Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 190/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2020-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: § 8 ust. 1 i 4 oraz załącznik nr 1 poz. 19.1
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Ireneusz Dukiel, Sędziowie: sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca), sędzia WSA Ewa Kamieniecka, , po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 listopada 2020 r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją D.Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., działając na podstawie art. 12 ust 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (j.t. Dz. U. z 2019 r. poz. 59), art. 2351 i art. 2352 Kodeksu pracy (Dz. U. z 2019 r. poz. 1040 ze zm. ) oraz § 8 ust. 1 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (j.t.Dz. U. z 2013 r. poz. 1367; zwane poniżej w skrócie "rozporządzeniem") jak również art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego(j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.) i po rozpatrzeniu odwołania skarżącego T. M., od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Z. z dnia [...]09.2017 r. Nr [...]o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej: przewlekłe choroby układu ruchu wywołane sposobem wykonywania pracy: przewlekłe zapalenie ścięgna i jego pochewki (poz. 19.1 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych) - utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ między innymi przytoczył, że skarżący, urodzony w [...] r., pracował w narażeniu zawodowym na sposób wykonywania pracy obciążający kończyny górne w Przedsiębiorstwie "A" Sp. z o.o. z siedzibą w R. w okresie od [...].03.1996 r. do [...]05.2013 r. jako operator maszyn, pomocnik stolarza, operator wózka widłowego, operator autoklawów do impregnacji drewna. Na podstawie skierowania na badania w związku z podejrzeniem choroby zawodowej, D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. - Oddział w J.dnia [...].11.2015 r. dokonał zgłoszenia podejrzenia wymienionej wyżej choroby zawodowej. Po przeprowadzeniu dochodzenia epidemiologicznego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny dnia [...]11.2015 r. przekazał do D. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W.- Oddział w J.zgromadzony materiał dowodowy dotyczący narażenia zawodowego pana T. M., a następnie dnia [...]05.2016 r. po przeprowadzonych licznych czynnościach dowodowych wnioskowanych przez stronę przekazał również dodatkową dokumentację.

Po wykonaniu badań lekarskich i analizie zgromadzonej dokumentacji [...].07.2016 r. DWOMP wydał orzeczenie lekarskie nr [...]o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - przewlekłe choroby układu ruchu wywołane sposobem wykonywania pracy: przewlekłe zapalenie ścięgna i jego pochewki (poz. 19.1), podając w uzasadnieniu, cyt.: "Rozpoznanie: Wielopoziomowa dyskopatia szyjna, piersiowa i lędźwiowa z uciskiem bądź modelowaniem worka oponowego. Przewlekły zespół bólowy kręgosłupa bez deficytu neurologicznego. Stan po leczeniu artroskopowym barku prawego. Zespół bolesnego barku z przewagą po stronie prawej. Stan po obustronnym leczeniu operacyjnym zespołu cieśni nadgarstków z prawidłowym zapisem emg i wątpliwym objawem Tinela. Łokieć tenisisty i golfisty w obu kończynach górnych. Zespół depresyjny. Wnioski: Zgodnie z obowiązującym porządkiem prawnym, w przypadku przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym wynosi 1 rok. Pan (...) nie świadczy pracy zawodowej od listopada 2011 r. W ww. przypadku, w okresie [...] roku od zakończenia pracy w narażeniu to jest do [...] listopada 2012 r. dokumentowano objawy choroby narządu ruchu pod postacią łokcia tenisisty. Rozpoznanie zapalenia pochewki ścięgien długich prostowników palców po stronie prawej pojawia się u orzekanego w wyniku badania USG prawego łokcia i przedramienia z dnia [...].12.2013 r. (Gabinet Ultrasonografii ...), a zatem po wskazanym wyżej okresie [...] roku od zakończenia pracy w narażeniu. Ponadto wielomiejscowy i wielopoziomowy proces zwyrodnieniowy wszystkich stawów, w tym stawów kręgosłupa współistniejący obecnie z przewlekłym zapaleniem ścięgna powoduje, że stanu tego nie można od siebie oddzielić, tym samym brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki."

Wobec zawnioskowania przez skarżącego badania w jednostce diagnostyczno-orzeczniczej II stopnia, całość zebranej dokumentacji przekazano Instytutowi Medycyny Pracy w Ł., który dnia [...].03.2017 r. wydał orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania przedmiotowej choroby zawodowej wskazując, że: "W przeprowadzonym badaniu ortopedycznym badany zgłaszał skargi na dolegliwości bólowe w obrębie przedniej części nadgarstka (w okolicy blizny pooperacyjnej), dolegliwości bólowe w Vi dalszej przedramienia występujące od strony przedniej do tylnej przez część środkową oraz dolegliwości bólowe barku prawego nasilające się przy ruchu odwodzenia i ruchu rotacyjnym ramienia w pozycji odwiedzenia 90°. Oglądaniem w okolicy przedniej nadgarstka widoczna poprzeczna blizna po zabiegu operacyjnym długości około 4 cm. Stwierdza się bolesność nadgarstka nieco obwodowo od blizny około 1 cm, gdzie badany wskazywał punkt będący miejscem bolesnym. Pacjent nie zgłaszał bólu, drętwienia, mrowienia w obrębie palców obu rąk. W obrębie przedramion poza bolesnością uciskową w 1/4 dalszej przedramion i nasileniem dolegliwości w tych miejscach przy ruchu zgięcia grzbietowego i dłoniowego nie stwierdza się zmian patologicznych. Okolica stawów łokciowych niezmieniona oglądaniem o pełnym zakresie ruchów. W okolicy barków po stronie prawej widoczne drobne blizny po artroskopii. Ruchomość w obrębie obu barków w pełnym zakresie, z zaznaczeniem, że dolegliwości w obrębie barku prawego występują w pozycji odwiedzenia 90° i przy wykonywaniu ruchów rotacyjnych w pozycji odwiedzenia. W badaniu klinicznym dolegliwości bólowe ze strony nadgarstków nie mają charakteru zespołu cieśni nadgarstka, natomiast związane są z blizną pooperacyjną i przeciętą ścianą przednią kanału nadgarstka. Dolegliwości bólowe w obrębie 1/4 przedramion nasilające się przy ruchu chwytnym ręki, zgięciu dłoniowym i grzbietowym nadgarstka z oporem mają charakter subiektywny, bez cech procesów zapalnych pochewek prostowników i zginaczy palców i nadgarstków. W obrębie barku prawego stwierdza się dolegliwości bólowe o charakterze ciasnoty przestrzeni podbarkowej bez ograniczenia ruchomości i bez zaników mięśniowych obręczy barkowych, ramion i przedramion. W badaniach laboratoryjnych u pacjenta nie stwierdzono zaburzeń gospodarki węglowodanowej i lipidowej. W trakcie prowadzonego postępowania diagnostyczno-orzeczniczego w Oddziale Chorób Zawodowych IMP w Ł. dokonano szczegółowej analizy narażenia zawodowego, przebiegu klinicznego zgłaszanych przez pacjenta chorób ujętych w załączniku chorób zawodowych w punkcie 19.1 i 19.4, całości zgromadzonej dokumentacji oraz wyników przeprowadzonego badania ortopedycznego podczas hospitalizacji, na podstawie których stwierdzono brak podstaw do rozpoznania ww. przewlekłych chorób układu ruchu wywołanych sposobem wykonywania pracy. Aktualnie nie stwierdza się u badanego cech świadczących o obecności przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki w tym zapalenia ścięgien i pochewek mięśni zginaczy palców rąk, zginaczy nadgarstka, zginaczy mięśnia piszczelowego tylnego i prostowników palców stóp, których etiologia ma najczęściej związek ze sposobem wykonywania pracy."

