.", umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie z wniosku zobowiązanego z 22 kwietnia 2015 r.

Strona wniosła zażalenie zarzucając naruszenie art. 105 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez bezzasadną odmowę wszczęcia postępowania w sprawie wniosku zobowiązanego z 22 kwietnia 2015 r. o wydanie postanowienia w sprawie kosztów postępowania egzekucyjnego oraz art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 105 k.p.a. i w zw. art. 18 u.p.e.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na sporządzeniu błędnego uzasadnienia.

Dyrektor Izby Skarbowej w Gdańsku postanowieniem z dnia 29 lipca 2015 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, organ odwoławczy stwierdził, że prawidłowo organ pierwszej instancji umorzył postępowanie wszczęte wnioskiem zobowiązanego z 22 kwietnia 2015 r. z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Jak bowiem wynika z akt sprawy, w obrocie prawnym istnieje ostateczne w toku instancji wydane z wniosku strony z 15 września 2014 r. postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia 18 listopada 2014 r., którym określono wysokość należnych kosztów egzekucyjnych w sprawie egzekucyjnej prowadzonej do majątku zobowiązanej spółki, na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 22 kwietnia 2014 r. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy ostatecznym postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 2 kwietnia 2015 r. Natomiast, pismem z 22 kwietnia 2015 r. strona wniosła skargę na to postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Postępowanie w tym przedmiocie jest w toku.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku spółka wniosła o uchylenie w całości postanowień organów obu instancji.

Zaskarżonym postanowieniom zarzucono naruszenie:

1. art. 138 § 1 w związku z art. 144 k.p.a. i w zw. z art. 18 u.p.e.a.,

2. art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym umorzeniu postępowania z wniosku o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 22 kwietnia 2014 r., umorzonego w części postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 3 kwietnia 2015 r., doręczonym 9 kwietnia 2015 r.;

3. art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 18 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na sporządzeniu błędnego uzasadnienia.

Sąd pierwszej instancji uzasadniając orzeczenie wskazał, że podstawę prawną rozstrzygnięcia w sprawie stanowił przepis art. 105 k.p.a., zgodnie z którym gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, odpowiednio w całości albo w części.

Zaskarżone postanowienie nie rozstrzygało co do istoty sprawy administracyjnej, w której było prowadzone postępowanie, ale stanowiło prawną formę jej zakończenia (załatwienia) w inny sposób, w rozumieniu art. 104 § 2 k.p.a. Przesłanką wydania tego rodzaju rozstrzygnięcia jest zaistnienie stanu tzw. "obiektywnej bezprzedmiotowości", tj. sytuacji, w której na skutek odpadnięcia jednego z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, o której mowa w art. 1 pkt 1 k.p.a., sprawa będąca dotychczas przedmiotem postępowania nie może się zakończyć rozstrzygnięciem kształtującym na gruncie norm administracyjnego prawa materialnego określony stosunek prawny, a więc rozstrzygnięciem określającym w sposób władczy o prawach, obowiązkach lub uprawnieniach adresata decyzji (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 listopada 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 1587/13).

Sąd podzielił stanowisko organów, że nie było możliwe merytoryczne rozpoznanie sprawy, z uwagi na wydanie przez Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku postanowienia z dnia 2 kwietnia 2015 r. którym utrzymano w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia 18 lipca 2014 r. określające wysokość należnych kosztów egzekucyjnych w związku z prowadzonym do majątku zobowiązanego postępowaniem egzekucyjnym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. W tej sytuacji, kolejny wniosek spółki dotyczący kosztów egzekucyjnych powstałych w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 22 kwietnia 2014 r. należało uznać za bezprzedmiotowy na podstawie art. 105 k.p.a. Prowadzenie bowiem kolejnego postępowania dotyczącego tej samej materii jest prawnie niedopuszczalne, gdyż wydanie w takim stanie faktycznym i prawnym kolejnego rozstrzygnięcia co do istoty byłoby obarczone kwalifikowaną wadą prawną opisaną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., prowadzącą do jej nieważności od chwili wydania (skutek ex tunc).

