Wyrok NSA, sygn. akt II SA 1854/01
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2002-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Ochrona danych osobowych
Egzekucyjne postępowanie
Ubezpieczenie społeczne
Powołane przepisy: article: art. 50 ust. 3
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz. 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: art. 36 par. 1
journal: Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 26 lutego 1991 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
article: art. 18 ust. 1, art. 23 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 133 poz. 883
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych.
Teza: Przepis art. 50 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych /Dz.U. nr 137 poz. 887 ze zm./ nie wyłącza stosowania art. 23 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych /Dz.U. nr 133 poz. 883 ze zm./ w zw. z art. 36 par. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161 ze zm./ zezwalających na przetwarzanie danych poprzez ich udostępnienie organom egzekucyjnym, jeżeli są one niezbędne do prowadzenia egzekucji, gdyż art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych chroni dodatkowo tylko dane zgromadzone w ściśle określonych zbiorach prowadzonych przez ZUS przewidując jednocześnie szereg organów, którym mogą być udostępnione dane, a wśród nich organy egzekucyjne, chociaż nie wszystkie, które prowadzą egzekucję administracyjną.

TEZY

Przepis art. 50 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych /Dz.U. nr 137 poz. 887 ze zm./ nie wyłącza stosowania art. 23 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych /Dz.U. nr 133 poz. 883 ze zm./ w zw. z art. 36 par. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161 ze zm./ zezwalających na przetwarzanie danych poprzez ich udostępnienie organom egzekucyjnym, jeżeli są one niezbędne do prowadzenia egzekucji, gdyż art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych chroni dodatkowo tylko dane zgromadzone w ściśle określonych zbiorach prowadzonych przez ZUS przewidując jednocześnie szereg organów, którym mogą być udostępnione dane, a wśród nich organy egzekucyjne, chociaż nie wszystkie, które prowadzą egzekucję administracyjną.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Prezydenta Miasta T. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia 2 maja 2001 r. (...) w przedmiocie odmowy nakazania udostępnienia danych o miejscu zatrudnienia osób ubezpieczonych w ZUS - uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia 6 marca 2001 r. (...), (...).


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 2 maja 2001 r. (...) Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych, na podstawie art. 12 pkt 2, art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych /Dz.U. nr 133 poz. 883 ze zm./ oraz art. 138 par. 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, po ponownym rozpatrzeniu sprawy zakończonej decyzją Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia 6 marca 2001 r. (...), odmawiającą nakazania udostępnienia Urzędowi Miejskiemu w T. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w G. danych o miejscu zatrudnienia dłużników podatkowych, wymienionych we wniosku Skarbnika Miasta T. - utrzymał w mocy powyższą decyzję z dnia 6 marca 2001 r.

W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych wpłynął wniosek Skarbnika Miasta T. o wydanie decyzji w przedmiocie udostępnienia Urzędowi Miejskiemu w T. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. informacji o miejscu zatrudnienia Witolda J., zamieszkałego w T. przy ul. B. 5; Jana B., zamieszkałego w T. przy ul. F. 62; Andrzeja M., zamieszkałego w T. przy ul. H. 40/2; Ireny P., zamieszkałego w T. przy ul. Ch. 25; Józefa Z., zamieszkałego w T. przy ul. G. 150/32; Lidii Ł., zamieszkałego w T. przy ul. M. 8/4 oraz Jacka R., zamieszkałego w T. przy ul. F. 59/12.

Z załączonych do wniosku dokumentów wynika, iż Urząd Miejski w T., powołując się na przepis art. 36 par. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /t.j. Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161 ze zm./ zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. o udzielenie informacji o miejscu zatrudnienia wymienionych powyżej osób.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił udostępnienia wnioskowanych informacji, argumentując swoje stanowisko tym, iż przepis art. 50 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych /Dz.U. nr 137 poz. 887 ze zm./ stanowi, iż "dane zgromadzone na koncie ubezpieczonego, o których mowa w art. 40 i na koncie płatnika składek, o których mowa w art. 45, mogą być udostępniane sądom, prokuratorom, organom kontroli skarbowej oraz Urzędowi Nadzoru nad Funduszami Emerytalnymi (...)". W jego ocenie cytowany powyżej przepis stanowi wyjątek od ogólnej zasady określonej w art. 36 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Podzielając stanowisko Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G., Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych decyzją z dnia 6 marca 2001 r. (...) odmówił nakazania udostępnienia Urzędowi Miejskiemu w T. wnioskowanych danych osobowych.

