Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 507/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2022-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 116 § 1 pkt 1 i  2
journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.NSA Jacek Surmacz, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Jarosław Szaro /spr./, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi J.P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 5 lipca 2022 r., nr 1801-IOD.4123.6.2022 w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności podatkowej byłego Prezesa Zarządu P. S.A. w upadłości wraz z ta spółką za zaległości w podatku od towarów i usług za styczeń 2016r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2022r., nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie (dalej: DIAS), po rozpatrzeniu odwołania J. P. (dalej: strona/skarżący) od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. (dalej: NUS) z [...] grudnia 2021r., [...], orzekającą o solidarnej odpowiedzialności podatkowej strony jako byłego prezesa zarządu P. S. S.A w upadłości z tą Spółką (dalej: Spółka) za odsetki za zwłokę od zaległości w podatku od towarów i usług za styczeń 2016r. w kwocie 2.055 zł, oraz za koszty postępowania egzekucyjnego w wysokości 100 zł, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Z akt sprawy wynika, że NUS prowadził postępowanie w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej strony jako byłego prezesa zarządu Spółki wraz z tą Spółką za odsetki za zwłokę od zaległości w podatku od towarów i usług za styczeń 2016r. oraz za koszty egzekucyjne.

Postępowanie to zakończyło wydanie decyzji NUS z [...] grudnia 2021r., [...], orzekającej o solidarnej odpowiedzialności podatkowej strony jako

byłego prezesa zarządu Spółki wraz z tą Spółką za odsetki za zwłokę od zaległości w podatku od towarów i usług za styczeń 2016r. w kwocie 2.055 zł oraz za koszty postępowania egzekucyjnego w wysokości 100 zł.

Organ I instancji stwierdził, że w sprawie zostały spełnione wszystkie pozytywne przesłanki orzeczenia odpowiedzialności, określone w art. 116 § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2021r. poz. 1549 ze zm. – dalej: O.p.). Jednocześnie nie stwierdzono wystąpienia przesłanek egzoneracyjnych, o których mowa w art. 116 § 1 pkt 1 i 2 O.p., wyłączających odpowiedzialność strony. Wskazano, że pełnienie przez stronę funkcji prezesa zarządu Spółki w okresie, gdy upływał termin płatności zobowiązania w VAT za styczeń 2016r., bezskuteczność w części egzekucji prowadzonej wobec Spółki oraz brak przesłanek uwalniających stronę od odpowiedzialności za należności związane z tą zaległością, skutkowało spełnieniem warunków wymaganych do przeniesienia odpowiedzialności w tym zakresie.

Od powyższej decyzji organu I instancji strona wniosła odwołanie, po rozpatrzeniu którego, powołaną na wstępie decyzją z [...] lipca 2022r., nr [...], DIAS utrzymał w mocy decyzję organu i instancji.

Organ odwoławczy w pierwszej kolejności wskazał, że w niniejszej sprawie zachowany został określony w art. 118 § 1 O.p., pięcioletni termin do wydania decyzji. Wyjaśniono, że termin płatności zobowiązania z tytułu wydania decyzji orzekającej o odpowiedzialności za odsetki za zwłokę od zaległości Spółki w VAT za styczeń 2016r. upływał 25 lutego 2016r. Odsetki za zwłokę są świadczeniem ubocznym, niemniej ściśle związanym ze świadczeniem głównym, tj. z zaległością w VAT za styczeń 2016r., dlatego, co do zasady, dzielą los świadczenia głównego. Z tego względu decyzja o odpowiedzialności osoby trzeciej za odsetki za zwłokę od zaległości w VAT mogła być wydana do 31 grudnia 2021r. Wobec wydania przez organ I instancji decyzji w tym przedmiocie 29 grudnia 2021r. termin wynikający z art. 118 § 1 O.p. został dochowany.

DIAS dokonał również analizy pod kątem ewentualnego przedawnienia zobowiązania podatkowego/odsetek za zwłokę za styczeń 2016r. Wskazano, że bieg terminu przedawnienia zobowiązania Spółki w VAT za styczeń 2016r. rozpocząłby się 1 stycznia 2017r., zatem ustawowy termin przedawnienia tego zobowiązania (tym samym i odsetek za zwłokę), upływałby co do zasady z dniem 31 grudnia 2021r. Jednakże bieg terminu przedawnienia nie rozpoczął się, ponieważ zgodnie z art.70 § 3a O.p., jeżeli ogłoszenie upadłości nastąpiło przed rozpoczęciem biegu terminu przedawnienia, bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się od dnia następującego po dniu uprawomocnienia się postanowienia o zakończeniu lub umorzeniu postępowania upadłościowego. Sąd Rejonowy w R., postanowieniem z 20 października 2016r., [...], ogłosił upadłość Spółki, jednakże postępowanie upadłościowe nie zostało dotychczas zakończone. Po zaliczeniu wpłat Spółki na zaległość główną i odsetki do zapłaty pozostała kwota zaległości 39.393,65 zł. Dla zabezpieczenia tej należności NUS dokonał wpisów do rejestru zastawów skarbowych na środkach trwałych Spółki, podejmowano także czynności egzekucyjne. Ostatecznie kwota tej wierzytelności 25 listopada 2016r. została zgłoszona do masy upadłości wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 2.055 zł i kosztami egzekucyjnymi; odsetki obliczono od 26 lutego 2016r., tj. od daty płatności zobowiązania w VAT za styczeń 2016r., do 19 października 2016r., tj. do dnia poprzedzającego ogłoszenie upadłości Spółki. W wyniku podziału sum uzyskanych ze sprzedaży majątku Spółki przez syndyka, NUS otrzymał środki pieniężne, które pozwoliły na zaspokojenie w 53,7 % należności zaliczonych do II kategorii, w tym z tytułu VAT za styczeń 2016r.; zakwalifikowane do III kategorii odsetki nie zostały zaspokojone w żadnej części.

DIAS stwierdził, że chociaż kwota należności głównej (zaległości w podatku od towarów i usług za styczeń 2016r.) została pokryta, nie wygasło świadczenie uboczne w postaci odsetek za zwłokę, które są nadal wymagalne i w konsekwencji prawo ich dochodzenia nie uległo przedawnieniu. Organ I instancji prawidłowo uwzględnił odsetki tylko od tej części zaległości, która pozostała do zapłaty po wszystkich wpłatach, rozrachowaniach.

Następnie organ odwoławczy wskazał oraz omówił mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa.

Odnosząc się do uregulowanej w przepisach O.p. instytucji odpowiedzialności podatkowej osób trzecich, w tym członków zarządu spółki kapitałowej, organ wyjaśnił, że zgodnie z regułą wyrażoną w art. 107 § 1 O.p., osoby trzecie, w przypadkach i zakresie przewidzianym w ww. rozdziale, odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem za zaległości podatkowe tego podatnika. Odpowiedzialność ta obejmuje także, o ile dalsze przepisy nie stanowią inaczej, m.in. odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych oraz koszty postępowania egzekucyjnego (art. 107 § 2 pkt 2 i pkt 4 O.p.). Stosownie do art. 108 § 1 O.p., o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej organ podatkowy orzeka w drodze decyzji.

Wskazując na akcesoryjny i posiłkowy charakter odpowiedzialności osób trzecich DIAS zaznaczył, że odpowiedzialność ta nie może powstać bez uprzedniego powstania określonej zaległości u pierwotnego dłużnika, a jej zakres przedmiotowy jest bezwzględnie ograniczony zakresem odpowiedzialności osoby pierwotnie zobowiązanej. Osoby trzecie odpowiadają za zaległości podatkowe, czyli zgodnie z art. 51 § 1 O.p., za podatek niezapłacony w terminie płatności, przy czym w podatku od towarów i usług zaległości te mogą być następstwem braku zapłaty podatku wynikającego z deklaracji podatkowej albo wydanej decyzji wymiarowej.