W toku postępowania, pełnomocnik skarżącego w dniu [...].05.2017 r. wniósł pismo z uwagami do wydanych w niniejszej sprawie orzeczeń lekarskich, które organ I instancji przekazał do Instytutu Medycyny Pracy w Ł.celem ustosunkowania się podnoszonych w nim kwestii medycznych. W odpowiedzi, pismem z [...].07.2017 r. ta jednostka diagnostyczno-orzecznicza II stopnia poinformowała wszystkie strony biorące udział w niniejszym postępowaniu, że: "Przeprowadzona analiza dokumentacji medycznej nie ujawniła, aby u opiniowanego w przeciągu roku od zakończenia pracy w narażeniu (...) zostały udokumentowane objawy chorobowe, które wskazywałyby na wystąpienie u opiniowanego objawów chorobowych zapalenia pochewki ścięgien długich prostowników czy też zapalenia okołostawowego barku. Odpowiadając na kolejne pytania stawiane przez pełnomocnika strony dotyczące m.in. oceny narażenia zawodowego wyjaśniamy, że w trakcie procesu diagnostyczno-orzeczniczego uwzględniono całość dokumentacji orzeczniczej w tym przesłane w korespondencji zeznania świadków sprawy karnej oraz wyjaśnienia (...), brak jest podstaw do zmiany treści orzeczenia. Pełnomocnik strony wnioskuje również o wyjaśnienie czy przed operacją zespołu cieśni nadgarstków zostało rozpoznane u opiniowanego powyższe schorzenie, gdyż zdaniem pełnomocnika, nie zostało to wyjaśnione w orzeczeniu lekarskim. Odpowiadając na kolejne wątpliwości pełnomocnika strony wyjaśniamy, iż w uzasadnieniu do orzeczenia lekarskiego nr [...] umieszczono informację dotyczącą tej kwestii. U opiniowanego potwierdzono rozpoznanie zespołu cieśni nadgarstka w grudniu 2011 r. W uzasadnieniu powyższego orzeczenia znajduje się analiza narażenia zawodowego, z której wynika, że czynności wykonywane przez pana (...) w trakcie zatrudnienia w firmie (....) niewątpliwie obciążały kończyny górne, ich wykonywanie nie stwarzało warunków, w których dochodzi do długotrwałego ucisku na pnie nerwów obwodowych."

Następnie dnia [...].09.2017 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Z. wydał decyzję nr [...]o braku podstaw do stwierdzenia wymienionej choroby zawodowej. Wskutek obszernych zarzutów wniesionego przez skarżącego odwołania od tego rozstrzygnięcia, organ II instancji zwrócił się do obu jednostek diagnostyczno-orzeczniczych z prośbą o ustosunkowanie się do podnoszonych przez stronę w odwołaniu kwestii medycznych. Dnia [...].12.2017 r. DWOMP poinformował, że stwierdzenie (wyżej cytowane) jakie zawarł w swym orzeczeniu lekarskim: "Nie jest to tożsame z wnioskami wysuniętymi w odwołaniu z dnia [...] października 2017 r., że lekarz orzecznik ustalił istnienie schorzenia w postaci 'przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki, lecz z uwagi na brak dokumentacji potwierdzającej istnienie objawów choroby w okresie roku od zakończenia wykonywanej pracy nie mógł ustalić, iż ma związek z wykonywaną pracą. W orzeczeniu lekarskim wydanym przez DWOMP w J.jest jednoznaczne stwierdzenie, iż z uwagi na wielomiejscowy i wielopoziomowy proces zwyrodnieniowy wszystkich stawów, w tym stawów kręgosłupa współistniejący obecnie z przewlekłym zapaleniem ścięgna powoduje, że stanu tego nie można od siebie oddzielić - tak więc w orzeczeniu lekarskim nr [...]z dnia [...]lipca 2016 r. nie postawiono rozpoznania - przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki'. W uzasadnieniu oparto się na wnioskach z przeprowadzonych w trakcie procesu orzeczniczego konsultacji dodatkowych - ortopedycznej i neurologicznej a zapisanych w ww. orzeczeniu. Odnosząc się do cytowanej w Odwołaniu z dnia [...].10.2017 r., opinii biegłego z dnia [...] lutego 2014 r. w sprawie przed Sądem Okręgowym w J., gdzie postawiono rozpoznanie 'obustronną entezopatię ścięgien prostowników ręki (łokieć tenisisty), orzeczeniem lekarskim DWOMP w J.nr [...]z dnia [...].07.2016 r. rozpoznano chorobę zawodową - przewlekle zapalenie nadkłykcia kości ramiennej (tzw. łokieć tenisisty). Przewlekle zapalenie ścięgna i jego pochewki oraz przewlekle zapalenie nadkłykcia kości ramiennej — są to dwa różne schorzenia, osobno wymieniane w wykazie chorób zawodowych."

Jak dalej wskazał organ odwoławczy, w dacie [...].12.2017 r. pełnomocnik skarżącego przekazał organowi częściową dokumentację przedstawioną do Instytutu Medycyny Pracy w Ł., który z kolei w dniu [...].03.2018 r. powiadomił, że podtrzymuje dotychczasowe rozstrzygnięcie, wyjaśniając: "Zapalenia ścięgien pochewki zginaczy nadgarstków rozpoznano u opiniowanego na podstawie badania usg prawego łokcia i przedramienia z [...].12.2013 r (opisywano pogrubienie pochewki ścięgien długich prostowników), rozpoznanie takie znajduje się również w zaświadczeniu ortopedycznym z [...].10.2015 r. W dokumentacji leczenia ortopedycznego z 2016 r. ([...]09.2016; [...].08.2016; [...].09.2016; [...]10.2016) opisywano ogólnie bóle kończyn górnych, bóle barków, łokci, nadgarstków, bóle kręgosłupa c- th-I, uszkodzenie stożka rotatorów barku lewego. W aktualnym badaniu przeprowadzonym w IMP w Ł. nie stwierdzono cech zapalenia pochewek ścięgnistych zginaczy nadgarstków. Reasumując można stwierdzić, iż są podstawy do rozpoznania przebytego zapalenia ścięgien długich prostowników jednak biorąc pod uwagę częstość zgłaszanych dolegliwości brak jest podstaw do rozpoznania w chwili obecnej przewlekłego charakteru schorzenia."

