Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1921/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 272 par 3; art. 282 par 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 1996 nr 235 poz 59 art. 3 ust. 1;
law: Dyrektywa Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiająca dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty  maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu  międzynarodowym.
article: art. 91 ust. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 41;
journal: Dz.U. 2016 poz 1440
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jedn.
article: art. 140aa ust. 1 i 3; art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit b i ust. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 128
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Protokolant ref. staż. Patrycja Młynarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi A. M. o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 stycznia 2018 r. w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 944/17, na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia I. wznawia postępowanie zakończone prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 stycznia 2018 r. sygn. akt VI SA/Wa 944/17 ; II. zmienia wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 stycznia 2018 r. sygn. akt VI SA/Wa 944/17 w ten sposób, że: 1.uchyla decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] i utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2016 r.; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz A. M. kwotę 4 067 (cztery tysiące sześćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz A. M. kwotę 225 (dwieście dwadzieścia pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania wznowieniowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] lutego 2017 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej "GITD") utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej "WITD"), którą nałożono na A. M. (dalej "Skarżący") karę pieniężną w wysokości 15.000 złotych.

Jako podstawę materialnoprawną swojego rozstrzygnięcia GITD wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.), dalej "k.p.a.", a także art. 64 ust. 1 i ust. 2, art. 140aa ust. 1, ust. 3 i ust. 4, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit b oraz ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (j.t. Dz.U. z 2017 r., poz. 128), dalej "p.r.d.", jak również art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 o drogach publicznych (j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 1440 ze zm.), dalej "u.d.p.".

Podstawę faktyczną nałożenia na Skarżącego kary pieniężnej 15.000 złotych stanowiło wykonywanie, w jego imieniu i na jego rzecz, przejazdu po drodze publicznej ([...]), po której mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10t, pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia, którym przewożono ładunek podzielny. W sprawie (kontrola z [...] sierpnia 2016 r.) ustalono bowiem, że nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu, którym wykonywano ww. przejazd, wynosił 12,5t, co po odjęciu błędu w wysokości 2%, zaokrąglonego do 0,1t w górę, dało przekroczenie o 2,5t, czyli przekroczenie dopuszczalnej wartości o 25%. Stwierdzono przy tym także, że wbrew dyspozycji art. 64 ust. 1 p.r.d. dla ww. pojazdu nie wydano Skarżącemu zezwolenia na poruszanie się nim, jako pojazdem nienormatywnym, po drogach publicznych, a wobec tego – w myśl art. 140ab ust. 1 pkt 3 p.r.d., nałożono na niego, jako przewoźnika, ww. karę pieniężną.

Decyzja GITD z [...] lutego 2017 r. została przez Skarżącego zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sąd", lub "WSA"), który wyrokiem z 9 stycznia 2018 r. (VI SA/Wa 944/17) oddalił skargę. Wyrok ten jest prawomocny od 17 kwietnia 2018 r.

Dnia 19 kwietnia 2019 r. Skarżący, powołując się na art. 272 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wniósł do WSA skargę o wznowienie postępowania zakończonego wspomnianym wyrokiem z 9 stycznia 2018 r. w sprawie VI SA/Wa 944/17. Podstawę wznowienia wywiódł z naruszenia przez Rzeczpospolitą Polską zobowiązań wynikających z art. 3 i art. 7 dyrektywy Rady nr 96/53/WE z 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym (Dz.U.UE.L.235.59), dalej "dyrektywa nr 96/53/WE" w zw. z punktem 3.1 i 3.4 załącznika nr I do tej dyrektywy. Powołując się na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej "TSUE") z 21 marca 2019 r., sygn. akt C-127/17, Skarżący stwierdził – w ślad za tym wyrokiem, że wprowadzanie w prawodawstwie polskim ograniczeń dla swobodnego ruchu pojazdów o maksymalnym nacisku na oś napędową wynoszącym 11.500 kg stanowiło naruszenie prawa unijnego.