Następnie organ odwoławczy omówił zasady odpowiedzialności członków zarządu spółek kapitałowych, jako osób trzecich, określone art. 116 § 1 O.p. Wyjaśniono, że osoby te odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub części bezskuteczna. Przy czym odpowiedzialność ta dotyczy zaległości podatkowych z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu oraz zaległości wymienionych w art. 52 ww. ustawy, powstałych w tym czasie (art. 116 § 2 O.p.).

Organ wskazał na możliwość odstąpienia od orzekania o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu, w przypadku wystąpienia jednej ze wskazanych w art. 116 § 1 O.p. okoliczności uwalniających go od odpowiedzialności, tj.: we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości - postępowanie układowe (pkt 1 lit. a) albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy (pkt 1 lit. b) albo wskazano mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części (pkt 2).

Wyjaśniono, że orzekając o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu osoby prawnej, organ podatkowy jest obowiązany wykazać fakt pełnienia obowiązków w chwili upływu terminu płatności zobowiązania podatkowego oraz bezskuteczność egzekucji wobec podatnika (przesłanki pozytywne). Natomiast odnośnie przesłanek negatywnych, ciężar udowodnienia istnienia wymienionych okoliczności spoczywa na członku zarządu (art. 116 § 1 pkt 2 O.p.).

W ocenie organu II instancji NUS prawidłowo przyjął, że zostały spełnione pozytywne przesłanki odpowiedzialności prezesa zarządu jako osoby trzeciej, określone w art. 116 § 1 i § 2 O.p.

Zdaniem DIAS, organ I instancji prawidłowo przyjął, że skarżący pełnił funkcję prezesa zarządu Spółki w czasie kiedy upływał co do zasady termin płatności zobowiązania w VAT za styczeń 2016r., tj. 25 lutego 2016r. Spółka została wpisana do KRS postanowieniem Sądu Rejonowego w R. z 18 maja 2011r., a skarżący wszedł w skład jej jednoosobowego zarządu jako prezes. Odwołanie z funkcji prezesa zarządu Spółki nastąpiło uchwałą z 23 marca 2016r. (wykreślenie z KRS -18 maja 2016 r.).

DIAS wskazał, że na poczet kwoty zobowiązania w VAT za styczeń 2016 r. wykazanego do zapłaty w deklaracji N/AT-7 pierwotnie nie zostały wpłacone przez Spółkę żadne kwoty; stała się zaległością. Wynikała ona z nieuregulowania zobowiązania wykazanego w deklaracji VAT-7, które powstało z mocy prawa, tj. z chwilą zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa wiąże powstanie takiego zobowiązania (art. 21 § 1 pkt 1 O.p.). Wyjaśniono, że zgodnie z art. 103 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2021 r., poz. 685 ze zm.- dalej: ustawa o VAT), Spółka obowiązana była, bez wezwania, do obliczania i wpłacania podatku za okresy miesięczne w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy.

Za niezasadne organ odwoławczy uznał zarzuty skarżącego, że wydanie przez NUS decyzji z [...] maja 2016r. w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości w VAT za styczeń 2016r. spowodowało, że zaległość nie powstała w okresie pełnienia funkcji członka zarządu. Wskazano, że Spółka nie dotrzymała terminu płatności II i III raty, w konsekwencji z mocy prawa decyzja wygasła w części dotyczącej niezapłaconych w terminie płatności rat (art. 259 § 1 pkt 2 O.p.). Niedotrzymanie terminu płatności raty powoduje, że decyzja wygasa w części i w stosunku do tej części zostaje przywrócony pierwotny termin płatności podatku (tu: 25 lutego 2016 r.)

DIAS podkreśl, że pełnienie funkcji członka zarządu jest obiektywne, a możliwość przyjęcia, że przesłanka nie została zrealizowana zachodzi jedynie wtedy, kiedy dana osoba nie mogła wykonywać swojej funkcji ze względu na obiektywne i niedające się usunąć przeszkody. Regulacja art. 116 § 2 O.p. odwołuje się do przesłanki pełnienia obowiązków członka zarządu - rozumianej jako posiadanie formalnych uprawnień członka zarządu za konkretny okres, niezależnie od tego czy członek zarządu faktycznie zajmował się sprawami spółki i w jakim zakresie. Zdaniem DIAS, wbrew twierdzeniom skarżącego, warunek ten w sprawie został spełniony.

W ocenie organu II instancji w rozpatrywanej sprawie można stwierdzić bezskuteczność egzekucji w odniesieniu do dochodzonej należności/świadczenia ubocznego w stosunku do zaległości podatkowej. Wskazano, że NUS celem wyegzekwowania zaległości związanej z zadeklarowanym i niewpłaconym VAT za styczeń 2016r. ustanowił zastawy skarbowe na środkach trwałych Spółki/ruchomościach oraz jako organ egzekucyjny - wszczął postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego [...] z 22 marca 2016r. Organ egzekucyjny przeprowadził szereg czynności celem wyegzekwowania zaległości Spółki, w tym poprzez próby zajęcia rachunku bankowego, lecz czynność okazała się nieskuteczna z uwagi na zbieg egzekucji administracyjnej i sądowej, a także wierzytelności pieniężnej u kontrahenta Spółki W. Sp. z o.o., jednakże istniejące wierzytelności zostały przez kontrahenta skompensowane z należnościami. Wszczęcie postępowania upadłościowego spowodowało, że postępowanie egzekucyjne wszczęte przed ogłoszeniem upadłości Spółki (m.in. w zakresie VAT za styczeń 2016r.) uległo zawieszeniu, a następnie, po uprawomocnieniu się postanowienia o upadłości, umorzeniu z mocy prawa. Niemniej jednak NUS postanowieniem z 30 listopada 2016r. umorzył postępowanie egzekucyjne obejmujące m.in. zaległości w VAT za styczeń 2016r. Następnie NUS zgłosił wobec masy upadłości Spółki wierzytelności w łącznej kwocie 536.553,39 zł, obejmujące m.in. zaległości w VAT, w tym za styczeń 2016 r. (39.393,65 zł); zgłoszenie obejmowało także koszty egzekucyjne związane z egzekwowaniem tej należności (958,10 zł) i odsetki za zwłokę (2.055 zł). Wierzytelności te zostały zakwalifikowane przez syndyka do II i III kategorii (kolejności zaspokajania). W trakcie postępowania upadłościowego syndyk podejmował działania mające na celu zbycie majątku Spółki, w tym poprzez ogłaszanie przetargów czy windykację wobec kontrahentów Spółki. Działania te okazały się częściowo skuteczne - m.in. doszło do zbycia nieruchomości i części środków trwałych (ruchomości), w tym zabezpieczonych zastawami skarbowymi. W wyniku podziału sum uzyskanych ze sprzedaży majątku Spółki, NUS otrzymał łącznie kwotę 281.504,99 zł, która została zaliczona m.in. na VAT za styczeń 2016r.; uzyskane środki pieniężne pozwoliły na zaspokojenie w 53,7 % należności zaliczonych do II kategorii (281.504,99 zł z 524.314,39 zł zgłoszonych), zakwalifikowane do III kategorii nie zostały zaspokojone: odsetki za zwłokę i koszty egzekucyjne.

DIAS zaznaczył, że mimo braku formalnego zakończenia postępowania upadłościowego wobec Spółki, w świetle informacji przekazanych przez syndyka, NUS nie uzyska już więcej środków w ramach tego postępowania (na zaspokojenie pozostałych zgłoszonych wierzytelności) - poza już przekazaną kwotą, tj. 281.504,99 zł. Formalne zaś zakończenie postępowania upadłościowego nie zmieni stanu faktycznego w tym zakresie, tzn. nie spowoduje wpływu "nowych" środków pieniężnych na zaspokojenie roszczeń organu podatkowego; postępowanie upadłościowe prowadzone jest według reguł zawartych w prawie upadłościowym, dlatego nawet "znikoma wartość" nie może być zaspokojona "poza kolejnością" zaspakajania.

