Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 357/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2009-08-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6339 Inne o symbolu podstawowym 633
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Oświata
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 191 § 2 i 3
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: art. 8, art. 87, art. 178 ust.2
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 9 ust. 1 pkt 3, art. 70b, art. 70 ust. 4
journal: Dz.U. 2004 nr 256 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jednolity
article: § 10 ust. 2, ust. 4 i ust. 5
journal: Dz.U. 2002 nr 113 poz 988
law: Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu.
article: § 1, § 2 ust. 1, § 15, § 17 ust. 1
journal: Dz.U. 1996 nr 60 poz 278
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz Sędziowie Sędzia WSA Joanna Brzezińska /spr./ Sędzia WSA Anna Juszczyk - Wiśniewska Protokolant sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa "E" Sp. z o.o. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2008 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło z urzędu nieważność wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta przez Naczelnika Wydziału Edukacji decyzji z dnia [...] grudnia 2006r. nr [...] w sprawie przyznania "E" spółce z o.o. dofinansowania kosztów przyuczenia do wykonywania określonej pracy młodocianego pracownika M.W., za 22 pełne miesiące prowadzenia przyuczenia do wykonywania określonej pracy, w kwocie 5.580,96 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że przedmiotowa decyzja z dnia [...] grudnia 2006r. wydana została po rozpatrzeniu złożonego przez "E" spółka z o.o. wniosku o dofinansowanie kosztów kształcenia z tytułu ukończenia przyuczenia do wykonywania określonej pracy ucznia M.W.. Do wniosku spółka E załączyła zaświadczenie o ukończeniu przygotowania zawodowego, umowę o pracę z pracownikiem młodocianym oraz dokumenty zawodowe i pedagogiczne. Umowa o pracę w celu przyuczenia do wykonywania określonej pracy zawarta została na okres od [...] września 2004r. do [...] czerwca 2006r., tj. na okres 22 miesięcy. Dokumentami określającymi kwalifikacje zawodowe i pedagogiczne były:

1) świadectwo z [...] maja 1972r. o ukończeniu przez Pana J.R. Technikum Rolniczego, świadectwo ukończenia w roku szkolnym 1995/96 kwalifikacyjnego kursu pedagogicznego dla nauczycieli praktycznej nauki zawodu z dnia [...] marca 1996r. oraz umowa o pracę zawarta z J.R. z dnia [...] stycznia 1994r.,

2) odpis dyplomu ukończenia przez Pana J.S. studiów zawodowych (z dnia [...] kwietnia 2001r.), umowa o pracę zawarta z J.S. [...] lutego 1997r., zaświadczenie (z dnia [...].01.2006r.) o ukończeniu kursu pedagogicznego dla instruktorów praktycznej nauki zawodu odbywanego w dniach od [...] grudnia 2005r. do [...] grudnia 2005r.

Na podstawie złożonych dokumentów organ I Instancji wydał decyzję orzekającą o dofinansowaniu kosztów przyuczenia do wykonywania określonej pracy młodocianego pracownika M.W., za 22 pełne miesiące prowadzenia przyuczenia do wykonywania określonej pracy w kwocie 5.580,96 zł.

Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 70b ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 256,poz. 2572 z późn.zm.) pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli:

1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia w przygotowania zawodowego młodocianych, określone w odrębnych przepisach;

2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z odrębnymi przepisami.

Z powyższego przepisu wynika jednoznacznie, że dla przyznania dofinansowania kosztów kształcenia koniecznym jest spełnienia obu warunków określonych w cyt. przepisie art. 70b ust. 1 ustawy o systemie oświaty. Z dokumentów załączonych do wniosku o dofinansowanie kosztów kształcenia z tytułu ukończenia przyuczenia do wykonywania określonej pracy wynika, że młodociany M.W. ukończył naukę zawodu i złożył egzamin przed komisją egzaminacyjną z wynikiem pozytywnym, a zatem spełnił warunek zawarty w pkt 2 w/w art. 70b. Brak jest natomiast spełnienia, przez cały okres kształcenia ucznia, warunku przyznania dofinansowania określonego w pkt 1 art. 70b ustawy o systemie oświaty, który wskazuje obowiązek posiadania przez osobę zatrudnioną u pracodawcy, prowadzącą przygotowanie zawodowe, kwalifikacji określonych w odrębnych przepisach. Kwalifikacje te zostały określone przepisem § 10 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz.U. Nr 113, poz. 988 z późn.zm.).

Zgodnie z tym przepisem instruktorzy praktycznej nauki zawodu, niemający tytułu mistrza w zawodzie, powinni posiadać przygotowanie pedagogiczne lub ukończony kurs pedagogiczny, o których mowa w ust. 4, oraz:

1) świadectwo dojrzałości technikum lub szkoły równorzędnej albo świadectwo ukończenia szkoły policealnej lub dyplom ukończenia szkoły pomaturalnej lub policealnej i tytuł zawodowy w zawodzie pokrewnym do zawodu, którego będą nauczać, oraz co najmniej trzyletni staż pracy w zawodzie, którego będą nauczać, lub

2) świadectwo dojrzałości liceum zawodowego i tytuł robotnika wykwalifikowanego lub równorzędny w zawodzie, którego będą nauczać, oraz co najmniej czteroletni staż pracy w tym zawodzie nabyty po uzyskaniu tytułu zawodowego, lub

3) świadectwo dojrzałości liceum ogólnokształcącego, liceum technicznego, technikum kształcącego w innym zawodzie niż ten, którego będą nauczać, lub średniego studium zawodowego i tytuł robotnika wykwalifikowanego lub równorzędny w zawodzie, którego będą nauczać, oraz co najmniej sześcioletni staż pracy w tym zawodzie nabyty po uzyskaniu tytułu zawodowego, lub

4) dyplom ukończenia studiów wyższych na kierunku (specjalności) odpowiednim dla zawodu, którego będą nauczać, oraz co najmniej trzyletni staż pracy w tym zawodzie nabyty po uzyskaniu dyplomu lub dyplom ukończenia studiów wyższych na innym kierunku (specjalności) oraz co najmniej sześcioletni staż pracy w zawodzie, którego będą nauczać. Z akt sprawy wynika, że Pan J.R. posiada jedynie świadectwo ukończenia technikum rolniczego, nie posiada on natomiast świadectwa dojrzałości. W związku z powyższym nie posiada on kwalifikacji do prowadzenia przygotowania zawodowego.