Dnia [...].09.2019 r. organ II instancji ponownie zwrócił się do obu jednostek diagnostyczno-orzeczniczych właściwych w sprawie z prośbą o ustosunkowanie się do podnoszonych przez stronę odwołującą się kwestii medycznych. W odpowiedzi na to pismo, w dniu [...].10.2019 r. DWOMP poinformował, że podtrzymuje swoje dotychczasowe stanowisko (wyrażone w piśmie z dnia [...].12.2017 r.) i wyjaśnił: "Jak wiadomo w wykazie chorób zawodowych wyodrębniono dwie grupy schorzeń związanych ze sposobem wykonywania pracy: poz. 19 - przewlekłe choroby układu ruchu wywołane sposobem wykonywania pracy; poz. 20 - przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy. Dolegliwości i schorzenia układu ruchu obserwowane są w sytuacjach, gdy sposób wykonywania pracy powoduje nadmierne obciążenie układu mięśniowo- szkieletowego. W tej sytuacji znaczenie mają: wysiłek fizyczny, niedostosowanie ergonomiczne stanowiska pracy do rodzaju wykonywanych czynności zawodowych, konieczność ręcznego przemieszczania ciężarów, wykonywanie pracy w pozycji wymuszonej, nadmierny i długotrwały ucisk na tkanki i elementy tworzące układ ruchu, praca w zmiennych warunkach atmosferycznych, wibracja. Choroby obwodowego układu nerwowego wywołane są wykonywaniem czynności skutkującym długotrwałym uciskiem na pnie nerwów obwodowych. Tak dzieje się w przypadku zwiększonego ciśnienia np. w kanale nadgarstka spowodowanego wykonywaniem powtarzalnych warunkowanych wysokim tempem pracy ruchów zginania i prostowania nadgarstka, odchylenia łokciowego i promieniowego nadgarstka, ruchów nawracania i odwracania. Znaczący wpływ ma w tym przypadku stopień uciążliwości pracy fizycznej wynikający z liczby powtórzeń stereotypowych ruchów na zmianę roboczą i używanej siły. Jak wskazano wyżej czynności wykonywane przez orzekanego na stanowiskach operatora maszyn - pomocnik stolarza, operatora wózka widłowego, operatora autoklawów do impregnacji drewna mogły powodować nadmierne obciążenie mięśni i ich przyczepów co skutkowało rozpoznaniem u pacjenta przewlekłej choroby narządu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią przewlekłego zapalenia nadkłykci kości ramiennej - poz. 19.5 wykazu".

Analogicznie Instytut Medycyny Pracy w Ł.w dniu [...].11.2019 r. również podtrzymał wcześniejsze stanowisko: cyt.: "Zwracamy uwagę, iż rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych określa nie tylko wykaz chorób zawodowych ale okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. W przypadku przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy okres ten wynosi [...] rok. Z dotychczasowych ustaleń wynika, że pan (....) nie świadczył pracy od listopada 2011 r. Zarówno zapalenia ścięgien pochewki zginaczy nadgarstków jak i zapalenie okołostawowe barku rozpoznano u opiniowanego po 2012 r., zatem brak jest podstaw do wiązania ww. schorzeń narządu ruchu z potencjalnym narażeniem zawodowym, które ustało w 2011 r. - powyższe przedstawiono w dotychczasowej korespondencji. Przeprowadzona ocena narażenia zawodowego, ze szczególnym uwzględnieniem przesłanego przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Z. materiału filmowego i chronometrażu wykonywanych czynności nie potwierdza, aby czynności wykonywane w trakcie pracy na stanowiskach operatora maszyn, operatora wózka widłowego, operatora autoklawów

drewna i operatora frezarki w Przedsiębiorstwie "A" w R. stwarzały u badanego warunki do przewlekłego przeciążenia stawów barkowych. Badany nie wykonywał pracy wymagającej w sposób ciągły pozycji wymuszonej z uniesionymi kończynami górnymi, ani wymagającej ciągłego podnoszenia i dźwigania ciężarów przez większość zmiany roboczej. W trakcie prowadzonego postępowania diagnostyczno-orzeczniczego w Oddziale Chorób Zawodowych IMP w Ł.dokonano szczegółowej analizy narażenia zawodowego, przebiegu klinicznego zgłaszanych przez pacjenta chorób ujętych w załączniku chorób zawodowych w punkcie 19.1 i 19.4, całości zgromadzonej dokumentacji oraz wyników przeprowadzonego badania ortopedycznego podczas hospitalizacji, na podstawie których stwierdzono brak podstaw do rozpoznania ww. przewlekłych chorób układu ruchu, wywołanych sposobem wykonywania pracy."

Po złożeniu uwag przez stronę skarżącą do zebranego materiału dowodowego, głównie do wydanych orzeczeń lekarskich, organ II instancji po analizie całości akt administracyjnych, ocenie zebranego materiału dowodowego oraz zapoznaniu się ze stanowiskiem stron rozpoznając odwołanie uznał brak podstaw do zajęcia odmiennego niż organ pierwszej instancji stanowiska i utrzymał w mocy jego decyzję.

Przytoczył w pierwszym rzędzie unormowania prawne obowiązujące w zakresie stwierdzania choroby zawodowej wskazując, że warunki do rozpoznania takiej choroby są trzy i muszą być spełnione łącznie, jak to wynika w szczególności z § 5 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia, a mianowicie - choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych, musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy albo sposobem wykonywania pracy, a wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych musi nastąpić w okresie ustalonym w załączniku do ww. rozporządzenia.

Organ uznał, że w przypadku skarżącego postępowanie dowodowe wykazało, że wykonując swoje obowiązki zawodowe narażony był na sposób wykonywania pracy, jednakże mimo tego narażenia obie placówki służby zdrowia upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych były jednak zgodne co do faktu, że brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - przewlekłego zapalenie ścięgna i jego pochewki (poz. 19.1 wykazu). Obie te jednostki diagnostyczno-orzecznicze były zgodne, że wymienione schorzenie zostało rozpoznane po upływie ustalonego w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych okresu, w którym winny wystąpić objawy choroby. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne organ zaakcentował, że jeżeli orzeczenia lekarskie stwierdzają brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, to organy administracji związane są takimi ustaleniami i nie mogą wydać, w oparciu o uznanie administracyjne, decyzji oczekiwanej przez zainteresowanego. Organ odwoławczy przyjął, że wydane orzeczenia lekarskie są poprawne pod względem formalnym i odpowiadają wymogom rozporządzenia. Argumentował, że pomimo narażenia na sposób wykonywania pracy oraz rozpoznania klinicznego jednostki chorobowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych, nie znaleziono podstaw do uznania jej za chorobę zawodową - nie wykazano związku przyczynowo-skutkowego między pracą a schorzeniem. Wykazano, iż objawy choroby wystąpiły po ponad roku od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. Jak wskazali upoważnieni lekarze, przeważający wpływ na rozwój rozpoznanej choroby mają czynniki niezwiązane z pracą zawodową. Organ stwierdził, że zgodnie z art. 80 k.p.a. dokonał oceny materiału dowodowego z punktu widzenia wszystkich przesłanek dotyczący choroby zawodowej, w tym także orzeczeń lekarskich, które są "opiniami biegłego" w rozumieniu art. 84 k.p.a. podlegającymi weryfikacji, tak jak każdy inny dowód w sprawie. Orzeczenia wydane przez upoważnionych do tego lekarzy zostały poprzedzone analizą zgromadzonej dokumentacji, są obiektywne, przekonujące oraz wyczerpująco umotywowane i wyjaśniają wszelkie wątpliwości, spełniają zatem wymagania stawiane opiniom biegłego. Uprawnione jednostki orzecznicze służby zdrowia I i II stopnia wydające orzeczenie w postępowaniu dotyczącym istnienia podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, nie rozstrzygają problemów związanych ze stanem zdrowia osoby badanej i nie wypowiadają się na inne tematy, niż będące celem tego postępowania administracyjnego, w tym także na pytania postawione przez skarżącego w skardze, dotyczące przyczyn stwierdzonych u niego zmian chorobowych. Zatem organy I i II instancji nie są zobowiązane do rozstrzygania kwestii powstania chorób. Jednostki orzecznicze często nie dysponują takimi możliwościami diagnostycznymi, które pozwalałby na wskazanie konkretnych przyczyn każdego rozpoznanego schorzenia. Jednostki orzecznicze po wykluczeniu etiologii zawodowej wskazują takie przyczyny, tylko jeżeli mają taką możliwość lub wynika to z zebranej dokumentacji, lub podają przyczyny potencjalne, niemniej jednak wskazania te nie są wiążące i wykraczają poza zakres powierzonych przez prawodawcę kompetencji. A zatem fakt nie podania konkretnych powodów każdego rozpoznanego u pacjenta schorzenia, w ocenie organu, nie może być odczytywany jako uchybienie w procesie orzeczniczym.