GITD nie zajął stanowiska w sprawie po doręczeniu mu odpisu skargi o wznowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sąd stwierdza, że skarga o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem WSA w sprawie VI SA/Wa 944/17 jest dopuszczalna i została wniesiona w ustawowym terminie. Nadto Sąd uznał, że żądanie wznowienia opiera się na ustawowo zdefiniowanej i zarazem uzasadnionej przesłance wynikającej z art. 272 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325), dalej "p.p.s.a.". Na tej podstawie można wszak żądać wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego w przypadku, gdy potrzeba taka wynika z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego, działającego na podstawie umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską. W tym kontekście należy przywołać, że Naczelny Sąd Administracyjny (dalej "NSA"), w uchwale siedmiu sędziów z 16 października 2017 r. (I FPS 1/16) przyjął, że podstawą wznowienia, w rozumieniu przepisu art. 272 § 3 p.p.s.a., może być orzeczenie TSUE, wydane w trybie pytania prejudycjalnego, nawet jeżeli orzeczenie TSUE nie zostało doręczone stronie wnoszącej skargę o wznowienie postępowania. Sąd zauważa, że przywołana uchwała należy do abstrakcyjnych i wiąże wszystkie sądy administracyjne. Wobec tego, chociaż wyrok TSUE z 21 marca 2019 r. w sprawie C-127/17 nie został wydany w indywidualnej sprawie Skarżącego, to w oparciu o ten wyrok, zgodnie z ww. uchwałą NSA, mógł on skutecznie wystąpić ze skargą o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie VI SA/Wa 944/17.

Z tego powodu Sąd wznowił postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie VI SA/Wa 944/17 i kierując się treścią ww. wyroku TSUE przyjął, że w pierwotnie rozpoznawanej sprawie sądowoadministracyjnej, tj. zakończonej ww. wyrokiem VI SA/Wa 944/17, doszło do wadliwego pominięcia zastosowania w niej, z pierwszeństwem przed przepisami prawa krajowego, art. 3 ust. 1 tiret pierwsze dyrektywy nr 96/53/WE w zw. z punktem 3.4.1 załącznika nr I do tej dyrektywy. Wynikająca z art. 91 ust. 3 Konstytucji RP zasada pierwszeństwa prawa unijnego wyraża obowiązek nadrzędnego stosowania prawa unijnego przed prawem krajowym, jeżeli pomiędzy takimi przepisami zachodzi kolizja. Zastosowane we wznowionej sprawie przepisy krajowe, tj. art. 41 u.d.p. w zw. z art. 140aa ust. 1 i ust. 3 oraz art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. b oraz ust. 2 p.r.d. (w brzmieniach obowiązujących w dniu wydania decyzji WITD i GITD) pozostają w oczywistej sprzeczności z art. 3 ust. 1 tiret pierwsze dyrektywy nr 96/53/WE w zw. z punktem 3.4.1 załącznika nr I do tego aktu. Wskazanym przepisom dyrektywy nr 96/53/WE przypisać należy przy tym cechy prawa "samowykonalnego", bowiem ich stosowanie nie wymaga transpozycji do polskiego porządku krajowego: są one precyzyjne, bezwarunkowe i jednoznacznie określają prawa i obowiązki uczestników ruchu drogowego na terenie Unii Europejskiej (skontrolowany przejazd obywał się na trasie [...]-[...]). Spełniają one zatem kryteria dawno już ustanowione przez TSUE w wyroku z 5 lutego 1963 r. o sygn. akt 26/62 (www.curia.europa.eu). To czyni, że można powoływać się na te przepisy przed sądem krajowym, który ma obowiązek zapewnienia skuteczności prawa unijnego w jak najszerszym zakresie.