Organ stwierdził, iż Pan J.S. w chwili zawarcia z M.W. umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego (tj. [...].09.2004r.) posiadał dyplom ukończenia studiów wyższych, nie posiadał natomiast przygotowania pedagogicznego lub ukończonego kursu pedagogicznego. Kurs taki ukończył dopiero w roku 2005. Pracodawca nie mógł zatem otrzymać dofinansowania do kosztów przyuczenia do wykonywania określonej pracy młodocianego pracownika. Kolegium przywołało treść wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 sierpnia 2008r. sygn. akt ISA/WA 441/08, w którym Sąd wskazał, że na spełnienie warunku określonego w art. 70b ustawy o systemie oświaty należy patrzeć całościowo, bowiem przepisy art. 70-70b ustawy o systemie oświaty mają na celu prowadzenie nauki przez osoby do tego odpowiednio przygotowane. Zatem zdaniem Sądu inaczej należy spojrzeć na osobę, która uzyskała uprawnienia przed końcem umowy i osobę, która takie uprawnienie uzyskała np. najkrótszym możliwym terminie po rozpoczęciu nauki. Kwestia zwrotu kosztów kształcenia ma tutaj znaczenie subsydialne, chodzi o zapewnienie nauki przez osoby mające do tego właściwe przygotowanie.

Odnosząc się do wyjaśnień spółki złożonych w trakcie postępowania nieważnościowego Kolegium powołało się na treść wyroku Wojewódzkiego Sądu

Administracyjnego w Gliwicach sygn. akt IV SA/GL 1271/07, w którym Sąd wskazał, że "kwalifikacje zawodowe w postaci technika w zawodzie legitymującym się wyłącznie świadectwem ukończenia szkoły bez egzaminu dojrzałości, nie są wystarczające dla skutecznego ubiegania się o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianych pracowników. Dofinansowanie takich kosztów, po myśli art. 70b ust. 1 ustawy o systemie oświaty obowiązującego od 9 lipca 2004r. (...) pracodawcom, którzy zawarli z młodocianym umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje tylko wtedy, jeżeli osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje niezbędne do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych, określone w odrębnych przepisach".

W tej sytuacji organ uznał, iż decyzja Prezydenta Miasta nr [...] z dnia [...] grudnia 2006r. w sprawie dofinansowania kosztów przyuczenia do wykonywania określonej pracy młodocianego pracownika M.W. za 22 pełne miesiące tj. od miesiąca września 2004 r. do czerwca 2006r. wydana została bez spełnienia przez pracodawcę warunków do uzyskania dofinansowania określonych w art. 70b ustawy systemie oświaty. W związku z powyższym, w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, uznać należy, że decyzja ta wydana została z rażącym naruszeniem prawa.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy "E" Spółka z o.o. wskazała na zbyt formalistyczne stosowanie przez organ przepisów § 10 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu i w tym zakresie powołała się na przywołany w uzasadnieniu decyzji Kolegium wyrok WSA w Warszawie. Strona postępowania podniosła, iż uzupełnienie uprawnień przez jednego z instruktorów, w trakcie trwania umowy o pracę z pracownikiem młodocianym, konwalidowało wadę, którą była ona obarczona w dniu jej zawarcia i nie miało wpływu na poziom kształcenia ucznia.

Nadto Spółka podniosła, iż działa zgodnie z przepisami Prawa Handlowego, dlatego otrzymane dofinansowanie zostało wykorzystane na doinwestowanie oraz poprawę bezpieczeństwa i higieny pracy. Spółka ponosiła koszty i wydatki związane z wykształceniem ucznia. Zwrot otrzymanego dofinansowania wiązałby się z koniecznością wygenerowania własnych środków finansowych, co spowodowałoby pogorszenie sytuacji finansowej Spółki, a w dalszej perspektywie utratę płynności finansowej.

Decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję z [...] września 2008 r.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że "istotą postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest ustalenie przez organ nadzoru, że decyzja dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przesłanki dla stwierdzenia nieważności muszą wynikać wprost z decyzji, być oczywiste, zamykać się w ściśle określonych ramach art. 156 § 1 k.p.a. Oznacza to, że konieczną przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jest wykazanie w sposób nie budzący wątpliwości, że unieważniona decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa lub bez podstawy prawnej.

W rozpatrywanej sprawie organ w zaskarżonej decyzji wykazał, że decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] grudnia 2006r. orzekająca o dofinansowaniu kosztów przyuczenia do wykonywania określonej pracy młodocianego pracownika M.W., za 22 miesiące prowadzenia przyuczenia do wykonywania określonej pracy w kwocie 5.580,96 zł, została wydana z naruszeniem przepisu art. 70b ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn. Dz.U. z 2004r. Nr 256, poz. 2572 z późn.zm.) oraz § 10 ust. 4 i 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz.U. Nr 113, poz. 988 z późn.zm.). Instruktor praktycznej nauki zawodu Pan J.R. posiada bowiem świadectwo ukończenia Technikum Rolniczego, lecz nie posiada świadectwa dojrzałości, co jest równoznaczne z brakiem kwalifikacji do prowadzenia przygotowania zawodowego. Jest to bezwzględny wymóg wynikający z ust. 4 § 10 cyt. rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu. Natomiast Pan J.S., legitymujący się dyplomem ukończenia studiów zawodowych z roku 2001 r., zaświadczenie o ukończeniu kursu pedagogicznego dla instruktorów praktycznej nauki zawodu odbywanego w dniach od [...].12.2005r. do [...].12.2005r. uzyskał [...] stycznia 2006r.

Pismem z dnia [...] lutego 2009 r. "E" Sp. z o.o. oświadczyło, że szkolenie ucznia M.W. przez okres nauki odbywało się pod kierunkiem dwóch instruktorów praktycznej nauki: J.R. i J.S.. Zatem jest bezsporne, że przez okres kształcenia ucznia nie był spełniony warunek przyznania dofinansowania określony w pkt 1 art. 70b ustawy o systemie oświaty. Wyżej wymienione osoby zatrudnione w charakterze instruktorów praktycznej nauki zawodu nie posiadały wymaganych kwalifikacji do prowadzenia przygotowania zawodowego określone przepisem art. 10 ust. 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002r. w sprawie praktycznej nauki zawodu. W związku z powyższym Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że brak jest podstaw do zmiany stanowiska zajętego w zaskarżonej decyzji z dnia [...] września 2008r.

Organ stwierdził, ze przywołane uzasadnienie wyroku WSA przez skarżącą spółkę nie może stanowić podstawy podjęcia innego rozstrzygnięcia, gdyż ten wyrok (na jaki powołuje się strona) zapadł w innym stanie faktycznym. Różnica jest istotna, gdyż w niniejsze sprawie uzupełnienie kwalifikacji przez Pana J.S. nastąpiło

w późniejszym okresie czasu. Zgodzić się więc należało z poglądem wyrażonym przez organ I instancji, iż przepisy art. 70 i 70b ustawy o systemie oświaty mają na celu prowadzenie nauki przez osoby do tego odpowiednio przygotowane. Odnosząc się do pozostałych argumentów dotyczących utraty płynności finansowe spółki w związku z obowiązkiem zwrotu przyznanego dofinansowania, to zgodnie z powołanymi przepisami nie mogą one stanowić kryterium ocennego w niniejszej sprawie.