Organ dalej zauważył, że należy odmówić mocy dowodowej stanowisku odwołującego się przedstawionemu w odwołaniu, bowiem w opinii organu II instancji nie może być ono traktowane jako kontrargument dla orzeczeń lekarskich wydanych przez lekarzy upoważnionych do orzekania w sprawach chorób zawodowych. Zauważyć także trzeba, iż strona odwołująca się nie przedstawiła żadnych argumentów, które mogłyby podważyć wydane w sprawie orzeczenia. Gołosłowne zarzuty kierowane pod adresem lekarzy nie mogą być dla organu prowadzącego postępowanie podstawą do weryfikacji stanowiska orzeczniczego. Orzeczenie wydane w przedmiotowym postępowaniu i uzupełnione stosowną opinią zostało poprzedzone badaniami oraz analizą zgromadzonej dokumentacji medycznej skarżącego, jest obiektywne, przekonujące oraz wyczerpująco umotywowane i wyjaśnia wszelkie wątpliwości zatem spełnia kryteria stawiane opiniom biegłych.

W opinii organu zarzut odwołania o naruszeniu art. 10 § 1 k.p.a. jest bezzasadny. Organ I instancji zawiadomieniem z dnia [...].04.2017 r. zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. poinformował strony biorące udział w przedmiotowym postępowaniu o zakończeniu gromadzenia materiału dowodowego i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W odpowiedzi na ww. zawiadomienie pełnomocnik skarżącego wniósł pismo z uwagami do wydanych w niniejszej sprawie orzeczeń lekarskich, które następnie zostało przekazane do Instytutu Medycyny Pracy celem ustosunkowania się do podnoszonych w nim kwestii medycznych. Strona nie przedstawiła ani w odwołaniu, ani przed organem II instancji aktywnie uczestnicząc w postępowaniu odwoławczym, jakich to czynności nie zdążyła wykonać przed organem I instancji.

Odnosząc się do pisma pełnomocnika strony skarżącej z dnia [...].01.2020 r. organ odwoławczy stwierdził, że przywołane w tym piśmie kwestie sporne były podnoszone m.in. w odwołaniu i poprzednich pismach i w ocenie organu zostały wystarczająco wyjaśnione w trakcie trwania niniejszego postępowania. Ponadto dokumentacja, na którą powołuje się w treści, została wytworzona przed wydaniem orzeczeń lekarskich i jest znana lekarzom orzecznikom, część z ww. dokumentacji jest wymieniona bezpośrednio w orzeczeniach lekarskich wydanych w sprawie. Na marginesie organ zaznaczył, że zarówno decyzja organu I instancji (zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach sprawy), jak i pismo Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z dnia [...].07.2017 r. zgodnie z rozdzielnikami zostały skierowane bezpośrednio do pełnomocnika strony, zatem nie był on pominięty w postępowaniu.

W obszernej skardze na opisaną decyzję strona skarżąca zarzuciła naruszenie:

I. Prawa materialnego, a to art. 2352 kodeksu pracy poprzez uznanie, że okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych powinno nastąpić rozpoznanie choroby wymienionej w tym wykazie, podczas gdy wystarczające jest wystąpienie samych objawów, a nie rozpoznanie choroby. W toku sprawy zgromadzono materiał dowodowy potwierdzający pojawienie się objawów choroby zawodowej w okresie 1 roku od zakończenia narażenia.

II. Procedury administracyjnej, poprzez sformułowanie następujących zarzutów:

1) Organ administracji nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego w zakresie ustalenia objawów chorobowych u skarżącego, charakterystycznych dla danego schorzenia. Również w sposób wyczerpujący nie zebrał i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego. Tym samym naruszył przepisy art. 7, art. 77 § 1 i, 80 i art. 107 § 3 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Pominięte milczeniem zostały złożone przez skarżącego zeznania świadków, dokumentacja medyczna oraz oświadczenia samego skarżącego co do charakteru jego pracy.

2) Organ popełnił błąd w ustaleniach faktycznych, iż w dopuszczalnym okresie [...] roku od zakończenia zatrudnienia tj. do roku [...] listopada 2012 r. nie udokumentowano objawów schorzenia przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki, gdy dokumentacja medyczna zgromadzona w sprawie wskazuje, iż organ orzeczniczy IMP w Ł. w swoich opiniach pominął kwestię ustalenia objawów choroby, a swoją opinię ograniczył wyłącznie do ustalenia iż, w okresie 1 roku od zaprzestania pracy nie stwierdzono konkretnej jednostki chorobowej.

3. Organ nie sporządził należycie uzasadnienia orzeczenia wskutek braku przedstawienia innych możliwych - niezawodowych - przyczyn powstania schorzenia u skarżącego.

4. Nie wyjaśniono wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy wskutek naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy a mianowicie art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z § 8 ust. 1 rozporządzenia poprzez brak inicjatywy organu i niezbędnych kroków w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w zakresie rzeczywistego - pozazawodowego pochodzenia przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki.

5. Zachodzi sprzeczność istotnych ustaleń organu z treścią zebranego w sprawie materiału wskutek naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

a) art. 80 k.p.a. w zw. z § 8 ust. 1 rozporządzenia poprzez dokonanie oceny dowodów w sposób niewszechstronny, gdyż z pominięciem dowodów w postaci dokumentacji medycznej i jej zapisów w szczególności z okresu od 2011 r. do 2012 r. włącznie, czyli dokumentacji powstałej w okresie jednego roku od zaprzestania wykonywania pracy przez skarżącego;

b) § 6 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia poprzez niewykonanie badań diagnostycznych USG, RTG oraz MRI w przypadku kwestionowania treści badań przedstawionych przez skarżącego;

6. Doszło do naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów poprzez pominięcie dokumentów znanych z urzędu organowi tj. dokumentacji orzeczniczej i decyzji wydanej przed tym samym organem w sprawie stwierdzonej innej choroby zawodowej u skarżącego.