Skoro wskazywane postanowienie pozostaje nadal w obrocie prawnym (co wynika z niespornych ustaleń organu, a także z okoliczności znanych sądowi z urzędu, takich jak wydanie w dniu 7 października 2015 r. wyroku oddalającego skargę spółki na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 2 kwietnia 2015 r. w przedmiocie kosztów egzekucyjnych), do czasu jego wyeliminowania wykluczona jest prawna możliwość prowadzenia w tym względzie postępowania i podejmowania merytorycznego rozstrzygnięcia. Ta okoliczność z kolei przesądziła o sposobie załatwienia rozpoznawanej sprawy, gdyż implikowała wydanie przez organ rozstrzygnięcia o treści przewidzianej dyspozycją normy prawnej zawartej w przepisie art. 105 § 1 k.p.a., a więc o umorzeniu postępowania ze względu na jego bezprzedmiotowość. W konsekwencji, także za zgodne z prawem uznać należy utrzymanie postanowienia w mocy przez organ odwoławczy.

Strona reprezentowana przez doradcę podatkowego wniosła skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji.

Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi, w sytuacji gdy skarżąca wykazała, iż Dyrektor Izby Skarbowej w Gdańsku postanowieniem nr [...] z dnia 29 lipca 2015 r. błędnie utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. nr [...] z dnia 29 maja 2015 r., doręczone 19 czerwca 2015 r., umarzające jako bezprzedmiotowe postępowanie z wniosku zobowiązanej z 22 kwietnia 2015 r. o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 22 kwietnia 2014 r., umorzonego w części postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku nr [...] z dnia 3 kwietnia 2015 r., doręczonym 9 kwietnia 2015 r., podczas gdy zasadne było uchylenie przez Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku w całości postanowienia organu pierwszej instancji z dnia 29 maja 2015 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji w celu ustalenia w prawidłowej wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego i obciążenia tymi kosztami wierzyciela (organ egzekucyjny);

2. art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi, w sytuacji gdy skarżąca wykazała, iż organy administracji bezzasadnie umorzyły postępowanie z wniosku o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 22 kwietnia 2014 r. umorzonego w części postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku nr [...] z dnia 3 kwietnia 2015 r., doręczonym 9 kwietnia 2015 r.;

3. art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi, w sytuacji gdy skarżąca wykazała, że postanowienia organów administracji obydwu instancji zawierają błędne rozstrzygnięcia i zostały nieprawidłowo uzasadnione;

4. art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na wadliwym uzasadnieniu wyroku na skutek bezzasadnego uznania przez sąd pierwszej instancji, iż organy administracji obu instancji prawidłowo umorzyły postępowanie z wniosku o umorzenie postępowania w sprawie kosztów egzekucyjnych.

Strona skarżąca wniosła o:

1. uchylenie w całości wyroku sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu sądowi;

2. zasądzenie od organu odwoławczego na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych, w tym zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego;

3. rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie (art. 176 § 2 p.p.s.a).

Uzasadniając zarzuty, skarżąca stwierdziła, że nie ponosi winy w doprowadzeniu do czynności egzekucyjnych. Niezgodne z prawem wszczęcie postępowania egzekucyjnego po wygaśnięciu zobowiązania podatkowego spowodował wierzyciel, a nie skarżąca.