Na powyższą decyzję "E" Spółka z o.o. złożyło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., w której zarzuciło organowi naruszenie art. 70 b ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, poprzez jego błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie. Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2009 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji z dnia [...] września 2008 r.

W uzasadnieniu skarżąca Spółka podniosła zarzuty tożsame jak we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy..

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury. Na zasadzie natomiast art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej P.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Jednocześnie też, stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przeprowadzona w niniejszej sprawie, z uwzględnieniem powyższych zasad, kontrola zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji wykazała, że pomimo legalności działań organów rozpoznających sprawę, zaskarżony akt nie odpowiada wymogom prawa.

Na wstępie należy odwołać się do założeń i podstawowych zasad sytemu prawnego Rzeczypospolitej Polskiej znajdujących wyraz w Konstytucji RP, która jako akt normatywny zajmuje nadrzędną pozycję w systemie źródeł obowiązującego prawa (art. 8 Konstytucji). W myśl art. 2 Konstytucji Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Zgodnie z art. 7 organy władzy publicznej obowiązane są działać na podstawie i w granicach prawa. Oznacza to, iż państwo działa wobec obywateli przez swoje organy, których byt prawny, kompetencje i tryb działania są określone powszechnie obowiązującymi przepisami prawa. Sformułowana w ww. normie zasada legalizmu, znajduje wyraz także w art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071 ze zm.) - zwanej K.p.a., który stanowi, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa.

Źródła prawa powszechnie obowiązującego Konstytucja określa w przepisie art. 87 i stanowią je: Konstytucja, ustawy, rozporządzenia, ratyfikowane umowy międzynarodowe, a także akty prawa miejscowego ustanowione na obszarze ich działania przez właściwe organy publiczne. Dostrzec jednak trzeba, że o ile organy administracji publicznej związane są całością porządku prawnego, o tyle nie mogą odstępować od stosowania przepisów ustawowych, bądź aktów wykonawczych, powołując się bezpośrednio na przepisy Konstytucji. Nie są też uprawnione do rozstrzygania w sprawie zgodności z Konstytucją przepisów ustaw oraz innych aktów normatywnych i nie mogą odmówić zastosowania w sprawie przepisu ze względu na jego niekonstytucyjność. W tym zakresie, mogą jedynie wystąpić do Trybunału Konstytucyjnego ze stosownym wnioskiem o stwierdzenie zgodności przepisu z Konstytucją, jeśli są do tego uprawnione na mocy art. 191 Konstytucji, bądź wystąpić do podmiotu posiadającego uprawnienie w tym zakresie o skorzystanie z posiadanego przez niego prawa złożenia takiego wniosku.

Z uwzględnieniem powyższych zasad, w ocenie Sądu, stwierdzić w niniejszej sprawie należało, że prawidłowo Samorządowe Kolegium Odwoławcze, rozpoznając sprawę w trybie nieważnościowym, stwierdziło, iż decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] grudnia 2006r. nr [...] w sprawie przyznania dofinansowania kosztów przyuczenia do wykonywania określonej pracy wydana została z rażącym naruszeniem przepisu art. 70 b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) - zwanej ustawą, z uwzględnieniem regulacji § 10 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz.U. Nr 113, poz. 988 ze zm.), co skutkowało stwierdzeniem jej nieważności w trybie przepisów art. 156 § 1 pkt 2 i 157 § 1 K.p.a.

W dalszej kolejności należy odnieść się do materialnej podstawy prawnej zakwestionowanego zaskarżoną decyzją rozstrzygnięcia Prezydenta Miasta w przedmiocie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika.

Zagadnienie zatrudniania młodocianych pracowników regulują przepisy działu dziewiątego ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jedn. Dz.U. z 1998r., Nr 21, poz. 94 ze zm., dalej: k.p.). Zgodnie z przepisem art. 191 § 2 i 3 k.p., młodociany nie posiadający kwalifikacji zawodowych może być zatrudniony tylko w celu przygotowania zawodowego. Zasady i warunki odbywania przygotowania zawodowego określi Rada Ministrów w drodze rozporządzenia. Zgodnie z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (Dz.U. Nr 60, poz. 278 ze zm., dalej jako rozporządzenie z 28 maja 1996r.), przygotowanie zawodowe młodocianych pracowników, może odbywać się przez:

1) naukę zawodu, która ma na celu przygotowanie młodocianych do pracy w charakterze wykwalifikowanego robotnika lub czeladnika i obejmuje praktyczną naukę zawodu organizowaną u pracodawcy na zasadach ustalonych w odrębnych przepisach oraz dokształcenie teoretyczne,

2) przyuczenie do wykonywania określonej pracy, które ma na celu przygotowanie młodocianego do pracy w charakterze przyuczonego robotnika i może dotyczyć wybranych prac związanych z nauką zawodu, o której mowa w § 6 ust. 2 i 3.

Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia przygotowanie zawodowe młodocianych może prowadzić pracodawca, osoba prowadząca zakład pracy w imieniu pracodawcy lub osoba zatrudniona u pracodawcy – pod warunkiem posiadania kwalifikacji wymaganych od instruktorów praktycznej nauki zawodu, określonych w przepisach dotyczących praktycznej nauki zawodu.

Rozdział 3 rozporządzenia dotyczy przyuczenia do wykonywania określonej pracy. Zgodnie z przepisem § 15 może ono trwać od 3 do 6 miesięcy, a w odniesieniu do młodocianych uczestników Ochotniczych Hufców Pracy okres ten może być przedłużony do czasu ukończenia gimnazjum i trwać łącznie nie dłużej niż 22 miesiące.

Czas trwania, zakres oraz program przyuczenia do wykonywania określonej pracy ustala pracodawca, przyjmując wybrane treści programu nauczania dopuszczonego do użytku szkolnego w zawodach występujących w klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego lub programu zapewniającego spełnienie wymagań egzaminacyjnych określonych w standardach będących podstawą przeprowadzania egzaminu kwalifikacyjnego na tytuł czeladnika w zawodach nieujętych w klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego, określonych w przepisach dotyczących klasyfikacji zawodów i specjalności dla potrzeb rynku pracy.

Przyuczenie do wykonywania określonej pracy kończy się egzaminem sprawdzającym (§ 16 ust. 1 rozporządzenia). W myśl przepisu § 17 ust. 1, jeżeli wynik egzaminu jest pozytywny, pracodawca lub izba rzemieślnicza wydaje zaświadczenie stwierdzające nabycie umiejętności w wykonywaniu prac, których dotyczyło przyuczenie, oraz określające jego rodzaj, czas trwania i uzyskaną ocenę.