W dniu 22 marca 2001 r. do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych wpłynął wniosek Skarbnika Miasta T., zwanego dalej skarżącym, o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej powyższą decyzją. We wniosku tym skarżący podniósł, iż "art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zakreśla tylko krąg podmiotów, którym mogą być udostępniane dane zawarte w ściśle określonych zbiorach danych, tj. w zbiorze o nazwie "konta ubezpieczonych" oraz w zbiorze o nazwie "konta płatników składek". Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 33 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, prowadzi także inne zbiory danych (...). Dane zawarte w tych zbiorach, w tym dane zawarte w Centralnym Rejestrze Płatników Składek, nie są objęte ograniczeniem, o którym mowa w art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych".

Skarżący podniósł, iż wniosek jego dotyczy udostępnienia danych o płatnikach składek wskazanych we wniosku osób. Ustalenie tych danych - jego zdaniem - nie wymaga korzystania ze zbioru "kont ubezpieczonych" oraz "kont płatnika składek", możliwe jest bowiem poprzez wyszukanie ich w przedkładanych Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych przez płatników imiennych raportach miesięcznych. Skarżący wskazał ponadto, iż art. 45 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przewiduje możliwość udostępnienia organom egzekucyjnym danych zgromadzonych na kontach płatników. Przepis ten stanowi bowiem, że "na koncie płatnika składek ewidencjonuje się dane (...) dla celów prowadzenia postępowania egzekucyjnego (...)".

W wyniku ponownej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych zważył, co następuje:

Przepis art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych /Dz.U. nr 133 poz. 883 ze zm./ - jak już wskazano w wydanej w niniejszej sprawie decyzji z dnia 6 marca 2001 r. (...) - stanowi, iż przetwarzanie danych jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy:

osoba, której dane dotyczą wyrazi na to zgodę, zezwalają na to przepisy prawa, jest niezbędne osobie, której dane dotyczą, w celu wywiązania się z umowy, której jest stroną lub na jej życzenie w celu podjęcia niezbędnych działań przed zawarciem umowy, jest niezbędne do wykonania określonych prawem zadań realizowanych dla dobra publicznego, jest niezbędne do wypełnienia usprawiedliwionych celów administratorów danych, o których mowa w art. 3 ust. 2 ustawy /osób fizycznych i prawnych oraz jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej, które przetwarzają dane w związku z działalnością zarobkową, zawodową lub dla realizacji celów statutowych/, a przetwarzanie danych nie narusza praw i wolności osoby, której dane dotyczą.

Podstawę prawną przetwarzania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych danych osobowych oraz danych o osobach ubezpieczonych, stanowią przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych /Dz.U. nr 137 poz. 887 ze zm./ oraz przepisy wydanych na jej podstawie aktów wykonawczych.

Zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych "Zakład prowadzi:

konta ubezpieczonych, z których każde jest oznaczone numerem ewidencyjnym nadanym osobie ubezpieczonej przez Rządowe Centrum Informatyczne Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności /RCI PESEL/,

konta płatników składek, oznaczone numerem NUSP,(...) Centralny Rejestr Ubezpieczonych, Centralny Rejestr Płatników Składek, Centralny Rejestr Członków Otwartych Funduszy Emerytalnych, Centralny Rejestr Otrzymujących Emerytury z Zakładów Emerytalnych, Inne rejestry niezbędne do realizacji zadań określonych odrębnymi przepisami".