Organ odwoławczy podzielił również stanowisko organu I instancji dotyczące braku wykazania przez stronę okoliczności uwalniających ją od odpowiedzialności tj. przesłanek negatywnych (egzoneracyjnych).

Wyjaśniono, że art. 116 O.p. wprowadza dwie alternatywne przesłanki, które zwalniają członka zarządu od odpowiedzialności za jej zaległości podatkowe. Skutek taki wywołuje zarówno zgłoszenie we właściwym czasie wniosku o upadłość, jak i wszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości lub wykazanie, że niezgłoszenie wniosku lub niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez winy członka zarządu.

DIAS wyjaśnił, że pojęcie właściwego czasu w rozumieniu art. 116 O.p. odnoszące się do terminu złożenia wniosku ogłoszenie upadłości powinno być oceniane z punktu widzenia przepisów regulujących postępowanie upadłościowe. Niezbędne jest "współstosowanie" art. 116 § 1 O.p. oraz odpowiednich przepisów prawa upadłościowego, ponieważ przepis ten nie definiuje terminów i pojęć: zgłoszenia we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości, a zagadnienia te są całościowo uregulowane w Prawie upadłościowym. Analiza w tym zakresie winna być przeprowadzona w kontekście przepisów obowiązujących w czasie, w którym spółka stała się niewypłacalna i należało złożyć wniosek o ogłoszenie jej upadłości - w rozpatrywanej sprawie w świetle przepisów dotyczących postępowania upadłościowego i układowego, które regulowane jest przepisami ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2003r., Nr 60, poz. 953 ze zm., w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2015r. - dalej: P.u.n.). W postepowaniu ustalono, że pod rządami P.u.n. ustawy powstała niewypłacalność Spółki, skutkująca koniecznością złożenia wniosku o jej upadłość.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 10 P.u.n., podstawą ogłoszenia upadłości w stosunku do dłużnika jest sytuacja, w której stał się on niewypłacalny. Dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań (art. 11 ust. 1 P.u.n). Dłużnika będącego osobą prawną, uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje (art. 11 ust. 2 P.u.n). Prawo upadłościowe i naprawcze (art. 21) wymaga, by dłużnik zgłosił w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości - nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości (ust. 1); jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna, obowiązek spoczywa na każdym, kto ma prawo dłużnika reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami (ust. 2). Oznacza to, że wystąpienie warunków stanowiących przyczynę ogłoszenia upadłości zobowiązuje członka zarządu do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości i to bez względu na subiektywną ocenę przez niego sytuacji płatniczej spółki. Ustalając właściwy czas w rozumieniu art. 116 O.p., należy wziąć pod uwagę zarówno samo zaistnienie przesłanek złożenia wniosku o upadłość, jak i to, że z punktu widzenia realizacji celu postępowania upadłościowego i art. 116 O.p., wniosek o upadłość powinien być zgłoszony w takim czasie, żeby wszyscy wierzyciele, w tym Skarb Państwa, mieli możliwość uzyskania równomiernego, chociażby tylko częściowego, zaspokojenia z majątku spółki.

DIAS podkreślił, że niewypłacalność, bez względu na brzmienie art. 11 "przepisów upadłościowych" (przed/od 1 stycznia 2016r.), to generalnie stan, w którym dany podmiot: nie wykonuje wymagalnych zobowiązań pieniężnych lub posiada zobowiązania przekraczające wartość majątku. Obydwie przesłanki (niewypłacalność z uwagi na trwałe zaprzestanie spłacania długów, a także "niewystarczalności" majątku na zaspokojenie długów) są samodzielne i w efekcie każda z nich uzasadnia w pełni wniosek o ogłoszenie upadłości, o którym mowa w art. 116 § 1 O.p.

Odnosząc się twierdzeń strony, że w sprawie winny znaleźć zastosowanie uregulowania ustawy "upadłościowej" w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2016r., tj. Prawa upadłościowego (dalej: - P.u.), gdyż w sytuacjach granicznych - przełom lat 2015/2016, należy stosować znowelizowane uregulowania, organ II instancji wskazał, że użyty w obydwu ustawach tj. P.u.n. i P.u. i "wersjach" art. 11 zwrot "niewypłacalny także wtedy" jest jednoznaczny - wiąże niewypłacalność ze spełnieniem pierwszej przesłanki (ust. 1) lub drugiej (ust. 2), lub obydwu, przy czym nie muszą one zaistnieć łącznie. Nie wymaga to ustalania każdej z nich, lecz tylko jednej. Organ I instancji przyjął, że Spółka stała się niewypłacalna, gdyż zaistniała przesłanka upadłościowa, określona w art. 11 ust. 1 P.u.n. - niewykonywanie wymagalnych zobowiązań. Dla jej określenia fundamentalne znaczenie ma wyłącznie ustalenie czy dłużnik nie wykonuje zobowiązań, które są wymagalne. Ustalono, że co najmniej od 2015r. Spółka przesłała regulować swoje zobowiązania, przy czym najstarsze wymagalne stanowiły kwoty: 2.173,09 zł - na rzecz H., B. M. w S.; termin zapłaty – 1 stycznia 2015r., 25,98 zł i 142,93 zł - na rzecz E. S. A., W. sp. j. w S.; termin zapłaty – 18 luty 2015r.

Ustosunkowując się zaś do zarzutu nieuwzględnienia przez organ I instancji ustaleń zawartych w postanowieniu Sądu Rejonowego w R. z 20 października 2016r. ogłaszającego upadłość Spółki, w którym przyjęto, że drugie najstarsze wymagalne zobowiązanie dotyczyło H. (z terminem płatności 26 czerwca 2015r.), DIAS uznał, że nie ma znaczenia która z wierzytelności Spółki była jako "druga" niewymagalna, ponieważ wymagalność obydwu wystąpiła w 2015r. (w odstępie zaledwie kilku miesięcy). Ponadto zarówno orzeczenie Sądu, jak i organu podatkowego są zgodne co do wystąpienia niewypłacalności Spółki i konieczności złożenia winsoku o upadłość. Organ I instancji w wydanej decyzji zaprezentował stanowisko Sądu.

Za niezasadne organ II instancji uznał zarzuty, że przyjęto zobowiązania, które nie musiały być wymagalne w okresie sprawowania przez skarżącego funkcji prezesa. W ocenie organu, poza gołosłownymi twierdzeniami skarżący nie wskazał żadnych dowodów, które potwierdzałyby te okoliczności bądź wskazywały na zobowiązania inne, niż to wykazała sama Spółka składając wniosek w przedmiocie upadłości i który stanowił podstawę dla ustaleń tymczasowego nadzorcy sądowego, a w dalszej kolejności Sądu.

Organ II instancji nie zgodził się ze stanowiskiem, że niewypłacalność Spółki wystąpiła dopiero po odwołaniu skarżącego z funkcji prezesa. Zaznaczył, że stan nieregulowania zobowiązań Spółki miał charakter trwały i systematycznie pogłębiał się w kolejnych miesiącach 2015r., m.in. narastały zaległości wobec innych kontrahentów, ale pojawiły się niezapłacone zobowiązania publicznoprawne, np. wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - najstarsze terminy płatności 16 listopada 2015r. i 15 grudnia 2015r.

Organ odwoławczy podkreślił, że w sytuacji, gdy stan niewypłacalności wystąpił już w 2015r., nie można zgodzić się z zarzutami, że przyjęto błędną podstawę prawną dla jej określenia. Spółka stała się niewypłacalna w określonym czasie, w kontekście obowiązujących wtedy przepisów, w konsekwencji do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego zastosowano obowiązujące w tym czasie normy prawne, czyli przepisy P.u.n. Z treści art. 21 P.u.n. wynika, że "czasem właściwym", w rozumieniu art. 116 § 1 O.p. dla złożenia wniosku o głoszeniu upadłości jest termin dwutygodniowy liczony od dnia zaistnienia stanu niewypłacalności.