Powołane przepisy dyrektywy nr 96/53/WE co do zasady dopuszczają, by w transporcie międzynarodowym, pojazdy dwuosiowe i naczepy trzyosiowe poruszały się z obciążeniem do 11,5t na jedną oś. W wyjątkowych przypadkach, w myśl art. 7 dyrektywy nr 96/53/WE, na niektórych drogach lub obiektach inżynieryjnych mogą być wprowadzane ograniczenia ciężaru, bądź wymiaru pojazdów. Nie mogą mieć one jednak charakteru masowego, jak to uczyniono w art. 41 ust. 2 pkt 1 i 2 i ust. 3 u.d.p. w zw. z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 13 maja 2015 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t (Dz.U. z 2015 r. poz. 802), ograniczając [...], po której poruszał się pojazd Skarżącego, do 10t. Wskazane naruszenie przez ustawodawcę krajowego przywołanym przepisom dyrektywy nr 96/53/WE zostało stwierdzone wyrokiem TSUE z 21 marca 2019 r., sygn. akt C-127/17, na który zasadnie powołał się Skarżący.

W konsekwencji, skoro sprzeczne z art. 3 ust. 1 tiret pierwsze oraz punktem 3.4.1 załącznika nr I dyrektywy nr 96/53/WE było obniżenie dopuszczalnych wartości nacisków na osie pojazdów poniżej 11,5t, to przepis krajowy, ustanawiający w tym zakresie limit na poziomie 10t, nie mógł stanowić podstawy nałożenia na Skarżącego sankcji administracyjnej w postaci kary pieniężnej w kwocie 15.000 złotych, co uczynił GITD utrzymując w mocy decyzję WITD. Przepisy dyrektywy nr 96/53/WE, mające przymiot pierwszeństwa stosowania, wyprzedzały przepis ustawy krajowej. W tych warunkach nałożenie na Skarżącego ww. sankcji administracyjnej w wysokości ustalanej na podstawie relacji maksimum ustalonego na [...] do 10t, do faktycznego nacisku 12,5t było nieuprawnione.

Sąd stwierdza, że nie ma natomiast systemowych przeszkód do tego, by obciążać sankcją administracyjną te naruszenia maksymalnych nacisków na osie, które przekraczają normę wynikającą z dyrektywy nr 96/53/WE, tj. przekraczające 11,5t. W rozpoznawanej sprawie, jak przywołano powyżej, nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu Skarżącego wynosił 12,5t., a więc przekraczał dopuszczoną dyrektywą wartość o 1,0t. To powoduje, że w rozpoznawanym przypadku do przekroczenia dopuszczalnego nacisku na osi napędowej pojazdu rzeczywiści doszło, jednakże przekroczenie to wynosiło, nie jak pierwotnie ustalono 2,5t, ale 1,0t, co sprawia, że naruszenie podlega innej każe, niż nałożona na Skarżącego. Uwagi te WITD uwzględni rozstrzygając sprawę ponownie.

Zastosowanie przepisów krajowych z pominięciem wspomnianej zasady pierwszeństwa ocenić należy jako naruszenie prawa materialnego. W sposób ewidentny uchybienie to wpłynęło na wynik sprawy, bowiem gdyby organy zastosowały w odniesieniu do ujawnionych w czasie kontroli naruszeń prawo unijne, do nałożenia kary w wysokości wskazanej w decyzji (15.000 złotych) by nie doszło. Wobec tego uznać należy, że oddalenie skargi wyrokiem WSA z 9 stycznia 2018 r. (VISA/WA 944/17) było nieuzasadnione. Ocena ta wynika ze wspomnianego wyroku TSUE, a zatem możliwe stało się podważenie, w trybie wznowienia postępowania, prawomocnego wyroku WSA wydanego uprzednio w tej sprawie.

Mając powyższe na uwadze, Sąd wznowił postępowanie sądowoadministracyjnego i w myśl art. 282 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. zmienił prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 stycznia 2018 r. w ten sposób, że uchylił decyzję GITD z [...] lutego 2017 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję WITD.

O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 200 i art. 276 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. 2018 r. poz. 265), na które złożyły się: 225 złotych tytułem wpisu sądowego od skargi o wznowienie postępowania oraz 450 złotych tytułem wpisu sądowego uiszczonego w sprawie, której skarga o wznowienie dotyczyła; a także 3.600 złotych tytułem opłaty za czynności radcy prawnego w sprawie, której skarga o wznowienie dotyczyła wraz 17 złotych tytułem opłaty skarbowej za udzielenie pełnomocnictwa.