Według skarżącej - wbrew ocenie sądu pierwszej instancji - postanowienia organów obu instancji zawierają błędne rozstrzygnięcia i są nieprawidłowo uzasadnione, czym naruszają art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez bezzasadne umorzenie jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie wniosku z dnia 22 kwietnia 2015 r. o wydanie postanowienie w sprawie kosztów postępowania egzekucyjnego. Wniosek nie był bezprzedmiotowy, został złożony z ostrożności w postępowaniu, gdyż wątpliwości budziła data, od której rozpoczął bieg termin do złożenia tego wniosku. Wniosek został złożony w terminie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 3 kwietnia 2015 r. nr [...]. Postanowienie to zostało zaskarżone 22 kwietnia 2015 r., a sąd skargi nie uwzględnił. Pismem z 3 grudnia 2016 r. została wniesiona skarga kasacyjna od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 września 2015 r. sygn. akt I SA/Gd 765/15 oddalającego skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 3 kwietnia 2015 r. nr [...]. Odrębnym pismem z 22 kwietnia 2015 r. została wniesiona skarga na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku nr [...] z dnia 2 kwietnia 2015 r., którym utrzymano w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. nr [...] z dnia 18 listopada 2014 r. ustalające wysokość należnych kosztów egzekucyjnych w kwocie 5.026,75 zł, które było prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 22 kwietnia 2014 r. WSA w Gdańsku skargi nie uwzględnił. Pismem z 3 grudnia 2015 r. została wniesiona skarga kasacyjna od wyroku Wojewódzkiego Sąd Administracyjny w Gdańsku z dnia 7 października 2015 r. sygn. akt I SA/Gd 810/15 oddalającego skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku nr [...] z dnia 2 kwietnia 2015 r., doręczone 7 kwietnia 2015 r., którym utrzymano w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. nr [...] z dnia 18 listopada 2014 r., ustalające wysokość należnych kosztów egzekucyjnych w kwocie 5.026,75 zł, które było prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 22 kwietnia 2014 r.

Koszty postępowania egzekucyjnego nie powinny obciążać zobowiązanej, gdyż wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpiło po wygaśnięciu zobowiązania podatkowego i było niezgodne z prawem, co zostało potwierdzone w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 grudnia 2014 r. sygn. akt I SA/Gd 1265/14 i odrębnym postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 3 kwietnia 2015 r. nr [...].

Postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku nr [...] z dnia 2 kwietnia 2015 r. zostało wydane przedwcześnie, to jest przed wydaniem i doręczeniem ostatecznego postanowienia w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie wymienionego tytułu wykonawczego. Postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 3 kwietnia 2015 r. nr [...] zostało doręczone 9 kwietnia 2015 r., a więc po doręczeniu 7 kwietnia 2015 r. postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 2 kwietnia 2015 r. nr [...] dotyczącego kosztów postępowania egzekucyjnego. W ocenie skarżącej, kolejność rozpatrywania zażaleń powinna być odwrotna, tzn. w pierwszej kolejności powinno być ostatecznie rozpatrzone zażalenie na postanowienie nr [...] z dnia 8 lipca 2014 r., doręczone 24 kwietnia 2014 r., którym organ egzekucyjny odmówił uznania za zasadne zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 22 kwietnia 2014 r., a następnie zażalenie na postanowienie nr [...] z dnia 18 listopada 2014 r., doręczone 4 grudnia 2014 r., ustalające wysokość należnych kosztów egzekucyjnych w kwocie 5.026,75 zł, które było prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 22 kwietnia 2014 r.

Przed ostatecznym rozstrzygnięciem zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji nie było możliwe prawidłowe orzeczenie w zakresie kosztów. Dyrektor Izby Skarbowej w Gdańsku nie wziął pod uwagę wpływu umorzenia postępowania egzekucyjnego na wysokość kosztów i obciążenie tymi kosztami wierzyciela (organu egzekucyjnego) bądź zobowiązanego, a umorzenie postępowania egzekucyjnego, nawet częściowe, oznacza, że zostało ono nieprawidłowo wszczęte. Wątpliwości budzi także jedynie częściowe umorzenie postępowania egzekucyjnego na skutek uwzględnienia jednego z zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Nadto, wierzyciel mógł i powinien przewidzieć, iż będzie zmuszony umorzyć postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego, skoro obowiązek został wykonany.