Przepis art. 34 ust. 3 cytowanej wyżej ustawy stanowi, iż "do informacji zawartych na kontach ubezpieczonych i kontach płatników składek oraz danych źródłowych będących podstawa zapisów na kontach, stosuje się przepisy o ochronie danych osobowych". Jednocześnie w ust. 4 tegoż przepisu ustawodawca wskazał, iż "wykorzystywanie danych osobowych i informacji zgromadzonych na kontach ubezpieczonych dopuszczalne jest jedynie w przypadkach określonych w ustawie".

Stosownie do art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych "dane zgromadzone na koncie ubezpieczonego, o których mowa w art. 40 i na koncie płatnika składek, o których mowa w art. 45, mogą być udostępnione sądom, prokuratorom, organom kontroli skarbowej oraz Urzędowi Nadzoru nad Funduszami Emerytalnymi, z uwzględnieniem przepisów dotyczących ochrony danych osobowych".

W świetle wyżej przytoczonego art. 34 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, za bezpodstawny GIODO uznał argument skarżącego, iż wyszukanie i udostępnienie danych, o które zwracał się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych możliwe jest bez konieczności korzystania ze zbiorów o nazwie "konta ubezpieczonego" i "konta płatników składek", lecz poprzez wyszukanie tych danych w przekazywanych ZUS płatników imiennych raportach miesięcznych, które nie są objęte - zdaniem skarżącego - ograniczeniem ustanowionym w art. 50 ust. 3 powołanej wyżej ustawy.

Przepis art. 40 ust. 2 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stanowi, iż na koncie ubezpieczonego ewidencjonuje się informacje wymienione m.in. w drukach imiennych raportów miesięcznych. Skoro zatem art. 50 ust. 3 powołanej ustawy stanowi, iż wszystkie dane zgromadzone na koncie ubezpieczonego, o których mowa w art. 40, mogą być udostępnione podmiotom enumeratywnie w przepisie art. 50 ust. 3 wymienionym, stwierdzenie, jakoby dane zawarte w imiennych raportach miesięcznych nie podlegały reżimowi tegoż przepisu, nie zasługuje na uwzględnienie.

Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych nie podzielił również stwierdzenia skarżącego, iż żądane przez niego informacje mogłyby być udostępnione mu z innych, niż "konta ubezpieczonych" i "konta płatników składek" rejestrów prowadzonych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. W piśmie z dnia 11 sierpnia 2000 r. (...), w którym Urząd Miejski w T. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G., o udostępnienie danych o miejscu zatrudnienia dłużników Urzędu Miejskiego, jako kryterium wyszukania żądanych informacji wskazane zostały dane osobowe ubezpieczonych, jak imię i nazwisko, adres zamieszkania, imię ojca, data urodzenia oraz numer PESEL.

Dysponowanie tego rodzaju kryterium dostępu do wnioskowanych danych uzasadnia skorzystanie ze zbioru "kont ubezpieczonych". Jest to działanie o tyle racjonalne, że nie stwarza konieczności przeszukania całego lub znacznej części zbioru - co mogłoby mieć miejsce, gdyby Zakład Ubezpieczeń Społecznych wnioskowanych informacji wyszukiwał w innych zbiorach, niż "konta ubezpieczonych" - by do poszukiwanych informacji dotrzeć.

Niezależnie od powyższego ponownie należy podkreślić, iż cytowane powyżej przepisy - art. 34 ust. 3 i 4 oraz art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - w sposób szczegółowy wskazują zakres danych osobowych i innych informacji zgromadzonych na kontach ubezpieczonych i kontach płatników składek oraz krąg podmiotów, którym mogą być one udostępnione. W ocenie Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, rozszerzająca wykładnia tych przepisów nie jest możliwa. Dlatego też, pomimo tego, że przepis art. 36 par. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /t.j. Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161 ze zm./ stanowi, iż "organ egzekucyjny może żądać od uczestników postępowania złożenia wyjaśnień oraz zasięgać od organów administracji państwowej i instytucji informacji niezbędnych do prowadzenia egzekucji", w przedmiotowej sprawie nie znajduje on zastosowania i tym samym nie może być podstawą do nakazania Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych udostępnienia skarżącemu wnioskowanych informacji.