Decyzją ostateczną z dnia [...] grudnia 2006 r. Prezydent, na podstawie art. 70b ustawy o systemie oświaty, przyznał skarżącej Spółce, na jej wniosek jako pracodawcy, dofinansowanie kosztów przyuczenia do wykonywania określonej pracy młodocianego pracownika – M.W. (ur. [...].07.1987 r.) – za 22 pełne miesiące prowadzenia przyuczenia do wykonywania określonej pracy, w kwocie 5,580,96 zł. Następnie decyzją z [...] września 2008 r., utrzymaną w mocy zaskarżoną decyzją z 16 lutego 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło nieważność powyższej decyzji, jako wydanej z rażącym naruszenie prawa tj. art. 70 b ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Zgodnie z art. 70b ust. 1 ustawy o systemie oświaty pracodawcom, którzy zawarli

z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli:

1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych, określone w odrębnych przepisach,

2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z odrębnymi przepisami.

Kwalifikacje wskazane w pkt 1 określone zostały, na mocy delegacji ustawowej zawartej w art. 70 ust. 4 ustawy, w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz.U. Nr 113, poz. 988 ze zm.). Zgodnie z § 10 ust. 2 pkt 2 ww. rozporządzenia, zajęcia praktyczne nauki zawodu realizowane u pracodawców i w indywidualnych gospodarstwach rolnych mogą prowadzić pracodawcy lub wyznaczeni przez nich pracownicy albo osoby prowadzące indywidualne gospodarstwa rolne, dla których praca dydaktyczna i wychowawcza z uczniami lub młodocianymi nie stanowi podstawowego zajęcia lub jest wykonywana w tygodniowym wymiarze godzin niższym niż przewidziany dla nauczycieli, w ramach obowiązującego ich tygodniowego czasu pracy, zwani "instruktorami praktycznej nauki zawodu".

Po myśli § 10 ust. 5 rozporządzenia, instruktorzy praktycznej nauki zawodu,

o których mowa w ust. 2 pkt 2, niemający tytułu mistrza w zawodzie, którego będą nauczać, powinni:

- posiadać przygotowanie pedagogiczne lub ukończony kurs pedagogiczny organizowany na podstawie odrębnych przepisów, o którym mowa w ust. 4 oraz

- spełniać określone w ust. 5 pkt 1- 4 wymogi posiadania odpowiedniego wykształcenia oraz stażu pracy w zawodzie tj. posiadać:

1) świadectwo dojrzałości technikum lub szkoły równorzędnej albo świadectwo ukończenia szkoły policealnej lub dyplom ukończenia szkoły pomaturalnej lub policealnej i tytuł zawodowy w zawodzie pokrewnym do zawodu, którego będą nauczać, oraz co najmniej trzyletni staż pracy w zawodzie, którego będą nauczać, lub

2) świadectwo dojrzałości liceum zawodowego i tytuł robotnika wykwalifikowanego lub równorzędny w zawodzie, którego będą nauczać, oraz co najmniej czteroletni staż pracy w tym zawodzie nabyty po uzyskaniu tytułu zawodowego, lub

3) świadectwo dojrzałości liceum ogólnokształcącego, liceum technicznego, technikum kształcącego w innym zawodzie niż ten, którego będą nauczać, lub średniego studium zawodowego i tytuł robotnika wykwalifikowanego lub równorzędny w zawodzie, którego będą nauczać, oraz co najmniej sześcioletni staż pracy w tym zawodzie nabyty po uzyskaniu tytułu zawodowego, lub

4) dyplom ukończenia studiów wyższych na kierunku (specjalności) odpowiednim dla zawodu, którego będą nauczać, oraz co najmniej trzyletni staż pracy w tym zawodzie nabyty po uzyskaniu dyplomu lub dyplom ukończenia studiów wyższych na innym kierunku (specjalności) oraz co najmniej sześcioletni staż pracy w zawodzie, którego będą nauczać.

Z dokonanych i bezspornych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, że w okresie obowiązywania umowy o pracę zawartej w dniu [...] września 2004 r. w celu przyuczenia do wykonywania określonej pracy pomiędzy "E" Spółka z o.o. (jako pracodawcą), a M.W. (ur. [...] lipca 1987 r.), w okresie od [...] września 2004 r. do [...] czerwca 2006 r. "instruktorami praktycznej nauki zawodu" prowadzącymi przygotowanie zawodowe młodocianego byli dwaj pracownicy skarżącej spółki – J.R. i J.S..

Mając na uwadze wskazane wyżej wymogi określone w przepisie § 10 ust. 5 rozporządzenia z 1 lipca 2002 r. należy wskazać, iż

- J.R., który ukończył odpowiedni kurs pedagogiczny i legitymował się świadectwem ukończenia Technikum Rolniczego, nie posiadał jednak świadectwa dojrzałości,

- J,S, legitymował się dyplomem ukończenia studiów zawodowych z roku 2001 r., jednakże zaświadczenie o ukończeniu kursu pedagogicznego dla instruktorów praktycznej nauki zawodu uzyskał dopiero [...].01.2006 r.

Zważyć trzeba, że pracodawca jako profesjonalista winien należycie dbać o swoje interesy jak również dopilnować, aby szkolenie w ramach przygotowania zawodowego odbywało się na zasadach określonych w przepisach powszechnie obowiązujących, w szczególności aby wykonywane było przez osoby posiadające wymagane przez prawo kwalifikacje. Tym bardziej, że od tego uzależnione jest skorzystanie z uprawnienia przewidzianego w art. 70b ustawy o systemie oświaty.

W ocenie Sądu oznacza to, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo stwierdziło, iż w okresie przyuczania młodocianego M.W. do wykonywania określonej pracy w ramach przygotowania zawodowego tj. od dnia [...] września 2004 r. do [...] czerwca 2006 r. żaden z instruktorów praktycznej nauki zawodu nie spełniał wymogów określonych

w przepisie § 10 ust. 5 ww. rozporządzenia z 1 lipca 2002 r.

W odniesieniu do J.S. zważyć przyjdzie, iż spełnił on warunek określony w przepisie § 10 ust. 5 pkt 4 rozporządzenia, bowiem legitymował się dyplomem ukończenia studiów zawodowych z [...] kwietnia 2001 r., jednakże nie wykazano aby został spełniony warunek posiadania przez niego przygotowania pedagogicznego lub ukończenia odpowiedniego kursu pedagogicznego, określonego w ust. 4. Bezsporny pozostaje przy tym fakt, iż J.S. w okresie od [...] grudnia 2005 r. do [...] grudnia 2005 r. odbył kurs pedagogiczny dla instruktorów praktycznej nauki zawodu, co potwierdza zaświadczenie z dnia [...] stycznia 2006 r.