W ocenie DIAS w zaskarżonej decyzji prawidłowo przyjęto, że Spółka stała się niewypłacalna z dniem 19 lutego 2015r. (pozostawała wówczas w opóźnieniu w zapłacie wobec E.), w konsekwencji z tym dniem rozpoczął się także - co do zasady - bieg dwutygodniowego terminu do złożenia wniosku o upadłość, który upłynął 5 marca 2015 r. Natomiast zgodnie z ustaleniami Sądu bieg dwutygodniowego terminu rozpocząłby się z dniem 27 czerwca 2015r. Organ zaznaczył, że nawet oceniając materiał dowodowy przez pryzmat przepisów P.u., należałoby uznać, że wniosek winien być złożony w 2015r. Niewątpliwie Spółka utraciła zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych w 2015r. - poprzez opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przez ponad trzy miesiące. W konsekwencji wniosek należałoby złożyć, nie później niż w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości - czyli nie zapłacenie drugiego z wymagalnych zobowiązań.

Ponadto DIAS podkreślił, że przepisy P.u.n., definiując utratę zdolności do wykonywania zobowiązań oraz wprowadzając 3-miesięczne opóźnienie w regulowaniu zobowiązań (art. 11 ust. 1 i 1a P.u.) faktycznie nie zmieniły podstaw wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości: niewypłacalnym nadal jest ten, kto nie reguluje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych i ma majątek, który można przeznaczyć na zaspokojenie wierzycieli.

Organ II instancji stwierdził, że Skarżący jako prezes zarządu Spółki powinien najpóźniej w połowie 2015r. zgłosić w Sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Nie podjął jednak żadnych działań wynikających z przepisów P.u.n., działania w tym zakresie poczynił dopiero jego następca skarżącego - kolejny prezes Spółki, składając wniosek 27 maja 2016r., który jednak okazał się spóźniony - postępowanie upadłościowe doprowadziło do zaspokojenia roszczeń NUS w ok. 54 % należności i to tylko tych zakwalifikowanych do kategorii II; zakwalifikowane do kategorii III nie zostały w ogóle zaspokojone, w tym odsetki i koszty egzekucyjne.

DIAS wyjaśnił również, że w sytuacji, gdy podstawą do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki było zaprzestanie regulowania wymagalnych zobowiązań, organ podatkowy nie ma obowiązku prowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność sytuacji finansowej spółki kapitałowej. Artykuł 11 ust. 1 P.u.n. odnosi się do przesłanki obiektywnej - wymaga ustalenia czy dłużnik ma zobowiązania, których nie uregulował. Ustawodawca nie powiązał w tym przypadku stanu niewypłacalności ze stanem majątku dłużnika, ale z jego zachowaniem/zaniechaniem - zaprzestaniem płacenia długów. Poza tym niewypłacalność jest ustalana niezależnie od ewentualnej wielkości majątku jednostki.

Z tych względów, zdaniem DIAS, nie było podstaw do analizowania wskazanych przez stronę okoliczności tj. przyjętej strategii dalszego funkcjonowania Spółki. Zadłużenie Spółki systematycznie narastało od 2015r. i nie były to tylko opóźnienia w płatnościach.

W ocenie organu odwoławczego, niezasadne skarżący twierdzi, że dopiero po odwołaniu go z funkcji prezesa Spółka przestała wykonywać swoje zobowiązania i zaistniały podstawy do złożenia wniosku o upadłość (30 kwietnia 2016r.) co miał potwierdzić Sąd upadłościowy. Według organu, Sąd ogłaszając upadłość nie stwierdził, że przesłanki upadłości istniały 30 kwietnia 2016r., a data ta pojawiła się w kontekście ogólnej sumy wymagalnych zobowiązań. Poza tym okoliczność, że Sąd upadłościowy ogłosił upadłość Spółki nie oznacza, że wniosek złożony został w czasie właściwym, nie sanuje też ewentualnych zaniedbań osób zobowiązanych do złożenia wniosku. W świetle przepisów prawa upadłościowego, wniosek złożony później niż wymaga tego art. 21 ust. 1 P.u.n. nadal jest podstawą do ogłoszenia upadłości (o ile sytuacja finansowa dłużnika pozwala na przeprowadzenie upadłości, tj. na zaspokojenie chociażby kosztów postępowania upadłościowego), jednak na gruncie przepisów dotyczących odpowiedzialności osób trzecich może zostać oceniony jako spóźniony.

DIAS wyjaśnił, że "właściwy czas" na zgłoszenie odpowiedniego wniosku w rozumieniu art. 116 O.p., powinien być rozumiany jako okres, w którym zgodnie z obowiązującymi przepisami istnieje obowiązek zgłoszenia wniosku. Dwutygodniowy termin na złożenie wniosku określony w art. 21 ust. P.u.n. (jak też 30 dniowy w P.u.) stanowi obligatoryjny wymóg ustawowy, obciążający m.in. członków zarządu spółek kapitałowych. Każda z dwóch przyczyn ogłoszenia upadłości na samodzielny charakter, co oznacza, że nawet dysponujący sporym majątkiem dłużnik będzie uznany za upadłego jeżeli zaprzestał w sposób trwały płacenia długów.

Odnosząc się do twierdzeń skarżącego, że nie ponosi on winy w niezgłoszeniu wniosku, gdyż to czynniki niezależne w tym zmiana polityki spółki – matki (P. S.A.) doprowadziły do utraty płynności finansowej Spółki i w konsekwencji do upadłości, DIAS wskazał, że skarżący godząc się na powołanie w skład zarządu przyjął na siebie wszelkie związane z tym prawa i obowiązki. Miał zatem nie tylko prawo, ale i obowiązek na bieżąco podejmować działania zmierzające do ustalenia czy Spółka reguluje swoje zobowiązania i jaki jest stan jej finansów; w konsekwencji czy istnieją podstawy do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki bowiem rolą członka zarządu jest monitorowanie stanu finansowego spółki, nawet jeżeli pozornie kondycja spółki nie jest zagrożona. Zaniechanie zaś podjęcia odpowiednich działań wynikających z istoty pełnionej funkcji zarządczej nie może prowadzić do zwolnienia z odpowiedzialności opartej o art. 116 O.p.

W ocenie DIAS, brak winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość może być odnoszony jedynie do wyjątkowych sytuacji, w których członek zarządu nie ma wiedzy co do rzeczywistej sytuacji w zakresie płacenia zobowiązań przez spółkę z uzasadnionych (obiektywnie) przyczyn i przy dołożeniu należytej staranności nie może tej wiedzy uzyskać albo podjąć stosownych działań. Członek zarządu spółki kapitałowej, aby uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe tej spółki powinien udowodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że uchybienie określonemu obowiązkowi było od niego niezależne. Taką okolicznością wyłączającą winę może być np. długotrwała obłożna choroba uniemożliwiająca złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości, czy też brak faktycznego dostępu do dokumentacji finansowej spółki z niezależnych przyczyn np. z powodu długotrwałego pozbawienia wolności. Organ odwoławczy stwierdził, że skarżący na żadne takie okoliczności się nie powoływał.

Za niezasadne DIAS uznał również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w tym art. art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1, art. 191, art. 194 i art. 197 O.p. Organ stwierdził, że podniesione zarzuty sprowadzają się do kwestionowania oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. W ocenie organu II instancji, NUS zgromadził obszerny materiał dowodowy i przeprowadził wnikliwą ocenę dowodów. Nieuwzględnienie ustaleń zawartych w postanowieniu Sądu Rejonowego w R. z 20 października 2016r. nie stanowiło uchybienia, które rzutowałoby na podjęcie innego rozstrzygnięcia w sprawie.

