Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 389/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2020-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 83f
journal: Dz.U. 2020 poz 55
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2020 r., znak: [...], w przedmiocie sprzeciwu do zgłoszenia zamiaru usunięcia drzew oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do sądu decyzją z [...] r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania M. C. (dalej jako: skarżący) utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z [...] r. w przedmiocie sprzeciwu od zgłoszenia zamiaru usunięcia drzew.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że w dniu 27 sierpnia 2018 r. wpłynęło do organu I instancji, wniesione przez skarżącego zgłoszenie wycinki drzew na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Z treści wniosku wynikało, że skarżący zamierza usunąć z działki o nr ew. [...], położonej w miejscowości [...], siedem dębów. Do zgłoszenia dołączono informację o działce, której treść potwierdzała, że jej współwłaścicielami z udziałami po [...] są K. C.

i M. C..

W dniu 7 września 2018 r. organ I instancji przeprowadził z udziałem skarżącego oględziny drzew przeznaczonych do usunięcia ustalając, że są to dęby o obwodach pni (mierzonych na wysokości 5 cm) wynoszących od 240 cm do 370 cm.

W toku postępowania przeciwko usunięciu drzew zaprotestowali właściciele działki o nr ew. [...] informując, że według pomiarów geodezyjnych przeprowadzonych w 2016 r. w związku z zakupem działki nr [...], dwa dęby rosną działce skarżącego, jeden na ich działce a pozostałe trzy na granicy obydwu działek.

Na podstawie powyższych ustaleń, w oparciu o art. 83f ust. 15 pkt 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2020 r., poz. 55, ze zm.; dalej jako: u.o.p.), decyzją z [...] r. organ I instancji wniósł sprzeciw od zgłoszonego przez skarżącego zamiaru usunięcia drzew. W uzasadnieniu organ wskazał, że drzewa rosną na granicy działek nr [...] oraz [...]. Obie działki sklasyfikowane są jako grunty rolne. W dniu 12 września 2018 r. organ przeprowadził z udziałem właścicieli obydwu działek ponowne oględziny drzew przeznaczonych do usunięcia, jednakże właściciele działek nie byli zgodni co do przebiegu granicy pomiędzy działkami, a tym samym, na czyjej faktycznie działce drzewa te rosną. Organ uznał, że bez przeprowadzenia postępowania rozgraniczającego nie jest możliwe jednoznaczne ustalenie, na czyjej nieruchomości rosną drzewa, co uzasadniało wniesienie sprzeciwu.

Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie, domagając się wyrażenia zgody na usunięcie siedmiu dębów objętych zgłoszeniem.

Po rozpatrzeniu odwołania, wskazaną na wstępie decyzją z [...] r. Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że obowiązkiem organu I instancji było w pierwszej kolejności nałożenie na skarżącego w drodze postanowienia obowiązku uzupełnienia zgłoszenia w terminie 7 dni o obligatoryjny element jakim jest rysunek albo mapka określająca usytuowanie drzew na nieruchomości. W razie niewykonania przez wnioskodawcę tego obowiązku w zakreślonym terminie organ zobligowany byłby do wniesienia sprzeciwu co do zgłoszenia zamiaru usunięcia drzew w oparciu o przepis art. 83f ust. 15 pkt 2 u.o.p.

Niezależnie od powyższego, zamiar usunięcia drzewa może zgłosić jedynie osoba fizyczna, będąca właścicielem nieruchomości, jeżeli czynność ta pozostaje bez związku z działalnością gospodarczą (art. 83f ust. 1 pkt 3a w związku z art. 83f ust. 4 u.o.p.). Kolegium wskazało, że drzewa rosnące w granicy działek stanowią współwłasność właścicieli tych działek, dlatego też do ich usunięcia wymagana jest zgoda właścicieli obu działek. W takiej sytuacji zgoda organu na usunięcie drzewa winna nastąpić w formie zezwolenia, do którego zastosowanie znajdą przepisy art. 83b - 83d u.o.p.. Skarżący nie jest właścicielem działki nr [...] należącej do małżonków P., którym z tego właśnie tytułu przysługiwał będzie status stron postępowania. Usunięcie drzew bez ich zgody, co równoznaczne jest z koniecznością odmowy wydania zezwolenia, powodowałoby konieczność wydania przez organ pierwszej instancji decyzji o jakiej stanowi przepis art. 88 ust. 1 pkt 5 u.o.p., a więc o nałożeniu na skarżącego administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzewa pomimo sprzeciwu organu, o którym mowa w art. 83f ust. 8 i bez zezwolenia, o którym mowa w art. 83f ust. 16 u.o.p.