Mając powyższe na uwadze wniesiono o zmianę decyzji poprzez ustalenie istnienia u skarżącego choroby zawodowej w postaci przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie do ponownego rozpoznania.

Na poparcie zarzutów i żądań skargi obszernie argumentowano, między innymi, że decyzja organu odnosi się do okoliczności, iż objawy choroby wystąpiły po ponad roku od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, podczas gdy opinie Instytutu Medycyny Pracy nie odnosiły się w ogóle do kwestii zaistnienia objawów choroby w terminie 12 miesięcy, lecz stwierdzenia konkretnej jednostki chorobowej w tym okresie. Sam skarżący nie kwestionuje tego, że w przeciągu roku od zakończenia wykonywania pracy nie stwierdzono istnienia konkretnej jednostki chorobowej jak wskazywał to IMP w Ł., jest to niesporne, jednak okoliczność ta nie ma znaczenia dla niniejszej sprawy bowiem to istnienie objawów jest istotne dla ustalenia choroby zawodowej. Ustawodawca mówi wyłącznie o udokumentowanych objawach choroby, a nie o rozpoznaniu choroby. W świetle orzecznictwa wystarczy bowiem samo potwierdzenie przez lekarza faktu występowania symptomów charakterystycznych dla danej choroby, nawet jeżeli są one równocześnie typowe dla innej jednostki chorobowej, pod kątem której leczenie się wówczas odbywało. "Udokumentowanie", może oznaczać zaświadczenie lekarskie lekarza prowadzącego byłego pracownika, kartę leczenia szpitalnego lub inny dokument o tych charakterze, który pozwalałby na bezsporne ustalenie wystąpienia objawów choroby. Organ w uzasadnieniu decyzji sam wskazał, iż "obie jednostki diagnostyczno-orzecznicze były zgodne, że ww. schorzenie zostało rozpoznane po upływie ustalonego w załączeniu do rozporządzenia (strona 8 decyzji) Powyższe świadczy o niezrozumieniu ani przez jednostki orzecznicze ani przez sam organ istoty sprawy, gdyż to nie rozpoznanie choroby ma nastąpić w przepisanym okresie, lecz mają wystąpić udokumentowane objawy takiej choroby, która na tym etapie może jeszcze nie być skonkretyzowana.

Organ II instancji naruszył zasadę prawdy obiektywnej oraz popełnił błąd w zakresie gromadzenia materiału dowodowego poprzez braki w ustaleniu okoliczności istotnej dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, tj. nie poczynił ustaleń jakie "objawy chorobowe" są charakterystyczne dla jednostki chorobowej pod nazwą "przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki", czy takie objawy zostały wykryte u skarżącego w okresie 1 roku od dnia zakończenia wykonywania pracy.

W niniejszej sprawie opinie lekarskie (w tym uzupełniające z roku 2019) zawierały szereg błędów, nie wyjaśniały istotnych okoliczności, a także co najważniejsze pomijały milczeniem bogatą dokumentację medyczną skarżącego. W szczególności IMP w Ł. udzielając pisemnie odpowiedzi w pismach z 2019 r. pominął istnienie udokumentowanych "objawów schorzeń" co jest warunkiem koniecznym do ustalenia choroby zawodowej w okresie roku od zakończenia wykonywania pracy, przedstawia natomiast swoją własną interpretację rozumienia rozporządzenia wskazując nie na ustalenie objawów lecz na "rozpoznanie schorzenia" w przeciągu roku od dnia zakończenia wykonywania pracy. Powyższe stanowisko organu IMP jest nie do przyjęcia bowiem opiera się na brzemieniu przepisu, lecz na własnej nadinterpretacji organu. Tym samym treść i wnioski tej opinii są nadal całkowicie błędne, opierając się na stwierdzeniu schorzenia, które to według rozporządzenia nie ma znaczenia dla ustalenia choroby zawodowej. Opinie te nie spełniały wymagań określonych w § 6 rozporządzenia, gdyż zostały wydane z pominięciem dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Organy prowadzące postępowanie nie skorzystały z możliwości jaką daje § 8 ust. 2 rozporządzenia i nie zwróciły się o dodatkowe wyjaśnienia do lekarza orzecznika bądź nie wystąpiły do jednostki orzeczniczej II stopnia o przeprowadzenie dodatkowej konsultacji i udzielenie odpowiedzi w zakresie objawów w oparciu o dokumentację przedstawioną przez skarżącego.

W dalszej części skargi, na stronach od 7 do 11, wymieniono szczegółowo dokumenty medyczne (zaświadczenia lekarskie, wyniki badań, karty informacyjne, opinie lekarskie ZUS, skierowania) - z okresu od [...] listopada 2011 r. do [...] maja 2013 r., które w ocenie autora skargi zostały pominięte przez Instytut Medycyny Pracy, a także zaprezentowano ich, istotne zdaniem strony skarżącej, treści, dokumentujące w przeświadczeniu strony skarżącej objawy schorzenia przewlekłego zapalenia okołostawowego barku oraz przewlekłego zapalenie ścięgna i jego pochewki w okresie roku od zaprzestania pracy przez skarżącego. Stwierdzenie zatem IMP w Ł. w piśmie z dnia [...] lipca 2017 r., że przeprowadzona analiza dokumentacji medycznej nie ujawniła u opiniowanego w przeciągu roku od zakończenia pracy w narażeniu zostały udokumentowane objawy zapalenia pochewki ścięgna i jego pochewki - nie może się ostać zdaniem strony skarżącej. Instytut Medycyny Pracy wadliwie przyjął, że do uznania choroby zawodowej konieczne jest nie udokumentowanie objawów choroby, lecz rozpoznanie konkretnej jednostki chorobowej w okresie 12 miesięcy od zakończenia wykonywania pracy. Skarżący wielokrotnie wnosił aby organy zobowiązały Instytut Medycyny do ustosunkowania się do tej dokumentacji ale bezskutecznie. W mniemaniu skarżącego jednostki orzecznicze pominęły milczeniem dokumentację medyczną bowiem treść tej dokumentacji wskazywała ewidentnie na istnienie w przepisanych okresie objawów choroby przewlekłego zapalenie ścięgna i jego pochewki. Z tego samego powodu jednostki orzecznicze nie wskazały jakie dokładnie są objawy takiego schorzenia.

Organ II stopnia dopuścił się również naruszenia w zakresie swobodnej oceny dowodów zgromadzonych w sprawie, albowiem ustalił w oparciu o materiał dowodowy że "wykazano, iż objawy choroby wystąpiły po ponad roku od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym" (strona 9 decyzji) podczas gdy materiał dowodowy nie pozwalał na sformułowanie takich wniosków. Dodatkowo wskazano, że organ orzekający z urzędu posiadał również wiedzę, iż w innej toczącej się sprawie przed tym organem prawomocnie zakończonej dotyczącej stwierdzenia istnienia choroby zawodowej w postaci przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej, której objawy chorobowe są takie same jak objawy przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki.

W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie skargi.