Uzasadniając zarzut naruszenia art. 141 § 1 p.p.s.a., strona skarżąca podniosła, że sąd pierwszej instancji sporządził błędne uzasadnienie wyroku, w którym bezzasadnie uznał, że postępowanie z wniosku o ustalenie kosztów postępowania egzekucyjnego było bezprzedmiotowe, mimo że wniosek został złożony w terminie 14 dni od dnia wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zarzutów dot. prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Uzasadnienie skarżonego orzeczenia nie pozwala na jednoznaczne ustalenie przesłanek, jakimi kierował się sąd pierwszej instancji, podejmując zaskarżone orzeczenie, co uznać należy za naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., ponieważ uzasadnienie wyroku nie spełnia określonych ustawą warunków, zatem brak jest podstaw do przyjęcia, że będąca powinnością sądu administracyjnego kontrola działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem rzeczywiście miała miejsce i, że prowadzone przez ten sąd postępowanie odpowiadało przepisom prawa.

Odpowiadając na skargę kasacyjną, Dyrektor Izby Skarbowej w Gdańsku reprezentowany przez radcę prawnego wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna podlega oddaleniu, bowiem zawarte w niej zarzuty okazały się nieuprawnione, a w sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania, które Naczelny Sąd Administracyjny bierze pod uwagę z urzędu (art. 183 § 1 p.p.s.a.).

Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczą naruszenia przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Zarzuty podniesione na tej podstawie kasacyjnej mogą okazać się skuteczne, jedynie wówczas, gdy strona wnosząca skargę kasacyjną wykaże, że sąd pierwszej instancji kontrolując legalność rozstrzygnięcia organów administracji, naruszył przepisy postępowania sądowoadministracyjnego oraz wykaże, że to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Istota zarzutów kasacyjnych sprowadza się do kwestionowania stanowiska sądu pierwszej instancji, który wskazał, że uznanie przez organy bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego toczącego się na skutek "Wniosku o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 22 kwietnia 2014 r., umorzonego w części postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 3 kwietnia 2015 r., doręczonym w dniu 9 kwietnia 2015 r." było zgodne z brzmieniem art. 105 § 1 k.p.a.

Wskazać należy, że - zgodnie z przepisem art. 105 § 1 k.p.a. - gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o jakiej mowa w tym przepisie, oznacza brak któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, wobec którego nie można wydać decyzji (postanowienia) załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezprzedmiotowość ta może mieć charakter podmiotowy jak i przedmiotowy. O braku przesłanki przedmiotowej do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy można mówić, np. gdy w znaczeniu prawnym brakuje przedmiotu postępowania czy też sprawa ma cywilny charakter, bądź sprawa została już ostatecznie lub prawomocnie zakończona. Klasyczna postać bezprzedmiotowości postępowania ujawni się wtedy, gdy przedmiot rozstrzygnięcia w sprawie prawnie nie istnieje. W sytuacji natomiast braku strony postępowania, mającej interes prawny w uzyskaniu rozstrzygnięcia, mamy do czynienia z nieistnieniem przesłanek podmiotowych do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy.

Zgodnie także z art. 105 § 1 k.p.a., przesłanką umorzenia postępowania jest bezprzedmiotowość tego postępowania "z jakiejkolwiek przyczyny", czyli z każdej przyczyny powodującej brak jednego z elementów materialnego stosunku prawnego w odniesieniu do jego strony podmiotowej lub przedmiotowej, skutkującego tym, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość jest orzeczeniem o charakterze formalnym, kończącym postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia.

Reasumując, postępowanie staje się bezprzedmiotowe, jeżeli w jego toku wystąpi brak chociażby jednego z podstawowych elementów stosunku administracyjnoprawnego (podmiotu, przedmiotu, podstawy prawnej).

W ocenie sądu kasacyjnego organ pierwszej instancji prawidłowo zastosował w sprawie art. 105 § 1 k.p.a., bowiem na organie ciąży obowiązek wydania decyzji (postanowienia) o umorzeniu postępowania, gdy stało się ono z jakiejkolwiek przyczyny bezprzedmiotowe.