Powyższą ostateczną decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego Prezydent Miasta T., wnosząc o jej uchylenie jako niezgodnej z prawem i zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucał naruszenie przepisu art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który wprowadza jedynie ograniczenie udostępnienia danych zawartych w konkretnych wymienionych z nazwy danych zbiorach danych, a skarżący domagał się nakazania ZUS udostępnienia danych posiadanych przez ZUS ze zbiory danych nie objętego ograniczeniem określonym w art. 50 ust. 3 cytowanej ustawy np. z Centralnego Rejestru Płatników Składek lub z imiennych raportów miesięcznych.

W uzasadnieniu decyzji błędnie przyjęto, iż jeżeli w jednym zbiorze danych objętym ograniczeniem zawarte są dane figurujące także w innym zbiorze danych, to ograniczenie udostępnienia dotyczy także tego drugiego zbioru danych. Rozumowanie przyjęte przez GIODO - zdaniem skarżącego - jest nielogiczne, zakłada ono bowiem, iż ograniczenie udostępnienia dotyczy wszystkich danych niezależnie w jakim zbiorze danych się znajdują, a nie danych zawartych w konkretnym zbiorze danych.

W odpowiedzi na skargę Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych wnosił o jej oddalenie, powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Organ administracji orzekający w tej sprawie nie podzielił stwierdzenia skarżącego, iż żądane przez niego informacje mogłyby być udostępnione mu z innych niż "konta ubezpieczonych" i "konta płatników składek" rejestrów prowadzonych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Zbiorem danych w rozumieniu art. 7 pkt 1 ustawy o ochronie danych osobowych jest każdy zestaw danych osobowych, uporządkowany w sposób pozwalający na bezpośredni dostęp do poszukiwanej informacji. Dostępność danych według określonego kryterium jest cechą pozwalającą na szybkie odnalezienie informacji dotyczących określonej osoby, bez potrzeby sekwencyjnego przeglądania całego zestawu.

Podkreślono, iż w świetle obowiązujących przepisów, dysponując wskazanym przez skarżącego kryterium dostępu do zbędnych informacji, ZUS nie miał możliwości wyszukania ich w Centralnym Rejestrze Płatników Składek. Rejestr ten zgodnie z przepisem par. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 12 marca 1999 r. w sprawie szczegółowego zakresu danych zawartych w centralnych rejestrach prowadzonych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych /Dz.U. nr 30 poz. 293/ nie zawiera danych osób ubezpieczonych.

Analogicznie, na podstawie kryteriów wskazanych przez Urząd Miejski w T. nie jest możliwe wyszukanie żądanych przez niego informacji w zbiorze "konta płatników składek". Zbiór ten bowiem, stosownie do art. 45 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, nie zawiera danych osób ubezpieczonych.

Dlatego też Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych nie podzielił argumentu skarżącego, iż przepis ten stanowi podstawę udostępnienia mu wnioskowanych danych.

Skarżący żądał udostępnienia informacji - miejsca zatrudnienia wskazanych z imienia i nazwiska osób. Informacje takie nie są danymi osobowymi lecz danymi o osobie, których ochrona realizowana jest w oparciu o przepisy innych, niż ustawa o ochronie danych osobowych, aktów prawnych.

Naczelny Sąd Administracyjny z ważył co następuje:

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych odmawiająca nakazanie udostępnienia Urzędowi Miejskiemu w T. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G., wnioskowanych danych osobowych wydana na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych /Dz.U. nr 133 poz. 883 ze zm./.

Organ egzekucyjny, jakim w niniejszej sprawie był Prezydent Miasta T. z mocy art. 19 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /t.j. Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161 ze zm./ wnosił o udostępnienie mu przez ZUS Oddział w G. informacji obejmującej dane osobowe, niezbędnych do prowadzenia egzekucji administracyjnej należności podatkowych na podstawie art. 36 par. 1 cytowanej wyżej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Należy przypomnieć, że zgodnie z brzmieniem powyższego przepisu art. 36 par. 1 ustawy w czasie wydawania zaskarżonej decyzji organ egzekucyjny był uprawniony do zasięgania od organów administracji państwowej i instytucji informacji niezbędnych do prowadzenia egzekucji.