Zdaniem organu zarzuty skargi stanowią powielenie tych jakie przedstawiano już na wcześniejszych etapach niniejszego postępowania administracyjnego. Ponadto strona skarżąca w skardze podnosi głównie zarzuty dotyczące narażenia zawodowego, podczas gdy według ustaleń organu skarżący wykonując obowiązki zawodowe narażony był na sposób wykonywania pracy, jak podano w kwestionowanej decyzji. Jednakże zauważyć trzeba, że każda rozpatrywana jednostka chorobowa jest inna i choć wywoływana jest przez podobne czynniki (narażenie zawodowe związane ze sposobem wykonywania pracy) to właśnie szczegółowa ocena narażenia zawodowego implikuje rozpatrywanie tych schorzeń jako odrębnych pozycji w wykazie chorób zawodowych. Już chociażby proste zestawienie definicji chorób zawodowych np. poz. 19.1 (przewlekłe zapalenie ścięgna i jego pochewki), poz. 19.4 (przewlekłe zapalenie okołostawowe barku), poz. 19.5 (przewlekłe zapalenie nadkłykcia kości ramiennej), poz. 20.1 (zespół cieśni w obrębie nadgarstka) bezsprzecznie wskazuje, iż schorzenia te dotyczą różnych części ciała, a zatem nie można w sposób logiczny wywieść, iż z zasady każdy sposób wykonywania pracy będzie związany z etiologią tych chorób. W ocenie organu szczegółowa analiza narażenia zawodowego - sposobu wykonywania pracy, przesądza o tym, czy w danym konkretnym przypadku można schorzenie wiązać z tłem zawodowym, dlatego każde z tych schorzeń będzie odnoszone do nieco innych okoliczności faktycznych, które mogą mieć wpływ na przebieg sprawy. Przykładowo jak wskazują lekarze orzecznicy etiologia choroby zawodowej - zespołu cieśni w obrębie nadgarstka wiąże się z wielokrotnie powtarzalnymi ruchami zginania i prostowania kończyny górnej w stawie nadgarstkowym, przewlekłe zapalenie nadkłykcia kości ramiennej związane jest z ruchami obracania i nawracania ręki, natomiast przewlekłe zapalenie okołostawowe barku z kolei wynika z ciężkich prac fizycznych powodujących przedwczesne zużycie tkanek miękkich okolicy barku z powodu zmian przeciążeniowo-zapalnych w strukturach obręczy barkowej i wystąpienia tzw. zespołu bolesnego barku.

Mając powyższe na uwadze, jak dalej wyjaśniał organ, sprawa choroby zawodowej rozpatrywana jest zawsze przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w sposób indywidualny, niezależny. Jak wskazują lekarze orzecznicy związek choroby z warunkami pracy (narażeniem zawodowym) musi być w każdym przypadku odrębnie rozpatrywany w odniesieniu do konkretnego narażenia i osobniczego stanu zdrowia pacjenta stwierdzając bezspornie lub z przeważającym prawdopodobieństwem związek warunków pracy z rozpatrywaną jednostką chorobową lub brak tego związku. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym wskazuje się, że lekarz orzecznik podejmuje rozstrzygnięcie na podstawie informacji o zagrożeniach zawodowych w środowisku pracy, dokumentacji dotyczącej przebiegu zatrudnienia jak również stosownej dokumentacji medycznej, popartą wynikami badań. Zgodnie z § 6 ust. 5 rozporządzenia, jeżeli zakres informacji zawartych w dokumentacji, o której mowa w ust. 1 § 6, tj. w wynikach przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego, jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego, lekarz występuje o ich uzupełnienie do stosownych, określonych w tym przepisie, podmiotów. Zatem, to w gestii lekarza orzecznika pozostaje decyzja, czy tego rodzaju uzupełnienie dokumentacji jest w sprawie konieczne, to on uznaje, czy zgormadzone dotychczas materiały orzecznicze są kompletne i pozwalają na podjęcie rozstrzygnięcia (vide np. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 26,06.2013 r. w innej sprawie: sygn. akt IV SA/Wr 197/13).

Za chybiony organ uznał zarzut skargi o niedopełnieniu przez organ ustaleń co do wskazania objawów charakterystycznych dla danej jednostki chorobowej. Prawodawca nie nakłada takiego obowiązku. Organ nie dysponuje wiadomościami specjalnymi w tym zakresie, stad też w tej materii wypowiadają się upoważnieni lekarze wydając orzeczenie lekarskie, które ma charakter opinii biegłego. Co do zasady ustalenia lekarzy wynikające z wiedzy medycznej nie podlegają bezpośredniej kontroli ani organu ani Sądu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana jest od względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; zwana w skrócie "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W rozpatrywanej sprawie skarga nie jest zasadna, Sąd bowiem nie stwierdził naruszeń prawa materialnego ani procesowego.

Kodeks pracy w art. 2351 stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Stosownie do art. 2352 Kodeksu pracy rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 Kodeksu pracy Rada Ministrów wydała w dniu 30 czerwca 2009 r. rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367; zwane poniżej w skrócie rozporządzeniem). Przepis § 2 rozporządzenia stanowi, że wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, określa załącznik do rozporządzenia.

Postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej jest specyficznym postępowaniem administracyjnym, zaś regulacje procesowe zawarte w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych stanowią lex specialis wobec przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, a w szczególności kieruje pracownika lub byłego pracownika, którego dotyczy podejrzenie, na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, do jednostki orzeczniczej pierwszego stopnia, o której mowa w § 5 ust. 2, to jest m. in. do poradni chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy. Właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie przepisów ustawy o służbie medycyny pracy, zatrudniony w jednostce orzeczniczej (§ 5 ust. 1). Następnie lekarz tej jednostki na podstawie przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania (§ 6 ust. 1 rozporządzenia). Jeżeli zakres informacji zawartych w wymienionej dokumentacji jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego, lekarz występuje o ich uzupełnienie do pracodawcy, lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, lekarza ubezpieczenia zdrowotnego lub innego lekarza prowadzącego leczenie pracownika lub byłego pracownika, państwowego powiatowego inspektora sanitarnego lub pracownika (§ 6 ust. 5 rozporządzenia). Pracownik, badany w jednostce orzeczniczej I stopnia, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika (§ 8 ust. 1 rozporządzenia). Jak stanowi § 8 ust. 2 rozporządzenia - w razie uznania, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, inspektor sanitarny decyduje o wyborze sposobu uzupełnienia materiału dowodowego przez podjęcie wymienionych w nim czynności.

W świetle przywołanych przepisów, wydając decyzję w przedmiocie choroby zawodowej, organy inspekcji sanitarnej mają na względzie, czy kumulatywnie spełnione zostały następujące przesłanki - rozpoznana choroba musi znajdować się w wykazie chorób zawodowych, ma być stwierdzona orzeczeniem lekarskim rozpoznającym chorobę zawodową, a wyniki oceny warunków pracy pozwalają na stwierdzenie bezpośrednie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że spowodowana została narażeniem zawodowym. Brak jednego z tych elementów uzasadnia wydanie decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.