Organ prawidłowo wyjaśnił, że kolejne pismo strony z 22 kwietnia 2015 r. w tym samym przedmiocie, który był już podstawą rozstrzygnięcia o kosztach postępowania egzekucyjnego prowadzonego w tej samej sprawie, tj. dotyczącej tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 22 kwietnia 2014 r., nie mogło stanowić podstawy do wszczęcia postępowania przewidzianego przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, skoro jednak strona skarżąca zainicjowała kolejne postępowanie w tej kwestii, poprzez złożenie wniosku o wszczęcie postępowania, to konieczne było jego umorzenie.

Nadto, wobec tego, że w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a. - na podstawie art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r. poz. 599), zgodnie z którym jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego - organ pierwszej instancji zasadnie zastosował w sprawie art. 105 § 1 k.p.a.

Prawidłowo zatem sąd pierwszej instancji zaakceptował stanowisko organów obu instancji co do bezprzedmiotowości prowadzonego postępowania, skoro z akt postępowania oraz z urzędu wiadome sądowi było, że Dyrektor Izby Skarbowej w Gdańsku postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2015 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia 18 listopada 2014 r. określające wysokość należnych kosztów egzekucyjnych w związku z prowadzonym do majątku zobowiązanego postępowaniem egzekucyjnym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. W tej sytuacji, kolejny wniosek spółki dotyczący kosztów egzekucyjnych powstałych w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 22 kwietnia 2014 r. należało uznać za bezprzedmiotowy na podstawie art. 105 k.p.a. Prowadzenie bowiem kolejnego postępowania dotyczącego tej samej materii jest prawnie niedopuszczalne, gdyż wydanie w takim stanie faktycznym i prawnym kolejnego rozstrzygnięcia co do istoty, byłoby obarczone kwalifikowaną wadą prawną opisaną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., prowadzącą do jej nieważności od chwili wydania (skutek ex tunc).

Prawidłowo także sąd pierwszej instancji stwierdzi, że skoro ww. postanowienie pozostaje nadal w obrocie prawnym, co wynika z okoliczności znanych sądowi z urzędu, takich jak wydanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku 7 października 2015 r. wyroku o sygn. akt I SA/Gd 810/15 oddalającego skargę spółki na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 2 kwietnia 2015 r. w przedmiocie kosztów egzekucyjnych, to do czasu jego wyeliminowania wykluczona jest prawna możliwość prowadzenia w tym względzie postępowania i podejmowania merytorycznego rozstrzygnięcia. Ta okoliczność z kolei przesądziła o sposobie załatwienia rozpoznawanej sprawy, gdyż implikowała wydanie przez organ rozstrzygnięcia o treści przewidzianej dyspozycją normy prawnej zawartej w przepisie art. 105 § 1 k.p.a., a więc o umorzeniu postępowania ze względu na jego bezprzedmiotowość.

Dodatkowo należy wskazać, że sądowi kasacyjnemu z urzędu jest wiadome, że skarga kasacyjna strony skarżącej od ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w przedmiocie kosztów egzekucyjnych została oddalona prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2018 r. sygn. akt II FSK 224/16. To orzeczenie potwierdza prawidłowość rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji oraz orzeczenia sądu pierwszej instancji o konieczności umorzenia kolejnego postępowania w tej samej materii.

Także, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wszystkie wymogi określone w art. 141 § 4 p.p.s.a. Przedstawiono w nim stan faktyczny, poddano ocenie stanowisko strony skarżącej i organu odwoławczego, przywołano sformułowane w skardze zarzuty, wyjaśniono motywy podjętego rozstrzygnięcia oraz wskazano podstawę prawną nieuwzględnienia skargi. Fakt poddania odmiennej, niż oczekiwana, ocenie prawnej stanowiska organu odwoławczego, nie oznacza, że sąd naruszył ww. przepis.

Reasumując, po analizie zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej należy stwierdzić, że wyrok sądu pierwszej instancji nie narusza przepisów prawa. Z tych przyczyn - na podstawie art. 184 p.p.s.a. - skargę kasacyjną należało oddalić.

O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego od strony skarżącej kasacyjnie na rzecz organu administracji orzeczono na podstawie art. 209, art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b zw. z pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804).