Za bezzasadny organ odwoławczy uznał zarzut niepowołania dowodu z opinii biegłego celem ustalenia czy w okresie kiedy skarżący pełnił obowiązki prezesa Spółki wystąpiły przesłanki do złożenia wniosku o ogłoszenia upadłości, wskazując, że w sprawie przyczyna niewypłacalności związana jest z zaprzestaniem wykonywania wymagalnych zobowiązań, badanie "właściwego czasu" na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nie wymaga analizy stanu majątku spółki - istotny jest obiektywny stan nieregulowania wymagalnych zobowiązań.

Organ odwoławczy stwierdził także, że organ I instancji prawidłowo orzekł o odpowiedzialności skarżącego za koszty postępowania egzekucyjnego powstałe w toku egzekucji wobec Spółki związanej z zaległością w VAT za styczeń 2016r. w kwocie 100 zł, którą stanowi opłata manipulacyjna naliczona w egzekucji należności pieniężnej objętej tytułem wykonawczym.

W świetle zarzutów odwołania, DIAS uznał, że w sprawie nie została naruszona zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika, wynikająca z art. 2a O.p., ponieważ nie wystąpiły wątpliwości co do interpretacji przepisów. Według organu, wbrew zarzutom, uwzględnienie przepisów P.u.n. (a nie P.u.) nie oznacza rozstrzygania na "niekorzyść" skarżącego, ponieważ zastosowano przepisy obowiązujące w ustalonym w sprawie stanie faktycznym, przy czym nawet uwzględnienie uregulowań P.u. doprowadziłoby do tożsamych wniosków.

Na powyższą decyzję organu odwoławczego strona złożyła skargę do tut. Sądu, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego ją rozstrzygnięcia organu I instancji i umorzenie postępowania, a także zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie:

1. art. 120 i art. 124 O.p. w związku z art. 201 § 1c pkt 1 lit. a) O.p. oraz w związku z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. i art. 128 oraz art. 121 § 1 O.p. i zasadami ekonomiki procesowej - poprzez wydanie zaskarżonej decyzji, w sytuacji, w której Skarżący dowodził, że konieczne jest zawieszenie postępowania odwoławczego i zachodziły przesłanki do zawieszenia postępowania odwoławczego do czasu rozstrzygnięcia sporu przed Sądem Okręgowym w K. (sygn. Akt [...]) z uwagi na to, że pomiędzy postępowaniem toczącym się między stroną a P. S.A, z siedzibą w P., przed Sądem Okręgowym w K. (sygn. Akt [...]) z powództwa P. S.A. w związku z (rzekomym) zawinionym zaniechaniem zgłoszenia wniosku o upadłość spółki P. S. S.A. przez Pana J. P. a postępowaniem odwoławczym, zachodzi związek tego rodzaju, że na treść decyzji wydawanej w zawieszanym postępowaniu ma wpływ rozstrzygnięcie sprawy w innym postępowaniu, a rozstrzygnięcie sprawy w tym innym postępowaniu nie stanowi zagadnienia wstępnego, tak więc ustalenia Sądu Okręgowego mogą stanowić podstawę wznowienia postępowania o orzeczenie odpowiedzialności solidarnej strony ze Spółką, a działanie Organu narusza zaś zasadę trwałości decyzji podatkowych i zasadę zaufania podatnika do organu oraz zasadę ekonomiki procesowej;

2. art. 121 § 1, art. 122 O.p. w związku z art. 187 § 1 O.p., a w konsekwencji art. 191 O.p. - poprzez wydanie zaskarżonej decyzji wobec nieustalenia wszystkich okoliczności faktycznych pozwalających na ocenę związku pomiędzy sporem zawisłym przed Sądem Okręgowym w K. i postępowaniem odwoławczym;

3. art. 197 § 1 O.p.- poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego w celu ustalenia, czy w okresie, kiedy strona pełniła funkcję Prezesa Zarządu Spółki zrealizowały się przesłanki do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki, pomimo że kwestia ta wymaga wiadomości specjalnych;

4. art. 187 § 1 O.p. w związku z art. 191 O.p.- poprzez prowadzenie postępowania dowodowego w sposób tendencyjny, nakierowany wyłącznie na okoliczności obciążające stronę;

5. art. 121 § 1, art. 122 O.p. w związku z art. 187 § 1 O.p., a w konsekwencji art. 191 O.p.- poprzez nieustalenie wszystkich okoliczności faktycznych pozwalających na wydanie zaskarżonej decyzji, tj. nieustalenie, czy wierzytelności, na których organ oparł swoje wnioski co do wystąpienia stanu niewypłacalności Spółki były wymagalne w czasie, gdy funkcję prezesa zarządu pełniła strona;

6. art. 122 O.p.w związku z art. 187 § 1 i art. 191 O.p., a w konsekwencji art. 116 O.p.- poprzez nieuwzględnienie kontekstu sytuacyjnego i modelu biznesowego spółki dominującej P. S.A. dla założenia i funkcjonowania Spółki, które to okoliczności są istotne z perspektywy ustalenia przyczyn utraty płynności finansowej przez Spółkę i jej upadłości, a także braku realnego wpływu Strony na te okoliczności;

7. art. 116 § 1 pkt 1 lit a) O.p. w związku z art. 11 ust. 1 i art. 21 ust. 1 Prawa upadłościowego i naprawczego w brzmieniu do 31 grudnia 2015 r. poprzez ich zastosowanie w sprawie, podczas gdy zastosowanie powinny znaleźć art. 11 ust. 1, art. 11 ust. 1a, art. 11 ust. 2 i art. 21 ust. 21 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe w brzmieniu od 1 stycznia 2016r. (P.u.n.);

8. art. 116 § 1 pkt 1 lit a) O.p. w związku z art. 11 ust. 1 i art. 21 ust. 1 P.u.n. - poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że w stanie faktycznym sprawy zaszły przesłanki do złożenia przez Stronę wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki, a tym samym nie zaszły przesłanki wyłączające odpowiedzialność solidarną strony za zobowiązania podatkowe Spółki;

9. art. 116 § 1 pkt 1 lit a) O.p. w związku z art. 11 ust. 1, art. 11 ust. 2 i art. 21 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe w brzmieniu od 1 stycznia 2016r. (P.u.)- poprzez ich niezastosowanie w sprawie, podczas gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów oraz ich prawidłowe zastosowanie w stanie faktycznym sprawy doprowadziłoby do uznania, że w czasie pełnienia funkcji prezesa zarządu Spółki przez Stronę nie zaszły przesłanki obligujące członka zarządu do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, a zatem zaistniała przesłanka negatywna orzeczenia solidarnej odpowiedzialności strony za zobowiązania podatkowe Spółki;

10. art. 116 § 1 pkt 1 lit b) O.p.- poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji uznania przez Organ, że w czasie pełnienia funkcji prezesa zarządu Spółki przez stronę zaszły przesłanki obligujące członka zarządu do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości.

Ponadto wniesiono o zawieszenie postępowania do czasu: prawomocnego rozstrzygnięcia skargi J. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z [...] lipca 2022r. nr [...] oraz prawomocnego rozstrzygnięcia sporu toczącego się między stroną a P. S.A. z siedzibą w P., przed Sądem Okręgowym w K. (sygn. Akt [...]) z powództwa P. S.A. w związku z (rzekomym) zawinionym zaniechaniem zgłoszenia wniosku o upadłość spółki P. S. S.A. przez J. P.