Zasadnie zatem Kolegium uznało, iż prowadzenie przyuczenia zawodowego młodocianego przez J.S., który w znacznej części okresu realizowania przez pracodawcę ww. umowy, nie posiadał odpowiedniego przygotowania lub przeszkolenia w zakresie wymogów pedagogiki, psychologii i metodyki pracy (wymaganego przepisami odrębnymi) nie może stanowić podstawy do przyznania dofinansowania, po myśli przepisu art. 70 b ustawy o systemie oświaty.

Odwołując się do założeń wykładni funkcjonalnej, w szczególności do tzw. reguły ratio legis ustawy, uzasadniony jest wniosek, że wprowadzona w art. 70 ustawy regulacja ma przede wszystkim na celu odpowiednie przygotowanie młodocianych do praktycznej nauki zawodu, co wymaga zapewnienia właściwego przygotowania (wiedzy, doświadczenia zarówno zawodowego, jak również za zakresu wiedzy pedagogiczno-psychologicznej) ze strony osób prowadzących przygotowanie zawodowe młodocianych przez cały okres kształcenia. Nie może bowiem budzić wątpliwości, iż instruktorzy praktycznej nauki zawodu, prowadząc przeszkolenie młodocianych poza wiedzą ściśle związaną z zawodem, do którego wykonywania mają przyuczyć jednocześnie pośrednio prowadzą również kształcenie i wychowanie młodocianych, w tym zakresie. W konsekwencji Sąd podziela stanowisko, zgodnie z którym instruktor praktycznej nauki zawodu winien legitymować się łącznie wymaganiami (kwalifikacjami) określonymi w § 10 ust. 5 rozporządzenia z 1 lipca 2002 r. przez cały okres trwania umowy o przyuczenie młodocianego do wykonywania określonej pracy.

Odnosząc się do zarzutu skargi, Sąd zasadniczo przychyla się do stanowiska wyrażonego w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 sierpnia 2008 r., I SA/Wa 441/08, który dokonując wykładni celowościowej art. 70b ustawy o systemie oświaty wskazał, iż przepis ten ma na celu umożliwienie młodym ludziom praktyczną naukę zawodu, co realizację konstytucyjnego prawa do nauki wyrażonego w art. 70 ust. 1 Konstytucji RP. Sąd wskazał, iż "Kierunek interpretacji przepisów ustawy o systemie oświaty można też wywieść z samej preambuły tej ustawy o systemie oświaty. Dlatego też nie do zaakceptowania jest bardzo formalistyczna interpretacja omawianego przepisu ustawy o systemie oświaty, przyjęta przez organ w zaskarżonej decyzji, nie znajdującą zresztą oparcia nawet w literalnej wykładni. (...) inne są dyrektywy wykładni przepisów dotyczących ulg podatkowych, a inne przepisów dotyczących spełnienia określonych wymogów przygotowania pedagogicznego i zawodowego przez osoby prowadzące praktyczną naukę zawodu. Zdaniem Sądu, z ratio legis art. 70b ustawy o systemie oświaty nie można wywieść, iż dla przyznania dofinansowania znaczenie ma wyłącznie ma dzień zawarcia umowy. Na spełnienie tego warunku patrzeć należy całościowo, analizując cały okres trwania kształcenia młodocianego pracownika." Jednakże skarżąca Spółka jak słusznie podkreśliło to Kolegium pomija fakt, iż ww., wyrok zapadł w stanie faktycznym odmiennym od stanowiącego przedmiot niniejszego postępowania.

W świetle powyższego, przy uwzględnieniu faktu, iż umowa obejmowała prowadzenie przyuczenia młodocianego do wykonywania określonej pracy przez okres 22 miesięcy (od [...] września 2004 r. do [...] czerwca 2006 r.), w istocie inaczej bowiem należałoby ocenić brak posiadania uprawnień jedynie przez kilka tygodni (jak miało to miejsce w stanie faktycznym sprawy I SA/Wa 441/08), a inne znaczenie prawne ma brak odpowiedniego przygotowania pedagogicznego przez okres kilkunastu (16) miesięcy, tak jak w okolicznościach rozpoznawanej sprawy.

W stosunku natomiast do J.R. pomimo legitymowania się zaświadczeniem o ukończeniu odpowiedniego kursu pedagogicznego (świadectwo z [...] marca 1996 r.), skarżący nie wykazał aby posiadał on tytuł mistrza w zawodzie, lub spełnił wymóg posiadania odpowiedniego wykształcenia oraz stażu pracy, określonych w § 10 ust. 5 pkt 1- 4 rozporządzenia. Posiadanie bowiem świadectwa ukończenia Technikum Rolniczego i uzyskanie tytułu technika nie stanowiło o spełnieniu przesłanki z § 10 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia. Wskazany przepis wyraźnie wszak wymaga w odniesieniu do osób które realizowały edukację w technikum, posiadania świadectwa dojrzałości tego rodzaju szkoły. Posiadanie jedynie świadectwa ukończenia technikum nie wyczerpuje tej przesłanki jest bowiem jedynie potwierdzeniem uzyskania ocen kwalifikacyjnych umożliwiających ukończenie szkoły, zaś świadectwo dojrzałości potwierdza zdanie egzaminu maturalnego. Zdanie tego egzaminu jest przy tym warunkiem jego uzyskania.

W świetle przedstawionych regulacji, w szczególności § 10 ust. 2, ust. 4 i ust. 5 pkt 1 rozporządzenia, wskazać zatem trzeba, iż bez wątpienia Prezydent Miasta rozpoznając wniosek skarżącej Spółki o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika, nie miały podstaw do uznania, że wnioskodawca spełnił wymóg posiadania przez osoby u niego zatrudnione kwalifikacji przewidzianych dla instruktorów prowadzących praktyczną naukę zawodu, a przez to również wynikającej z art. 70b ust. 1 pkt 1 ustawy przesłanki przyznania dofinansowania. Jak już wcześniej wskazano organy administracji publicznej, obowiązane były do podjęcia rozstrzygnięcia w oparciu o regulacje ustawowe oraz wydanych na podstawie ustawy rozporządzeń wykonawczych

W konsekwencji zasadnie zatem Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło nieważność decyzji wydanej z rażącym naruszeniem cytowanych wyżej, jednoznacznych co do wymogów stawianych instruktorom, przepisów.

Niemniej jednak w ocenie sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie nie zasługuje na akceptację z uwagi na to, że godzi w wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadę demokratycznego państwa prawa, z której wynika między innymi poszanowanie wolności i praw jednostki. Jedną z podstawowych zasad realizacji praw jednostki w myśl art. 32 Konstytucji jest zasada równości wobec prawa. Zdaniem Sądu, wprowadzenie w powoływanym rozporządzeniu, w stosunku do instruktorów praktycznej nauki zawodu, którzy tak jak jeden z pracowników skarżącej spółki, ukończyli technikum uzyskując kwalifikacje zawodowe, wskazanego w § 10 ust. 5, w pkt 1 rozporządzenia, wymogu posiadania świadectwa dojrzałości, nie znajduje uzasadnienia w przewidzianym ustawą o systemie oświaty celu instytucji jaką jest praktyczna nauka zawodu (przyuczenie do wykonywania określonej pracy) i co zasadnicze w ujęciu wykładni systemowej, narusza konstytucyjną zasadę równości wobec prawa, wyrażoną w art. 32 Konstytucji RP.