Organ orzekający wydaje decyzję kierując się opiniami medycznymi zawartymi w orzeczeniach lekarskich, o których mowa w § 6 ust. 1 rozporządzenia. Orzeczenie to jest szczególnym rodzajem dowodu, który w świetle przepisów kodeksu postępowania administracyjnego ma charakter opinii biegłego. Powinno zatem być wszechstronnie uzasadnione i wyjaśniać wszelkie wątpliwości w sposób przekonujący i dostępny dla stron, organu prowadzącego postępowanie oraz sądu administracyjnego (vide wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 15 marca 1994 r., sygn. akt SA/Wr 147/94, z dnia 5 listopada 1998 r., sygn. akt I SA 1200/98, LEX nr 45833).

W orzecznictwie utrwalone jest zapatrywanie , że organ inspekcji sanitarnej nie posiada uprawnienia do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia chorego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich (wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06).

Sąd administracyjny, kontrolując pod względem zgodności z prawem decyzję państwowego inspektora sanitarnego, może podważyć dokonane przez niego ustalenia faktyczne, co prowadzi do zakwestionowania pod względem formalnym również orzeczenia lekarskiego, przykładowo z racji wydania go w niewłaściwej formie, bez uzasadnienia lub przez nieuprawnionego lekarza, jednakże nie może to dotyczyć merytorycznej treści orzeczenia lekarskiego. Zakwestionowanie orzeczeń lekarskich jest także możliwe w przypadku, jeżeli w materiale dowodowym znajdują się orzeczenia lekarzy zatrudnionych w uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostkach organizacyjnych, które zawierają różne ustalenia (rozpoznania chorobowe). Jednak nawet w takiej sytuacji organ ani sąd administracyjny, nie są uprawnieni do weryfikacji treści merytorycznej orzeczeń lekarskich, co najwyżej organ może żądać wydania kolejnych orzeczeń przez inne uprawnione jednostki organizacyjne w celu ujednolicenia stanowisk.

Przedmiotem zaskarżenia w rozpatrywanej sprawie jest decyzja o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej w postaci przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki, umiejscowionej w kategorii : "Przewlekłe choroby układu ruchu wywołane sposobem wykonywania pracy".

Godzi się podkreślić, że nie był kwestionowany przez uprawnione jednostki orzecznicze ani przez organy inspekcji sanitarnej sam fakt narażenia zawodowego skarżącego. Stwierdzono bowiem, że skarżący pracował w narażeniu zawodowym wpływającym na sposób wykonywania pracy – obciążający kończyny górne. Trzeba nadto zaznaczyć, że w załączniku do rozporządzenia stanowiącym wykaz chorób zawodowych wskazano, że : "okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym" dla przedmiotowej jednostki chorobowej, zaliczone cytowanym rozporządzeniem do przewlekłych chorób układu ruchu wywołanych sposobem wykonywania pracy, to znaczy "przewlekłe zapalenie ścięgna i jego pochewki" (ujęte w pozycji 19.1 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia) – wynosi 1 rok.

Z zacytowanego brzmienia normatywnego wnosić należy, że wyrażenie "zakończenia pracy w narażeniu zawodowym" odnosić się może do różnych sytuacji faktycznych, niekoniecznie przy tym związanych z datą formalnego ustania zatrudnienia wykonywanego w narażeniu, lecz chodzi tu o sam rzeczywisty czas świadczenia pracy w narażeniu zawodowym, który może zakończyć wcześniej z powodu np. przebywania na zwolnieniu lekarskim. Z akt wynika, że stosunek pracy skarżącego trwał do [...] maja 2013 r., lecz jak niewadliwie ustalono w toku postępowania administracyjnego, skarżący de facto zaprzestał świadczenia pracy wcześniej, albowiem od [...] listopada 2011 r. nieprzerwanie do [...] maja 2013 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim pobierając świadczenia chorobowe a następnie rehabilitacyjne. Tym samym wypada uznać, że organy trafnie przyjęły, iż okres jednego roku od ustania narażenia skarżącego należy liczyć od daty [...] listopada 2011 r. Wobec tego okres, o którym mowa, upoważniający do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym – w sytuacji skarżącego upłynął z końcem dnia [...] listopada 2012 roku.

W rozpatrywanej sprawie organy obu instancji stwierdziły (vide akapit 2 od dołu na stronie 7 uzasadnienia zaskarżonej decyzji), opierając się na opiniach uprawnionych jednostek diagnostyczno-orzeczniczych, że przedmiotowe schorzenie zostało u skarżącego rozpoznane po upływie ustalonego w załączniku do rozporządzenia okresu, w którym winny wystąpić objawy choroby. Podano mianowicie, że rozpoznanie zapalenia pochewki ścięgien długich prostowników palców po stronie prawej pojawiło się u orzekanego w wyniku badania USG prawego łokcia i przedramienia dopiero [...] grudnia 2013 r., a zatem po wskazanym okresie 1 roku od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym.

Zgodnie z utrwalonym już poglądem w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w okresie - określonym przez normodawcę w załączniku do rozporządzenia - od ustania narażenia zawodowego, wymagane jest wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych, a nie jest konieczne w tym czasie rozpoznanie konkretnej jednostki chorobowej. Skarżący w toku postępowania administracyjnego oraz w skardze utrzymywał, wspierając swoje twierdzenia dowodami w postaci załączonych dokumentów medycznych, że lekarz medycyny specjalista ortopeda-traumatolog na karcie dokumentacji medycznej już w dniach [...] listopada 2011 r. oraz w dniu [...]listopada 2011 r. stwierdził objawy, które zdaniem strony skarżącej odpowiadają objawom przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki. W dokumentach tych oraz pozostałych (wystawionych do upływu okresu 1 roku od ustania narażenia, to jest przed [...] listopada 2012 r.) między innymi jest mowa o bólach bocznego przeziału łokcia prawego i lewego oraz nadgarstków, bólu łokcia lewego - przy palpacji nadkłykcia bocznego k. ramiennej, który się nasila, podobnie o nasileniu bólu obu przedramion, osłabieniu siły mięśniowej obu rąk, diagnozie przeciążeniowej - bóle przedramienia prawego i lewego, bólach pośladka, pleców, mięśni, zawrotach głowy, zaburzeniach równowagi, bioder, kręgosłupa, ograniczeniu ruchomości stawów biodrowych i kręgosłupa z uczuciem sztywności, bolesnej okolicy nadkłykcia bocznego kości ramiennej, bólach wielostawowych, bólach stawów łokciowych, nadgarstkowych, kręgosłupa, bolesnej supinacji i pronacji obu przedramieni, osłabieniu rąk, w tym ich funkcji chwytnej, uścisku, drętwieniach, zespole cieśni kanału nadgarstków, obustronnym łokciu tenisisty, zaburzeniach czucia dłoni, upośledzeniu sprawności rąk, mrowieniu i drętwieniu placów, obustronnym przewlekłym zapaleniu nadkłykci bocznych obu kości ramiennych, chorobie zwyrodnieniowo-dyskopatycznej kręgosłupa.

Zdaniem skarżącego, przytoczone sformułowania o jego symptomach z dokumentacji medycznej, którą przedstawiał w toku postępowania administracyjnego, ściśle korespondują z objawami opisanymi w literaturze przedmiotu jako charakterystycznymi dla tej jednostki chorobowej, stwierdzenia istnienia której się domaga, bowiem przedmiotowe schorzenie objawia się najczęściej bólem, tkliwością, ograniczeniem ruchu oraz obrzękiem w okolicy uszkodzenia, sztywnością etc.