W uzasadnieniu skargi skarżący zarzucił przedwczesność wydania zaskarżonej decyzji, ponieważ według niego istniała konieczność zawieszenia postępowania w trybie art. 201 § 1c pkt 1 lit. a) O.p. Zdaniem skarżącego, związek między postępowaniem zawisłym przed Sądem Okręgowym (dalej: SO) w K. i postępowaniem podatkowym istnieje i ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy podatkowej, bo oddalenie powództwa P. S.A. przez SO w K. wobec stwierdzenia w toku postępowania, że w sprawie nie doszło do (rzekomo zawinionego) zaniechania zgłoszenia wniosku o upadłość Spółki przez skarżącego będzie przesłanką wznowienia postępowania o orzeczenie solidarnej odpowiedzialności skarżącego za zobowiązania podatkowe Spółki. SO w K. ustali przede wszystkim kwestię zawinionego (lub niezawinionego) niezłożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki - ta zaś okoliczność ma kluczowe znaczenie z perspektywy możliwości zwolnienia się z odpowiedzialności solidarnej strony za zobowiązania podatkowe Spółki. W ocenie skarżącego, odmowa wstrzymania się z wydaniem decyzji w postępowaniu odwoławczym naruszyła prawo do rzetelnego rozpoznania sprawy.

Skarżący zarzucił również, że organ błędnie uznał, iż pełnił on funkcję prezesa zarządu Spółki w czasie gdy powstała zaległość podatkowa w VAT. Według skarżącego, termin płatności zobowiązania został zmodyfikowany decyzją NUS z [...] maja 2016r. na wniosek Spółki, złożony w jej imieniu przez skarżącego. Powołując się poglądy doktryny skarżący podniósł, że rozłożenie na raty zaległości podatkowej automatycznie niweczy fakt powstania zaległości podatkowej za czas od dnia złożenia pozytywnie rozpatrzonego wniosku. Spółka nie dotrzymała terminu płatności drugiej i trzeciej raty, jednak nastąpiło to już po odwołaniu Skarżącego z funkcji Prezesa zarządu, a zatem nie miał on na tę okoliczność żadnego wpływu. Wygaśnięcie decyzji spowodowało przywrócenie pierwotnego terminu płatności, nie oznacza to jednak, że zaległość "powstała" w pierwotnym terminie. W ocenie skarżącego, zaległość powstała w dniu niedotrzymania terminu płatności raty (wygaśnięcia decyzji), a zatem w czasie, gdy Skarżący nie pełnił już funkcji w zarządzie Spółki.

Ponadto skarżący zarzucił błędną ocenę momentu niewypłacalności Spółki. Zdaniem skarżącego, Spółka stała się niewypłacalna nie wcześniej niż w dniu 22 kwietnia 2016r. Po odwołaniu go z funkcji Prezesa Zarządu Spółki Rada Nadzorcza Spółki przygotowała raport podsumowujący bieżącą sytuację finansową, w raporcie tym (z 22 kwietnia 2016r.) po raz pierwszy wskazano, że wystąpił stan niewypłacalności Spółki i należy złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości. Nie wskazywano w nim, że stan niewypłacalności wystąpił w czasie, gdy funkcję Prezesa zarządu pełnił skarżący, a już z całą pewnością nie w lutym 2015r. W raporcie tym wskazano także, że należności publicznoprawne (w tym zobowiązania podatkowe za styczeń 2016r.) objęte były decyzjami o odroczeniu terminu płatności i rozłożeniu na raty, a po raz pierwszy uchybienie terminowi płatności wynikającemu z tych ustaleń nastąpiło w kwietniu 2016r.

Zdaniem skarżącego, organy podatkowy stosuje zupełnie zdezaktualizowaną wykładnię płynnościowej przesłanki niewypłacalności, o której mowa w art. 11 ust. 1 P.u.n./P.u. W jego ocenie, nie ma żadnych podstaw by w niniejszej sprawie stosować przepisy ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015r., gdyż były to przepisy bardziej restrykcyjne, nieprzystające do realiów gospodarczych i właśnie z tej przyczyny zostały znowelizowane. Stanowisku organu przeczy doktryna, a ponadto w postanowieniu Sądu Rejonowego w R. z 20 października 2016, sygn. akt [...] - Sąd orzekał na podstawie przepisów obowiązujących po 1 stycznia 2016r., mimo że pierwszą wymagalną wierzytelności stwierdził w dniu 1 stycznia 2015r. (według stanu na dzień 30 kwietnia 2016r.).

Według skarżącego niezależnie od reżimu prawnego, nie można uznać, że w czasie, gdy pełnił on funkcję prezesa zarządu Spółki, wystąpiła niewypłacalność Spółki, która powinna skutkować złożeniem wniosku o ogłoszenie jej upadłości. Nawet

bowiem pod rządami ustawy w brzmieniu do 31 grudnia 2015r. nie było podstaw do uznania, że wystąpił stan niewypłacalności Spółki. Organ abstrahuje w zaskarżonej decyzji od powszechnie znanej w literaturze przedmiotu zmiany linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w zakresie wykładni płynnościowej przesłanki niewypłacalności (art. 11 ust 1 P.u.n.), który orzekł, że krótkotrwałe wstrzymanie płacenia długów wskutek przejściowych trudności nie jest podstawa ogłoszenia upadłości, gdyż o niewypłacalności można mówić dopiero gdy dłużnik nie wykonuje przeważającej części swoich zobowiązań. Skarżący zaznaczył, że Spółka prowadziła normalną działalność, zatrudniała pracowników, wypłacała im wynagrodzenia i robiła plany na przyszłość co najmniej do końca marca 2016r. W jego ocenie, wyciąganie na podstawie dwóch niezapłaconych zobowiązań wobec dwóch wierzycieli wniosku o niewypłacalności Spółki, w sytuacji zatrudniania 59 pracowników i wypłacania im wynagrodzeń oraz regulowania zobowiązań wobec kluczowych kontrahentów, jest absurdalne.

Skarżący zarzucił także brak przeprowadzenia przez organ rzeczywistej weryfikacji dokumentów i informacji złożonych przez niego w toku postępowania co naruszyło zasadę zaufania do organów i świadczy o wybiórczym i nie zmierzającym do wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy i dotarcia do prawdy materialnej.

Skarżący dodał również, że wbrew twierdzeniom organu nie można abstrahować od rzeczywistej sytuacji finansowej Spółki oraz perspektyw na jej poprawę. Spółka mogła wykorzystać kredyt od spółki - matki w kwocie 4.131 tyś. zł, a ponadto miała zafakturowane i ściągnięte należności na około 700 tyś zł. Zarząd Spółki przyjął plan działania na rok 2016, który zakładał wzrost rentowności sprzedaży. Organ nie uwzględnił również modelu biznesowego, który stosowała spółka dominująca P. S.A. Zdarzenia mające wpływ na stan finansowy Spółki w 2016r. były od niego niezależne, a wynikały z nagłej - i ekonomicznie nieracjonalnej - zmiany polityki spółki-matki wobec kontrolowanej spółki zależnej. Skarżący podkreślił, że nawet jeśli ogólna sytuacja finansowa Spółki w 2015 roku i pierwszym kwartale 2016 roku zdradzała symptomy mogących się pojawić problemów z wypłacalnością, to nie ma żadnych dowodów na to, że w czasie, gdy funkcję prezesa zarządu Spółki pełnił skarżący, zaistniały przesłanki do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny miał na uwadze, co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona, organy nie naruszyły prawa nadkładając na skarżącego J. P. solidarną odpowiedzialność za zobowiązania spółki P. S. S.A.

W pierwszej kolejności sad zauważa, że brak było podstaw do uwzględnienia wniosku strony zawartego w skardze o zawieszenie postępowania sądowego z uwagi na toczące się postępowanie sądowe w sprawie postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie o odmowie zawieszenia postępowania oraz z uwagi na toczące się postępowanie cywilne przed Sądem Okręgowym w K.

Sąd administracyjny w tej kwestii stoi na stanowisku, że toczące się przed sądem powszechnym postępowanie nie ma charakteru postępowania prejudycjalnego w stosunku do postępowania toczącego się przed organem podatkowym, a aktualnie przed sądem.