Wskazać przede wszystkim trzeba, iż celem praktycznej nauki zawodu w ramach przygotowania zawodowego na gruncie ustawy o systemie oświaty, jest zdobycie umiejętności i kwalifikacji zawodowych w określonej dziedzinie. W tym też kierunku powinno odbywać się kształcenie. Z celu w jakim prowadzona jest praktyczna nauka zawodu oraz istoty tej instytucji wynika natomiast, iż zajęcia powinny prowadzić osoby posiadające kwalifikacje w danym zawodzie. Delegacja do określenia w drodze rozporządzenia kwalifikacji wymaganych od osób prowadzących praktyczną naukę zawodu oraz przysługujących im uprawnień, zawarta została w art. 70 ust. 4 ustawy. Dostrzec przy tym trzeba, iż ustawodawca nie przewidział możliwości określenia w drodze rozporządzenia, poza kwalifikacjami, dodatkowych wymogów, których spełnienie byłoby konieczne do prowadzenia nauki zawodu. Mając na uwadze cel ustawy w zakresie kształcenia zawodowego przez "kwalifikacje" o których mowa w art. 70 ust. 4 ustawy rozumieć z kolei należy potwierdzenie posiadania wiedzy i umiejętności do wykonywania danego zawodu.

W powyższym zakresie sąd, w składzie orzekającym w przedmiotowej sprawie, podziela stanowisko i ocenę prawną wyrażoną w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 7 kwietnia 2009 r. sygn. akt II SA/Op 29/09, wydanym w sprawie o analogicznym stanie faktycznym i pranym.

Stosownie do tego wskazać przyjdzie, że uzyskanie kwalifikacji zawodowych, umożliwia, w myśl ustawy o systemie oświaty bądź to ukończenie jednej ze szkół ponadgimnazjalnych wskazanych w art. 9 ust. 1 pkt 3 lit. a, d, f, g ustawy o systemie oświaty, ukończenie szkoły w ramach systemu szkolnictwa wyższego, czy też wreszcie w przypadku rzemieślników, stosownie do przepisów ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle (Dz. U. z 2002 r. Nr 112, poz. 979 ze zm.) zdanie egzaminu na tytuł czeladnika lub mistrza. W przypadku absolwentów szkół wymienionych w art. 9 ust. 1 pkt 3 lit. a, d, f, g ustawy o systemie oświaty kwalifikacje te potwierdza dyplom, którego uzyskanie wiąże się z konieczności zdania egzaminu. Egzamin ten przeprowadzany jest na zasadach określonych w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2007 r. w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych (Dz.U. Nr 83, poz. 562 ze zm.), które zastąpiło wcześniejsze rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu o tym samym tytule z dnia 7 września 2004 r. (Dz. U. Nr 199, poz. 2046, ze zm.), poprzedzone z kolei rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 marca 2001 r. w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania egzaminów i sprawdzianów w szkołach publicznych (Dz.U. Nr 29, poz. 323 ze zm.). Wszystkie te aktu wykonawcze regulując kwestie dotyczące uzyskania dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe wskazują (odpowiednio § 109, § 103 i § 92), że egzamin potwierdzający kwalifikacje zawodowe stanowi formę oceny poziomu opanowania wiadomości i umiejętności z zakresu danego zawodu, a przeprowadzany jest dla zasadniczych szkół zawodowych, techników, techników uzupełniających i szkół policealnych. Jednocześnie też akty te odrębnie regulują kwestie dotyczące egzaminu maturalnego, którego zaliczenie jest koniecznym warunkiem uzyskania świadectwa dojrzałości, stanowiącego jednocześnie dowód jego zdania i uprawniającego do kontynuowania nauki w ramach szkolnictwa wyższego. Wyraźnie przy tym wskazują (odpowiednio § 53, § 50 i § 39), że egzamin ten jest formą oceny wiadomości i umiejętności poziomu wykształcenia ogólnego. Ma on zatem zupełnie inny charakter oraz służy sprawdzeniu innych wiadomości i umiejętności, niż w przypadku egzaminu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe. Żaden też przepis tak powołanych aktów wykonawczych, jak i ustawy o systemie oświaty, nie uzależnia zdobycia kwalifikacji zawodowych od zdania egzaminu maturalnego i uzyskania świadectwa dojrzałości.

Na gruncie wspomnianej już ustawy o rzemiośle, dowodami potwierdzającymi kwalifikacje zawodowe rzemieślników, tj. osób fizycznych zawodowo wykonujących działalność gospodarczą z udziałem kwalifikowanej pracy własnej, w imieniu własnym i na swój rachunek, przy zatrudnieniu do 50 pracowników (art. 1 i art. 2), w myśl art. 3 ust. 1 tej ustawy, są z kolei:

- dyplom lub świadectwo ukończenia wyższej lub ponadgimnazjalnej szkoły o profilu technicznym bądź artystycznym w zawodzie (kierunku) odpowiadającym dziedzinie wykonywanego rzemiosła,

- dyplom mistrza w zawodzie odpowiadającym danemu rodzajowi rzemiosła,

- świadectwo czeladnicze albo tytuł robotnika wykwalifikowanego w zawodzie odpowiadającym danemu rodzajowi rzemiosła,

a od 1 stycznia 2009 r. również zaświadczenie potwierdzające posiadanie wybranych kwalifikacji zawodowych w zakresie zawodu odpowiadającego danemu rodzajowi rzemiosła.