Skoro na dzień wydania decyzji granica pomiędzy działkami jest sporna uzasadnione byłoby przeprowadzenie w pierwszej kolejności ich rozgraniczenia, by ustalić, czy faktycznie przedmiotowe drzewa rosną na granicy działek nr [...] i nr [...], czy też w całości na działce skarżącego lub też w całości na działce sąsiadów. Wynik postępowania co do rozgraniczenia nieruchomości, będzie miał wpływ na tryb postępowania w zakresie usunięcia drzew, mianowicie czy może być przeprowadzone w drodze procedury zgłoszeniowej (o ile okaże się rosną w całości na działce nr [...]) czy w drodze zezwolenia na ich usunięcie (o ile okaże się, że rosną na granicy działek nr [...] i nr [...]), a właściciele działki nr [...] wyrażą na to zgodę.

Mając na względzie, że skarżący nie zdołał wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że drzewa zgłoszone do usunięcia rosną na nieruchomości, która jest w całości jego własnością, nie zostały spełnione warunki art. 83f ust. 3a u.o.p. do skorzystania z procedury zgłoszeniowej. Wyłączenie możliwości zastosowania procedury zgłoszeniowej powoduje konieczność wdrożenia procedury ogólnej, a więc uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew.

Kolegium zwróciło również organowi I instancji uwagę na konieczność ustalenia, czy cel usunięcia drzewa nie jest związany z prowadzeniem działalności gospodarczej. W ocenie Kolegium, rolnik jest osobą prowadzącą działalność gospodarczą, jednakże w rozumieniu przepisów ustawy Prawo przedsiębiorców nie jest przedsiębiorcą. Ponieważ działalność rolnicza jest kwalifikowana jako działalność gospodarcza, konieczne jest dokonanie indywidualnej oceny, czy drzewo usuwane jest na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej (działalności rolniczej), czego w niniejszej sprawie zabrakło.

W skardze do sądu administracyjnego M. C. wyraził niezadowolenie z treści decyzji Kolegium, podnosząc, że dęby, które chciał usunąć są jego własnością oraz powołując się na bliżej nieokreślony zarzut "sfałszowania aktu notarialnego

i punktów pomiarowych" oraz równie niesprecyzowaną okoliczność, że "sprawa była rozpatrywana przez Sąd w Ł.".

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

Istotą sporu w rozpoznawanej sprawie jest istnienie podstaw prawnych do wniesienia przez organ I instancji sprzeciwu wobec dokonanego przez skarżącego zgłoszenia zamiaru usunięcia drzew.

Przedstawiając ramy prawne sporu należy przypomnieć, że usuwanie drzew

i krzewów z nieruchomości jest zasadniczo poddane reglamentacji prawnej, choć z szeroko określonymi wyjątkami. Podstawową formą reglamentacji jest obowiązek uzyskania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu, które może być wydane na wniosek posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości albo na wniosek właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 k.c., jeżeli drzewo lub krzew zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń.

W 2017 r. ustawodawca zdecydował się złagodzić reglamentację prawną w analizowanym zakresie, wprowadzając formę zgłoszenia zamiaru usunięcia drzewa (artykuł 83f ust. 4-20 u.o.p. wprowadzone z dniem 17 czerwca 2017 r. na mocy ustawy z dnia 11 maja 2017 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody; Dz. U. z 2017 r., poz. 1074). Złagodzenie reglamentacji wyraża się w tym, że legalne usunięcie drzewa nie wymaga już uprzedniego uzyskania pozwolenia, ale jest uzależnione od braku określonej reakcji organu na zgłoszenie. Organ ma obowiązek przeprowadzenia oględzin w terminie 21 dni od dnia dokonania zgłoszenia (kompletnego), a po dokonaniu tej czynności, w terminie 14 dni od dnia oględzin może, w drodze decyzji administracyjnej, wnieść sprzeciw. Usunięcie drzewa może nastąpić, jeżeli organ nie wniósł sprzeciwu w tym terminie (art. 83f ust. 8 u.o.p.).

Jednym z przypadków wyłączonych z obowiązku uzyskania pozwolenia

i objętych uproszczoną formą reglamentacji w postaci zgłoszenia jest usuwanie drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej (art. 83f ust. 1 pkt 3a).