Kwestia ta była już rozstrzyganą w postępowaniu sądowym w sprawie I SA/Rz 506/22 sąd aktualnie podtrzymuje powołane tam argumenty. Przepis art. 201 § 1c pkt 1 lit a o.p. ma charakter fakultatywny i organ może w ramach swojego uznania, kierując się przy tym również zasadami ekonomii procesowej zawiesić postępowanie. Biorąc jednak pod uwagę, iż postępowania cywilne mogą mieć charakter długotrwały zawieszenie postępowania z tego względu mogłoby doprowadzić do przedawnienia możliwości nałożenia odpowiedzialności posiłkowej. Organ przy tym jest uprawniony do samodzielnego badania wszystkich faktów potrzebnych dla ustalenia stanu faktycznego.

Nie było również podstaw do zawieszenia postępowania sądowego. W postępowaniu takim sąd bada jedynie prawidłowość procedowania organu pod kątem zgodności z prawem materialnym i procesowym. Postępowanie cywilne toczące się w innej sprawie nie ma znaczenia. Sąd administracyjny, w granicach swoich kompetencji samodzielnie rozstrzyga te kwestie. Przepis art. 125 § 1 pkt 1 ppsa stanowi jedynie o możliwości zawieszenia postępowania sądowego z uwagi na inne toczące się postępowanie administracyjne czy sądowe, przy czym muszą mieć one charakter prejudycjalny wobec aktualnego postepowania. Brak jest odpowiednika przepisu art. 201 § 1c pkt 1 lit. a o.p.

Dlatego też sąd nie uwzględnił wniosku o zawieszenie postępowania sądowego.

Argumenty dla których sąd nie uwzględnił wniosku o zawieszenie postępowania są jednocześnie tymi, dla który nie są zasadne zarzuty związane z nie zawieszeniem postępowania podatkowego z uwagi na toczące się postępowanie przed Sądem Okręgowym w Katowicach o zapłatę. Oczywiście, jak wynika z pism procesowych strony, sąd powszechny będzie zajmował się materią, która stała się także podstawą do wydania decyzji przez organ w sprawie niniejszej, jednak jak już to zauważono powyżej, organ posiada samodzielność orzeczniczą w tej kwestii i w żaden sposób nie może być związany zajętym przez sąd stanowiskiem. Organ samodzielnie ustala realizacje przesłanek z art. 116 § 1 o.p. Orzeczenie sądu powszechnego w tym przypadku nie ma charakteru orzeczenia prejudycjalnego. Tylko w takim zaś przypadku zawieszenie postępowania byłoby obligatoryjne. ( art. 201 § 1 pkt 2 o.p. ).

Z orzeczeniem prejudycjalnym mielibyśmy do czynienia tylko wówczas, gdyby to sąd powszechny był jedynym organem władnym wydać orzeczenie o skutkach mających znaczenie dla sprawy niniejszej. Orzeczenie o charakterze konsytutywnym lub deklaratoryjnym w warunkach monopolu orzeczniczego. Taka sytuacja w sprawie niniejszej nie zachodzi. Sąd Okręgowy ma prawo do dokonania własnych ustaleń faktycznych, jednak ustalenia te w żadnym razie nie będą mieć charakteru wiążącego dla organu administracyjnego - podatkowego. Organ jest zobowiązany do przeprowadzenia postępowania we własnym zakresie, ustalenia wszelkich okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Na podstawie tych okoliczności musi następnie dokonać subsumcji danego stanu faktycznego pod przepisy prawa podatkowego. Od obowiązku tego nie zwalnia go orzeczenie sądu powszechnego. Nawet w przypadku, gdyby ono zapadło, to organ nie byłby nim związany i musiałby dokonać własnych ustaleń. W takich okolicznościach zakończenie postępowania podatkowego na podstawie własnych dowodów i dokonaniu ustaleń faktycznych po wszechstronnej ocenie wiarygodności tych dowodów jest działaniem prawidłowym i nie narusza zasad zaufania podatnika do organów państwa i trwałości decyzji podatkowych. Realizuje natomiast zasadę szybkości postępowania z przyczyn, o których wspomniano powyżej.

Organy zebrały przy tym wszystkie dowody jakie były potrzebne, by wykazać okoliczności stanowiące podstawę dla oceny zaistnienia przesłanek określonych w art. 116 § 1 o.p.

Przepis ten stanowi, że za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, prostej spółki akcyjnej, prostej spółki akcyjnej w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:

1)nie wykazał, że:

a)we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2022 r. poz. 2309) albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne, albo

b)niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy;

2).nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

W pierwszej kolejności organ musi zatem wykazać, że osoba mająca ponosić odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe spółki w chwili powstania tych zobowiązań, wystąpienia zaległości w ich płatności pełniła funkcję w zarządzie spółki kapitałowej, jaką jest spółka akcyjna.

W sprawie niniejszej nie budzi wątpliwości okres w jakim J. P. pełnił funkcję prezesa zarządu spółki P. S.. Jako Prezes zarządu działał on w imieniu tej spółki w okresie od 13.09.2012 r. do 23.03.2016 r. Decyzja obejmuje odpowiedzialność za zobowiązanie podatkowe w podatku VAT za styczeń 20016r. Płatność tego zobowiązania przypadała na 25 lutego 2016 roku. Zobowiązanie nie zostało zapłacone. W konsekwencji powstała zaległość podatkowa. Nastąpiło to w okresie pełnienia przez skarżącego funkcji prezesa zarządu spółki.

Sad akceptuje wskazanie organów, że późniejsze rozłożenie tej należności na raty nie ma wpływu na ustalony termin płatności , z uwagi na fakt, że spółka nie dochowała warunków rozłożenia na raty co do II i III raty, w związku z czym decyzja wygasła i utraciła swoja moc. Termin płatności zobowiązania należy liczyć na dzień 25 lutego 2016 r. a więc tak, jak przypadał on pierwotnie. Przepis art. 259 § 1 pkt 2 o.p. stanowi, że w razie niedotrzymania terminu płatności odroczonego podatku lub zaległości podatkowej bądź terminu płatności którejkolwiek z rat, na jakie został rozłożony podatek lub zaległość podatkowa, następuje z mocy prawa wygaśnięcie decyzji o rozłożeniu na raty zapłaty podatku lub zaległości podatkowej - w części dotyczącej raty niezapłaconej w terminie płatności. Decyzja wygasa zatem z mocy prawa, a skutkiem tego jest , iż zobowiązanie " wraca" do stanu początkowego zarówno co do jego wysokości, jak i dnia płatności. Przez pojęcie wygaśnięcia decyzji należy rozumieć utratę przez nią mocy prawnej. Tracą więc moc dyspozytywną terminy płatności zobowiązania podatkowego ( poszczególnych rat ) określone w decyzji rozkładającej je na raty.

Egzekucja z majątku spółki okazała się przy tym nieskuteczna. Naczelnik US w S. wszczął postepowanie egzekucyjne wobec dłużnika P. S. postanowieniem z dnia 22.03.2016 r. . W jego trakcie przeprowadzono szereg czynności polegających m.in. na zajęciu majątku spółki, jednak wobec dłużnika ogłoszono upadłość, co uniemożliwiło dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego, które w konsekwencji zostało umorzone postanowieniem z dnia 30.11.2006 r. W trakcie postępowania upadłościowego nie udało się uzyskać sumy potrzebnej do zaspokojenia całości długu podatkowego spółki.

Zaistnienie przesłanki braku zaspokojenia długu z majątku spółki i braku nawet możliwości zaspokojenia nie może być skutecznie kwestionowane.

W sprawie nie została zrealizowana, jak trafnie ustaliły organy, przesłanka określona w art. 116§1 pkt 1 o.p. czyli nie został złożony we właściwym czasie wniosek o upadłość spółki kapitałowej. Przesłanka określona w tym przepisie ma charakter negatywny tzn. jej zrealizowanie czyli złożenie wniosku o upadłość we właściwym czasie uniemożliwia nałożenie na członka zarządu odpowiedzialności posiłkowej. Jednocześnie ze sposobu sformułowania jej w tym przepisie wynika, że nałożenie takiej odpowiedzialności będzie możliwe tylko wtedy, gdy stan upadłości spółki rzeczywiście zaistniał. Aby więc doszło do odpowiedzialności posiłkowej po pierwsze musi zaistnieć stan uzasadniający złożenie wniosku o upadłość, a po drugie taki wniosek nie zostanie we właściwym czasie złożony.