Zważyć jednak w ocenie Sądu trzeba, że jak słusznie skonstatował organ inspekcji sanitarnej – rzeczona dokumentacja medyczna była przekazywana jednostkom diagnostyczno-orzeczniczym, które wszakże nie podzieliły przekonania strony skarżącej, że są to dowody dokumentujące objawy charakterystyczne dla przewlekłego zapalenie ścięgna i jego pochewki. Wypada przy tym podkreślić, że skarżący zainicjował kilka postępowań administracyjnych w zakresie stwierdzenia choroby zawodowej, przy czym wymienione objawy uznano za dokumentujące inną chorobę o zawodowej etiologii – a mianowicie przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej (poz. 19.5 wykazu chorób zawodowych), którą stwierdzono prawomocnie bowiem zapadł w tej sprawie wyrok tutejszego Sądu z dnia [...] maja 2019 r. sygn. IV SA/Wr [...]/19 oddalający skargę pracodawcy skarżącego na decyzję o stwierdzeniu tej choroby u skarżącego. Nadto w sprawach o sygn. IV SA/Wr [...]/20 i IV SA/Wr [...]/19 zapadły (kolejno z dnia [...] października 2020 r. oraz [...] sierpnia 2020 r.) wyroki w sprawach toczących się postępowań w przedmiocie skarg skarżącego na decyzje o braku podstaw do stwierdzenia chorób zawodowych – przewlekłego zapalenia okołostawowego barku (poz. 19.4 wykazu) oraz przewlekłej choroby układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy (poz. 20.1 wykazu).

Jak już wyżej zostało powiedziane, to uprawnieni lekarze właściwych jednostek diagnostyczno–orzeczniczych są właściwi do stwierdzenia choroby zawodowej co z istoty rzeczy dotyczy przede wszystkim oceny, jakiego rodzaju objawy są uznawane za typowe dla danego schorzenia oraz czy i kiedy wystąpiły, to znaczy - w jakim czasie u strony postępowania udokumentowano symptomy chorobowe reprezentatywne dla określonego rodzaju schorzenia o podłożu zawodowym w rozumieniu normatywnym. W komentowanej materii różnicowania objawów między przewlekłymi zapaleniami nadkłykcia a ścięgna i jego pochewki, co przecież wymaga wiedzy specjalistycznej, tylko jednostki orzecznicze są właściwe do ustalenia, czy pozyskana z wcześniejszych okresów dokumentacja medyczna odzwierciedla symptomy orzekanej choroby zawodowej. Tak samo należy przyjąć w przypadku zastosowania metod diagnostycznych, wdrożenia określonego rodzaju badań, a to w kontekście zarzutu skargi, że nie przeprowadzono innych badań, np. USG, MRI, RTG.

Należy podkreślić, że z wypowiedzi Instytutu Medycyny Pracy, który wbrew twierdzeniom skargi odnosił się jednak do dokumentacji medycznej skarżącego, wyraźnie wynika, że Instytut dostrzegł, iż było w tej dokumentacji jednostkowe rozpoznanie zapalenia pochewki ścięgien długich prostowników palców po stronie prawej, które pojawiło się u orzekanego w wyniku badania USG prawego łokcia i przedramienia, ale dopiero [...]grudnia 2013 r., a zatem po wskazanym okresie 1 roku od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, lecz co najistotniejsze - IMP podkreślił zarazem, że w aktualnym badaniu przeprowadzonym w tej instytucji nie stwierdzono cech zapalenia pochewek ścięgnistych zginaczy (nadgarstków), czyli, że są wprawdzie podstawy (z treści dokumentu z [...] grudnia 2013 r.) do rozpoznania przebytego (czyli w przeszłości) zapalenia ścięgien długich (prostowników), jednak w chwili obecnej brak jest podstaw do rozpoznania przewlekłego charakteru schorzenia.

Wypada podnieść, że wykaz chorób zawodowych w pozycji 19 ujmuje tylko przewlekłe choroby, a nie incydentalne, jednokrotne przypadki chorobowe. Tymczasem obie jednostki orzecznicze I i II stopnia zgodnie wykluczyły stwierdzenie przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki. W rzeczonym dokumencie z [...] grudnia 2013 r. zresztą, abstrahując od tego, że zawarte w nim rozpoznanie zostało stwierdzone po upływie roku od ustania narażenia - nie ma mowy o przewlekłym zapaleniu pochewki.

Nie są więc zasadne zarzuty, że wydane decyzje zapadły bez przeprowadzenia właściwego postępowania, w oparciu o niekompletny materiał dowodowy. W szczególności organ odwoławczy w sposób wszechstronny oraz wnikliwy przeprowadził postępowanie dowodowe, co znalazło swój wyraz w uzasadnieniu wydanej decyzji, stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. W toku postępowania pisma i wnioski strony skarżącej w zakresie gromadzenia materiału dowodowego były uwzględniane i przedstawiane placówkom orzeczniczym, co odzwierciedlają akta sprawy. Orzeczenia lekarskie wydane zostały na podstawie również udostępnionej przez skarżącego dokumentacji medycznej, a nie muszą one zawierać oryginałów dokumentacji medycznej przedstawionej lekarzowi orzecznikowi, czy też drobiazgowo odnosić się do każdego z tych dokumentów z osobna.

Ponownie podkreślić trzeba, że bez pozytywnej opinii lekarskiej bądź sprzecznie z taką opinią organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie bowiem akcentowano, że organ nie ma prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi podstawowy środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej i organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych. Stąd nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia skarżącego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich (wyrok NSA z [...].01.2007 r., sygn. akt II OSK [...]/06).

W ocenie Sądu, prezentowane przez skarżącego dowody nie obaliły mocy dowodowej orzeczeń wydanych przez uprawnione do stwierdzania choroby zawodowej podmioty.

Mając powyższe na względzie Sąd podzielił stanowisko organu, że w stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy zaistniały podstawy do braku stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej. W realiach niniejszej sprawy postępowanie zostało przeprowadzone w sposób niewadliwy, a zaskarżonej decyzji nie można zarzucić uchybień prawa, uzasadniających jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Organy w toku prowadzonego postępowania w sposób należyty wyjaśniły bowiem okoliczności stanu faktycznego oraz dokonały prawidłowego ustalenia mających zastosowanie norm prawnych. W sprawie nie doszło do naruszenia prawa strony do czynnego w nim udziału, gdyż została zawiadomiona zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia co do zgromadzonego w nich materiału dowodowego, z czego skorzystała, gdyż miała sposobność do aktywności w toku tegoż postępowania, formułując swe stanowisko w pismach procesowych. Organy dołożyły należytej staranności w gromadzeniu materiału dowodowego i występowały do jednostek medycznych orzeczniczych o ustosunkowanie się do materiałów przedkładanych przez stronę. W sprawie nie doszło więc do naruszenia przepisów postępowania przywołanych w skardze.

Do zadań jednostek orzeczniczych nie należy ustalanie pozazawodowych przyczyn występujących schorzeń. Dlatego też nieuzasadnione jest żądanie skarżącego ustalenia genezy występujących u niego objawów chorobowych.

W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu w całości na mocy art. 151 p.p.s.a.