Dla porządku trzeba zauważyć, że z dniem 30 listopada 2001 r. zmieniono treść przepisu art. 36 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ustawą z dnia 6 września 2001 r. /Dz.U. nr 125 poz. 1368/ wprowadzając do tego przepisu w par. 1b klauzulę, że udostępnienie im formacji przez organy i jednostki, o których mowa w par. 1a nie narusza obowiązku zachowania przez nich tajemnic określonych w odrębnych przepisach.

Przechodząc na grunt przepisów ustawy o ochronie danych osobowych, które miały w niniejszej sprawie zastosowanie, należałoby rozpocząć od przytoczenia preambuły tej ustawy, zawartej w art. 1 pkt 2, a mianowicie, że prawo do ochrony dotyczących go danych osobowych nie ma charakteru absolutnego, gdyż przetwarzanie danych osobowych może mieć miejsce ze względu na dobro publiczne, dobro osoby, której dane dotyczą lub dobro osób trzecich w zakresie i trybie określonym ustawą.

Regulacja taka jest skorelowana z treścią art. 51 Konstytucji RP zawierającego wymóg istnienia podstawy ustawowej dla powstania obowiązku ujawniania informacji dotyczących własnej osoby oraz zasad i trybu gromadzenia oraz udostępniania informacji.

Podstawę materialnoprawną powołaną w zaskarżonej decyzji odmawiającej udostępnienia przez ZUS danych osobowych osób ubezpieczonych - dłużników podatkowych, stanowił przepis art. 23 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych, który przewiduje, że przetwarzanie danych jest dopuszczalne tylko w przypadkach określonych w pkt 1-5 tego przepisu, a zdaniem organu żadna przesłanka z tego przepisu nie została spełniona w niniejszej sprawie, a ponadto na przeszkodzie w uwzględnieniu żądania skarżącego organu egzekucyjnego stała dyspozycja przepisu art. 50 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych /Dz.U. nr 137 poz. 887 ze zm./.

W myśl art. 23 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, przetwarzanie danych jest dopuszczalne, gdy zezwalają na to przepisy prawa /pkt 2/ lub jest to dla wykonania określonych prawem zadań realizowanych dla dobra publicznego.

Niewątpliwie przepis art. 36 par. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi taki przepis prawa, który zezwala na przetwarzanie danych osobowych przez udostępnianie organom egzekucyjnym w zakresie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych.

Zatem należałoby przyjąć, że to art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych, w związku z art. 36 par. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji powinien stanowić podstawę udostępniania wnioskowanych danych, a nie jego odmowy.

Również nie można zakwestionować, aby tego rodzaju informacje, o jakie zwrócił się organ egzekucyjny - Prezydent Miasta T. do ZUS - Oddział w G., zawierające dane osobowe dotyczące osób ubezpieczonych, nie były niezbędne do wykonania zadań egzekucyjnych /określonych prawem/ dla dobra publicznego.

Dlatego też stwierdzić należy, że organ ochrony danych naruszył omówione wyżej przepisy prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, odmawiając udostępnienia wnioskowanych danych.

Nie mógł stanowić usprawiedliwienia tej odmowy przepis art. 50 ust. 3 cytowanej wyżej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, na który powoływał się zarówno ZUS, zasłaniając się zakazem udostępniania danych kont ubezpieczonych i kont płatników, jak i organ rozstrzygający w tej sprawie, który w zasadzie oparł swoje rozstrzygnięcie właśnie na tym przepisie, mimo że nie powołał go w petitum decyzji jako podstawę materialnoprawną decyzji.

Przepis art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stanowi, że dane zgromadzone na koncie ubezpieczonego o których mowa w art. 40 i na koncie płatnika składek, o których mowa w art. 45 mogą być udostępnione sądom, prokuratorom, organom kontroli skarbowej, komornikom sądowym oraz urzędowi Nadzoru nad Funduszami Emerytalnymi z uwzględnieniem przepisów, dotyczących ochrony danych osobowych.