Taka sytuacja zaistniała w sprawie niniejszej. Przesłanki uzasadniające zgłoszenie wniosku o upadłość zostały uregulowane w art. 11 ustawy prawo upadłościowe, przy czym w niniejszej sprawie istotną okolicznością , podlegającą rozważeniu jest to, że treść tego przepisu zmieniła się z dniem 1 stycznia 2016 r. Do dnia 31 stycznia 2015 r. przepis ten miał brzmienie: dłużnika uważa się za niewypłacalnego, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Natomiast po tej dacie: dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Różnica ma charakter normatywny. O ile bowiem w pierwotnym brzmieniu tego przepisu istotą przesłanki zgłoszenia wniosku o upadłość jest stan rzeczywisty czyli nie wykonywanie zobowiązań pieniężnych, o tyle w treści przepisu po zmianie zawarto przesłankę utraty zdolności do regulowania tych zobowiązań. Nie wchodząc w dalsze rozważania o odmienności tych przepisów należy wskazać, który z nich będzie miał zastosowanie w sprawie. Cezurą do ich zastosowania będzie czas kiedy powstały warunki do zgłoszenia upadłości. Jeżeli miało to miejsce w roku 2015, a więc według przepisu pierwotnego , to wówczas powinny być one oceniane zgodnie z tym brzmieniem obowiązującym do 31 grudnia 2015 r. Jeżeli natomiast według tego przepisu jego przesłanka by się nie zrealizowała, to wówczas ewentualne ogłoszenie upadłości ( zgłoszenie wniosku ) powinno być rozpatrywane według przepisu obowiązującego od 01.01.2016 r.

W przedmiotowej sprawie organy wskazały, że przesłanki do zgłoszenia upadłości zaistniały już w roku 2015, gdyż w tym roku spółka nie płaciła swoich wymagalnych zobowiązań. Organy wskazały tutaj zobowiązanie na rzecz |H. i spolki E. , których terminy płatności upłynęły 01.01.2015 r. i 18.02.2015 r. Dodatkowo sąd upadłościowy wskazał w liście wymagalnych wierzytelności zobowiązanie wobec H. z terminem płatności 26.06.2015 r.

Nie ma więc znaczenia czy do dwóch pierwszych niezapłaconych wierzytelności, których zaistnienie nakazuje złożenie wniosku o upadłość zaliczymy wierzytelność wobec E. skoro i tak najpóźniej z końcem lipca ( wobec treści art. 21 ust.1 prawa upadłościowego ) dłużnik był zobowiązany do złożenia wniosku o upadłość ( 30 dni po upływie terminu wymagalności zobowiązania na rzecz H. ). Wniosek nie został złożony, a zobowiązania niespłacone sukcesywnie narastały.

Spełniona została w ten sposób przesłanki z art. 11 ust. 1 prawa upadłościowego w pierwotnym brzmieniu . Dłużnik nie regulował swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych na rzecz co najmniej dwóch dłużników.

Nie ma przy tym znaczenia pod pierwotnym reżimem prawnym przyczyna takiego stanu rzeczy. Przepisy prawa upadłościowego chronią obrót gospodarczy i wprowadzają sankcję eliminowania z tego obrotu dłużników nie regulujących swoich zobowiązań, co stanowi istotne zagrożenie dla takiego obrotu.

Skarżący nie może zatem powoływać się na kontekst sytuacyjny i model biznesowy spółki co miało mieć znaczenie dla utraty płynności finansowej przez społem i braku realnego wpływu strony na ten fakt.

Obowiązki członków zarządu są bowiem określone w ustawie kodeks spółek handlowych a także , w zakresie postępowania upadłościowego w prawie upadłościowym. Jeżeli zarząd utracił możliwość wpływu na płynność spółki i zobowiązania nie są realizowane, to niezależnie od przyczyn takiego stanu rzeczy jest zobowiązany do zgłoszenia wniosku o upadłość. Żaden przepis prawa nie zwalnia członków zarządu od monitorowania na bieżąco realizacji przez spółkę zobowiązań i podejmowania w tym zakresie stosownych decyzji, w zależności od istniejącego stanu rzeczy.

Jak już wyżej wspomniano stan do ogłoszenia upadłości zaistniał w roku 2015 i w tym tez roku najpóźniej w miesiącu lipcu powinien zostać złożony wniosek o ogłoszenie upadłości. Wniosek taki nie został złożony. W tych okolicznościach brak jest podstaw do rozważania przesłanek złożenia wniosku o upadłość według treści przepisu art. 11 ust. 1 prawa upadłościowego w brzmieniu obowiązującym od 1.01.2016 r. skoro przepis ten nie będzie miał zastosowania w sprawie, a uchybienia ( niezłożenia wniosku o upadłość ) o którym mowa w art. 116 § 1 pkt 1 o.p. skarżący dopuścił się w roku 2015, a nie 2016.

Nie stanowiło również naruszenia prawa procesowego nie powołanie w przedmiotowej sprawie biegłego z zakresu księgowości, co do oceny sytuacji finansowej spółki pod katem ogłoszenia upadłości. Organy bowiem podstaw powstania obowiązku złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości upatrywały nie w określonej w art. 11 ust.2 ustawy prawo upadłościowe w brzmieniu obowiązującym do 31.12.2015 r. przesłance płynnościowej ale w przesłance odnoszącej się do niepłacenia długów. W tym zakresie nie jest potrzebna wiedza specjalistyczna. Ustalenie bowiem niepłacenia długów polega na sporządzeniu listy niezrealizowanych zobowiązań , do czego wiedza specjalistyczna nie jest potrzebna. Oczywiście inna sytuacja miałaby miejsce w przypadku konieczności badania czy stan majątku spółki wystarcza na zapłacenie zobowiązań ( art.11 ust. 2 prawa upadłościowego ) ale jak już wskazano i na co powołują się organy, ta przesłanka ogłoszenia upadlosci nie była brana pod uwagę przy wydawaniu rozstrzygnięcia w sprawie.

Nie wykazał także skarżący by do niezgłoszenia upadłości doszło bez jego winy. Nie wykazano, aby w czasie gdy upadłość ta powinna być zgłoszona znajdował się w stanie uniemożliwiającym wykonanie takiego obowiązku. Nie wykazano aby istniały usprawiedliwione powody dla których mógł nie mieć wiedzy co do stanu finansowego spółki. Błędy w organizacji spółki, czy też nierzetelne wykonywanie obowiązków prezesa – członka zarządu spółki kapitałowej nie mogą prowadzić do uznania, że nie zgłoszono upadłości bez winy członka zarządu. Tylko w sytuacji wykazania przez takiego członka zarządu dochowania przez niego najwyższej staranności przy prowadzeniu spraw spółki w wyjątkowych wypadkach można mówić o braku winy. Chodzi tutaj tylko o takie sytuacje, gdy pomimo dochowania wszystkich możliwych starań w zakresie zarządzania spółka i kierowania jej sprawami i tak wniosek nie zostaje zgłoszony. Kiedy członek zarządu nie mógł nic więcej zrobić, aby taki wniosek został złożony.

Taka sytuacja nie zaistniała. Skarżący nie złożył wniosku i został on złożony dopiero w następnym roku, już po tym jak powstały zaległości objęte zaskarżoną decyzją.

W tych okolicznościach nie została wyczerpana także negatywna przesłanka z art. 116 § 1 pkt 1 lit. b o.p.

Skarżący nie wskazał mienia spółki z którego można by zaspokoić zobowiązanie więc przesłanka z art. 116 § 1 pkt 2 o.p. nie zaistniała.

W tych okolicznościach sąd skargę oddalił w myśl art. 151 ppsa.