Mając na uwadze regulacje odnoszące się do dowodów potwierdzających kwalifikacje zawodowe, tak na gruncie ustawy o systemie oświaty, jak i ustawy o rzemiośle podkreślić przede wszystkim trzeba, że w żadnym z przypadków ustawodawca nie uzależnił uzyskania kwalifikacji zawodowych, od uzyskania świadectwa dojrzałości. Świadectwo to, jak już wcześniej wskazano, nie stanowi też potwierdzenia tych kwalifikacji, lecz jedynie dowód zdania egzaminu maturalnego, będącego sprawdzeniem wiedzy ogólnej. Odnosząc się zatem do przepisu § 10 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia w sprawie praktycznej nauki zawodu, w części stanowiącej podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji, w granicach niniejszej sprawy w ocenie Sądu uznać należało, iż wprowadzając nim w stosunku do pracodawców będących instruktorami praktycznej nauki zawodu, nie mających tytułu mistrza, lecz legitymujących się tytułem zawodowym uzyskanym wskutek ukończenia technikum, tj. szkoły o której mowa w art. 9 ust. 1 pkt 3 lit. d i f ustawy o systemie oświaty, wymogu posiadania świadectwa dojrzałości - przekracza delegację ustawową. Stanowiący podstawę prawną wydania rozporządzenia przepis art. 70 ust. 4 ustawy wyraźnie bowiem daje uprawnienie do określenia w akcie podustawowym jedynie kwalifikacji wymaganych od osób prowadzących praktyczną naukę zawodu. O ile zatem należy zgodzić się, że określone w § 10 ust. 5 odpowiednie przygotowanie pedagogiczne potwierdza kwalifikacje do nauczania, a określony w pkt. 1 staż pracy przesądza o kwalifikacjach w praktycznym wykonywaniu zawodu, o tyle stwierdzić trzeba, że świadectwo dojrzałości żadnych kwalifikacji zawodowych nie określa. Jako że jego uzyskanie w żadnej mierze nie pozostaje w związku z nauką zawodu wprowadzenie wymogu jego posiadania, uznać tym samym należy za dodatkowy warunek, obok posiadania odpowiednich kwalifikacji, ustalenia którego ustawodawca nie przewidział jednak w art. 70 ust. 4 ustawy o systemie oświaty. Zauważyć przy tym przyjdzie, iż pracodawcy będący "instruktorami praktycznej nauki zawodu", nie są nauczycielami i nie został przewidziany w stosunku do nich wymóg spełnienia kwalifikacji wymaganych od nauczycieli.

W ocenie Sądu, zapis § 10 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia z 1 lipca 2002 r., w zakresie w jakim wprowadza wymóg posiadania świadectwa dojrzałości technikum w stosunku do "instruktorów praktycznej nauki zawodu", którzy uzyskali kwalifikacje zawodowe na skutek ukończenia technikum stawia ich zatem w nierównej sytuacji w stosunku do innych osób, o których mowa w tym przepisie, jak i określonych w § 10 ust. 4 rozporządzenia pracodawców posiadających tytuł mistrza w zawodzie. Godzi tym samym w ich konstytucyjne prawo do równego traktowania określone w art. 32 Konstytucji RP.

W tym miejscy wyjaśnić przyjdzie, iż wynikająca z art. 32 Konstytucji zasada równości wobec prawa, stanowi jedno z podstawowych praw jednostki w demokratycznym państwie prawa, przejawiające się w równym traktowania przez władze publiczne. Jako niepodlegająca jakimkolwiek ograniczeniom realizowana winna być przez organy także na etapie stanowienia porządku prawnego. Z zasady tej wynika zaś nakaz jednakowego traktowania podmiotów prawa w obrębie określonej klasy (kategorii). Oznacza to, że wszystkie podmioty charakteryzujące się w równym stopniu daną cechą istotną (relewantną) powinny być traktowane równo, a wiec według jednakowej miary bez zróżnicowań dyskryminujących, czy faworyzujących. Wynika z tego w szczególności, że prawodawca przyznając uprawnienia, nie może określać kręgu osób, którym te uprawnienia przysługują w sposób dowolny. Musi on przyznawać dane uprawnienia wszystkim podmiotom charakteryzującym się daną cechą istotną. Jeśli natomiast określona norma prawna traktuje odmiennie adresatów, którzy odznaczają się określoną cechą wspólną, wówczas mamy do czynienia z odstępstwem od zasady równości. Odstępstwo takie nie jest tożsame z naruszeniem art. 32 Konstytucji. Niemniej jednak, jak stwierdził w jednym ze swych wyroków Trybunał Konstytucyjny, "wszelkie odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych musi zawsze znajdować podstawę w odpowiednio przekonywujących argumentach. Argumenty te ujął Trybunał w orzeczeniu z 3 września 1996 r., sygn. K. 10/96 następująco: muszą one mieć: po pierwsze, charakter relewantny, a więc pozostawać w bezpośrednim związku z celem i zasadniczą treścią przepisów, w których zawarta jest kontrolowana norma oraz służyć realizacji tego celu i treści. Innymi słowy, wprowadzane zróżnicowania muszą mieć charakter racjonalnie uzasadniony. Nie wolno ich dokonywać według dowolnie ustalonego kryterium, po drugie, argumenty te muszą mieć charakter proporcjonalny, a więc waga interesu, któremu ma służyć różnicowanie sytuacji adresatów normy, musi pozostawać w odpowiedniej proporcji do wagi interesów, które zostaną naruszone w wyniku nierównego potraktowania podmiotów podobnych. Po trzecie argumenty te muszą pozostawać w jakimś związku z innymi wartościami, zasadami czy normami konstytucyjnymi, uzasadniającymi odmienne traktowanie podmiotów podobnych (...) jedną z takich zasad konstytucyjnych jest zasada sprawiedliwości społecznej. Różnicowanie sytuacji prawnej podmiotów podobnych ma więc znacznie większe szanse uznania za zgodne z konstytucją, jeżeli pozostaje w zgodzie z zasadami sprawiedliwości społecznej lub służy urzeczywistnianiu tych zasad. Zostaje ono natomiast uznane za niekonstytucyjną dyskryminację (uprzywilejowanie), jeżeli nie znajduje podtrzymania w zasadzie sprawiedliwości społecznej. W tym sensie zasady równości wobec prawa i sprawiedliwości społecznej w znacznym stopniu nakładają się na siebie" (por. wyrok TK z dnia 12 września 2000 r., sygn. akt K 1/00).