Według Generalnego Inspektora Danych Osobowych, skoro przepis ten wymienił tylko niektóre organy, którym mogą być udostępnione dane dotyczące osób ubezpieczonych i płatników składek, to oznacza, że inne organy egzekucyjne nie wymienione w tym przepisie nie są uprawnione do otrzymania informacji zawierających te dane.

Tego rodzaju wykładnia jest nie do pogodzenia z treścią przepisu art. 36 par. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i brak jest podstaw do przyjęcia, że przepis art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń, jako przepis szczególny, względem którego przepis art. 36 par. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ma pierwszeństwo w stosowaniu i nie dowodzi o sprzeczności dwóch równorzędnych przepisów.

Dokonując szczegółowej analizy w wykładni przepisu art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że lista organów uprawnionych w tym przepisie do uzyskania danych osobowych osób ubezpieczonych i płatników składek, nie jest zamknięta i nie mogły być pominięte wśród uprawionych inne organy egzekucyjne, poza komornikiem sądowym i organami kontroli skarbowej.

W tym miejscu należy zauważyć, że przepis art. 45 omawianej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych określa, że na koncie płatnika składek ewidencjonuje się dane identyfikacyjne oraz dane informacyjne płatnika składek oraz wszelkie inne dane konieczne między innymi dla celów prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Być może błędem było ze strony ustawodawcy niewyliczenie innych organów egzekucyjnych w omawianym przepisie art. 50 ust. 3 lecz zarówno wykładnia celowościowa, logiczna i systemowa nakazuje dokonać wykładni rozszerzającej zgodnej z przepisem art. 36 ust. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym i art. 23 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie danych osobowych, gdyż nie powinno być różnego traktowania organów egzekucyjnych w ich uprawnieniach służących realizacji zadań dla dobra publicznego /egzekucji prawa/.

Wszystkie organy egzekucyjne zarówno sądowe jak i organy egzekucyjne w zakresie administracji, muszą być wyposażone w tym zakresie w uprawnienia służące skutecznej egzekucji należności czy to Państwa i Samorządu Terytorialnego jak podatki i inne opłaty administracyjne czy należności osób prawnych lub fizycznych.

Skuteczna egzekucja prawa jest jednym z najważniejszych zadań demokratycznego państwa prawa.

Wszelkie ustawy szczególne, które wprowadzają tajemnice dotyczące niektórych informacji i danych, nie mogą chronić zachowań naruszających prawo jakim jest uchylenie się od egzekucji należności przez dłużników.

Nie było żadnych racji prawnych do przyznania uprawnień udostępnienia przedmiotowych danych osobowych tylko niektórym organom egzekucyjnym w Państwie /komornikom sądowym i organom skarbowym/, a pozbawienie tego uprawnienia innych organów egzekucyjnych jakimi są właściwe organy jednostek samorządu terytorialnego /art. 19 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji/. Należności, które egzekwują organy egzekucyjne samorządu terytorialnego /podatki i opłaty lokalne/ nie są mniej ważne niż należności Państwa egzekwowane przez organy skarbowe.

Zatem rozróżnienie organów egzekucyjnych pod względem uprawnień zasięgania informacji niezbędnych do prowadzenia egzekucji w trybie art. 36 par. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie ma żadnego uzasadnienia, nie czyni to zarówno cyt. wyżej przepis art. 36 ust. 1, jak również i nie powinien tego czynić przepis art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Organ ochrony danych nie zakwestionował bowiem i wnioskowane dane niezbędne są Prezydentowi Miasta T. do prowadzenia egzekucji administracyjnej należności podatkowych.