Ustawodawca wskazał dwie grupy przesłanek, w których właściwy organ może wnieść sprzeciw. Po pierwsze – fakultatywnie – organ może wnieść sprzeciw w przypadku lokalizacji drzewa: a) na nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków, b) na terenie przeznaczonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na zieleń lub chronionym innymi zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, c) na terenach objętych formami ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-5. Ponadto, organ może wnieść sprzeciw w przypadku spełnienia przez drzewo kryteriów, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 40 ust. 3 (uznania za pomnik przyrody). Po drugie, organ obligatoryjnie wnosi sprzeciw, jeżeli zgłoszenie dotyczy usunięcia drzewa objętego obowiązkiem uzyskania zezwolenia na usunięcie oraz w przypadku nieuzupełnienia zgłoszenia pomimo wezwania organu (art. 83f ust. 14 i 15).

Niesporne jest, że żaden z powyższych przypadków nie zachodzi w rozpoznawanej sprawie. Nie sposób jednak uznać, że w takiej sytuacji właściwy organ nie może wnieść sprzeciwu wobec zgłoszenia usunięcia drzewa, nie będącego własnością podmiotu zgłaszającego.

W świetle art. 83f ust. 4 u.o.p. zgłoszenia zamiaru usunięcia drzew może dokonać wyłącznie właściciel nieruchomości – z oczywistych względów należy przez to rozumieć właściciela nieruchomości, na której rosną drzewa. Skoro tak, to w konsekwencji należy przyjąć, że nie jest skuteczne zgłoszenie zamiaru usunięcia drzew przez podmiot, który nie jest właścicielem nieruchomości, na której drzewa rosną. Argumentację tą wspiera treść art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p., na który to wyjątek powoływał się skarżący w swoim zgłoszeniu: nie jest wymagane pozwolenie na usunięcie drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej. A contrario – osoba, która nie jest właścicielem nieruchomości, na której rosną drzewa, nie może skorzystać z tego zwolnienia. Skoro nie zachodzi wyjątek, należy zastosować zasadę ogólną, zgodnie z którą usunięcie drzewa wymaga zezwolenia (art. 83 ust. 1 u.o.p.). W konsekwencji – ponieważ zgłoszenie dotyczy usunięcia drzewa objętego obowiązkiem uzyskania zezwolenia na usunięcie, właściwy organ ma obowiązek wnieść sprzeciw wobec zgłoszenia, na podstawie art. 83f ust. 15 pkt 1 u.o.p.

Powyższą argumentację wspiera również wykładnia celowościowa przepisów ustawy. Tryb zgłoszeniowy ma charakter uproszczony, zatem z założenia ma zastosowanie wyłącznie do przypadków, w których stan faktyczny nie budzi wątpliwości, a własność nieruchomości i drzew, jako jej części składowych, nie budzi sporów.

W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że własność drzew jest sporna z tego względu, że sporny jest dokładny przebieg granicy pomiędzy działkami nr [...]

i nr [...]. Jak zasadnie wskazało Kolegium, bez przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego nie da się ustalić dokładnego przebiegu granicy między działkami, a w konsekwencji nie da się do tego czasu ustalić, kto jest właścicielem tej części nieruchomości, na której rosną drzewa. Wnioski Kolegium bazują na prawidłowo ocenionym stanie faktycznym, ustalonym w oparciu o kompletnie zebrany

i wszechstronnie rozważony materiał dowodowy. Nie sposób zarzucić organom naruszenia zasad postępowania dowodowego i błędów w ustaleniach faktycznych.

Argumentacja prawna zawarta w decyzji Kolegium również jest w pełni prawidłowa. Kolegium nie naruszyło przepisów ustawy o ochronie przyrody.

Nie ulega wątpliwości, że skarżący nie wykazał, aby sporne drzewa rosły na jego działce. Podniesione w skardze, bardzo ogólne argumenty, są gołosłowne. Skarżący twierdzi, że drzewa, które chciał usunąć są jego własnością, powołuje się przy tym na bliżej nieokreślony zarzut "sfałszowania aktu notarialnego i punktów pomiarowych" oraz równie niesprecyzowaną okoliczność, że "sprawa była rozpatrywana przez Sąd w Ł.". Nie wiadomo w ogóle, na czym skarżący opiera te zarzuty i jaka to sprawa była "rozpatrywana przez sąd". Jeśli doszło do rozstrzygnięcia przed sądem sporu co do przebiegu granic, skarżący powinien wskazać konkretne dowody na to wskazujące. Tak ogólnikowe stwierdzenia podniesione w skardze są całkowicie gołosłowne.

Mając powyższe na uwadze, nie znajdując podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.