Mając na względzie przedstawione stanowisko prezentowane w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, w ocenie Sądu uznać trzeba, że unormowanie § 10 ust. 5 pkt 1 wskazanego rozporządzenia, określając wymóg posiadania świadectwa dojrzałości przez pracodawców, którzy uzyskali kwalifikacje zawodowe w związku z ukończeniem technikum, narusza konstytucyjną zasadę równości wyrażoną w przepisie art. 32 Konstytucji RP, albowiem różnicuje w prawie do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych, osoby posiadające odpowiednie kwalifikacje zawodowe, w zawodzie stanowiącym przedmiot nauczania praktycznego. Kierując się przytoczonymi argumentami, odpowiednio do powołanej regulacji stwierdzić przyjdzie, iż w odniesieniu do wskazanej grupy pracodawców uzyskanie świadectwa dojrzałości stanowi dodatkowy wymóg, którego nie przewidziano w odniesieniu do innych grup osób, określonych w § 10 ust. 4 i § 10 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia, a który to nie ma żadnego związku z uzyskaniem kwalifikacji zawodowych. Jak już wcześniej wskazano, świadectwo dojrzałości stanowi potwierdzenie zdania egzaminu maturalnego sprawdzającego wiadomości i umiejętności poziomu wykształcenia ogólnego. Nie istnieje zatem jakikolwiek związek pomiędzy uzyskaniem świadectwa dojrzałości, a celem i założeniami kształcenia w zakresie praktycznej nauki zawodu. Celem tym jest przygotowanie praktyczne do wykonywania określonego zawodu lub pracy. Posiadanie świadectwa dojrzałości technikum przez osoby prowadzące przygotowanie zawodowe nie znajduje zatem żadnego racjonalnego uzasadnienia. Przede wszystkim, nie wynika z założeń i celów systemu oświaty w zakresie kształcenia i praktycznej nauki zawodu. Określając w art. 9 ustawy o systemie oświaty charakter i rodzaje szkół, ustawodawca wprowadził bowiem wyraźne rozróżnienie pomiędzy uzyskaniem kwalifikacji zawodowych, a świadectwem dojrzałości i szczegółowo uregulował tryb ich uzyskania w przepisach podustawowych. Jednocześnie też, przyznanie w § 10 ust. 4 uprawnienia do praktycznej nauki zawodu instruktorom posiadającym tytuł mistrza potwierdza, że uprawnienie to nie jest zależne od posiadania potwierdzenia odpowiedniego wykształcenia ogólnego, lecz zasadniczym kryterium w tym zakresie jest posiadanie kwalifikacji zawodowych. Kwalifikacje te w przypadku technikum uzyskać natomiast można, zgodnie z ustawą o systemie oświaty, zdając egzamin po ukończeniu technikum, bądź też w myśl ustawy o rzemiośle zdając egzamin na tytuł mistrza. Dostrzec przy tym trzeba, iż tytuł mistrza może uzyskać zarówno osoba która ukończyła technikum tj. posiadająca wykształcenie średnie, jak i posiadająca wykształcenie zasadnicze zawodowe. Fakt, iż do uzyskania tego tytułu, zgodnie z § 8 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 12 października 2005 r. w sprawie egzaminów na tytuły czeladnika i mistrza w zawodzie, przeprowadzanych przez komisje egzaminacyjne izb rzemieślniczych (wcześniej rozporządzenia z dnia 4 grudnia 2002 r.), konieczny jest odpowiedni staż pracy pozostaje przy tym bez znaczenia dla uznania za równorzędne kwalifikacji zawodowych osób, które ukończyły technikum i uzyskały kwalifikacje zawodowe. W stosunku do nich kryterium posiadania odpowiedniego stażu pracy też zostało wszak przewidziane, bezpośrednio w § 10 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia. Wprowadzenie zaś dla tych osób, mających wykształcenie średnie, dodatkowego kryterium, w postaci posiadania świadectwa dojrzałości, jako nie mającego związku z kwalifikacjami zawodowymi, wyraźnie ogranicza ich prawo do prowadzenia praktycznej nauki zawodu, przy czym ograniczenie to w żaden sposób nie jest proporcjonalne, do wagi interesu któremu służy, a więc praktycznej nauki zawodu.

Dodatkowo, nie można uznać za zgodne z zasadą sprawiedliwości społecznej rozróżnienia sytuacji podmiotu mającego wykształcenie średnie, uzyskane w wyniku ukończenia technikum i podmiotu mającego wykształcenie średnie uzyskane w wyniku ukończenia szkoły policealnej. Przepis § 10 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia, w stosunku do instruktorów nie mających tytułu mistrza, którzy ukończyli szkołę policealną nie przewiduje bowiem wymogu posiadania świadectwa dojrzałości (tak jak w przypadku kończących technikum), lecz jedynie dyplom ukończenia tej szkoły. Stosownie do tego zauważyć można, że dyplom ukończenia szkoły policealnej potwierdza, tak jak w przypadku osób kończących technikum, kwalifikacje zawodowe. Jednocześnie tak w przypadku pierwszej jak i drugiej kategorii osób, jego uzyskanie wiąże się z koniecznością zdania egzaminu zawodowego, który przeprowadzany jest w obydwu rodzajach szkół na tych samych zasadach, określonych powołanym wcześniej rozporządzeniem w sprawie warunków i sposobu oceniania (...).

W myśl art. 9, warunkiem kontynuowania nauki w szkole policealnej i uzyskania po jej zakończeniu kwalifikacji zawodowych nie jest przy tym, posiadanie świadectwa dojrzałości. Jak wynika z art. 9 ust. 1 pkt 3 lit. g ustawy o systemie oświaty, szkoły policealne, przewidziane zostały dla osób posiadających wykształcenie średnie. Zgodnie natomiast z art. 11a ust. 3 ustawy wykształcenie średnie posiada osoba, która poza przewidzianymi w ustawie wyjątkami ukończyła szkolę podstawową lub ponadgimnazjalną, przy czym przez ukończenie szkoły w myśl § 22 rozporządzenia w sprawie warunków i sposobu oceniania (...), rozumieć należy uzyskanie odpowiednich ocen klasyfikacyjnych z zajęć edukacyjnych. W świetle przedstawionych regulacji, przyjąć zatem trzeba, iż w sposób nieuzasadniony przepis § 10 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia różnicuje sytuację osób posiadających jednakowy poziom wykształcenia tj. wykształcenie średnie oraz kwalifikacje zawodowe uzyskane na tych samych zasadach, wprowadzając dla jednej kategorii podmiotów wymóg posiadania świadectwa dojrzałości, który to w żaden sposób nie pozostaje w związku z celem instytucji praktycznej nauki zawodu.

Reasumując, w ocenie Sądu uznać należało, iż brak jest związku pomiędzy wprowadzeniem, przepisem § 10 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia, omawianego wymogu posiadania świadectwa dojrzałości, a wykonaniem ustawy o systemie oświaty w zakresie określenia kwalifikacji osób prowadzących praktyczną naukę zawodu. Tym samym uregulowanie to nie mieści się w granicach delegacji ustawowej z art. 70 ust. 4 ustawy o systemie oświaty. Ponadto, powoływany przepis rozporządzenia narusza zawartą w art. 32 Konstytucji zasadę równości wobec prawa, poprzez ograniczenie uprawnienia, osób posiadających kwalifikacje zawodowe uzyskane na skutek ukończenia technikum, do prowadzenia praktycznej nauki zawodu, w związku z wprowadzeniem w zakresie tej kategorii osób wymogu posiadania świadectwa dojrzałości, a przez to stoi w sprzeczności także z art. 2 Konstytucji

Z regulacji art. 178 ust. 2 Konstytucji, zgodnie z którą sędziowie podlegają tylko Konstytucji i ustawom, wynika dla sądu obowiązek odstąpienia od stosowania przepisów rozporządzenia, które uznaje za sprzeczne z ustawą lub z Konstytucją. W związku z uznaniem, że zastosowany w rozpoznawanej sprawie przepis narusza Konstytucję Sąd odmówił zatem zastosowania przepisu wykonawczego. Jednocześnie dokonując kontroli zaskarżonej decyzji z punktu widzenia zgodności z prawem, nie mógł stwierdzić legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.