Ponadto organ orzekający w tej sprawie nie rozważył należycie czy przedmiotowe informacje dotyczą danych o miejscu pracy dłużników /płatników składek na rzecz tych dłużników/ ZUS nie mógł zaczerpnąć z innych zbiorów danych niż konta ubezpieczonego i konta płatnika składek objętych szczególną ochroną danych w przepisie art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych np. z raportów miesięcznych płatników składek, które zawierają informacje określone w art. 41 ust. 3 ustawy, pozwalające na udzielenie żądanej informacji.

Jeśli szczególna reglamentacja przetwarzania danych przewidziana w art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych dotyczy tylko danych zgromadzonych w ściśle określonych zbiorach danych na kontach ubezpieczonego /art. 40 ust. 1 ustawy/ i na koncie płatnika składek /art. 45/ to rzeczywiście przetwarzanie zgromadzonych w innych zbiorach danych prowadzonych przez ZUS, zgodnie z art. 33 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych podlega również tej szczególnej reglamentacji z art. 50 ust. 3 ustawy.

Zdaniem Sądu rozważania organu w tym zakresie nie są wyczerpujące i przekonywujące. Niezrozumiałym jest argument ZUS i GIODO, że poszukiwanie takich danych w innych zbiorach przysporzyłoby ZUS dużo pracy. Natomiast jeśli wnioskowane dane występują w kilku zbiorach równorzędnie, to nie oznacza, że szczególna ochrona jednego ściśle określonego zbioru nie pozwala na przetwarzanie danych z innego zbioru, którego ustawodawca nie objął dodatkową ochroną danych, dokładnie sprecyzowano zarówno w zakresie przedmiotowym jak i podmiotowym.

Reasumując powyższe rozważania należy stwierdzić, że skoro art. 18 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych nie może stanowić samoistnej podstawy zaskarżonej decyzji /przepis kompetencyjny art. 23 ust. 1 pkt 2 i 4 tej ustawy zezwalał na przetwarzanie wnioskowanych danych poprzez udostępnienie ich organom egzekucyjnym/ z uwagi na treść art. 36 par. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, to wyłącznie przepis art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń, gdyby dokonano prawidłowej wykładni treści tego przepisu - jak to uczynił Naczelny Sąd Administracyjny - nie mógł stanowić przeszkody w uwzględnieniu wniosku strony skarżącej o udzielenie jej żądanych informacji niezbędnych do prowadzenia egzekucji.

Jeszcze raz należy podkreślić, że przepis art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, nie wyłącza stosowania art. 23 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych w związku z art. 36 par. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zezwalających na przetwarzanie danych poprzez ich udostępnienie organom egzekucyjnym, jeżeli są one niezbędne do prowadzenia egzekucji, gdyż art. 50 ust. 3 chroni dodatkowo tylko dane zgromadzone w ściśle określonych zbiorach prowadzonych przez ZUS przed udostępnieniem przewidując jednocześnie szereg organów, którym mogą być udostępniane dane a wśród nich organy egzekucyjne, chociaż nie wszystkie, które prowadzą egzekucję administracyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że poza naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, organ ochrony danych popełnił również uchybienie proceduralne, dotyczące określenia strony postępowania wnioskodawcy i skierował decyzję do Urzędu Miejskiego, który nie jest podmiotem prawa, zamiast traktować od początku do zakończenia postępowania administracyjnego jako stronę - Prezydenta Miasta T., który występował jako organ egzekucyjny /art. 19 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji/.

Zarówno Skarbnik Miasta T., jak i Urząd Miejski w T., nie mogli występować jako podmioty w niniejszej sprawie, gdyż Skarbnik Miasta mógł jedynie działać jako pełnomocnik Prezydenta Miasta i tylko z jego upoważnienia, zaś Urząd Miejski nie posiada przymiotu strony /nie jest podmiotem praw i obowiązków - brak osobowości prawnej/.

Zatem błędnie skierowano decyzję do Urzędu Miejskiego w T., zamiast Prezydenta Miasta T. - jako organu egzekucyjnego występującego w niniejszej sprawie.

Powyższe uchybienie powinno być również skorygowane przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Z przytoczonych powodów NSA uwzględnił skargę, uchylając zaskarżoną decyzję na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i art. 22 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.